Page 1

Officieel orgaan der werktuigbouwkundige studievereniging ‘Gezelschap Leeghwater’ te Delft | jaargang 22 - oktober 2017 - no. 1

Printen van leven

De wet van Zipf

Bamboe

Een machine die DNA

Taalgebruik wiskundig

Natuurlijk materiaal

kan printen

benaderd

voor de techniek


| Redactioneel Voor deze eerste editie van de 22ste jaargang van de Slurf begon het Slurfweekend op een regenachtige vrijdag. Niet alle Redactieleden waren uitgeslapen, maar iedereen ging vol energie het weekend in. Dit zorgde voor een zeer goede stemming, wat heeft geresulteerd in deze prachtige editie. De Slurf bevat weer een grote variatie aan artikelen met een technisch randje. Eindredacteur Nico van Leeuwen vertelt over een wiskundige benadering van taalgebruik. Bob van der Windt, secretaris, neemt u mee in de wereld van bamboe. Eva Schlösser, onze Commissaris Lay-Out, slaat een communicatieve brug tussen de lucht en de grond. Redacteur Mechteld Bakkenes licht ons in over fotonica en Jim Kieft, onze nieuwste redacteur, verheldert de wereld van platenspelers. Ikzelf schreef een stuk over het gebruik van 3D-printers in de medische wereld en ver daar buiten. Naast de vaste redactionele artikelen is deze Slurf weer gevuld met een aantal externe stukken en nu ook een aantal Lustrumstukken. In ‘Oud-bestuurder spreekt‘ heeft de Redactie Peter Potters bereid gevonden om terug te blikken op zijn bestuursjaar. Tomas Gast vertelt in de rubriek ‘Buitenlandverhaal’ over zijn tijd in Zwitserland en verder schrijft de Gala Commissie over het aanstaande gala . Nog voordat ikzelf was geboren, schreven de Redactieleden van de Slurf die ons voor gingen, al aan deze prachtige traditie. Dit gebeurde 22 jaar geleden nog met knippen en

Algemene Voorwaarden

De Slurf verschijnt viermaal per jaar en is een uitgave van Gezelschap Leeghwater, de studievereniging van werktuigbouwkundige studenten aan de Technische Universiteit Delft. Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden en/of openbaar gemaakt worden door middel van boekdruk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gezelschap Leeghwater. Gezelschap Leeghwater verklaart dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kan zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Tevens is zorgvuldig gezocht naar rechthebbenden van de gepubliceerde illustraties, dit is echter niet in alle gevallen na te gaan. Wanneer u denkt auteursrechten te hebben kunt u contact opnemen via onderstaande gegevens. Gezelschap Leeghwater aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

2

“In de trant van Fant” - J. Langeveld plakken. Hier is tegenwoordig weinig meer van over. Zeker met ons allernieuwste technische snufje, Aurasma, wat in deze editie voor het eerst te bewonderen is. Ik vind het ontzettend jammer dat mijn laatste Slurfweekend voorbij is en ik geen redacteur meer ben, maar ik weet dat mij nog een hele mooie tijd als Oud-Slurfer wacht. Ik wil daarom graag iedereen bedanken die bij heeft gedragen aan het succesvol vervaardigen van deze prachtige editie van de Slurf. Allereerst het bestuur van Gezelschap Leeghwater voor het aandragen van de bestuursstukken en het openstellen van het kantoor. Verder gaat mijn dank uit naar de Oud-Slurfers en de leden van de ROS. Zonder Thomas Duijnstee, Edvard Svedhem, Stan de Muijnck, Jeffrey Geudeke, Milan Izarin, Nina Ruig, Bas Dieben, Wouter van der Wal, Coen Bakker, Klaas Koerten en Jilles Langeveld was dit Slurfweekend zeker niet zo’n succes geweest. Ik wens Bob van der Windt dan ook veel succes met het bekleden van de functie als Hoofdredacteur bij de volgende editie van de Slurf. Slurf Hoogh! Tessa Talsma, Hoofdredacteur

Redactie

Hoofdredacteur: Tessa Talsma Eindredacteur: Nico van Leeuwen Secretaris: Bob van der Windt Commissaris Lay-Out: Eva Schlösser Redacteur: Mechteld Bakkenes Redacteur: Jim Kieft QQ'er: Jan Horsthuis Met dank aan de ROS Rechthebbende coverfoto: Jan Horsthuis

Verzending

De Slurf wordt verzonden aan de ereleden, het College Leden van Verdiensten, de leden van studievereniging Gezelschap Leeghwater en de Vereniging Oud Leeghwater. De Slurf wordt verzonden aan instellingen binnen en buiten Delft, alle professoren van de faculteit 3mE en bedrijven waarmee Gezelschap Leeghwater samenwerkt. De PR-afdeling van de faculteit ontvangt 200 exemplaren ten behoeven van voorlichting. De Slurf is ook digitaal te vinden op de website van Gezelschap Leeghwater.

Slurfredactie

Lijkt het je leuk om de Slurfredactie te versterken? Stuur dan een mail naar Slurf@leeghwater.nl

Abonnementen

Het aanvragen van een abonnement kan via de vermelde gegevens. Een abonnement op de Slurf kost 14 euro per jaar. Nieuwe abonnementen kunnen het gehele jaar door ingaan. Een abonnementsjaar loopt gelijk met een collegejaar en dus wordt de eerste maal het abonnement pro rata berekend.

Oplage & Druk

3 000, Drukkerij de Swart, Den Haag

Gezelschap Leeghwater

Faculteit 3mE Mekelweg 2, 2628 CD Delft Tel: +31 15 27 86 501 info@leeghwater.nl www.leeghwater.nl IBAN: NL56 ABNA 0442310919 Giro : NL26INGB0000066967


Inhoud | Printbare levensvormen Een machine die de software van ons leven gaat printen pagina 8

Redactioneel | 2 Een extra dimensie | 4 Van het bestuur | 5 Leeghwateragenda en -activiteiten | 6

AVL

Oud Slurfer spreekt | 10

De wet van Zipf Wie ooit dacht dat alfa en bèta strikt gescheiden wetenschappen zijn, heeft het mis

Corporate Story

pagina 14

Bamboe in de techniek pagina 20

Ecokozijn

Onderwijs | 12 Lustrumcolumn | 17 Oud-bestuurder spreekt | 18 Gadgets | 24

Terug naar de geschiedenis van bamboe, om onze huidige wereld duurzamer te maken

De brug tussen lucht en grond Vanaf de grootste hoogten kunnen berichten worden gestuurd en ontvangen pagina 28

Tips en weetjes

Vereniging Oud Leeghwater | 11

In het kort | 26 Buitenlandverhaal | 32 Met de snelheid van het licht | 34 Uit den ouden doos | 38 Commissie uitgelicht | 40 SnapSlurf | 41 Gegrafeerde geluidsgolven | 42 Nawoord | 46 Do it yourself | 47 Adverteerdersindex: ASML | 31 EuroSilo | 37 STINIS | 45 DCP | 48 3


| Een extra dimensie Niet alleen bij Gezelschap Leeghwater is het Lustrum in volle gang, maar ook bij de Slurf. Het lustrumthema is ‘Ignite your future’. Daarom wordt gebruik gemaakt van Aurasma om deze Slurf tot leven te laten komen. Aurasma is een applicatie om alledaagse objecten, afbeeldingen en plaatsen nieuw leven in te blazen door middel van Augmented Reality. Er zijn over de afbeeldingen in deze editie nadere verklaringen, filmpjes en muziek geplaatst. De Media Commissie van Gezelschap Leeghwater heeft een groot deel van de filmpjes in deze editie aangeleverd en samen met techniek brengen we de Slurf tot leven! 1. Download de Aurasma app op je telefoon of tablet. 2. Ga naar het menu, zoek bij het vergrootglas op ‘Slurf’ 3. Volg ons. 4. Zoek naar het logo op de vele afbeeldingen in deze Slurf. 5. Scannen maar!

4


Gezelschap Leeghwater

Van het bestuur |

Eindelijk is het dan zover: Jarenlang is er door de gehele vereniging naar dit moment toegewerkt en toegeleefd. Dit jaar zal Gezelschap Leeghwater haar 150ste bestaansjaar vieren. Een mijlpaal als deze kunnen wij natuurlijk niet onopgemerkt voorbij laten gaan. Op 28 september werd het lustrumjaar officieel geopend tijdens het Leeghwater Techniek Festival. De combinatie van alle Dreamteams, verschillende bedrijven, startups en gezelligheid maakte het festival tot een waar succes. Dit belooft veel goeds voor de rest van het komende jaar. Het doel van het Lustrum is echter niet alleen het vieren van de 150ste verjaardag van de vereniging en alles wat zij heeft bereikt. Maar ook de trots op het vakgebied dat ons allemaal zo fascineert: de Werktuigbouwkunde. Al bijna anderhalve eeuw is Gezelschap Leeghwater voor alle werktuigbouwers de verbindende factor tussen de TU Delft aan de ene kant en het bedrijfsleven en de maatschappij aan de andere kant. Ik denk dat de studenten van vandaag, waaronder velen van jullie, meer nog dan jullie ouders en grootouders leven in een wereld die steeds meer wordt gedomineerd door Werktuigbouwkunde en techniek in het algemeen. Dit heeft ons in de eerste plaats erg veel welvaart gebracht, maar het heeft ons ook voor een aantal grote technische uitdagingen gezet. Wij zijn de generatie die moeten nadenken over vragen als: ‘Hoe gaan wij om met klimaatverandering?’ en ‘Hoe zorgen we dat onze planeet bewoonbaar blijft met de alsmaar groeiende bevolkingsaantallen?’ Robert A. Heinlein, een ontzettend invloedrijk sciencefiction schrijver, schreef ooit:

“One man’s magic is another man’s engineering.” Jullie zijn de ingenieurs die de wereld straks vorm gaan geven. Het Lustrum is, naast een kans om terug te blikken op alles wat de techniek al bereikt heeft, ook een kans om vooruit te blikken op de toekomst: ‘Ignite your future’. Naast het vieren van het lustrum staan dit jaar alle gebruikelijke jaarlijkse activiteiten ook op de planning. Het is alweer een tijdje geleden dat het academisch jaar officieel geopend is, maar we hebben ontzettend genoten van het enthousiasme van de nieuwe kudde Olifanten op het nuldejaarsweekend. Ook het enthousiasme van de leden op de commissie interesseborrel geeft aan dat de vereniging leeft als nooit tevoren. Met de constitutieborrels achter de rug kunnen wij ons nu volledig focussen op wat komen gaat. Het gehele bestuur is hard aan het werk en samen met jullie gaan wij een fantastisch Lustrum neerzetten. Niemand zal er na dit jaar aan twijfelen dat Gezelschap Leeghwater, naast de oudste, ook de mooiste studievereniging van Nederland is. Jordi Wijlens Voorzitter Gezelschap Leeghwater

5


| Activiteiten leeGhWaTeRaGenDa

19 oktober 21 oktober 24 oktober 25 oktober 26 oktober 28 oktober 28 oktober - 14 december 14 november 17 november 18 november 20 - 25 november 15 december 18 - 22 december 19 december

