Page 1

inspir

atie boekje

Plezier met je peuter 20 TopTips voor en door ouders van kleine ondernemers

Onderzoek naar draagkracht en draaglast


Wat leuk dat je dit boekje in handen hebt!

cadeautje!

Dit betekent dat je ons hebt geholpen met het onderzoek ‘draagkracht en draaglast’. We onderzoeken hoe ouders de uitdagingen en taken van het ouderschap ervaren en of de zorg van de jeugdgezondheidszorg hierbij aansluit. Voor dit onderzoek heb je 2x een vragenlijst ingevuld. Dankzij jouw deelname kunnen wij onze zorgverlening aan jou en aan ouders ná jou verbeteren. Dat verdient wat ons betreft een bedankje. In dit inspiratieboekje vind je 20 TopTips die je niets kosten en veel opleveren. Bijvoorbeeld nieuwe energie, inspiratie en plezier. Namens de Zeeuws/Utrechtse onderzoeksgroep (GGD Zeeland/UMC Utrecht),

Veel leesplezier!


TopTip 1 Wat hoor ik toch?

1

Peuters kletsen en schreeuwen, babbelen en gillen. Maar hoe ontdek je wat je kind je eigenlijk wil vertellen? Iedere peuter heeft recht op een vader of moeder die écht luistert: 1 Wees nieuwsgierig. Je peuter fleurt op van oprechte aandacht: ‘Wat ben jij voor moois

aan het maken?’

2 Luister met je ogen en benoem wat je ziet: ‘Ik zie dat je een beetje verdrietig bent.’ 3 Herhaal wat je peuter zegt: ‘Ja, dat is zeker een dikke olifant!’ Dan weet je peuter dat je

het gehoord hebt.

4 Te onrustig om je heen? Geef stoorzenders niet te veel kans en zorg dat je echt even

aandacht voor je peuter kunt hebben. Beeldscherm uit, telefoon aan de kant of zoek een rustig plekje. 5 Te onrustig in jezelf? Maak je hoofd leeg door op te schrijven wat je allemaal nog moet doen. Dan kun je het loslaten zonder dat het vergeten wordt.

begrepen


TopTip 2 Alle tijd Aankleden. Weggaan. Van de winkel naar huis wandelen. In bad en naar bed. Waarom duurt alles toch zo lang met een peuter? Het antwoord is simpel: de peuterfase is bedoeld om de wereld én jezelf te leren kennen. Al dat getreuzel is dus echt ergens goed voor. Als je dat in je achterhoofd houdt, is het net iets makkelijker om het tempo van je kind te volgen. Moet je vroeg de deur uit en op tijd ergens zijn? Zet de wekker dan toch maar een kwartiertje eerder. Je peuter voorbereiden op wat er straks gaat gebeuren helpt ook: ‘Over vijf minuten gaan we onze jas aandoen.’ Dan gaat het makkelijker als het zover is. En werkt je peuter mee zonder getreuzel? Beloon dat dan. Laat hem je fietsslot openmaken of lees een extra verhaaltje voor. Daar heb je nu de tijd voor…


TopTip 3 Plezier met je peuter (deel 1) Dat spelen met je kind ‘goed voor de ontwikkeling’ is, is ongetwijfeld waar. Maar het is vooral heel erg leuk! Duik in de wonderlijke wereld van je peuter en ga samen... picknicken in de achtertuin vingerverven op je armen een boot bouwen van een bananendoos gekke geluidjes opnemen met je telefoon een kapot apparaat openschroeven in de plassen stampen als het regent een blokkentoren bouwen tot het plafond insecten zoeken papa of mama ophalen van het werk soep koken van modder en madeliefjes iets lekkers eten bij de bakker speeltuintje spelen ( jij bent het klimrek) een ketting maken met rozijntjes een hut bouwen onder de keukentafel de tuintegels verven met water en een grote-mensen-kwast de fietsen wassen


