Page 1

De positieve en negatieve kanten belicht

De Blackbird

Opgesloten in jezelf

De accu ontrafeld

Een ongeëvenaard

Communiceren met

De opslag van energie

verkenningsvliegtuig

het locked-in syndroom

nader bekeken

Officieel orgaan der werktuigbouwkundige studievereniging ‘Gezelschap Leeghwater’ te Delft | jaargang 21 - januari 2017 - no. 2

Revolutie van het Internet of Things


| Redactioneel Voor deze tweede editie van de 21ste jaargang van de Slurf begon het Slurfweekend op een niet zo zonnige vrijdag. Gelukkig was er veel warmte van de Redactieleden. Dit zorgde voor een zeer goede stemming op het weekend, wat heeft geresulteerd in deze prachtige editie.

"Ik lust wel een deuntje." - Klaas Koerten Deze editie bevat weer een grote variatie aan artikelen met een technisch randje. Eindredacteur Thomas Ceha neemt u mee in een prachtig stukje werktuigbouwkunde: de Blackbird. Willemijn Remmerswaal, onze Secretaris, geeft u inzicht in een nieuwe ontwikkeling om mensen met het locked-in syndroom weer te kunnen laten communiceren. De Commissaris Lay-Out, Klaas Koerten, heeft zich verdiept in de wereld van de accu’s. Tessa Talsma, Redacteur, neemt u mee in een vlucht door de ontwikkelingen in de wereld van luchtschepen en Nico van Leeuwen, Redacteur, schijnt nieuw licht op de Li-Fi. Deze technologie maakt communicatie door middel van energiezuinige LED-lampen mogelijk. Ikzelf geef u meer inzicht in de ontwikkelingen rondom het Internet of Things, slimme apparaten die met het internet verbonden zijn. Naast de vaste redactionele artikelen is deze Slurf ook weer gevuld met een aantal externe stukken.

Algemene Voorwaarden

De Slurf verschijnt viermaal per jaar en is een uitgave van Gezelschap Leeghwater, de studievereniging van werktuigbouwkundige studenten aan de Technische Universiteit Delft. Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden en/of openbaar gemaakt worden door middel van boekdruk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gezelschap Leeghwater. Gezelschap Leeghwater verklaart dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kan zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Tevens is zorgvuldig gezocht naar rechthebbenden van de gepubliceerde illustraties, dit is echter niet in alle gevallen na te gaan. Wanneer u denkt auteursrechten te hebben kunt u contact opnemen via onderstaande gegevens. Gezelschap Leeghwater aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

2

Zo vertelt dr.ir. Sape A. Miedema in het ‘Professorenstuk‘ u meer over zijn dubbel logaritmische olifant. In ‘Oudbestuurder spreekt‘ heeft de Redactie Nadja Cramer bereid gevonden om terug te kijken op haar bestuursjaar. Menno van der Zee vertelt in de rubriek ‘Buitenlandverhaal’ de ervaringen van zijn minor in Singapore. Als laatste vertelt de Mechnificent Commissie over de organisatie van alweer de zesde editie van het jaarlijks feest van het Gezelschap. Tot slot wil ik graag iedereen bedanken die bij heeft gedragen aan het succesvol vervaardigen van deze prachtige editie van de Slurf. Allereerst bedank ik het bestuur van het Gezelschap voor het aandragen van de bestuursstukken en het openstellen van het kantoor. Verder gaat mijn dank uit naar de Oud-Slurfers en de leden van de ROS. Zonder Suzanne Kuijs, Jeffey Geudeke, Milan Izarin, Bob Elders, Tjeerd Zondag, Daan Ratering, Wouter van der Wal en Bas Dieben was dit Slurfweekend zeker niet zo’n succes geweest. Dit is voor mij de laatste editie van de Slurf. Ik kijk terug op vijf prachtige edities, waarin ik veel heb geleerd, maar ook vooral veel plezier heb gehad. Ik wens Thomas Ceha veel succes met het vervullen van de functie als Hoofdredacteur bij de volgende editie. Slurf Hoogh! Coen Bakker, Hoofdredacteur

Redactie

Hoofdredacteur: Coen Bakker Eindredacteur: Thomas Ceha Secretaris: Willemijn Remmerswaal Commissaris Lay-Out: Klaas Koerten Redacteur: Tessa Talsma Redacteur: Nico van Leeuwen QQ'er: Jilles Langeveld Met dank aan de ROS Rechthebbende coverfoto: Business Wire

Verzending

De Slurf wordt verzonden aan de ereleden, het College Leden van Verdiensten, de leden van studievereniging Gezelschap Leeghwater en de Vereniging Oud Leeghwater. De Slurf wordt verzonden aan instellingen binnen en buiten Delft, alle professoren van de faculteit 3mE en bedrijven waarmee Gezelschap Leeghwater samenwerkt. De PR-afdeling van de faculteit ontvangt 200 exemplaren ten behoeven van voorlichting. De Slurf is ook digitaal te vinden op de website van Gezelschap Leeghwater.

Slurfredactie

Lijkt het je leuk om de Slurfredactie te versterken? Stuur dan een mail naar Slurf@leeghwater.nl

Abonnementen

Het aanvragen van een abonnement kan via de vermelde gegevens. Een abonnement op de Slurf kost 14 euro per jaar. Nieuwe abonnementen kunnen het gehele jaar door ingaan. Een abonnementsjaar loopt gelijk met een collegejaar en dus wordt de eerste maal het abonnement pro rata berekend.

Oplage & Druk

3 000, Drukkerij de Swart, Den Haag

Gezelschap Leeghwater

Faculteit 3mE Mekelweg 2, 2628 CD Delft Tel: +31 15 27 86 501 info@leeghwater.nl www.leeghwater.nl IBAN: NL56 ABNA 0442310919 Giro : NL26INGB0000066967


Inhoud | Het Internet of Things De exponentieel toenemende technologie die ons leven makkelijker maakt, uitgelicht

B2Design

pagina 8

Het zwarte oog in de lucht

Wallpapercave

pagina 16

Vereniging Oud Leeghwater | 5 Leeghwateragenda en -activiteiten | 6 Bachelor

Professorenstuk

Oud-bestuurder spreekt | 14 Achter de schermen bij Mechnificent | 19 Gadgets | 22 Buitenlandverhaal | 26

Opgesloten in jezelf Over de problemen en oplossingen die mensen met het locked-in syndroom ervaren pagina 24

How It Works

Van het bestuur | 4

Onderwijs | 12

EĂŠn van de grootste en geheimzinnigste projecten in de Koude Oorlog verhelderd

Do it yourself | 31 In het kort | 32 Het hybride vliegen | 34 De technische kant van de zeppelin verduidelijkt

Futuristisch flitsende verbinding | 38 Waarom Li-Fi de toekomst is

De accu ontrafeld Een uiteenzetting over de verschillende soorten krachtige accu’s van tegenwoordig pagina 28

Car Revs Daily

Redactioneel | 2

Uit den ouden doos | 41 Nawoord | 42 Do it yourself | 43 Adverteerdersindex: Witteveen+Bos | 11 DDB | 20 ExxonMobil | 37 Huisman | 44 3


Gezelschap Leeghwater

| Van het bestuur

“Winnen is niet alles, de wil om te winnen is dat wel.” Dit is een bekende uitspraak van Vince Lombardi, een oud American Football coach van de Green Bay Packers in de NFL, de hoogste klasse American Football in de Verenigde Staten. Lombardi staat bekend als een van de meest succesvolle coaches in professioneel American Football ooit. Het laat een belangrijk aspect zien van alles wat een mens doet in zijn leven. Het draait tegenwoordig slechts om het eindresultaat, terwijl de weg ernaartoe vaak belangrijker is. Veel studenten die ik spreek hebben weinig tot geen passie (en daarbij motivatie) voor wat ze aan het doen zijn. Deze studenten zijn puur gefocust op het eindresultaat, in dit geval hun diploma, wat eigenlijk enorm zonde is. Wanneer zij een drijfveer zouden vinden in de sector waar ze in zitten, zouden zij er uiteindelijk van profiteren. Als de student met plezier ergens mee aan de slag gaat, is dit direct terug te zien in het eindresultaat. Deze drijfveer vinden is ook iets wat wij met Gezelschap Leeghwater proberen te bereiken bij studenten. Door lezingen, excursies en cases proberen wij ze hun plek te laten vinden en ervoor te zorgen dat die ‘wil om te winnen’ er komt. Mensen aan het denken zetten over vraagstukken en hiermee iets losmaken wat uiteindelijk kan zorgen voor al het bovenstaande, is ook de afgelopen tijd aan de orde van de dag geweest. De lunchlezingen waren goed bezocht, de 4

eerste case en excursie van dit jaar hebben plaatsgevonden en de University Tour was een succes. Het is motiverend om te zien hoeveel inzet iedereen heeft om elkaar iets waardevols te kunnen bieden. Ook de ouderdagen waren een doorslaand succes, met 450 deelnemers verspreid over drie dagen. Veel ouders die wij spraken op de borrel aan het einde van de ouderdagen vonden het prachtig om te zien waar hun kinderen veel tijd doorbrengen en ze vertelden wilde verhalen over hun eigen studententijd. Op 16 december 2016 zijn wij, tijdens de Dies, officieel het 149ste verenigingsjaar ingegaan en dit is natuurlijk voor ons een grote mijlpaal in het jaar. De foyer stond weer gezellig vol en de verjaardag van Gezelschap Leeghwater is wederom groots gevierd. De kerstvakantie die daarop volgde bood ruimte om even te relaxen en alle activiteiten rustig een plekje te geven. Daarom kunnen we weer op vol vermogen verder, want er liggen nog aardig wat mooie activiteiten in het verschiet. De Surfreis, Mechnificent, twee grote bedrijvenreizen en een hoop andere evenementen bieden een goed perspectief. De activiteiten uit het verleden en de blik op de toekomst zijn de drijfveer voor ons bestuur en wij hebben er dan ook enorm veel zin in om dit kalenderjaar door te zetten waar wij vorig jaar al een begin aan hebben mogen maken. Een mooi 2017 gewenst. Raoul Dinaux Voorzitter Gezelschap Leeghwater


Vereniging Oud Leeghwater | Alumnivereniging Werktuigbouwkunde TU Delft

Nieuws Alumni borrel

Op vrijdag 13 januari 2017 vindt de eerste alumni borrel van het jaar plaats. De borrel zal beginnen om 17:30 en is bedoeld voor alumni die in de jaren 2000 tot en met 2009 zijn afgestudeerd. Er komen een aantal sprekers en onder het genot van een drankje en een hapje kunnen er met elkaar herinneringen worden opgehaald. Wilt u graag zelf een verhaaltje doen tijdens de borrel, dan kunt u dit via secretaris@leeghwater.nl altijd aangeven. U kunt zich via alumni@leeghwater.nl opgeven voor de borrel. Op de website www.leeghwater.nl/alumniborrel staat uitgebreide informatie over het evenement. Verder kan er altijd gebeld of gemaild worden naar het Vereniging Oud Leeghwater bestuur. Neem dus contact op met uw oud-studiegenoten en kom gezellig borrelen op 13 januari!

Wiebren de Jong, nieuwe hoogleraar

Op de afdeling Process & Energy is Wiebren de Jong onlangs benoemd tot hoogleraar op het gebied van Largescale Energy Storage. Hij doet onderzoek naar grootschalige energieopslag in de vorm van brandstoffen en bulkchemicaliën afgeleid van waterstof. Vanaf 1 december mag hij de titel hoogleraar dragen. Verder is hij ook deeltijd hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen voor de leerstoel ‘Integrated Thermochemical Biorefineries’.

feestweek en het International Festival of Technology. Bij het laatstgenoemde zal Gezelschap Leeghwater weer zijn Campus Run houden. Ook zullen er nog een aantal andere activiteiten, zoals een alumnidag en een medewerkersdag, in samenwerking met Gezelschap Leeghwater worden georganiseerd. Het speciale lustrum van de TU Delft is niet alleen voor de huidige studenten interessant, maar ook voor alumni, medewerkers en bedrijfspartners. Het thema is ‘Technology for Life’. Aan het eind van de lustrumperiode zal er nog de eerstejaars onwerpwedstrijd plaatsvinden, wat een jaarlijks terugkomend evenement is. De opdracht zal te maken hebben met het thema van het lustrum van de TU Delft. Via de website www.tudelft.nl/nl/actueel kunt u op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen.

Vereniging Oud Leeghwater LinkedIn-groep

Om op de hoogte te blijven van het laatste nieuws binnen Gezelschap Leeghwater, de faculteit 3mE en de studie Werktuigbouwkunde kunt u lid worden van de LinkedIngroep van de Vereniging Oud Leeghwater. Op dit forum kunt u makkelijk in contact komen met andere alumni en leden van Gezelschap Leeghwater. Als afgestudeerd werktuigbouwer bent u van harte uitgenodigd om lid te worden van deze groep.

Vereniging Oud Leeghwater Lidmaatschap

Als lid van de Vereniging Oud Leeghwater wordt u op de hoogte gehouden van het nieuws van de studievereniging en de activiteiten die voor alumni worden georganiseerd. Indien u nog vrienden, kennissen of collega’s heeft die Werktuigbouwkunde in Delft gestudeerd hebben, kunt u hen attenderen op de diverse lidmaatschappen die de Vereniging Oud Leeghwater aanbiedt:

TU Delft

• • •

Wiebren de Jong

Het gratis lidmaatschap Het lidmaatschap van 25 euro inclusief de Slurf Het lidmaatschap van 40 euro inclusief de Slurf en het jaarboek

Via www.leeghwater.nl/vol kunt u een lidmaatschap aanvragen of uw lidmaatschap wijzigen. Voor vragen kunt u altijd bij alumni@leeghwater.nl terecht.

Lustrum TU Delft

In 2017 bestaat de TU Delft 175 jaar en zal dan dus haar 35ste lustrum vieren. Dit gaat groots gevierd worden in de eerste 175 dagen van het jaar. Er zullen veel verschillende activiteiten worden georganiseerd over de gehele campus, zoals een tentoonstelling, een lunchdebat, conferenties, een 5


| Activiteiten leeghwateragenda 24 t/m 26 januari 4 t/m 11 februari 16 februari 21 en 22 februari 2 maart

Baliedagen DDB Surfreis Bestuurs Interesse Diner Presentatiedagen DDB Mechnificent

Excursie Bronswerk

’s Morgens vroeg op 16 november vertrok een delegatie van werktuigbouwers naar Bronswerk in Nijkerk. Hier kregen zij een college over warmtewisselaars, waar Bronswerk gespecialiseerd in is. De werking en de productiemethoden kwamen aan bod, wat daarna goed te zien was tijdens de rondleiding door de fabriekshal. Technieken als frezen, draaien en lassen worden hier op grote schaal toegepast. Voor de studenten was het allemaal heel herkenbaar door de werkplaats instructies tijdens het eerste jaar. Samen met de luxe lunch was dit een zeer compleet programma.

University Tour

Een midweek lang was een groep van achttien man in twee busjes op pad om te zien hoe werktuigbouwkundige kennis wordt overgebracht op andere universiteiten. De reis begon op maandag naar de Katholieke Universiteit Leuven. In Leuven loopt de universiteit, naar eigen zeggen, tien jaar achter. De studenten die ingenieur willen worden, beginnen allen met dezelfde vakken. Pas na anderhalf jaar kiezen ze een richting zoals Werktuigbouwkunde of Civiele Techniek. Verder is er in de avond het gezellige studentenleven van Leuven beleefd. In de stad is de verhouding tussen studenten en andere inwoners één op één, wat de sfeer ’s avonds positief beïnvloedt. De volgende dag ging de groep

6

weer verder, via de tunnel bij Calais, via Dover naar Londen met de autotrein; een werktuigbouwkundige bezienswaardigheid op zichzelf. In Londen zijn het University College en Imperial College bezocht, beide straalden een rijke historie uit. Het was opvallend dat Werktuigbouwkunde in Londen veel kleiner is dan in Delft. Aan de UCL wordt door evenveel mensen Werktuigbouwkunde gestudeerd als bij ons in het eerste jaar. Er waren verder veel overeenkomsten met Delft. Op de terugweg kon, nadat alle ID’s terug waren gevonden, de autotrein weer op tijd vertrekken en kwam iedereen heelhuids aan in Delft.

Commissie Kennismakings Diner

Met een opkomst van zestig olifanten werden niet alleen onze verwachtingen overstegen, maar ook die van café de Tobbe. Het café liet op het laatste moment weten hier de capaciteit niet voor te hebben. We zijn toen uitgeweken naar Royal Palace, waar we zijn voorzien van genoeg eten en drinken voor zo een grote kudde commissieleden. Toen iedereen was uitgegeten, is de avond vervolgd in café de Ruif, waar La Madame en enkele doorzetters tot sluitingstijd zijn gebleven. Al met al een gezellige avond waar de nieuwe commissieleden in een leuke sfeer kennis met elkaar hebben kunnen maken.

InDesign cursus

Voor veel commissies en redacties is InDesign het meest belangrijke programma. Het jaarboek, de kalender maar ook deze Slurf worden in InDesign ontworpen. Dit kan in het begin erg lastig zijn, daarom organiseren we jaarlijks een InDesign cursus. Uiteraard was deze ook toegankelijk voor studenten die geen commissie of redactie doen en


toch willen leren hoe strakke posters gemaakt worden. De cursus werd verzorgd door Roy. In korte tijd heeft hij de deelnemers de belangrijkste functies geleerd en leren omgaan met de Gezelschap Leeghwater poster-template.

Ouderdagen

schijnt. Ook was er een oud-werktuigbouwkundige en huidige werknemer die meer kwamen vertellen over welke projecten zij in het dagelijkse leven moest aanpakken, zoals de analyse van fouten in hydraulische systemen. Al met al was het een geslaagde lunchlezing.

De eerstejaars studenten hebben ondertussen één periode erop zitten dus werd het tijd om de ouders te laten zien waar deze eerstejaars zo druk mee bezig zijn. Verdeeld over drie dagen zijn 450 ouders en studenten voorgelicht over Werktuigbouwkunde, Gezelschap Leeghwater, studeren in Delft en mogelijke vervolgstappen. De dagen begonnen met een ontvangst met koffie en thee, om vervolgens door te gaan met de rondleidingen. Hierna hebben Matthijs Langelaar en Hans Hellendoorn de ouders voorzien van een presentatie. Aan de reacties van de ouders te zien vonden ze het heel leuk om te zien waar hun zoon of dochter zoveel tijd in investeert. Vrijblijvend was er afsluitend een borrel, waar de ouders nog even een drankje dronken, waarna velen de avond afsloten door hun zoon of dochter mee uit eten te nemen in Delft.

Case TBA

Lunchlezing NS

Damen en Gezelschap Leeghwater werken al jaren nauw samen, meerdere keren zijn er delegaties vanuit Delft naar Vlissingen of Gorinchem gereisd en andersom, zo ook dinsdag 13 december. Damen is actief in vrijwel alle scheepvaart sectoren, waar ze nog steeds zorgen voor heel veel innovaties. Hierdoor heeft Damen genoeg interessante informatie om deze lunchpauze te vullen en de studenten lieten zien dat ze nog veel meer wilden weten over dit bedrijf, met de grote hoeveelheid vragen.

Op 6 december, vlak na Sinterklaasavond, heeft de NS twee afgevaardigden gestuurd naar 3mE om ons meer te vertellen over de innovatie van de NS. Het treinvervoer is natuurlijk een hot topic binnen Nederland, aangezien we dagelijks horen over problemen op het spoor, mede door de hoge treinfrequentie op de trajecten. De lunchlezing ging over de manier waarop nieuwe projecten doorgevoerd worden, zoals de toepassing van een ‘adaptive light system’ dat zichzelf aanpast als er laagstaande zon een coupé in

Op de fiets, strak in pak, vertrokken 7 december ’s ochtends vroeg een aantal enthousiaste studenten, op weg naar TBA. Dit bedrijf optimaliseert container-terminals door oplossingen te zoeken in de automatisering van zelfrijdende voertuigen. Hiervoor voeren ze veel simulaties uit. De dag begon met een presentatie, waarin ze vertelden wat de laatste ontwikkelingen zijn op dit gebied. Tijdens de lunch ontbrak het aan niets en hierna was er tijd voor een ontspannen manier van kennismaking met de werkzaamheden en de werknemers. De studenten kregen een kijkje in een terminal met behulp van een virtual reality bril, een unieke ervaring. Na een aantal wedstrijdjes tafeltennis en tafelvoetbal was het helaas weer tijd om naar huis te gaan.

Lunchlezing Damen

7


DomoticX

Revolutie van het Internet of Things Meer apparaten worden met het internet verbonden. Dit brengt echter de nodige vooren nadelen met zich mee. Het Internet of Things, of afgekort IoT, is een term die naar apparaten die data verzamelen en verzenden via het internet refereert. Feitelijk is het concept dus het verbinden van apparaten met het internet en met elkaar. Dit proces wordt gedreven door twee ontwikkelingen. Ten eerste het steeds goedkoper worden van microsensoren en -processoren en ten tweede de steeds bredere beschikbaarheid van internet. Zodoende worden de kosten om iets met het internet te verbinden alsmaar lager. Dit biedt het perfecte startpunt om apparaten met elkaar te verbinden en nieuwe technologische toepassingen te bedenken, vooral in combinatie met een smartphone welke te allen tijde toegang tot het wereldwijde web geeft. Het verbinden van apparaten met elkaar is iets dat al jaren gebeurt. De pinautomaat uit 1974 kan als eerste Internet of Things apparaat worden gezien. Deze had toen al de mogelijkheid om de balans van een gewenste rekening 8

op te kunnen vragen. De term Internet of Things is jaren later bedacht door de Brit Kevin Ashton. Hij deed in 1999 een onderzoek naar Radio-frequency identification chips aan de Massachusetts Institute of Technology. Dit is een technologie waarmee draadloos informatie kan worden doorgegeven, wat onder meer geleid heeft tot het contactloos betalen. Sinds de eerste betaalautomaat is het aantal met het internet verbonden apparaten flink gegroeid. Sinds 2008 zijn er meer apparaten verbonden met het internet dan dat er mensen op de wereld zijn. Grote bedrijven zien ook de mogelijkheden van slimme apparaten in. Google nam zo bijvoorbeeld Nest Labs over, een bedrijf in slimme apparaten en Apple bracht zijn eigen smartwatch uit.

Ontwikkelingen

De ontwikkelingen van deze markten komen voort uit het leven van de hedendaagse mens. Deze leeft in een alsmaar drukker wordende omgeving. Alles en iedereen vereist zo zijn aandacht. Hoe fijn is het dan om de dagelijkse taken te versimpelen en zodoende meer rust in het leven te creÍren? Dit is exact de gedachte achter de toepassingen van het Internet of Things. Niet alleen kunnen dagelijkse taken versimpeld worden, maar de toepassingen brengen ook mogelijkheden tot kostenbesparing of het verbeteren van levenskwaliteit met zich mee. Een mooi voorbeeld hiervan is de zelfrijdende auto. Door auto’s met elkaar en met hun omgeving te laten communiceren, kan de bestuurder zich


in de toekomst op andere taken concentreren dan op het autorijden. Een zeer inspannende activiteit wordt hiermee uit het dagelijks leven van mensen gehaald. Dat heeft als gevolg dat er meer tijd voor andere activiteiten is. Wanneer deze technologie juist wordt geïmplementeerd, kan ook direct de verkeersveiligheid verhoogd worden. Dit voorkomt weer ongelukken en vertragingen. Mocht die vertraging er toch nog zijn, dan kunnen de auto’s dit ook met elkaar communiceren en ieder een andere alternatieve route rijden, om files elders te voorkomen. Kortom, in alleen deze ene toepassing lijken de mogelijkheden al eindeloos.

IntelligentHQ

De auto is een zeer ingrijpend voorbeeld, maar in kleinere alledaagse apparaten is ook veel winst te behalen. Denk bijvoorbeeld aan de koelkast. Voedselverspilling is nog steeds een grote kostenpost voor vele huishoudens. Wat als je koelkast automatisch de houdbaarheid van producten in de gaten houdt en jou op tijd een recept aanreikt waarin dit product gebruikt kan worden? Een wat bekendere toepassing is terug te zien in de slimme thermostaten. Wanneer jij naar huis gaat, stellen deze je in staat om de verwarming alvast aan te zetten, zodat je behaaglijk thuiskomt. Trek je de deur achter je dicht, dan zet de thermostaat de kachel vanzelf een paar graden lager. Op deze manier kan veel energie bespaard worden, om nog maar over de kosten te zwijgen. Ook een veel gezien voorbeeld is de smartwatch. Deze bevatten steeds meer sensoren om de bewegingen, hartslag en daarmee de gezondheid van de gebruiker in de gaten te houden. Vooral op het gebied van gezondheid wordt veel onderzoek gedaan naar slimme toepassingen.

De chips die tegenwoordig worden geproduceerd zijn flinterdun.

Internet of Nano Things

Veel gezondheidsaspecten zijn van buiten het lichaam niet waar te nemen. Dit is de drijfveer achter een nieuwe ontwikkeling in het Internet of Things, namelijk apparaten op nanoschaal. Het doel is het maken van nano-apparaten,

Wist je dat...

er in 2030 dertig miljard Internet of Things apparaten verwacht worden? Op dit moment zijn er al meer dan achttien miljard en wekelijks komen er zes miljoen bij.

ofwel het Internet of Nano Things. Deze apparaatjes, vaak geproduceerd door middel van genetische modificatie van eencellige organismen, zijn kleine bio-computers. Het doel is om gebruik te maken van DNA en eiwitten om een systeem te maken dat chemische doelen in het lichaam detecteert, een paar bit aan informatie opslaat en hun status kan rapporteren. Het overbrengen van de informatie is mogelijk door middel van een kleurverandering of het uitzenden van een meetbaar signaal. Hiermee kan bijvoorbeeld gezondheidsinformatie worden verkregen en worden gemonitord. Ook dit kan nog een stap verder gaan. Een start-up uit Cambridge, genaamd ‘Synlogic’ maakt namelijk programmeerbare bacteriën. Deze hebben vaak als taak functies over te nemen in het menselijk lichaam die door chronische ziektes niet meer worden uitgevoerd. Het zo ver doorvoeren van draadloze communicatie brengt natuurlijk risico’s met zich mee, want wie kan deze data inzien en wat als iemand de informatie onderschept en verandert?

De zwakte van de draadloze communicatie

Juist de ruggengraat van veel van deze IoT-toepassingen is een zwakke plek. Het is Canadese en Israëlische onderzoekers gelukt om de technologie die apparaten draadloos met het internet laat communiceren, te hacken. Het radioprotocol dat al vijftien jaar wordt gebruikt, genaamd ZigBee, is de brug tussen digitale sloten, schakelaars, rookmelders en het wereldwijde web. De zenders die deze technologie gebruiken, hebben vaak een zeer beperkt bereik, zo rond de tien meter. Door de gegevens van zender naar zender door te geven naar een centraal punt, dat verbonden is met het internet, kunnen er grotere afstanden overbrugd worden. Dit kan zonder dat iedere zender individueel met het internet verbonden hoeft te zijn. Juist deze eigenschap maakt het zeer gevaarlijk. Het is hackers gelukt om deze eigenschap te misbruiken en zodoende een heel netwerk te besmetten. Het team van onderzoekers demonstreerde dat met een relatief onschuldig voorbeeld: Hue lampen. Hue is een lichtregelsysteem van Philips. Het netwerk van deze lampen begon steeds harder te flikkeren als er een drone in de buurt van de lampen kwam. De Hue lampen raakten van slag door een virus, dat van de ene lamp naar de andere lamp was overgebracht. 9


het traceren van objecten. Voor deze apparaten is er een oplossing genaamd LoRa. Dit staat voor Long Range en is een draadloze netwerktechnologie om kleine hoeveelheden data over te brengen. Dit maakt het gemakkelijk om de eerdergenoemde toepassingen toch mogelijk te maken.

Business Insider Nederland

Een knipperende lamp is relatief onschuldig, maar er zijn ook meer dreigende voorbeelden. Zo werd eind oktober een netwerk van duizenden videorecorders en webcamera’s gebruikt om een DDoS-aanval op het Californische internetbedrijf DynDNS uit te voeren. Bij een DDoS-aanval wordt een server platgelegd door zo vaak mogelijk een verbindingsverzoek te doen met zo veel mogelijk apparaten. De hackers hadden deze met een computervirus gegijzeld. DynDNS zorgt ervoor dat internetbezoekers naar de juiste servers worden doorverwezen. Door de data-tsunami, die werd veroorzaakt door deze apparaten, raakten sites als Twitter, Amazon, Spotify en Paypal urenlang onbereikbaar.

Het is voor een hacker een koud kunstje om jouw apparaat te hacken.

De oorzaak is dat veel IoT-apparaten niet ontworpen zijn om met het internet verbonden te worden. Vroeger hing een beveiligingscamera aan één afgezonderde computer, nu worden de beelden onbeveiligd verstuurd via het internet. Zo is het voor een hacker een koud kunstje om te ontdekken of jij wel of niet thuis bent. Dat geeft inbrekers een heel gemakkelijk middel om hun slag te slaan. Om deze ontwikkeling tegen te gaan, moet de beveiliging van de apparaten verbeterd worden. Op dit moment is hier nog geen wet- en regelgeving voor, maar er zijn wel voorstellen om een verplicht keurmerk in te voeren en om een product te verbieden wanneer deze onveilig blijkt te zijn.

LoRa

Voor veel toepassingen is het vaak niet mogelijk of rendabel om een vaste internetverbinding tot stand te brengen. Dit komt bijvoorbeeld doordat er niemand met een smartphone fysiek in de buurt is, er geen stroom is om een mobiele dataverbinding te faciliteren of omdat het te duur is om een internetkabel aan te leggen voor de kleine hoeveelheden data. Voorbeelden waarbij één of meer van deze aspecten aan de orde zijn, zijn meetpunten voor waterstanden op afgelegen plekken of sensoren voor 10

De kracht van de technologie ligt in het gebruik van een open frequentie, waarover met een zeer lage frequentie en snelheid data wordt verstuurd. Dit geeft de mogelijkheid om de LoRa nodes, de apparaatjes die het LoRa signaal kunnen ontvangen en verzenden, tussendoor in slaapstand te zetten. Hierdoor wordt het stroomverbruik drastisch gereduceerd, waardoor het zelfs mogelijk is ze op een batterij te laten werken. Hierbovenop wordt gebruik gemaakt van een frequentie die openbaar gebruikt mag worden. Dit maakt het mogelijk om zelf een eigen netwerk op te zetten, zonder dat hier bijvoorbeeld simkaarten voor nodig zijn. Het LoRa kan dus een openbaar netwerk zijn, waar iedereen gratis gebruik van kan maken.

The Things Network

De gedachte dat iedereen gratis beschikking over LoRa moet hebben, is de filosofie achter het initiatief ‘The Things Network’. Deze gemeenschap heeft als doel om een werelddekkend netwerk te maken, gefinancieerd door middel van crowdfunding. De gemeenschap faciliteert de ontwikkeling van componenten die nodig zijn om LoRa te gebruiken. Zo heeft men voor de LoRa nodes bepaalde soft- en hardware nodig. Deze worden kant-en-klaar aangeboden. De zendmasten van het signaal, de zogenaamde gateways, zijn ook verkrijgbaar. Eén zendmast heeft een bereik van tien kilometer. Het is ook mogelijk om zelf een gateway aan te schaffen en zodoende bij te dragen aan het netwerk. De ontwikkelingen van verbonden apparaten vinden in veel gebieden plaats. Door middel van open initiatieven, goedkope hardware en goede documentatie op het internet is het voor iedereen mogelijk om hieraan bij te dragen. Het is slechts een kwestie van tijd voordat er geen apparaten meer analoog functioneren. Voordat het echter zover is, moet er op het gebied van veiligheid nog wel een flink aantal stappen gezet worden. Tot die tijd is het de vraag of je slimme broodrooster echt alleen aan het roosteren is. Coen Bakker


Ruimte voor talent en ambitie

INGENIEURSWERK MENSENWERK Onze ingenieurs en adviseurs krijgen alle ruimte om het beste uit zichzelf te halen in projecten op het gebied van water, infrastructuur, milieu en bouw. Wat is jouw talent? www.witteveenbos.nl > werken bij


| Onderwijs MOOC-uitwisselingsprogramma

Massive Open Online Courses (MOOCs) beginnen aan de TU Delft steeds populairder te worden. Om haar studenten nog meer te betrekken bij deze online courses, heeft de TU Delft besloten een wereldwijde samenwerking op te zetten met andere universiteiten. De TU Delft heeft met de volgende zeven universiteiten een overeenstemming bereikt: • Federale Technische Universiteit van Lausanne in Zwitserland • Universiteit van Queensland in Brisbane, Australië • Nationale Universiteit van Australië • Universiteit van British-Columbia in Vancouver • Rice Universiteit in Houston • Universiteit van Edinburgh in Schotland • Universiteit van Wetenschap en Technologie in Hong Kong Door de samenwerking is het voor de studenten van de desbetreffende universiteiten mogelijk om vanuit hun eigen stad MOOCs te volgen van andere instellingen. Ook gaat de TU Delft hier in de toekomst studiepunten voor toekennen. Dit verschilt met vroeger toen deze MOOCs alleen een certificaat opleverden wanneer deze succesvol waren afgerond. De bijbehorende tentamens zullen worden afgelegd bij de eigen universiteit. De MOOCs kunnen in overleg met de universiteit deel uitmaken van de vrije minor of als extra keuzevak. Vanaf februari 2017 zal er begonnen worden met een beperkt aantal MOOCs die gratis te volgen zijn voor de studenten van de acht universiteiten.

