Issuu on Google+

www.iesollosgrandes.org

2011/2012 [nยบ 7] 1


2


EDITORIAL No meu país hai moita xente buscando as palabras que nos faltan. Buscamos debaixo das pedras, Nos xornais Ou nos nenos e nenas que agardan o autobús, Palabras que ás veces aparecen E outras se perden para sempre. Séchu Sende na súa obra Made in Galiza busca palabras, e nós ofrecémosvolas. Palabras que atoparedes nos fermosos relatos de Tamara Pérez, Andrea Neira e Alba Fernández, gañadoras do VII Concurso Literario ou nos poemas e microrrelatos sobre a Paz. Nos actos das Letras Galegas atoparedes palabras, palabras na música, nos poemas, nas cancións de Maestres de Altair, Elena Martínez ou Yaiza López. Palabras nas poesías da profesora Mª Florinda Sánchez, no libro Polos camiños da cultura de XoseLuis Novo Cazón e Javier Gómez, nos actos do Día do Libro… E nos nosos talentosos alumnos que gañan premios como Lorena Paula Íñiguez Premio Extraordinario de FP, concursos como Jose Rey nas olimpiadas de Física, que son mediadores, que len … Tamén nos múltiples Proxectos Europeos nos que se involucran o profesorado como nos resume o vicedirector Faustino Martín, ou mesmo nos que realizan noutros centros educativos como o do Centro EPA sobre o que nos envían un artigo dende a redacción da súa revista Abrindo Paso. Ou, mesmo, na interesantísima e completa entrevista que Sofía Fernández realiza ao actor Luís Iglesia ou no xornal De luns a venres no que o EDLG e o noso alumnado colabora nun especial sobre as Letras Galegas. Por suposto, isto non é todo, abride esta Revista e: Gustaríame que atopásedes as miñas palabras como eu necesito as vosas.

SUMARIO Entrevista a Eduardo Ramil .............................. 3 Festival das Letras Galegas............................... 6 Día da Ciencia en Galego .................................. 7 Concurso SAMAÍN-HALLOWEEN ...................... 8 Na Biblioteca bebemos os ventos por ti .......... 9 Entrevista a José Rey López............................ 10 Entrevista a Charles Nkaloulou ...................... 11 Entrevista a Milo Vukcevic ............................. 11 Lorena Paula Iñiguez ..................................... 12 Oscar Iglesias Lamas ....................................... 13 Gravando un Videoclip nun baño do noso IES................................................ 13 ANPA, Resumo de actividades ....................... 14 A beira do Mar ............................................... 15 Proxecto Europeo GRUNDTVIG ...................... 16 Axuda entre Iguais.......................................... 19 Alumnos e Alumnas Axudantes de 1º da ESO ............................................ 20 Día do Libro .................................................... 21 O Bordo do Abismo ........................................ 22 A Alma do Titanic ........................................... 25 Valentín .......................................................... 29 Curiosidades do Banco de España.................. 32 Club de Lectura (Fotografía)........................... 33 Excursión a París............................................. 34 O intercambio................................................. 35 Itinerarios (Polos Camiños da Cultura)........... 36 Programas Internacionais .............................. 38 A procura do Sul ............................................. 39 Luis Iglesia Besteiro ........................................ 41 Vilamor ........................................................... 44 Hora de Ler en 1º da ESO ............................... 45 Orientación..................................................... 47 Reanimación ................................................... 48 Danza do Amor ............................................... 49 Obscuri ........................................................... 50

AGRADECEMENTOS Os plataneiros sitos fronte ao nos centro son, desta volta, obxectivo do seu lapis. Grazas Anxo Rigueira por poder gozar da túa arte cunha nova portada coa que nos agasallas. Grazas pola túa sensibilidade e, por suposto, tamén xenerosidade. O EDLG formado por Faustino Martín, X. R. Cando, J. M. Ortiz, Jéssica Díaz, Carla Serrano, Carmen Devesa, Juan Ignacio García, Victoria Ares, Xesús López e Áurea Penas agradece a todos os Departamentos as súas colaboracións que son as que constrúen esta Revista. Personalizar sería extenderse en demasía. Grazas ao profesorado da Biblioteca polo seu apoio e sempre dispostas a botar unha man.

IES Nosa Señora dos OLLOS GRANDES

Deseño e Maquetación: CARTAFOL

3


ENTREVISTA QUE O PROFESOR NOVO CAZÓN LLE FAI A EDUARDO RAMIL, DIRECTOR DO MUSEO DE PREHISTORIA E ARQUEOLOXÍA DE VILALBA Eduardo Ramil Rego é fillo de don Xosé Ramil Soneira, que, ademais de bo médico, foi un excelente prehistoriador, contribuíndo co seu labor de campo ao esclarecemento do Paleolítico Superior na Terra Chá. Hai preto dunha década, sucedeu na dirección do Museo vilalbés ao seu pai, e, na actualidade, desenvolve un importante traballo nos eidos da organización da institución museística que dirixe, das achegas ao conocemento da Prehistoria, do acercamento das pegadas daquel pasado remoto ao gran público e aos escolares, ademais doutras moitas actividades. Ao IES da Nosa Señora dos Ollos Grandes tenlle prestado moitos, diversos e cualificados servizos: cesión de exposición temporais do Museo para a súa exhibición neste Centro docente; visitas guiadas por distintas xacementos da chaira vilalbesa, nos que tomaron parte profesores e alumnos do mesmo; percorridos guiados polas salas do Museo, atendidos personalmente por el; e desenvolvemento de obradoiros nos que aprendeu aos alumnos as técnicas prehistóricas do lascado e puído da pedra. Por esta estreita e desinteresada colaboración, o Equipo de Dinaminación Lingüística deste Instituto decidiu concederlle este ano a el e ao Museo que con tanto acerto dirixe o premio á Entidade Amiga, tentando deste xeito recoñecerlle públicamente o interese amosado e o traballo desenvolvido co alumnado e profesorado do IES da Nosa Señora dos Ollos Grandes. Co gallo desta merecida distinción, a revista Tempus, que anualmente publica este Centro, acordou facerlle unha entrevista, para un mellor coñecemento do devandito Museo, das actividades que desenvolve, das publicacións que edita e asemade da personalidade e da obra do seu Director. NC.- Cando se fundou o Museo que dirixe? ER.- O Museo creouse por acordo plenario do Concello de Vilalba en 1990. NC.- De onde proveñen as pezas que mostra na exposición permanente e cales son máis importantes? ER.- As pezas proceden fundamentalmente do norte de Galicia; non somos anticuarios, as pezas que forman parte do discurso expositivo teñen todas a mesma importancia pois aínda que algunhas parezan de pouca importancia poden exemplificarse con elas un concepto importante ou unha cuestión tecnolóxica de interese.

NC.- Cales son as principais actividades que desenvolve o Museo? ER.- Como todos os museos que o son, as actividades fundamentais que desenvolvemos son a custodia, conservación e investigación dos bens que forman a súas coleccións, e das súa contextualización cultural. Nun segundo grupo realizamos actividades expositivas, educativas, de dinamización cultural -a través da Asociación de Amigos do Museo de Vilalbae de difusión do noso patrimonio histórico. NC.- Cantas e cales son as principais publicacións que até agora integran o catálogo do Mueso? ER.- Atendendo ás actividades que se desenvolven editamos varias series, una de divulgación (Serie Laranxa), outra educativa (Programa Educativo), una serie de rende homenaxe ás grandes figuras da arqueoloxía galega (Pioneiros da Arqueoloxía), e dúas series de traballos científicos, a Serie Monografías e a Revista de Investigación Férvedes. O museo na súa andaina ten editado 26 publicacións.

Eduardo Ramil Rego, Director do Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Vilalba.

4


NC.- Promove o Museo a realización de escavacións arqueolóxicas? Caso de ser afirmativa a resposta, cal foi a derradeira na que interviu? ER.- As derradeiras campañas que se desenvolveron foron en 1993, na Serra do Xistral, non se continuaron porque a Xunta de Galicia deixou de convocar axudas para o desenvolvemento destas actividades. A escavación aínda que poda parecer outra cousa non é máis cunha toma de mostras, cos datos obtidos e coas coleccións que garda o museo temos para seguir investigando máis de dez anos. NC.- Celebra o Museo reunións ou congresos científicos sobre a materia que lle é propia? ER.- Celebramos trianualmente un congreso internacional de arqueoloxía e case tódolos anos un curso o un seminario sobre un tema concreto, o último foi “Arqueoloxía: Ciencia e Restauración”. NC.- Que número aproximado de persoas visitan cada ano o Museo? Visítano moitos escolares? ER.- Son cifras que me resisto a ofrecer por una cuestión conceptual, un museo non se fai cos visitantes, faise co patrimonio que conserva, investiga e divulga ; estas cifras fan un fraco favor ós museos, moitos centros convertéronse en verdadeiras ludotecas co único propósito de mellora-las súas estatísticas, preparando actividades para escolares cun escaso valor educativo e moitas veces sen relación algunha cos fondos museísticos custodiados. NC. Dispón o Museo de materiais axeitados (unidades dicácticas) para que os escolares aproveiten mellor as visitas? ER.- Temos editado un Manual do Profesorado e contamos con fichas didácticas para as nove unidades didácticas deseñadas, pero a moda de pensar cos museos son ludotecas onde deixar os escolares, cada vez máis pequenos, para cos alinden outros, provoca co seu uso sexa excepcional, e non se aproveiten axeitadamente os recursos ofertados. NC.- Cal é a relación que mantenen o Museo co entorno social e cultural no que está inserido? ER.- A relación pola nosa banda é boa, e tendemos constantemente pontes coas asociacións do noso entorno, e sempre que nolo piden colaboramos, tanto a nivel Museo como dende a Asociación de Amigos, pero observamos certo sectarismo no costume de so asistir ás actividades organizadas por aquelas asociacións das que un forma parte. NC. Cal é o orzamento anual do Museo e quen o financia? ER.- É un pouco máis de 70.000 € que financia o Concello de Vilalba, até hai uns anos subscribíase un convenio de colaboración coa Xunta de Galicia para realizar actividades que foi suspendido polos recortes na Consellería, mentres a Deputación de Lugo en ningún caso atendeu as nosas solicitudes de colaborar no finanzamento de actividades.

NC.- Engada Vostede o que estime oportuno ..................... Unicamente agradecer esta distinción, e reitera-lo noso ofrecemento para colaborar convosco no que estimedes oportuno. Moitas grazas por responder ás preguntas deste formulario e tamén pola colaboración prestada con anterioridade.

Museo de Prehistoria e a Arqueoloxía de Vilalba. Bifaces paleolíticas do xacemento de Louselas.

5


FESTIVAL DAS LETRAS GALEGAS 2012 Por Paula Díaz Mosquera Alba María Férnandez Férnandez Xosé Ferreiro Costas. Neste ano 2012 volvemos a organizar diversos actos e actividades durante as Letras Galegas. Como tódolos anos o festival dedicase ao autor homenaxeado: Valentín Paz Andrade. Constará de varias partes e realizarase en varios días. Os alumnos de 1º de ESO o martes 8 de maio participarán na actividade que denominamos Correlingua. O día 16 de maio mércores gozaremos co festival artístico dedicado a Valentín Paz Andrade, onde podemos atopar actuacións de tódolos tipos, dende música con grupos como Maestres de Altair, canto con Yaiza López Otero ou poesía con Elena Martínez Dios.... As mellores actuacións serán premiadas pola ANPA. Neste mesmo festival entregaranse os premios do VII concurso Literario. Tamén se entregará o premio á Institución Amiga que recaerá no Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Vilalba. Este ano, alumnado do centro colaborará co xornal De luns a venres contando as súas opinións sobre as Celebracións durante as Letras Galegas. Aparte disto, atoparémonos con outras actividades como a presentación da revista Tempus das Letras e o libriño informativo sobre Valentín Paz Andrade. O luns 28 de maio, para rematar a celebración, poderemos asistir á charla- coloquio na que participarán a Filóloga María Xosé Rodríguez, o doutor en xenética evolutiva José María Castro e o maxistrado Luís Villares. O tema a tratar será Necesidade de políticas normalizadoras, por que? Tódalas actividades desta semana serán organizadas polo equipo de dinamización lingüística (EDLG) coa colaboración da ANPA.

A NECESIDADE DE POLÍTICAS NORMALIZADORAS. POR QUE? O luns 28 de maio teremos a oportunidade de escoitar e de reflexionar sobre a língua galega con tres novos conferenciantes que destacan nas súas profesións: investigación, educación e xudicial.

Deixámosvos as reseñas das súas charlas para que vaiades pensando nas posibles preguntas ou dúbidas que queirades resolver ou intercambiar con eles. José Mª Castro Álvarez (Noia, 1970) estudou matemáticas e bioloxía e realizou unha tese de doutoramento en xenética evolutiva teórica na USC. Posteriormente traballou neste campo en universidades de Munique (Alemaña), Uppsala (Suecia), Tallahassee (FL, EEUU) e Edimburgo (Escocia). Reseña da charla: Existe legalidade vixente que conflúe en desenvolver medios específicos na defensa do galego, en concreto no ámbito da ESO. O decreto de 2009 supón un cambio de dirección a este respecto. Pero, cal é a dirección axeitada? María X. Rodríguez Valcárcel Licenciada en Filoloxía GalegoPortuguesa, Filoloxía Hispánica e Humanidades pola Universidade de Santiago Cunha bolsa de colaboración traballou no Instituto da Lingua Galega. Reseña da charla Caracterización da situación sociolingüística de Galicia tomando como referencia as funcións sociais da lingua e utilizando os datos proporcionados, entre outras fontes, polo Mapa sociolingüístico de Galicia elaborado e publicado pola Real Academia Galega. Luís Villares Naveira (Lugo, 1978) é Licenciado en Dereito pola USC, onde obtivo o Diploma de Estudos Avanzados cunha investigación sobre Dereito de Consumo. É membro da Irmandade Xurídica Galega, que agrupa a profesionais da xustiza que pulan pola normalización do noso idioma no seo do Poder Xudicial. Reseña da charla Desde a perspectiva do Dereito explicará a necesidade das políticas de normalización lingüística, aplicando ao caso concreto galego o marco legal no que estas deben desenvolverse tendo en conta as características sociolingüísticas da nosa sociedade.

6


7


Concurso Samaín-Halloween Non todo é formación de usuarios na nosa Biblioteca. A cultura e a tradición mesturada coa actualidade tamén ten cabida doutros xeitos. O Concurso de Samaín-Halloween é boa proba disto. Gastronomía, arte, deseño, tecnoloxía...formaron un todo neste Concurso. E para proba a acta cos nomes dos premiados e estas divertidas fotos. ACTA XURADO CONCURSO SAMAÍN-HALLOWEN BIBLIOTECA 2011-2012 1º PREMIO STEISY DE LA TORRE BARONA 2º B 2º PREMIO TAMARA PÉREZ CASTRO 1º BAC C 3º PREMIO IRINA VIDAL 1º ESO A 4º PREMIO CANDELA DE PABLO 2º B ACCÉSIT NADIA NAJI LÓPEZ 2º C ALFONSO JOSÉ CHAS SEIJAS 2º ESO B LIDIA GONZÁLEZ RODRÍGUEZ 1º ESO B ANTÍA ROMERO VILLAMOR 1º A ANTÍA D. R. CELTIA DOMÍNGUEZ FERNÁNDEZ LAILA AL-SOUFI NOVO SAMUEL FERREIRO FERNÁNDEZ

8


NA BIBLIOTECA BEBEMOS OS VENTOS POR TI por Andréa Neira Gómez David Mundiña Gay O día 14 de febreiro é para uns o día dos namorados, para outros un día normal, ou só unha data comercial na que se venden bombóns e rosas. Para nós, a representación de dezaoito poemas de amor na biblioteca do noso instituto. Dezaoito poemas do mellor da lírica e nos que está presente o sentimento que é a primitiva raigame deste día. Cada un de nós leu un poema, cada un diferente: de paixón, desamor e amor; en linguas diferentes: castelán, galego e portugués. Diante de nós, os nosos compañeiros e profesores; uns sentados e outros de pé porque de toda a xente que había non quedaba espazo na Biblioteca. Tocábanos saír a ler a nós, un chisco de nervios que desaparecen no momento en que as palabras do autor comezan a fluír dos beizos; olvidando xa a xente e mergullándote no senso das palabras do poeta para deixar despois o atril, nunha ovación de aplausos. Sen dúbida, esperamos repetir a experiencia o ano que vén. No blog da Biblioteca bibliolhosgrandes.blogspot.com podedes ver o vídeo do Recital. . Jorge Tojeiro Formoso poñendo o broche de ouro ao Recital 9


JOSÉ REY LÓPEZ 2º CLASIFICADO NA FASE GALEGA DAS OLIMPIADAS DE FÍSICA En palabras de Arsenio Coto na entrevista que lle fai a José o 10/03/2012 El Progreso (Lugo): Aos seus 17 anos ten a cabeza moi ben amoblada. José Rey López, quedou segundo,na fase galega desta olimpíada, que organiza a Real Sociedade Española de Física, coa colaboración das universidades españolas. Afronta con humildade a final de Bilbao e cóntanos en primeira persoa como foi a experiencia: Dende rapaz, sempre sentín paixón polas ciencias naturais e non deixaba de buscar información e retos cada vez máis difíciles, quería probar as miñas habilidades, mais non era nada doado de facer. Cando entrei en segundo de bacharelato busquei información sobre algo que me comentaran, as olimpiadas de ciencias, algo realmente novo para min, pois nunca oíra falar desa clase de concursos ata facía ben pouco. Pouco tempo despois a nosa profesora de física propúxonos participar nelas. Sen moitas expectativas decidín probar sorte e anoteime. Certamente non estaba moi seguro do temario que ía caer, e o único que podía facer era repasar o que tiña visto nos últimos cursos. A medida que se acercaba a data do exame (dous días despois do entroido), íame poñendo máis nervioso, apenas mirara nada, e non ía poder estudar durante as vacacións, xa que tiña moitos exames que preparar e pouco tempo para facelo. Finalmente, chegou o día anterior á olimpiada e case non mirara nada. O único que podía facer a estas alturas era o que tiña feito xa, mirar algunhas formulas e algún exercicio. E iso fixen. Ao día seguinte, apenas me podía manter esperto polo mal que descansara, e por se fose pouco, ademais de cansado estaba demasiado nervioso, non sei cal era o motivo pois xa era tarde para facer nada. Con esta situación diríxome a facer o exame á facultade de física de Santiago. Cando cheguei, xa case non faltaba nada para as catro e, o exame estaba a comezar. Alí estaban o resto dos participantes, revisando apuntes, preguntando teoremas e comendo a cabeza sobre canto estudaran, eu pola contra, mirábaos con bastante sorpresa pois ía coas mans baleiras. Minutos despois un dos profesores preguntou polos participantes e entramos nunha aula, difícil escoller sitio do grande que era, e a pesar de que iso era o que menos importaba de todo, parecía ter unha importancia crucial. De calquera xeito todos os asentos eran igual de incómodos así que pouco máis tiña. Finalmente, vinme co exame nas mans. Era curioso, porque non aparecía nada do que tiñamos estudado os anos anteriores, había que sacar todo do enunciado de cada un dos tres problemas propostos. O cal xogaba ao meu favor. Non sabía por onde comezar, polo primeiro, non, polo segundo, tampouco, o teceiro, nin falar, non había por onde collelo! Ó final fun facendo algunha parte de cada un e ó parecer non me ían saíndo mal de todo, quizais non fosen tan complicados despois de todo, os resultados eran exactos e tiñan bastante sentido.

Pasadas as dúas primeiras horas, quítannos o exame e dannos trinta minutos para descansar un pouco, e para comparar as respostas, que ao parecer non fora o único quen de acadar. Pasado ese tempo voltamos á clase, agora para facer un exame tipo test. Agora si facía falla saber formulas, mecache!. Maloserá que non poida sacar algunha pregunta, aínda que unha vez máis non sei por onde coller o exame, ningunha pregunta é boa, o mellor será comezar contestando algunhas ó azar, para levantar o ánimo (idea ben estúpida pola miña parte). Pouco a pouco vou contestando as cuestións e corrixindo as que puxen ó azar e non eran correctas. Ó acabar o exame, a pesar de que sei que levo algunhas respostas mal, non estou descontento cos resultados, esperaba algo peor. Unha vez máis, comparo algunhas das respostas cos compañeiros, aínda que con vinte preguntas é complicado lembrarse de todos eses números. Xa non tíña nada que facer aquí así que marcho para a casa cunha sensación de satisfacción, por completar o exame relativamente ben, e de dúbida por se será suficientemente bo como para facer que me clasifique. A semana seguinte foi unha tortura mental, cando pensan dar as notas? A semana anterior á fase nacional? Tiven que esperar ata o luns da semana seguinte para saber o resultado. Segundo, estaba clasificado! Como era iso posíbel? Non estudara máis ca unhas poucas horas. Era unha gran sorpresa, sen dúbida. Logo da euforia dos primeiros instantes era momento de calmarse e reflectir sobre a oportunidade que se me acababa de conceder e da cal debía sacar o maior proveito posíbel. De feito, ese momento é agora, mentres escribo estas liñas. Pouco claras teño as miñas expectativas de cara á fase nacional, pero fareino o mellor que poida que é o mínimo que podo facer neste caso. O certo é que as olimpiadas de ciencias son eventos moi enriquecedores pois próbanse os coñecementos, a capacidade de resolver problemas e a de traballar baixo presión. Nestas liñas intento mostrar como encarei o exame, e como os nervios se ían apoderando de min. Tamén tento mostrar como o importante nos exames de ciencias non só son os coñecementos ( parte importante, sen dúbida ), tamén é importante pensar de forma lóxica e crítica e evitar facer os problemas de forma mecánica, posto que iso irase ó día seguinte, pero sempre serás quen de facer un exercicio se razonas ás preguntas e as resposta. Por último, gustaríame animar ó lector, se está interesado no tema, a participar nesta clase de eventos, onde independentemente do resultado, sempre sacas algo beneficioso. Andrés Martínez –Puga Quiroga Víctor Rodríguez Polín

10


ENTREVISTA A CHARLES NKALOULOU por Carla Serrano López Proveniente doutro país, mudouse á nosa cidade movido por unha paixón: o baloncesto. Charles Nkaloulou é un xogador da plantilla do Estudantes, club lugués con recoñecido prestixio tanto a nivel provincial, como rexional e nacional. Charles veu haberá cousa dun ano dende o Congo - Brazzaville. O seu manager atopoulle esta oportunidade que el non puido rexeitar. Colleu o avión, e tras máis de oito horas de viaxe chegou á cidade amurallada con moitas ganas de aproveitar a súa estancia aquí ao máximo. A experiencia está sendo todo un éxito, deixamos, pois, que el nolo conte: -

-

-

-

-

-

Boas Charles, cóntame que é o que tanto che gusta da nosa terra: Comezo falando da educación, que penso que é moi importante. Valoro moito que a educación aquí sexa de balde, pois no meu país non todo o mundo pode ir á escola xa que hai que pagala. Tamén me gusta o feito de que haxa poucos exames. E as clases... Alí temos máis horas e ademais máis longas. Pero aprecio moito o compañerismo que hai nas aulas, pois recibin axuda sempre que a necesitei. A xente aquí, en xeral, é moi amable, e bótanme una man cando a preciso, aínda que non poida falar todo o ben que me gustaría… Tempo ao tempo, ti por iso non te preocupes. Agora dime, que é o que menos che gusta? Que cambiarías? Bfh…Non moitas cousas, a verdade! Sobre todo, a forma de vivir que temos alí, e que boto de menos a miña familia... Boto moito de menos aos meus catro irmáns e dúas irmás, aos meus pais, aos meus avós... que aínda que fale con eles moi a miúdo, non é o mesmo. Tamén boto de menos a comida, pero que conste que a de aquí tamén me gusta. Pero o que si que prefiro mil veces antes é o tempo, a min non me gusta o frío. Ben, gustaríame que agora nos falaras un pouco sobre a túa vida no campus e co club. Co club estou moi contento, o adestrador, os compañeiros…son todos xeniais! En serio, non os cambiaría por nada! Claro que, no verán gústame estar cos meus outros amigos, xente coa que comecei a xogar, a soñar, coa que crecín e que me axudou a ser quen hoxe son. Vouche a falar dende a confianza e a facerche unha pregunta un pouco máis persoal... que tal coas mozas? Coas mozas? Hahahah pois, que dicirche…Tiña noiva alí, unha moi guapa, pero cando me

-

-

viñen tiven que deixala... pero non pasa nada, as mozas de aquí tamén son moi fermosas. E xa para finalizar... Que queres facer do teu porvir? No futuro? Pois…Gustaríame seguir xogando ao baloncesto, e viaxar, encántame viaxar! Pero tamén quero seguir estudando, gustame moito a informática, e se a puidera estudar aquí... sería perfecto. Pois nada máis! Moitas grazas polo teu tempo e atención, e por compartir comigo e con todos nós un añaquiño da túa experiencia.

ENTREVISTA A MILO VUKCEVIC por Belén Gato Gómez Cantos anos tes e de onde es? Teño 16 anos. O meu país chámase Montenegro. Vivo en Podgorica, unha cidade no centro do país.O meu país chámase Montenegro. Vivo en Podgorica, no centro do país. Canto tempo hai que estás en Lugo e por que viñeches a aquí? Cheguei en novembro e estou aquí polo baloncesto, xogo no C.B Estudiantes. Gústache Lugo? Si, é moi fermosa. Hai dous lugares que me encantan da cidade: o río Miño e o seu paseo e a muralla. Que tal te encontras no equipo? Hai catro meses que estou aquí e gústame moito o equipo; estou cómodo porque os meus compañeiros axúdanme moito e os adestradores tamén. Ademais

11


estou moi contento porque o equipo vai moi ben na liga, tanto o equipo junior coma o cadete; cos dous imos ao Campeonato de España: en maio en Zaragoza e en xuño co cadete en Marín, Pontevedra. Que parecidos e que diferenzas encontras entre a vida aquí e a vida en Montenegro? As clases no instituto teñen un horario diferente, alí imos un mes a clases pola mañá e o seguinte mes pola tarde e así se van alternando; as calificacións son do 1 ao 5, non de 1 a 10; e academicamente é máis duro, máis difícil. Estudamos tres idiomas: montenegrino, inglés e ruso. En canto á comida, aquí cómese moito máis peixe, patacas fritas; en Montenegro non se come polbo e o xamón que se come aquí tamén é diferente. Penso que aquí dicides moito máis “grazas” e “por favor” que en Montenegro. Algúns parecidos son a paisaxe, que é igual, con moitas árbores, todo moi verde… Polo demais, a vida creo que é máis ou menos igual. E como era a túa vida en Podgorica? Igual que aquí: ía a clases á Scola e a adestrar. No meu tempo libre estaba cos meus amigos e iamos ao cine, ao centro dar unha volta ou ao centro comercial a xogar ás máquinas de xogos. O teu país sufriu unha guerra recentemente . Importaríache contar algo sobre iso? Cando eu nacín, a guerra estaba acabando. O meu pai e o meu avó contábanme que a guerra non durou moito tempo pero que despois estaba case todo destruído, sobre todo Serbia. A xente escondíase debaixo dos edifícios cando caían bombas e aínda hoxe en Belgrado hai edifícios destruídos por estas bombas. A vida foi moi difícil despois da guerra; durante moito tempo había que andar pola rúa con máscaras, era difícil atopar alimentos e auga en bo estado mais isto era mais grave en Serbia. E a túa cidade? Tamén sufriu as bombas pero non tanto. Polas bombas e as radiacións moita xente estaba enferma. Morreu motísima xente, moitos amigos do meu avó, por exemplo. O meu avó viviu moitas guerras. Agora está todo estabilizado e oxalá sexa sempre así. Para rematar, que proxectos tes para os vindeiros meses? A liga remata despois do campionato de España cadete, entón volverei a Montenegro. Ali seguirei adestrando coa selección de Montenegro para competir no Campionato de Europa. E, por suposto, estarei coa miña família e amigos. Nada mais, Milo, moitas grazas. Grazas a ti.

LORENA PAULA IÑIGUEZ PREMIO EXTRAORDINARIO DE FP O meu paso polo ciclo foi moi positivo tanto a nivel persoal como de formación. Este tipo de titulación, a nivel laboral, ten moitísimas saídas pero tamén de cara a continuar os estudos en carreiras como Fisioterapia, Enfermería, Maxisterio ou Medicina como foi no meu caso. Dende hai tempo quixen estudar Medicina, pero ao rematar bacharelato quedei a só unhas centésimas de entrar, polo que barallei diversas posibilidades, o Tsaafd (técnico superior en actividades de animación físicas e deportivas) supuxo unha boa saída ao problema. A formación recibida polos profesores foi moi completa en tódolos módulos durante as 2000 horas que dura a preparación, e xunto coas prácticas de fin de ciclo, nas que se poñen en práctica os coñecementos adquiridos, os alumnos saen sendo técnicos superiores. Esta FP, polo ámbito que abrangue sobre o tempo libre e o deporte, é especialmente práctico, polo que as relacións persoais que nel se establecen son estreitas. A nivel persoal tamén me resultou moi valioso polas amizades que del conservo. Tamén implica un coñecemento sobre o propio corpo e o seu funcionamento supúxome unha vantaxe nos meus estudos actuais e que me proporcionaron unha base da que carecen moitos dos meus compañeiro de Medicina, sobre todo de anatomía, fisioloxía así como primeiros auxilios. Este premio extraordinario supón unha valoración oficial a todo o traballo que realicei durante os dos cursos, é unha forma de premiar todo o esforzo empregado, que non é pouco, polo que supón un aliciente para seguir esforzándome día a día xa que o traballo ben feito ten recompensa. Agora que son estudante de Medicina sei que todo valeu a pena, xa que gozo co que estudo. Animo a tódolos estudantes a perseguir as súas metas xa que logralas é a maior satisfacción que terán e se, ademais, son galardoados con diñeiro pois que sexa benvido! Revisado por Yaiza López Otero

Tradución por Pedro Peinó Camba

12


Un porteiro de primeira no Ciclo Superior de Educación Física do IES por Iria Rey Alonso Óscar Iglesias Lamas, así se chama o prodixio do fútbol sala lucense. Naceu o 2 de xuño de 1987, conta cun palmarés admirable e unha traxectoria digna de calquera loanza por parte dseus seguidores. Xogador da sub-21 con España así como do primeiro campionato de España de seleccións internacionais. Óscar leva boa parte da súa vida ligado ao Azkar Lugo xa que ingresou no club no ano 1995 cando naceu a Escola de fútbol sala Terra, a canteira do club. Dende entón, foi crecendo como xogador e como persoa, pasando así por todas e cada unha das categorías da formación, ata que na tempada 08/09 debutou na máxima categoría co primeiro equipo cando o combinaba co equipo filial. As dúas últimas temporadas, 09/10 e 10/11, tivo contrato como xogador exclusivamente no primeiro equipo. ¿Como recibes a noticia de que a directiva contaba contigo para o primeiro equipo? Con moita ilusión e desexo de demostrar a miña valía tendo en conta todo o esforzo e traballo que dediquei a este deporte. ¿Como afrontaches o teu primeiro partido no primeiro equipo? Nervioso e con moitas gañas de demostrar que ía aproveitar a oportunidade que me brindaron. Despois da lesión que sufriches no xeonllo dereito como afrontas o teu futuro?Con boas expectativas en canto á recuperación. Este mesmo ano asinei o contrato de renovación .Para finalizar, sénteste querido e apoiado polo túa cidade e afección? Realmente si, só eloxios cara a unha afección que está en todo momento apoiando ao seu equipo e iso fai que nós, loitemos e melloremos día a día para conseguir a vitoria.

GRAVANDO UN VIDEOCLIP NUN BAÑO DO NOSO IES? Deus! Non dou creto! Como se decate o Equipo Directivo!! O Departamento de Música está tendo un curso moi proveitoso. Son moitas as actividades que temos realizado (e aínda realizaremos) e de todas as ata agora rematadas estamos moi satisfeitos. Este curso foi especialmente xeneroso en canto a concertos didácticos, o cal é moi de agradecer porque se algo nos interesa é que os nosos rapaces e rapazas escoiten e disfruten a música; cando nos axudan a conseguir este obxectivo (é o caso dos concertos didácticos) é aínda mellor. Acudimos a catro concertos didácticos ó Auditorio de Galicia en Santiago de Compostela, dous a cargo da Real Filharmonía de Galicia (con pezas de Beethoven, Weber e Larsson), un do Taller Atlántico Contemporáneo (sobre as FolkSongs de Luciano Berio) e finalmente un a cargo do cuarteto de jazz do contrabaixista Xacobe Antelo (baseado en diferentes standards de Duke Ellington).

A orquestra da Real Filharmonía preparándose para o concerto.

O último concerto didáctico que puidemos disfrutar foi o da formación vocal Solo Voces, que de xeito completamente desinteresado se achegou ó noso centro para regalarnos un divertidísimo concerto con pezas de música antiga, música tradicional e adaptacións de temas da música moderna popular. Os membros deste Departamento temos a sorte de pertencer a este coro e sabemos que vos gustou moitísimo así que desexamos poder repetir. Unha das últimas actividades realizadas foi a gravación dun videoclip nun baño do noso centro a cargo dos alumnos e alumnas de música de 1º de Bacharelato; esta idea en principio un pouco tola xurdiu a raíz de descubrir a páxina web “Water Tapes” na que diferentes grupos musicais envían temas seus tocando nun cuarto de baño. 13


Todo isto vén porque é unha das estancias máis comúns con mellor acústica, de feito é moi habitual que os grupos que se autoxestionan e autoproducen acostumen a facer algún experimento deste tipo para realizar as súas maquetas; o grupo ó que versionamos (The Doors) no seu momento gravou o disco L.A.Woman no baño da casa de Jim Morrison! Como agora teredes curiosidade, podedes velo se acudides ó noso blogue MUSOG en www.musog.wordpress.com.

Os participantes do noso “water tapes”.

Agora estamos pendentes de acudir á gravación dunha serie de temas musicais que estamos a montar tamén en 1º de Bacharelato e que están enmarcados dentro do proxecto de Ciencias “A auga, música da vida”. A idea é crear unha especie de banda sonora ó ciclo da auga, dende que nace ata que chega ó mar. Se todo vai ben, acudiremos ós estudios de gravación Abrigueiro, onde xa fomos hai uns anos a gozar dunha marabillosa xornada co productor musical Arturo Vaquero. Todas estas actividades fóra e dentro do noso centro foron posibles en parte gracias ó voso saber estar. Sempre que imos por aí adiante sentímonos moi orgullosos de traballar con xente que responde tan ben. Graciñas! Polo demais, aí seguimos, coas nosas clases, o noso blogue, a nosa MÚSICA; e aguantando o “chaparrón” como ben podemos e cruzando os dedos para que a pesares de todo o que parece que se nos vén enriba poidamos seguir facendo tantas cousas como ata agora. Nota da redacción da Revista Tempus das Letras: Toda a información que aparece na revista é responsabilidade exclusiva dos que asinan os artigos. Especialmente a deste artigo, escrito por Belén Gato Gómez, xefa do Departamento de Música.

RESUMO DAS ACTIVIDADES REALIZADAS NOS ÚLTIMOS ANOS POLA A.N.P.A. I.E.S. NOSA SEÑORA DOS OLLOS GRANDES – LUGO Por Aurora García Boente Carro Impresión dos Boletíns Informativos do Centro no inicio de cada curso escolar. Colaboración económica para a organización das actividades do 50 aniversario do Centro. Envío de escritos ás Consellerías de Sanidade e de Educación e entrevistas con responsables das mesmas, preocupados polo excesivo peso das mochilas escolares, e solicitando a edición dos libros de texto en fascículos, así como contactos coa asociación de fisioterapeutas, o colexio de médicos, o Valedor do Pobo e a FAPACEL. Subdivisión por trimestres dos libros de maior peso propiedade do Centro e dos cursos de 1º, 2º 3º e 4º da E.S.O., co que conseguimos una reducción considerable do peso das mochilas dos máis pequenos. Financiamento de premios nos concursos do Día das Letras Galegas Achega económica ao Centro para a adquisición de elementos de protección dos equipos informáticos e para adquisición de ordenadores para a biblioteca. Este ano a ANPA promove un mercadillo de libros no que os país/nais dos alumnos que o desexen poderán vender/mercar/trocar os libros de texto usados dos seus fillos. A participación nesta iniciativa da ANPA é voluntaria e diríxese a todos os país/nais do IES Ollos Grandes, así como aos dos alumnos que entrarán en setembro do 2012. A finalidade desta iniciativa é múltiple: darlle utilidade aos libros que aíndan están vixentes, aforrar nos gastos familiares, que os rapaces aprendan o valor das cousas e a coidar os libros como valor educativo e cultural e para coidar o medio ambiente, reciclando. Importante: - Revisar a lista dos libros do curso do que se vai a matricular o alumno, que se publicará na web do instituto antes do mercadillo e estar en coñecemento dos libros que se precisan. Os libros que non se poidan vender, pódense doar ao centro para que os utilicen os alumnos que teñan menos recursos ou se incorporan de forma tardía. - Non vender en xuño os libros de materias a recuperar. Cada pai/nai traerá os libros que desexe vender entre as 17 e as 19 horas dos seguintes días: martes 26 de xuño de 2012 no instituto. xoves 6 de setembro de 2012 no instituto

14


Só se admitirán para o intercambio libros válidos para estudar ou de lectura obrigatoria no IES Ollos Grandes de Lugo, e deberán estar en bo estado, preferiblemente sen tachaduras ou subliñados, e non faltarlles páxinas ou estar deteriorados. A valoración dos libros dependerá do seu estado. Estímase que pode valorarse o libro en perfecto estado en 10 € (aproximadamente a metade do su prezo) e os que estean máis usados, en 5€. Suxírese a venda dos libros de lectura obrigatoria en 5€, quedando en todo caso o prezo definitivo a xuizo das partes. As transaccións serán directas entre os participantes, sen responsabilidade dos organizadores, aínda que estarán presentes profesores e membros da ANPA para colaborar na organización . A ANPA non merca libros usados nin os vende. Agradecemos ao Centro as facilidades dadas para a execución deste programa. Coa máxima de que aos libros non se lles debe deixar coller pó, na Biblioteca movémolos; e baixo susxestión de Pilar Guede, o Equipo da Biblioteca acarreou con pesados, interesantes e fermosos libros para realizar esta árbore de Nadal. Apoiamos, pois, a iniciativa da Anpa para que os libros se movan e se usen.

15


REUNIÓN PROXECTO EUROPEO GRUNDTVIG

O Centro de Ensino Permanente de Adultos de Lugo está a participar nos cursos 2010-2012 nunha Asociación de Aprendizaxe Grundtvig no cal colabora con centros educativos de Alemaña (Münster), Holanda (Alkmaar) e Grecia (Lesbos). O obxectivo deste intercambio é promover o mutuo coñecemento entre os catro países, incidindo en aspectos culturais que sexan, ben significativos da zona, ben comúns aos catro países. Varios profesores e profesoras e varios alumnos e alumnas elaboramos materiais propios da nosa cultura que forman a base dunha páxina web que aparece redactada en lingua galega (idioma propio) e mais en inglés (idioma escollido para a comunicación e intercomprensión entre todos os participantes). O mesmo ocorre no caso dos outros países, que tamén usan para redactaren os seus textos a lingua propia e mailo inglés. Os resultados finais deste traballo conxunto estarán visibles ao final do presente curso escolar: unha páxina web e un libro impreso no que figuran as versións inglesas de todos os temas traballados polos diferentes participantes. A páxina web, que convidamos a visitar, é a seguinte: http://www.european-heritage.org/ Os temas que aí podedes atopar son os seguintes: GALICIA: A lírica medieval

galego-portuguesa Os científicos de Al-Andalus

O Camiño de Santiago

A cultura castrexa

Lugo: cidade galacio-romana O río Miño: eixo vertebrador da Galicia oriental (estudo xeohistórico).

ALEMAÑA: Münster e a Liga Hanseática,

A Paz de Westfalia,

A Batalla do bosque de Teutoburgo

A rebelión de Münster,

Pontes cara a tempos Annette von Drostemodernos, Hülshoff (poeta local)

HOLANDA: Cartografía holandesa dos séculos A Compañía das Indias Orientais XVI e XVII,

A revolta holandesa

Pintura holandesa do século XVII

Hugo de Groot

O legado romano en Holanda.

Historia da illa de Lesbos

A Acrópole

Theophilos Hatzimihail

Arquitectura da cidade de Mytilene

Pintura grega do século XIX

Dous Premios Nóbel da literatura grega:

GRECIA:

Girgos Elytis.

Seferis

e

Odysseus

16


Outra faceta deste traballo son as reunións que

Domus do Mitreo, o Centro de Interpretación da

anualmente celebran os participantes no proxecto tanto

Muralla, a Sala de Exposicións Porta Miñá, o Museo

para planificar o traballo coma para avaliar o mesmo,

Provincial de Lugo, as Termas romanas ubicadas no

amais de incidiren no mutuo coñecemento e nun maior

balneario e a Muralla. Nos arredores da cidade

achegamento ás culturas dos diferentes países. No

realizamos unha visita guiada ao templo de Santalla de

curso pasado o profesorado e alumnado lucense

Bovéda. Malia a non estar relacionado directamente

participou en dúas reunións, unha celebrada en

con este tema, tamén aproveitamos para visitar a

Holanda e outra que tivo lugar en Grecia.

catedral e o Castelo de San Paio de Narla.

Entre os días 13 e 22 de outubro de 2011 en Lugo

Outro dos temas que imos traballar este ano é a cultura

fomos os anfitrións da primeira das reunións deste ano.

castrexa. Por este motivo realizamos unha visita ao

Recibimos a visita de compañeiros e compañeiras

castro de Viladonga. Desde este lugar desprazámonos

procedentes da illa de Lesbos (Grecia), Munster

á costa de Lugo para darlles a coñecer aos nosos socios

(Alemaña) e Alkmaar (Holanda). O profesorado e

un dos lugares de maior interese da Mariña, a praia das

alumnado participante no Proxecto (José A. Armesto,

Catedrais. De volta a Lugo realizamos unha parada na

Chus Esteban, Antonio Bernárdez , María Rodríguez,

vila de Mondoñedo, que a esa altura estaba a celebrar

Luisa Freire, Neftalí Platas, Ana Anllo e María Ceide)

as Festas das San Lucas. Pareceunos unha boa

exerceron de guías e anfitrións destes compañeiros.

oportunidade tanto para que coñecesen unha das capitais do Antigo Reino de Galicia coma para que puidesen contemplar unha festa tradicional.

As actividades realizadas combinaron as sesións de traballo coa visita a lugares importantes desde o punto de vista cultural tanto da propia cidade de Lugo como

As sesións de traballo tiveron lugar no centro EPA e

do resto de Galicia. Ante a non viabilidade de dar a

nas mesmas centráronse os temas dos que cada socio

coñecer todos os lugares que considerabamos de

se vai ocupar neste curso, aprobouse definitivamente o

interese, na escolla prevaleceron aqueles que están

calendario de traballo e os produtos finais resultantes

estreitamente relacionados cos temas cos que o noso

do proxecto.

centro contribúe ao proxecto común tanto no curso pasado coma no actual. O primeiro lugar foi Santiago de Compostela, onde,amais de percorrermos o casco histórico, realizamos unha visita á catedral e outros lugares tales coma o Arquivo Universitario, a Facultade de Xeografía e Historia ou o Museo do Pobo Galego. Na cidade da Coruña paseamos polo casco histórico e dedicamos especial interese á torre de Hércules por coincidir cun dos temas dos que nos imos ocupar este curso: a Galicia romana. Afondando no mesmo tema do noso pasado romano, visitamos na cidade de Lugo a

Os participantes na Muralla. Foto cedida polo xornal El Progreso 17


Amais, os participantes realizaron unha visita ao concello onde foron recibidos polo alcalde e tiveron a oportunidade de coñecer unha das tradicións máis populares da cidade: saír de viños e de tapas.

A segunda reunión annual deste proxecto e derradeira do mesmo terá lugar na primeira semana de maio. Profesorado e alumnado do centro EPA viaxará a Münster para rematar o traballo, avaliar os resultados e seguir afondando no coñecemento cos nosos socios.

O grupo acompañado polo alcalde de Lugo. Na Praia das Catedrais

EQUIPO DE REDACCIÓN DA REVISTA ABRINDO PASO (E.P.A. LUGO)

18


Derivado destes comportamentos créanse tamén situacións de aprendizaxe diferentes nos centros escolares onde os alumnos a alumnas se escoitan entre si , se preocupan uns polos outros e se axudan cando se necesitan.

AXUDA ENTRE IGUAIS

por Departamento

de Orientación

Os xoves interactúan constantemente nos centros educativos e van configurando así unha rede social de relacións. Pero non todos os alumnos e alumnas son capaces de manter uns lazos sociais satisfactorios, baseados na reciprocidade e na amizade. Moitas veces algúns séntense insatisfeitos con esas relacións cos iguais do centro ou da aula onde acoden. Certamente estes xoves son máis vulnerables ás posibles ofensas e/ou agresións dos propios compañeiros aínda que, paradoxicamente, segundo moitas investigacións relevantes, son prioritariamente nos propios compañeiros aos que acoden para pedir axuda e consolo. Destas premisas naceron moitas experiencias de sistemas de axuda entre iguais nos centros escolares e son cada vez máis os que optan por crear redes de alumnos/as solidarios (RAS), dándolles corpo e espazos para actuar dende as aulas, logo de recibir unha formación especifica en comunicación e negociación nos conflitos, e así formar parte da infraestrutuctura da convivencia nos centros educativos. A creación e formación dun grupo de alumnos/as que sexa quen de escoitar e acompañar a outros compañeiros e compañeiras nas súas necesidades supón unha forma diferente de ver e xestionar a convivencia que fomenta , necesariamente a mellora das relacións interpersoais e do clima de convivencia, debido á actitude de protección, colaboración e preocupación polo benestar común.

Os contextos de axuda entre iguais veñen a substituír, por outra parte, a necesidade de expertos xa que son eles mesmos os protagonistas do proceso, os que interveñen antes de que os problemas transcendan ou se compliquen .Ademais, como xa sinalamos, esta forma de resolución e axuda nos conflitos goza de maior credibilidade diante dos compañeiros por ser eles mesmos quen buscan solucións ou acordos para as súas problemáticas, que adoitan ser máis aceptables e permanentes. A simetría da relación facilita unha maior confianza e proximidade xa que a comunicación mantense nun nivel mais próximo tanto no que se refire á linguaxe e intercambio como na perspectiva dos seus intereses. Estas son razóns de abondo para que optásemos no centro por fomentar este tipo de iniciativas. Consideramos que o formar alumnado axudante é unha oportunidade para consolidar unha alternativa construtiva de resolución de conflitos dun xeito máis comprometido de implicación e participación. Consideramos, así mesmo, de acordo con moitos expertos, que as redes informais para prevención e tratamento das problemáticas entre iguais son as solucións de maior éxito . Todo o comentado ata aquí nos leva a ter en conta esta figura de apoio, non só como unha estratexia de prevención de conflitos no centro senón tamén por ser unha poderosa estratexia educativa para mellorar o clima de convivencia no centro e ao mesmo tempo o desenvolvemento persoal e social dos axudantes e dos axudados e, desde logo, á adquisición de competencias básicas tan importantes como a competencia social , a de autonomía e iniciativa persoal, aprender a aprender e a competencia lingüística e comunicativa, entre outras.

19


ALUMNOS E ALUMNAS AXUDANTES DE 1º DA ESO

6. Acollemos os recén chegados ao centro actuamos como alumnos acompañantes.

Os que escribimos estas palabras que seguen somos os alumnos/as axudantes de 1º da ESO e tivemos unha intensa formación durante doce sesións nos meses pasados. Nelas aprendemos o necesario para ser alumnos axudantes aínda que nos queden moitas cousas por saber. Durante este tempo traballamos para aprender a reaccionar diante dos conflitos que poderán xurdir nas nosas aulas.Tamén aprendemos o que non se debe facer para poder axudar a alguén.

Como vedes, o noso labor fundamental é escoitarvos e apoiarvos cando teñades un problema, por iso podedes vir a falar con nós cando queirades. Estamos nas aulas 2.7, 2.8, 2.9, e 2.11. Tedes a promesa da nosa discreción e confidencialidade en todo momento. Estamos para axudar non para ”cotillear”, é o noso labor vocacional. Se os teus problemas son difíciles de tratar, non te preocupes porque te axudaremos a poñerte en contacto con adultos que poidan resolvelo.

Moitos vos estaredes facendo preguntas sobre quen somos? Que facemos? Para que estamos? Intentaremos responder ás vosas preguntas :

Agardamos que acudas a nós sempre que o necesites, estamos á vosa enteira disposición.

Quen somos? Somos un grupo de 22 alumnos/as repartidos polas tres clases de 1º da E.S.O que fixemos a formación de alumnado axudante e que moitos de nós temos a intención de ser alumnado mediador nos próximos cursos.

Revisado por Javier Saavedra Ares María López Arias Elena Martínez Dios

Que facemos e para que estamos? O noso labor é moi diverso por iso vos relatamos cales son as nosas funcións: 1. Axudar os compañeiros cando algún se mete con eles ou necesita que se lles escoiten. Non aconsellamos senón que escoitamos. 2. Inténtamos liderar actividades de grupo no recreo e na clase 3. Axudamos os outros compañeiros/as cando teñen algunha dificultade cun profesor, mediando ou sendo intermediarios. 4. Para axudar a outros compañeiros tamén estamos con dispoñibilidade para as tarefas académicas ou dificultades que poden ter en algunha materia, se sabemos. 5. Axudamos os alumnos que estean tristes e preocupados por algún asunto persoal ou que necesite que alguén lles escoite ou lles preste algo de atención

20


Celébrase o día do libro no IES A Nosa Señora dos Ollos Grandes por Pablo Rodríguez Pena

Entrega dos libros doados polos distintos departamentos á Biblioteca Antón Moreda de Calde. Para recoller as doazóns para esta biblioteca, a psiquiatra Dona Elena Gato Gómez achegouse o día 30 de Abril ao noso centro.

O día 23 de Abril celébrase o día do libro, debido a que Cervantes e Shakespeare morreron ese mesmo día. Aínda que non é exacto xa que naquela época o calendario cristián e inglés non eran os mesmos e no noso calendario sería o 6 de Maio. Para celebrar esta festividade a biblioteca do IES Ollos Grandes, organizou un serie de actos: Exposición de libros, da nosa Biblioteca, no corredor. Libro en branco a carón da exposición para que os membros da comunidade deixen o título do libro e autor que máis lles gusta. .

Asemade, alumnado de 1º e 2º de BAC recitaron poemas dirixidos pola profesora Flor Sánchez Fernández.

21


rostros e as súas identidades pasando a selo branco

Ó BORDO DO ABISMO

da túa agresividade.

por Andrea Neira Gómez

Non son adiccións, no entanto, pensas mentres os ollos percorren o teu desastre de habitación, ti

1º PREMIO RELATO CURTO

controlas a situación e poderías deixalas en calquera Tratas de estirarte mais non podes, dóeche moitísimo

momento.

a cabeza e tes un gusto metálico na boca. Intentas

A cama está desfeita e moitas das sabas presentan

erguerte, pero as túas costas reséntense de novo e ó

manchóns de dubidosa orixe. Vurullos de roupa

abrir os ollos un repentino mareo faichos pechar outra

descansan por toda a moqueta igual que envoltorios e

vez.

algunha botella baleira. Máis alá, na mesiña de noite,

Cun gran esforzo alcanzas a sentarte e miras

unha botella de vodka; xunto a outras dúas, unha

arredor. Todo está borroso e a túa mente aínda non dá

caixa de pílulas para durmir e outras que non son

fuxido desa sensación de atordamento mentres intenta

precisamente pílulas para durmir, un vaso baleiro,

sen éxito recordar o que pasou a noite anterior. Pasas

unha cabicha … Sabes, tamén, que a unha menor

a lingua lentamente polos beizos e captas un sabor

distancia poderíase apreixar incluso unha ringleira de

lixeiramente amargo, non estraño, cun gusto coñecido.

po branco contra o ébano. Tratas de tirarte na cama mais no camiño o teu pé

Estiveches bebendo. Por fin consegues botar unha ollada con claridade.

tropeza cunha botella que non advertiras na túa

Estás tirado no chan ó lado da cama dunha habitación

primeira inspección. Maldición! Canto tempo facía que

baleira, a túa habitación, comprendes, e o teu chan

non mirabas para a túa habitación? Pensas mentres te

cuberto de moqueta aínda que iso xa cho dicían as

suxeitas o pé e deformas a cara nun ricto de dor. E canto tempo hai que non miras para ti mesmo? Di

túas doridas costas. Un pouco máis alá repousan os restos da noite anterior,

o

lixo

resultante

das

túas

adiccións.

Adiccións? Non, pensas convencido, só uns bos

unha voz insidiosa na túa mente. Diante do teu espello, o reflexo amosa un despoxo humano, o resultado da dexeneración máis absoluta.

compañeiros que o comezo te acompañaban nas túas

O pelo suave e vigoroso converteuse nunha masa

noites de marcha, noites insomnes na cidade, só

enguedellada e graxenta, a pel amosa un ton gris

erades un grupo de mozos novos con gañas de

insalubre cubrindo un corpo consumido, esquelético,

comerse o mundo, de bailar, de vivir, de experimentar

cunhas

… Despois, amigos comprensivos que deixaban diluír

nerviosas e trémulas no aire en busca dun novo

a túa miseria no fondo do vaso e invitaban a pedir

veleno que levar á boca. Con todo o que máis che

unha rolda de esquecemento o camareiro, mentres te

horroriza da túa imaxe é o teu rostro: os ollos cun brillo

envolvían nun soño no que o desamor, a perda do

febril fundidos nas cuncas e enmarcados polo cerco

traballo ou a morte do teu pai xa non existían…

purpúreo das olleiras, o tabique e a cartilaxe nasal

E así durante aqueles últimos anos desapercibidamente,

con

lentitude,

mentres coma

ás

mans

que

parecen

garfos

axitándose

destruídos pola cocaína e a pel feble da cara insinuando levemente os contornos dunha caveira.

agachadas, aqueles amigos se foran convertendo

Asustado? Levas dous anos facéndote dano a ti

cada vez máis nunha parte frecuente da túa vida; en

mesmo. A conciencia diso e de que ti mesmo

algo que necesitabas e sen o que non podías pasar,

escolliches esta senda ó inferno fai que emerxa dos

algo, que te levou a vender parte das propiedades que

teus beizos un sorriso amargo, o cal, borras de socato

herdaras para conseguir máis, algo cuxa carencia

o percibir o seu esperpéntico reflexo: uns dentes

facía que che tremeran as mans e se che acelerara o

irregulares ennegrecidos e unhas enxivas estragadas

pulso somerxéndote nun estado raiano a histeria, onde

pola acidez dos xugos gástricos debido aos continuos

os seres queridos e as persoas, borraban

vómitos que te acosan.

os seus

22


Pregúntaste

como

chegaches

a

iso.

Algúns

Un

pendello

coas

paredes

dun

ton

amarelo

recordos volven. Entre eles, un que se che antolla

estragadas pola humidade pecha algunhas das

doce, un sorriso pícaro debaixo duns fermosos ollos

pertenzas dos veciños. Xa fóra del, apoiados contra os

verdes, os cales, se atopan nun rostro enmarcado pola

muros, caixas e algúns colchóns amoréanse sen orde

loura melena ó vento dunha rapaza que corre

aparente. No lado esquerdo, só algunhas plantas de

ledamente por un campo de trigo. Os reflexos do seu

Clarisa, a veciña do terceiro, e un cultivo improvisado

cabelo confúndense cos que arranca a luz do

de pementos nunha maceta.

atardecer das espigas e ela vólvese outra vez cara a ti

Ó fondo, o muro. Metro e algo máis de altitude, trinta

para dirixirte ese fermoso sorriso, esperando a que a

cm. de ancho. Máis alá as leiras verdes daquela terra

sigas.

que Valentín Paz Andrade tanto amou. Si o que máis

Semella tan real como se de verdade estiveses

chama a vista é a paisaxe galega que se entrevé máis

naquel lugar neste intre. Pero ela marchouse,

alá da cidade. Aquí, máis cerca e enriba do peitoril do

recordas, mentres a moza dá a volta e continúa

muro, hai pingas recentes, o ceo está nubrado e del

correndo, de costas a ti, nos teus recordos. Porque, si,

cae unha chuvia morna.

fora ela a rapaza que un día, facía dous anos, saíra precipitadamente pola

porta daquel

Sobes ó peitoril, puideches evitar acabar nesa

apartamento

situación dando a volta en canto chegaches á azotea

arrastrando tras ela unha maleta para nunca volver. A

mais deixácheste levar sabendo que te conduciría ó

partir de alí, a perda do teu traballo, as primeiras

fin.

visitas nocturnas a aqueles sombríos pubs e clubs de

Agora os teus pés están ó bordo do abismo e un

alterne, a adicción o xogo, o endebedamento, os

indefinible impulso parece querer obrigarte a dar outro

consellos sinceros dun amigo que tratara de axudarte,

paso. A pesar diso, aínda non é tarde, a razón aínda

a herdanza daquel tío que se exiliara na época

existe, sigue aí tratando de abrirse camiño.

franquista e nunca regresara, polo que che deixara en

Metes as mans nos petos. Fai un pouco de frío

herdanza todo o que tiña en España; a venda do que

aínda que sabes que dentro dun anaco non poderás

che deixara para dar pago ás túas adiccións, as

sentilo.

drogas, as bágoas da túa nai ou a marxinación social. Mais, por enriba de todo, aqueles ollos verdes que te atoparon de novo un día, na rúa, e que te contemplaron de lonxe con mágoa e compaixón.

A túa ollada baleira e o teu corazón roto analizan o día gris no que se converteu a túa vida. O vento sopra forte e non sabes se é porque quere que sigas adiante ou te botes atrás. Si, debe de ser o

E ó recordar, os teus ollos que durante meses só

mesmo vento que inspirou o título de “sementeira do

cabalgaran entre as botellas e pílulas dispostas

vento” o libro favorito do tío da Arxentina, un vento

naquela habitación, péchanse e deixan fuxir unhas

vido do interior das terras galegas recendendo á

furtivas bágoas.

esencia da súa poboación e dos seus costumes para *****************

levalos máis alá do Atlántico, ós lugares onde os

Chegaches á azotea do edificio aínda que non sabes por que nin como, pola contra, unha parte

coitados emigrados e exiliados soportan a morriña e soñan coa terra á que pertencen.

pequena de ti si que intúe o triste final e xa o intuía

Pechas os ollos e deixas que o vento che dea na

cando te vestiches pesadamente e te dirixiches cara

cara, volves a abrilos e permites que se paseen trinta

as escaleiras que levaban a el.

metros máis abaixo pola rúa. O teu veciño, o cego dá

A azotea non é un lugar especial, nada nela fai imaxinar

que

se

pode

tratar

dun

unha volta co can e outra xente lle di ola mentres el

escenario

os busca cos seus ollos desenfocados. Máis alá, unha

determinante e, dende logo, un director de cine xamais

veciña nova, da que estiveches un tempo namorado,

a escollería para presenciar o remate dunha vida.

estuda sentada nun banco da rúa.

23


De veras merece a pena morrer? A túa mente cae en

en vez de mágoa e o seu sorriso brille para ti. Por

picado mentres as imaxes e os recordos a asaltan:

sempre.

días azuis e soleados dos veráns da infancia, a

A azotea non é un lugar especial, nada nela fai

primeira vez que fuches á praia e o mar tocou os teus

imaxinar

pés, aquelas comidas copiosas en familia, o primeiro

determinante e, dende logo, un director de cine xamais

bico, o primeiro traballo, aquelas saídas nocturnas cos

a escollería para presenciar o inicio dunha nova vida.

amigos, aqueles ollos verdes agardando diante do

Un

que

pendello

se

coas

pode

tratar

paredes

dun

dun

ton

escenario

amarelo

altar, aquela primeira noite … e outros: a primeira vez

estragadas pola humidade encerra algunhas das

que a presión de grupo venceu á personalidade, un

pertenzas dos veciños. Xa fóra del, apoiados contra os

vaso de whisky, as bágoas da túa nai, unha pílula, o

muros, caixas e algúns colchóns amoréanse sen orde

ambiente nocturno do pub ó que ías tódolos días trala

aparente. No lado esquerdo algunhas plantas de

morte do teu pai, o oco que a rapaza loura deixou na

Clarisa, a veciña do terceiro, e un cultivo improvisado

túa cama e o que deixaron os seus ollos verdes no teu

de pementos nunha maceta.

corazón.

Ó fondo, o muro. Metro e algo máis de altitude, trinta

Pero sobre todo aquela ollada que ela te dirixira hai

cm. de ancho. Máis alá as leiras verdes daquela terra

dous anos cando vira a túa dexeneración, había tanta

que Valentín Paz Andrade tanto amou. Si, o que máis

tristeza e mágoa naqueles ollos …

chama a vista e a paisaxe galega que se entrevé máis

A dor no peito vólvese insoportable e as imaxes

alá da cidade. Aquí, máis cerca, e enriba do peitoril do

corren confusas e mesturadas: mar, saídas nocturnas,

muro hai pingas recentes. Debeu de estar chovendo

sol naqueles veráns da infancia, un vaso de whisky, o

mais agora, o ceo comeza a abrir e, entre as nubes,

primeiro bico, as bágoas e os ollos verdes. Maréaste

asoman raiolas de sol.

mentres os recordos se repiten cada vez máis rápido, coma nunha curtametraxe: noite, ollos verdes, verán da infancia, whisky, bico, ollada, bágoas, mágoa. Caen nun remuíño sen control, imparables e agárraste a testa sentindo que vas enlouquecer: bico, verdes, mar, verán, noite, ollada, pub, bico, traballo, bágoas, verán, noite, mar, bico, verán, bágoas, verdes, pub, bico, verán … Queres berrar, pero para de súpeto e podes volver a pensar con claridade.

Volves a ollada, non hai

ninguén na azotea, despois, volves outra vez a mirar a rúa. A situación semella a mesma mais aínda que o cego segue paseando o can e a moza continúa a estudar, todos alleos á loita interior que acabas de librar, o certo é que nuns segundos todo acaba de dar un xiro de 180º. Pechas os ollos e éncheste de valor e coraxe, colles aire e a modiño, moi a modiño, pechas o teu destino e moves o pé … cara a atrás, retrocedes e saltas do muro para entrar no edificio disposto a enfrontarte á vida e ás adiccións para que os ollos verdes, que nunca deixaches de amar, poidan mirarte con orgullo

24


A ALMA DO TITÁNIC por Tamara Pérez Castro 2º PREMIO RELATO CURTO

miraba de novo a Monic non sería capaz de subir ao barco. Subiu pola escada de entrada observando a grandeza e elegancia daquel transatlántico. Na entrada do barco atopábase un cartel forxado en

nin unha soa nube, cando Kate levantou os ollos cara

prata, con letras douradas no que se podía ler: “10 de abril de 1912, benvidos ao Royal Mail Steampship Titanic.” Chegou á cuberta e buscou un lugar entre a

ao ceo, o sol reflectiuse nos seus profundos ollos pardos cegándoa por un momento. Era a primeira vez

xente para ver por última vez a Monic e ao seu tío. Tras uns empurróns ás persoas que estaban diante

que Kate saía de Southampton, o seu tío Mathew conseguíralle un billete para viaxar no Titanic, o máis

dela conseguiu debruzarse na varanda e buscou cos ollos un vestido vermello. Alí estaban, Monic e o tío

maxestoso transatlántico construído ata a época, era o xigante dos mares do século XX. Estaba asustada,

Mathew abrazados axitando as mans, Kate levantou a

Era un día soleado de mañá cedo e no ceo non había

cos seus dezaseis anos recentes nunca se separara

man para dicirlles adeus por última vez, e xusto nese momento as chemineas comezaron a botar fume e a

da súa irmá, e por riba tratábase dunha viaxe de varios días ata atracar por fin no porto de Nova York.

enorme hélice comezou a xirar, estaban en marcha. Uns metros á dereita de Kate atopábase un rapaz cun

Protexeu os ollos do sol coa súa man dereita e mirou cara a arriba, e alí estaba, o barco máis grande que

bebé, que parecía seu irmán, non estaba despedíndose de ninguén, porque non tiña ninguén de

endexamais puidera imaxinar, e moito menos poder viaxar nel. Aquel xigante negro con miles de fiestras

quen despedirse no porto. Era un rapaz de ollos

que dende terra semellaban formigas e que parecía

tristes, verdes, e unha melena morena tapándolle o rostro por mor do forte vento; suxeitaba con forza ao

voar por riba das ondas estaba impoñente diante dela. Kate xirou a cabeza para despedirse definitivamente

bebé que choraba sobre os seus xeonllos. Estaba mirando ao horizonte, como se os agudos choros do

da súa irmá Monic, as bágoas comezaron a roldar polas súas meixelas cando a mirou directamente aos

bebé non penetrasen os seus oídos. Kate paseou pola cuberta do Titanic, respirando o

ollos. Levaba seis meses agardando ese día pero foi nese mesmo intre cando se deu conta

cheiro do mar, mentres o vento lle revolvía os cabelos

verdadeiramente de que non volvería a ver á súa irmá

rubios. Estivo camiñando durante máis de corenta minutos, tras os que decidiu ir ao seu camarote deixar

durante moito tempo. De súpeto, Kate viu en Monic a nai que perdera tres anos atrás no levantamento da

a súa pouca equipaxe e a descansar ata a hora da cea, que para os de terceira clase era ás 8 da tarde.

fábrica na que traballaban seus pais. Dende ese día, Monic deixou de ser unha nena, e tivo que madurar á

Entrou no barco pola porta onde figuraban os camarotes dende o 234 – 326, ela tiña asignado o

forza; esqueceuse de chorar pola morte dos seus pais, esqueceuse de comportarse como unha rapaza só

número 278 e tivo que percorrer un longo corredor que

para coidar de súa irmá. Kate deuse conta de que

parecía interminable e baixar polo menos cinco pisos ata dar coa porta 278. Escoitábase un murmurio de

nunca lle agradecera a Monic todo o que fixera por ela, e agora ela ía marchar a Nova York para gañarse

voces no interior, Kate chamou timidamente á porta. Uns segundos despois ninguén abría, así que decidiu

a vida deixando soa a súa irmá. Prometeuse a si mesma que lle enviaría metade do seu soldo todos os

abrir ela mesma a porta, no interior había un camarote estreito e longo, no que había amontoadas oito camas

meses. Abrazou a súa irmá Monic sen que as bágoas deixaran de brotar dos seus ollos, apertouna contra

dobres, catro a cada lado do camarote e só había un

ela mentres comezaba a tremer como unha nena

ollo de boi ao fondo do camarote polo que penetraba a luz do sol do serán. Cunha voz entrecortada Kate

pequena. O derradeiro aviso para embarcar os pasaxeiros de terceira clase escoitábase por todo o

saudou ás mulleres e algúns nenos que estaban con elas no camarote, non lle prestaron moita atención e

porto, mentres os últimos pasaxeiros corrían cara á escaleira de embarque. Kate separouse de Monic e

Kate encamiñouse á última cama que quedaba libre ao fondo do cuarto. Sentouse no bordo da cama,

bicou na meixela a Mathew, ambos choraban cando Kate comezou a camiñar cara ó Titanic. Armouse de

quedaba xusto ao lado da fiestra, deixou a maleta

valor, limpouse as bágoas que estaban comezando a

baixo a cama e tapouse coa única manta que había pregada no chan. Xirouse cara á parede para intentar

secarlle no rostro coa manga do vestido, respirou fondo e comezou a camiñar sen pausa; sabía que se

durmir, pero as altas voces das mulleres non lle deixaban conciliar o sono. Media hora despois quedou

25


rendida, non durmira nada durante a noite anterior á viaxe e estaba moi cansa. Pensaba espertar para a cea, pero cando acordou o camarote estaba lixeiramente iluminado e todas as camas estaban

-

-

Non te preocupes, o meu tío Mathew sempre di que ninguén morre de gripe. Por certo, son Kate, Kate Soyner. Mark Lomphy.

ocupadas. Escoitábase algún ronquido apagado,

Volveron mirarse durante un anaco, ata que o

ergueuse e mirou o reloxo, as cinco. Levaba durmida máis de doce horas, así que se ergueu da cama e

pequeno bebé comezou a chorar de novo. - Ese o é Bob, o meu irmán pequeno, pasa

tras arranxala un pouco saíu silenciosamente do camarote para non espertar ás outras mulleres.

vintecinco chorando.

das

vintecatro

horas

diarias

Comezou a camiñar polo corredor pero cando levaba só uns metros percorridos escoitou os choros dun

Mark tratou de erguerse na cama para sentar, pero as poucas forzas que tiña non lle permitían soportar o

bebé nun camarote, chamou á porta preocupada, pero

peso do seu propio corpo. Caeu de novo na cama

ninguén abriu, chamou de novo e seguiu sen obter unha resposta. Abriu a porta con coidado, pero as

mentres comezaba a respirar entrecortadamente polo esforzo. Kate colocoulle a manta de novo e púxolle a

bisagras ruxían con cada empurrón, cando estivo dentro viu un camarote coma o seu, pero só había

cabeza sobre a almofada suavemente. Mark comezou a tremer de novo e a temperatura comezou a subirlle,

dúas camas ocupadas. Nunha delas había un rapaz moreno, que tremía e suaba mentres non paraba de

Kate colocoulle o pano húmido sobre a cabeza, pero a temperatura seguía subindo. Dúas horas despois Mark

bramar unha e outra vez : “Non vaia por aí, capitán,

quedou durmido, aínda tremendo e con suores fríos, e

non vaia por aí !”.Kate achegouse a comprobar que o bebé se atopaba ben, só estaba nervioso polos berros

Kate aproveitou para achegarse ó comedor a coller comida para el e para Bob. Saíu ó corredor paseniño,

do outro rapaz. Despois de calmar os choros do neno e conseguir que volvera durmir, Kate sentouse no

era moi importante que non descubriran a Mark, nese estado poríano en corentena e deixaríano morrer.

bordo da cama do rapaz, que seguía repetindo unha e outra vez a mesma frase. Pousou unha man na súa

Esas eran as vantaxes dos pasaxeiros de terceira clase. Entrou no comedor atestado de xente, nenos e

fronte, estaba ardendo e empapada en suor frío,

mulleres

sacudiuno para intentar espertalo, e tras varios intentos abriu os ollos bruscamente e berrou mentres

comendo o pouco que lles daban: un anaco de pan, unha cenoria crúa e un vaso de auga. Kate achegouse

se aferraba ás mans de Kate: - O barco afunde ! O barco afunde !

a unha mesa e colleu un vaso de auga, dúas cenorias e tres anacos de pan. Agochounos baixo o vestido, e

Kate agarroulle as mans suavemente e díxolle que se tranquilizara, que o barco seguía o seu camiño sen

como puido e con moito coidado volveu ó camarote. Mark seguía a durmir pero Bob estaba chorando de

ningún problema. Deixouno sentado na cama mentres

novo, Kate achegouse a el e miroulle aqueles olliños

ía en busca dun trapo húmido para colocarllo na fronte e tentar baixarlle a temperatura, como tantas veces

verdes, iguais cos do seu irmán e pensou nas penas que estaba a pasar dende tan pequeno. Sacudiu a

Monic fixera con ela. Foi á súa maleta e colleu o libro que lle regalara o tío Mathew nunha das súas viaxes a

cabeza e colleuno no colo, arrolouno e deixou de chorar mentres collía unha das cenorias e comezaba a

España, no seu interior tiña gardadas as fotos dos seus pais, e non quería deixalas no camarote por

darlle pequenos bocados. Kate, sentouse na cama, mentres Bob ía comendo a cenoria e abriu o libro coas

medo a que alguén as roubase. Volveu ó cuarto do

fotos da súa familia. Comezou a ollalas unha a unha e

rapaz, que parecía moito máis calmado pero que seguía tremendo e suando. Colocoulle o pano húmido

invadírona os recordos, unha foto da voda de seus pais, outra dela e de Monic unha en cada xeonllo do

na cabeza e ambos quedáronse mirando un ao outro durante uns segundos, ata que el rompeu aquel

tío Mathew naquel campo de trigo que tanto lles gustaba de nenas; e a foto na que saían os catro, a

silencio: - Grazas, pero non deberías achegarte moito a

familia completa. Kate sentiu como se lle formaba un nó no estómago e as bágoas aparecían nos seus

min, pode ser gripe española. O meu irmán

ollos. Deixou as fotos e comezou a ler, aquel era sen

pequeno acaba de pasala e é máis que probable que estea contaxiado.

dúbida o seu libro favorito, que non era máis ca unha escolma de todos os fragmentos escritos por un xove

principalmente,

todos

amontoados

e

escritor amigo do seu tío Mathew: Valentín Paz Andrade. Era un rapaz moi novo que coñecera nunha

26


das súas viaxes a España e que lle regalara como recordo uns cantos dos seus escritos. O tío Mathew

Kate non sabía que facer, ata que de súpeto Mark calmouse e quedou quieto. Kate achegouse a el para

regalárallo a Kate o ano anterior, despois de forralo cunhas pastas de coiro marróns preciosas, e dende

tapalo, e descubriu que non respiraba. Mark estaba morto. De súpeto e nese mesmo intre, escoitouse un

iso Kate non se separaba del. Releu unha vez máis as

ruxido enxordecedor por todo o barco que tapou os

palabras dese rapaz que nunca chegara a coñecer pero que tanto lle gustaban. E así pasaron as horas,

berros desesperados de Kate. Parecía coma se o barco crebara en dous, o xigante dos mares estaba

Kate lendo mentres Bob roía a súa cenoria e Mark durmía intranquilo. Cando se deu conta xa anoitecera

ferido. Kate bicou a Mark na fronte moi forte, colleu a Bob e saíu correndo do camarote.

e Mark seguía durmindo. Kate achegouse a tocarlle a fronte e deuse conta de que estaba moi frío e apenas

A sala irrompeu en aplausos cando Bob Lomphy

xa tremía, asustada, colleu o vaso de auga e tiroullo por riba. Mark espertou, desorientado e desvariando. Kate colocoulle a almofada e as mantas e tentou tranquilizalo, despois de comer un anaco de pan e de beber o derradeiro vaso de auga, Mark estaba máis tranquillo. Falaba con normalidade e con coherencia, pero seguía tremendo ás veces, díxolle a Kate que lle

comezou a subir pola escaleira coa axuda do seu neto e do seu bastón. Achegouse ó micrófono e comezou: -

É un pracer para min poder estar hoxe aquí e sobre todo poder agradecervos esta marabillosa velada. Hoxe estamos reunidos persoas que levamos a mesma carga ás costas, a perda de seres queridos na traxedia

lese o seu libro e Kate comezou a recitar coma se

do Titanic, hai hoxe cen anos. Como podedes ver, ós meus cento e dous anos non recordo

levara facéndoo toda vida. Así, co son da súa voz tranquila e pausada,e coas palabras de Valentín Paz

nada do acaecido aquela noite, pois eu só tiña un ano, pero recordo que miña nai contoume

Andrade, Mark quedou durmido e xa non tremía. Kate deitouse ao lado de Bob e tamén quedou durmida.

centos de veces a historia de como nos

Así pasaron os dous días seguintes, agochados e Kate coidando dos dous irmáns. Mark e Kate

publico o meu libro “A alma do RMS Titanic”. Neste libro conto a nosa historia, a historia de

descubriron que tiñan moitas cousas en común, como o amor pola música ou pola lectura e pasaban falando

Kate e de Mark e a miña historia, e á vez a historia de todos os vosos familiares e amigos

canto podían os poucos momentos de lucidez que tiña Mark. Todo transcorría con relativa normalidade,

que morreron nese barco; porque todos xuntos

exceptuando a doenza de Mark e que parecía que cada vez ía a peor, pero ó cuarto día de estar no

salvamos e de como pereceu meu irmán Mark. Hoxe, cen anos despois, 14 de abril de 2012,

formamos a alma do Titanic. Recordo como Kate, que dende ese día foi a única nai que

barco, cambiou todo.

coñecín, me contaba como subimos naquel bote salvavidas, facéndonos pasar por fillos do

Acababan de cear unha cenoria cada un e dous anacos de pan entre os tres. Fixérase tarde, pois

home que subiu antes ca nós. Aínda hoxe non sei quen era ese home, pero agradézolle

cando Kate fora a pola cea estaban pasando revisión no comedor porque a unha condesa que viaxaba en

dende

primeira clase desapareceralle un anel e esixira que revisaran a toda a terceira clase. Finalmente resultou

aquí

que

nos

salvase

a

vida.

Finalmente, pasarei a ler un fragmento do meu libro, dedicado ás miles de persoas que, como

que o tiña no bolso dun vestido e escusouse dicindo

meu irmán, pereceron ese día : “O xigante dos mares rompía en dous, só se escoitaban

que o ladrón o metera alí de novo por medo a ser detido. Eran case ás once da noite e Kate estáballes

berros e xemidos desesperados dunha xente que sabía que o seu cadaleito sería ese barco.

lendo a Mark e a Bob para que quedasen durmidos.Ese día Mark estaba moi mal, non lle baixara

Mentres

a temperatura durante todo o día e non paraba de berrar e de tremer. Finalmente parecía durmido, pero

a

cuberta

era

completamente

invadida pola fame do océano, os músicos da orquestra seguían tocando aquela balada que

cando Kate se estaba deitando a carón de Bob, Mark

se convertería, anos despois, en todo un mito da historia. A imaxe do anteriormente

comezou a berrar e a axitarse na cama. Kate ergueuse asustada e tentou agarralo e calmalo, pero

grandioso buque, era nese momento desoladora e triste e a xente que quedaba en

as convulsións eran moi fortes, tiña os ollos en branco o botaba escuma pola boca. Bob comezou a chorar e

pé, loitaba con unllas e dentes por subir ós poucos botes salvavidas que había. De 27


súpeto, as poucas luces que quedaban acesas apagáronse cun estalido de cables mollados, e o Titanic quedou en escuridade perpetua, da que endexamais ía saír. “ Moitas grazas. A xente púxose en pé e comezou

a aplaudir

emocionada ao único supervivente que quedaba do Titanic. Mentres Bob baixaba do palco entre as ovacións do público, meteu a man no bolso dereito do pantalón. Estirou a man ata que tocou o libro de Valentín Paz, aquel libro que Kate lles lía no barco, e o mesmo libro que anos despois ela mesma lle regalara e que dende ese día levaba con el. As fotos da familia de Kate seguían no mesmo lugar, marcando a mesma páxina que cen anos atrás. Quizais fora o amor de Kate pola lectura, ou quizais as palabras de Valentín, aínda cen anos despois lle poñían os pelos de punta, o que o inspiraran a plasmar en forma de libro a alma do xigante dos océanos, a alma do Titanic. Capitán Smith.

28


VALENTIN

teñen para provocar reaccións. Xa sabedes o que din, acción reacción. Pois

por Alba María FERNÁNDEZ FERNÁNDEZ

estes versos, lógrano. Falando de versos, Veño da morte, irmaos, e no de palabras máis concretamente, fardel, pouco trouxen pra vos: cicatrices ¿Parástevos a pensar cantas palabras de ferro nas palavras. Seguramente este quedaron no aire ao longo da historia? sexa un dos versos máis profundos que Refírome a aquelas palabras pouco escoitei na miña vida. Gústame pensar frecuentes. Non podería clasificar as que Valentín escribiunos coa intención de palabras por graos de importancia pero si que algún día alguén sentira exactamente por grao de sentimento. Quero dicir, que o mesmo que el sentiu cando os probablemente uns “bos días” no redactaba. Que na miña humilde opinión, momento adecuado pronunciado pola non hai cousa mais bonita que escribir de persoa adecuada quizais nos alegren corazón, que digas o que realmente máis que un deses “quérote” que sentes, sen prexuízos, sen medos, sen ultimamente non significan nada. Pois a escusas. Só entón podemos transmitir ese tipo de palabras son ás que me refiro. coas nosas palabras o sentimento, a Ao longo da miña aínda curta vida, tiven forza, a paixón, a rabia, a ledicia, a uns cantos momentos, deses que te morriña da nosa terra e o amor. Se non deixan sen respiración. Ao fin e ao cabo, facemos isto o único que atoparemos cando todo termina son coas cousas boas serán palabras ben redactadas, pero coas que nos quedamos. E seguramente baleiras. E a min, non me gustan. Por iso arestora millóns de persoas poderían mesmo escollín estes versos. Sabedes recordar como se fose onte, aquel por que? Por que o que realmente me primeiro bico, aquel “quérote”, o máis gusta de tódalas artes é a capacidade de sincero que dixeron nunca, aquel roce de transmitir sentimentos e a facilidade que mans que lles fixo tremer, e sobre todo, 29


aquel “ata que a morte nos separe” que

forza para atrevernos a facer cousas.

lles cambiou a vida para sempre. Sempre,

Refírome a ditos como “non fagas o que

que se di rápido. ¿Reparastes algunha

non queres que che fagan a ti”, “a fin non

vez como seis pequenas letras poden

xustifica os medios”, “o que non arrisca,

abanguer algo tan grande como o

non gaña”, “cando unha porta se pecha

significado que ten esta palabra? É

outra se abre”, “o tempo pon a cada un no

incrible. A palabra é case tan poderosa

seu lugar”, e “carpe diem”.

como es recordos. Por que non hai nada máis poderoso que os recordos. Por

Xa séculos atrás observamos como

moito que o intentas, por moitas ganas

grandes vividores utilizan a palabra como

que lle poñas, seguen aí, moi dentro de ti.

método de expresión. Desta maneira hoxe, xogamos con vantaxe, xa que todas

Din que unha imaxe vale máis que mil

as leccións que os nosos antepasados

palabras, pero ás veces, as palabras

foron adquirindo hoxe para nós non son

marcan máis. Cando podemos dicir que

máis que ditos de vello. Que é un dito de

palabras son as que nos marcan? Pois

vello?, Un conto chino? Non amigos non,

ben, aquí a pregunta que se fai é como

os ditos de vello son precisamente a

distinguimos certas palabras de outras; e

sabedoría duns cantos mesturada coa

a resposta é que non hai resposta. Só o

ironía e coa segunda intención. Ata agora

saberás cando xa non as escoites, cando

non pretendía máis que resaltar a

as botes en falta, cando xa non saibas

importancia que ten a palabra, e ao

seguir sen elas. Pode que soe a tópico,

mesmo tempo, o pouco que a valoramos.

pero non te dás conta do que tes, ata que

A pesar de todo, gustaríame , como non,

o perdes. Certos ditos coma este forman

a través da palabra, coloquiar un pouco

parte do noso día a día. Axúdannos a

sobre o que chamamos vida. Todo parece

tomar decisións e sobre todo, dannos

un trabalinguas cando falamos da vida, da 30


nosa vida. Ante todo nunca olvides quen

menos a esperamos. E por outra banda,

es. Xamais pidas perdón polas cousas

reclamando, denunciando mediante

que sentes por que é así, séntelas e

palabras.

punto. Nunca te arrepintas do que dis, xa

Veño da morte, irmaos, e no fardel,

que se o dixeches foi por algo e non por

pouco trouxen pra vos: cicatrices de ferro

isto tes que atopar unha razón lóxica. E

nas palavras

por suposto, nunca olvides por que segues aquí día tras día. Seguramente todos os tontos namorados expoñan que a razón de vivir é a súa respectiva parella máis non teñen nin idea do que é o amor. Amor: conxunto de sentimentos que ligan unha persoa a outra. Así o definen algunhas persoas, pero eu creo que o amor é algo máis que unha definición sobre un papel. Na miña opinión, amar, é estar disposto a facer calquera cousa pola outra persoa, aínda sabendo que esa persoa non o faría por ti. Así é a vida, pasámonos reclamando xustiza tódolos días mentres que nas cousas máis primordiais e básicas da nosa vida, como pode ser o amor, que é de todo menos algo xusto. E así vivimos, loitando por sobrevivir e buscar a felicidade, que en certo modo, está onde 31


CURIOSIDADES DO BANCO DE ESPAÑA por Manuel Novo

Neste artigo imos falar sobre a visita de 2º de BAC. de Arte e Economía á capital española, máis concretamente ó Banco de España, que é o banco central nacional e o supervisor do sistema bancario español.

A primera cousa que nos chamou a atención ó entrar foi a maxestuosidade que tiña o edificio tanto por fóra coma por dentro. Como todos supoñeremos, o Banco de España garda unha parte realmente importante do noso patrimonio monetario, e non só monetario, tamén artístico. No apartado artístico destacamos os retratos reais, onde por exemplo se atopan retratos de Fernando VII ou Isabel II. No interior, destacan a escaleira de honra e o patio, que foi a caixa xeral e que hoxe ocupa a biblioteca.A monumental escaleira de mármore de Carrara, á que se accede dende a porta do Paseo do Prado, é unha mostra da arquitectura máis tradicional, deseñada polos arquitectos do Banco. Xunto a ela hai una serie de vidrieiras espectaculares.

pero enviamos a maioría destas reservas a Rusia na época da Segunda República para conseguir armamento e que nolas custodiaran, mais unha parte importante desas reservas extraviouse e o resto nunca voltou. Cando chegou Franco ó poder, as reservas seguían nun nivel moi baixo, por iso ordenou que toda a poboación aportase o ouro que tivera para que as arcas do Estado recuperasen o seu esplendor. A cambio dábase un papeliño que garantía a devolución do ouro ou o equivalente en cartos máis os intereses. Eses pagarés non tiñan data de vencemento e curiosamente tódolos anos aparece alguén solicitando este importe máis os aproximadamente 70 anos de intereses.

Outra curiosidade é que ata non hai moito vivían na cámara acorazada dúas familias de gardas civís que facían de reténs e vixiaban o ouro. Hoxe temos outros sitemas de vixilancia pero as vivendas coas cociñas, cuartos,... seguen estando alí, intactas.

Ana Barrós Muñoz, Nerea Conde Castedo Iván Castro Barrios

O que de verdade nos interesaba do Banco de España era saber se era certa esa lenda que dicía que debaixo da fonte de Cibeles había cartos gardados; e así é, baixo terra. Pero non debaixo da Cibeles, se non debaixo do edificio do propio Banco de España. O tesouro nacional atópase protexido por grandes medidas de seguridade. A máis destacable ou sorprendente por chamala dalgún modo é que, a propia cámara onde están gardados os lingotes de ouro ten un sistema de seguridade para que se alguén intenta acceder de forma non axeitada, quede mergullada en auga, para que o seu roubo sexa aínda máis difícil, sen contar o resto de medidas que teñen este tipo de emprazamentos.

Pero non sempre as nosas reservas estiveron a gran nivel, segundo nos contaron, eramos un dos países con máis cantidade de ouro do mundo 32


CLUB DA LECTURA

33


outros

EXCURSIÓN A PARÍS

lugares.

Tamén

visitamos

o

barrio latino en moitas ocasións, para

2012

cear (por exemplo), o barrio xudeu, o barrio de Montmartre e a súa zona dos pintores, e os Campos Elíseos e outras

Por Carmen Jorge Díaz , Patricia

zonas do centro de París. Un día pola

Mosquera López , Sandra Núñez Vilaboa

noite fixemos un percorrido en barco polo Sena, e tamén subimos á Torre

Desde o día 22 ata o 29 de marzo, algúns alumnos de francés deste instituto fixemos (xunto con alumnos doutros centros) unha viaxe a París. Saímos en autobús o xoves 22 pola mañá e durmimos en Bourdeaux. Ao día seguinte, continuamos a viaxe ata o palacio de Versalles, e xa pola noite chegamos ao hotel de París. Nos días seguintes, dedicámonos a visitar o museo do Louvre, o de Orsay,

Eiffel,

desde

a

absolutamente

cal

as

vistas

impresionantes,

son sobre

todo París. Tamén fomos a Disneyland un día, onde o pasamos como ananos. A

volta

tamén

parándonos

a

a

fixemos

visitar

o

en

castelo

bus, de

Chenonceau. O que máis nos gustou, a parte das visitas, foi o tempo libre que nos deixaban para visitar certas zonas ao noso aire, o que nos deu unha sensación de liberdade, e o pracer de descubrir cousas por nós mesmos.

Palais de Versailles Nôtre-

Dame,

o

Sâcre-Coeur,

a

Igrexa de Sta. Magdalena, a Sainte Chapelle, o Arco do Triunfo, a Bastilla, a praza da Concorde, a zona financieira da Défense, o Hôtel de Ville, SaintMichel,

a

Sorbonne,

o

Pantheón

e

Le musée du Louvre 34


O INTERCAMBIO CO LYCÉE JEAN DAUTET por Fátima Pérez Calderón

A PERSPECTIVA DUNHA PROFESORA DE FRANCÉS

Cando empecei o intercambio co lycée Jean Daudet de La Rochelle era o 2001 e daquela eu traballaba en Vilalba e había axudas da Xunta de Galicia para intercambios lingüísticos que facían posible para moitos rapaces a viaxe. Hoxe en día, traballo no Ies Nosa Señora dos Ollos Grandes onde os alumnos e alumnas teñen un abano moi amplo de actividades que lles fan difícil a escolla, aínda que sexan as familias as que asuman ese custo. Facer un intercambio é non só practicar francés lingua estranxeira, poñer na vida real o que facemos nas clases , que é a principal finalidade, senón coñecer o sistema educativo do país veciño, asistir ás clases no instituto e alucinar co parking de bicis ou co internado anexo ao centro, é facer vida coas familias de acollida, participar na vida da cidade, ir ao campo de rugby, a clase de equitación ou ir navegar ou comer coa familia unha raclette , pasar polas arcadas da vila e sentir o arrecendo dos croissants e do pain chocolat que sae do forno. Este curso levamos a 16 alumnos e recibimos a 30 franceses. Son tantos os alumnos que fan español no lycée que hai lista de espera para a viaxe. A estadía en Lugo sorpréndelles, a vida nas rúas, a relación de tuteo cos profesores… As profesoras de español, despois de tanto tempo de levarmos traballando, xa somos amigas. Interésanse tamén pola cultura galega , pola nosa lingua, len a Manolo Rivas, a Domingo Villar, saben que Luís Tosar foi alumno do centro e explican en clase o texto do himno galego.

La Rochelle é unha cidade botada ao mar, con catro portos, o naútico, o vello, o comercial ,o de pesca; coidada, elegante,turística, toda en pedra branca …para camiñar por ela. Este curso 2011-2012 é o segundo ano do intercambio, se non nos quitan a ilusión, espero que haxa unha terceira vez.

O MEU INTERCAMBIO NA ROCHELLE por Maria Maseda 1º Bac Este ano participei no intercambio que organiza o Departamento de francés co Lycée Jean Dautet da Rochelle. Fomos a finais de outubro e pasamos alí una semana. Chegamos un venres e esa fin de semana pasámola enteiramente coas familias onde cada un fixo actividades diferentes, uns foron de compras, outros de visita a diversos lugares dos arredores, algúns foron ver un partido de rugby, un deporte moi practicado na Rochelle. No resto dos días visitamos La Rochelle cidade;o primeiro día guiados por alumnos de arte, o resto da estadía, varios museos , a Facultade de letras, onde unha profesora e dous alumnos Erasmus sevillanos explicáronnos o sistema universitario francés; fomos aos portos, á illa de Ré, en tren a Rochefort, ata ofrecéronnos unha recepción no Hôtel de ville ( concello) e no lycée, acudimos a diversas clases, algunhas de francés e outras de español con alumnos franceses que están a aprender español. Nesta semana puiden apreciar como era a vida cotiá

dunha familia

francesa. Hai

algunhas diferenzas respecto á miña, por exemplo, a organización da xornada laboral e escolar. Eles érguense máis cedo, comen

35


ás doce e fanno no lycée e todas as tardes teñen clase, agás os mércores. No instituto francés semellaba haber máis disciplina, mais os horarios dos alumnos, segundo o meu punto de vista, non estaban moi ben organizados,

de

feito,

a

miña corres (

correspondante, chámase así a rapaza que é a miña corresponsal ), tiña tres horas seguidas

de

lycées

matemáticas.Ademais, hai

nos BAC.

Eu recomendaria a todo o alumnado facer un intercambio, tanto este como calquera outro dos que o centro ofrece. Penso que un intercambio ten una serie de vantaxes que unha excursión non ten, xa que se está máis en contacto co idioma e co tipo de vida da familia dese país. Ademais, un intercambio esixe máis responsabilidade e madurez e axuda moito a aprender a desenvolverse por nós mesmos.

Polos camiños da cultura. Itinerarios histórico artísticos O artigo publicado na Revista Tempus das Letras do IES A Nosa Señora dos Ollos Grandes en maio do 2011 ITINERANTES, EXCURSIONISTAS E

EXTRAVIADOS tivo a súa continuación coa publicación dun libro á presentación do cal tivemos a honra de asistir e de gozar. O sábado, 21 de xaneiro, presentouse no salón de actos do instituto o libro Polos

camiños da cultura. Itinerarios histórico artísticos escrito polos profesores de Historia do centro José-Luís Novo Cazón e Javier Gómez Vila. A presentación completouse coa intervención musical dun trío de dous violíns e un piano, formado polos alumnos do instituto Elías Lleó, Saúl Castro e Andrés Martínez.(foto) 36


Os Alumnos amenizando o Acto.

Momento do pase do power point elaborado por Claudio José Castro Lage.

Acto de presentación do libro no salón de actos do centro. Novo-Cazón asinando e Gómez Vila recibindo os parabéns dos seus alumnos. 37


Intercambios: -

PROGRAMAS INTERNACIONAIS

-

por Faustino Martín Este ano ampliamos a nosa oferta de actividades internacionais con dous novos programas Comenius e continuamos coas viaxes e intercambios que viñamos facendo con institutos de Suecia, Francia e Alemaña. De xeito case telegráfico resumimos estas actividades: Proxectos Europeos: -

-

-

Mobilidade do Alumnado Comenius: un grupo de 7 alumnos e alumnas de 1º de Bac gozou dunha estancia de 3 meses no Tibble Gymansium de Täby, Suecia, asistindo ás clases como uns alumnos máis. A segunda parte do programa foi a acollida de 7 estudantes suecos no noso instituto, integrados nos grupos de 1º de Bac . Asociación Escolar Comenius Multilateral: o departamento de Economía organiza por primeira vez esta actividade cun instituto Alemán, Berufskolleg Wirtschaft und Verwaltung de Ahaus, e un francés, Lycée Jules Musseron de Denain. O tema do traballo é a responsabilidade empresarial en Europa. Reuníronse en Lugo un grupo de alumnos e profesores dos institutos participantes para poñer en común o seu traballo e visitar empresas galegas punteiras neste ámbito como Inditex, en Arteixo, e o parque eólico de Sotavento. Continuan o seu traballo nunha reunión en Ahaus e en setembro teñen previsto reunirse de novo en Denain. Asociación Escolar Comenius Bilateral: é unha faceta máis da nosa colaboración co Tibble Gymnasium de Täby, Suecia, co que vimos traballando desde hai doce anos. Nesta ocasión a actividade consiste nun proxecto de investigación conxunta sobre a calidade das augas en Lugo e en Täby, co título “A auga: música da vida”.

-

Intercambio con Alemaña: Do 8 ao 15 de maio recibimos a 14 alumnos e alumnas de Evangelisches SchulZentrum de Leipzig e do 10 ao 17 de outubro visitarémolos en Alemaña. Intercambio con Francia: por segundo ano o departamento de francés organizou o intercambio co Lycée Jean Dautet de La Rochelle.( reportaxe na Revista). Intercambio con Suecia: Un ano máis un grupo de estudantes suecos do Tibble Gymnasium de Täby estiveron no noso instituto do 22 de xaneiro ao 18 de febreiro dentro do seu programa World Wide Languages. A visita dos nosos estudantes celebrouse do 21 de abril ao 5 de maio, viaxe realizada xunto cos participantes do Comenius Bilateral indicado máis arriba.

Viaxes de linguas a París e O Porto sobre os que aparecen reportaxes nesta Revista.

38


GRUPO DE RELIXIÓN

Á PROCURA DO SUL: VISITA AO PORTO E GUIMARÃES

Quando nos quisemos aperceber, estávamos em Portugal. (Xandre)

Algumas impressões por María José Pinheiro Neste ano, o alunado de português fez uma viagem ao Porto e a Guimarães.

Castelo de Guimarães

Saímos de Lugo por volta das 8h40, de autocarro; ao começo, estava com muito pouco ambiente, mas a medida que passavam os quilómetros, a coisa já estava mais animada, entre piadas, cânticos e jogos doFIFA.

39


Castelo de Guimarães. Ao sairmos de o visitar, tiramos esta fotografia, à frente duma placa em que estava gravada uma frase dita por Castelão cuja mensagem era que o português e o galego são a mesma língua (Xandre) Gostei imenso da viagem já que pude perceber tudo o que o pessoal, tanto do hostel como das visitas guiadas, nos estava a dizer. Algum deles falava-nos devagar, como os guias, e outros algo mais rápido, como o Pedro. Não gostei de que o guia da Casa da Música tentasse praticar com nós o seu espanhol, mas pronto... Pela rua, falavam rápido, mas eu percebia quase tudo e tanto algumas das meninas como eu concordamos com que esse facto fez com que tivéssemos mais vontade de aprender o idioma. (Luzia F.)

A maioria das coisas que ouvi quando falava com a gente, entendia-as; a gente de Portugal é muito amável e educada, eles estão sempre com um sorriso no rosto... Aprendi muitas palavras sempre que falava com as pessoas das lojas, que eram muito agradáveis e eu sempre ria com elas, não sei o que tenho, mas sempre estou a rir. (Nathaly)

Do que mais gostei no Porto foi da própria cidade, da sua gente .... Nunca na vida pensei dizer tantas e tantas vezes as palavras "desculpe" e "obrigado", quando pediamos a ementa, quando descíamos do taxi... (Fernando) Estou muito contente já que inclusive na rua, quando escutava a alguém falar, percebia bem o que estava a dizer, mesmo que falasse muito rápido. Isto deu-me muitas mais vontade de continuar a aprender português. (Ema R.)

Estação de S. Bento. Porto

De todos os lugares que visitamos, do que eu mais gostei foi do jardim de Serralves. O que ocupa os jardins de hoje já foram quintas cujo proprietário foi transformando. Podemos distinguir dois tipos de jardim: o francês , que está em volta da Casa Cor-deRosa, e o estilo do romantismo inglês, com o seu lago, que foi o primeiro jardim que se fez... Há uma área onde existem centenas de ervas aromáticas, como alecrim ou lavanda. Eles têm uma das mais antigas oliveiras que foi um presente de uma associação ... Em Junio fazem lá concertos: são 40 horas de músicas sem parar. (Antom) No campo da língua falada,acho que foi onde mais aprendi, porque escutei nas conversas muitas expressões (a língua que escutei) que incorporei ao meu léxico; no entanto, os portugueses continuavam a me reconhecer por espanhol, de modo que acho que tenho muito a melhorar na minha pronuncia. Também nos dias seguintes ao nosso regresso, na língua galega incorporava muitas expressões. (Zé)

40


E os paisanos da zona, ían moito pola

LUÍS IGLESIA BESTERIO: A VOZ

rodaxe, aportaron algunhas vivencias propias cos habitantes da comuna...

por Sofía Fernández Besteiro

Non era habitual cadrar con paisanos da zona, debido ao afastadas que estaban

Luis Iglesia Besteiro (Riotorto, 02/02/1962), actor

as

actualmente moi coñecido pola xente, logo de

poboación. Por outra banda teño a

interpretar a Carmelo na serie Matalobos, ten

impresión de que co tempo foise forxando

detrás de si unha longa experiencia profesional no mundo da dobraxe (como actor, director e

localizacións

dos

núcleos

de

un pacto mutuo de respecto, discreción e

A súa voz é perfectamente identificable no mar

convivencia entre dous xeitos de vida, semellantes en cousas pero dispares en moitas outras. Non esquezamos que os comuneiros procuraban un certo

de voces que oímos a cotío. Ata vai pouco

aillamento que non sempre é facil de

asociabámola a grandes actores de Hollywood

comprender polos conveciños.

formador), do cine, do teatro e da televisión.

como Paul Newman, Harrison Ford, Robert de Niro,… pero agora, tras o seu paso polas series televisivas Matalobos, Piratas e La Fuga, os que

Di a promo da película que está baseada

aínda non lle poñían cara, xa saben quen é o

en feitos reais, ti cres que os fundadores

dono da VOZ.

da aldea se ven reflectidos na película?

Recentemente acábase de estrear nos cines a

Realmente sería máis apropiado falar de:

película VILAMOR de Ignacio Vilar, na que tamén

inspirada en feitos reais. Ignacio botou anos localizando a membros da comuna,

participa, dándolle vida ao protagonista da película, Breixo, na súa etapa máis adulta. Este serán, compartindo un café, imos facerlle unhas preguntas sobre a película Vilamor:

familiares,

amigos...,

entrevistándoos,

recollendo anécdotas e vivencias desa experiencia, coas que elaborou unha historia alambicada. A linguaxe formal da película está máis preto do poético que do

Canto durou a rodaxe da película e en

hiperrealismo. Xa que logo supoño que os

que escenarios se levou a cabo?

verdadeiros protagonistas se verán máis

Creo que foron preto de 4 meses. Fixeron algunhas secuencias no inverno, xa que necesitaban neve, e o resto da pelicula

reflectidos na intención que na acción propiamente dita.

durante o verán do 2011. As localizacións eran en Os Ancares, A Fonsagrada, Negueira de Muñiz, Grandas de Salime e un par de concellos máis de Asturias.

Porque hai moitas situación que si se deron na comuna de Negueira de Muñiz, como problemas coa garda civil, co clero, falta de comida... Ti que es de preto desa zona,

coñeces

a

alguén

que

fose

habitante da comuna?.

41


Persoalmente

tiven

contacto

con

algúns dos habitantes actuais da comuna, xa que dos fundadores non queda ningún en O Foxo. É posible que cadrara con algún a mediados dos 70 nun bar ácrata que estaba preto do Seminario Maior de Lugo, foi alí onde se empezou a forxar a

galego dunha forma moi peculiar que os identifica inmediatamente. Na película queda patente o traballo dos lingüistas – guionistas de deixar constancia diso, xa que se repiten palabras como muín, rapacín,… e tamén é marcado o uso dos pronomes –lo, -la engadidos aos tempos verbais, así din probaidelo en lugar de

idea da comuna.

probádeo.

Non

che

resultou

difícil

adaptarte a esta gramática tan peculiar e E

a

alguén

que,

coma

Breixo,

a

abandonara e iniciara unha vida totalmente independente da comuna, chegando

a

ter

unha

proxección

profesional importante?

á súa fonética? No tocante á fonética e mesmo a algúns rasgos dialectais (o diminutivo arcaico en -in) non me supoñen ningún problema,

Polo que me ten contado Ignácio, hai un

Riotorto

par de profesores universitarios, algúns

practicamente na mesma isoglosa e non hai grandes diferenzas.

artesáns e mesmo un construtor que

e

a

Fonsagrada

están

saíron da comuna, e seica todos eles

En calquera caso "Breixo adulto" é un

quedaron marcados pola experiencia.

escritor que leva 30 anos mergullado nun galego estándar, non tería porque conservar o galego das súas orixes ao

Algunha anécdota que ti coñezas, ou historia que teñas oído? Quedei fascinado por eses pequenos detalles do día a día, en certo sentido

cento por cento. Aínda así, pedinlle aos profesionais do ILG (Instituto da Lingua Galega) que me deixasen escoitar gravacións de xente da zona para afacer o oido.

foron coma os colonos no oeste: un grupo de homes e mulleres que van á aventura,

Ademais

á procura dun xeito distinto de vida,

prestaches a túa voz para a elaboración

nunha situación sociopoliticocultural coma

dun dicionario fonético galego. Non é así?

a da España dos 70, sen saber como

Cómo foi esta experiencia?

cubrir as necesidades máis elementais. Precísase moita afouteza e un espírito decidido.

da

túa

andaina

artística,

O autor do Dicionario de Pronuncia, Xosé Luís

Regueira

(Catedrático

no

departamento de Lingua Galega da USC, académico da RAG e unha autoridade no

Volvendo á película. Na zona de A

eido da fonética e da fonoloxía do galego)

Fonsagrada – Negueira de Muñiz falan o

pediume que lle puxese voz a este proxecto. 42


Alén da honra que implica a confianza

do ámbito estatal, que máis dá que a

depositada e mailo feito de servir á miña

pelicula teña a V.O. en castelán ou en

lingua, teño que recoñecer que foi un

galego?

traballo duro e tedioso. Máis de 58.000

No entanto, o espectador de series de tv.

entradas, locutadas nun "ton neutro",

prefire ver estes produtos na súa lingua,

atopándote constantemente con variantes

aínda que requira dobraxe.

opostas ás que che resultan naturais, e

Contrariamente á crenza xeralizada isto é

contando con moi pouco tempo para

así na inmensa maioría dos países de

realizar o proxecto...enfín, tan duro como

Europa.

emocionante. Ti

cres

que

os

galegos

falantes

descoñecemos unha parte tan importante da nosa lingua como é a fonética?

coa

fonética

propia,

necesidade

de

formación

que

nin poida

superar a vivencia cotiá nesa lingua. Pola contra, eses falantes, deberan ser os modelos

fonéticos.

É

dicir,

a

tan interesantes coma Terras de Miranda, Mareas

Vivas,

Matalobos

,…

non

funcionen cando se exportan ao resto de

Calquera falante de calquera lingua do mundo que nace e medra no entorno natural desa lingua non debe ter problemas

Cal cres que é o motivo de que traballos

nosa

España?. Penso que hai diferenzas entre series como: As leis de Celavella, A vida por diante ou Matalobos, e outras como: Mareas vivas, Terra de Miranda ou Pratos combinados. Este segundo grupo de series

amables

están

formuladas

e

desenvolvidas ao redor de claves intragalegas, tanto nas tramas, na

referencia fonética témola que buscar

tipoloxía

entre os pais, avós...

humor. Este aspecto intracultural obriga a adaptar

das o

personaxes, guión

para

como que

no sexa

comprensible fóra de Galicia, e polo tanto Pensas que a lingua é un atranco á hora

exportables. É o caso de Padre Casares,

da difusión das series e películas rodadas

exportouse a idea, e logo re-fixérona en

en galego?.

varias comunidades.

Non é o mesmo a difusión/distribución de

Malia a todo non é un problema

cine que a de series de televisión.

unicamente da ficción galega. Lembro que

No cine asúmese de xeito natural que as películas estean subtituladas, mesmo en

hai anos, cando chegou a moda das "sitcom" (comedias de situación) americanas, tiñamos as mesmas

España, onde hai unha longa tradición de

dificultades á hora de dobralas, había que

cine dobrado. Un exemplo recente foi Pá

adaptar os chistes á nosa cultura, que

negre, rodada en catalán e que tivo unha

pouco tiña que ver coa norteamericana.

excelente acollida en todo o estado. Fóra

43


En canto ao outro grupo de series (As leis de Celavella....) só cumpriría dobralas para a súa emisión noutras televisións. Tendo en conta a acollida que ten Matalobos fóra de Galicia, vía internet, penso que funcionaría perfectamente.

Moitas grazas polo teu tempo Luís. De nada, Sofía.

VILAMOR Chega aos meus oídos unha nova película no cine, non unha calquera, xa que me chamou a atención dende o principio por ser emitida en galego, cousa que non vira na miña vida. Cun director, Ignacio Vilar, e actores como Rubén Riós, Sabela Arán... aos cales, podemos ver perfectamente nunha rúa galega preto de nós ou mesmo no noso instituto (fotos) e non no afastado Hollywood, e acompañados dunha paisaxe plenamente rodada en Galicia, sen coñecer absolutamente nada máis do filme, decido vela. O primeiro que vexo é a Breixo, un rapaz que se atopa estudando no seminario e volve a súa aldea galega de orixe. Aquí desenvolverase a historia, nunha aldea dividida totalmente por aqueles que se intentan aferrar á mesma situación anterior sen ningunha clase de avance e outros que,ante a nova situación ,que se lles aparece, se mostran moito máis modernos e comprensivos, como o pai de Breixo ou a curandeira.

Volkswagen Combi con roupas de cores e vivindo do aire, sen facer nada, ao contrario, a imaxe que se dá deles era de xente con moitos principios, que pretendían un novo estilo de vida sen propiedade privada, vivir de acordo co resto de ideais e sobre todo en harmonía coa natureza, vivindo dela pero sempre coidándoa e mostrando ata ideais que serían polémicos hoxe en día como a súa visión sobre as drogas, sexo... O conflito na historia chega cando Breixo se sente totalmente namorado de Sonia, xa que ela defende o amor libre, as drogas, ateísmo radical... cousas que él non asume, e tras escenas cargadas de gran sentimento e romanticismo, Breixo decide abandonar a comuna, despois de tanto esforzo por ser aceptado, ao saber que Sonia finalmente decide abortar a filla ou fillo, co que Breixo xa estaba ilusionado, a pesar de non saber se el era o pai. Non me pareceu unha historia moi 'ñoña' sobre todo polo feito de que na maior parte foi un amor non de todo correspondido. Apesar de que Sonia sentía algo por Breixo e el por ela, as súas crenzas non lle permitían desenvolver a relación que cada un quería co outro. Unha gran película feita sen grandes presupostos .En canto cheguei de vela o primeiro que fixen foi buscar as dúas cancións que saen continuamente e que me quedaron na cabeza durante días (a música de Zeltia Montes e 'O Sol Da Liberdade'). Por todo isto, espero que se produzan moitas máis películas como esta, facéndonos obter novos coñecementos grazas ao cine, retratando sociedades antigas,con Galicia de fondo, valorando o paisaxe rural e o noso idioma e mostrando o válido que é como calquera outro para o cine, ao igual que a validez dos directores, actores, e tantos realizadores que están detrás das cámaras, para levar a cabo filmes como este.

María Fernández Ferro

Pero o mellor do filme para min, chega cando a historia se centra nos novos habitantes de Vilamor: Dormen todos xuntos! Báñanse espidos! Estás son algunhas das moitas reaccións da xente da aldea ante a chegada destes mozos con ideas dunha vida moi distinta á súa. Aínda que me parecía imposible, moitas comunas como as do filme conviviron en distintos lugares galegos durante anos, incluso agora mesmo xa que se basea en feitos reais. Encantoume que se retratase a vida dos hippies, paréceme un feito moi interesante saber que non eran xente que ían de cidade en cidade na mítica 44


Hora de ler en 1º ESO A

Nós, os alumnos de 1º A, xunto co noso titor Juan Carlos Mourelos, creamos unha comisión de Biblioteca. Nesta comisión propuxemos ideas, como que os nosos compañeiros de clase trouxesen máis libros para engadir aos que xa tiñamos na nosa Biblioteca de Aula. Para que todos gozaramos deles elaboramos un sistema de préstamo xunto a unha páxina web e tamén o lector do mes. Recoñecéronnos o traballo e estamos moi orgullosos diso, e de que a biblioteca funcione ben. Estas son algunhas lendas que figuran no noso armario:

45


Doa libros á nosa traxedias e comedias.

biblioteca.

Doa

aventuras,

Doa libros que che gustaran, cos que poidas viaxar a terras lonxanas.

Se queredes un Diploma coma este e viaxar a mundos marabillosos falade con nós.

Aquí podedes ver a nosa Biblioteca de Aula e o Diploma que nos concedeu o Equipo da Biblioteca do IES Nosa Señora dos Ollos Grandes.

46


Alguén me pode explicar en que consiste ese deporte denominado

Orientación? A orientación é un deporte que consiste en ir pola natureza, montes e cidades correndo. Danche un mapa dependendo da idade que teñas, por exemplo: Non é o mesmo infantil feminino, infantil masculino, cadete feminino, cadete masculino, tamén che dan un instrumento para orientarte ben (se queres). Ademais dunha pinza coa que marcar as balizas que vas encontrando, para que os organizadores saiban se encontraches as balizas marcadas no mapa. É un deporte realmente fantástico, entras en contacto coa natureza, ademais podes facer moitos amigos porque veñen de moitos colexios de diferentes provincias galegas. A orientación non inflúe nos estudos porque sempre é un sábado, se é campionato pode ser pola semana pero o pasas realmente ben. Por Víctor Fernández Brañas e Denís del Castillo López

Moitas grazas Denís e Víctor e noraboa polos postos acadados por vós neste interesante deporte. Por fin! Xa o entendín! Estou por me animar.

47


O NOSO IES PIONEIRO NA INTRODUCIÓN DA REANIMACIÓN CARDIOPULMONAR por Iván Gómez Yáñez A actividade iniciouse en 2007 cunha experiencia piloto desenvolvida no noso centro polos profesores Eduardo Pérez e Alberto Rodríguez. A partir de aí, foi difundíndose ata que en 2009 a Delegación Territorial de Educación, xunto coa Consellería de Sanidade e a FPUS - 061 presentou un plan provincial que se está desenvolvendo actualmente con moito éxito. Grazas ao programa tituláronse en reanimación cardiopulmonar máis de 3000 alumnos e alumnas.

Mediante este programa máis de 60 profesores de educación física da provincia de Lugo imparten unha unidade de reanimación cardiopulmonar aos seus alumnos. A actividade realízase en colaboración coa Fundación Pública de Urxencias Sanitarias de Galicia 061, que forma ao profesorado e lle capacita para estas ensinanzas, dá o título aos alumnos e cede o material ( bonecos e simuladores de desfibrilación).

Alumnado do Ciclo de Educación Física no vídeo gravado. A información deste artigo, así como o video, foron recollidos da páxina web do IES Nosa Señora dos Ollos Grandes: www.iesollosgrandes.org

48


DANZA DO AMOR por Mª Florinda Sánchez Fernandez En el balcón, un instante Nos quedamos los dos solos... Juan Ramón Jiménez

Aire nocturno nun leito de sombras silencioso murmurio os ollos brillantes da rapaza. Contemplaba os seus breves beizos lascivos danza do chumbo da súa adolescencia e encontrou a blusa dos seus peitos azuis na onda alta da escuridade. Amor de adolescencia! Canto suave fragancia disolta nun xardín de novas sensacións. O breve silencio madura os ollos brillantes da ondada da súa blusa. Danza de amor! Páxina pétrea que medita nos ollos da rapaza cegada polo cénit fendido da primeira ilusión.

Iris Fernández Rodríguez Andrea Bruzos González

49


Ibant obscuri sola sub nocte per umbral Virgilio La Eneida OBSCURI por Mª Florinda Sánchez Fernández

Procurábase a si mesma Ácima. rosa serea, aire flotante en brisas, corpiño anello. Mais tódalas historias da súa vida cabíanlle nun branco papel baleiro. Frustrados os soños baluartes apagados lévanllos os aires. Todas as horas que derrochou son umbrías cruzados os seus anhelos borráronse no nítido cristal dos días. Deixouse arrastrar, feita pedazos por unha soa e dilatada ferida Ai! silencio! tempus fugit! Por fin xa encontrou a súa efixe de escuma nácar e nada.

Tradución de Iris Fernández Rodríguez e Andrea Bruzos González

50


51


VALENTÍN PAZ ANDRADE 1898-1987

maIo 2012

Boas-vindas, mariñeiros…Ben chegados ao porto, mariñeiros, ao cabalo das ondas…

L M M 1 2 7 8 9 14 15 16 21 22 23 28 29 30

J V S D 3 4 5 6 10 11 12 13 17 18 19 20 24 25 26 27 31310 52


Tempus das Letras - 2012