TopTip 4 Zuinig op jezelf

4

Driftbuien, jengeldagen, peuterfratsen tijdens het eten. Het is niet anders: voor een peuter zorgen is níet altijd leuk en wel vaak vermoeiend. Hoe kun jij energie besparen? • Een duidelijk dagprogramma maakt dat de dag soepeler loopt. Voor je peuter én voor jou. Als je peuter bijvoorbeeld weet dat het om vijf uur televisietijd is, zal hij daar de rest van de dag veel minder naar vragen. • Plan ook samenspeeltijd. Dan speelt je peuter op andere momenten makkelijker zelf. • Kook af en toe dubbele porties. Dat scheelt je volgende week een kookbeurt. • Draai in het weekend eens een ‘ploegendienst’. De één is er voor de kinderen, de ander doet een ochtend of middag iets voor zichzelf. • Neem de tijd om ervaringen uit te wisselen met andere peuterpapa’s en peutermama’s. Dat relativeert én inspireert.

nieuwe energie


TopTip 5 Om op te eten!

5

Peuters en eten: dat kan een moeizame combinatie zijn. Waarom heb je anders peutertoetjes, peuterbordjes, peuterkookboeken en zelfs peuterworst? Een paar tips: • Peuters die moe zijn eten minder goed. Eet dus op tijd als dat kan. Te veel hapjes en (zoete) drankjes tussendoor doen de eetlust trouwens ook geen goed. • Duidelijke regels helpen ook. Bijvoorbeeld: eerst je bord leeg en dan pas een toetje. Met vaste regels snapt je peuter: onderhandelen heeft geen zin. • Een peuter die mag helpen is een trotse peuter en trotse peuters eten beter. Met een peutermes champignons snijden is een leuk klusje, sla wassen of tafel dekken ook. • Maak er geen gevecht van als het een keer écht niet lukt. Dan maar een keer spaghetti zonder saus of worst zonder brood. Maak desnoods een extra fruithapje. Ook leuk: geef je peuter een eigen keukenkastje, snij figuurtjes uit een boterham, maak met vormpjes hartjes van de stamppot of ga picknicken in de woonkamer.

opperdepop


TopTip 6 Frisse lucht Soms ben je als vader of moeder te moe om iets te doen waar je energie van krijgt. Of te chagrijnig om iets te doen waar je vrolijk van wordt. Is je peuter hangerig en ben jij chagrijnig, of andersom? Hoog tijd om samen iets actiefs te gaan doen in de frisse buitenlucht. Fietsen, voetballen, met de pop wandelen, sjouwen, rennen, klauteren of stoeien. Door lekker te bewegen voel je jezelf weer tot leven komen. Toegegeven: je moet even een drempel over en jezelf een duwtje geven. Maar als je dat voor elkaar krijgt kan het zomaar gebeuren dat je zรณ veel plezier hebt, dat je de rest helemaal vergeet. Die mopperbui moet maar even tot morgen wachten.


TopTip 7 Eigen baas Beste Peuter, Spelen jouw papa en mama ook de hele dag de baas? Wat zou het fijn zijn als je af en toe even zélf de baas mocht zijn. Zelf je kleren uitzoeken, ook al vindt mama ze niet zo mooi staan bij elkaar. Je boek achterstevoren lezen of de zon paars kleuren zonder dat ze zeggen dat het zo niet hoort. Vraag papa en mama of ze jou een keer een uur lang helemaal willen volgen. Jij bepaalt wat jullie gaan doen en hoe. Zij doen met jou mee. Zouden ze het kunnen? Soms moeten papa en mama jou even de baas laten zijn. Je zegt toch niet voor niets elke keer ‘zelf doen’…?


TopTip 8 Niets mis met boosheid

8

Als je peuter boos is, is daar meestal een goede reden voor. Toch reageer je soms geïrriteerd op zo’n boze bui of ga je nog harder tekeer dan je protesterende peuter: NIET ZO SCHREEUWEN! Soms heeft een peuter het gewoon even nodig om boos te zijn. Als je laat merken dat je dat snapt en er ruimte voor geeft, is die boze bui meestal zo verdwenen. ‘Ik zie dat je boos bent, mopper maar even lekker!’ Zo’n simpel zinnetje kan wonderen doen. Een mopperstoeltje of een mopperplek is ook een idee: ‘Natuurlijk mag je boos zijn. Ga maar even lekker uitrazen op de mopperplek.’ Een ‘mopperballon’ om de woede er samen uit te boksen kan ook helpen. Niet boos mogen zijn terwijl je je boos voelt. Daar kun je pas echt razend van worden!

mopperen mag


TopTip 9 Onvergetelijk

9

Een schriftje bijhouden met grappige opmerkingen en gebeurtenissen is altijd leuk. Maar er zijn nog meer manieren om leuke gezinsbelevenissen te onthouden: • Plak een groot stuk papier op de deur van de kast of de wc en schrijf daar leuke uitspraken van je peuter op. Met het kaartje van oma of de sticker van dat lekkere kindertoetje versier je de boel. • Geef je peuter een mapje met foto’s van dingen die je samen hebt beleefd. • Zet een glazen pot op de kast. Schrijf leuke belevenissen en uitspraken op een briefje en stop die erin. Keer de pot aan het eind van het jaar om en beleef al die leuke momenten nog eens opnieuw. Onvergetelijke dingen moet je goed onthouden.

weet je nog?


TopTip 10 Creatief denken Zonder beloningsstickers of kleurenklok ben je als peuterpapa of peutermama nergens. Een ander onmisbaar hulpmiddel is creativiteit. Daarmee kun je wonderen verrichten: • Hangt er een zeurende peuter aan je benen of is er gejengel aan tafel? Ga zelf meejengelen en verbaas je over het effect. • Verveelt je peuter zich en is niets leuk genoeg? Begin zelf een blokkentoren te bouwen. Wedden dat je de aandacht hebt? • Gaat opruimen altijd gepaard met strijd? Spreek af dat je samen gaat dansen zodra alles opgeruimd is. • Vaak gedoe tijdens het tandenpoetsen? Vertel jullie belevenissen van die dag terug als een sprookje. Of onderzoek wat je kind allemaal gegeten heeft vandaag: ‘Hier zie ik een rozijntje, daar zit nog wat appelmoes.’


TopTip 11 Familietraditie Dit is de periode waarin je als gezin je eigen gewoontes ontwikkelt. Op vrijdag altijd pizza, verjaardagscadeaus op het grote bed en iedere vakantie een pyjamadag. Die ‘gezinsrituelen’ zijn voor peuters erg belangrijk. Je laat ermee merken dat je elkaar belangrijk vindt en het geeft een soort clubgevoel. Het ene gezin heeft de gewoonte iedere verjaardag met dezelfde taart te vieren. Anderen slapen op kerstavond met elkaar onder de kerstboom. En jaarlijks een dagje apart op stap met één van je kinderen kan ook een mooie traditie zijn. Wat je doet, maakt niet zo veel uit. En het hoeft al helemaal niet veel te kosten. De tradities van nu zijn de dingen waar je kinderen later met een grote glimlach aan terugdenken.


TopTip 12 Naar de supermarkt

12

Daar ligt je peuter dan, krijsend op de koude tegelvloer. En de kassa is nog niet eens in zicht… Wat doe je als je peuter te groot is voor de boodschappenkar maar te klein om goed te luisteren? Een paar oplossingen van andere vaders en moeders: • Maak samen het boodschappenlijstje en geef je peuter ook een exemplaar. • Laat je peuter thuis alvast iets lekkers kiezen. Dat scheelt gezeur in de winkel. • Neem plaatjes van boodschappen mee. Je peuter mag die dan één voor één opzoeken. • Laat je peuter de ‘flessenbaas’ zijn. Hij mag ze wegbrengen en de bon bewaren. • Blijft je peuter staan bij de snoepjes? Leuk! Tijd om al dat lekkers eens uitgebreid te bewonderen. ‘Welke kleuren zie je allemaal? En wat zou de koning lekker vinden?’ Zeg de snoepjes aan het eind van het gangpad weer gedag: ‘Tot de volgende keer!’ • Beloon ‘voorbeeldig’ winkelgedrag door een lege doos mee naar huis te nemen om (samen) mee te knutselen.