Case NS Dagrally Lunchlezing Prodrive Commissielunch Algemene Ledenvergadering Alumnidag Tentoonstelling Lunchlezing van Oord Ouderdag Medewerkersdag Meet3mE Careerweek Gala Diesweek Leeghwater Lustrumlezing

nUlDeJaaRsWeekenD

Het nieuwe jaar is weer aangebroken en dat betekent dat er wederom een nieuwe lichting studenten de faculteit binnenstroomt. Het allereerste voorproefje van wat het studentenleven te bieden heeft, is het nuldejaarsweekend. Met alle, op dat moment nog, ‘nuldejaars’ een weekend lang kamperen. Overdag verschillende activiteiten, in de avond feesten en daarna met zijn allen knus overnachten in een legertent. De ideale gelegenheid om met elkaar te kunnen integreren en een nieuwe levensfase te starten. Het begon allemaal op een grauwe vrijdagochtend. Om tien uur kwamen de eerste nullen de faculteit binnendruppelen, sommigen keken nog een beetje verlegen en verdwaald om zich heen, maar daar zou snel verandering in komen. Het aanmeldmoment was het eerste contact

6

voor de nullen met Gezelschap Leeghwater. Daarna hees elke nul zichzelf in zijn blauwe overall met op de rug het thema van dit jaar ‘Finding Fant’. Ook dit weekend was ‘Overal in je overall’ weer het standaard motto. De nullen begonnen zich al iets meer op hun gemak te voelen en langzaamaan begonnen zich kleine groepjes te vormen. Nu was het tijd om deze olifantenmassa te verplaatsen naar de aula, waar ze door onze voorzitter werden toegesproken en enthousiast gemaakt werden voor Werktuigbouwkunde en Gezelschap Leeghwater. Hier leerden ze ook alle liedjes die vervolgens op maandag gebruikt zouden worden om de andere studies op hun plek te zetten. De kelen begonnen al een beetje schor te worden, en het was nog maar de eerste dag van het weekend. Hierna was de tijd rijp voor alweer de volgende etappe: de excursies. De meeste nullen hadden nog weinig besef van wat ze later met hun studie kunnen doen, daarom is het nuldejaarsweekend een uitgelezen kans om hen een beetje een beeld te laten vormen van hun toekomstperspectief. Daarna stapten ze op de fiets om de ‘Tour de Westland’ te doen met als eindbestemming ‘t Kraaiennest in de Lier. Hier stond een prachtig kamp voor ze klaar en al snel werden de plekjes in de legertenten geclaimd. Maar voordat de oogjes dichtgingen was er nog een druk avondprogramma. Het begon allemaal met de biercantus. Het 150ste bestuur liep met gieters bier over alle tafels en werd luidkeels toegezongen door de enthousiaste nullen. De sfeer kwam er steeds meer in en langzaamerhand begonnen de voeten te kriebelen bij velen, er was lang genoeg stilgezeten en nu kreeg men de kans om aan alle jaargenoten zijn meest


soepele dancemoves te vertonen. De tijd was rijp voor een feestelijke afsluiter: Mini-Mechnificent. De spantent werd omgetoverd tot een club en al snel ging iedereen los op alle nostalgische hitjes. Om twee uur was het afgelopen en toen konden eindelijk de comfortabele matjes gebruikt worden om te herstellen van een drukke en lange dag. Van het enthousiasme van de avond was in de ochtend niet veel meer te merken toen de nullen met de megafoon gewekt werden. Na het ontbijt begonnen zij aan de intensieve spelletjes. Dit was een uitgelezen moment om je mede-nullen wat beter te leren en kennis te maken met de velen commissies die Leeghwater telt. ’s Avonds was dan eindelijk het hoogtepunt van het weekend daar, het legendarische zwembadfeest. Water spetteren, springen van de duikplank en de meest indrukwekkende bommetjes proberen te maken, het innerlijke kind kwam bij de nullen weer naar boven. Moe van het zwemmen en met rode chloorogen gingen ze weer terug naar het kamp om daar gezellig op te warmen rond het kampvuur. Hier waren nog tot laat mensen gezellig met elkaar aan het praten en velen proefden voor het eerst de lekkere Olifant jenever. De volgende ochtend begon alweer de laatste dag van het kamp en het was tijd om het goed gehypte grote-lijnen spel te spelen. Zelden waren de nullen zo enthousiast en binnen een uurtje was het terrein weer helemaal schoon. Het weekend was jammer genoeg tot zijn einde gekomen, de nullen hadden een geweldige tijd beleefd en waren klaar om aan het leven in Delft te beginnen. Voordat de OWee echt kon beginnen, moest het maandagmiddag nog wel ritueel geopend woorden in de aula. De zanglessen

van vrijdag kwamen eindelijk goed van pas en de andere studies werden overrompeld door het volume dat de groep van aanstaande werktuigbouwers produceerde. Dit was de ideale opzet tot een toffe OWee die velen tegemoet gingen.

Techniekfestival

Het kan je niet ontgaan zijn, dit jaar viert de vereniging zijn 150ste bestaansjaar en dit werd afgetrapt op het eerste Leeghwater Techniekfestival. Het Mekelpark werd omgetoverd tot een sfeervol festivalterrein met lampionnen, kraampjes, lounges en muziek. Op het festival stond de techniek centraal en werd in volle glorie tentoongesteld. De meeste Dreamteams hadden hun project met trots meegenomen en vertelden enthousiast over hun voertuig aan alle nieuwsgierige mensen. Huisman had twee stunts verzorgd. Bij de een kon je je conditie en springkunsten testen op de wipe-out sweeper. Vele mensen gingen de uitdaging aan, maar velen moesten toch hun meerdere erkennen in de sweeper. Met de tweede stunt kon je de hele campus bekijken door in een bakje te stappen die door een kraan tot veertig meter hoogte werd getakeld. Ook stonden verschillende bedrijven er met een interactieve stand. Bij ExxonMobil kon je in een racesimulator zitten met een Oculus Rift en kon je je Verstappen wanen op een F1-circuit, Quooker had hun kokend-waterkraan meegenomen en bij YER kon je een Nespresso automaat of Lustrum passepartout winnen als je de beste quote op de Lustrumolifant hamerde. Kortom, een vol festivalterrein waar iets te doen was voor iedereen. Deze mooie opening van het Lustrum belooft veel goeds voor de rest van het jaar.

7


3D print magazine

Printbare levensvormen 3D-printen is de toekomst en de mens kan bijna niet meer zonder. Er is nu een printer ontwikkeld die letterlijk de software van ons leven print. Het begon in 2010 toen een onderzoeker genaamd Craig Venter alle kranten wist te halen door een volledig kunstmatig genoom in een levende cel te plaatsen. Dit project werd de eerste synthetische levensvorm genoemd. Echter, werd deze levensvorm niet volledig uit het niets gecreëerd, maar vanuit een levende cel. Na het plaatsen van één miljoen artificiële basenparen in een bestaande bacterie, werden de cellen automatisch gereproduceerd. Dit bewees dat het mogelijk is om leven te ontwerpen en te repliceren. In 2016 presenteerde hij een uitgeklede versie van diezelfde artificiële levensvorm, die enkel de genen bezat die nodig waren om te overleven.

Converteren van DNA

Een DNA-sequentie bestaat uit een volgorde van allerlei nucleotiden, bestaande uit adenine, cytosine, thymine 8

en guanine, ook wel ACTG genoemd. Een DNA-molecuul bestaat weer uit een wentelstructuur van twee ketens van duizenden nucleotiden die aan elkaar zijn gekoppeld met complementaire basenparen, de bekende helix-structuur. De 3D-printer van Craig Venter draagt de naam ‘Digitalto-Biological Converter’, ofwel DBC. Net als een alledaagse printer, heeft de DBC voeding nodig. In plaats van patronen met kleuren, zijn dit flesjes gevuld met chemicaliën. De techniek achter het apparaat begint met de digitale informatie, ofwel bits. Met twee bits kun je elke letter uit DNA schrijven. Adenine is bijvoorbeeld 00 en cytosine kan 10 zijn. Het apparaat accepteert deze digitale representaties van DNA over een doodgewone internetverbinding en construeert ze op de gewenste plek. Hij maakt hierbij gebruik van de verschillende letters, die de chemische bouwblokken van het leven vormen. De digitale sequentie van DNA die uit een paar duizend letters kan bestaan, kan het apparaat dus weer omzetten in een echt DNA-molecuul. Stukken van dit DNA vormen complete chromosomen. Een tweede deel van de machine wijst kleuren toe aan deze stukken DNA en door middel van een laser worden verschillende combinaties geanalyseerd. De gedeeltes met fouten van het geanalyseerde DNA, die bijvoorbeeld genetische mutatie of ziekten bevatten, worden genegeerd in het proces. Het apparaat kan vervolgens nog enzymen toevoegen aan de stukken DNA, die het dan weer omzetten in RNA.


RNA is één van de drie macromoleculen, samen met DNA en eiwitten, die essentieel zijn voor alle levensvormen. RNA lijkt qua structuur sterk op DNA. Echter heeft RNA geen complementaire keten. Ook door de mogelijkheid tot het toevoegen van andere energiedragers door het apparaat, codeert het DNA naar eiwitten. Ten slotte zit er in het apparaat een transformatiegedeelte, dat het synthetische DNA in een levende cel kan plaatsen. Dit concept opent de deur naar een grote schatkamer van futuristische toepassingen voor veel onderzoeksinstanties.

Wetenschap in Beeld

De nieuwe machine kan al snel een wereldwijde revolutie ontketenen in medicijnen. Als de DBC kleiner en draagbaar wordt gemaakt, zou het mogelijk zijn om overal uit de synthetische moleculen medicijnen en voedsel te maken. Zolang de juiste moleculaire bouwstenen of enzymen maar aanwezig zijn. Een voorbeeld hiervan zou geschetst kunnen worden met iemand die in het regenwoud een infectie oploopt. De DBC hoeft slechts aan een computer gelinkt te zijn en artsen zouden een vaccin met de lichtsnelheid naar elke plek ter wereld kunnen versturen.

Niet alleen koraal kan in de toekomst worden geprint

vervoLGStaPPen

kunnen overleven. De mijlpalen die onderzoekers voor ogen hebben, zijn bijvoorbeeld het ontwikkelen van olifantenweefselstructuren en toebrengen van gen-wijziging. Door synthetisch gecreëerd genetisch materiaal van mammoeten in de eicel van een olifant te brengen, is er misschien weer hoop voor nieuwe mammoetjes. Onder de zeespiegel gaat het al voorspoedig. Er worden momenteel namelijk al complete koraalriffen geprint. Deze zijn belangrijk omdat ze onderdak bieden aan vele diersoorten onder de waterspiegel. Dood koraal kan namelijk weer gaan groeien door het plaatsen van 3D-geprinte koralen. Hier zetten de prints de toon, de natuur volgt vanzelf. Het hoogtepunt in de synthetische biologie moet wel nog bereikt worden: leven creëren uit levenloos materiaal. 3D voedsel-printers zijn binnenkort verleden tijd: als de DBC erin slaagt om vanuit het niets cellen te synthetiseren, gebruikmakend van een geperfectioneerde versie van de synthetische cel, delen we met kerst in de toekomst een kalkoen via een e-mail. Het synthetiseren van DNA is ten eerste een uiterst duur proces en daarnaast zijn er ook de ethische bezwaren die komen kijken bij het knutselen aan DNA. Elke technologie kan natuurlijk ten goede of ten kwade gebruikt worden. Het grote gevaar is dat met deze nieuwe techniek, iedereen een schepper zou kunnen worden van zowel bestaande organismen, als organismen die nooit natuurlijk kunnen bestaan. Niet alleen het verhogen van de intelligentie en het verlengen van het menselijk leven, maar ook razendsnel klonen of een leger van synthetisch leven creëren, zijn voorbeelden van mogelijke gevolgen hiervan.