Bachelor uitreiking Werktuigbouwkunde

Op 27 oktober vond de jaarlijkse diploma uitreiking in de Aula plaats van de nieuwe Bachelors of Science voor circa 350 studenten van Werktuigbouwkunde en Maritieme Techniek. De uitreiking was extra speciaal, omdat er rond de negentig studenten van het nieuwe curriculum als eerste van de lichting hun Bachelor mochten ophalen. Tijdens de uitreiking kregen de studenten en hun familie presentaties voorgeschoteld van David Abbink, Theun Baller, Hans Hellendoorn en enkele van hun mede-studenten. Na de uitreiking was er een borrel in de foyer waar alle studenten van hun Bachelor diploma hebben genoten.

Eén BSA voor WB en MT

Vanaf dit jaar hebben de studies Werktuigbouwkunde en Maritieme Techniek een gezamenlijk Bindend Studie Advies (BSA). Dit houdt in dat een student niet tussen de 12

beide studies mag switchen wanneer deze zijn of haar BSA niet heeft gehaald. Ook betekent dit dat er voor februari gestopt moet worden met de studie als diegene erachter is gekomen dat de andere van de twee studies hem of haar beter ligt of wanneer hij of zij niet op koers ligt om het BSA te halen. Via studenten.tudelft.nl/3me/ is hierover meer informatie te vinden.

TU Delft

Bachelor

De bachelor uitreiking

Boekenmarktplaats

Bij Gezelschap Leeghwater bieden wij sinds een jaar de mogelijkheid aan om jouw oude studieboeken te verkopen onder je mede-werktuigbouwers. Op dit platform kun je aangeven of je een boek van een bepaald vak zoekt of dat je het boek graag wilt aanbieden. De site is te vinden via de onderwijspagina onder het kopje ‘Boeken’.

Gemeenschappelijke deel Mechanical Engineering

Vanaf het collegejaar 2016-2017 heeft er binnen de master Mechanical Engineering een grote verandering in het curriculum plaatsgevonden. De reden hiervan is dat iedere Mechanical Engineer uiteindelijk, na het behalen van zijn masterdiploma, over een aantal van dezelfde kwaliteiten moet beschikken. Dit betekent dat een Transport Engineer ook kennis van bijvoorbeeld warmteoverdracht moet hebben. Een dergelijk voorbeeld zou ook gemaakt kunnen worden voor de andere tracks. Hierdoor zitten de volgende vakken verplicht in het programma. • Advanced Heat Transfer (ME45000) 3 EC Q1 • Control Systems Design (SC42000) 3 EC Q1 • Physics and Measurement (ME46005) 6 EC Q1+Q2 • Nonlinear Mechanics (ME46000) 4 EC Q2 Benieuwd wat er nog meer gebeurt op onderwijsgebied? Elke twee weken staat er op leeghwater.nl/onderwijsnieuws een update.


Geboren op 8 november 1955 in Giekerk en opgegroeid in Leeuwarden, ben ik in 1969 naar Voorschoten verhuisd. Ingestroomd in het eerste jaar van de Mammoetwet heb ik het Atheneum gedaan in Leiden. Mijn grootste hobby’s waren toen het opvoeren van brommers (een Garelli met zes paardenkracht), het repareren van buizenradio’s, later het bouwen van transistorversterkers en luidsprekerboxen en de relativiteitstheorie van Einstein. De keuze voor de TU Delft was dus een logische. Het kunnen zien van de werking van bewegende machines sprak mij toch het meest aan. Na een goed eerste jaar in 1974, waarbij ik negentig procent van de punten had gehaald, viel mijn studie stil. Het leven op het Krakeelhof was veel te leuk. Echter, na de keuze voor de Techniek van het Grondverzet in 1980 kwam de studie in een stroomversnelling met als resultaat cum laude in 1983. Ik wilde toen emigreren naar de Verenigde Staten, maar werd gevraagd door prof. de Koning voor een promotieonderzoek: een jongensdroom. In 1987 werd de promotie afgerond met als onderwerp het bewegingsgedrag van een zeegaande snijkopzuiger; een combinatie van Werktuigbouw, Maritieme Techniek en Grondmechanica. Het onderzoek werd uitgevoerd met de eerste IBM pc in de faculteit in 1983, met 64 kilobyte RAM en een 360 kilobyte floppydrive. Harde schijven bestonden toen nog niet. Na de promotie kreeg ik een baan aangeboden als universitair docent bij prof. de Koning. Ons idee was een opleiding te beginnen voor alle grofstoffelijke werktuigen en installaties op zee. Dit is de opleiding Offshore en Dredging Engineering geworden. We begonnen in 2004 met vijftien studenten, in de loop der jaren is de instroom gegroeid tot een maximum van 160 studenten per jaar in 2014 met 25 procent internationale studenten. Vanaf het begin heb ik hier weer de rol van opleidingsdirecteur mogen vervullen en later ook van Maritieme Techniek. Het onderzoek binnen Dredging Engineering bestaat uit onderzoek naar de fysica van de interface tussen grond en water. Concreet betekent dit onderzoek naar snijprocessen in grond, het hydraulisch transport van grond, erosieverschijnselen en bezinkingsprocessen. Prof. Kenneth Wilson vergelijkt met name het hydraulisch transport van vaste stof met de parabel van de zes blinde mannen en de olifant. Het gaat over zes blinde reizigers die op hun levensweg tegen verschillende delen van een olifant aanlopen. De één voelt aan een poot, de ander de staart, de anderen de Slurf, de slagtanden, de oren en de buik. Elke blinde man schept vervolgens zijn eigen versie van de realiteit, gebaseerd op

zijn eigen beperkte ervaring en perspectief. Prof. Kenneth Wilson laat zien dat bij het onderzoek naar de fysica van hydraulisch transport er vele werkelijkheden bestaan. Denk aan de tegenstellingen tussen grote pijpdiameters versus kleine pijpdiameters, grote korreldiameters versus kleine korreldiameters, hoge concentraties versus lage concentraties en hoge leidingsnelheden versus lage leidingsnelheden. Dit leidt al tot zestien mogelijke combinaties en evenveel werkelijkheden, maar er zijn nog meer combinaties mogelijk. De vraag is dus: Vormen al deze werkelijkheden een objectieve werkelijkheid of niet? Dit is een uitdaging voor een wetenschapper. Door vrijwel al het onderzoek te bestuderen, vanaf 1906 en verbanden te zoeken tussen alle theorieën uit de literatuur is van de verbanden tussen alle parameters en fysische verschijnselen een beeld ontstaan van het geheel. Het bleek echter noodzakelijk om de olifant niet alleen aan de buitenkant te onderzoeken, maar ook het inwendig functioneren. Het eindresultaat is de dubbel logaritmische olifant. De olifant van Wilson bestaat dus. Omdat de olifant ook het symbool van het Gezelschap Leeghwater is, heeft deze olifant met toestemming van

Dr.ir. Sape A. Miedema

Professorenstuk

De dubbel logaritmische olifant

het 147ste bestuur van het Gezelschap de naam Leeghwater gekregen. De achterliggende theorie kan gevonden worden in het boek: ‘Slurry Transport: Fundamentals, A Historical Overview & The Delft Head Loss & Limit Deposit Velocity Framework’ van ondergetekende. Het boek is gratis en kan gedownload worden via ResearchGate. Dr.ir. Sape A. Miedema

13


| Oud-bestuurder spreekt Gezelschap Leeghwater bestaat 149 jaar. Er zijn veel leden die een mooie tijd bij het Gezelschap hebben beleefd. In elke editie van de Slurf wordt een oud-bestuurder gevraagd om zijn of haar ervaringen met het Gezelschap te delen.

Nadja Cramer 1998-2006 2000-2001

“De fantasie bij het grote bedrijfsleven is een beetje op.” zegt Maarten Schinkel, economisch journalist bij NRC. Hij maakt deze opmerking in de context van het huidige, dubieuze beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), die elke maand tachtig miljard euro Europa in pompt in de hoop het levenloze lichaam, dat onze economie op dit moment is, te reanimeren. Hoewel gericht op het stimuleren van innovatie en het creëren van banen, lijkt het erop dat dit beleid vooralsnog niet erg effectief is en het uit het niets gecreëerde, digitale geld enkel in de financiële markten van beleggingen en obligaties blijft rondzweven. Kortom, we máken te weinig. In een tijd van hoge technologische ontwikkeling laten we de slimme technologie liever vóór ons werken. Ingenieusheid vertaalt zich in een simpele druk op de knop van de nieuwste app. Een werktuigbouwer denkt echter anders. Mijn eerstejaars ontwerpopdracht was een ladderklimmer. Geen mooie presentatie over hoe zoiets zou kunnen werken, niet eens een strakke simulatievideo of website, maar een ontworpen, gebouwd en werkend apparaat dat in staat was autonoom een ladder op te komen met tandwielen, ketting en al. Projectmatig onderwijs stond hoog op de agenda van de faculteit en wij waren zogezegd de eerste proefkonijnen. Ik kreeg de smaak van samenwerken te pakken en mijn eerste echte kennismaking met Gezelschap Leeghwater was het organiseren van het symposium over het transport van de toekomst. Waar we toen, met het magische jaar 2000 om de hoek, een revolutie voorzagen van autonome vervoersmiddelen, rijdt Uber nu nog steeds niet met Google driverless EV’s (electric vehicles). Bedrijven zoals Google en Apple zijn volledig cashed-up, maar blijkbaar ontbreekt het hen aan fantasie om op grote schaal en commercieel te investeren in ingenieuze werktuigen. Het belang van èchte producten bouwen, is de kern van de werktuigbouwer en iets waar we prat op gaan. Ik weet nog hoe ik op een goede avond van mijn bed werd gelicht om op het bankje van Huet gevraagd te worden. 14

Nadja Cramer

Jaren van studeren: Bestuursjaar:

Het 133ste bestuur met mitella

Hier ontmoette ik mijn mede-bestuursgenoten. Niemand twijfelde en volmoedig stemden we alle zes toe, nog niet wetende wat voor een eindeloos mooie tijd we precies tegemoet gingen. Wij waren het 133ste bestuur en trotse werktuigbouwers met de Fant hoog in het vaandel. We waren een eenheid en voelden ons letterlijk direct verbonden. De foto is bewijs van onze bestuursband. Als antwoord op de beruchte vraag tijdens de ALV, droegen we namelijk tijdens onze installatie allemaal een mitella uit loyaliteit voor Jan-Pieter die de Fant had verdedigd op de VSV borrel met als resultaat een arm uit de kom. En aan FANTasie was bij het 133ste in elk geval geen gebrek. Dat overspande het hele spectrum van het adopteren van het Blijdorpse olifantje Banka tot aan het megalomane plan voor een ‘olifantijn’ in de vijver aan de Mekelweg 2. De olifant staat voor kracht, intelligentie en vindingrijkheid. Onze Penningmeester Rengko Geurts, tevens onze gevatte woordenspeler, liet geen gelegenheid voorbij gaan om de olifantastische reputatie van het Gezelschap als oudste vereniging en ‘leader of the pack’ onder andermans neus te wrijven, bij voorkeur andere verenigingen. Samen met de Commissaris Voorlichting, Philip Rompa, was dit stel berucht om zijn soms onhandige, meestal irritante, maar voor ons mede-bestuurders altijd vermakelijke grappen. Deze moesten dan weer worden goedgepraat door Voorzitter Gijs van Essen in het belang van de relaties en het samenwerkingsverband tussen onder andere de Commissaris Extern, Jan-Pieter Kuipers, en de andere verenigingen. De loyaliteit verzamelde zich allemaal rondom ‘Monsieur-ke’, onze iconische olifant en beschermd door de Secretaris Wouter Scholtens, die dan weer de rol van redelijkheid zelve aanmat, dan weer furie blies over iedereen die ook maar aan de olifant dàcht. De goede band is er nog steeds, zo ook de gevatte grappen.


Als Commissaris Onderwijs werkte ik aan de eerste virtuele colleges via het internet. Ook begeleidde ik het team dat een masterclass over investment banking organiseerde. Als makers van echte dingen blaatten we graag tegen onze Rotterdamse collega’s met hun mooie economische praatjes, maar stiekem lonkte het avontuur van de financiele markten toch ook wel. We verhuisden naar een kamer boven de hoofdingang van de faculteit, dichter bij het vuur van onze ‘klanten’, de studenten die we representeerden. En die taak namen we zeer serieus. Naast de vele borrels en Olifant jenever, werkten we hard. We waren ambitieus. Onze bestuurvakantie naar Egypte was direct na De Delftse Bedrijvendagen met als gevolg dat Kuipers de bijna 24urige trein trip dwars door het land van Cairo naar Luxor alleen maar slapend heeft beleefd.

Om terug te komen bij Maarten Schinkel, de grote vraag is hoe we het economische systeem weer aan het draaien kunnen brengen zonder er zulke astronomische bedragen in te pompen. Zijn we bezig een systeem te redden wat inherent imperfect is? Misschien is het tijd voor een heel nieuw economisch paradigma. Mijn advies is om er een werktuigbouwer samen met een econoom op te zetten om dat uit te knobbelen en er iets van te máken.

Nadja Cramer

Ik woon inmiddels zeven jaar in Australië, dus mijn laatste oud-besturen borrel (OBB) is al weer een hele tijd geleden. De foto is van de OBB in 2008, met alle Commissarissen Onderwijs. Het doet me echter altijd weer veel goed een e-mail van het Gezelschap in mijn inbox te ontvangen wat steevast de mooiste herinneringen aan mijn studententijd oproept. We hebben veel lol gehad met elkaar. Met vijf van de zes bestuurders zijn we de master Systeem- en Regeltechniek gaan doen. Het optimaliseren van het hele systeem heeft me altijd mateloos gefascineerd. Ik studeerde bij Shell af op dynamische optimalisatie. Na een korte kennismaking met investment banking bij JP Morgan in London, begreep ik al vrij snel dat daar niet mijn passie lag; er werd niets gemáákt, anders dan veel uren.

Werktuigbouwers zijn nieuwsgierig, vindingrijk en ondernemend. Het belangrijkste wat ik in de praktijk bij Shell geleerd heb, is dat het om mensen gaat. Ik kwam in een jong team terecht aan de commerciële kant van het ontwikkelen van gas export projecten. Mijn baas was een zeer vakkundig 3D-onderhandelaar, influencer, samenwerker, levensgenieter en géén ingenieur. Hij deed wat hij leuk vond en was er (dus) goed in. Als je wilt innoveren, een nieuw product aan de man wilt brengen is een simpele (of complexe) rekensom verre van genoeg. De adoptie van de technologie of vernieuwing door mensen en het teweegbrengen van een (massale) gedragsverandering is het moeilijkste wat er is. Desalniettemin is dát in combinatie met een fascinatie voor ons energiesysteem wat mij drijft. Na tien jaar en een uiterst gevarieerde carrière bij Shell werk ik nu als zelfstandig ondernemer samen met een ingenieursbureau aan schone energie projecten. We bouwen de infrastructuur van geïntegreerde en energie efficiënte systemen. Zo willlen we duurzame energie beschikbaar maken voor iedereen.

De oud-besturen borrel in 2008 15


Blairbunting

Het zwarte oog in de lucht Het product van een groep grenzeloze uitvinders met een oneindige hoeveelheid geld uit de kas van de regering van de Verenigde Staten. Op 1 mei 1960, terwijl de Koude Oorlog met de minuut bedreigender werd, werd een Amerikaans U-2 vliegtuig uit het luchtruim van de Sovjet-Unie geschoten door een Sovjet-raket. De U-2 vliegtuigen werden gebruikt om de vijand te bespioneren. President Eisenhower besloot na dit incident om met een beter alternatief te komen voor de U-2. Zo kwam het bevel aan bij een tak van Lockheed Martin’s Advanced Development Programs, genaamd Skunk Works, om het onmogelijke te creëren. Er moest een nieuw verkenningsvliegtuig komen dat niet uit de lucht kon worden geschoten. Dit betekende dat er een machine moest worden ontworpen die enorm zou voorlopen op de toenmalige technologie; elk onderdeel moest opnieuw worden uitgevonden. Wat er toen in 1964 verscheen, is een van de meest geavanceerde apparaten uit de twintigste eeuw: de SR-71, ofwel de Blackbird. 16

Een geheel nieuw vliegtuig

De Blackbird werd ontworpen om het snelste vliegtuig ooit te worden en moest, ongemerkt, diep kunnen doordringen in vijandelijk gebied. Het toestel kreeg daarvoor twee Pratt & Whitney J58 afterburning motoren. Deze motoren konden veilig opereren met een snelheid van Mach 3.4 op 25 908 meter hoogte. Ter vergelijking: Mach 1 is één keer de geluidsnelheid, dus de Blackbird vloog met een snelheid van één kilometer per seconde. Deze snelheden zijn zo extreem dat de romp van de SR-71 door de luchtweerstand opwarmt tot ongeveer 450 graden Celsius. Dit brengt veel problemen met zich mee. Zo moest er een uitmuntend aircosysteem worden ontwikkeld voor in de cockpit, anders zou deze rond de 120 graden Celsius worden. Ook werd het vliegtuig zwart geverfd, zodat de warmte beter verspreid kon worden over de romp van het verkenningstoestel en er een warmtehoeveelheid van 25 graden Celsius kon worden geabsorbeerd. Hieraan dankt de Blackbird zijn naam. De gebruikelijke kerosinebrandstoffen konden niet worden gebruikt voor de Blackbird, aangezien deze zouden ontvlammen tijdens de vlucht door de hoge temperatuur van het toestel. Er moest een nieuwe soort brandstof komen. Er werd een speciale brandstof uitgevonden die moeilijk ontvlambaar zou zijn, genaamd JP-7. Dit zorgde direct weer voor een gevolgprobleem: hoe krijg je de JP-7 brandstof dan


aan het branden? Hiervoor werd een gewelddadige variant van kerosine gebruikt, genaamd tri-ethylboraan, dat al ontvlamt als het in aanraking komt met lucht. Zo kwam het tot stand dat de Blackbird een mengsel van twee verschillende brandstoffen nodig had om in de lucht te komen.

Flabber

De lastigste complicatie was dat veel materialen niet gebruikt konden worden voor de bouw van het toestel. De temperaturen die de Blackbird te verduren kreeg wanneer deze operationeel was, zijn te extreem voor de gebruikelijke metalen zoals aluminium en staal. De Blackbird moest hierdoor voor 93 procent bestaan uit titanium. Dit metaal is erg sterk, licht, corrosiebestendig en kan extreem goed tegen temperatuurwisselingen. Het probleem van titanium is echter dat het vrij bros is. Er moesten speciale technieken ontwikkeld worden om het titanium tot de juiste vorm te bewerken en zelfs dan bleek het nog vaak fout te gaan. Van de zesduizend onderdelen die werden geproduceerd, kon minder dan tien procent daadwerkelijk worden gebruikt. Dit was echter nog niet het grootste probleem. De hoofdleverancier van titanium was namelijk de vijand zelf, de Sovjet-Unie. De C.I.A. heeft schijnbedrijven moeten oprichten om in het geheim grote hoeveelheden titanium te kunnen kopen van de Russen.

De SR-71 wordt hier in de lucht van brandstof voorzien.

Het laatste probleem door de grote temperatuurverschillen is dat het titanium uitzet en krimpt. De 32.7 meter lange Blackbird werd nog eens dertig centimeter langer in de lucht. Als oplossing werden op sommige plaatsen van de romp van het toestel ribbelingen gemaakt, als een soort van golfplaat. Zo kon de romp uitzetten bij een temperatuurverhoging zonder dat er scheuren ontstonden. Dit kon echter niet worden toegepast bij de brandstoftanks, waardoor hier grote moeilijkheden konden ontstaan. Hier is vrij out-of-the-box over nagedacht en er kwam een opmerkelijke oplossing. De ontwikkelaars lieten met opzet

gleuven in de tanks zitten. Hierdoor kon brandstof uit de tanks lekken totdat de Blackbird in de lucht zat, want dan werden de gleuven gedicht door het uitzettende titanium. Om dit te kunnen laten werken, werd de tank van de SR-71 pas vlak voor het opstijgen gevuld met de minimale hoeveelheid brandstof om het toestel te laten opstijgen. Kort hierna werd het toestel bijgevuld door KC-135 Stratotankers. Dit zijn vliegtuigen die andere vliegtuigen in de lucht van brandstof kunnen voorzien door erboven te zweven en zich met een slang te verbinden met het toestel dat bijgetankt moet worden. De KC-135 Stratotankers moesten hiervoor op topsnelheid vliegen én in een duikvlucht naar beneden gaan om de snelheid van de Blackbird te kunnen evenaren. Per missie moest dit ongeveer drie à vier keer gebeuren, omdat de Blackbird 19 000 kilogram aan brandstof per uur verbruikt. Ter vergelijking: een Boeing 747 verbruikt ongeveer 14 000 kilogram brandstof per uur en is 6.5 keer zwaarder dan de SR-71.

Een onverslaanbaar vliegtuig

De Blackbird is legendarisch geworden, omdat er nooit één van de 32 gemaakte toestellen is neergeschoten. Dit heeft een aantal redenen. Ten eerste waren de Russische gevechtsvliegtuigen geen partij voor de SR-71. Naast dat de Blackbird net iets sneller was dan de Russische MiG-25 onderscheppingsvliegtuigen, opereerde de Blackbird vijf kilometer boven de vlieggrens van de MiG-25. De Russische gevechtsvliegtuigen konden simpelweg niet in de buurt van de Blackbird komen. Ten tweede is bedacht dat de SR-71 minder kans had om neergeschoten te worden, als deze zo klein mogelijk op de Russische radars zou verschijnen. Hiervoor werd de onderkant van het toestel dusdanig ontworpen, dat het zo min mogelijk radargolven zou reflecteren. De motoren werden bijvoorbeeld in de vleugels verwerkt in plaats van eronder geplaatst. Ook werd er een nieuwe radar-absorberende stof ontwikkeld en aan de zwarte verf toegevoegd. Dit element bestaat uit kleine ijzeren balletjes die gaan trillen door de radargolven, waarna deze omgezet worden in warmte. Hierdoor blijft er weinig energie in de vorm van radargolven over die weerkaatst kunnen worden. Dit alles werd getest door een volledig-op-schaal-gemaakte Blackbird op een lange paal te zetten bij Skunk Works’s geheime locatie: Area 51. Bij het onderzoek gebruikten de Amerikanen radarapparatuur afkomstig uit de Sovjet-Unie en al snel bleken de aanpassingen succesvol te zijn. De Blackbird werd tot wel negentig procent kleiner weergegeven op de radars: net iets groter dan een vogel, maar kleiner dan een mens. 17


De derde reden dat de piloten in de Blackbird relatief veilig waren, kwam door de hoogte in samenwerking met de extreem goede camera aan boord. Door de hoogte van 25 kilometer konden de piloten een gebied vastleggen van 259 000 vierkante kilometer per uur, ongeveer 6.5 keer de grootte van Nederland. De camera was daarnaast zo scherp dat de piloten op deze hoogte een golfbal op een golfbaan konden fotograferen. Door deze twee eigenschappen hoefde de SR-71 vaak niet in het luchtruim van de vijand te komen. De beslissing van de vijand om de Blackbird aan te vallen werd hierdoor minder snel genomen. Wanneer de Russen echter de Blackbird ontdekten op de radars en de beslissing werd genomen om deze aan te vallen, kwam de versnelling van het toestel van pas. Dit is tevens de laatste reden waarom er nooit een Blackbird is neergeschoten. In de jaren dat de Blackbird operationeel was, zijn er meer dan 4 000 grond-naar-lucht raketten op de toestellen afgevuurd. Geen van deze raketten raakte doel. Het protocol van de piloten bij een vijandelijke raket bestond niet uit ingewikkelde afleidmanoeuvres, maar uit het simpelweg versnellen van de SR-71. Deze versnellingen waren zo extreem dat de raketten altijd kilometers achter de Blackbird ontploften. De vijand kon vaak niet nog een raket afvuren, want tegen de tijd dat de berekeningen van de locatie van het doelwit klaar waren, was de Blackbird al lang weg.

de krachten die ze tijdens de vluchten zouden ondervinden. Ook was er de opmerkelijke eis dat de piloten getrouwd moesten zijn en kinderen moesten hebben. Het idee was dat de piloten dan geen informatie zouden verstrekken aan de vijand. Eigenlijk was dit een dreigement vanuit de Amerikanen naar de piloten toe.

Wist je dat...

de piloten na de landing vanwege de hitte van het toestel minimaal een half uur moesten stilstaan voordat ze mochten uitstappen? De Blackbird moest in die tijd afkoelen en dan alsnog mocht de bemanning de romp niet aanraken bij het uitstappen. Tijdens de vlucht hadden de bemanningsleden speciale pakken aan die leken op de pakken van astronauten, wat niet gek was, omdat de kleding ontwikkeld werd door NASA. Deze pakken zorgden ervoor dat de piloten niet zouden omkomen door de kou en zuurstoftekort als de druk in de cockpit zou wegvallen. Ook zou de bemanning caissonziekte krijgen zonder deze pakken. Caissonziekte, beter bekend als duikersziekte, ontstaat als iemand een te snelle drukverlaging in zijn of haar omgeving ondervindt.

Flabber

Na de Koude Oorlog

Er zijn in totaal 158 piloten aangenomen.

Bemanningsleden

De bemanning van de Blackbird bestond uit twee ervaren piloten. Eén was verantwoordelijk voor de besturing van het toestel en de andere piloot regelde het radiocontact en de camera-apparatuur. Deze personen moesten minstens 1 500 uur in een straaljager hebben gezeten voordat ze überhaupt in aanmerking kwamen om een piloot van de Blackbird te worden. Daarnaast moesten de kandidaat piloten heftige fysieke testen ondergaan, aangezien de bemanningsleden niet mochten flauwvallen als gevolg van 18

Hoewel de opdracht voor de SR-71 in 1960 werd gegeven, waren er in 1950 al plannen voor dit toestel ontwikkeld en is er getest. Dit was net na de Tweede Wereldoorlog, toen het pas net mogelijk was voor vliegtuigen om door de geluidsbarrière te breken. Toch kon Skunk Works een apparaat creëren dat drie keer sneller was dan het geluid. De SR-71 liep zelfs zo ver op zijn tijd vooruit, dat het vliegtuig nog steeds het wereldsnelheidsrecord heeft. Toch is het toestel langzaam verdwenen uit de lucht en in Amerikaanse musea geplaatst. Satellieten werden in gebruik genomen en deze konden de taken van de Blackbird overnemen. De kosten wogen hierdoor niet meer af tegen het resultaat en in 1999 heeft de SR-71 zijn laatste vlucht gemaakt. Echter, het antwoord op de vraag of de onmogelijke opdracht van Eisenhouwer goed is uitgewerkt, is ja. De Blackbird is een ongeslagen verkenningsvliegtuig geworden. Thomas Ceha


Commissie uitgelicht | Een illuster sms’je, dat is waar onze tijd als commissie van Mechnificent mee begon. Zonder enig idee te hebben van wat ons allemaal te wachten stond, stortten wij ons alle zes volledig op het organiseren van het grootste feest van Gezelschap Leeghwater. Het organiseren begon bij de eerste vergadering, wat voor sommigen van ons ook gelijk de eerste ontmoeting met de rest van de commissie was. Na de eerste informatie te hebben gekregen van onze toenmalige QQ’er hadden we eigenlijk nog steeds geen idee wat er allemaal moest gebeuren. Toch moest er gelijk een beslissing worden gemaakt: wie gaat welke functie innemen? Onze enige echte Voorzitter is Milan. Als de gesprekken in de vergadering alle kanten opgaan, weet deze man het steeds weer centraal te houden. Alles wat tijdens een vergadering wordt gezegd, wordt genotuleerd door onze Sercretaris, Sietze. Naast een talent voor notuleren heeft hij ook een talent voor turfjes uitdelen. De man van het geld is onze Penningmeester, Wouter. Hij is tevens onze locatiebekendmaker. Daan is onze Commissaris Extern en weet veel van communiceren, wat belangrijk is voor deze functie. Dan hebben we nog onze Commissaris Logistiek, Wietse. Hij is multi-inzetbaar, heeft verstand van licht én geluid en is ook nog gek op posters ophangen. Als laatste hebben we Femke, onze Commissaris Promo, die zelfs ná een vergadering nog te vinden is in het aquarium. Het belangrijkste bij de start van een commissie is het vormen van een beleid. Dit zorgt ervoor dat iedereen op één lijn zit en hetzelfde doel heeft. In ons beleid zitten afspraken over de prijs, bereikbaarheid en het neerzetten van een vet feest. Het beleid is maar een klein deel van wat er geregeld moet worden. Voor verdere stappen in de organisatie is vooral de begroting belangrijk. Zonder een indicatie van het budget heeft niemand een goed aanknopingspunt. In de eerste paar vergaderingen werd vooral naar de uitwerking van het beleid gekeken. Al snel kwamen we erachter dat het beleid maken slechts een klein deel is van de organisatie. Daarom gingen we zoeken naar locaties. Dit is zo makkelijk nog niet. Bij het vinden van een locatie moet namelijk worden gedacht aan ligging, kosten en afmetingen. Er zijn veel locaties te vinden, maar er zijn niet veel locaties waar 1 250 personen in passen. Voor een kleiner aantal personen wilden we niet gaan, want hoe meer zielen hoe meer vreugd. Hierdoor ging het afstrepen

Facebook

Mechnificent Commissie

Mechnificent 2016

van verschillende locaties aan het begin erg snel. Er bleven nog een paar opties over. We hebben uiteindelijk gekozen voor niets minder dan Factory 010. We hebben dit jaar namelijk een grote primeur: We hebben voor het eerst ooit, in de rijke geschiedeins van Mechnificent, een tweede zaal. Dag en nacht hebben we doorgewerkt om deze zalen te vullen met de beste artiesten, om zo voor ieder zijn smaak iets te bieden. Waar de hoofdzaal zich meer zal richten op feestmuziek en hitjes, kunnen de liefhebbers in de tweede zaal opgaan in techno en deep house, door enkel een gang van veertig meter door te lopen. Zonder drank is een feest niet compleet. Het kon ook niet anders dan dat we ook hier over na hebben gedacht. Naast het drinken van bier en sterk in alle soorten en maten kan er dit jaar ook Jillz worden gedronken bij de vrouwenbar. De uitdaging voor ons was het inschatten van aantallen, want hoeveel drinkt de gemiddelde student? In totaal hebben we zeventig fusten van vijftig liter bier koud liggen voor het feest, om maar even een inschatting te geven in welke hoeveelheden er gedacht moet worden. Locatie, artiesten en drank zijn natuurlijk zeer belangrijke onderdelen van een feest, maar het maakt Mechnificent nog niet perfect. Daarom zullen er op het feest veel andere leuke toevoegingen zijn die ervoor zorgen dat het voor iedereen een onvergetelijke avond wordt. Een lounge met bottleservice en een gadget die bij binnenkomst direct je aandacht zal opeisen zijn nog maar voorproefjes van wat er allemaal te vinden is dit jaar op Mechnificent. Voor updates raden we iedereen aan Facebook in de gaten te houden. Femke van Giessen 19


KICK START YOUR CAREER! Every year ‘De Delftse Bedrijvendagen’ (DDB) leads over 2800 students to the start of their career. If you want to hit the ground running this year, make sure you do not miss this event. Whether you are job hunting or in need of an internship or graduation project, DDB offers an unique opportunity to get to know a wide variety of high-profile companies. DDB is the largest technology oriented career event in the Netherlands, and takes place each year in the Aula of the TU Delft. This career event is specifically aimed at the students of Delft University of Technology and offers them a wide range of national and international companies and institutions.

PARTICIPATION

DDB kick starts your career:

You can participate by signing up via our website, www.ddb.tudelft.nl, or by coming to the Aula Congress Centre on the 24th, 25th or 26th of January. Until January 26th it is possible to register for a reduced fee. Hence we advise you to register before January 25th.