samen shoppen


TopTip 13 Peuteren aan je relatie

13

Ooit – in een vorig leven – waren jullie samen en zonder kinderen. Weet jij nog hoe het toen was? De komst van kinderen heeft veel impact op je relatie. Laat je partner merken dat hij of zij nog steeds je geliefde is en niet alleen je collega-opvoeder: • Zorg dat je één avond per week samen thuis bent. Even geen werk, maar werken aan je relatie. Even geen Facebook maar dingen delen met elkaar: vind ik leuk! • Verras je partner door thuis een avondje uit te gaan. Kinderen vroeg naar bed, diner voor twee en een mooie film. • Spreek met vrienden of familie af dat je één weekend per jaar voor elkaars kinderen zorgt. Zo kun je allebei een weekend weg (én heb je een logeerfeestje!). Er zijn nog veel meer manieren te bedenken. Zolang je maar niet níets doet. Want ook al heb je elkaar al lang gevonden, je moet elkaar blijven zoeken.

voor elkaar


TopTip 14 Je bent een kei Op zoek naar een mooi cadeau voor je peuter? Geef dan zelfvertrouwen! 15+1 Manieren om te laten merken dat je peuter een kei is: Wat heb je dat goed geprobeerd! Een nieuw record! Dat moeten opa & oma weten Het lukte bijna! Je hebt het helemaal zelf gedaan Dat had ik zelf niet beter kunnen doen Dat moeten we vieren Je bent een slimmerd Wow, wat ben je groot vandaag Wat heb je hard gewerkt Dat ging alweer beter dan de vorige keer Je mag mama bellen om het te vertellen Jij bent daar echt goed in Wat heb je dat leuk bedacht Kun je mij dat ook leren? Of wat dacht je van een goed-gedaan-slinger: Hang een touwtje op de kamer van je kind. Iedere keer dat je peuter een groot compliment verdient, versier je een vlaggetje en hang je dat eraan. Zo ontstaat een prachtige goed-gedaan-slinger.


TopTip 15 Plezier met je peuter (deel 2) Plezier maken is een serieuze zaak. Daarom nog eens drie tips voor plezier-met-je-peuter: 1 Bouw een Geheime Hut. Onder de keukentafel of met

het wasrek. Met een zaklamp wordt het extra spannend, met limonade en koekjes extra lekker. 2 Geef je peuter een schatkist. Stop er extra leuke knutsel- spullen, rozijntjes en voorleesboekjes in. Als je even tijd samen hebt – bijvoorbeeld als de baby slaapt – mag de schatkist open en speel je er samen mee. 3 Ga uit logeren bij je peuter. Stop je pyjama en je tandenborstel in een tas en slaap een nachtje bij je peuter op de kamer. Ook leuk: slaap met elkaar een nacht in de woonkamer of kampeer in de tuin.


TopTip 16 Negeren kun je leren

16

Soms wordt zeuren voor je peuter een spel: als ik zeur, dan krijg ik aandacht. Dat kun je doorbreken door het gedrein van je peuter te negeren. Vraagt je peuter iets waarop jouw antwoord ‘nee’ is? Laat dan één keer duidelijk merken dat je de vraag gehoord hebt. Vertel vervolgens dat het (nu) niet mag of kan. Bijvoorbeeld: ‘Nee, televisie kijken doen we pas aan het eind van de middag.’ Reageer vervolgens helemaal niet meer op het gedrag van je kind, ook al gaat het gezeur door. Negeer het en doe net alsof je kind er niet is. De eerste keren is het volhouden geblazen en kan het een tijd duren voordat je peuter zich neerlegt bij jouw besluit. Toch loont het de moeite. Want na een paar keer zal je peuter deze nieuwe ‘taal’ gaan snappen. Hij leert: zeuren werkt niet. Het ‘spel’ is dan ook niet meer leuk en stopt.

negeren is vooruitzien


TopTip 17 Leesvoer

17

De mooiste avonturen beleef je gewoon thuis. Met boeken! Lekker tegen elkaar aan gekropen op de bank of in het grote bed. Kriebelt het al? • Een vast voorleesmoment op de dag is goud waard. Je peuter komt tot rust en jij ook. • Als peuters een boekje kennen, geeft dat vertrouwen. Daarom is steeds weer hetzelfde verhaaltje lezen voor hen juist prettig. ‘Nog een keer!’ • Laat je peuter af en toe ‘zelf lezen’. Zo krijgt zijn fantasie alle ruimte en kan hij zijn eigen versie van het verhaal bedenken. • Geef de hoofdpersoon de naam van je peuter. Dat maakt het verhaal extra leuk. • Benut de bibliotheek. Ook daar kun je heel gezellig samen zitten lezen. Kies met z’n tweetjes uit wat er deze keer in de tas mee naar huis mag. • Krijgt je peuter maar geen genoeg van al die verhaaltjes? Neem jezelf dan op met je smartphone terwijl je voorleest. Je peuter zal het graag terugluisteren.

voorlezen


TopTip 18 Je eigen driftbuien de baas Als je zelf niet lekker in je vel zit, kun je soms extra boos of onredelijk uit de hoek komen. Je peuter of je partner krijgt onverdiend de wind van voren en voor je het weet heeft iedereen een slecht humeur. Loopt het niet lekker vandaag? Vraag je dan ook af of het misschien met jou te maken heeft. Ben je erg druk of moe? Voel je je boos of vind je papa of mama zijn vandaag gewoon even echt niet leuk? Reageer het dan niet op de anderen af maar probeer je onrust kwijt te raken. Lucht je hart bij iemand, ga sporten of stel je doelen voor vandaag naar beneden bij. Heeft dat allemaal geen effect? Vertel je gezinsleden dan gewoon dat het je vandaag even niet lukt. Zodat ze je wat beter begrijpen en wat minder van je vragen. Dat scheelt al een stuk‌


TopTip 19 Lekker duidelijk Niet schreeuwen, netjes eten, ruim de rommel op… Luisteren gaat niet altijd vanzelf. Zes tips om te zorgen dat je peuter beter luistert: 1. S  tel geen vraag maar geef een instructie. ‘Ik wil graag

dat je….’ in plaats van:‘Wil je even…?’

2. V  ertel wat je wél wilt: ‘Ik wil dat je zachtjes praat’ werkt

beter dan: ‘Niet schreeuwen!’

3. M  aak je opdracht concreet. ‘Rommel opruimen’ is te

onduidelijk. ‘Doe de blokken in de ton’ is te snappen.

4. G  eef één opdracht tegelijk en geef voldoende tijd. 5. M  oedig je peuter aan zodat hij beter volhoudt. 6. Blijf tot het eind in de buurt en geef een welgemeend

compliment als het klaar is.


TopTip 20 Afscheid van de peutertijd

20

Op een dag gaat je peuter naar school. Jas aan, beker in de tas en opschieten: vandaag begint een nieuw tijdperk. Misschien ben jij er erg aan toe, maar je kind nog niet. Of andersom. Hoe dan ook: sta even stil bij deze overgang en neem samen afscheid van de peutertijd. Een paar ideeën: • Maak een fotoboekje van de afgelopen jaren, één voor jou en één voor je kind. Een fotocollage aan de muur kan natuurlijk ook. • Ga samen pannenkoeken eten in een echt restaurant. • Neem de bus naar de stad en koop een mooie schooltas en beker. • Schrijf je kind een brief en bewaar die voor later. Is de grote dag daar? Dan kun je je oogappel met een gerust hart op school afleveren. Want de liefde die je kind vier jaar lang van jou heeft gekregen is een geweldige basis. Je taak als peuterpapa of peutermama zit erop en een nieuw hoofdstuk begint.

goed gedaan


Plezier met je peuter In dit inspiratieboekje lees je hoe andere ouders van de peuterfase een mooie tijd proberen te maken. Met hun tips kun jij je voordeel doen. Want een dag met een peuter kan soms erg lang duren, maar de peutertijd is voorbij voor je er erg in hebt. Een miniboekje waar je energie van krijgt!

netwerk van ouders

ontwerp: Studio Vrolijk

Onderzoek naar draagkracht en draaglast

Plezier met je peuter  
Plezier met je peuter