Er is al bewezen dat het synthetisch DNA van een type cel in een ander type cel geïnjecteerd, een geherprogrammeerde versie van de software van zijn gastheer oplevert. Op dit moment wordt er volop geëxperimenteerd door talloze onderzoeksgroepen van over de hele wereld. Allemaal proberen zij nieuwe moleculen in bacteriën te brengen of vanuit het niets een organisme te scheppen. Er is al gereedschap waarmee we nauwkeurig genetische veranderingen kunnen aanbrengen, in welk organisme dan ook.

BIoLoGISCHe teLePortatIe

Twee jaar geleden draaiden veel van deze experimenten om het maken van een olifant met eigenschappen van een mammoet. De pogingen waren tevergeefs. Nieuwe onderzoeken hierin focussen niet op perfecte kopieën van de mammoet, maar op olifanten die in allerlei klimaten

Tessa Talsma

Levende organismen naar andere sterrenstelsels sturen is op dit moment nog vrij onrealistisch. Een logischere manier is volgens Venter het daarheen printen van leven, door middel van hun digitale genoom, misschien is dit wel de grootste uitdaging van deze nieuwe techniek. Maar de techniek ontwikkelt zich snel en zelfs als deze wens nooit uit zou komen, zou de revolutie in het bestrijden van wereldwijde virusuitbraken geen slechte troostprijs zijn.

9


Gezelschap Leeghwater

| Oud Slurfer spreekt

De afgelopen jaren zijn de uitdagingen voor Gezelschap Leeghwater steeds groter geworden. Haar ledenaantal is gegroeid, studenten en professoren zijn een enorme mentaliteitsverandering ondergaan. Bovendien staat een historisch lustrum voor de deur. Ook de Slurf redactie is onderhevig geweest aan veel verandering. Met de omschakeling naar digitale informatiekanalen is de populariteit van gedrukte media omlaag gegaan. Toch weet het periodiek ‘de Slurf’ nog steeds veel lezers te trekken met diverse katernen over uiteenlopende onderwerpen. Waar vroeger de nadruk lag bij het omschrijven van technische processen en ontwikkelingen, wordt nu ook aandacht besteed aan minder bèta gerichte sectoren. Afgelopen jaren zijn er medische, astronomische en financiële artikelen gepubliceerd in de Slurf. Het staat symbool voor de werktuigbouwkundige student die zijn technische bachelor uitbreidt met kennis uit andere sectoren. Deze verbreding van technische studenten is van uiterst belang. Om de continuïteit in ontwikkeling te waarborgen vraagt het bedrijfsleven steeds meer van afgestudeerde 10

technici om zichzelf te onderscheiden op verschillende niveaus. Het is een uitdaging voor de toekomstige Delftse ingenieur om te voldoen aan dit verwachtingspatroon ondanks de grote druk van buitenaf om het studietempo op te schroeven. De valkuil van deze verhoogde druk, ligt in de ondergrens van de eerdergenoemde flow. Wordt de uitdaging te groot, zal dit niet bevorderlijk zijn voor het niveau van de Delftse ingenieur. Daar moet studerend Delft voor blijven waken. Graag geef ik de pen door aan de volgende columnist in deze serie; volgende Lustrumeditie zal Jeffrey Geudeke schrijven in deze rubriek. Slurf Hoogh! Thomas Duijnstee

TU Delft

Flow is gedefinieerd als een mentale toestand waarin een persoon helemaal opgaat in zijn of haar bezigheden. De energie van de persoon wordt gericht op doelgericht werken en het behalen van resultaten. Een van de kenmerken van flow is de balans tussen uitdaging en vaardigheid. Is er te weinig uitdaging en te veel vaardigheid, dan wordt een taak saai en raakt de persoon verveeld. Is er te veel uitdaging en de vaardigheid te klein, dan ontstaat er stress.

De Slurf Redactie in vroegere jaren


Vereniging Oud Leeghwater | Alumnivereniging Werktuigbouwkunde TU Delft

Nieuws Vereniging Oud Leeghwater en vooral onze alumnileden verdienen onze aandacht. Dit is al jaren een punt waar het bestuur aan wil werken. Om dit jaar ook daadwerkelijk verandering te brengen in de gang van zaken, is er besloten actieve enthousiaste leden te betrekken bij het Vereniging Oud Leeghwater bestuur. Dit jaar zullen dit vier gemotiveerde leden zijn onder toeziend oog van drie huidig bestuursleden. Uiteindelijk wordt er toegewerkt naar een vorm waarin het bestuur volledig uit leden bestaat met een QQ’er vanuit het bestuur. Deze nieuwe, voor ons nog onbekende opzet zal er voor gaan zorgen dat onze alumnivereniging een bloeiende actieve vereniging wordt. We streven naar een levendig netwerk waar de vereniging en alumni baat bij hebben. Daarnaast willen we als vereniging meer bieden aan onze alumni. Het bestuur in zijn nieuwe vorm gaat in oktober van start, zij zullen zich een jaar lang gaan inzetten voor de ontwikkeling van Vereniging Oud Leeghwater.

Nieuw Vereniging Oud Leeghwater bestuur

Afgelopen september is het 150ste bestuur van Gezelschap Leeghwater geïnstalleerd. Daarmee, en met de nieuwe invulling, verandert ook de samenstelling van het bestuur van Vereniging Oud Leeghwater. De functies zijn nog onder voorbehoud, met ingang van het nieuwe bestuur worden deze herverdeeld. De huidige samenstelling is als volgt: Jordi Wijlens Nina Ruig Jan Horsthuis Thijs Bieling Helene Blok Meltem Coroz Pierre-antoine Denarié Daan Ratering Bart van Eeden Tobias Stinenbosch ir. Hans van Wijk ir. Bart van der Sterren

Alumnidag

Voorzitter Secretaris Penningmeester Commissaris Commissaris Commissaris Commissaris Adviseur Adviseur Adviseur Alumnus Alumnus

Ter ere van het 150-jarig bestaan van het Gezelschap en het 5e Lustrum van Vereniging Oud Leeghwater, wordt dit jaar de alumnidag georganiseerd. Op deze dag zullen er verschillende inspirerende sprekers zijn en een aantal korte

TU Delft

Nieuwe opzet Vereniging Oud Leeghwater bestuur

Nieuwe Vereniging Oud Leeghwater bestuur

demonstraties en presentaties van innovatieve projecten rondom de TU Delft. Ook zal er ruim de tijd zijn om bij te kletsen met uw studiegenoten of de nieuwe alumni te ontmoeten. De dag begint na de lunch met een kop koffie en een openingsspeech in de foyer van 3mE. Vervolgens zullen de presentaties plaatsvinden waarna de dag wordt afgesloten met een borrel in het Lagerhuysch.

Vereniging Oud Leeghwater LinkedIn-groep

Om op de hoogte te blijven van wat er binnen Gezelschap Leeghwater, de faculteit en de studie Werktuigbouwkunde gebeurt, kunt u onderdeel worden van de LinkedIn-groep van Vereniging Oud Leeghwater. Op dit forum kunt u gemakkelijk in contact komen met andere alumni en Leeghwaterleden. Als afgestudeerd werktuigbouwer bent u natuurlijk van harte uitgenodigd om lid te worden van deze LinkedIn-groep.

Vereniging Oud Leeghwater Lidmaatschap

Als lid van Vereniging Oud Leeghwater wordt u op de hoogte gehouden van de activiteiten die voor alumni worden georganiseerd. Indien u nog vrienden, kennissen of collega’s heeft die Werktuigbouwkunde in Delft gestudeerd hebben, kunt u hen attenderen op de verschillende lidmaatschappen die Vereniging Oud Leeghwater aanbiedt: • • •

Het gratis lidmaatschap Het lidmaatschap van 25 euro inclusief de Slurf Het lidmaatschap van 40 euro inclusief de Slurf en het jaarboek

Via www.leeghwater.nl/vol kunt u een lidmaatschap aanvragen of uw lidmaatschap wijzigen. Voor vragen kunt u altijd bij alumni@leeghwater.nl terecht.

11


| Onderwijs Bachelor Commissaris Onderwijs Bachelor

Het takenpakket van de Commissaris Onderwijs Bachelor is vrij breed. Ten eerste bestaat dit uit de monitorende rol in het onderwijs. De Commissaris Onderwijs Bachelor houdt het bacheloronderwijs scherp in de gaten en is de contactpersoon voor zowel de student als de docent wanneer zij opmerkingen of klachten hebben. Een onderdeel van het takenpakket is daarnaast het vertegenwoordigen van de student, onder andere in de opleidingscommissie Werktuigbouwkunde, het onderwijs- en Studentzaken overleg, panels met kwaliteitszorg en gesprekken met de onderwijs- en opleidingsdirecteur. Ook is de Commissaris Onderwijs Bachelor verantwoordelijk voor de verkoop van boeken aan alle bachelorstudenten van 3mE.

verschillende aspecten van het onderwijs in de opleiding en verschillende reglementen. Sinds dit jaar heeft de OCWB daar zelfs instemrecht op. Op dit moment is de OCWB nog op zoek naar een nieuw studentlid, dus ben jij geïnteresseerd in deelname aan de OCWB? Stuur dan een bericht naar bachelor@leeghwater.nl met een korte motivatie en dan hoor je snel meer!

Bachelor uitreiking

Op 12 oktober vond de Bachelor diploma-uitreiking plaats. Vele studenten hebben hun diploma in ontvangst mogen nemen en trotse familieleden waren uiteraard ook van de partij. De dag is vervolgens afgesloten met een gezellige borrel in de Aula.

Dit jaar is een iets kleinere groep eerstejaars begonnen met de studie dan vorig jaar, ruim zeshonderd studenten zijn gestart met hun eerste jaar Werktuigbouwkunde. Echter, de faculteit begint redelijk uit zijn voegen te barsten door de al enkele jaren groeiende belangstelling voor deze studie. De colleges voor sommige bachelorvakken worden mede hierdoor weer gehouden in het auditorium van de aula. In de zomer is er grote vooruitgang geboekt met de bouw van het nieuwe onderwijsgebouw ‘Pulse’. Dit wordt de plek voor modern activerend onderwijs op de campus en het eerste energieneutrale gebouw op de campus van de TU Delft met zonnecellen op het dak en warmte-koudeopslag in de bodem. Er zullen tien collegezalen komen daarnaast worden er ook veel zelfstudeerplekken ingericht.

Tentamentrainingen statica

Deze periode zal Gezelschap Leeghwater weer een aantal tentamentrainingen organiseren voor statica. Tijdens deze training zal de stof kort herhaald worden en worden er opdrachten uitgewerkt zoals men deze op het tentamen zou kunnen verwachten. Je kan je inschrijven op de website van Gezelschap Leeghwater.

OCWB

Elke opleiding heeft een onderwijscommissie, zo ook de studie Werktuigbouwkunde. In de onderwijscommissie zijn studenten en docenten één op één vertegenwoordigd. De onderwijscommissie bewaakt de kwaliteit van de opleiding en is het klankbord voor de studie in het algemeen. Ook adviseert zij de opleidingsdirecteur en de decaan over 12

Gezelschap Leeghwater

Meer ruimte voor toekomstige wetenschap

Tentamentraining advanced dynamics van vorig jaar

Bijles platform

Heb jij moeite met één van je vakken en wil je graag bijles krijgen van een goed geslaagde medestudent? Of wil je juist een medestudent helpen en wat geld bijverdienen? Gezelschap Leeghwater heeft een bijlesplatform ontwikkeld voor studenten die bijles zoeken of juist bijles willen geven op specifieke vakken. Kijk voor meer informatie op onze website of kom langs op het Leeghwater kantoor!

