Page 1

NATUUR EN TECHNIEK

GEZOND ETE N EN LEVEN groep

8&

DIT BOEK IS VAN .......................................................................................

�������


welkom! N o st re ss !

eet je wel gezo nd en bew eeg je Iema nd vroe g mij: ‘Zit je lekk er in je vel, nade nken . Ik eet veel gezo nde geno eg?’ Nou , daar moe st ik wel even over gaat er altij d wel in. Ik fiets elke dag een ding en, maa r een cola atje of een pata tje r spor t mins tens twee keer in de wee k, maa heel stuk naar scho ol en wee r teru g. Ik ik de lift in plaa ts van de trap . Toch zit ik rege lmat ig lig ik ook lui op de bank of neem gew icht is goed , ik heb mee stal zelflekk er in mijn vel: ik voel me gezo nd, mijn t stre ss. Over al deze onde rwer pen vert rouw en en ik heb gelu kkig bijna nooi ekt ook mee r over onge zond eten gaan we het in dit them a hebb en. Je ontd de toek oms t. Have fun! en leve n. En je leer t over gezo nd eten in

h o eve e l we g e n we

COLOFON Auteur: Marjanne van Gameren Ontwerp en illustraties: delicatesseninbeeld.nl Foto’s: Shutterstock 1e druk, 1e oplage Copyright Faqta 2018 | www.faqta.nl Faqta heeft alles in het werk gesteld rechthebbenden te achterhalen. Indien iemand meent als rechthebbende in aanmerking te komen, kan hij of zij zich tot de uitgever richten. www.faqta.nl

2

?


HOE GEZOND LEEF IK Dit boek is van: ............................................................................................................................

Teke n

een

selďŹ e

Mijn favoriete sport is:.......................................................................................................... Deze gezonde dingen vind ik lekker: ..................................................................................................... Deze ongezonde dingen vind ik lekker:

.............................................................................................

Ik eet ................... keer per week vlees. In plaats van vlees eet ik ook wel eens:

............................................................................................

Ik heb veel / wel eens / nooit last van stress. Als ik me wil ontspannen, ga ik

.............................................................................

...............................................................................................................

Kom hier nog even terug als je klaar bent met dit boek: Wat vond je van dit thema: leuk / niet leuk ....................................................................................... Hier wil ik meer van weten: ............................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................................................

3


HOE BEGIN JE? Ga naar speel.faqta.nl en log in. Zoek het thema GEZOND ETEN EN LEVEN. Volg de aangegeven route, dan mis je niets.

STAR

je dit ga n ke ontdek

T

1

Waarom heb je eten en drinken nodig?

2

Welke voedingsstoffen geven energie?

3

Hoe word je niet ziek?

4

Wat is stress?

5

Hoe ontspan jij je?

6

Wat is zelfvertrouwen?

7

Ongezond eten

8

Te weinig eten

9

Waarom zijn roken en alcohol slecht?

10

Minder vlees eten

11

Hoe zorgen we voor minder eetafval?

12

Vlees zonder dode dieren

Je k j e g u n t ve r e j e z e z o n d t e l le n w l waa f ilt ku zelf ve r n t z o e t e n . r j e o p Je trou rge we n n z o we e t m o e t le nde . r st h o e j e t t e n a res g s en oed v ls oor me t

Belangrijke woorden voedingsstoffen, bouwstoffen, water eiwitten, koolhydraten, vetten, brandstoffen,

4

vitaminen, mineralen, stress, yoga, overgewicht, obesitas, duurzaam, voedselverspilling, zeewier


1. WAAROM HEB JE ETEN EN DRINKEN NODIG? Je lichaam heeft eten en drinken nodig omdat er voedingsstoffen in zitten. Voedingsstoffen zijn stoffen, die je lichaam gebruikt om te kunnen groeien en te bewegen en om gezond te blijven. Voedingsstoffen kan je verdelen in drie groepen: bouwstoffen, brandstoffen en beschermende stoffen.

Pik een willekeurige dag in de week en schrijf eens precies op wat jij allemaal eet en drinkt. Je kunt het met kruisjes invullen op het werkblad hieronder.

HO

EN UD E

EET

D

OE AG B

K BI

J

Daarin staat precies wat je volgens het Voedingscentrum nodig hebt. 4 of 5 bruine boterhammen margarine op je 4-5 boterhammen kaas (beleg voor 1 boterham) 3 porties zuivel 2 porties fruit 3-4 opscheplepels groenten 3-5 opscheplepels volkoren graanproducten of aardappels 1 portie vlees/vis/peulvruchten 1 handje ongezouten noten olie bij het koken/bakken 8 glazen thee of water

TREK

JE CO

N C LU

je t s wi dat

SIE

n ouden met ee oek ook bijh gb da t di . nt er Je ku rum: Eetmet Voedingscent app van het

! wat T IrPst evenn de

i ee al it. e c k l le m a V i j f z h C a e r i j f va n Wat heb je gegeten buiten de Schijf van Vijf? .................................................................................................................................................. c S h .......................................................................................................................................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................................................................................................

Je conclusie: eet jij gezond? JA!

want:.........................................................................................................................................................................................................

NEE :(

want:.........................................................................................................................................................................................................

5


2. WELKE VOEDINGSSTOFFEN GEVEN ENERGIE? ed Bekijk en luister go op naar het filmpje de speelomgeving

Weet je nog welke voedingsstoffen brandstoffen zijn? Bedenk een gezond drankje voor jezelf waar veel energie in zit. Zoek op internet gezonde voedingsmiddelen waar de juiste voedingsstoffen in zitten.

BESCHR IJF DE HONGER KLOP

Beschrijf in je eigen woorden wat hongerklop is en hoe dit ontstaat in je lichaam: ...................................................................................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................................................................................

...................................................................................................................................................................................................................................................

PT RECE R N E E LF STE N K Z E E R GY B O O E D E N B EEN E VO O R

INGREDIËNTEN ........................................................................................................................................................................................................................

T IijkPop!

........................................................................................................................................................................................................................

K ........................................................................................................................................................................................................................ vo e d

ings

w

et a a rd

........................................................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................................................

ZO MAAK JE HET ........................................................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................................................................

6

........................................................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................................................

abel

.nl


3. HOE WORD JE NIET ZIEK? Ki es ee n vi ta m in e of m in eraa l en ..

Vitamines en mineralen worden vaak samen genoemd. Het zijn allebei beschermende voedingsstoffen. Voedingsstoffen die ons beschermen tegen ziektes, maar wat zijn vitamines eigenlijk en waarom heb je ze nodig? Je gaat op onderzoek uit.

NDE DOE O

RZOE

K

AANPAK 1.

Werk in tweetallen samen.

2.

Kies een vitamine of een mineraal en ga op onderzoek uit!

VITAMINES

3. Geef antwoord op de volgende onderzoeksvragen:

MINERALEN

A

Calcium

B12

Natrium

C

IJzer

VITAMINE / MINERAAL:

D

............................................................................................

E

Zink

K

Kalium

1

Wat doet deze vitamine / mineraal voor je lichaam? .............................................................................................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

2

In welke voedingsmiddelen zit deze vitamine of dit mineraal? .............................................................................................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................................

3

Wat gebeurt er als je te weinig of teveel van deze vitamine/dit mineraal binnen krijgt? .............................................................................................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................................................................................................

! T I Pens opnd.nl

zo ke K i j u st g e ew nlb

Al vit s ied le e a m i e r t r j ne eam ei o n k f m ee or ine n a va te t ra a n d e n e ijd l r lka he kie e a r. e l st , ve el

TI

P!

Maak een korte presentatie van je antwoorden en presenteer die aan je klas.

7


4. WAT IS STRESS?

W i st j e va n j e d a t gr r u st i g o e n o o k w o rd t ?

Je hoort wel eens van mensen die het heel druk hebben dat ze last hebben van stress. Wat is stress? Wat kun je doen om stress te voorkomen?

STILZ ITTE EEN K N ALS IKKER

Je hebt vast wel eens moeite met concentreren of je hebt een vol hoofd. Heb je wel eens aan helemaal niets gedacht? We gaan samen een ontspanningsoefening doen. Doe deze oefening 3 minuten.

1.

Ga op de grond zitten in kleermakerszit en ontspan.

2.

Doe je ogen dicht en adem een keer diep in en weer uit.

3.

Wat voel je en welke gedachte heb je?

4.

Verplaats je aandacht naar het ademhalen. Concentreer je op het gevoel van de ademhaling in je buik.

Stress is

5.

Leg je hand op je buik.

6.

Volg je adem en concentreer je op je buik.

7.

Voel je dat je al een beetje rustiger wordt van binnen?

..............

als...

..............

..............

..............

..............

..............

..............

..............

..............

..............

VOORBEE

LD

Stress is als... een brandweera

met sirene

..............

..............

.... ........................................................ .... ........................................................

ER!

Kan jij de zin zo mooi mogelijk afmaken,

uto

zodat het net een tekst op een tegeltje lijkt? M op d aak de e te z get in jes af

Stress ............

is als..

............

............

............

............

............

............

............

............

............

.

............

............

............

............

............

s Stress i

als... ........

............

............

.......... ............

......

..........

............

............

.......... ............

....

....

............

............

............

........ ............

8

....

Wanneer word jij druk van binnen?

niet kan vinden.

.... ........................................................

....

ASSOCIE

die de brand

Stress is als...

....


5. HOE ONTSPAN JIJ JE? Op de speelomgeving heb je gezien hoe Wagyu-koeien een ‘stressvrije’ behandeling krijgen, waardoor hun vlees lekkerder is. Ze zitten dus lekker in hun vel. Wat doe jij om lekker te ontspannen?

................................................................................................................................................................................

Va n w e lke mu ziek w o rd j i j r u st ig?

................................................................................................................................................................................

je st t i w da ie mand d K e n ji j ie ss e r t s a t ig re g e lm h e e ft ?

BED

ENK

3

ONT

SPAN

-TIP

Wagyu koeien rustig worden van klassieke muziek

................................................................................................................................................................................

2

................................................................................................................................................................................

3

................................................................................................................................................................................

2

................................................................................................................................................................................

3

................................................................................................................................................................................

G ge eef zic je ht zel sm f e as en sa ge !

MAAR

3

S

................................................................................................................................................................................

EER

TOP

1

1

PROB

EEN MAAK

mmm lekker he!

! n TeIrPeensoere1 dag.

vo be P ro d e t o x z e n ! ital Heel dig

EENS

1

Strijk met je vingertoppen over je wenkbrauwen - stevig drukken -

2

Wrijf vervolgens zachtjes aan beide kanten van de brug van je neus en rond je ogen.

van je voorhoofd naar je achterhoofd.

n de dag zich in de loop va De spanning die anier los. m wrijf je op deze heeft opgehoopt,

w is t je dat

9


6. WAT IS ZELFVERTROUWEN? Het is fijn als je zelfvertrouwen hebt, want dan zit je lekker in je vel. Zelfvertrouwen krijg je ook als je je veilig voelt bij vrienden en familie. In dit woordweb sta jij in het midden. Daar omheen staan vijf rondjes. Schrijf in die rondjes de namen van vrienden of familieleden die belangrijk voor jou zijn. Schrijf om elke persoon woorden die aangeven waarom deze personen belangrijk voor jou zijn. Wat doen ze voor je? Welk gevoel geven ze jou?

We lk e m e n se n zi jn b e la n g ri jk vo o r jo u ?

MAAK

10

EEN W

O O R DW

EB


7. ONGEZOND ETEN Je hebt geleerd dat je moet zorgen voor een energiebalans: de hoeveelheid calorieĂŤn die je binnenkrijgt via je eten en drinken moet gelijk zijn aan de hoeveelheid energie die je verbrandt. Als deze balans niet in orde is, loop je het risico dat je te dik of te dun wordt.

WAAR

DOE

1

Een ander woord voor overgewicht is anorexia

2

Als je obesitas hebt kun je suikerziekte krijgen

3

Chocolade is slecht voor je

4

Light pindakaas bevat minder suiker dan gewone pindakaas

EEN

B O DY

S CA N

WEL

WA A R OF AAR N IE T W

NIET WAAR

ZOEK ZOEK HET OP! HET O P!

EEN BEETJE

NIET

gezond stress ontspanning lekker sterk sportief mooi trots onzeker moe hongerig zelfvertrouwen

En? Denk je dat je gezond bent? ............................................................................................................................................. Bespreek het eens met je schoudermaatje.

11


8. TE WEINIG ETEN Bek i film jk eer s p spe jes o t de e lo p de mg ev i n g

Als je te weinig eet, loop je het risico dat je voedingsstoffen mist. Het is dus belangrijk dat je goed en gezond eet. Als je een lange tijd weinig eet, kan je lichaam uitgeput raken. BEOORDEEL HET EETPATROON VA N ROGER

Roger is 12 jaar en heeft vandaag het volgende gegeten en gedronken: ONTBIJT:

Een bakje magere kwark met een banaan.

LUNCH:

Een volkoren cracker zonder boter met magere kaas.

AVONDETEN:

Een salade van 100 gram groenten, met geitenkaas zonder dressing.

TUSSENDOOR:

Een appel, 5 wortels.

DRINKEN:

2 liter water

• Wat vind jij van het eetpatroon van Roger? Gezond /niet gezond • Wat heeft hij goed gedaan?

................................................................................................................................................................................

• Wat zou je willen vragen aan Roger:

...........................................................................................................................................................

• Wat zou je Roger willen adviseren als hij gezonder wil gaan eten? Wat is er niet goed aan zijn eetpatroon? Wat eet hij te veel of te weinig?

...........................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................................................................................................

MAA GEZO K EEN NDE VLOG Je bent een hele bekende vlogger en je hebt meer dan 1 miljoen volgers. Je bent dus een belangrijke ‘influencer’ (dat betekent dat je veel invloed hebt op jouw volgers). Je gaat een vlog van 1 minuut want je wil ze vertellen hoe belangrijk het is dat je gezond N O D IG • m o b ie l (w a a rm e e • m a a tj e e rk t) je s a m e n w

12

leeft en lekker in je vel zit. Bedenk wat je sowieso gaat zeggen:

.............................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................

.............................................................................................................................................................................................................


9. WAAROM ZIJN ROKEN EN ALCOHOL SLECHT? Je hebt geleerd dat roken slecht voor je is. Je gaat een poster maken waarmee je andere mensen gaat overtuigen om niet te roken of om te stoppen met roken. Schrijf op je poster waarom roken slecht is.

N RP EE ONTWE N POSTER OKE ANTI-R

TIP

Zet bo e e n ve n a a n pak ken je pos ter d een e s lo g t i t e l o f an.

!

T IbrPuik!ook

en ge tjes plaa

Op welke plekken zou je deze poster willen ophangen? .............................................................................................................................................................................................................

13


10. MINDER VLEES ETEN Er zijn veel mensen die minder vlees gaan eten. Ze worden vegetariër, flextariër of zelfs veganist. Voor veel mensen heeft het te maken met dierenliefde of gezondheid. Maar het heeft ook iets te maken met duurzaamheid en onze toekomst, want als we met z’n allen net zoveel vlees blijven eten als nu komen we over een aantal jaren in de problemen. We komen ruimte tekort, vooral ruimte om veevoer te verbouwen.

Je hebt geleerd dat het goed is als je niet elke dag vlees eet. Waarom is dat ook alweer goed? ......................................................................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................................................................

Zoek op YouTube: DIY in de klas kikkererwtenballetjes

MAA

K KI KKE

RERW

TENB

In di t hoe j filmpje z e de ie k u n t b a l le t j e s m a ke n

ALLE

KEUKENGEREI

TJES

• mesje

BOODSCHAPPEN

• rasp

• 500 gr. kikkererwten

• lepel

• 1 groot blikje tomatenpuree

• een paar kleine bakjes

• 1 ui

• een grote bak

• 1 teentje knoflook

• staafmixer

• 1 cm gember

• wokpan

• 1 bosje munt

• fornuis

• 1 bosje koriander

• olijfolie

• komijn • kurkuma • kaneel

h e t: r vo n d ik e k k le o Z

✰✰✰✰

• olijfolie

WAT IS EEN.. vegetariër: ................................................................................................................................................................................................................ flextariër: ................................................................................................................................................................................................................... veganist:

...................................................................................................................................................................................................................

t ee akelijk m s Wat is een andere naam voor kikkererwtenballetjes? ..................................................................................................................................................................................................................................

14

In welke landen wordt kikkererwtenballetjes veel gegeten? ..................................................................................................................................................................................................................................


11. HOE ZORGEN WE VOOR MINDER EETAFVAL? Be de nk en op lo ss in g!

In 2050 wonen er 9 miljard mensen op de aarde die allemaal gevoed moeten worden. Minder vlees en meer plantaardig eten is een oplossing. Er zijn nog meer oplossingen. Denk maar aan voedselverspilling: we zouden minder eten kunnen weggooien. Laten we eens een onderzoek doen naar eetafval!

N DOE O

DERZ

OEK

WAT HEB JE NODIG?

Je hebt geleerd dat we er samen voor kunnen zorgen dat er minder eetafval komt. Trek je handschoenen aan. Leg de kranten op de vloer. Gooi de inhoud van de afvalbak op

• plastic handschoenen nodig • kranten • een volle afvalbak (in de klas of thuis in de keuken)

de kranten. Welke etenswaren vind je? Schrijf op: .....................................................................................................................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................................................................................................................

Hoe kun je er in de klas of thuis voor zorgen dat er minder eetafval komt? Bedenk samen oplossingen:

..............................................................................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................................................................................................................

rui tje op e e b n we l e e

è! men h

en als je klaar be nt!

15


12. VLEES ZONDER DODE DIEREN r het K ij k n a a op de fi lm p je g ev in g s p e e lo m

Wist je dat het ook mogelijk is om vlees te maken zonder een en ze t de gebe urten issen in de j u i st e vo l g o rd e

dier te slachten? Het is geleerden gelukt om in een laboratorium een hamburger te maken, je noemt dat ook wel kweekvlees.

HOE MAAK JE KW

TTR REEK K LLIIJJN NEEN N

De cellen gaan in

1

de kweekkast

Je prikt de koe in de bil en haalt

2

EEKVLEES?

efsel uit

daar een heel klein stukje spierwe

Na circa vier weken zijn er triljoenen cellen gekweekt

3

Je hamburger is klaar

4

De cellen vermenigvuldigen zich

5

en maken spierweefsel aan

Er worden voedingsstoffen bij de

6

TIP!

groeien cellen gevoegd zodat cellen kunnen

Kijk op hetkleineloo.nl , wakkerdier.nl of op wikikids.nl.

Op de boerderij leven verschillende dieren, waarvan wij de producten eten of drinken.

1 2. 2 3. 3 4. 4 5. 5

Kies een boerderijdier Bedenk een onderzoeksvraag. Wat zou jij graag willen weten over dit dier? Ga op onderzoek uit.

Wa t jij v weet boe an he rd e rijd t ier?

Schrijf het antwoord op in je eigen woorden. Schrijf ook jouw mening op: wat vind jij ervan dat de producten van dit dier door mensen worden gegeten of gedronken? MIJN VRAAG (Bijvoorbeeld: Wat eet een koe op een dag?) .......................................................................................................................................................................................

MIJN ANTWOORD .......................................................................................................................................................................................

MIJN MENING .......................................................................................................................................................................................

GA THUIS LEKKER VERDER MET FAQTA!

VERZAMEL INFORMATIE

Faqta doeboek Gezond eten en leven  

Dit Faqta doeboek is verwerkingsmateriaal van een les Natuur & Techniek voor groep 8 van het primair onderwijs. Kijk voor meer informatie ov...

Faqta doeboek Gezond eten en leven  

Dit Faqta doeboek is verwerkingsmateriaal van een les Natuur & Techniek voor groep 8 van het primair onderwijs. Kijk voor meer informatie ov...

Advertisement