All activities described above are included in a single price when participating in DDB. On top of this, you also receive a magazine with tips and tricks for a successful start of your career.

1

Receive tips and tricks about job interviews during the Application Trainings.

2

Get to know over 120 companies during the Presentation Days.

All personal information will be treated strictly confidentially.

3

Go to the companies during the In-house Days to get an even better idea of each company and experience their work environment.

DDB is organized by five study societies, that form ‘The Pentagon’ together:

4

Have personal conversations with companies during the Interview Days.

IMPORTANT DATES • 26th of January: Deadline reduced entree fee • 1st of March: Deadline registration for In-House Days and Interview Days

-

Vereniging voor Technische Physica | Applied Physics Gezelschap Leeghwater | Mechanical Engineering Technologisch Gezelschap | Chemical Engineering VSV ‘Leonardo da Vinci’ | Aerospace Engineering W.I.S.V. ‘Christiaan Huygens’ | Applied Mathematics and Computer Science

You can also contact us: De Delftse Bedrijvendagen Secretariaat Mekelweg 2, 2628 CD Delft Tel: (015) 2781900 Email: ddb@ddb.tudelft.nl


WHAT DOES ‘DE DELFTSE BEDRIJVENDAGEN’ OFFER YOU? STARTUP AREA

1

Prepare yourself for your job interview and the fair On the 14th, 15th and 16th of February DDB offers Application Trainings. The companies will provide you with both general tips and tricks as well as detailed personal advice. During the Application Trainings you can also have your résumé checked, so it is up to standard when visiting the Presentation Days. Note that it is only possible to have your résumé checked during the Application Trainings!

14th, 15th and 16th of February

2

New this year at ‘De Delftse Bedrijvendagen’ is the startup area which has been realised in cooperation with YES!Delft. During the presentation days 15 startups will be present spread over 2 days. The startup area can be found on the floor in between the auditorium and the 1st floor.

So if you are looking for a job, an internship or a graduation project, subscribe now at www.ddb.tudelft.nl.

Application Trainings

Presentation Days Get to know over 120 national and international companies On the 21st and 22nd of February DDB hosts its most well-known event, the Presentation Days in the Aula of the TU Delft. This technical career fair gives you the opportunity to get to know over 120 different national and international companies! There are several ways of meeting these companies. For instance, you can visit their information stand or view their company presentation. Each day ends with an informal drink with the recruiters.

21st and 22nd of February

3

In-house Days Take a look behind the scenes at the companies From the 20th of March until the 7th of April the In-house Days offer an opportunity to form a better, more complete idea of the companies you are interested in. Your résumé will be forwarded to the companies of your choice. Based on the résumés the companies will select the participants. You can sign up for the In-house Days until the 1st of March, the Wednesday after the Presentation Days.

20th of March until the 7th of April

4

Interview Days Take part in one-on-one interviews with the companies From the 15th until the 26th of May DDB will be completed with the Interview Days. During this period, there are two different kind of interviews possible: Orienting interviews or even the first step in an application process. For the Interview Days your résumé will be sent to companies you are interested in. You will receive an overview of which companies are interested in meeting you, and from these you can make a selection.

15th until the 26th of May


| Gadgets < Ben jij ook altijd de oplader kwijt voor je batterijen? Met deze batterijen is dat probleem voorgoed verleden tijd! Laad ze eenvoudig op met je telefoonoplader. www.banggood.com | € 14,-

<

Ben jij het helemaal zat om altijd tien keer met je pizzasnijder over jouw pizza heen te moeten om hem keurig te snijden? De Scizza biedt de mogelijkheid je pizza in één keer in stukken te knippen. www.cadeau.nl | € 18,-

>

Heb jij geen ogen in je achterhoofd? Dat maakt niet uit! Met deze 360 graden camera mis je niets meer van wat er om je heen gebeurt! www.bol.com | € 333,-

> Zin om een keer voor filmregisseur te spelen? Met dit krijtbord kun je op elk moment scenes inleiden. www.brandnewgadget.nl | € 5,95

22


<

Je houdt van het mixen van geluidjes, maar overal een zwaar mengpaneel mee naartoe nemen, is je net iets teveel moeite. De uitkomst staat hieronder www.uncommongoods.nl | € 100,-

>

Altijd al een bedreigde diersoort willen uitwissen, maar dan zonder het ecosysteem te beschadigen? De ijsbeervormige gum biedt jou deze kans! www.cadeau.nl | € 9,-

< Vind jij het ook jammer dat je handen nooit precies doen wat je wilt? Met deze programmeerbare robothanden is dat probleem verleden tijd! www.banggood.com | € 67,-

> Vind jij multi-tools ook zo geniaal, maar zijn zakmessen je toch net iets te agressief? Deze multi-krab is aaibaar doch functioneel. www.firebox.com | € 21,59

23


Fusion

Opgesloten in jezelf Wanneer een mens verlamd is, maar nog wel over volledige hersencapaciteit beschikt, is communiceren lastig. Gelukkig worden hier tegenwoordig vele veschillende technieken voor uitgevonden. Het locked-in syndroom is een neurologische toestand van het lichaam waarbij een persoon als het ware opgesloten zit in zijn of haar eigen lichaam. De persoon is zich nog wel volledig bewust van de omgeving en gedachten, maar is verder compleet verlamd waardoor hij of zij helemaal niet meer in staat is om te bewegen of communiceren. Het syndroom wordt vrijwel altijd veroorzaakt door een herseninfarct dat plaatsvindt in de pons, dit is een gedeelte van de hersenstam. Een bloedpropje verhindert dan de doorbloeding naar het deel van de hersenen dat signalen verstuurt naar het ruggenmerg, de verbinding met het lichaam. Het syndroom kan echter ook geleidelijk ontstaan 24

door zenuwziektes zoals Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS) of Multiple Sclerose (MS), welke geleidelijk zorgen voor een afname van spiersterkte. Een bekend persoon die leidt aan verlamming door ALS is de natuurkundige Stephen Hawking. Een deel van zijn bekendheid komt door de manier waarop hij communiceert, namelijk met zijn kenmerkende computer-gegenereerde stem. Lang heeft Hawking zelf nog kunnen praten, maar in 1985 onderging hij vanwege zijn ziekte een tracheotomie. Dit is het aanbrengen van een buisje in de luchtpijp via een snede in de hals, wat als doel heeft om de persoon te kunnen laten ademhalen wanneer dit niet meer lukt via de mond en neus. Hawking werd hierdoor beperkt in zijn spraakvermogen, waardoor er een andere manier moest worden gevonden om te communiceren. De eerste oplossing was een programma waarmee hij kon spellen door middel van klikken met zijn hand op een computermuis. Uiteindelijk is Hawking echter ook de controle over zijn handen verloren en is er door zijn assistent, Sam Blackburn, nieuwe apparatuur ontwikkeld die werkt met behulp van bewegingen van zijn wangspier. Een infraroodsensor detecteert deze bewegingen en zet ze om in woorden. De software die wordt gebruikt, geeft Hawking de mogelijkheid vier woorden per minuut te typen. Dit is erg weinig, maar het is wel de technologie die gebruikt is bij het schrijven van zijn vele boeken, essays en de ontelbare colleges.


Stephen Hawking is echter nog in staat gedeeltes van zijn gezicht te bewegen, waar de meeste mensen die lijden aan het locked-in syndroom vaak enkel nog hun ogen kunnen bewegen of zelfs geheel verlamd zijn. De kans bestaat dat ook Hawking zich uiteindelijk in deze staat zal bevinden. Er zal dan een andere oplossing gezocht moeten worden voor zijn communicatie. Wanneer een patiënt nog in staat is zijn ogen te bewegen, kan hij communiceren door middel van een apparaat dat de oogbewegingen traceert. Een nadeel van deze techniek is dat oogtrackers veel moeite hebben om subtiele oogbewegingen te meten wanneer de persoon zich buitenshuis, in natuurlijk licht, bevindt.

Wist je dat...

Stephen Hawking op zijn 21ste te horen kreeg dat hij nog enkele jaren te leven had? Hij zal echter in januari zijn 74ste verjaardag vieren.

Communiceren via de hersenen

De techniek op basis van oogbewegingen is mogelijk geen permanente oplossing. Eén op de drie mensen met ALS verliest namelijk ook het vermogen om de ogen te bewegen. Voor hen is er een nieuwe ontwikkeling. Er zijn bij een Nederlandse vrouw die verlamd is kunststof strips met elektroden op de motorische schors vlak onder haar schedel ingebracht. Dit is het deel van de hersenen dat zorgt voor uitvoering en programmering van de bewegingen van het lichaam. Deze hersenimplantaten stellen haar in staat om weer te communiceren. Om een tablet te bedienen waarmee ze kan typen, dient de vrouw zich in te beelden dat ze haar rechterhand beweegt. Hierdoor worden in de motorische schors elektrische signalen opgewekt die normaliter de rechterhand zouden besturen. Deze signalen worden nu via de elektroden en een onderhuids kabeltje geleid naar een transmitter, die vlak onder de huid van haar borstkas is geplaatst. De signalen worden verzonden naar een draadloze antenne die ze naar de tablet stuurt. Op het beeldscherm van deze tablet komen voortdurend letters voorbij. Wanneer de letter voorbijkomt die de vrouw aan wilt slaan, zal ze de juiste hersencommando’s moeten geven om die letter aan te klikken, namelijk die van het bewegen van de rechterhand. Letter voor letter kan zij op deze manier communiceren. Ze is hiermee in staat enkele letters per minuut aan te slaan, een erg langzame procedure dus. De methode is ook langzamer dan het systeem dat haar ogen volgt. Gelukkig zorgt een vorm van autocorrectie wel voor een versnelling van het typen.

De toekomst

Er zitten wel een aantal nadelen verbonden aan deze technologie. Om de elektroden in de hersenen te plaatsen, zijn namelijk twee erg zware operaties nodig. Het betreft dan ook patiënten die een hoger risico op complicaties dragen wanneer ze onder gehele narcose worden gebracht. Het is een operatie die veel ingrijpender is dan het plaatsen van de oppervlakkige ‘badmutsen’ met EEG-meters. Het heeft de Nederlandse vrouw daarnaast een halfjaar gekost voordat ze het apparaat volledig onder controle had. Deze techniek is waarschijnlijk vooral weggelegd voor zeer gemotiveerde en hoogopgeleide patiënten. Het team van wetenschappers heeft de tabletsoftware al wel verbeterd en ze verwachten daarom dat eventuele volgende vrijwilligers het apparaat sneller zullen kunnen besturen. Het gebruik van elektrische hersensignalen om iets in de buitenwereld te besturen, is niet nieuw. De afgelopen jaren zijn er al vaker verlamde mensen aangesloten op een computer, waarmee zij kunnen communiceren of zelfs een robotarm bedienen. Het verschil met bovengenoemde ontwikkeling is echter dat deze alleen in het laboratorium gebruikt kan worden. Wetenschappers hebben nu een veel simpelere en meer betaalbare versie ontwikkeld. Deze is ook geheel onzichtbaar voor anderen doordat deze draadloos wordt bestuurd. De technologie is zo ontworpen dat mensen er thuis gebruik van kunnen maken en zo in hun dagelijks leven makkelijker kunnen communiceren. Deze heeft echter ook een beperkte hoeveelheid informatie die het kan verzamelen. De elektrische signalen worden omgezet naar een simpele ‘klik’ als die van een computermuis. Deze klik kan gebruikt worden voor vele verschillende toepassingen. Zo kan iemand met het implantaat nu al letters selecteren, maar kan er ook gedacht worden om in de toekomst huishoudelijke taken met de tablet te verbinden. Het zou mogelijk kunnen zijn de televisie of het licht aan en uit te zetten. Met iconen zouden ook veel meer apparaten binnenshuis bestuurd kunnen worden door de patiënt. Er kan in theorie nog een heleboel bereikt worden met deze simpele kliks. De toepassingen voor de vernieuwende en succesvolle technologie moeten dus nog ontdekt worden, maar bieden vele mogelijkheden waar mensen met het locked-in sydroom voorheen nog niet toe in staat waren. Willemijn Remmerswaal

25


Menno van der Zee

Buitenlandverhaal Na twee jaar studeren en een jaar in het bestuur van YES!Delft Students was ik even uitgekeken op Delft en toe aan een nieuw avontuur. Een buitenlandminor was hier een uitgelezen kans voor.

Singapore werd ik aangenaam ontvangen en kreeg ik een kamer aangeboden op de campus. Ik woonde hier in de zogenaamde ‘University Town’ in een appartement met drie andere uitwisselingsstudenten uit Zweden, Duitsland en Canada. University Town was echt dé plek om te wonen voor exchange studenten. Het is een speciaal dorp voor studenten dat is voorzien van alle luxe die ik mij als student kon wensen. Zo had ik op twee minuten lopen afstand een gratis toegankelijk zwembad en fitnesszaal, een Starbucks, Subway, sportvelden, restaurants, een klimmuur, kapper, café en veel verschillende winkels. Het was een bruisende en gezellige plek om te wonen en het was hier dan ook heel erg makkelijk om vrienden te maken.

Het leek mij een spannende uitdaging om voor langere tijd in een vreemd land te wonen. Zo vond ik mijzelf na een heleboel papierwerk en een vlucht van twaalf uur in één van de meest welvarende en ontwikkelde steden van Azië: Singapore. De plek waar ik een half jaar zou gaan studeren aan de National University of Singapore (NUS).

Singapore is een unieke en buitengewoon leuke stad om in te wonen. Het is een mengelmoes van Aziatische culturen die tegelijkertijd veel westerse invloeden heeft. Een van de belangrijkste voertalen in Singapore is Engels, waardoor het ontzettend makkelijk is om je weg te vinden. In het algemeen is Singapore heel schoon en verzorgd en het heeft duidelijk twee gezichten. Aan de ene kant is er het moderne deel van Singapore, dit is te herkennen aan de hoge, futuristische wolkenkrabbers. Aan de andere kant zijn er wijken zoals China Town en Little India, die nog enigszins de uitstraling hebben van de authentieke, chaotische, Aziatische steden. Mijn favoriete bezigheid in Singapore

Wonen op de campus

Bij aankomst op de universiteit viel het mij direct op hoe goed alles voor uitwisselingsstudenten geregeld is. Er reizen jaarlijks honderden studenten af naar Singapore om aan deze universiteit te kunnen studeren. Bij aankomst in 26

De stad


was het ontdekken van nieuw eten. Singaporezen houden van eten en dat merk je aan alles. Je kunt er opvallend goed, en voor bizar weinig geld eten op zogenaamde foodcourts. Bij deze foodcourts verzamelen zich eetkraampjes van alle denkbare culturen. Het is in Singapore heel gebruikelijk om vaak buiten de deur te eten bij deze foodcourts. Zo was mijn appartement niet voorzien van een keuken, waardoor ik vrijwel elke avond met medestudenten hier heb gegeten.

gebruik van maken. Een bijkomend voordeel van een minor in het buitenland is dat je vrijer bent in het kiezen van vakken. Ik had mijzelf daarom als doel gesteld om van zoveel mogelijk verschillende studierichtingen te proeven. Zo heb ik mij onder andere een half jaar in de wondere wereld van de kwantummechanica gestort, geleerd te programmeren en colleges over filosofie gevolgd.

Reizen

Toch was een van mijn mooiste reiservaringen de trektocht die ik heb gemaakt door de jungle van Borneo met vier van mijn studievrienden uit Singapore. We zijn destijds met een gids op een driedaagse survivaltocht gegaan. Hierbij hebben we alle luxe achter ons gelaten en moesten we onder leiding van onze gids onder anderen ons eigen voedsel verzamelen en onze eigen slaapplekken in elkaar zetten. We sliepen in hangmatten boven de drassige grond en tussen het kabaal van alle jungledieren. Hierbij waren we ver verwijderd van het bereik van de zendmasten. De foto op de vorige pagina is gemaakt aan het einde van deze trektocht. Ik heb hierbij aan den lijve ondervonden dat tbusiness casual zeker niet de meest ideale jungle-outfit is.

Studeren

Het leven in Singapore bestond natuurlijk niet alleen uit reizen en mooie dingen zien. Naast het feit dat de stad Singapore mij enorm aansprak, was ik hier ook naartoe gekomen omdat Singapore over uitstekende universiteiten beschikt. De NUS wordt namelijk beschouwd als de beste universiteit van Azië en als één van de top-universiteiten van de wereld. Daar wilde ik dan natuurlijk ook veelvuldig

Menno van der Zee

Singapore is een interessante stadstaat waar veel te doen is. Het oppervlak van heel Singapore is echter vijf keer kleiner dan het oppervlak van Zuid-Holland, waardoor je al snel een groot deel van de stad gezien hebt. Gelukkig heeft Singapore praktisch heel Zuidoost-Azië in haar achtertuin liggen. Binnen één uur zit je vanaf het centrum van Singapore in Maleisië en met de veerboot is het een korte oversteek naar Indonesië. Daarnaast zijn de nabijgelegen landen per vliegtuig redelijk goedkoop te bereiken. Dat is natuurlijk geweldig om de weekenden mee op te vullen. Zo heb ik in veel van mijn vrije weekenden uitstapjes gemaakt naar omliggende landen. Ik ben tijdens mijn verblijf in Singapore weekenden weggeweest naar onder meer Kuala Lumpur, Bangkok en de meest prachtige Maleisische en Indonesische eilanden. Daarnaast heb ik langere reizen gemaakt naar Vietnam, Japan, Taiwan en Myanmar.

Menno in Singapore bij het wereldberoemde Marina Bay Sands

Als ik terugkijk op mijn avontuur in Singapore kan ik enkel positief zijn. Ik heb een half jaar de kans gekregen om een compleet nieuw deel van de wereld te ontdekken, een grote groep nieuwe vrienden te maken, vakken te volgen in veel verschillende richtingen en dat alles heb ik ook nog aan mijn ouders kunnen verantwoorden doordat het gewoon een onderdeel was van mijn studie. Ik raad iedereen een buitenlandervaring zoals ik die heb mogen meemaken aan en Singapore is hiervoor zeker een optie. Menno van der Zee

27


Batterybro

De accu ontrafeld Om elektrisch aangedreven auto’s in beweging te zetten, zijn moderne accu’s nodig. Ook bieden deze energiedichte accu’s tal van toepassingen buiten de auto-industrie. Elektriciteit is niet meer weg te denken uit ons leven. Draagbare en elektrische apparaten zoals smartphones, tandenborstels en tablets dragen allemaal accu’s in zich die hen van stroom voorzien. Autoproducenten zoals Tesla en Nissan maken gebruik van moderne accu’s met enorme energiedichtheden om prestaties te leveren die voorheen onmogelijk werden geacht. Het verlangen om voertuigen elektrisch aan te drijven is bijna net zo oud als de eerste accu. Echter, er is hierbij een accu nodig die het rijden in een dergelijke auto net zo prettig maakt als het rijden in een auto die op benzine, diesel of gas werkt. Hiervoor zijn accu’s en elektromotoren nodig die een hoog vermogen leveren, dit een lange tijd vol kunnen houden, niet al te zwaar zijn en snel opgeladen kunnen worden. 28

Werking

Een klassieke accu bestaat uit twee ruimtes, ook wel cellen genoemd. In beide ruimtes bevindt zich een elektrolyt in de vorm van een vloeistof of gel. In iedere ruimte steekt ook een elektrode die bestaat uit vaste stof. Er vinden in beide ruimtes chemische halfreacties plaats. In de ene ruimte worden elektronen geproduceerd en in de andere worden elektronen opgenomen. Door beide elektroden die uit de accu steken te verbinden, gaan deze elektronen lopen en genereren daarmee een elektrische stroom, welke gebruikt kan worden om circuits van stroom te voorzien.

Loodzuuraccu

De klassieke accu’s die gebruikt worden om elektromotoren aan te drijven zijn loodzuuraccu’s. Dit type accu is in 1859 uitgevonden en is tegenwoordig de meest gebruikte soort in auto’s met een verbrandingsmotor. De loodzuuraccu staat bekend om zijn hoge vermogen, stroom en gewicht. Bijna elke benzine-auto bevat een dergelijke accu om de startmotor aan te drijven. De cellen bestaan uit een loden staaf en een staaf van loodoxide die in een zwavelzuuroplossing hangen. Tijdens het ontladen van de accu ontstaat een laag loodsulfaat op de elektroden die bij het opladen weer wordt omgezet in lood en loodoxide. De meeste loodzuuraccu’s zijn bedoeld om een hoog vermogen te leveren, maar houden dit niet erg lang vol. Deze accu’s kunnen niet


Wist je dat...

een loodzuuraccu met een steeksleutel compleet verwoest kan worden? Wanneer je een steeksleutel op beide polen legt, gaat er een stroom lopen die de temperatuur en druk van de accu verhoogt totdat deze explodeert.

Lithium-ion-accu

De populairste accu om voertuigen aan te drijven, is de lithium-ion-accu. Deze accu genereert stroom in een cel die kobaltoxide, koolstof en lithium bevat. De lithium-ionaccu wordt gekenmerkt door een hoge energiedichtheid, een relatief laag gewicht en een lage kostprijs. Toch zijn er ook nadelen aan dit type. Wanneer een dergelijke accu te ver opgeladen of ontladen wordt, beschadigt hij. Hierom zit er in iedere accu van dit type een chip met een klein regelsysteem. Deze zorgt ervoor dat de stroom in en uit de accu wordt geregeld en daarmee dat de accu blijft werken. Daarnaast is het lithium in de accu brandbaar en worden de elektrolyten onder druk in een cel bewaard. Wanneer een cel lek zou raken, zijn er dus gevaren voor het milieu en de gebruikers van de accu. Ondanks deze beperkingen wordt de lithium-ion-accu op grote schaal toegepast in de auto’s van Tesla en Nissan, de meest efficiënte elektrisch aangedreven auto’s die tegenwoordig op de markt zijn. De lithium-ion-accu blijkt de meest succesvolle accu van dit moment te zijn, maar de productie van deze accu’s doet een flink beroep op de lithiumreserves van de aarde. Bijna alle lithium die tegenwoordig op de markt komt, is afkomstig uit mijnen in China. De ‘Gigafactory 1’, de nieuwe fabriek

Marineelectronicsjournal

te ver ontladen, omdat ze anders beschadigd raken. De loodzuuraccu’s in benzine-auto’s leveren stroom voor een startmotor om de verbrandingsmotor in werking te zetten en kunnen daarna weer opgeladen worden met de stroom die gegenereerd wordt door deze motor. Een ander type loodaccu is bedoeld om voor langere tijd stroom te leveren. Deze accu’s kunnen gebruikt worden om voertuigen aan te drijven, maar door het hoge gewicht van de accu’s worden ze alleen toegepast in vorkheftrucks en golfkarretjes. Een ander probleem is de zeer lage interne weerstand van de accu. Deze eigenschap zorgt ervoor dat, mocht er kortsluiting worden gemaakt in een circuit met deze stroombron, de accu heel veel stroom levert. Hierdoor ontlaadt de accu snel, maar door de enorme stroom warmt de accu ook op en is er zelfs het risico dat deze explodeert. Ook zijn lood en zwavelzuur erg giftig. Een lekkende accu zorgt daarom voor risico’s voor de auto, de gebruikers en het milieu.

Een lithium-ion-accu

die door Tesla wordt gebouwd in de woestijn van Nevada om lithium-accu’s te produceren, zal de vraag naar lithium per jaar met 20 000 ton verhogen. Er is genoeg lithium in de aarde aanwezig om aan deze vraag te voldoen, maar het is voor de Chinese mijnwerkers nog maar de vraag hoe de groeiende lithiumproductie voor hen uitpakt op het gebied van arbeidsomstandigheden. De elektrische auto-industrie neemt nu slechts een fractie van de jaarlijkse lithiumproductie in beslag, maar er is voorspeld dat dit veertig procent wordt in de toekomst. Juist daarom is het belangrijk om stil te staan bij de recycling van lithium. Echter, lithiumbatterijen worden tegenwoordig nauwelijks gerecycled. Dit heeft te maken met het feit dat lithium helemaal geen groot deel van de prijs van een dergelijke batterij bepaalt. Slechts drie procent van de prijs van een lithiumbatterij wordt besteed aan lithium. Sommige batterijen worden wel gerecycled om kobalt terug te winnen, aangezien dit kostbaarder is dan lithium. Ondanks dat het een materiaal is dat volledig te recyclen valt, wordt het door bedrijven die deze taak op zich kunnen nemen vaak niet lucratief genoeg gevonden om lithium-accu’s te recyclen. In de toekomst gaat dit hopelijk veranderen. Gelukkig gaat Tesla spaarzaam om met zijn lithium. De accupaketten in de auto’s zijn opgebouwd uit een groot aantal kleinere accu’s. Wanneer een accu faalt, zal de schade beperkt blijven en hoeft slechts een kleine batterij vervangen te worden in plaats van een enorm accublok. Oude accu’s die niet meer aan de hoge eisen voldoen om een auto aan te drijven, worden ook met zorg behandeld. Hiernaast is Tesla volop bezig met zonnepanelen op daken van huizen. De ‘Tesla Powerwall’ is in het leven geroepen om overbodige stroom, die wordt opgewekt door huizen met zonnepanelen, op te slaan en weer los te laten op het moment dat de zon niet schijnt en er wel vraag naar stroom is. In deze ‘Powerwall’ zitten lithium-accu’s verwerkt die niet meer geschikt zijn voor auto’s, omdat zij de auto’s niet meer van genoeg actieradius kunnen voorzien. 29


Lithium-ion-polymeer-accu

alle accu’s die tegenwoordig beschikbaar zijn, de hoogste energiedichtheid. Dit komt omdat zuurstof uit de omgeving van de batterij wordt gebruikt als elektrolyt. Er is in deze accu dus maar één elektrolyt nodig, namelijk zink. Het algemene proces dat plaatsvindt in deze cellen is de omzetting van zink naar zinkoxide. Om de elektronenstroom gecontroleerd te houden, wordt water gebruikt om het zuurstof van het zink te scheiden. De reactievergelijking hieronder laat zien hoe zuurstof en water reageren tot een hydroxide-ion, wat vervolgens weer reageert met zink tot water en zinkoxide.

De lithium-ion-accu is een geweldige manier om auto’s aan te drijven. Toch zijn er verschillende nieuwe soorten accu’s die ontwikkeld worden om nog betere prestaties te leveren en milieurisico’s tot een minimum te beperken. Een variant van de lithium-ion-accu is de lithium-ion-polymeer-accu. Deze accu gebruikt als elektrolyten lithium en polymeren. Het idee hierachter is dat een cel van dit type geen vloeistof meer bevat, aangezien deze slechts bestaat uit solide polymeer en lithium. Dit resulteert in accu’s die in veel verschillende vormen gemaakt kunnen worden. Ook hebben lithium-ion-polymeer-accu’s geen lekproblemen. Dit is echter het ideale beeld van een lithium-ion-polymeeraccu. Tegenwoordig worden eigenlijk alleen maar accu’s geproduceerd die wel de naam lithium-ion-polymeer-accu krijgen, maar bestaan uit een plastic zakje waarin de, meestal toch nog vloeibare, elektrolyten zich bevinden. Dit zakje is flexibel, maar kan nog steeds gaan lekken en voor gevaren zorgen. Een groot voordeel van deze elektrische cellen is hun gewicht. Polymeer-accu’s zijn tot wel twintig procent lichter dan reguliere lithium-accu’s. In toepassingen waar lichtgewicht van belang is, zijn deze accu’s dus een uitkomst. De polymeer-accu heeft een hoop potentie, maar is nog niet optimaal ontwikkeld. Er wordt nog volop onderzoek gedaan naar dit type en het is de vraag of de voordelen van het lage gewicht en de vormbaarheid tegen de nadelen van de milieurisico’s opwegen.

O2+ 2H2O+ 4e-+ 4OH-+ 2Zn -> 4OH-+ 2ZnO+ 2H2O+ 4e-

Adafruit

Zink-lucht-accu’s hebben een hoge energiedichtheid, zijn zeer goedkoop te produceren en brengen minimale risico’s met zich mee. Het grote nadeel van deze cellen is het feit dat de zinkoxide moeilijk weer tot zink reageert. De batterijen zijn dus niet oplaadbaar. Toch worden zinkbatterijen al toegepast in applicaties om voertuigen aan te drijven. Een project in de Verenigde Staten is gericht op het aandrijven van bussen met zink-lucht-accu’s. De cellen in de accu’s van deze bussen bestaan uit zinken staven die in een buis gestoken worden, waar ze in contact komen met een waterige oplossing. Wanneer de cellen leeg zijn, kunnen de staven zinkoxide eenvoudig uit het accublok verwijderd worden en worden er verse zinkstaven in de accu geplaatst. Het gebruikte zinkoxide wordt op een centraal punt mechanisch uit elkaar gehaald en weer omgezet in zink.

Een lithium-ion-polymeer-accu

Zink-lucht-accu

Een ander type accu dat volop in ontwikkeling is, is de zink-lucht-accu. Deze is in de negentiende eeuw al ontdekt en won aan populariteit in de jaren dertig door veelvuldige toepassingen in spoorwegseinen. In de jaren zeventig werden de dunne zinkbatterijen, zoals we die kennen, ontwikkeld en gecommercialiseerd. Zink-lucht-accu’s komen voor in als kleine knoopcellen en batterijen. Dit type heeft, van 30

De ontwikkelingen van accu’s die auto’s aan kunnen drijven, veranderen de auto-industrie en daarmee ons dagelijks leven rigoreus. Het ‘Powerwall’ project van Tesla om huizen met zonnepanelen te voorzien van een accupaket om stroom op te slaan is hier ook een voorbeeld van. De lithium-accu levert prestaties die voorheen onmogelijk werden geacht, maar daar stoppen de ontwikkelingen niet. Bepaalde toepassingen eisen hogere vermogens en minder milieurisico’s en door deze verlangens zijn de lithiumion-polymeer-accu en de zink-lucht-accu de laatste jaren sterk in populariteit toegenomen. Een duurzamere wereld waarin fossiele brandstoffen niet meer nodig zijn, lijkt steeds dichterbij te komen. Klaas Koerten


Do it yourself | Als echte werktuigbouwer ben je natuurlijk dol op gadgets. Nog leuker is het echter om gadgets zelf te maken. In deze rubriek wordt precies uitgelegd hoe deze gadgets gemaakt worden. In deze editie: een olifanten-nachtlampje.

Benodigdheden - lijm - leeg drinkpak - mes

- stift - wit fietslichtje - crèpepapier

1. Verzamel alle materialen.

4. Maak een snee in de zijkant van het pak. Knip twee oren uit de rest van het pak en schuif ze erin.

5. Plak het fietslichtje aan de binnenkant van de olifant.

2. Teken het pak in de vorm van een olifant.

6. Versier de olifant met crèpepapier en zet het lichtje aan. 3. Snijd het drinkpak uit volgens de getekende lijn.

Geniet van je nachtlampje. 31


| In het kort

Numrush

Computer kan beter liplezen dan de mens

DeepMind kan ook professionele spelers verslaan in het spel Go.

Onderzoekers van de Universiteit van Oxford zijn in samenwerking met Google’s intelligentieprogramma DeepMind erin geslaagd computers accuraat te laten liplezen. Bij 46 procent van de woorden in video’s van tv-programma’s wist DeepMind het juiste woord te herkennen. Bij dezelfde video’s wisten professionals niet verder te komen dan 12.4 procent. Het programma maakt gebruik van kunstmatige experimenten. Er is gebruik gemaakt van een ‘oefening baart kunst’ methode. Een algoritme werd duizenden uren aan video’s met pratende hoofden aangeboden. Door hiernaast de daadwerkelijk uitgesproken tekst te leggen, kon het algoritme op den duur uit het beeld de woorden herkennen.

Columbus Magazine

Stofdeeltjes uit de ruimte

Men weet nog niet waarom het ruimtestof opeens in steden ligt.

Sinds de jaren veertig weet men dat er continu stofdeeltjes vanuit de ruimte de aard-atmosfeer in komen vliegen. Deze deeltjes werden tot kort geleden alleen gevonden in stofvrije gebieden zoals Antartica. Laatst zijn ze echter aangetroffen op de daken van huizen in Parijs, Oslo en Berlijn. Wetenschappers trokken deze deeltjes uit het verzamelde vuil van de dakgoten met een extreem sterke magneet. De stofdeeltjes hebben namelijk magnetische mineralen in zich. Het opmerkelijke is dat de deeltjes dertig keer groter zijn dan de gewoonlijk gevonden stofdeeltjes. In het onderzoek kwam naar boven dat de deeltjes met een snelheid van twaalf kilometer per seconde de atmosfeer in zijn gevlogen en 4.6 miljard jaar oud zijn.

Grimsey

Vogelpoep heeft effect op het Noordpoolgebied

Zeevogels rusten vaak in grote groepen uit op rotsen bij de zee. 32

De grote hoeveelheid uitwerpselen die trekkende zeevogels achterlaten op rotsen in het noorden van Canada heeft een verkoelend effect op het Noordpoolgebied. Wetenschappers kwamen tot de bevindingen door observaties uit te voeren in Nunavut, het noordelijkste territorium van Canada. Ze berekenden met computersimulaties welk effect de vogelpoep heeft op de atmosfeer in het gebied. Uit onderzoek blijkt dat deeltjes ammoniak uit de poep in de zomer in de lucht belanden. Daar zorgt de ammoniak voor wolkvorming door een reactie met water en zwavelzuur. De wolken reflecteren het zonlicht. Het verkoelende effect van de vogelpoep is meetbaar, maar waarschijnlijk niet sterk genoeg om opwarming van het poolgebied te voorkomen.


Een aantal Europese universiteiten en bedrijven werken samen aan een nieuw proces. ENCO2RE heeft als doel om de koolstofdioxide-cyclus ‘rond’ te maken door koolstofdioxide te gebruiken als grondstof voor plastics. Plastics zijn tegenwoordig niet meer weg te denken, maar de keerzijde van het gebruik van plastic is het feit dat het uit fossiele brandstoffen wordt gewonnen. Uit onderzoek blijkt dat in de toekomst jaarlijks 3.7 miljard ton koolstofdioxide gebruikt kan worden als grondstof voor polymeren. Dit is rond de tien procent van de jaarlijkse uitstoot door fossiele brandstoffen. Het is voor deze methode niet mogelijk om de koolstofdioxide direct af te tappen van kolencentrales, omdat deze uitgestote koolstofdioxide niet puur genoeg is.

Northstar Recycling

CO2 als grondstof voor plastic

Plastics kunnen voorkomen in alle vormen en kleuren.

Russische wetenschappers en het ruimteonderzoeksbureau Roskosmos in Rusland zijn bezig met het ontwikkelen van een waarschuwingssysteem voor ruimteafval. Het is de bedoeling dat het systeem uiteindelijk onderdeel wordt van het International Asteroid Warning Network. Hierdoor kunnen andere landen er ook gebruik van maken. Volgens het astronomische instituut RAS zou het systeem asteroïden en ruimtepuin kunnen volgen en wanneer die dreigen neer te storten op aarde, zou het systeem waarschuwingen afgeven. Het instituut vindt dat ruimteafval een ernstigere bedreiging vormt dan asteroïden en kometen, omdat er dagelijks ruimteafval wordt geproduceerd. Het geheel zal over twee jaar volledig functioneel moeten zijn.

Nippon Zasshi

Waarschuwingssysteem voor ruimteafval

Er zweven miljoenen stukjes ruimteafval rond de aarde.

Het zijn vaak de kleine dingen die het grote verschil maken. Hoe fijn zou het zijn als iedereen de mogelijkheid heeft om dit dan ook daadwerkelijk te zien? Dit was precies de gedachte van twee werktuigbouwkunde studenten aan de Universiteit van Stanford. Na op verschillende plekken ter wereld te hebben geconstateerd dat een functionele microscoop niet vanzelfsprekend is, hebben zij een startup opgericht met het doel om microscopie voor iedereen toegankelijk te maken. Zodoende hebben zij de papieren Foldscope uitgevonden, die voor vijf dollar wereldwijd verkocht kan worden. Hiermee kan men objecten 140 keer vergroten, waardoor bijvoorbeeld valuta en medicijnen overal gecontroleerd kunnen worden.

Ozy

Klein maar fijn

Het materiaal van de Foldscope heeft een waarde van één dollar. 33


Oski’s Soup

De hybride luchtvaart Na jaren van afwezigheid is de terugkeer van luchtschepen dichterbij dan we denken. Moderne, hybride vormen van zeppelins zouden de luchtvaart een stuk efficiënter en duurzamer kunnen maken. Het verlangen van de mens om door de lucht te vliegen is eeuwenoud. Al vanaf de zeventiende eeuw ontstonden theoretische modellen voor vacuüm-ballonnen en luchtschepen die werden aangedreven door kolen en stoom. Een luchtschip wordt gedefinieerd als een bestuurbaar vaartuig dat lichter is dan lucht. De doorbraak van de luchtschepen ontstond in de achttiende eeuw, tijdens het begin van de industriële revolutie. Nieuwe, futuristische vervoersmiddelen zoals de auto werden uitgevonden en hierdoor leek plotseling alles mogelijk. Er werd volop gefantaseerd over grote, bestuurbare ballonnen die wereldwijd personen en vracht zouden kunnen vervoeren. 34

Zeppelin

Tijdens een toespraak in de Frans-Duitse oorlog in 1870 hoorde Ferdinand Von Zeppelin hoe de Fransen meer dan zestig ballonnen met vracht de lucht in hadden gestuurd. De ballonnen werden hier gepresenteerd als een snel en veilig vervoersmiddel. Dit inspireerde Zeppelin en jaren van onderzoek verstreken. In 1900 kwam zijn droom eindelijk uit: Het eerste echte luchtschip ging de lucht in. Deze 128 meter lange ‘Zeppelin’ werd aangedreven door twee propeller motoren met zestien paardenkracht. Het schip was te groot om op één locatie aangedreven te worden en daarom gebeurde dit in diverse compartimenten, met elk hun eigen brandstofvoorziening. Aan het begin van het zeppelin tijdperk in de twintigste eeuw werden de luchtschepen ingezet voor passagiersvluchten, maar in de Eerste Wereldoorlog bleken ze ook geschikt voor militaire doeleinden zoals de observatie van een gebied. Ook in de Tweede Wereldoorlog werd nog gebruik gemaakt van de toen nog luxere luchtschepen, maar ze bleken al snel te langzaam in een oorlog. Het glorie-tijdperk van de Zeppelin kwam in 1937 abrupt ten einde door de explosie van de Hindenburg, de grootste zeppelin ooit gebouwd. Deze ramp veroorzaakte 36 doden. Dit gebeurde nadat het luchtschip vlam vatte en het met waterstof gevulde geheel ontplofte.


Techniek

Een luchtschip blijft in de lucht dankzij het principe van de wet van Archimedes. Deze wet geldt voor zowel vloeistoffen als gassen en stelt dat de opwaartse kracht op een luchtschip gelijk is aan het gewicht van de hoeveelheid verplaatst medium, wat in dit geval lucht is. Hoe kleiner het eigen gewicht, hoe efficiënter het luchtschip kan zijn. De folie die het grootste deel van het luchtschip omspant en het geraamte zijn dun en licht ontworpen en het meeste gewicht komt daarom van het gas waarmee het geheel is gevuld. Om de wet van Archimedes toe te passen, zijn er gassen nodig die lichter zijn dan lucht. Waterstof is een gas dat met zijn lage dichtheid de meeste lift kan leveren, maar erg brandbaar en daardoor gevaarlijk is. Het onbrandbare, maar veel duurdere helium heeft daarom de voorkeur. Echter, helium is erg beperkt beschikbaar. Een kubieke meter lucht weegt onder normale omstandigheden 1.2 kilogram en een kubieke meter helium weegt 0.18 kilogram. Het verschil hiertussen is het gewicht wat het luchtschip extra kan dragen. Als een schip naast zichzelf ook vracht in de lucht moet houden, zal het dus al snel duizenden kubieke meters groot moeten zijn. De luchtdruk daalt naarmate het luchtschip zich hoger in onze atmosfeer bevindt. Een luchtschip bevat daarom een aantal ballonnen met een variabele hoeveelheid lucht, om op verschillende hoogtes te kunnen vliegen. Door middel van ventilatoren kan de bestuurder de inhoud van de ballonnen aanvullen met lucht, waardoor het schip daalt. Door lucht te lozen, stijgt het geheel. Het voertuig bereikt zijn maximale hoogte als al het helium is geëxpandeerd en de ballonnen die in eerste instantie gevuld waren met lucht, zijn leeggedrukt. Bij daling krimpt het helium en dan gebeurt dus precies het omgekeerde. De voortstuwing in de horizontale richting gebeurt door middel van motor aangedreven propellers. Deze worden bestuurd door vier smoorkleppen, twee voor de voorste en twee voor de achterste motoren. Deze smoorkleppen kunnen de voor- en achterwaartse kracht van de propellers op de motoren bepalen. Een versnellingspook in de cockpit regelt de helling van het schip, de schoepen en de afbuiging van het geheel. Het luchtschip wordt gestuurd door een vergelijkbaar besturingssysteem als bij roterende-vleugelvoertuigen zoals helikopters. Dit besturingssysteem staat direct in verbinding met de schoepen van de propellers aan de achterzijde van het luchtschip. De schoepen hebben dus een vergelijkbare werking als een staart. Bij een luchtschip betekent controle over de motor daarom ook controle over het gehele voertuig.

De herkenbare druppelvorm van een zeppelin is te wijten aan het voorkomen van turbulentie in de lucht die langs het folie strijkt. Ook lijkt de vorm enigszins op die van een vliegtuigvleugel. Als wind er overheen strijkt, ontstaat er aan de bovenkant een lagere luchtdruk dan onder het schip en hierdoor wordt het geheel omhoog gestuwd. Een vleugelvorm kan, in ruil voor weerstand, een grote opwaartse kracht leveren. Deze vorm helpt zo het luchtschip inclusief last de lucht in.

Wist je dat...

er al een Canadees bedrijf een hybride luchtschip aan het ontwikkelen is, dat volledig op zonne-energie vliegt? Het bedrijf verwacht dat de ontwikkelingen in Photovoltaicscellen en het grote oppervlak van een luchtschip de combinatie van de toekomst zal worden.

Helium

Het gebruik van helium in luchtschepen heeft, naast het feit dat het onbrandbaar is, meer voordelen ten opzichte van waterstof. Helium heeft namelijk een beperkte overdruk ten opzichte van de buitenlucht, wat de constructie extra stijfheid geeft, zonder dat het kwetsbare folie hierdoor bezwijkt. Het heliumgas lekt bovendien bij een lage overdruk relatief langzaam weg bij schade aan het folie. De bemanning heeft zo meer tijd om te reageren als er een lek ontstaat. Maar er zit ook een groot nadeel aan verbonden: de heliumvoorraad in de wereld raakt op. Het gas komt voor in mineraalwateren in IJsland, in vulkanische gassen en in gasreserves onder de grond, bijvoorbeeld in Texas. Het gas ontstaat door nucleaire fusies of het langzame, radioactieve verval van gesteenten en dat is onmogelijk kunstmatig te recreëren. Als helium in de atmosfeer belandt, is de aarde het voor altijd kwijt. Dit komt doordat de helium-moleculen niet meer botsen tegen andere deeltjes zodra de lucht te ijl wordt. Wetenschappers schatten dat de voorraad helium binnen twintig jaar op is en hierdoor is de prijs van het gas de laatste tijd aanzienlijk gestegen. De hoop is daarom dat het voor bedrijven interessanter gaat worden om het helium op te vangen en te recyclen.

Nieuwe toepassingen

Luchtschepen hebben een aantal voordelen ten opzichte van de huidige luchtvaart. Zo zal de nieuwe generatie luchtschepen stil zijn, waardoor bijvoorbeeld wilde dieren niet worden afgeschrikt bij observaties in de natuur. Dit is ten opzichte van bijvoorbeeld helikopters een voordeel. 35


De veel lagere CO2-uitstoot is echter het grootste voordeel dat de moderne zeppelins kunnen geven ten opzichte van de huidige luchtvaart. Dit komt doordat de luchtschepen geen stuwkracht nodig hebben om in de lucht te blijven, waar andere luchtvoertuigen deze kracht constant nodig hebben. Bovendien is het effect voor de ozonlaag minimaal omdat de uitstoot plaatsvindt op een veel kleinere hoogte dan bijvoorbeeld vliegtuigen. Het luchtschip heeft geen landingsbaan nodig, omdat het verticaal opstijgt en zo zijn ook minder andere speciale infrastructuren zoals vliegvelden of kanalen nodig. Het feit dat een luchtschip beter kan zijn voor het milieu, is een welkom voordeel op onze planeet waar luchtvaart één van de grootste bijdrages levert aan de klimaatverandering.

Airlander

De Airlander 10 is met zijn 92 meter op het moment de grootste moderne zeppelin ter wereld en ging in augustus 2016 voor het eerst de lucht in. Het nieuwe luchtschip werd oorspronkelijk ontwikkeld voor het Amerikaanse leger als verkenningstoestel dat lang in de lucht kan blijven. Het leger besloot na een testvlucht met de ontwikkeling te stoppen vanwege technische problemen. Het Britse bedrijf Hybrid Air Vehicles (HAV) kocht het toestel over en deze werd vervolgens op een voormalige Britse luchtmachtbasis herbouwd. Dit keer met het oog op communicatie, vervoer van passagiers en humanitaire hulpverlening. De met vier dieselmotoren uitgeruste Airlander heeft een buitenkant die bestaat uit drie lagen stof, gemaakt van onder andere de materialen vectran, tedlar, mylar en polyurethaan. Vectran is vijf keer sterker dan staal en bestaat uit een 36

gewoven multifilament van kristalpolymeren. Doordat het licht, goedkoop en goed bestand tegen scheuren is, wordt het materiaal in twee gordijnen die de helium in de zeppelin beschermen, gebruikt. Tedlar beschermt het gehele schip tegen allerlei weersomstandigheden en bestaat uit een polyvinyl-fluoride laag. Mylar vormt een gas-barrière tussen de overige lagen polyurethaan. Het nieuwe hybride luchtschip wordt door middel van vier 350 paardenkracht dieselmotoren met propellers aangedreven. De propellers hebben elk drie bladen en het geheel kan zo over twintig graden draaien. Het luchtschip kan een snelheid van 149 kilometer per uur bereiken en tien ton vracht vervoeren.

TheSpaces

Helikopters veroorzaken namelijk veel vibraties en dus ook geluid. Voor wetenschappelijk- of geologisch onderzoek door oliemaatschappijen zijn ook luchtschepen inzetbaar, omdat deze tot drie weken onbemand in de lucht kunnen blijven en zware ladingen kunnen tillen. Dit betekent ook dat een luchtschip bijvoorbeeld een elektriciteitsmast in een onherbergzaam gebied kan afleveren na een aardbeving. Een hybride luchtschip is zelfs uitgerust met kantelbare motoren die extra lift kunnen leveren en zo een vlot en beheerst vertrek mogelijk maken, zelfs in een stedelijke omgeving. Door de lange tijd die het voertuig in de lucht kan blijven, zou men overal ter wereld kunnen komen in slechts één vlucht. Het schip is bestand tegen extreme temperaturen en weersomstandigheden en kan daardoor landen op water, ijs en in de woestijn. Het schip biedt zo ook de mogelijkheid tot filmen of noodhulp kunnen bieden op moeilijk begaanbare plaatsen.

De Airlander 10 tijdens een van zijn testvluchten

De Airlander 10 is tijdens één van zijn testvluchten in augustus bij de landing beschadigd geraakt, maar ondanks dit ongeval staan de ontwikkelingen in de luchtvaarttechniek niet stil. Er zijn vandaag de dag tientallen commerciële bedrijven in minimaal zes verschillende landen bezig functionele luchtschepen te ontwerpen en bouwen. De nieuwe, hybride luchtschepen kunnen door de combinatie van dynamische en opwaartse kracht langer in de lucht blijven en hebben meer draagcapaciteit dan voorheen. Investeren in traditionele luchtvaart om de motoren milieuvriendelijker te krijgen blijft belangrijk, maar de luchtschepen kunnen een grote stap zijn naar uiteindelijk CO2-neutraal en onbemand vliegen. Zeker als ook gebruik gemaakt gaat worden van nieuwe technieken zoals photovoltaics-cellen (PV-cellen) of lithium-ion-batterijen. Het is hoe dan ook zeker niet ondenkbaar dat we deze hybride variant van de bekende zeppelins in de toekomst terug zullen gaan zien. Tessa Talsma


Networkzeus

Futuristisch flitsende verbinding Draadloze verbinding met het internet wordt met de dag een gebruikelijker goed. Zo is men altijd en overal online, maar dit verbruikt veel meer energie dan ons lief is. Tegenwoordig is toegang tot het internet een alledaags gemak voor de meesten en zelfs een primaire levensbehoefte voor sommigen. De hoeveelheid apparatuur op deze aardbol die gebruik maakt van het internet neemt explosief toe en zo ook de verbruikte energie om het draadloze netwerk hiervoor te faciliteren. Een nieuwe ontwikkeling zou hier binnenkort grote verandering in kunnen brengen: internetverbinding door middel van licht, ofwel Li-Fi.

Ontdekking

Li-Fi is een technologie die enkele jaren geleden werd gepresenteerd door Harald Haas, een PhDâ&#x20AC;&#x2122;er die onderzoek deed aan de Universiteit van Edinburgh. De professor constateerde dat er wereldwijd momenteel 1.4 miljoen 38

zendmasten zijn die onze vijf miljard telefoons voorzien van mobiele data. Aan dit systeem zijn een fors aantal nadelen verbonden, zoals de capaciteit van de gebruikte radiogolven. De snelheid van het internet neemt namelijk aanzienlijk af zodra de bandbreedte overbelast wordt, wat veelvuldig gebeurt met de ruim zeshonderd terabytes die maandelijks worden verzonden. Daarnaast is de efficiĂŤntie van deze zendmasten slechts vijf procent. Met een blik op de toekomst is het niet ondenkbaar dat hierdoor een datacrisis zal ontstaan. Daaro gedachte stimuleert deze gedachte een vroegtijdige oplossing van dit probleem. In zijn zoektocht naar een alternatief voor het huidige systeem, stuitte professor Haas al gauw op een unieke eigenschap van ledlichten. Aangezien een led een halfgeleider is, kan de stroom en daarmee de hoeveelheid uitgaande fotonen op hoge snelheid gereguleerd worden. Zo kunnen datastromen vertaald worden in deze lichtfluctuaties en vervolgens weer ontcijferd worden door een fotodetector die gekoppeld is aan het ontvangende apparaat. Deze techniek wordt ook wel Visible Light Communication genoemd en stuurt meerdere parallele reeksen bits door de lucht als zichtbaar licht. De snelheid waarmee de led aan en uitgezet wordt, is miljarden keren per seconde en dit resulteert in slechts een subtiele verandering in de lichtintensiteit die uitgezonden wordt, aangezien de led niet de kans krijgt om volledig in of uit te schakelen. Deze fluctuaties zijn zo


Cocomy

klein dat zij niet waargenomen kunnen worden door het menselijk oog. Tegelijkertijd betekent de hoge frequentie dat datastromen doorgegeven kunnen worden met snelheden tot wel tien gigabit per seconde, ofwel 125 megabyte per seconde. Dit is beduidend sneller dan de snelheid van ongeveer 500 megabit per seconde die de gemiddelde wifirouter levert, namelijk twintig maal zo snel. Dit betekent voor een groot aantal hedendaagse processen een enorme besparing op tijd en kosten, wat erg aantrekkelijk kan zijn voor het bedrijfsleven.

Visualisering van het verschil tussen wifi en Li-Fi

Voordelen

Een gigantisch voordeel van het gebruik van zichtbaar licht als draadloze verbinding is dat de infrastructuur hiervoor al bestaat. Ondanks het feit dat de overstap van gloei- en halogeenlampen naar ledverlichting nog niet geheel compleet is, wordt hier jaarlijks wel grote vooruitgang in geboekt. Op dit moment verwacht men dat de led in 2020 al een marktaandeel van 82 procent bereikt zal hebben. Daarbij zijn ledlampen ontzettend efficiënt, waardoor het datanetwerk plotseling nauwelijks meer energie zal verbruiken. Het vereist slechts een kleine aanpassing om een lichtbron te transformeren in een databron: de toevoeging van een microchip is al voldoende voor de communicatie in één richting. Daarbij komt nog het feit dat de bandbreedte van het lichtspectrum 10 000 maal groter is dan die van radiogolven. Zodoende zal er voorlopig geen tekort zijn aan bandbreedte voor de vloedgolf aan verbonden apparatuur die ons te wachten staat. Dankzij Li-Fi zal het mogelijk zijn om de enorme groei van draadloos dataverbruik bij te benen, door middel van een elektromagnetische straling waarvan wij weten dat het niet schadelijk is voor de gezondheid. Zichtbaar licht is namelijk al miljoenen jaren aanwezig op aarde en is hetgeen wat de levensvormen, zoals wij die kennen, mogelijk maakt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de impact van onze lichtvervuiling op het

Wist je dat...

er al een datasnelheid van één gigabyte per seconde is bewezen bij een proef in een kantoor in Estland? Dit betekent dat er een volledige HD-film in minder dan twee seconden gedownload kan worden via Li-Fi.

dierenrijk niet onderschat mag worden, aangezien hierdoor ecosystemen rigoreus ontregeld kunnen worden. Gelukkig is het mogelijk om de lichtintensiteit dusdanig te dimmen zodat het lijkt alsof de led uitgeschakeld is, terwijl de communicatie intact blijft. Zo zal het milieu niet per definitie belast worden met meer kunstmatig licht, terwijl het hoogstwaarschijnlijk wel voordelen op zal leveren voor het menselijk welzijn. Het blijkt namelijk uit een onderzoek van het World Health Organisation in 2011 dat de radiogolven van een mobiele telefoon tijdens ‘hevig gebruik’ veertig procent meer kans leveren op een bepaalde hersentumor. Dit hevig gebruik werd gedefinieerd als een gebruik van gemiddeld dertig minuten per dag gedurende tien jaar, een hoeveelheid dat menig mens met gemak haalt.

Toepassing

Het is inmiddels al enkele jaren geleden dat deze techniek is uitgevonden en dat doet vooral de vraag oproepen: Waarom laten de toepassingen ervan nog op zich wachten? Dit heeft vooral te maken met het feit dat er nog weinig behoefte is vanuit de consument voor een systeem ter vervanging van wifi. Momenteel functioneert dit namelijk nog naar wens en is het ook nagenoeg overal aanwezig. Er is ook een glasvezelkabel nodig om de snelheid van een draadloze Li-Fi verbinding maximaal te kunnen benutten. De hoeveelheid Nederlandse huishoudens die is aangesloten op het glasvezelnetwerk, is momenteel nog niet denderend: slechts vijftien procent heeft een aansluiting. Daarnaast hebben radiogolven het voordeel dat zij zich door muren en andere fysieke obstakels kunnen voortbewegen, terwijl dit voor zichtbaar licht onmogelijk is. Er zal dus altijd een directe, zogeheten point-to-point verbinding aanwezig moeten zijn. Het is echter wel mogelijk om door middel van reflectie de lichtgolven te weerkaatsen en vervolgens onveranderd te ontvangen. Alhoewel deze eigenschap de toepassing in sommigen situaties vermoeilijkt, is het bijkomende voordeel hiervan dat de verzonden data alleen onderschept kan worden in dezelfde ruimte. Zo levert het dus een beter beveiligde draadloze verbinding op, die tevens gebruik kan maken van encryptie. Ondanks dit nadeel en de bescheiden vraag vanuit de consument, 39


Op dit moment zijn er al omgevingen waarin het gewenst is om de techniek direct toe te passen, zoals ziekenhuizen en vliegtuigen, waar de radiogolven voor interferentie met apparatuur zorgen. Ook onbemande onderwatervoertuigen kunnen beter communiceren via lichtgolven, omdat deze zich vele malen makkelijker voortplanten door water dan radiogolven. Vermoedelijk zullen zich talloze nieuwe mogelijkheden voordoen die gerealiseerd kunnen worden met deze techniek, zoals het gebruik van straatlantaarns en voor- en achterverlichting om communicatie tussen zelfrijdende auto’s mogelijk te maken. In wezen is de hele gewaarwording van het Internet of Things een uitgelezen gelegenheid om deze technologie toe te passen, vooral aangezien dit de markt is die vermoedelijk het dataverbruik wereldwijd enorm zal doen groeien. Het is dan ook te hopen dat de toepassing van Li-Fi een grote vlucht neemt voordat dit gebeurt met het Internet of Things, aangezien het probleem dan vooraf opgelost is en het zo aanzienlijk minder moeite kost om de verandering door te zetten.

PureLiFi

toont het bedrijfsleven veel interesse in de technologie en de toepassingen hiervan. Ontwikkelaars van producten die binnen de categorie Internet of Things gerekend worden, zijn bijvoorbeeld nauw betrokken bij het implementeren van Li-Fi. Elektronicagigant Apple heeft ook aangegeven haar eerstvolgende model smartphone uit te rusten met de benodigde componenten om zich te kunnen verbinden via Li-Fi. Zij is bij uitstek de meest geschikte kandidaat hiervoor, omdat ze al in het bezit is van een patent waarmee mobiele apparatuur uitgerust mag worden met een camera die geschikt is voor het opnemen van zowel foto’s als data. Deze aankondiging wordt door velen gezien als de eerste zet die de verandering van de mobiele data markt in beweging zal gaan zetten.

LiFi-X maakt bilaterale communicatie mogelijk.

Tot nu toe is er alleen gesproken over het ontvangen van data, terwijl er in veruit de meeste gevallen ook een signaal teruggestuurd zal moeten worden. Alleen al voor het opvragen van bepaalde data is er een uitgaand signaal vanuit het mobiele apparaat nodig. Op dit moment is er al een Li-Fi zender op de markt die via een USB-poort verbinding kan maken tussen het gekoppelde apparaat en het Li-Fi access point: de LiFi-X. Zodoende is het nu al mogelijk om een verbinding van veertig megabit per seconde in beide richtingen te bewerkstelligen. Dit beperkt zich echter wel tot apparatuur met een USB-poort en is ook enigszins onpraktisch door het formaat. Om het Li-Fi systeem op grote schaal toe te kunnen passen zal er dus ook in elk nieuw toestel een component geïntegreerd moeten worden om deze bilaterale communicatie te faciliteren. De ervaring leert echter dat dit soort componenten razendsnel in formaat verminderen zodra de vraag van consumenten toeneemt. Zo is dit bijvoorbeeld het geval met geheugenopslag en camera’s van zowel computers als mobiele telefoons. 40

De voordelen en mogelijkheden van deze potentieel revolutionaire technologie wijzen erop dat het uiteindelijk onvermijdelijk is dat wij hiervan gebruik zullen maken. Het is vooral de vraag wanneer de grote omslag plaats zal vinden en wat er nodig is om deze teweeg te brengen. Grote drijfveren zoals kostenbesparing, menselijke gezondheid en milieuvriendelijkheid pleiten voor deze technologie. Het comfort zal daarnaast van de behoorlijk verbeterde communicatiesnelheid en bandbreedte inspelen op de wensen van de consument. Alhoewel het nog enige aanpassing vereist aan de infrastructuur en de apparatuur, heeft de mensheid de afgelopen decennia laten zien vlot te kunnen wennen aan dergelijke veranderingen. Het gebruik van Li-Fi biedt ontzettend veel perspectief voor toekomstige toepassingen waar wij nu nog geen zicht op hebben. Het is moeilijk te voorspellen welke mogelijkheden zich zullen voordoen dankzij deze technologie, het geeft echter weinig belemmeringen voor de vindingrijke ingenieur van de toekomst. Voorlopig tasten wij nog collectief in het duister voor onze dagelijks aanbevolen hoeveelheid internet, mogelijk kunnen wij dit spoedig met flitsende snelheden tot ons nemen. Nico van Leeuwen


Uit den ouden doos |

41


| Nawoord Lang hebben wij uitgekeken naar het Slurfweekend. Veel te laat liep de ene Slurf Jongste vrijdagochtend het kantoor binnen waar iedereen, inclusief de andere SJ, al druk bezig was. De SJ’s werden meteen ingelicht over alle geheimpjes die de Slurf en haar weekenden rijk is. Wij waren erg blij dat we elkaar hadden. Een mede-SJ aan je zijde is fijn gedurende dit weekend, om ‘s nachts samen de donkere gangen van de faculteit te verkennen. Ook de lange zoektocht naar de Fountain, de gedeelde ICE’jes en de dubbele strijd voor de SJ-rangorde hebben deze band versterkt. Veel later dan de vorige dag en bij ons beiden al een aardig slaaptekort, begon de dag eerst met de voorgaande geëscaleerde avond te evalueren. Net als de vorige dag moest er natuurlijk wel gewerkt worden. Er is die dag dan ook veel geschreven, nagekeken, gegeten en nog meer nagekeken. Naarmate de dag vorderde, werd de afleiding groter en 42

‘s avonds werd, net als de vorige avond, weer een poging gedaan om richting de Danzig te gaan. Delft zijn we helaas weer niet uit gekomen en de Danzig is niet gehaald, maar het was wederom een geweldige avond. De trend van te laat komen hebben beide SJ’s ook de laatste dag van het weekend aangehouden, al kon de ene dit nog beter dan de ander. Ondanks de inmiddels overheersende moeheid is er de laatste dag wederom hard gewerkt. Deze dagen waren er productieve en minder productieve momenten, maar zeker leerzaam op allerlei gebieden. Kortom, een weekend waarin veel is gelachen, gegeten, gedronken, gepresteerd, gequ0ot en een weekend vol Slurf-liefde. Namens de Slurfredactie, Slurf Hoogh! Tessa Talsma en Nico van Leeuwen, SJ’s


Do it yourself | Als echte werktuigbouwer ben je natuurlijk dol op gadgets. Nog leuker is het echter om gadgets zelf te maken. In deze rubriek wordt precies uitgelegd hoe deze gadgets gemaakt worden. In deze editie: een zelfvarende boot.

Benodigdheden - kneedbare lijm - twee rietjes - leeg frisdrankblikje

4. Steek de rietjes in de open kant en dicht het geheel goed af.

- leeg drinkpak - waxinelichtje - schaar

1. Verzamel alle materialen.

5. Steek de rietjes door een gat onderin de boot en dicht het gat af met kneedlijm. Vul de envelop met water.

2. Knip het drinkpak in de juiste vorm. 3. Vouw van het opengeknipte blik een envelop. Plak hem dicht met de kneedlijm en laat ĂŠĂŠn rand open.

6. Zet het waxinelichtje onder de envelop, steek hem aan en je boot kan aan zijn eerste vaart beginnen. 43


AME AME is an independent developer and manufacturer of high quality electronic products located in the top technological AMEregion of the world (Brainport Eindhoven). Our goal is to create innovative products that exceed customer expectations. We AMEaccomplish is an independent developer and manufacturer high quality electronic products located in the top technological this by integrating product developmentof and manufacturing and keeping a clear focus on the product and its region of the world (Brainport Eindhoven). Our goal is to create innovative products that exceed customer expectations. function. Driven by technology, we strive for the best solution combining the disciplines of electrical, mechanical, software We accomplish this byengineering. integratingThrough productcreativity, development and manufacturing and keeping clear focus onof the and its and industrial passion, ambition, motivation and a highlya educated level ourproduct employees function. Driven its bygoal technology, strive forcompany. the best solution combining the disciplines of electrical, mechanical, software AME secures of being we a profitable

and industrial engineering. Through creativity, passion, ambition, motivation and a highly educated level of our employees our teams AMEJoin secures its goal of being a profitable company. Driven to exceed expectations and to excel in creating innovative solutions, our team of experts in continuously looking for future best-

colleagues within the technological disciplines of applied physics, electrical, mechanical, software and industrial engineering. Joinin-class our teams

Driven to exceed expectations and to excel in creating innovative solutions, our team of experts in continuously looking for future bestCareer

in-class colleagues within the technological disciplines of applied physics, electrical, mechanical, software and industrial engineering. If you are interested in working with a talented, ambitious and experienced team of professionals using the best tools available and

would like to work in a fast growing organization full of career opportunities then you are most welcome to apply for a job or take a look

Career

at our opportunities by visiting our website.

If you are interested in working with a talented, ambitious and experienced team of professionals using the best tools available and would like to work in apart-time fast growing Internships and jobs organization full of career opportunities then you are most welcome to apply for a job or take a look at our opportunities by visiting our website. AME is the ideal work environment to develop hands-on experience while completing your studies. You will be involved in challenging real-world projects and work with experts from a multitude of technological disciplines. We invite you to get in touch with us to discuss

Internships and part-time any internship and/or job jobs openings.

AME is the ideal work environment to develop hands-on experience while completing your studies. You will be involved in challenging real-world projects and work with experts from a multitude of technological disciplines. We invite you to get in touch with us to discuss any internship and/or job openings.

Applied Micro Electronics â&#x20AC;&#x153;AMEâ&#x20AC;? B.V. Esp 100 | 5633 AA Eindhoven | recruitment@ame.nu | +31 40 26 46 400

WWW.AME.NU

Slurf 21-2  
Slurf 21-2  
Advertisement