Opnames collegerama

De TU maakt het voor studenten mogelijk om colleges te bekijken via Collegerama. Hoorcolleges van alle vakken uit de Bacheloropleiding en hoorcolleges van de verplichte vakken voor alle studenten van een masteropleiding worden opgenomen. Het beleid hier om heen is dat alle nieuwe vakken in een opleiding opgenomen worden en daarnaast worden mislukte opnames van het jaar ervoor opgenomen. Indien een vak niet veranderd is ten opzichte van het jaar ervoor zal de cursus niet opnieuw opgenomen worden en zo kan men het laatst opgenomen college van dit vak afspelen op collegerama. Benieuwd wat er nog meer gebeurt op onderwijsgebied? Elke twee weken staat er op leeghwater.nl/onderwijsnieuws een update.


Al sinds mijn vroegste kinderjaren ben ik gefascineerd door techniek. Ik herinner mij bijvoorbeeld dat ik als kleuter van houten blokken mechaniekjes bouwde en ruimteschepen tekende die fantastische reizen langs de sterrenhemel maakten. Op mijn tiende, nog voordat technisch LEGO bestond, maakte ik mijn eerste LEGO-differentieel en sloeg ik mijn eerste anatomieboekje open, want ook de natuur is voor mij een boeiend stuk vernuft. Ik ben in 1987 aan de Technische Universiteit Delft Werktuigbouwkunde gaan studeren en in 1991 ben ik gaan promoveren op een ruimtevaartonderwerp: De handbesturing van een robotarm op het internationale ruimtestation, waarbij een joystick intuïtief aan de robot moest worden gekoppeld. Er moest ook iets worden bedacht om tijdvertragingen bij handbesturing te compenseren. Hoewel het een zeer boeiend onderzoek was waarop ik uiteindelijk cum laude ben gepromoveerd, ben ik in mijn hart toch vooral een uitvinder die slimme mechanische oplossingen wil bedenken. Vanuit mijn fascinatie voor de natuur, geneeskunde en techniek heb ik toen de overstap gemaakt naar het medische domein. Zoekend naar manieren om via camerabeelden complexe handelingen te kunnen verrichten. Niet meer in de verre ruimte, maar in de binnenwereld van een patiënt. Al snel zag ik toen in dat stuurbare instrumenten grote impact kunnen hebben op chirurgie door kleine incisies te maken. Toen heb ik me gestort op mijn allergrootste hobby: het mechanisch ontwerpen. Tijdens een halfjarig verblijf aan het Tokyo Institute of Technology heb ik mijn eerste stuurbare endoscoop gebouwd. Daarna zijn de ontwikkelingen snel gegaan met steeds kleinere en geavanceerdere inktvis-achtige stuurmechanismen en andere chirurgische instrumenten. In mijn groep BITE, Bio-Inspired Technology, werk ik samen met een dolenthousiaste club studenten, onderzoekers en instrumentmakers, in het boeiende grensgebied tussen biologie, geneeskunde en techniek. Als team proberen we het onmogelijke mogelijk te maken en oplossingen te bedenken die nog niemand heeft bedacht. Zoals in de serie Star Trek ook wel wordt gezegd: “To boldly go where no one has gone before”. Zeer spannend, maar soms ook best lastig en taai. Dit hoort er echter bij! Ook in mijn vrije tijd ben ik veel met techniek bezig, vooral met de schroevendraaier en de oliespuit die ik in mijn werk als hoogleraar soms wel een beetje mis. Ik verzamel antieke

TU Delft

Professorenstuk

Prof. dr. ir. Paul Breedveld

mechanische rekenmachines en camera’s uit de tijd dat er elektronisch nog niet zoveel kon en veel mechanisch moest worden opgelost, van 1850 tot aan 1970. Deze mechanische rekenmachines restaureer ik totdat ze weer perfect werken. Dan zit ik er urenlang mee te spelen, verwonderd over hoe je nu met een draai aan een slinger mechanisch een staartdeling kan uitvoeren. Ook oude camera’s zijn geweldig interessant. Ik heb de afgelopen maanden bijvoorbeeld een ‘Bolex’ gerestaureerd: een filmcamera uit de jaren zestig die wordt aangedreven met een opwindbare veer. Daarbij is fascinerend hoe ze de draaisnelheid van de filmspoel mechanisch perfect constant houden terwijl de veerkracht afneemt, dat alles ook nog traploos instelbaar! Ik betrap mezelf erop dat er een flinke kruisbestuiving is ontstaan van mijn hobby’s naar mijn werk, bijvoorbeeld in het derde jaars bachelorvak Integrated Mechanical Systems. Hierin doceer ik niet alleen over slimme mechanismen, stoomtreinen en hybride autotechniek, maar ook over de nieuwe slangachtige instrumenten die we thans in mijn groep ontwikkelen en waarin de registertechnologie uit mechanische rekenmachines is verwerkt. Dat blijft voor mij de ultieme Werktuigbouwkunde. Geïnspireerd door het vernuft van natuur en techniek in een soort van techno-bionische blend een slim nieuw apparaat ontwikkelen: dat is ook de belangrijkste reden waarom ik uiteindelijk naar de medische techniek ben overgestapt. Het feit dat je in een boeiende samenwerking met biologen en chirurgen je creativiteit kan gebruiken om de mensheid te helpen en daarmee de wereld een stukje beter kan maken. Prof. dr. ir. Paul Breedveld 13


Woordwolk

Natuurwetten schrijven ons voor In de wondere wereld van taal lijkt er oneindig veel ruimte te zijn voor creativiteit. Dit blijkt echter een schijnvertoning te zijn als we het gebruik van het taalkundig wezen nader onder de loep nemen. Uit een project van de Universiteit van Oxford is gebleken dat de tien populairste woorden in de Engelse taal maar liefst een kwart van het totale taalgebruik beslaat. Zij verzamelen wereldwijd alle bestaande Engelse geschriften in een bestand genaamd Oxford English Corpus. Het is de grootste database in zijn soort en bevat meer dan twee miljard woorden, die bij elkaar zijn gebracht vanuit literaire romans, specialistische bladen, kranten, maar ook webpagina’s zoals blogs en sociale media. Vervolgens zijn deze woorden gerangschikt op frequentie van voorkomen binnen de geanalyseerde teksten. Dankzij deze rangschikking is het mogelijk om inzicht te vergaren in 14

het gebruik van alle woorden. Om dit te realiseren is elke rang uitgezet tegenover de absolute frequentie van het bijbehorende woord. Aangezien slechts enkele woorden ontzettend populair zijn, is de logische weergave hiervan op een logaritmische schaal. Op dat moment ontstaat er een hele bijzondere relatie, namelijk een vrijwel rechte lijn. Dit wordt beschreven door een machtsfunctie, die ook wel bekend staat als de wet van Zipf.

Wet van Zipf

Lang voordat de bovengenoemde Corpus is samengesteld, werd er al een wetmatigheid in de taal vastgesteld door George Kingsley Zipf. In 1935 stelde hij een kansverdeling op om de linguïstiek kwantitatief te kunnen beschrijven. Deze discrete verdeling staat bekend als de Zipf-verdeling. De formule hiervan luidt: P gedeeld door n tot de macht a. Hierbij is P de kans van voorkomen voor een bepaald woord en is n de rang in frequentie van dat woord. Deze formule laat zien dat elk woord één gedeeld door zijn rang keer voorkomt in vergelijking met het meest gebruikte woord. Dit geldt wanneer de a-term gelijk is aan één, wat vaak het geval is. Nadat Zipf deze verdeling had gevonden met behulp van de Engelse taal, bleek deze ook toegepast te kunnen worden op vrijwel elke andere taal. Spaans, Fins, Swahili, Maori en Esperanto zijn een kleine greep uit de talen die bij nader onderzoek ook deze wet blijken te volgen. Maar het blijft niet alleen bij taal, deze wet blijkt namelijk


op een heel breed scala aan processen toepasselijk te zijn. Zo is het ook te vinden in de populatie van steden, de grootte van aardbevingen, de activiteit in neurale netwerken, ingrediënten in kookboeken, de diameter van maankraters en achternamen. Dit zijn slechts enkele voorbeelden, maar hieruit blijkt al de verbluffende verscheidenheid van zaken die dit patroon volgen. Ook de wet van Bradford, die zich spitst op de sociale wetenschappen en het Paretoprincipe uit de economie zijn gebaseerd op de theorie van Zipf. Het is onwaarschijnlijk dat dit allemaal toevallig op dezelfde wijze samenhangt, echter is er tot op de dag van vandaag nog geen definitieve verklaring voor gevonden.

Verklaringen

Linkedin

George Zipf zelf zocht toentertijd de verklaring in het feit dat alles in de natuur de weg van de minste weerstand neemt. Zodoende zou met zo min mogelijk letters en woorden communiceren ook de makkelijkste manier zijn om een boodschap over te brengen. Althans, voor de verzender van de boodschap kost deze aanpak de minste moeite. Echter, dit is aan de ontvangende kant niet het geval. Voor de luisteraar of lezer in kwestie is het veel fijner om een aantal specifieke woorden te verkrijgen om de boodschap te kunnen ontcijferen. Zo zou er een balans ontstaan tussen deze twee belangen. Hierbij worden de specifieke termen gescheiden door kleine, minder belangrijke woorden om de informatiestroom constant en bevattelijk te houden. Dit zou dus resulteren in een hoge frequentie van de kleine en minder impactvolle woorden ten opzichte van de zeldzame en gevarieerde specifieke woorden. Er zijn ook veel overeenkomsten met de eerdergenoemde theorie van Pareto. Het Paretoprincipe is in 1906 vastgesteld door Vilfredo Pareto, toen hij opmerkte dat tachtig procent van het Italiaanse land in handen was van slechts twintig procent van de bewoners van Italië. Kort daarna viel het hem ook op dat twintig procent van de erwtenplanten in zijn groentetuin

Weergave van Zipf-verdeling door willekeurig gekoppelde paperclips

verantwoordelijk waren voor tachtig procent van de totale opbrengst tijdens het oogsten van de doperwten. Het principe voorspelt dat tachtig procent van het effect voortkomt uit twintig procent van de oorzaak. Deze verhouding blijkt bijvoorbeeld ook te vinden te zijn in de gezondheidszorg, waar één vijfde van de patiënten ongeveer vier vijfde van de ziektekosten veroorzaakt. Verder geldt dit principe naast inkomensverdeling, tapijtslijtage en computervirussen ook voor woorden: De populairste twintig procent bezet tachtig procent van het totale taalgebruik.

Wist je dat...

het Engelse woord ‘set’ maar liefst 464 definities heeft volgens de Oxford English Dictionary? Dit komt omdat korte woorden niet alleen vaak voorkomen, maar ook in veel verschillende situaties worden gebruikt.

Weerlegging

Er zijn de afgelopen tachtig jaar velen geweest die Zipf’s theorie hebben betwijfeld, omdat het moeilijk is voor te stellen dat alle complexe processen die voorafgaan aan het kiezen van bepaalde woorden, gevat kan worden in een relatief simpele wet. Een goed voorbeeld hiervan is een onderzoek van Benoît Mandelbrot, waarbij hij aantoonde dat als alle letters en de spatiebalk van een toetsenbord volledig willekeurig worden ingetoetst, hieruit ook de machtsfunctie van Zipf volgt. Dit kan worden verklaard aan de hand van het feit dat er oneindig meer lange woorden kunnen worden gecreëerd dan korte woorden. Dit komt doordat de hoeveelheid mogelijke lettercombinaties exponentieel toeneemt naarmate de lengte van het woord groeit. Zo zijn er 26 mogelijkheden voor een woord met één letter, terwijl er 676 tweeletterwoorden gemaakt kunnen worden, namelijk 26 in het kwadraat. Tegelijkertijd neemt de kans op het voorkomen van een woord exponentieel af, omdat de kans dat de spatiebalk wordt geraakt gaandeweg steeds groter wordt wanneer de woordlengte groeit. Om deze reden zullen korte varianten vaker voorkomen dan lange. Als de lettercombinaties een frequentierang toegekend zouden krijgen op basis van hun lengte en uitgezet worden tegen hun voorspelde frequentie, zou het resultaat perfect overeenkomen met de wet van Zipf. Hieruit zou men kunnen concluderen dat ons brein de realiteit op een volkomen willekeurige wijze segmenteert in letters, waarna het door de wetten van wiskunde onvermijdelijk resulteert in de wet van Zipf.

15


Nulhypothese

hieruit duidelijk dat het menselijk geheugen en de manier waarop deze wordt geraadpleegd, een sterke invloed heeft op de mysterieuze voorspelbaarheid van ons taalgebruik. Ook op dit gebied zijn er verscheidene pogingen gedaan om het fenomeen te verklaren. In 1991 stelden onderzoekers Anderson en Schooler de hypothese dat het menselijke brein geconditioneerd is geraakt door het waarnemen van processen die een bepaald frequentiepatroon volgen, dat hetzelfde patroon gekopieerd is in het gebruik van het geheugen. Daarnaast is er een andere theorie, genaamd het Yule proces, dat over het algemeen gebruikt kan worden om de creatie van machtswetten te verklaren. Het Yule proces kan vergeleken worden met het welbekende sneeuwbaleffect, waarbij de sneeuwbal tijdens het rollen alsmaar groter wordt en daarmee dus meer oppervlakte verkrijgt om sneeuw mee te vergaren. Dit proces geldt ook voor een video die steeds populairder wordt, aangezien de kans dat het aanbevolen wordt alsmaar groeit. Zoals de rijken alsmaar rijker worden, zouden ook bepaalde woorden voorbestemd kunnen zijn om op de voorgrond te staan mits zij in het verleden veelal zijn gebruikt. Ons geheugen heeft helaas een beperkte capaciteit en kan er slechts een kleine hoeveelheid van de informatie die ons brein bereikt, opgeslagen worden. Hierdoor zal die selectieve informatie ook vaker in onze gedachtegang terugkomen. De zaken die wij onthouden lijken daarom ook beheerst te worden door de bijna beangstigende, alom aanwezige wet van Zipf.

Deze conclusie is echter erg ongeloofwaardig, aangezien het taalgebruik van de mensheid afhankelijk is van zoveel meer factoren dan de kansrekening achter het willekeurig gebruikte toetsenbord. Onze communicatie komt voor uit de intenties die wij willen overbrengen en de manier waarop elk persoon de realiteit op unieke wijze beleeft. Toch is de manier waarop wij taal gebruiken, met een gegeven vocabulaire, verdeeld op een wijze zoals Zipf dit heeft waargenomen. Neem bijvoorbeeld de dagen van de week of de namen van de planeten in ons zonnestelsel, die het resultaat zijn van natuurlijke fenomenen. Je zou verwachten dat deze allemaal met ongeveer dezelfde frequentie worden gebruikt, maar niets is minder waar. Zo blijken ook deze termen onderling met eenzelfde machtsfunctie verdeeld te zijn als de rest van onze taal. Nog opvallender zijn de resultaten van een psychologisch onderzoek dat in 2010 is uitgevoerd. Hierin werd de volgende tekst aan de deelnemers voorgeschoteld: “An alien space ship crashes in the Nevada desert. Eight creatures emerge, a Wug, a Plit, a Blicket, a Flark, a Warit, a Jupe, a Ralex, and a Timon. In at least 2000 words, describe what happens next.” De proefpersonen mochten op eigen wijze het verhaal aanvullen en afronden tot een geheel. Zij waren nog nooit eerder geconfronteerd met deze nieuwe woorden, die de buitenaardse wezens belichaamden. Ook was er geen enkele voorwaarde betreffende de hoeveelheid dat zij in het verhaal genoemd moesten worden. Je zou het al kunnen raden: Bizar genoeg waren de frequenties van deze betekenisloze woorden wederom volgens de Zipf-verdeling gerangschikt.

Alternatieve verklaringen

Nico van Leeuwen

ActiveChristianity

Taal kan zoals de rest van de wereld worden omschreven in wetten

Wie had gedacht dat alfa- en bètawetenschappen strikt gescheiden werkgebieden zijn, heeft het mis. In de literaire meesterwerken van Plato zit naast levenswijsheid ook kansberekening verscholen, maar ook met het schrijven van een verslag aan de TU Delft ben je waarschijnlijk medeplichtig geweest aan de creatie van de Zipf-verdeling binnen de Nederlandse taal. Taal lijkt meer dan een resultaat van onze gedachtespinsels, er zijn zowaar wiskundige wetten in te herkennen. Echter, het is onwaarschijnlijk dat de enorme hoeveelheid chaos in het universum zo buitengewoon gestructureerd wordt samengevat door het taalgebruik van de mensheid. Dit vooralsnog onopgeloste mysterie roept veel vragen op, maar wellicht is het ook een nieuw begin van een verklaring voor een groter vraagstuk betreffende de complexiteit van de realiteit.

Je zou bijna vermoeden dat ons brein door evolutie is voorgeprogrammeerd om op deze manier informatie te verwerken en uit te brengen in de vorm van taal. Gezien de geïsoleerde situatie van het omschreven experiment wordt 16


Lustrumcolumn |

Op 16 december 1867, toen Adrien Huet het Gezelschap Leeghwater oprichtte, deed hij dat met een reden. Hij vond het van belang dat de studenten van Werktuigbouwkunde, naast hun studie, afspraken om te discussiĂŤren en activiteiten te ondernemen om zichzelf te ontwikkelen tot sterke en complete ingenieurs. Een ingenieur is namelijk meer dan alleen maar iemand die constructies kan doorrekenen. Als ingenieur sta je namelijk nooit alleen, er wordt voortdurend gewerkt in een team. Daarnaast heeft het project dat een ingenieur aflevert altijd invloed op de wereld. Het is daarom belangrijk dat de ingenieurs die door de TU Delft de wijde wereld ingestuurd worden, naast goede technische kennis te hebben, ook over de nodige sociale vermogens beschikken om zo goed te kunnen functioneren en binnen een project een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Gezelschap Leeghwater heeft zich de afgelopen 150 jaar ingezet om dit doel te kunnen blijven dienen. Dit is niet altijd even makkelijk geweest. In De Tweede Wereldoorlog werd de TU Delft namelijk gesloten door de bezetter. Gezelschap Leeghwater heeft in die tijd ervoor gezorgd dat er boeken werden verspreid onder studenten die niet meer mochten studeren. Hierdoor konden zij hun werktuigbouwkundige kennis op peil houden en na de oorlog hun studie afronden. In de jaren na de oorlog heeft het Gezelschap jaren gekend met talrijke excursiedagen. Dit was bedoeld om de studenten kennis te laten maken met het bedrijfsleven en afgestudeerden bij het juiste technische bedrijf te krijgen waardoor Nederland zo snel mogelijk weer opgebouwd kon worden. Nu is het dan zover. Het grootste Lustrum dat Gezelschap Leeghwater heeft gekend, is begonnen. Op 28 september is er afgetrapt met het eerste lustrumevenement; het Leeghwater Techniek Festival was een evenement waar studenten onder een ontspannen sfeer kennis konden

maken met technische bedrijven. Er waren een aantal eyecatchers zoals een verzameling oldtimers en een kraan die deelnemers naar vijftig meter hoogte tilde. Met een bezoekersaantal dat alle verwachtingen oversteeg, was dit een zeer geslaagde eerste lustrumactiviteit. Het was echter slechts het topje van de ijsberg, er volgen nog vele evenementen zoals het gala, de beroemde lustrumweek en het symposium. Maar tijdens het 150ste jaar moet er ook gekeken worden naar meer dan alleen activiteiten voor actieve leden. Gezelschap Leeghwater zal dit jaar een medewerkersdag organiseren voor de medewerkers van de faculteit 3mE, een oud bestuurdersdiner om de mensen te bedanken die in het verleden tijd en enthousiasme in het Gezelschap hebben gestoken en een Alumnidag.

Gezelschap Leeghwater

Nu de Olifant gereed is om zijn vreugde over het aanstaande Leeghwaterlustrum rond te trompetteren, is het mij een eer en een genoegen om deze Slurf te mogen aanvullen met een column over het Lustrum.

Klaas Koerten, Commissaris Lustrum

Als oudste studievereniging van Nederland is het van belang om de geschiedenis te onthouden, maar het is nog belangrijker om vooruit te kijken. Met problemen zoals klimaatverandering, overbevolking en voedselschaarste, is het des te meer nodig om complete ingenieurs af te leveren om dit aan te pakken. Er is de afgelopen 150 jaar gebleken dat enorm veel problemen met de juiste technische insteek opgelost kunnen worden. Ik ga er vanuit dat er zich over 150 jaar weer tal van nieuwe problemen hebben aangediend, maar ik ga er ook vanuit dat de mentaliteit van Gezelschap Leeghwater, de mentaliteit om ingenieurs klaar te stomen om deze aan te pakken, onveranderd is gebleven. Klaas Koerten Commissaris Lustrum

17


| Oud-bestuurder spreekt Er zijn veel leden die een mooie tijd bij het Gezelschap hebben beleefd. In elke editie van de Slurf wordt een oudbestuurder gevraagd om zijn of haar ervaringen met het Gezelschap te delen.

Peter Potters 1986-1994 1988-1989

Familie Potters

Jaren van studeren: Bestuursjaar:

De installatie

Het begon met heel veel jonge Olifant graanjenever uit een vierkante fles, dat weet ik nog goed; De installatie van mijn bestuursjaar van Leeghwater in het jaar 1988. Met acht bestuursleden werden we geïnstalleerd, ik werd Commissaris Externe Betrekkingen: een redelijk nieuwe functie, ik had nog maar één voorganger. Echter, die functie sprak mij aan. Ik was wel begonnen met de studie Werktuigbouwkunde, omdat het lekker algemeen was, maar ik had nog geen idee wat ik wilde worden als ik groot werd.

Londen, here we come!

De excursies waren voor ons een uitgelezen kans om te zien wat werktuigbouwkundig ingenieurs nu in het echt doen. Om die reden heb ik ervoor gezorgd dat we als bestuur, maar ook met de hele vereniging vaak uitgenodigd werden bij bedrijven, zelfs in het buitenland. Naast de reguliere buitenlandreis, zijn wij een week in Engeland geweest voor bedrijfsbezoeken. Op uitnodiging van het IMechE, het Engelse Kivi, hebben we veel imposante bedrijven gezien waaronder JCB tractoren. Dat was toen al een strak georganiseerd bedrijf. Deze organisatie was zeker een inspiratiebron voor mij om later de afstudeerrichting Flexibele Productie Automatisering te kiezen. Bij JCB werkten robots zij aan zij met lassers waarbij tot onze stomste verbazing bij een lagere productie niet de persoon naar huis werd gestuurd maar de robot werd uitgezet.

Maakbaar

Waar je drie jaar geleden nog vol onder de indruk van al die faculteiten de campus op fietste, zat je tijdens een bestuursjaar ineens met de beslissers aan tafel. Of het nu ging om medewerking van professoren aan activiteiten of om bedrijven te lokken naar de bedrijvendagen die toen nog exclusief voor Werktuigbouwkunde werden gehouden. Zolang je maar met redelijke en goed voorbereide argumenten kwam, kreeg je een hoop voor elkaar. Dat is mij heel goed bijgebleven van dat jaar: De wereld om me heen bleek maakbaar te zijn, een fijn inzicht voor later. 18

Peter Potters tijdens zijn afstuderen

Nieuw logo

Natuurlijk hebben we een hoop pret gehad met ons bestuur, niet alleen tijdens de genoemde Engeland reis en de studiereis naar Italië, maar ook door het hele jaar heen. Zo hebben we een Donkervoort mogen testen als bestuur en hebben we het kistje van Mijnbouw bemachtigd. Met een goede borrel is datzelfde kistje weer overhandigd. Ons bestuur heeft geloof ik haar sporen ook nagelaten met het Leeghwater logo: de Olifant zoals wij die nu kennen is bedacht in ons bestuursjaar, ontworpen door Maarten en het logo siert nog steeds alle dassen en posters.

Afstudeerrichting

Mijn vele bezoeken aan bedrijven en vele gesprekken met werktuigbouwkundige ingenieurs en gesprekken op de TU voor tal van evenementen, zoals de bedrijvendagen, hebben mij enorm geholpen om te bepalen wat ik leuk vond: technische marketing. Helaas was dat nog niet zo’n volwassen afstudeerrichting in die tijd. Ik heb toen alle vakken in deze richting gevolgd, ook bij andere faculteiten. Daarna heb ik de toen nog vrij nieuwe richting Flexibele Productie en Automatisering gekozen.

Productietijd van een werktuigbouwkundig student

Als bestuurder van Leeghwater word je uitgenodigd om tijdens de uitreiking van je bul wat te zeggen namens alle afstudeerders van ons jaar. Ik heb indertijd die gelegenheid aangegrepen om mijn verbazing uit te spreken over het feit dat tijdens mijn studie, het systeem van studiefinanciering drie maal ingrijpend gewijzigd werd: Welke productielijn wordt nou drie keer verbouwd tijdens de doorlooptijd van één product? In de praktijk kwam dit uiteraard niet voor, waarom in het onderwijs dan wel? Vooral op dit punt kon ik rekenen op veel bijstand van medestudenten. Helaas lijken de plannen hierover niet te zijn veranderd.


Dat ik na mijn studie nog veel moest leren om marketeer te worden, was me wel duidelijk. Unilever had indertijd een BtB, Bedrijf tot Bedrijf, marketing trainee programma, wat ik met heel veel plezier gevolgd heb. Ik heb twintig jaar lang BtB marketing bij Unilever gedaan, woonachting onder andere in Ierland en Londen. Het heeft me gebracht wat ik graag wilde: Marketing snappen en reizen over de wereld. Er zijn weinig ‘Unilever-landen’ die ik niet gezien heb. Misschien had ik economie moeten studeren, maar ik heb er geen spijt van dat ik toch in de ‘harde werktuigbouw’ ben afgestudeerd. “Het geld zit in de interface tussen de functies” heb ik wel eens gehoord. De mensen die in staat zijn twee vakgebieden te overzien hebben daarbij een streepje voor. Ik ben altijd in staat geweest fabrieken en supply chains te ‘challengen’ met mijn werktuigbouwkundige kennis en inzicht om de beste productie marketing fit te realiseren. Dat heeft mij veel gebracht.

Eigen bord voor je kop

Peter Potters bij zijn billboard

bord van jouw eigen bedrijf aan de kant van de snelweg te zien staan, dat geeft een kick! Jammer dat er in mijn studententijd niets aan eigen ondernemingen opzetten werd gedaan. Dat is nu gelukkig een stuk beter. Om die reden ben ik nog altijd vrijwillig coach voor start-ups bij het ondernemers traject van het Delftsch Studenten Corps. Om iets terug te geven aan de stad Delft waar ik zoveel van heb gekregen in mijn studententijd. Peter Potters

Gezelschap Leeghwater

Toch gaat er niets boven een eigen onderneming, kan ik sinds drie jaar uit eigen ervaring zeggen. Ik heb een BtB marketing advies bedrijf opgezet: MintoA (Marketing into Action), waarbij ik directies van multinationals meeneem in trajecten op het gebied van BtB marketing. Ook ben ik mede-eigenaar en CCO van een software bedrijf wat boekhoudsoftware in de cloud maakt: Informer. We zijn hierbij de ‘brand challenger’ van de gevestigde orde, omdat we vinden dat het beter en goedkoper kan. Ik heb heel veel marketing activiteiten gedaan voor Unilever, maar om een

Peter Potters

Verkeerde studie?

Het bestuur in Londen 19


Wist je dat...

wallpapersworldwide

de top van de sondes van ‘scanning probe’ microscopen slechts één atoom dik zijn? Zodra de top op enkele tienden nanometers van het oppervlak verwijderd is, ontstaat er een overdracht van elektronen tussen top en proefstuk. Hierdoor onstaat er een elektronenstroom, die gemeten kan worden om een beeld te vormen.

Een technisch cadeau van Moeder Aarde Een materiaal dat licht, sterk, goedkoop en duurzaam is, lijkt toekomstmuziek. Toch blijkt dit niet het geval. In de dagen na de bombardementen op Nagasaki en Hiroshima stierven zo goed als alle planten en dieren in de omgeving als gevolg van nucleaire vergiftiging. Het eens zo mooie Aziatische landschap transformeerde binnen een paar dagen in een troosteloze grauwe vlakte vol stervende beplanting. Eén plantensoort bleef daarbij bespaard. Alsof het immuun was voor de hoge radioactieve straling groeide het gestaag door. Deze familie van plantensoorten, beter bekend als bamboe, werd hiermee het Japanse symbool voor de collectieve daadkracht en wederopbouw. Het bovenstaande voorbeeld duidt al op de bijzondere eigenschappen van bamboe. Echter is het maar een van de vele anekdotes waarin bamboe zich dubbel en dwars bewijst als een natuurlijk wonder dat over zeer gunstige eigenschappen blijkt te beschikken. Na decennia van afwezigheid in de techniek lijken er zich deuren te openen voor materialen als bamboe omdat zij een verbintenis 20

tussen gewenste eigenschappen en duurzaamheid kunnen bewerkstelligen. Dit is wat het materiaal bijzonder maakt en mensen al eeuwenlang intrigeert.

Een uiteenlopende familie

Bamboe is eigenlijk de verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende plantensoorten. In de biologie wordt zo’n naam ook wel een familie genoemd. De familie van bamboe behoort vervolgens weer tot de grasachtigen en niet tot de boomachtigen, wat vaak gedacht wordt. Bamboe behoort tot deze categorie omdat het een holle stam heeft, wat bij grassen veel voorkomt en bij bomen eerder een uitzondering is. Binnen de grasachtigen is bamboe wel een buitenbeentje, aangezien dit het enige gras is dat kan uitgroeien tot een bos. Daarnaast wordt van grassen niet snel verwacht dat ze een hoogte van maar liefst dertig meter kunnen bereiken, iets wat voor reuzenbamboe geen enkel probleem is. Naast soorten die tot grote hoogte kunnen uitgroeien, zijn er tegenwoordig ook gedomesticeerde soorten die een lengte van slechts dertig centimeter bereiken. De naam ‘bamboe’ heeft overigens een Nederlands tintje. Men is er vrij zeker van dat de oorspronkelijke Aziatische benaming van bamboe, ‘mamboo’ is. In de gouden eeuw is dit door een stel Hollandse handelaren ooit verstaan als bamboe. De veronderstelling dat zij het goed hadden gehoord, werd vervolgens bevestigd door het knallende


Wist je dat...

bamboe volgens het Guinness Book of Worldrecords de snelst groeiende familie van plantensoorten is? Het record staat nu op 91 centimeter per dag. geluid dat bamboe maakt als het in het vuur wordt gelegd, namelijk “bam-boem�. Dit geluid ontstaat doordat de afgesloten luchtkamers in een bamboestengel uitzetten. Een misverstand was geboren en tot op de dag van vandaag zeggen wij en met ons zo goed als de hele wereld, bamboe.

segmenten van een bamboeplant zich rustig ondergronds. Deze verschillende delen liggen in compacte toestand onderaards, als een ingeschoven telescoophengel, te wachten totdat de kou uit de bodem is verdreven. Als de winter zich eindelijk overgeeft en de lente de overhand krijgt, schieten de bamboestengels uit de grond. De verschillende reeds uitontwikkelde segmenten schuiven uit en de plant zal binnen een paar maanden zijn uiteindelijke hoogte en dikte bereiken. Men zou kunnen zeggen dat bamboe al sinds zijn evolutie een natuurlijke methode van geprefabiceerd bouwen weet te hanteren.

Bamboe kan ondanks haar eeuwenoude historie prima geplaatst worden tussen materialen als koolstofvezel, teflon of andere composieten. Al deze bouwstoffen hebben een hoge buigstijfheid, ondanks het feit dat zij erg licht zijn. Bamboe heeft een compressiesterkte die te vergelijken is met die van beton en baksteen. Daarnaast is bamboe in treksterkte een rivaal van vele staalsoorten. Bij bamboe komt dit vooral door twee eigenschappen die goed zijn te verklaren met de wetten van de sterkteleer. Allereerst zijn bamboestammen hol, hierdoor blijven deze stengels erg licht, maar doen ze niet onder in buigstijfheid doordat de meeste massa aan de buitenkant van de stam is geconcentreerd. Door deze opbouw ontstaat een groter oppervlaktetraagheidsmoment en kan bamboe dus meer moment verdragen zonder daarbij veel door te buigen of te breken. Een tweede eigenschap van bamboe is dat het een vezelversterkt materiaal is. De houtvezels liggen vooral in de longitudinale richting, de langsrichting, van het materiaal en dus is het materiaal goed te belasten op buig- en trekbelasting. Door deze groei in vezelrichting gaat er weinig massa verloren in de belastingsrichtingen die in het natuurlijke gebruik van bamboe niet veel voorkomen, namelijk torsie- en afschuifbelasting. Daarnaast groeit bamboe heel snel. onder verschillende bodemomstandigheden groeit het met een gemiddelde snelheid van twintig centimeter per dag. Echter, er zijn vele uitzonderingen op dit groeitempo. Deze snelheid is te wijten aan het gegeven dat bamboe zo licht is en een holle structuur heeft. De nieuwe vezels hebben hierdoor minder zwaartekracht te overwinnen en ook is er geen uitgebreide groei in de breedte van de stam wanneer de plant de hoogte in groeit. Een andere verklaring voor de snelle groei is de zogenaamde telescoopgroei van deze plant. Gedurende de herfst- en wintermaanden gaan de verschillende stengel-

Demors

waar EEn wil is, is EEn wEg

De telescoopgroei van een bamboestam verduidelijkt

Naast de snelle groei in verticale richting is bamboe ook een plantensoort die ontzettend snel kan verspreiden in horizontale richting om zo een bos te vormen. Uiteraard hangt dit af van de soort en dus van de verspreidingsmethode; wortelschietend bamboe breidt veel sneller uit dan soortgenoten die zich verspreiden via zaden. De wortelstokken, ook wel rizomen genoemd, kunnen zich zo snel verspreiden doordat zij amper de diepte in gaan, maar zich volledig focussen op de horizontale expansie. Hierdoor is het veelvuldig voorgekomen dat na een lange winter opeens overal in de tuin bamboestengels uit de grond schieten. Daarnaast is er een grote kans dat ook de buren een nieuwe plantensoort in hun tuin krijgen want bamboe houdt geen rekening met de kadastrale grenzen. De tendens is immers meters maken. Om het bamboe binnen de perken te houden zijn grootste middelen nodig. Men moet denken aan dikke betonnen of stalen bakken om de natuurlijke snelwandelaar op te sluiten. Deze bakken moeten niet alleen de grond in maar ook bovengronds uitsteken omdat anders de wortelstokken over de bak heen klimmen en zich vervolgens kunnen verspreiden boven de grond. Bamboe lijkt geen grenzen te kennen en wordt daarom vaak weg gezet als een woekerplant. 21


Sinds het begin der tijden zijn bamboe en wapenkunde met elkaar verweven. Het materiaal is uiterst geschikt omdat het goed hanteerbaar is en snel groeit. Voorbeelden van wapens gemaakt van bamboe zijn het Shinai zwaard dat wordt gebruikt in de vechtsport Kendo, maar ook in booggeschut werd vaak bamboe gebruikt. Een laatste toepassing is te vinden in de vuurlans, het eerste vuurwapen dat ooit is gemaakt. Naast materiaal voor wapentuig stond het gebruik van bamboe tot in de nadagen van De Tweede Wereldoorlog bekend als een van de meest geduchte martelmethoden in Azië. Geallieerde soldaten die in handen kwamen van het Japanse keizerrijk, werden vaak ondervraagd. Als deze krijgsgevangenen besloten hun kiezen op elkaar te houden, stond hen een uiterst wrede martelgang te wachten. De soldaat in kwestie werd op zijn rug op een onschuldig ogend grasveld vastgebonden, niet wetende dat hij boven een vers gesnoeide bamboeplant lag. Binnen de kortste keren schiet de plant uit de grond en bereikt de onderkant van zijn rug. Een normale plant zou hier stoppen, maar het wilskrachtige bamboe heeft maar één doel: groeien. Het sterke bamboe groeit rustig doch gestaag door het lichaam van de soldaat heen waarbij het zonder moeite zijn ruggengraat en organen doorboort. De pijn is ondragelijk en de soldaat ligt dagenlang in de brandende zon, de stromende moessonregens en koude nachten te kronkelen van de pijn. Op deze manier heeft de Japanse keizerlijke macht heel wat gevoelige informatie losgepeuterd van zijn vijanden.

Op bamboe kan je bouwen

In het oude Azië werd bamboe gebruikt om te timmeren aan de weg der beschaving. Net als bij de wapens gebeurde dit eerst uit noodzaak, men bouwde simpelweg met de middelen die de plaatselijke natuur hen schonk. Een mooi voorbeeld van de eerste simpele doch stevige huisjes van bamboe, zijn de Nipa hutten in Nepal. Naarmate de tijd vorderde, werden ook de innovaties steeds beter. In het jaar 960 voor Christus werden, naar men vermoedt, de eerste hangbruggen gebouwd in China en India. Deze hangbruggen bestonden volledig uit bamboe en de ophanging werd gebouwd door dikke kabels in elkaar te vlechten. Het beste voorbeeld van het uithoudingsvermogen van deze bruggen was te vinden in de buurt van Qian-Xiang, in China. Hier is een brug gebouwd rond dezelfde tijd en heeft stand gehouden tot aan 300 na Christus. In de eeuwen hierna bereikte bamboe zijn hoogtepunt in de Aziatische architectuur 22

doordat men had uitgevonden hoe een specifieke vorm van het bamboe al tijdens de groei bewerkstelligd kon worden. Dit gebeurde door middel van een mal over de verse aanplant van bamboe te zetten waardoor de plant bijvoorbeeld in bogen kon groeien. Uiteindelijk is bamboe grotendeels door synthetische materialen als beton uit de constructies van huizen verdreven. Echter, het is nog niet in zijn geheel uit de bouw verdwenen. Op de meeste bouwplaatsen in Azië worden tot op de dag van vandaag steigers gebruikt van bamboe. Volgens de Chinese wetgeving mogen deze steigers niet hoger zijn dan zes verdiepingen, maar de hoogste wolkenkrabbers in Hong Kong zijn tijdens de bouw omhuld geweest door het sterke en ook zeer goedkope bamboe. Ook in andere landen zijn deze steigers te vinden.

photoshelter

Een wapen dat uit de bodem groeit

Een elementaire hangbrug van bamboe

Door buiging ben je sterker

Met de toorn van recent gebeurde natuurrampen in ons geheugen wordt vaak gedacht aan een methode om huizen te bouwen die zich hiertegen kunnen weren. Bamboe kan hierbij een belangrijke rol spelen. De Timber Research and Development Assosciation (TRADA) heeft een oplossing bedacht waarbij de fundering van een huis wordt verstevigd met bamboe in plaats van staal. Daarnaast worden wanden en daken ook uit dit materiaal vervaardigd. De bestendigheid van een bamboehuis tegen natuurrampen is simpel te verklaren met de tweede wet van Newton. Deze wet vertelt ons dat kracht niks anders is dan een massa vermenigvuldigd met een versnelling. Aangezien de kracht op de constructiedelen tijdens een orkaan verminderd moet worden, moet er gesleuteld worden aan de verhouding van massa en versnelling. Omdat de aardbeving of orkaan zorgt voor de versnelling, moet de massa omlaag worden gebracht zonder afbreuk te doen aan de benodigde stijfheid. De TRADA heeft een prototype bamboehuis ontwikkeld en dit vervolgens getest in een vibratiecentrum, ook wel een aardbevingssimulator genoemd. Het huis werd bij deze test


Hoewel de oplossing voor natuurrampbestendige huizen voor de hand ligt, is er nog een hoop werk te verzetten voordat deze huizen op grote schaal worden gebouwd.Dit komt onder andere doordat in AziÍ, als in Zuid-Amerika bamboe bekend staat als materiaal van de armen. Het is niet een statussymbool om in een huis van bamboe te wonen. Drie studenten van de faculteit bouwkunde aan de Technische Universiteit Delft bedachten een concept om met bamboe stijlvol te kunnen bouwen. Geen simpele hutjes, maar strakke lijnen, sierlijke ruimtes en grote open veranda’s zijn de tendens in deze ontwerpen. De eerste pilot is in Nicaragua gebouwd en doet tegenwoordig dienst als bibliotheek van de universiteit in Bicu. De bibliotheek is een ware architectonische publiekstrekker en heeft een heel ander licht geworpen op de mogelijkheden die bestaan om met bamboe te bouwen. Naast de vormgevingskwestie is het ook maar de vraag in hoeverre beton met bewapening van bamboe kan gedijen in drassige grond. Bamboe heeft de eigenschap dat het op den duur splijt door het contact met grondwater. Hierdoor is het maar de vraag of er in Groningen ooit aardbevingsbestendige huizen van bamboe zullen staan. Momenteel

wordt er onderzocht of watervaste coatings dit probleem in de toekomst kunnen verhelpen. Op deze manier wordt het mogelijk om bamboefunderingen toe te passen in zeer drassigge grond, zoals onze Hollandse bodem.

De integraal

onderworpen aan hevige trillingen die vergelijkbaar zijn met een kracht van ongeveer 7.8 op de schaal van Richter. Het huis gaf geen krimp onder deze hevige trillingen en zelfs de verflagen bevatten geen enkele scheur. Volgens berekeningen zal het ontworpen prototype ongeveer de helft minder kosten dan een reguliere woning van baksteen en kan een huis van bamboe wel vijftig jaar mee zonder hevig onderhoud. Hetzelfde effect kan ook met andere soorten hout bewerkstelligd worden, maar bamboe heeft een groot ecologisch voordeel ten opzichte van andere houtsoorten. Dit komt doordat bij boomplantages kaalslag moet worden toegepast om het hout te kappen. Bij bamboe is dit niet het geval, elk voorjaar schieten nieuwe scheuten van vers bamboe uit de grond. Wanneer de bamboestam is uitgegroeid wordt deze afzonderlijk gekapt en de jongere stammen blijven staan. Voor het prototype van de TRADA is berekend dat een bamboebos van zeventig hectare benodigd is om elk jaar duizend huizen te bouwen. Ter vergelijking moet er voor dezelfde hoeveelheid huizen van hout elk jaar zeshonderd hectare bos worden gekapt. Het is nog maar de vraag of op deze kale vlaktes ooit weer bomen worden geplaatst. Bamboe kan dus bijdragen aan de vermindering van de massale ontbossingen en de gevolgen die dat heeft voor de opname van koolstofdioxide en de afgifte van zuurstof op onze aardbol, het zorgt hiermee voor een beter klimaat.

Een aardbevingsbestendig huis in Nicaragua

Groeien naar de toekomst

Los van bamboe als bouwmateriaal zijn er ook volledig nieuwe toepassingen te vinden waarin bamboe langzaam de overhand krijgt. Een van die toepassingen is kleding. Dragers van bamboekleding zijn vooral te spreken over de zachtheid van bamboevezels en de goede temperatuurregulatie waardoor zweten in een bamboeshirt eerder een uitzondering is dan regel. Andere toepassingen van bamboe zijn te vinden in fietsen, omdat deze fiets hierdoor lichter is. Al met al blijkt dat in het grote vraagstuk naar verduurzaming, de oplossing dichterbij de natuur ligt dan aanvankelijk werd gedacht. Bamboe dient hierbij als voorbeeld en laat zich zien als een biologische krachtpatser waarmee je ecologisch, goedkoop en natuurrampbestendig kan bouwen. Daarnaast is het een perfect materiaal voor veel toepassingen in het dagelijks leven waardoor er geen kaalslag op regenwouden hoeft te worden gepleegd en de balans in onze atmosfeer langer gehandhaafd kan worden. Door bamboe als een cadeau van moeder aarde te beschouwen zal onze maatschappij uiteindelijk naar een duurzame toekomst toegroeien. In feite kijken wij zo terug in de geschiedenis van de technologie om daar vervolgens nieuwe toepassingen op te verzinnen die ons leven aangenamer en duurzamer kunnen maken. Bob van der Windt

23


| Gadgets < ‘Winter is coming’. Deze fidgetspinner in de stijl van de serie ‘Game of Thrones’ laat direct zien dat jij een echte fan bent. www.thegadgetflow.com | € 25,-

<

Voor wie spaghetti nog niet kan eten als een echte Italiaan is er nu een speciale vork. Door middel van de spiraal wind je de pasta zo rond je vork. Buon appetito! www.amazon.com | € 13,99

>

De avonturen met de VR-bril van Gezelschap Leeghwater smaken natuurlijk naar meer. Met deze VR-rugzak word je niet meer beperkt in je bewegingsvrijheid en liggen de verschillende virtuele werelden aan je voeten. www.amazon.com | € 2200,-

> Maak van het opbergen van de was een echte uitdaging door deze sportieve wasmand op te hangen. Dunk die onderbroeken! www.coolgift.com | € 14,95

24


<

Voor de echte telefoongamer is er nu een controller uitgebracht waarmee je al je favoriete spellen nog beter kan spelen en de highscore kan gaan verbeteren. www.thegadgetflow.com | € 56,-

>

Als een echte werktuigbouwer wil je natuurlijk gereedschap bij de hand hebben. Met deze handige milennium falcon multitool verlopen al je projecten zo snel als het licht. ‘May the multitool be with you’. www. thegadgetflow.nl | € 34,-

< Een doodgeslagen biertje of een glas cola zonder prik, daar wordt niemand gelukkig van. Met deze sonische schuimer houd je elk drankje in leven. www.gadgethouse.nl| € 14,95

> Het thema van het Lustrum is ‘Ignite your future’. Deze elektrische aansteker, die werkt door middel van een elektronenboog, kan je op een originele manier en zelfs met harde wind dingen aansteken. www.dx.com | € 12,28

25


| In het kort

RTV Oost

Multitasken als een duif

De rekensnelheid van dit onderschatte dier overtreft de onze

Een hersenschors blijkt overbodig om over complexe cognitieve vaardigheden zoals multitasken te beschikken. Twaalf duiven en vijftien mensen moesten tijdens een onderzoek aan de slag met verschillende opdrachten. De zenuwcellen, die in twee processen actief waren, wisselden elkaar razendsnel af in het brein van duiven. Hun zenuwcellen zenden continu signalen heen en weer en daarnaast zijn deze dieren in het voordeel omdat zij per kubieke millimeter brein zes keer meer zenuwcellen hebben dan mensen. De afstand tussen twee neuronen bij duiven is korter dan bij mensen en de snelheid waarmee cellen communiceren is bij beide organismen hetzelfde. Zodoende werkt het duivenbrein sneller dan het onze en kan het makkelijker schakelen tussen verschillende taken.

Youtube

HygiĂŤnisch hoogstandje

Het prototype van de Hydrowashr in actie

Handen wassen is een dagelijkse handeling waar men nauwelijks meer bij stilstaat, maar een Nederlandse startup heeft recent bewezen dat hier nog wel degelijk ruimte voor innovatie is. Zij hebben de Hydrowashr ontwikkeld, waarmee het watergebruik tijdens de reiniging kan worden gereduceerd met 99 procent. Slechts tien milliliter water wordt tot miljarden kleine druppeltjes verneveld in snel stromende lucht. Dankzij de temperatuur van negentig graden en de snelheid van vijfhonderd kilometer per uur, zijn deze microdruppels krachtig genoeg om binnen zes seconden de handen te reinigen. Hier is geen zeep bij nodig en ook een handdroger wordt overbodig gemaakt, aangezien deze geĂŻntegreerd is en hij met tien extra seconden ook deze klus klaart.

Sohu

Nieuwe techniek gelanceerd

Een straaljager die zojuist vanaf een vliegdekschip is gelanceerd 26

Om vliegtuigen zo veilig mogelijk te laten opstijgen vanaf een vliegdekschip, worden lanceerkabels gebruikt zodat een grotere versnelling bewerkstelligd wordt. Naast de bestaande stoomkatapult, is nu een nieuw type lanceermechanisme in opkomst. Bij deze vernieuwde techniek wordt een straaljager gelanceerd door middel van een permanente magneet, die is bevestigd onder het vliegtuig. Deze permanente magneet wordt via elektromagneten in een rails versneld en zo trekt het vliegtuig in twee seconden op naar honderd kilometer per uur. Het grote voordeel van deze techniek is dat zo de lancering met veel meer precisie gereguleerd kan worden, waardoor naast grote en zware straaljagers zelfs lichte drones met de juiste versnelling gelanceerd kunnen worden.


Het internet loopt tegenwoordig over van adverteerders die graag jouw surfgedrag in de gaten houden via zogeheten trackers. Hoe meer bedrijven over jou weten, hoe beter zij de ideale reclame aan jou kunnen voorschotelen. Dankzij deze ontwikkeling kunnen bedrijven gerichter online producten aanbieden. Apple wilt hier verandering in brengen met de nieuwe iOS 11. Deze nieuwste softwareversie bevat ‘intelligent tracking prevention’ en dit zorgt ervoor dat adverteerders je de eerste 24 uur kunnen volgen. Als zij jou na deze periode nog willen benaderen, wordt de informatie fors ingeperkt indien jij geen contact meer met hen zoekt. Zo is er meer privacy voor de internetbezoeker. Echter, adverteerders vrezen dat dit grote gevolgen kan hebben voor hun werkwijze en inkomsten.

NU.nl

Digitale spionage

Webshops maken gebruik van persoonsgegevens vanuit winstbejag

Wetenschappers hebben recent een beveiligingssysteem ontwikkeld dat mensen kan herkennen aan hun hart. Het systeem zendt continu een zwak doppler signaal uit om de vorm van het hart te meten en zo jou als persoon te kunnen identificieren. Elk hart heeft namelijk een unieke vorm en deze is bij gezonde mensen onveranderlijk. Je hoeft alleen maar in de buurt te zijn van het apparaat en dankzij de indentificatie van je hart word je automatisch in- en uitgelogd. Het is volledig veilig en onvervalsbaar, dus een potentieel effectiever alternatief voor de bestaande biometrische systemen zoals vingerafdrukken, aldus de betrokken onderzoekers. In de toekomst hopen ze dit systeem te kunnen integreren in smartphones en computers, tot die tijd moet je toch echt je wachtwoorden blijven onthouden.

Abzas

Je hart als wachtwoord

Het menselijk hart zou als identificatiemiddel kunnen dienen

Het zal de meeste mensen wel eens zijn opgevallen. Als je de douche aanzet dan lijkt het alsof sommige druppels zich niet aansluiten bij de plas op de bodem maar hier over heen lijken te rollen. Dit fenomeen heet ‘walking water’ en is onlangs pas verklaard met behulp van verschillende hogesnelheidscamera’s. In een testopstelling lieten onderzoekers water vibreren door middel van geluidsgolven, de waterparels bleven langer heel en over het oppervlak rondrollen. Wat blijkt, de trillingen op het wateroppervlak vangen sommige waterdruppels op zoals een honkballer een bal vangt. Hierdoor is de kinetische energie dusdanig verlaagd, zodat de oppervlaktespanning van de druppel niet gebroken wordt en de druppel heel blijft. Het moet nog blijken of hier technische toepassingen voor zijn.

Wikipedia

Rollend water

Het gedrag van waterdruppels hangt af van de oppervlaktespanning 27


DutchhCowboys

De brug van boven naar beneden Momenteel is razendsnelle communicatie de normaalste zaak van de wereld. Vanaf de meest afgezonderde plekken kunnen nu berichten worden gestuurd en ontvangen. In de lucht gebeurt dit ook. Communicatie in de lucht wordt steeds uitgebreider en belangrijker. Niet alleen om de veiligheid van de passagiers te garanderen, maar ook voor het grondpersoneel om de vliegtuigen te voorzien van informatie en andersom. Stel er gebeurt een ongeluk, hoe weten we dan wat er zich in de laatste seconden heeft afgespeeld? Hiervoor zijn twee ‘zwarte dozen’. Dit zijn de apparaten in een vliegtuig waarin onder andere vluchtgegevens van de vlucht en stemmen in de cockpit automatisch en elektronisch worden opgeslagen. De twee zwarte dozen die zich in een vliegtuig bevinden, zijn de flightdatarecorder en de 28

cockpitvoicerecorder. In werkelijkheid zijn deze ‘zwarte’ dozen oranje, zo kunnen ze gemakkelijk teruggevonden worden na een vliegtuigongeluk. De term zwarte doos komt voort uit de Engelse vertaling ‘black box’. Een black box is namelijk een geheimzinnig apparaat waarvan bijna niemand weet hoe het precies functioneert.

Geschiedenis

De flightdatarecorder, oftewel FDR, werd rond 1940 voor het eerst ontworpen door de Franse ingenieurs Francois Hussenot en Paul Beaudouin. De eerste moderne flightdatarecorder werd in 1956 ontwikkeld door de Australische uitvinder Dave Warren. Opvallend is dat in eerste instantie de vluchtgegevens werden geregistreerd, om zo bij een ongeluk de fabrikant vrij te spreken indien er sprake zou zijn geweest van een menselijke fout. Echter, tegenwoordig is het analyseren van de ongelukken een veel belangrijker begrip geworden om zo soortgelijke gevallen te voorkomen.

Flightdatarecorder

De flightdatarecorder gaat over het veilig bewaren van de vluchtgegevens en instrumenten. Deze is zodanig gemaakt dat hij zeer extreme condities kan weerstaan. Denk hierbij aan hevige brand, onderdompeling in water of een grote val. De FDR wordt daarom opzettelijk achter in het vliegtuig geplaatst, omdat daar de kreukelzone bij een ongeluk het allerkleinst is.


Wist je dat...

in belangrijke passagiersschepen en treinen ook vaak een registratiesysteem zit ingebouwd? Hiermee kan de communicatie bevorderd worden.

cocKPitvoicerecorder

De cockpitvoicerecorder, oftewel CVR, meet op afzonderlijke kanalen de geluiden in de cockpit en de stemgeluiden van de bemanningsleden. Bij een ongeluk met een vliegtuig kunnen met deze geluidsopnamen worden nagegaan wat de oorzaak ervan is. Gesprekken die tussen de piloten plaatsvinden, zijn hierbij essentieel. De CVR neemt alle geluiden tijdens een vlucht op en beperkt zich tot de laatste dertig tot 120 minuten van de vlucht. Momenteel kunnen de recorders hele vluchten opnemen. Door middel van een

Urologisch Centrum Kortrijk

Hoe kleiner de kreukelzone, hoe minder kans op een grote breuk en dus een beschermende omgeving. Moderne FDR’s worden van titanium of sterk roestvast staal gemaakt, met warmte-isolatie aan de binnenkant. Het zendt een signaal uit dat men kan traceren om zo de FDR op te sporen. Dit signaal kan gedurende dertig dagen worden uitgezonden. De flightdatarecorders zijn verplicht om aan internationale eisen voldoen. Deze zijn vastgelegd in de documenten van de Europese organisatie voor burgerluchtvaart-apparatuur én de hierop gebaseerde Technical Standard Order van de Amerikaanse Federal Aviation Administration. Een richtlijn in deze documenten is dat de FDR 6,5 milliseconde lang een versnelling van 33 kilometer per seconde kwadraat moet kunnen weerstaan. Dit komt ongeveer overeen met een botsingssnelheid van vijfhonderd kilometer per uur. Voor de hittebestendigheid moet de FDR dertig minuten lang duizend graden Celsius kunnen weerstaan. Voor de drukbestendigheid moet hij tot zes kilometer diep standhouden. Verder moeten de flightdatarecorders geel of oranje zijn en zowel een Engels als Frans opschrift dragen. Uit deze tekst moet blijken dat het een flightdatarecorder is die niet geopend mag worden. Wat de flightdatarecorder nog meer bevat, is een ‘Underwater Locater Beacon’, ofwel ULB. De ULB is een apparaat dat het terugvinden van niet alleen de flightdatarecorder, maar ook van de cockpitvoicerecorder mogelijk maakt. De ULB wordt geactiveerd door aanraking met water. Deze gaat dan een puls van ongeveer 37,5 kilohertz uitzenden. De batterij van de ULB werkt minstens dertig dagen na de activatie door middel van water. Zodat instanties de zwarte dozen kunnen vinden als er in de zee een ongeluk plaatsvindt.

Flightdatarecorder

‘area microphone’ neemt de CVR geluiden in de cockpit op, denk hierbij aan de alarmsignalen en communicatie. Daarnaast wordt ook de volledige communicatie met de luchtverkeersleiding opgenomen. In vergelijking met de flightdatarecorder, wordt met de cockpitvoicerecorder veel zorgvuldiger omgegaan. