Issuu

TIENEROUDERS EEN MAGAZINE VAN FARA VZW 2021

INFORMATIE OVER ZWANGERSCHAP, BEVALLEN EN PAPA/MAMA WORDEN TIPS VOOR JONGE GROOTOUDERS

VERHALEN VAN JONGE MAMA'S & PAPA'S

BEN JE JONG EN (BIJNA) MOEDER OF VADER? DAN IS DIT MAGAZINE IETS VOOR JOU.

JE VINDT ER PRAKTISCHE INFORMATIE OVER ZWANGERSCHAP EN BEVALLEN, JE RECHTEN EN PLICHTEN, KINDEROPVANG, GELDZAKEN, ENZ.

MAAR OOK HEEL WAT VERHALEN VAN ANDERE JONGE MOEDERS EN VADERS!

ZWANGER- & MOEDERSCHAP 04 Hoe is het om tienermama te zijn? 03 Zwanger! 03 Hoe vertel je het? 07 Tijdens je zwangerschap 09 Zwanger & school 12 Het (tiener)moederschap 16 Hulp als je kindje groter wordt

INFO VOOR JONGE OUDERS tiener - ouder bevallen borstvoeding flesvoeding financieel als het moeilijk loopt test het ouderschap zelfzorg

18 19 21 22 23 25 27 28

2 organisaties speciaal voor tienerouders FARA vzw LEJO vzw

29 30

VADERS 31 als je papa wordt 34 FAQ tienervaders 35 erkenning 38 alimentatie 39 Hoe kan je helpen tijdens de zwangerschap? 41 tips voor tienervaders

GROOTOUDERS 42 als je kind een kind krijgt 43 hoe kan ik mijn kind helpen? 45 tips voor jonge grootouders

Hoe is het om tienermama te zĳn? In één klap word je een stuk volwassener. Je krijgt een duidelijk doel in je leven; je kindje zo goed mogelijk verzorgen, opvoeden en groot brengen. Jong moeder worden heeft mooie kanten. Je hebt een kind van wie je onvoorwaardelijk mag houden en van wie je onvoorwaardelijke liefde terugkrijgt. De kleinste dingen van je kind maken je gelukkig en trots. Je bent nog jong en vol energie. Een nachtje slaap missen bijvoorbeeld gaat makkelijker als je jong bent. De meeste jongeren zijn creatief en flexibel in hun denken en bij veranderingen. Dat kan je wel gebruiken als je een

Vaak kom je als jonge moeder ook in contact met

kind krijgt!

vooroordelen. Vele mensen zullen bepaalde Maar misschien had je het je toch allemaal anders

verwachtingen van je hebben: je moét je nu

voorgesteld. Want een kind hebben is ook een

volwassen gedragen. Er zullen momenten zijn dat

grote zorg. Het verantwoordelijkheidsgevoel kan je

je de vrijheid en onbezorgdheid van voorheen

overspoelen en angstig maken. Je vraagt je vaak af

mist. Daarnaast heb je plots de zorg over een

of je het wel goed doet. De bezorgdheid om je kind

huishouden en geldzaken en moet je allerlei dingen

kan overweldigend zijn. Als moeder moet je dag en nacht klaarstaan. Je kind kan je wanhopig en gek maken door urenlang te huilen of zeuren... (dit overkomt elke moeder niet alleen jonge!)

regelen zoals een woning en inkomen. Kortom, er komt best veel bij kijken. Je zal zeker steun en hulp kunnen gebruiken! Om je voor te bereiden, kan je dit magazine lezen. Heb je daarna nog vragen? Wil je hulp bij iets? Bel, mail of chat met iemand van Fara!

Ik heb me niet gerealiseerd wat er bij het verzorgen van een kind komt kijken. Ik ben blij met mijn besluit om het kind te houden. Maar al het geregel en het 24/7 zorgen voor het kind viel tegen. Het was ook moeilijk om informatie te vinden en hulp te krijgen bij alle administratie, financiële zaken, kinderopvang of waar ik kon wonen. Ik moest plots op alle vlak volwassen zijn. Ik ben er sterker uit gekomen, maar vaak vroeg ik me af waar ik aan begonnen was. Luna, 17 4

Zw a n g e r ! Mogen we je proficiat wensen? De meeste vrouwen worden overstelpt met felicitaties als ze hun zwangerschap aankondigen. Bij jou was dat waarschijnlijk iets anders. Je ouders waren misschien boos, verdrietig, teleurgesteld, blij of alles door elkaar. Misschien werden ze stil of begonnen ze net heel erg te roepen. Of er werd gezegd 'dat je leven voorbij is als je het houdt.' Na een tijdje draaiden ze misschien bij: 'ik vind het jammer, maar ik ben er voor je.' Volgens velen in onze maatschappij ben je er als tiener nog niet klaar voor om mama of papa te worden. Maar jij voelde misschien, diep in je hart of buik, dat het wel goed zou komen. Dat een abortus geen optie is voor jou. Of je ontdekte het te laat en bent nu over de shock heen dat je mama zal worden. Of misschien had je al heel lang een kinderwens? We willen maar zeggen: het is niet zo gemakkelijk: zwanger zijn als tiener. Je koos voor een moeilijke, maar zeker geen onmogelijke weg. En we hopen dat je er ook van kan genieten!

Het kan helpen om met iemand te praten die hetzelfde meemaakte. Neem contact op met Fara vzw of LEJO vzw als je andere jonge mama's wil leren kennen! Deze organisaties kennen heel wat tienermama's en -papa's die met plezier ervaringen uitwisselen.

Hoe vertel je het? Het kan best spannend zijn om te vertellen dat je zwanger bent. Je weet immers niet hoe men zal reageren. Ofwel vertel je het zelf op school, ofwel zullen de medeleerlingen na een tijdje merken dat je zwanger bent. Denk goed na hoe je het wil aanpakken. Bespreek het met een goede vriend(in) of met een leerkracht, leerlingbegeleider of CLB’er waar je je goed bij voelt. Misschien kunnen jullie het samen vertellen?

Ik vond het moeilijk om mijn klas te vertellen dat ik zwanger was en het zou houden. Daarom postte ik een foto van de echo in de klas-whatsapp. Ik zei er meteen bij dat ik het zelf heel spannend vond en zenuwachtig was voor hun reacties en dat ik hoopte dat ze me zouden steunen.

Jamilah, 16 5

Aan je ouders

Op school

De eerste reactie van ouders is vaak heftig. Ze zijn in

De meeste leerlingen zullen verrast zijn, of misschien

shock: ze hadden nooit gedacht dat hun dochter/zoon

hadden ze al een vermoeden. Je mag er van uit gaan

al zo snel ouder zou worden (letterlijk en figuurlijk)!

dat er over je gepraat zal worden. Je bent nu een

Vele ouders voelen zich ook persoonlijk gefaald. Door

beetje ‘anders’ dan de rest. Soms positief, soms ook

de shock is de reactie vaak héél emotioneel: roepen,

negatief. Trek je daar niet teveel van aan. Focus op

boos worden, huilen, zwijgen, kwalijk nemen, je dom

jezelf, je kindje en de mensen die je vertrouwt. Je

noemen….

kunt het, verlies je zelfvertrouwen niet en blijf geloven

Natuurlijk is dat niet leuk want je hoopt op steun en

in jezelf!

hulp en dat ze er voor je zullen zijn.

Durf je het niet vertellen? Vraag dan aan een leuke

Blijf rustig en gun hen de tijd om het nieuws te

leerkracht of iemand van het CLB om je te helpen.

laten bezinken.

Ik stuurde een appje: ‘mammmmm... kunnen we praten, ik moet iets zeggen’. Ze had een voorgevoel want ze kwam naar huis en had een zwangerschapstest bij. Die was positief. Ze keek ze me aan en vroeg wat ik wou doen. Ik dacht veel over abortus, maar ik voelde al snel dat ik het wou houden. Mama heeft 2 dagen gezwegen. Ik wist niet wat ik moest doen, dacht dat ze me buiten zou gooien! Na 2 dagen kwam ze thuis met een knuffelbeertje en zei ze: ‘dit is helemaal niet wat ik hoopte voor jouw toekomst, maar het is nu zo, dus we gaan er het beste van maken’ Tessa, 15

Aan je vrienden Je zal ontdekken wie je echte vrienden zijn. Je zal immers niet alles nog kunnen meedoen. Soms zal je te moe zijn, of je hebt last van je buik of rug,… en een nachtje doorfeesten wordt wat zwaar als je buik begint te groeien. In de Hema sta je liever bij de baby-afdeling dan bij de schmink! Ook kan het zijn dat je vrienden zich niet boeien in die laatste echo of schattige babyspulletjes. Sommigen zullen je laten vallen, omdat jullie geen gezamenlijke interesses meer hebben. Andere vrienden zullen wel moeite blijven doen. Focus je

De meeste ouders draaien na een tijdje wel bij. Soms

niet op het negatieve, maar koester de mensen

duurt dat tot na de geboorte als ze voor het eerst hun

die er voor je zijn: dat is échte vriendschap!

kleinkind in hun armen hebben. Heel soms hebben ouders het echt te moeilijk met het idee dat hun kind zwanger is of iemand zwanger maakte. Dan kan je terecht in een crisisopvang of CIG (zie verder bij 'als het moeilijk loopt').

Ik was in paniek. Ik had schrik voor een mega ruzie en dat ze me zouden buitensjotten. Iemand van de Fara-chat gaf me tips om het te vertellen. Ik heb nagedacht over een goed moment, als mijn ouders niet gehaast waren. Tijdens het afwassen heb ik het het dan voorzichtig gezegd. Ze waren niet blij, zeker niet. Maar ook niet zo pissed als ik Kenji, 19 verwacht had. 6

TĲDENS JE ZWANGERSCHAP In het begin zie je nog niet zo veel, maar vanaf 4 maanden zal je buikje steeds groter worden. Rond 5 maand zal je de baby voor de eerste keer voelen bewegen! Dat kan voelen als kleine zeepbelletjes die ontploffen in je buik. Sommige vrouwen hebben last van één of meerdere kwaaltjes: vermoeidheid, misselijk zijn, kokhalzen of overgeven, zure oprispingen, krampen, rugpijn, geen geuren kunnen verdragen, pijnlijke benen, aambeien,… Het goede nieuws is dat ze verdwijnen als je bevallen bent. Nog even doorbijten dus...!

Ik was zo bang voor striemen! Ik heb elke dag mijn buik ingesmeerd. Maar blijkbaar kan je ook striemen krijgen op je billen, benen en borsten! Ik heb er wel veel, maar na een tijdje werden ze lichter van kleur. Ondertussen heb ik er mee leren leven.Carina 19

Medische opvolging Als je zwanger bent moet je gezond leven! Zo kan je baby goed groeien. Gezond eten dus: veel groentjes, vers eten en regelmatig wat fruit. Niet roken en geen alcohol of drugs. Genoeg bewegen, en hygiënisch zijn: tanden poetsen, je regelmatig overal wassen. Zodra je zwanger bent moet je je medisch laten opvolgen. Best ga je elke maand op controle. Dat kan bij: Vroedvrouw TIP Gynaecoloog Huisarts Het is belangrijk dat je je goed voelt bij de persoon die je opvolgt! Je hebt het recht om te veranderen van dokter of gynaecoloog als het contact niet fijn voelt.

Verzamel dag & nacht alle vragen die in je opkomen. Zet ze in je gsm, dan vergeet je ze niet op het moment van je afspraak. Ps.: Je mag hen echt àlles vragen, ook als je denkt dat het een domme vraag is.

Kind & Gezin

078/150.100 info, checklists & chat via kindengezin.be

Maak tijdens je zwangerschap een afspraak bij K&G. Je leert de verpleegkundige kennen die na je bevalling op huisbezoek komt. Ze kunnen je helpen met héél veel dingen: kinderopvang financiële vragen informatie over zwangerschap & bevalling checklistjes: heel handig! Zo weet je wat je elke maand moet regelen spulletjes voorbereiden ondersteuning in je gezin antwoorden op de gekste vragen via de K&G-lijn of chat Prenatale testen Tijdens je zwangerschap kan je een aantal testen laten uitvoeren (vb bloedtest, NIPT...). Er wordt gezocht naar afwijkingen of genetische ziektes. Deze testen zijn niet verplicht! Je mag tijd vragen om erover na te denken. Denk op voorhand goed na over wat je zou doen als er een afwijking wordt vastgesteld. Echo's Het is niet nodig om elke maand een echo te laten doen. Er zijn 3 momenten waarop het wel is aanbevolen: tussen 11 en 14 weken, tussen 18 en 22 weken en tijdens het derde trimester. Deze echo's moeten uitgevoerd worden door een gynaecoloog.

Osteopaat - kinesist Heb je veel stress? Rugpijn, bekkenpijn, kortademig,...? Ga dan eens naar een osteopaat of kinesist. Zij kunnen helpen zodat je je fysiek en mentaal weer beter voelt!

Mentale gezondheid De zwangerschap is een speciale periode. Je lichaam en geest bereiden zich voor op ‘mama worden'. Langzaam gaat je identiteit veranderen: je gaat bijvoorbeeld minder graag naar feestjes of vriendinnen omdat je moe bent, je slaapt slecht, je krijgt nestdrang… Door zwanger te zijn verander je lichamelijk, maar ook mentaal. Het kan moeilijk zijn om dat te aanvaarden. Zowel voor jezelf, als voor de mensen rondom je.

TIP Laat je begeleiden door een vroedvrouw, ook tijdens de zwangerschap. Ze nemen meer tijd voor een consultatie. Ze geven je informatie over borstvoeding, hoe je moet bevallen én hebben oog voor hoe het psychologisch met jou gaat!

Contacteer een therapeut of psycholoog (of Fara!) om je psychologisch te begeleiden tijdens deze periode. Praten helpt!

De oefeningen en massages van de kinesiste hielpen bij mijn rug- en bekkenpijn

Shanya 19

ZWANGER, MAMA & SCHOOL Als je zwangerschap normaal verloopt kan je gewoon naar school blijven gaan. Toch kunnen er moeilijkheden zijn: je mag bijvoorbeeld je stage in de crèche niet doen omdat je zwanger bent.

Het zal niet altijd gemakkelijk zijn. Je kan je misselijk voelen, je kan opmerkingen krijgen van andere leerlingen, misschien heb je last van andere kwaaltjes. Geef niet op! Moeilijk gaat ook. Probeer toch dat diploma te halen, ook al doe je er een jaartje langer over. Het zal je leven later makkelijker maken: als je wil verder studeren of werk wil zoeken is dat diploma echt wel nodig! Maak een afspraak met je titularis, het CLB en eventueel de directie. Bespreek je mogelijkheden: Wat is voor de klassenraad minimaal nodig om je te laten slagen? Daar mogen ze flexibel in zijn! Misschien kan je een uitgebreide taak doen in plaats van je stage? Of je kan het inhalen na je bevalling? Kan je tegen het einde van de zwangerschap de lessen online volgen zodat je je niet meer hoeft te verplaatsen? Wat zijn de verwachtingen zodra je moederschapsrust ingaat? Als je toont dat je gemotiveerd bent, zal de school ook extra gemotiveerd zijn om uitzonderingen toe te laten!

Mijn familie vond het te gevaarlijk dat ik zwanger naar school zou gaan. En eens ik mama was moest mijn man gaan werken en ik thuis blijven voor de kinderen. WAT?! Ik vond het bullsh*t. Ik wou mijn diploma en werken, net zoals mijn man. Er was veel ruzie. Samen met de CLB'er en de directrice heb ik met mijn ouders gepraat. We zochten een middenweg: ik ga halftijds naar school en zal voor de rest taken maken, van thuis uit. Dina, 15 Kinderopvang regelen - ASAP Als je terug naar school gaat moet je kindje uiteraard ergens opgevangen worden. Bijvoorbeeld bij een onthaalouder of een crèche. Heel wat steden en gemeenten hebben een tekort aan kinderopvang. Breng dit dus zo snel mogelijk in orde! Kies altijd voor een 'inkomensgerelateerde' kinderopvang. Het bedrag dat je moet betalen wordt dan berekend op basis van je inkomen of leefloon. Heb je geen inkomen (vb omdat je nog studeert) dan betaal je meestal ook het minimumtarief. Contacteer hiervoor het OCMW. Ben je nog minderjarig? Dan heb je automatisch recht op het laagste tarief (+-1.70€ per opvangdag).

Ik mocht mijn stage in de crèche niet doen toen ik zwanger was. Ik mocht wel taken maken, die telden voor een deel van mijn stage-uren. Het schooljaar nadien haalde ik de rest van de stage-uren in. Dat ging echt goed, want ik had thuis al veel kunnen met mijn eigen baby.

Wat zijn je rechten? Moederschapsrust recht op 10 weken moederschapsverlof deze gaan in 1 week voor de uitgerekende bevallingsdatum wordt voorgeschreven door de gynaecoloog dmv. een afwezigheidsattest er bestaat (helaas) geen vaderschapsverlof voor schoolgaande jongens: probeer tot een overeenkomst te komen met school en gynaecoloog/huisarts moederschapsrust is een recht, geen plicht. Wil jij na 2 weken al terug naar school? Dat mag!

Bednet Bednet zorgt er voor dat je bepaalde lessen van thuis uit kan volgen via de PC. www.bednet.be

TOAH Tijdens je moederschapsrust kan je Tijdelijk Onderwijs Aan Huis krijgen. Een leerkracht komt je 4u per week helpen met de belangrijkste vakken. www.onderwijs.vlaanderen.be/toah

Fee, 18 10

Blijkbaar kan ik gekkenwerk aan ;) Mariella, 22

Als ik er op terugkijk lijkt het gekkenwerk. Ik was 18, bijna afgestudeerd van het middelbaar en zou starten met hogeschool. Toen bleek ik zwanger te zijn. Ik zat in zak en as. Wat met mijn studies? Die waren echt héél belangrijk voor mij! Ik ben er gewoon voor gegaan. Ik kan je zeggen: het was zoooo vermoeiend. Net bevallen en via BedNet de laatste lessen wiskunde volgen. Al borstvoedend mijn eindxamens afgelegd. Enkele maanden later startte de hogeschool. Man man...

Zeker de examenperiodes aan de hogeschool waren zwaar. Studeren met een zieke baby naast me. Taken vol typfouten door een peuter die het toetsenbord wou testen. Lessen die uitliepen waardoor ik te laat aan de crèche was om Clara op te halen. Het gevoel overal niet genoeg te kunnen doen was vreselijk. Ik had vaak zin om op te geven. Maar het idee dat ik met een diploma toch interessantere, flexibelere en beter betaalde jobs zou kunnen krijgen sleurde me erdoor. En het is me gelukt: ik behaalde alle diploma's die ik wou. Blijkbaar kan ik gekkenwerk aan ;) Aan alle mama's die twijfelen om te stoppen met school: ik snàp het. Echt! Maar probeer toch minstens 1 diploma te halen. Bijt door, hou vol. Mijn motto was: "gewoon gaan"! Doe het voor jezelf en voor je kindje!

Ik haalde mijn diploma! 11

HET (TIENER) MOEDERSCHAP

Als je mama wordt zal je merken dat je allerlei emoties ervaart. Vaak heel erg mooie gevoelens, maar soms ook angstige, beklemmende of onzekere. Eén ding is zeker: moeder worden is overweldigend. Een mama (18 jaar, dochtertje van 6 weken) beschreef het zo:

Emotioneel is het echt al een schommeling geweest. Een mama gevoel geeft je zoveel verantwoordelijkheid je ziet dat kindje zo graag en wilt er zeker niets slechts voor doen. Ik mag niet klagen heb een redelijk braaf kindje juist deze week heeft ze erg last van huil builen en dan is dat effe heel lastig want dan heb je als mama zo het gevoel dat je gelijk niets goed kunt doen Ze zeggen wel eens: "bij de geboorte van je kind, wordt je eigen kwetsbaarheid geboren". Vanaf dat moment ben je verantwoordelijk voor een mini-mensje. Dat maakt je trots, onzeker, gelukkig, bang. Het geeft je een doel en zekerheid. Maar het dwingt je ook tot heel veel zoeken: vaak zal je totaal niet weten wat er aan de hand is of wat je moet doen. Daarom is het belangrijk om mensen in je buurt te hebben die je kunnen helpen! 12

Baby-blues Ongeveer 3 dagen na je bevalling kan je je verdrietig, depressief of prikkelbaar voelen. Je begint te huilen zonder dat je weet waarom! Je bent moe, alles is nieuw, je lichaam voelt gek, je bent zo gelukkig... Wees gerust: dit is héél normaal. De meeste mama's maken dit mee. Na een paar dagen gaat het over. Heb je langer dan 14 dagen last van depressieve gevoelens? Voel je je somber en lusteloos? Dan kan het zijn dat je een Post-Partum depressie krijgt. Praat erover met je vroedvrouw of verzorgende van K&G, huisarts of gynaecoloog. Zij kunnen je helpen! 4de trimester Zo worden de eerste drie maanden na de geboorte van een baby soms genoemd. Een hele mooie maar ook intensieve en best pittige periode, want je baby is nog helemaal afhankelijk van jou. Bovendien moet je lichaam nog herstellen van de zwangerschap en bevalling. Enkele tips om deze periode goed door te komen: Rust Rust Rust niet alleen voor de baby, maar ook voor jou! Als iemand dus vraagt 'kan ik helpen?' zeg dan gewoon 'ja!' Men zal met plezier voor je naar de winkel te gaan, een wasje insteken, je nagels lakken, een flesje maken... Neem die douche, doe regelmatig een dutje, je hebt je rust nodig! En heb je geen zin in bezoek, zeg dan gewoon af, dat is oké. Vergeet niet te eten en drinken Je bent een hele dag door bezig met de baby. Vergeet je eigen lichaam dus niet! Leg overal flesjes water en gezonde knabbeltjes neer. Ontspan Schouders laag, rustig in- en uitademen, telefoon even weg. Probeer doorheen de dag momentjes te voorzien waarop je je probeert te ontspannen. Baby op de buik Je kan een baby nog niet verwennen met aandacht. Zeker die eerste 3 maanden heeft je baby het nodig om héél dicht bij jou te zijn. Draag'm in de draagzak, leg'm op je borst te slapen, knuffel'm heel de dag door...

HULP NA DE BEVALLING Nu de ligdagduur in het ziekenhuis korter geworden is, is verzorging aan huis erg belangrijk. Zowel voor jou als voor je kindje! Vroedvrouw De vroedvrouw volgt jou en je kindje medisch op. Ze kan ook de borstvoeding begeleiden en een luisterend oor zijn voor al je vragen en emoties. Kraamzorg Voor de niet-medische zorgen kan je rekenen op kraamhulp. Je kan hen heel wat vragen: huishouden op orde te brengen, baby-kleertjes organiseren, een grote voorraad spaghettisaus maken voor in de diepvries, stofzuigen, kraambezoek voorbereiden, de baby een badje geven zodat jij wat kan bij-slapen, samen een koffie'tje drinken en praten over wat er allemaal door je heen gaat... Kind & Gezin Na je bevalling komt iemand van K&G minstens 1 keer op bezoek. Je kan haar alles vertellen over je bevalling, de voedingen, hoe het met je kindje (en met jou!) is. Samen vullen jullie het kindboekje in. Ze zal ook info geven over oa. de gehoortest die je baby rond 8 weken moet doen en de vaccinaties die ze je gratis aanbieden. De hulp door K&G is erg handig, maar niet verplicht. Je kan je baby ook laten opvolgen door de huisarts of pediater (ook de inentingen)..

Elke mama vraagt zich af waarom er geen handleiding bij de baby kwam. 13

Hechting Bewijsdrang Veel tienermoeders hebben bewijsdrang. Vaak komt dat doordat ze tijdens de zwangerschap te horen kregen dat het hen niet zou lukken, dat ze nog te jong zijn, dat hun leven over zou zijn,... enz. Na de geboorte willen ze dus tonen dat ze het wél kunnen. En natùùrlijk kan je het! Laat ze maar eens zien dat je wél een geweldige mama bent! Maar, let op! Want in bewijsdrang zit een groot gevaar: geen hulp kunnen of durven vragen. Uit schrik voor een oordeel. Dat is niet goed, want elke mama heeft hulp nodig. Elke mama is onzeker. Elke mama vraagt zich af waarom er geen handleiding bij de baby kwam. Schaam je dus niet om hulp te vragen! Dat toont net hoe goed je het wil doen en dat je zeker het juiste wil voor jouw kindje. En wees gerust: het is niet omdat je iets vraagt aan een hulpverlener, dat ze jouw kindje gaan afpakken. Ze zullen er net alles aan doen om je goed te helpen!

Ik wou aan iedereen tonen hoe extreem cute mijn dochter was. Na een tijd besefte ik dat ik meer bezig was met schattige TikTok-filmpjes maken dan met haar. Nu prep ik mijn videos enkel nog tijdens de dutjes. Hoewel ik dan beter zelf even zou slapen, maar ja ;)

Hechting is de relatie tussen jou (en je ouders, de papa, verzorgers van de crèche,...) en je kindje. Veilig gehechte kindjes zullen in periodes van stress de nabijheid zoeken van personen aan wie zij zijn gehecht. De eerste zes maanden na de geboorte is de belangrijkste fase. Wanneer er een scheiding plaatsvindt tussen het kind en zijn ouder of belangrijkste opvoeder, kan dit schade aanrichten in het basisvertrouwen van het kind. Dat kan ervoor zorgen dat toekomstige relaties moeilijker tot stand komen. Het is dus belangrijk dat je bewust bezig bent met de hechting van je kindje! Hoe gaat dat, hechting? Hechting verloopt via aanraking, oogcontact, geur, taal. Het valt niet altijd zo op, maar een baby is constant op zoek naar zijn veilige personen. Als de baby om hulp vraagt en er wordt snel en gepast op gereageerd, dan leert hij er op vertrouwen dat zijn verzorgers goed voor hem zullen zorgen. Door fysiek contact voelt hij zich veilig en geliefd. TIP Reageer op je baby als hij huilt. Praat en zing tegen je kindje. Het is bijvoorbeeld heel verleidelijk om tijdens het voeden op je gsm bezig te zijn. Maar, leg 'm af en toe eens weg, kijk eens diep in de ogen van je kindje. benoem waar je kindje naar kijkt, vertel wat je voelt diep in jou. Praat tegen je baby'tje, knuffel, aai, zing, wees dicht bij elkaar.

Liza, 18

Hier zie je hoe het kindje oogcontact zoekt met de mama. Door het scherm dat er tussen zit heeft de mama een 'still face'. Dat is beangstigend voor het kindje. Want door oogcontact te zoeken wilt ie eigenlijk vragen 'mama, ben je er voor mij als ik je nodig heb? Is het hier oké?' Als de mama hier niet op reageert wordt het kindje onzeker en angstig. Het zal op andere manieren aandacht beginnen zoeken: vb door te huilen, spartelen,... Foto: bureaujeugdenmedia.nl/mobiele-beeldschermen-en-hechting-van-het-jonge-kind/

Check maar eens op Youtube: "Still Face Experiment"

EVELIN Zelf heb ik geen last gehad van een postpartum-depressie. Maar ik had wel het gevoel dat het bijna kwam.

Het was niet direct na mijn bevalling. Ongeveer toen de baby 3 maanden was begon ik het allemaal te missen: wat ik had voordat ik moeder werd. Ik was ook heel vermoeid, daarbij kwam nog school kijken, en na school kwam ik niet thuis om te rusten maar kwam ik thuis om voor een klein persoon te zorgen. Voor mij waren de eerste 5 maanden het moeilijkst. Je weet nog niet helemaal hoe je baby is en je leert je baby pas kennen. Daarbij kwamen huilbuien van de baby en ik wist niet waarom.

HET IS BELANGRIJK DAT ER GEPRAAT WORDT OVER POSTNATALE DEPRESSIE. 1 OP 5 MOEDERS MAAKT DIT MEE, DAT IS BEST VEEL!

Ik wilde graag alles alleen doen en ik toonde geen emoties voor niemand. Daarbij had ik niet genoeg geld voor pampers, melk etc, dat was te veel voor mij. Ik sprak met niemand over hoe ik me voelde en hoe het echt was met me. Gelukkig heb ik mijn mama en zus die zagen dat er echt iets mis was en begonnen ze te praten met me dat het niet erg is dat ik het soms „beu” ben en dat ik terug „tiener” wil zijn. Ik had en heb nog steeds veel hulp van hen. Tuurlijk heb ik dagen dat ik me minder goed voel maar dat is helemaal niet erg.

Want ik ben 17, ik heb een dochtertje van 7 maanden, ik ga voltijds naar school en na school zorg ik voor een baby. Dat is veel! Ups en downs zijn dus normaal. Toch vind ik het belangrijk dat er over postnatale depressie gepraat wordt. 20% van de vrouwen heeft dit en het kan tot 12 maand na een bevalling ontstaan. Zoek dus zeker hulp en praat over hoe je je voelt! Niemand kan het helemaal alleen, ook jij moet niet superwoman proberen zijn!

HULP ALS JE KINDJE GROTER WORDT Een baby vraagt vooral veel verzorging. Maar eens je kindje de 1 jaar gepasseerd is, moet je meer en meer gaan opvoeden. Grenzen stellen, life-skills aanleren, argumenteren waarom iets wel/niet mag, streng z n, troosten, je kindje helpen functioneren in de wereld... Een hele klus! Gelukkig z n er veel organisaties die je hierb kunnen helpen.

HUIS VAN HET KIND

CAW

KIND & GEZIN

Bijna elke gemeente of stad heeft een 'Huis Van het Kind'. Je kan hier terecht voor alles rond opvoeden en opgroeien. Heb je het moeilijk met de opvoeding van je kind? Dan helpen ze jou zoeken naar een oplossing! Ze organiseren ook leuke activiteiten!

Heb je vragen over opvoeding? Weet je niet wat doen met je kleuter die het bloed van onder je nagels haalt? Met al die vragen kan je naar het CAW. Zij hebben verschillende diensten die je kunnen helpen. Of ze laten je je hart luchten, dat kan ook al eens deugd doen!

Tot je kindje een kleuter is kan je rekenen op de hulp van K&G. Je kan hen bellen, chatten of mailen met je vragen. Iemand kan langskomen of je kan naar een spreekuur gaan. Dit is gratis.

CKG - OPVANG OF CURSUS

CLB

GEZINSHULP Gezinshulpen kunnen je helpen bij de verzorging van je kindjes (vb. naar school brengen, wassen, eten maken...) en hebben vaak heel wat opvoedingstips. Ze kunnen ook helpen bij je administratie of huishouden. De prijs is afhankelijk van je inkomen.

INFLUENCERS Op Instagram en Tik Tok kan je ook heel wat inspiratie opdoen over opvoeding! Vb.: @HappyasaMother, Nina Mouton, Steven Gielis

Soms gaat het zó moeilijk, of gebeurt er iets waardoor het beter is dat je kindjes tijdelijk ergens anders verblijven. Zo kunnen jullie allemaal tot rust komen. Dat kan in een CKG. Ze geven ook workshops, zoals vb. Triple P - waarin je leert hoe je positief kan opvoeden. Erg boeiend!

Eens je kindje naar school gaat kan je hier al je vragen stellen over opvoeding, moeilijk gedrag, pesten, studiekeuze... Ze hebben ook beroepsgeheim! Als je zelf nog naar school gaat, kan je natuurlijk je eigen CLB-er om hulp vragen. De hulp van het CLB is gratis.

info voor jonge ouders 18

Tiener

Bevallen

Borstvoeding

Flesvoeding

Financieel

Als het moeilijk loopt

Test het ouderschap

Zelfzorg

Fara vzw

Lejo vzw

- ouder

IK BEN EEN TIENER - OUDER Tiener én ouder. Je bent nu papa of mama, maar je bent ook nog steeds een tiener. Dat sommige volwassenen (en jijzelf misschien ook) daar ongerust over zijn is niet abnormaal. Kijk maar eens naar dit tabelletje met eigenschappen en verwachtingen over tieners vs ouders.

TIENER op zichzelf gericht/egocentrisch verantwoordelijk voor zichzelf alleen wordt nog opgevoegd zoekt eigen identiteit groep = belangrijk voor identiteit overbezorgd om uiterlijk leven in het hier en nu / onbezorgd en tegelijk enorm bezorgd om details toekomstdromen vaak onrealistisch experimenteren impulsief energie met pieken en dalen extremere emoties nood aan veel slaap

Tijdens je puberteit ontwikkelen je hersenen zich. Dingen zoals plannen en organiseren, risico's inschatten, lange termijn denken,... kan je eigenlijk pas écht goed als je 25 jaar bent. Dan zijn je hersenen 'af'. Als je op jonge leeftijd mama of papa wordt, worden er vaardigheden van je verwacht, terwijl je hersenen daar eigenlijk nog niet klaar voor zijn. Is dit een probleem? Nee, het is niet omdat je hersenen nog niet 100% volgroeid zijn, dat je geen goede mama of papa kan zijn. Maar, nu je deze kennis hebt, kan je er wel rekening mee houden. Hulp vragen Je weet dat je voor sommige dingen hulp nodig zal hebben, simpelweg omdat je hersenen dit nog niet zo goed kunnen! Bijvoorbeeld: tijdens de zwangerschap proberen inschatten hoe je de ochtend moet organiseren zodat zowel jij als je kind op tijd op school/crèche zijn. Of je budget op lange termijn beheren. Jouw hersenen kunnen nog niet zo goed op lange termijn plannen, dus vraag hulp. Bijvoorbeeld aan iemand die al wat ouder is en ook kindjes heeft.

OUDER gericht op het gezin verantwoordelijk voor het gezin verantwoordelijk voor de opvoeding vindt identiteit in zichzelf identiteit ligt in het gezin bezorgd om welzijn van het gezin integreert verleden, heden en toekomst en houdt overzicht van het geheel realistisch toekomstperspectief houdt rekening met ieder gezinslid als men een keuze maakt handelt overwogen doseert energie standvastiger in emoties krijgt weinig slaap

Het tienermoederweekend is voor mij een moment om nog eens jong te zijn. Op zaterdagavond gingen we lasershooten en iets drinken. Dat was zooooo fijn. Effe alle zorgen weg, Lachen, roddelen over onze vriendjes en gewoon eens zot doen! Nikita, 19 Gun je hersenen af en toe wat 'tiener'tijd Zorg er voor dat je ook nog eens 'jong' kan zijn. Je hersenen hebben dit nodig! Vraag een babysit zodat je kan uitslapen. Spreek af en toe eens af met vrienden. Zoek andere jonge ouders om ervaringen uit te wisselen of een playdate te organiseren.

BEVALLEN Nu ben je nog zwanger, maar natuurlijk moet je baby er op een bepaald moment uit: de bevalling! Tijdens de zwangerschap zal je allerlei mooie of horror-bevallingsverhalen horen. Vrouwen vertellen graag over hun bevalling, later zal jij dat vast ook doen. Laat je niet bang maken of beïnvloeden door deze verhalen. Elke bevalling is anders: spontaan, (spoed)keizersnede, ingeleid, natuurlijk, epidurale,... Op voorhand is het moeilijk te voorspellen hoe het zal verlopen.

Hoe kan je je voorbereiden?

Maak een afspraak bij een vroedvrouw. Zij kan de tijd nemen om je uitleg te geven en samen voor te bereiden. Doe een zwangerschapscursus, bijvoorbeeld bij een expertisecentrum Kraamzorg Doe zwangerschapsyoga, zo leer je goede ademhalingstechnieken. Ook op Youtube vind je heel veel lesjes!

Bree Garcia

Zet op tijd een koffertje klaar met spulletjes voor in het ziekenhuis. Wat moet erin? borstvoedings-BH en borstvoedings-Tshirt kleertjes voor de baby (maatje 50-56) toiletspullen gsm-lader kleding voor jou druivensuiker oorstopjes en haarrekkertje lippenbalsem (van bevallen krijg je droge lippen!) verzekeringspapieren brede tshirt om in te bevallen afleiding: tijdschrift, tablet,...

Dit hadden andere tienermama's willen weten voor hun bevalling...

Dat een bevalling niet alt d zó p nl k moet z n. Ik heb bvb nergens last van gehad, buiten de 'ring of fire'. --> Op een bepaald moment voelt het alsof je vagina helemaal in brand staat. Dat betekent dat het breedste deel van het hoofdje van je baby door je vagina komt. Een goed teken: het is b na gedaan! Dat het héél lang wachten kan z n, neem dus iets mee om je bezig te houden. Dat een epidurale niet meteen werkt. Dus vraag geen epidurale wanneer je echt niet meer kunt, maar vraag het op voorhand Dat je soms een lavement kr gt voor je bevalt. Dat zwangerschapsyoga echt een verschil maakt ivm. het opvangen van weeën Dat er niet heel de t d een vroedvrouw of verzorgster b je bl ft. Neem dus iemand mee die je liefhebt en die b je kan bl ven om je te helpen. Dat je het echt wel gaat kunnen! Er zit kracht in jou waarvan je nu nog niet weet dat je ze hebt. Niet bang z n, als w het kunnen, kan j het ook! 19

Het is niet omdat je jong bent dat je niets te zeggen hebt. Stel je vragen, geef je mening (respectvol).

afbeelding: @lecoeuramareebasse

BORSTVOEDING Moedermelk bevat alles wat een baby nodig heeft. Het is een ‘levende melk’ die afweerstoffen bevat die een baby beschermt tegen infecties. Bovendien bevat ze alle voedingsstoffen die je kindje nodig heeft om goed te kunnen groeien: eiwitten, koolhydraten, vetten, vitaminen en mineralen. Veel jonge mama's vinden het voeden na een tijdje heel ontspannend. Je hebt je kindje even helemaal voor jou alleen. Een rustmomentje voor jullie twee. Je kan ook kolven. Dan kan ook iemand anders de baby eens voeden.

Borstvoeding = eerst even zoeken hoe het werkt, maar daarna heel handig, gratis en makkelijk. In het begin is het soms moeilijk, maar meestal geraak je er wel door! Laat je helpen door een vroedvrouw of lactatiekundige.

Tips van de vroedvrouw:

Een juiste drinktechniek is belangrijk. Als de baby je tepel verkeerd vastneemt in z'n mondje kan dat erg veel pijn doen. Dit kan héél makkelijk opgelost worden. Ook op Youtube heb je veel filmpjes. Zoek maar eens op 'Borstvoeding hoe aanleggen'. Verander ook eens van houding, naast Madonna-houding heb je ook de rugbyhouding of kan je al liggend voeden. Gekneusde koolbladeren op je borsten leggen. Het lijkt belachelijk, maar het heeft een verkoelend effect en het stofje dat vrijkomt uit de kool helpt bij de stuwing. Vroedvrouwen hebben nog véél meer van dit soort tips! Lekkende borsten zijn ook zo'n dingetje. Als er wat tijd tussen de voedingen zit, kunnen je borsten zoveel melk produceren dat ze gaan lekken. Denk daar aan als je terug naar school gaat! In de winkel kan je borstvoedingspads kopen. Een soort van maandverband voor je tepels.

Meer weten over borstvoeding: www.kindengezin.be/voeding-en-beweging www.borstvoeding.com La Leche League

Wat ziet de foto van die tepel er pijnlijk uit hé? Dit is een tepelkloof. Zeker niet iedereen krijgt dit, wees gerust! Je kan dit krijgen als je baby verkeerd zuigt of aanhapt, of als je heel veel melk aanmaakt. Opnieuw: vraag metéén hulp aan je vroedvrouw als je last hebt! 21

FLESVOEDING Aangepaste flesvoeding (dit is melkpoeder dat je koopt in de winkel of apotheek) bevat alle nodige voedingsstoffen voor de normale groei en ontwikkeling van een baby. Een juiste keuze van de soort flesvoeding en een correcte bereidingswijze zijn van groot belang. Flesvoeding voldoet aan het honger- en dorstgevoel en aan de zuigbehoefte van de baby.

Voordelen

Een voordeel van flesvoeding is dat iemand anders kan voeden: je ouders, je vriend, een vriendin... Zo kan de zorg gedeeld worden. Je kan al eens makkelijker een paar uurtjes alleen weg, bijvoorbeeld om naar school te gaan. Je hoeft zelf niet te letten op wat je eet of drinkt, je baby kan er via de borstvoeding geen last van krijgen.

Moederliefde heeft niets te maken met fles- of borstvoeding. Je moet doen wat goed voelt voor jou. Happy momma = happy baby!

Nadelen

Flesvoeding is duur. Een pot kost gemiddeld 15€. Sommige supermarkten hebben hun eigen merk (goedkoper rond de 7 à 8€). Maar als je kindje last heeft van bijvoorbeeld reflux kan het zijn dat je hele speciale melkvoeding moet kopen en die kosten 20 à 40€ per pot (indien op doktersvoorschrift kan je dit terugbetaald krijgen). Ook als je kiest voor flesvoeding, zullen je borsten melk produceren na de bevalling. Je krijgt stuwing waardoor je borsten warm, gezwollen en hard kunnen aanvoelen. Meestal duurt dit ongeveer 4 dagen. Je hebt veel kuiswerk. Het is belangrijk om heel hygiënisch te zijn. De flesjes bij eerste gebruik steriliseren en vanaf dan steeds goed uitkuisen.

Meer weten over flesvoeding: www.kindengezin.be/voeding-en-beweging

Je kan niet direct je baby te drinken geven als hij honger heeft. Je kindje zal even moeten wachten totdat je het water hebt opgewarmd tot lichaamstemperatuur, poeder erbij, rollen zodat de melk mengt met het water (niet schudden!), enz... Tegen dat je klaar bent zal je baby soms al flink aan het huilen zijn!

FINANCIEEL Hoeveel kost een kind?

Helaas ben je er niet vanaf met een kinderkamer, een buggy en een draagzak. Een kind brengt lopende kosten met zich mee. Denk maar aan medicatie, opvangkosten, luiers, kleertjes om de 3 maanden, poedermelk, speelgoed, eten, schoolspulletjes, hobby's, studies... Misschien wil je wel een fietskar om je baby naar de crèche te brengen, of een autostoel als je je rijbewijs hebt. Het blijft maar komen. Het bedrag loopt op van 300 euro/maand voor een kind van 0 tot 5 jaar tot 570 euro/maand voor een kind van 18 tot 24 jaar*. Maak een financieel plan en begin te sparen!

JE HEBT RECHT OP: Groeipakket**

Kinderopvang

Vraag op tijd het Groeipakket aan. Dit is geld dat je

Ben je minderjarig? Dan heb je automatisch recht

krijgt van de overheid voor je kindje.

op het laagst mogelijke tarief in de kinderopvang.

Je kan het aanvragen vanaf de 5de

Je betaalt minder dan 2 euro per dag.

zwangerschapsmaand. Tijdens je zwangerschap krijg je een startbedrag

Ben je meerderjarig? Zoek dan een opvang die

van ongeveer 1150€

werkt met "inkomensgerelateerde tarieven". Er

Als je kind geboren is krijg je elke maand

wordt dan obv je inkomen berekend hoe veel je

ongeveer 165€

moet betalen.

Je ouders krijgen maandelijks ook geld voor jou. Je kan bij de uitbetalingsinstelling aanvragen om dit zelf

Vakantie!

te ontvangen, bijvoorbeeld als je alleen gaat wonen.

Wil je graag een uitstapje doen? Op vakantie met je

Praat hier goed over met je ouders!

kindjes maar heb je daar geen geld voor? Iedereen

www.groeipakket.be

verdient vakantie en ontspanning! Het is belangrijk dat

Leefloon

je jezelf en je gezin dit gunt. Ga daarom eens naar

Of je een leefloon kan krijgen is afhankelijk van je thuissituatie. Ze kunnen ook maatschappelijke hulp bieden (vb helpen met pampers etc.) Ga naar je plaatselijk OCMW om de mogelijkheden te bespreken.

een Rap Op Stap-kantoor. Je kan er gewoon binnenstappen! De medewerker zal je helpen om een uitstap of vakantie te boeken, een budget samenstellen en geschikt vervoer uitzoeken. www.iedereenverdientvakantie.be/nl/rap-op-stap

Geboortecadeau Mutualiteit

Bijna alle ziekenfondsen geven een budget of een cadeau als je kindje geboren is. Dit kan bijvoorbeeld een buggy of een autostoel zijn, of een budget om te winkelen. Vraag dit na bij je ziekenfonds! *Berekening door de Gezinsbond in 2019 **Deze informatie geldt voor inwoners uit Vlaanderen. In Brussel gelden er andere bedragen.

EXTRA FINANCIËLE TIPS Geboortepremie gemeente

Sommige gemeentes geven een geboortepremie als

Eigen inkomen voorzien

Er komt een kind aan, en dat kost best veel. Tijd dus om na te denken hoe je aan geld gaat komen! Je kan niet verwachten van je ouders dat ze alles zullen sponseren. Of misschien kunnen of willen je ouders niet financieel bijspringen. Snel op zoek dus naar een studentenjob,

je kindje geboren is. Vraag dit na bij de burgerlijke dienst van jouw gemeente.

Ziekte/hospitalisatieverzekering

Zorg er voor dat je in orde bent met het ziekenfonds

en/of hospitalisatieverzekering. Anders kan je bevalling zéér duur uitvallen (tussen de 3000 en 4000€)! Ook zit je dan financieel safe voor moest je kindje ziek worden en verzorging nodig hebben.

Nieuw hoeft echt niet!

weekendwerk, vakantiejobs of een

De meeste spullen kan je tweedehands kopen. Vraag

bijverdienste!

rond bij vrienden van je ouders, doe rommelmarktjes of garage-sales, zoek op Tweedehands.be, Marketplace of Vinted. Zeker voor spullen die je maar even gebruikt zoals een maxi cosi, wandelkoets... is het nutteloos om er veel geld aan uit te geven.

Advies van andere tienermama's: Tweedehands is goei gerief! Een echte life-saver! Zeker voor kleren, speelgoed, co-sleeper, bedje, commode... Maak een boekje voor inkomsten en uitgaven. Als ik anticipeer op de maand die gaat komen en noteer wat de komende kosten zijn dan kan ik snel zien op wat ik kan besparen of aan wat ik meer geld mag uitgeven. Zo voorkom ik verrassingen ;) Bij solden en acties al een maatje groter kopen Weggeefwinkels / gift pagina's Juist voor sluitingstijd gaan winkelen in de supermarkt: veel korting op eten! Too good to go-app voor goedkoper eten

ALS HET MOEILIJK LOOPT Sommige toekomstige ouders voelen zich onzeker. Ga ik het wel kunnen? Zal ik een goede papa of mama zijn en een warme band opbouwen met mijn kindje? Misschien ervaar je wel heel veel stress door je woonsituatie. Of je hebt het moeilijk door liefdesverdriet of ruzies. Het kan allemaal toch zwaarder zijn dan je dacht. Laat het niet escaleren. Niemand kan dit helemaal alleen. Zoek dus op tijd hulp! Dit doe je voor jezelf, maar ook voor je toekomstige kindje. Ouderschap begint met goed voor jezelf (laten) zorgen.

JAC

CKG

Bij het JAC kunnen ze je helpen met àlles:

Aanstaande of jonge ouders die zich onzeker voelen,

gezondheid, administratie, seks, school, je goed

kunnen intensieve thuisbegeleiding vanuit een CKG

voelen, wonen...

krijgen. Je ontdekt hoe je een positieve band kan opbouwen met je kindje en hoe je het kan stimuleren

Ze geven je informatie, advies en begeleiding. Je kan

in zijn of haar ontwikkeling. Je kan ook cursussen

met hen chatten, mailen, bellen of gewoon

volgen bij het CKG. Je kindje kan er tijdelijk of

binnenstappen in hun kantoren!

langdurig verblijven als het thuis moeilijk gaat. De

Ze kunnen crisishulp geven als dingen echt uit de

begeleiding is gratis.

hand lopen. Of je zoekt samen naar onderdak.

www.ckg.be

Je kan er ook naartoe voor een gezellig babbeltje. www.jac.be

CLB

CIG

Wil je van richting veranderen? Wil je een

Een CIG helpt jou en je gezin tot jullie het weer

zwangerschapstest doen? Heb je stress, faalangst, depressieve gedachten? Wil je bespreken hoe je school en je kind kan combineren? Je kan gratis terecht bij een CLB-arts, psycholoog, verpleegkundige... Zij hebben beroepsgeheim. Wat je vertelt is dus vertrouwelijk en wordt bijvoorbeeld niet doorgezegd aan je ouders.

zelf kunnen. Je leert er heel wat ouderschaps- en opvoedingsskills! Er kan hulp aan huis komen (ambulant), of je kan er gaan wonen (residentieel). Sommige CIG's hebben leefgroepen of studio's speciaal voor tienerouders. www.cigvlaanderen.org

www.clbchat.be

ALS HET MOEILIJK LOOPT OCMW

PLEEGZORG

Het OCMW kan je op heel veel verschillende manieren

Soms is het tijdelijk te zwaar om 24u/24, 7d/7 voor je

helpen, oa. door een leefloon toe te kennen.

kindje(s) te zorgen. Jij (of de rechter) kan ervoor kiezen om een pleeggezin in te schakelen. De pleegzorgdienst

Maar wist je dat ze ook kunnen helpen bij allerlei andere

zoekt dan een gezin dat met liefde jouw kindje wil

dingen zoals:

opvangen om jou te ondersteunen.

pampers (vele OCMW's hebben een 'pamperbank'),

Dit kan veel verschillende vormen hebben: vb 1 weekend

melkvoeding

per maand, elke woensdagnamiddag, enkel tijdens de

sociale woning

schoolvakanties, of langdurig zoals enkele maanden of

verzorgingsproducten

zelfs jaren.

ruilwinkeltje voor kleding

Jij blijft te allen tijde betrokken en de verantwoordelijke,

goedkopere vakanties of uitstapjes...

juridische ouder van het kind!

toelage voor verwarming, internet,...

www.pleegzorgvlaanderen.be

tussenkomen in medische kosten warme maaltijden voedselpakketten van de voedselbank budgetbeheer ... Ieder OCMW heeft andere projecten. Ga dus zeker eens vragen wat ze voor jou zouden kunnen doen!

JEUGDRECHTBANK Bij een crisis of als het echt zeer moeilijk gaat kan de jeugdrechter bepalen welke hulp er nodig is. Een consulent zal het dossier van jou en/of van je kindje opvolgen. Je kan je laten bijstaan door een pro deo advocaat (dit is gratis). prodeoadvocaat.vlaanderen www.tzitemzo.be (alle info over rechten voor jongeren)

GEEN PAPIEREN OF WETTIG VERBLIJF

PSYCHOLOGISCHE HULP

Zwangere vrouwen zonder wettig verblijf, die in België

Heb je veel verwarrende, donkere, overweldigende

verblijven, hebben recht op ‘dringende medische hulp’.

gedachten, angsten, gevoelens? Misschien zelfs

Dmv. het attest "dringende medische hulp te verstrekken

zelfmoordgedachten? Het helpt om erover te praten met

aan een vreemdeling zonder wettig verblijf", kan het

iemand die ècht naar je luistert. Dat kan bij een psycholoog

OCMW de medische kosten betalen aan de zorgverlener

of therapeut. Dit kan privé of bij een Centrum Geestelijke

of de verzorgingsinstelling (kosten bevalling).

Gezondheidszorg (CGG). Bij TEJO kan je gratis

Het OCMW zal een onderzoek doen om de behoeftigheid

therapeutische hulp krijgen!

vast te stellen.

noknok.be - overkop.be - tejo.be - vindeentherapeut.be -

www.agii.be/thema/vreemdelingenrecht-internationaal-

tegek.be

privaatrecht/sociaal-medisch/medischesituaties/zwangerschap-en-bevalling

TEST HET OUDERSCHAP Hoe voelt het om 24u/24u te zorgen voor een kind? Je kan het testen met een Real Care Baby. De Real Care Baby is een robot-pop die aandacht en zorg nodig heeft zoals een echte baby. Met de oefenbaby kan je voelen of je klaar bent voor het ouderschap. Je zal ook ontdekken wat je praktisch nog allemaal nodig hebt of moet veranderen in het huis. Ook je ouders zullen het leerrijk vinden om jou te zien zorgen voor een baby. Misschien is er nadien zelfs meer vertrouwen in je mama-skills! De oefenpop huilt (ook 's nachts), laat boertjes of kirt om aandacht te vragen. Ze/hij vraagt veel zorg, net zoals een echte baby. De programma’s die worden ingesteld zijn gebaseerd op de noden van een pasgeboren baby. Het blijft natuurlijk een pop, die geen lichaamstemperatuur heeft, niet kan lachen zoals een echte baby of ook niet zo zacht aanvoelt. Maar het geeft een goed beeld van de impact van een kindje op je leven! Het is een goede voorbereiding.

Info

Prijs 40€ (15€ sociaal tarief) per baby, max 5 dagen Voor- en nabespreking inbegrepen 150€ waarborg (dit krijg je terug als je de RCB helemaal in orde terugbrengt) Waar ontlenen Fara (Heverlee) ECK De Kraamvogel (Antwerpen)

ZELFZORG, ZO BELANGRIJK! Je bent 'tiener''ouder'. Zorg er dus voor dat je naast het ouderschap, ook af en toe nog volop tiener kan zijn. Sluit je niet op! Zowel voor mama's als papa's, in eender welke situatie (samen of uit elkaar): je moét af en toe tijd en ruimte maken om 'jong' te zijn. Even met vrienden afspreken, uitgaan of aandacht aan jezelf besteden in sport, muziek of andere zaken. Het ouderschap kan je leven helemaal overheersen. Dat is oké, maar af en toe moet je er echt even van loskomen. Even ontspannen geeft je een andere kijk op problemen. Geeft je letterlijk lucht om te ademen. Maakt je lichaam ontspannen. Het geef je overzicht en nieuwe moed!

Voor mij was met mijn maat naar de fitness gaan het moment om even alle gedachten uit te zetten. Want wanneer je constant in dezelfde situatie en met dezelfde 'problemen' te maken krijgt, dan verlies je het overzicht. Ben, 23 Heb je niet veel vrienden waar je mee kan afspreken? Wil je leuke dingen doen met andere tienerouders? Dan kan je terecht bij de TEENSwerking van LEJO.be 28

FARA

WAT KAN FARA VOOR JE DOEN?

Informatie Op www.fara.be vind je enorm veel informatie over ongeplande (tiener)zwangerschap, abortusverwerking en jong ouderschap. Je vindt er ook vragen die je kunnen helpen beslissen. Voor jonge grootouders is er een apart luik op de site.

Luisterend oor Je kan met ons chatten, mailen of bellen. We luisteren naar je verhaal, vragen, dromen of frustraties. Dit is helemaal gratis!

Begeleiding Je kan een afspraak maken voor een uitgebreid chat- of videogesprek of face-toface in Heverlee. We begeleiden je bij het voorbereiden op het jonge (groot)ouderschap. Een begeleidingsgesprek kost 15€ of wat je kan missen, of gratis.

Lotgenotencontact Leer andere tienermama's kennen! Ga mee op tienermoederweekend. Samen met een 8-tal jonge mama's en hun kindjes gaan we een gezellig weekendje weg. Dit organiseren we 2x per jaar, samen met LEJO vzw. Digitaal via onze Facebook-groep 'Tienermoeders Vlaanderen'

wist je dat Fara komt van 'Pharos', de allereerste vuurtoren ooit? We gebruiken het beeld van een vuurtoren, omdat we je op weg willen helpen. We gaan je niet zeggen hoe het moet of wat je moet doen. We helpen zoeken wat alle mogelijkheden zijn in je situatie. De lichtstraal staat symbool voor hoop. We willen een lichtpuntje voor je zijn in een tijd die voor jou misschien woelig en donker aanvoelt. 29

LEJO LEJO is een supertoffe organisatie waar je hulp kan krijgen of andere tienerouders leert kennen. Dit is hun aanbod:

TEENS

Vrijetijdswerking speciaal voor tienerouders en hun kinderen. Daguitstappen, feestjes, tienermoederweekends en een gezinsreis... ze organiseren het allemaal! Mama's uit heel Vlaanderen zijn welkom!

Mobiele welzijnswerkers

Ben je een jonge (zwangere) mama uit de omgeving van Gent en heb je een vraag? Dan kan de tienermoeder(welzijns)werkster je helpen. Of je nu hulp nodig hebt met school, met je vriendje of met je leefloon, ze zoekt het samen met jou uit!

't KOT

Elke woensdag tussen 14 en 17u kunnen tienerouders elkaar ontmoeten in 't Kot. Dit is gelegen in Gent, St-Amandsberg. Je kan er koken, spelen met de kindjes, bijpraten, je hart luchten... wat je maar wil!

Je vindt alle contactadressen en telefoonnummers via: www.lejo.be/tienerouders facebook.com/teens.vzwlejo

ALS JE PAPA WORDT...

En plots is daar die aankondiging: er is een zwangerschap en jij bent de vader. Help?! Pure paniek en shock? Of misschien ben je wel blij? Een zwangerschap dwingt je tot nadenken over de toekomst. Wat wil je? Hoe pak je dit aan? Enkele vragen die je jezelf moet stellen: Ga je/blijf je in een relatie met dit meisje? Wil je een vaderrol opnemen? Ook als je niet met haar samen blijft? Wil je een gezin met haar vormen? Wil je de wettige vader zijn en dit kindje erkennen? Wil je je studie verder zetten? Of ga je werken om geld te verdienen voor het kind? Ik voel me nog geen vader... Als je beslist hebt om een vader te zijn voor je kind hoeft dat niet te betekenen dat je daar meteen blij om bent. Vaak zit je na het beslissingsproces nog in een toestand van ongeloof en ontkenning. Dit komt oa. door de afwezigheid van de lichamelijke en biologische realiteit van de zwangerschap bij jou. Zwangere meisjes hebben allerlei lichamelijke, psychische en hormonale veranderingen, die het praktisch onmogelijk maken om de zwangerschap te ontkennen (vb buik en borsten groeien). Doordat je als toekomstige tienervader je lichaam niet voelt veranderen, kan je de realiteit van de zwangerschap voor je uitschuiven.

Het gevoel echt vader te zijn, komt bij de meeste jongens wanneer ze voor het eerst alleen zijn met hun kind. De geboorte ervaren de meeste jongens als een roes, het overkomt hen, maar het echte vadergevoel komt pas later. Het besef dat het kleine wezentje afhankelijk is van hen wakkert bij de meeste jongens hun vadergevoel aan. Je hoeft je dus geen zorgen te maken als je jezelf voor, tijdens of na de geboorte niet dadelijk vader voelt. Wanneer en met welke intensiteit het vadergevoel ontstaat, is sterk afhankelijk van de mate waarin je betrokken mag of kan zijn op je kind. Zonder de mama Het is mogelijk dat de mama van je kind je uit haar leven en dat van haar kind wil bannen. In deze situatie is het normaal dat je allerlei verschillende gevoelens ervaart: kwaadheid en verdriet komen vaak voor, maar je kan ook onmacht, ontgoocheling en verwarring voelen. Het is belangrijk met deze gevoelens om te gaan. Sommige jongens 'vluchten' in het extreem uitoefenen van sport, studies of job. Voor een tijdje werkt dit wel, maar hoe hard je deze gevoelens ook probeert te ontkennen of weg te duwen, vroeg of laat zijn ze er terug. Het is aan te raden om met iemand te praten. Gezien de situatie zijn al deze gevoelens héél normaal en je hoeft je er dan ook niet over te schamen. Je kan naar het JAC, Fara, CAW of CLB. Of praat eens met een goede vriend.

HET VERHAAL VAN DEX EN MARILOU Ik was net 18 geworden toen mijn

Het eerste jaar vond ik heel

vriendin vertelde dat ze zwanger

zwaar. Ik moest mijn plaats

was. We hebben heel lang

zoeken. Marilou wou vooral haar

getwijfeld. We gingen naar het

mama. Ik voelde me nutteloos en

abortuscentrum omdat onze

gefaald. En ik was zó moe.

ouders wilden dat we alle opties overwogen. Dat voelde niet goed.

Toen werd ze ouder en moesten

Ik zag de echo en wist wat me te

we echt gaan opvoeden. Streng

doen stond: 7 maand later werd

zijn, structuur bieden, véél geduld

Marilou geboren. Ze was een

hebben! Ik heb vaak gedacht: "laat

prachtige baby, wat was ik trots!

mij slapen, laat mij doen als ze wou spelen... om half 7 's ochtends..."

NU BEN IK 35, MARILOU 17. HET VOORDEEL IS DAT IK ME NOG HEEL GOED KAN INLEVEN IN HOE HET IS OM JONG TE ZIJN. BINNENKORT KUNNEN WE SAMEN GAAN FEESTEN ;)

Heb ik er spijt van?

Ze is nu 17. Soms vraag ik me af

Dat is dubbel. Natuurlijk is

hoe het zou zijn als zij nu

Marilou mijn oogappel, mijn

zwanger zou worden. Dan ben ik

alles. Ik durf niet denken aan de

wel de jongste opa ooit!

dag dat haar iets zou overkomen

Ik hoop dat dat niet gebeurt. Er

want dan vergaat mijn wereld.

komt nu terug wat tijd voor

Dus nee, spijt heb ik niet.

onszelf. En daar hebben we wel echt nood aan! Alleen is het

Maar, ik kan wel treurig zijn om

jammer dat de meeste van onze

hoe anders mijn leven er had

vrienden nu net bezig zijn met

uitgezien als ze er niet was

pampers en papflesjes...

geweest. Meer tijd voor mezelf, vrienden, minder snel volwassen

Het is leuk om papa te zijn, maar

moeten worden, minder zorgen.

ook moeilijk en zwaar. Je twijfelt

minder gedoe.

veel aan jezelf. Gelukkig maakt

Misschien had ik wel een totaal

je leeftijd voor je kind niet uit. Ze

andere carrière, je weet het niet!

kijkt naar je en ziet enkel een superheld!

FAQ tienervaders

GELD OF DIPLOMA?

DNA-TEST

Het is normaal dat je als papa wil zorgen dat

Wil je zeker zijn of het kindje van jou is?

je kindje niets te kort komt.

Dan kan je een DNA-test laten uitvoeren.

Je kan ervoor kiezen om te stoppen met je

Dat kan bij een Centrum voor Medische

studies en werk te zoeken. Een middelbare

Genetica of online. Dit is redelijk kostelijk.

school diploma blijft echter erg belangrijk!

Wil je dat de test ook rechtsgeldig

Veel bedrijven verwachten dit als minimum.

(bruikbaar in de rechtbank) is? Dan mag je

Waarom probeer je school en werk niet te

rekenen op een bedrag tussen de 800 en

combineren? Als je nog studeert kan je een

900€.

studentenjob zoeken.

Meer info over DNA-testen? Zie 'erkenning'.

vdab.be - studentjobs.be - student.be

JURIDISCHE VRAGEN Met eenvoudige juridische vragen kan je gratis terecht bij het justitiehuis van je regio, de advocatenlijn of het vredegerecht. Ook bij het CAW, JAC of OCMW kan je juridische hulp krijgen. Heb je een laag inkomen of ben je minderjarig? Dan heb je recht op een Pro Deo advocaat. Als je minderjarig bent is dit volledig gratis. www.advocaat.be tzitemzo.be (kinderrechtswinkel)

VADERSCHAPSVERLOF Als je werkt, heb je recht op 15 dagen geboorteverlof. Je moet ze opnemen binnen de 4 maand na de geboorte. Dit mag in 1 keer of verspreid. Als je naar school gaat heb je helaas geen recht op vaderschapsverlof. Bespreek met de directie of je na de geboorte enkele dagen gewettigd afwezig mag zijn. De gynaecoloog of huisarts kan dan een ziektebriefje schrijven of de school kan je toelaten thuis te zijn om 'persoonlijke redenen' (P-code).

Erkenning Als je als man wettelijk de vader wil zijn, dan moet je het kind erkennen. Dit kan enkel als je de toestemming van de moeder hebt. Je kan als minderjarige vader je kind zelfstandig erkennen. Je hoeft dus geen toestemming te hebben van je ouders. Als je een kind erkent, heb je rechten maar ook plichten tegenover het kind. Een erkenning is voor eeuwig en altijd. Ook als jullie uit elkaar gaan of als de moeder verhuist of zou sterven. Denk er dus goed over na!

Het zal wennen zijn, maar ik neem mijn verantwoordelijkheid op. Ik begreep niets van mijn zwangere vriendin. Vaak was ze superlief, maar soms werd ze woedend: roepen, huilen... Ik kon niets goed doen. Ze verweet me dat ik er nooit was en dat ik dringend volwassen moest worden.

Dit zijn je plichten (ook voor mama's) Levensonderhoud, opvoeding en opleiding: zorgen voor huisvesting verschaffen van levensonderhoud toezicht uitoefenen opvoeding bieden opleiding laten volgen Vergoeding van schade door je kind Eerbied voor je kind Dit zijn je rechten Persoonlijk contact Gezag uitoefenen Goederen van je kind beheren Toezicht op de opvoeding Vruchtgenot van de goederen van je kind Wat betekent je erkenning voor het kind? erfrecht: het kind zal van je erven naam: het kind mag je achternaam dragen (of die van de mama, of beide) eventueel een dubbele nationaliteit

Wat als… de moeder geen toestemming geeft Als de moeder geen toestemming geeft om je kind te erkennen, kan je de afstamming langs vaderszijde bekomen via een gerechtelijk onderzoek naar het vaderschap. Doe dit samen met een (pro deo) advocaat. De rechter zal de mama uitnodigen voor gesprek. Indien zij blijft weigeren, kan je een procedure starten bij een familierechtbank. Via een genetisch onderzoek wordt onderzocht of jij de echte (genetische) vader bent van het kind. Indien dit zo is, zal de rechtbank jou als wettelijke vader erkennen. Let op, de rechtbank kan de erkenning ook weigeren. Een weigering kan in drie situaties voorkomen: je aanvraag tot erkenning strookt niet met het belang voor het kind. het onderzoek toont aan dat je niet de biologische vader bent. de zwangerschap is ontstaan na een verkrachting.

Die van 't CKG legde uit dat meisjes door de zwangerschap sneller volwassen worden en dat ook verwachten van de jongen. Ze gaf ook de tip dat ik geduld moest tonen. Niet boos worden, ghosten of roepen op haar. Wel troosten, knuffelen, luisteren en antwoorden als ze me stuurde.” Wodan, 21 35

Wat als... je kind door iemand anders is erkend? Stel, je vriendin wordt zwanger en jullie relatie stopt. Je ex-vriendin heeft een nieuwe vriend en wanneer het kind geboren wordt, geeft zij hem de toestemming om het kind te erkennen als het zijne. Op deze manier wordt hij de juridische vader. In deze situatie kan jij als biologische vader een procedure starten om de erkenning door de nieuwe vriend te laten vernietigen. Daarna kan je een procedure starten om het kind zelf te mogen erkennen.

Wat als... je later van gedachten verandert? Op het moment van de geboorte wou je niets met het kind te maken hebben. Maar er is wat tijd verstreken en je hebt je bedacht. Het kan ook zijn dat je pas later te weten bent gekomen dat je een kind hebt en je wil graag een band opbouwen. Besef dat dit niet vanzelfsprekend is! De mama van je kind is waarschijnlijk omringd door heel wat mensen die misschien (gedeeltelijk) mee de zorg van je kind opnemen. Zij zullen va vaak argwanend zijn ten opzichte van een plots opduikende papa. Deze gevoelens zijn meestal gegrond in de bezorgdheid naar het kind toe. Geef hen tijd om te begrijpen dat jij nu wel contact wil en leg uit waarom.

Kan ze mijn zoon (en ons) dwingen om te betalen?

Wat als... jij weigert je kind te erkennen? Als je als biologische vader weigert je kind te erkennen, zal de moeder eerst een procedure moeten starten van onderzoek naar het vaderschap. Hierbij zal de rechter, na een DNA-test, in een vonnis neerschrijven dat persoon x de vader is van kind y. Dit is een kostelijke procedure, waarvan de kosten uiteindelijk meestal voor de mama zijn en die ook door haar moeten worden voorgeschoten, omdat zij de procedure gestart is. Als je vaderschap is vastgesteld kan de moeder nadien een procedure starten om onderhoudsgeld te vragen.

De redenering 'ik betaal voor mijn kind, dus ik heb het recht het te zien' gaat NIET op. Omgangsrecht en betaling van alimentatie zijn zaken die niets met elkaar te maken hebben. Als jij onderhoudsgeld betaalt, dan kan je bij de rechtbank een aanvraag tot omgangsrecht indienen. Afhankelijk van je situatie zal men een uitspraak doen over wanneer en hoeveel contact je mag hebben met je kind. Het kan ook zijn dat je vb. het contact langzaamaan moet opbouwen, of vb. afspreken in een bezoekruimte onder toezicht. Je moet geen onderhoudsgeld betalen om naar de rechtbank te kunnen stappen. Jij kan als papa het initiatief nemen om omgangsrecht te vragen, de mama kan een tegenvordering inleiden tot het bekomen van alimentatie.

"Mijn leven is niet op zeep,

het is gewoon anders"

Andere dagen zijn klote. Dan kan ik boos lopen, verdrietig zijn. Dan mis ik mijn leven van vroeger. Jaloers op mijn maten die impulsief gaan fitnessen of wat rondhangen.

Soms kijk ik naar mijn zoon en denk ik: 'wow, dat heb ik gemaakt. Crazy.' Ik voel me trots en fier. Op hem, op mezelf, op Alissia (zijn mama). We hebben het toch maar mooi gedaan. Ondanks alle vooroordelen, juridische en financiële zever staan we er wel! Er loopt een (meestal) vrolijke kleuter van 3 rond. Dankzij ons. Dan geniet ik. Het is een liefde die me helemaal vult.

We zijn nog samen, maar het voelt niet altijd goed. Soms praten we over co-ouderschap. We zijn nog zo jong en eigenlijk samen 'van de moetes'. Nu Jayden wat ouder is krijgen we terug meer tijd voor elkaar. Misschien helpt dat. We zien wel. Eerst dacht ik: "mijn leven is om zeep". Dat is niet zo. Het is gewoon... ja... anders.

Thisso, 22

Alimentatie Een zwangerschap en een baby brengen veel kosten met zich mee. Denk maar aan: medische kosten: gynaecoloog, vroedvrouw, bevalling, bloedonderzoeken, suikertest doktersbezoek, pediater ... lopende kosten: melkpoeder kinderopvang pampers verzorgingsproducten kleding schoolrekeningen ... Baby-uitzet: spulletjes die je in huis moet hebben vooraleer de baby komt ...

Lukt het niet om goede financiële afspraken te maken? 1. Probeer het eerst via familiale bemiddeling! 2. Probeer het via een advocaat gespecialiseerd in familierecht 3. Probeer het via de familierechtbank. Een rechter kijkt naar je situatie en bepaalt het bedrag. Als je nog studeert zal men er van uit gaan dat je een studentenjob kan doen tijdens het weekend.

De kans is dus groot dat de mama van je kind vraagt om financieel te helpen. Heb je het kind erkend? Dan is dit je plicht. Als jullie uit elkaar zijn heet het bedrag dat je betaalt 'alimentatie'. Jullie kunnen onderling afspraken maken. Let er wel op dat je ze op papier zet, dateert en tekent! Om het echt officieel te maken kan je dit laten homologeren bij de familierechtbank. Fancy woord voor bevestigen, 'voor echt' laten erkennen

Familiale bemiddeling Probeer altijd eerst om via bemiddeling tot een akkoord te komen vooraleer je naar de familierechtbank stapt!

Waar kan ik bemiddeling aanvragen?

Een bemiddelaar kan jullie helpen om samen tot afspraken te komen. Hoe sneller je een bemiddelingstraject start, hoe groter de kans op een goed akkoord. Bemiddeling is en blijft steeds vrijwillig.

gratis bij het CAW. Deze diensten hebben wel vaak lange wachtlijsten. www.caw.be Privé reken op een uurprijs tussen 30 en 100€ bemiddelingvzw.be Beperkte financiën? Vraag gratis rechtsbijstand voor bemiddeling aan. Probeer een speciaal 'sociaal tarief' overeen te komen met je bemiddelaar. Wees eerlijk dat je het financieel moeilijk hebt.

De komende twee jaar moet ik elke maand 90€ betalen voor mijn zoontje. Op zondagen werk ik daarom bij de bakker. Als ik afgestudeerd ben en écht werk heb wordt het bedrag meer. Pierre, 19

Hoe kan je helpen

Tijdens de zwangerschap vroeg ik mijn ouders om mijn schoonouders (ik kende hen niet) uit te nodigen. We gingen samen iets drinken. Het was best ongemakkelijk, maar het hielp om de vooroordelen weg te werken. Ze zagen dat ik ook maar gewoon een zoon was van bezorgde ouders. We maakten een whatsapp-groep om gemakkelijk af te spreken eens de baby er zou zijn.

tijdens de zwangerschap?

De aanwezigheid van de vader heeft een positief effect op het welzijn van mama en het kind. Natuurlijk groeit dat kindje niet in jou, maar als toekomstige papa kan je tijdens de zwangerschap meer doen dan je denkt! Dit zijn je plichten Levensonderhoud, opvoeding en Door de hormonen en alle veranderingen die je (ex)vriendin opleiding: doormaakt kan het zijn dat ze emotioneel reageert: vaker boos, zorgen voor huisvesting ongeduldig, meer zeuren, meer zin in seks of net veel minder,… verschaffen van levensonderhoud Ook haar verwachtingen tegenover jou kunnen veranderen. Ze wil toezicht uitoefenen nu een ‘goede vader’ voor haar kind, en die heeft soms andere opvoeding bieden kwaliteiten dan een ‘leuk vriendje’. opleiding laten volgen Dit kan best verwarrend zijn voor jou! Soms zal je je machteloos Vergoeding van schade door je kind voelen en niet weten wat doen. We geven tips! Eerbied voor je kind

Voorbereiden op de geboorte Dit zijn je rechten maak duidelijke afspraken. Als jullie niet meer samen zijn: wat mag je rol zijn? Persoonlijk contact zoek mee naar babyspulletjes Gezag uitoefenen ga mee naar de gynaecoloog of een zwangerschapscursus Goederen van je kind beheren verwen je (ex)vriendin af en toe: maak eten, geef een massage, heb begrip en geduld bij heftige emoties Toezicht op de opvoeding Vruchtgenot van de goederen van je kind

Mijn vriendje was een echte bad boy en dat vond ik heel aantrekkelijk. Maar toen ik zwanger werd veranderde dat. Voor mijn kind wil ik een verantwoordelijke papa. Niet iemand die jointen rookt en heel de dag PlayStation speelt. Lina, 17

Voorbereiden op het ouderschap praat over jullie toekomst als (co-ouder)gezin: wat vinden jullie belangrijk op vlak van opvoeding, hoe gaan jullie het praktisch regelen, welke afspraken moeten er gemaakt worden,... maak duidelijke afspraken als jullie niet meer samen zijn: wat mag je rol zijn? ALGEMENE TIPS PRAAT OVER JULLIE GEVOELENS TOON BEGRIP EN INTERESSE VRAAG REGELMATIG: 'HOE GAAT HET MET JE?' BOUW EEN GOEDE BAND OP MET JE (EX)SCHOONOUDERS ZOEK EEN (STUDENTEN)JOB ZODAT JE FINANCIEEL KAN HELPEN WEES LIEF VOOR ELKAAR 39

Ik voelde me zó machteloos JAKE HAD DRONKEN SEKS MET IEMAND DIE H AMPER KENDE. ER LIEP IETS MIS MET DE CONDOOM EN ZE WERD ZWANGER. ZE HIELD DE BABY EN VERHUISDE NAAR EEN ANDERE STAD.

Ik kreeg een sms van een onbekend nummer. Een foto van een echo en dat ik de vader was en dat ze het wel alleen zou doen. "HEH? WTF?" Ik probeerde te bellen, sms'en maar ze nam niet meer op. Ik wist van niets. M n ouders waren in paniek: wat als ze geld zou eisen? En ook, hun zoon werd papa. Maar bl kbaar mocht ik niet erg betrokken z n. Maanden later kreeg ik een foto van een baby, van een privé-nummer. Ik ben geen lafaard, ik wou m n verantwoordel kheid nemen. Bl kbaar is ze verhuisd naar een andere stad. Met andere woorden: er is een kind van m , en ik weet helemaal niets. De moeder ken ik amper. Ik voel me zo machteloos. Moet ik een advocaat nemen? Ik wil ook geen ruzie, dat is erg voor het kind. Ik hou een boekje b met teksten die ik schr f als ik aan de baby denk. Ik hoop dat ik dat ooit aan m n kind kan geven. Dan weet h dat h niet ongewenst was door m , dat ik niet afwezig woù z n.

tips voor tienervaders

ZORG VOOR JEZELF

Papa worden is intens. Of je nu heel betrokken bent of niet, je zelfbeeld

SCHAAM JE NIET OM HULP TE VRAGEN Een oud Afrikaans spreekwoord zegt "It

verandert. Het is heel normaal dat je

takes a village to raise a child". Alles

heftige, dubbele gevoelens hebt. Veel

helemaal alleen doen lukt niemand. Als

vaders (jong en oud!) voelen onzekerheid,

het moeilijk gaat, vraag dan gewoon hulp.

liefde, angst, frustratie, machteloosheid,

Er zijn heel veel organisaties en mensen

trots, verveling, druk om het 'goed' te

die je willen helpen!

doen,...

Bel naar Fara voor een luisterend oor, of

Zorg dus goed voor jezelf:

als je niet goed weet waar je naartoe kan.

praat over je gevoelens maak af en toe tijd voor jezelf zoek hulp als je het even niet meer weet

GENIET VAN DE BABY Als jullie besluiten om voor het ouderschap te gaan, al dan niet samen, is er 1 ding écht belangrijk: geniet en hou van de baby! Voor hem/haar maakt jullie leeftijd niets uit. Jullie zijn gewoon z'n allerliefste ouders. Maak dus tijd voor gezellige quality-time momentjes. Leg je gsm aan de kant, maak je agenda vrij en leg je naast je baby, kijk in z'n oogjes, kruip achter'm aan, leer 'm kennen, speel, knuffel... geniet ;)

COMMUNICEER ALTIJD OPEN, RESPECTVOL EN EERLIJK Denk steeds na over het effect van je woorden en daden. Zowel naar je (ex)vriendin, (schoon) ouders, vrienden, leerkrachten, maar ook naar je kind toe. Zeg steeds eerlijk wat je denkt, maar doe dat op een manier zodat men niet gekwetst wordt. Excuseer je als je fout bent. Vergeef als de ander mis was. Ga niet lopen als het moeilijk gaat. Adem diep in en uit, en probeer altijd het beste in de situatie te zien. Je kan het! 41

ALS JE KIND EEN KIND KRIJGT Als je dochter zwanger is en kiest voor het moederschap, dan plaatst dit jou, als aankomende grootouder, voor de vraag: hoe vul ik mijn verantwoordelijkheid tegenover mijn dochter en kleinkind in? Ook de ouders van de jonge vader stellen zichzelf die vraag: kunnen en moeten wij iets betekenen voor ons kleinkind? Gun jezelf tijd Als je beslist om een rol als grootouder op te nemen hoeft dit niet te betekenen dat je je onmiddellijk gaat verheugen op deze taak. Vaak verkeer je nog in een toestand van ongeloof en ontkenning. Gun jezelf de nodige tijd om het nieuws te verwerken en te wennen aan je nieuwe rol. Het gevoel echt grootouder te zijn, komt bij de meesten pas wanneer ze voor het eerst alleen zijn met hun kleinkind.

Moeilijke positie Bovendien ga je als ouder die jong grootouder wordt vaak nog buitenshuis werken, draag je zorg voor je (andere) kinderen en soms ook nog eens voor je eigen ouders. Of misschien had je zelf nog een kinderwens! Het vraagt tijd om te leren omgaan met het (jonge) grootouderschap. Het kan je bijvoorbeeld ook confronteren met leeftijdsgenoten die volop van hun (herwonnen) vrijheid genieten. Je vrienden vragen je misschien niet meer mee op uitstap omdat je nu als ‘oma’ of ‘opa’ wordt aanzien.

Mijn nieuwe vriend was denk ik de jongste opa ooit: hij was 28 toen mijn dochter van 17 beviel Marie, 44

Dichter bij elkaar In veel gevallen zal je als grootouder je kinderen bijstaan met raad en daad waardoor zij zich gesteund voelen in de zorg voor haar/zijn kind. De zwangerschap en het ouderschap van je tiener kan je dichter bij elkaar brengen: het kan een meer volwassen omgang met je dochter of zoon betekenen. Samen zorgen voor je kleinkind kan jullie band verstevigen. Het kan echter ook zijn dat je tiener je hulp niet wil aanvaarden. Dat kan voor conflicten zorgen. Onduidelijke grenzen De bijkomende zorg voor een kleinkind kan een zeer plezierige taak zijn, maar kan ook als (te) zwaar worden ervaren. Het kan er toe leiden dat de natuurlijke hiërarchische grenzen tussen ouders en kinderen doorkruist worden: wie voor wie zorgt en verantwoordelijkheid draagt, wordt onduidelijk.

JONGE GROOTOUDERS 42

HOE KAN IK MIJN KIND HELPEN? Probeer uit de verwijten te blijven. Het is niet nuttig om te zeggen hoe dom en onverantwoordelijk het is of enkel te gaan doemdenken: "je leven is voorbij". Je dochter of zoon is vermoedelijk heel zenuwachtig en angstig geweest om het je te vertellen. Ze heeft schrik dat je slecht zal reageren. Ze is zelf waarschijnlijk ook even in shock geweest, heeft er waarschijnlijk al voor gehuild en zichzelf misschien al 100 keer vervloekt. Of misschien wou ze heel graag een kindje en is ze oprecht blij. Dat wil niet zeggen dat je niet mag tonen dat je teleurgesteld, boos of angstig bent! Maar die boodschap breng je misschien beter op een moment waarop je terug kalm bent, en rustig kan praten over die gevoelens.

De meisjes die op de Fara-chat komen zijn allemaal bang voor de reactie van hun ouders. Ze zijn in shock en willen hun ouders niet teleurstellen. Ze hopen op steun, liefde en een knuffel, maar vrezen 'buiten geshot' te worden. Financieel Veel tienerouders hebben het financieel niet breed. Het helpt hen erg als je (een beetje) helpt. Je hoeft niet àlles te betalen en mag uiteraard verwachten dat ze zelf ook een (klein) inkomen voorzien. Je kan ook afspraken maken over of ze bepaalde bedragen moeten terugbetalen. Verwacht goede en duidelijke afspraken Wie doet wat, wanneer en hoe voor de baby? Wie neemt welke rol op? Wat met de financiën? Praat hierover en maak het concreet! Het loopt vaak mis als er geen duidelijke afspraken zijn. Zoek hulp als het moeilijk loopt Verschillende organisaties kunnen helpen, afhankelijk van de vraag: JAC, CAW, OCMW, LEJO vzw... of bel naar Fara als je niet weet waar je best hulp vraagt. Wij zoeken het samen met jou uit!

ER IS ÉÉN ANTWOORD DAT STEEDS TERUGKOMT ALS JE TIENEROUDERS VRAAGT WAT HEN HET MEEST GEHOLPEN HEEFT: "ALS MEN IN MIJ GELOOFDE" Tips van tienerouders Neem het niet over, maar doe het sàmen met je kind. vb: bel niet in hun plaats om een afspraak te regelen maar zet je gsm op speaker en laat hen eerst proberen. Grijp niet te snel in. Laat ze zelf hun weg zoeken! Vertel ook waarom je dit zo aanpakt: het doel is dat ze zelfstandig worden en leren hoe ze hun eigen huishouden kunnen runnen.

Steun haar als tiener & moeder Wees je ervan bewust dat je kind nog steeds een tiener is. Gun haar dus een leerproces, vergeef fouten en tiener-stoten. Neem het niet persoonlijk, beschuldig haar niet meteen als slechte moeder (dat hakt erin!). Gun het haar ook om jong te zijn. Neem af en toe een taak over zodat ze wat vrijheid of slaap heeft of met vrienden kan afspreken!

Geef veel positieve bevestiging Zeg eens: 'je bent een goede mama/papa' 'ik zie hoe liefdevol jouw kindje naar je kijkt' 'het maakt me trots om je zo hard je best te zien doen voor je kindje en op school' Jonge ouders horen dit soms (veel te) weinig. Terwijl het net die dingen zijn die deugd doen, zelfvertrouwen geven en preventief werken!

Vergeet je kind niet Zie je dochter/zoon ook nog als jouw kind en niet enkel nog als ouder van je kleinkind. Quality-time tussen moeder en dochter/zoon kunnen heel waardevol zijn! Samen Netflixen, spelletje spelen, colaatje gaan drinken, gewoon jullie tweetjes. Ze laten het misschien niet merken, maar dit zijn vaak de dingen waar ze later met appreciatie op terugkijken! 43

IK DACHT: "IK? NU AL OMA?" MARIANNE WERD OMA TOEN ZE 43 WAS Ik was 42 toen mijn dochter Nele me vertelde dat ze zwanger was. In het begin wilde ik niet 'oma' genoemd worden, dat klinkt zo oud, en ik was nog maar 42. Mijn jongste was 8 en dan komt daar plots nog zo'n spruit bij. Ik had vaak de neiging om te zeggen: 'ik neem het er gewoon wel bij.' Als mijn kleindochter 'mamaaaa' roept, moet ik zelf ook even nadenken: "jaaaa schat?! ah neen, wacht, ik ben de oma..." Op wiens schoot zit ze meestal? Op de mijne... We wonen natuurlijk samen, dat maakt een verschil, het is hier net een commune.

Ik heb vaak de neiging het over te nemen, maar mijn kleindochter moet Nele zien als mama, niet mij.

Toch is het niet makkelijk. Ik heb vaak de neiging het over te nemen, maar mijn kleindochter moet Nele zien als mama, niet mij. Dat evenwicht zoeken is moeilijk. Ik moet me er altijd van bewust zijn dat Nele haar eigen pad moet vinden in het moederschap. Ik kan en mag haar niet alles voorkauwen.

Tips voor jonge grootouders

RESPECTEER DE KEUZE VAN JE KIND

GUN JE KIND EEN LEERPROCES

Als ouder heb je waarschijnlijk een mening over wat er moet gebeuren met de

Jij hebt best wat levenservaring en wil je kind

zwangerschap. Deze wordt beïnvloed door je

behoeden voor fouten. Dat is heel normaal.

eigen ervaringen, je dromen voor je kind,

Het is ook belangrijk dat je kind zelf leert hoe

angst voor wat de mensen zullen zeggen: de

het ouderschap werkt. Probeer als een coach

‘schande’, de andere kinderen in het gezin…

aan de zijlijn te staan. Gun hen om te leren

Let erop dat je daardoor je kind goed-

van fouten, en vang hen op als het misloopt.

bedoeld onder druk kan zetten om een keuze

Straal vertrouwen en geloof uit. Dat sterkt het

te maken die de hare/zijne niet is. Weet dat

zelfvertrouwen van je kind. Geloof erin dat

diegenen die een keuze onder druk maken,

het uiteindelijk allemaal wel goed komt.

meer last kunnen hebben van verwerkingsproblemen later.

ZORG VOOR JEZELF

Als het nieuws van de zwangerschap

DENK NA OVER JE ENGAGEMENT

onverwacht is, dan verkeer je even in shock:

Bepaal voor jezelf hoe en op welke vlakken

je bent verbijsterd of verward. Het lijkt niet

je je kind wil ondersteunen.

reëel: vele ouders gaan het in eerste

Welke rol wil je opnemen? Hoe ver wil je

instantie ontkennen. Je kan emotioneel

daar in gaan? En in welke mate sluit dat

reageren (huilen, kwaad worden) of net

aan bij de verwachtingen van je

rationeel blijven en koel en afstandelijk

dochter/zoon? Er bestaat een model van 4

reageren.

vormen van jong grootouderschap.

Hou er rekening mee dat je kind, maar ook

Contacteer Fara om hierover te praten!

jijzelf even tijd nodig hebt om te bekomen van het onverwachte nieuws. Gun jezelf de ruimte om het nieuws te verwerken. 45

JURIDISCH & FINANCIEEL

Je blijft het ouderlijk gezag hebben over je

PRAAT OVER ZWANGEREN OUDERSCHAP

kind. Voor heel wat zaken is je kind dus nog

Ga een open gesprek aan over hoe je

afhankelijk van jou (onderhoudsplicht zoals

kinderen de zwangerschap en het prille

vb.: kosten opleiding, bevalling, dak boven

ouderschap beleven. Vooral de relatie met

het hoofd,...).

de eigen moeder (hoe je dochter de band met jou ervaart) en eigen opvoeding blijken

Als grootouder heb je géén ouderlijk gezag

voor jonge moeders erg steunende,

t.a.v. jouw kleinkind. Je kind, ook als

waardevolle gespreksonderwerpen.

minderjarige ouder, oefent zelf het ouderlijk gezag over je kleinkind uit. Je kan dus niet zomaar in de plaats van je kind beslissingen nemen over je kleinkind.

VERGEET DE TIENERVADER NIET

Wel heb je omgangsrecht met je kleinkind. Je

De invulling van wat de tienervader als

hebt dus het recht om je kleinkind te zien.

vader mag en kan betekenen voor z n

Zijn de ouders van je kleinkind niet meer

kind, zal sterk afhankel k z n van de

samen, dan is jouw omgangsrecht meestal

bereidheid van het gezin van de moeder

afhankelijk van de co-ouderschapsverdeling

om ook de vader een plaats te geven.

van de ouders. Komen jullie er samen niet

Jullie houding zal dan ook een grote

uit, dan zal de rechter dit bepalen.

invloed hebben op de keuze die jullie zoon maakt. H bevindt zich immers in

Anderzijds hebben (over)Grootouders de

een complex kluwen van loyaliteiten. H

verplichting om hun (achter)kleinkinderen te

wil het meisje niet in de steek laten, maar

ondersteunen wanneer deze behoeftig

ervaart vaak weerstand van de familie

zouden zijn. De grootouders moeten slechts

van het meisje of van jullie.

instaan voor het levensnoodzakelijke. Het is

Zoek samen met hem naar hoe h van

een minder uitgebreide verplichting en ze is

betekenis kan z n.

ondergeschikt aan de onderhoudsplicht van de ouders. Er moet eerst bewezen worden dat de ouders niet in staat zijn om hun kind te onderhouden. Deze onderhoudsplicht staat los van het recht op persoonlijk contact. Grootouders kunnen verplicht worden alimentatie te betalen, los van het feit of ze al dan niet hun kleinkinderen zien en of er al dan niet een goede relatie is.

www.tzitemzo.be/jongeren/thema2/minderjarig-jongeren/tzitemzo-met-minderjarige-ouders www.notaris.be/nieuws-pers/brochures/downloads/33

OOK JIJ KAN BIJ FARA TERECHT VOOR INFORMATIE OF EEN LUISTEREND OOR

Kris heeft een 16 jarige dochter. Ze had een grote kinderwens en er volgde een zwangerschap.

Niets mis mee in de huidige

Mijn dochter vertelde dat ze zwanger

tijdsgeest. Wij zijn een open gezin

was. Blijkbaar was zij al even, achter

en proberen alles met elkaar te

onze rug, met de pil gestopt.

bespreken. Toch heeft mijn

Er volgden zware discussies en

Beste lezers,

dochter ons destijds verrast. Zij

achteraf gezien heb ik haar misschien

Ik ben 50 en vader van vier

had een kinderwens. Voor mij was

te snel de les gespeld: ‘Hoe kon ze ons

pubers. In ons gezin wisselen

dit toen echt taboe, ik vond haar

dit aandoen? Hoe haalde ze het in haar

goede en moeilijke momenten

nog veel te jong, en daarenboven

hoofd om ook ons leven te bepalen?’.

elkaar af, zoals in alle andere

was haar studie nog niet

Ik had geen vat op haar, alles leek van

gezinnen. Het verhaal dat ik jullie

afgerond.

haar af te glijden. Hoe harder ik

wil vertellen begint een tweetal

Mijn dochter nam de pil, of dat

probeerde haar te overtuigen, hoe meer

jaar terug.

dacht ik toch, en daarmee was

zij zich opsloot. Het ging van kwaad

Mijn dochter van 16 had een

voor mij de kous af. Op een

relatie met een jongen van 18 .

gegeven moment sloeg de bom in.

naar erger, zij hadden plannen om te gaan samen wonen met haar vriendje van zodra het kindje er was.

Na een paar weken volgde een

Samen probeerden we te

Voor de vriend van mijn dochter

controleafspraak bij de

begrijpen wat het zou kunnen

was het snel duidelijk dat hij nog

gynaecoloog. De baby bleek niet

betekenen in haar geval om ouder

niet klaar was om vader te

meer te leven. Thuis kreeg ze

te worden, waar zij dan allemaal

worden. Mijn dochter zorgde een

hevige krampen, er volgde een

rekening mee moest houden,

nacht alleen voor de baby.

miskraam. Het was een zwarte

hoe ze zich dan zo goed mogelijk

De ochtend nadien sprak ze ons

dag voor mijn dochter, maar ook

zou kunnen voorbereiden op de

aan. Dat ze nog steeds een

voor ons. De verwijten die

grote stap.

kinderwens heeft, maar dat ze nu

rondgeslingerd waren, kwamen

Zowel voor het kindje, als voor

wel beseft dat er veel meer bij

terug in me op. Ik voelde me

haar, voor hun toekomst. Er werd

komt kijken. Het opstaan, de zorg

tekort schieten als vader.

geopperd om de real care baby te

combineren met haar stage, het is

Ik dacht dat ze haar kinderwens

ontlenen.

verre van evident.

wel opzij zou zetten. Maar niets

We ontleenden de baby van

Het was zeker niet onze

bleek minder waar. Zij gaf aan

donderdag tot maandag. We

bedoeling om mijn dochter een

snel opnieuw zwanger te willen

waren van de overtuiging dat deze

harde leerschool te geven, we

worden, de ruzie wakkerde terug

‘pop’ wel niet zoals een echte

wilden haar vooral een echt beeld

aan. Er volgde een moeilijke

baby zou zijn. Maar na vier

geven, wat het betekent om

periode, school kon haar niet

dagen voor de oefenbaby gezorgd

mama te zijn. We hebben die

meer boeien, ze voelde zich

te hebben, moesten wij toch onze

ervaring, als ouders van vier

alleen en onbegrepen door haar

eerste indruk bijstellen.

kinderen. Een ervaring die we

beste vrienden. Er volgde een

enkel met woorden precies niet

moeilijke zoektocht waarbij we

De baby is zeer realistisch en doet

op onze dochter konden

terecht kwamen bij

veel wat een echte pasgeborene

overbrengen.

professionele hulpverlening die

ook doet. De dagen en nachten

ons ook doorstuurde naar Fara.

waren onvoorspelbaar, het was

Deze ervaring heeft ons als gezin

voor mijn dochter en haar vriend

terug sterken bij een gebracht, wij

Fara was voor mij een spreekpaal

steeds uitzoeken wat ze precies

proberen ruimte te maken voor de

naar mijn dochter. Zij stonden

nodig had.

kinderwens van mijn dochter, we

open voor haar kinderwens en

Wanneer ze niet onmiddellijk

hebben er een andere kijk op.

tegelijkertijd ook voor onze

begrepen wat de oefenbaby nodig

We spreken open met elkaar,

bezorgdheid. We durfden ons

had dan werden ze toch wel wat

we hebben het gevoel elkaar

hart te openen en onze

onzeker. Het was fijn om er dan

terug te hebben gevonden.

bezorgdheden naar elkaar toe te

als ouder voor je kind te kunnen

uiten. Ik besefte dat haar

zijn, om je eigen ervaringen te

kinderwens mag bestaan, maar

delen. Ik wilde hen ondersteunen,

dat dit nog niet hoeft te betekenen

zonder het uit handen te nemen.

dat deze onmiddellijk gevolgd

Want zo zou het ook zijn wanneer

wordt door het krijgen van een

ze voor een echt kindje zouden

kind.

gaan.

Kris

magazine voor tienerzwangeren tienerouders jonge grootouders Uitgegeven door Fara vzw

Je verhaal delen in dit magazine? Een klacht? Aanvullingen doen? Nood aan begeleiding? Fara steunen met een gift? Contacteer ons vragen@fara.be 016/38.69.50

Fara vzw is een professionele organisatie die luistert, informeert en begeleidt bij zwangerschapskeuzes, zowel voor, tijdens als na de keuze. Fara vzw bestaat ondertussen 30 jaar en is gevestigd in Heverlee bij Leuven. We worden gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid, maar zijn ook afhankelijk van giften. Fara bestaat uit een klein team van sterk opgeleide mensen. Zij werken los van religieuze en politieke overtuigingen.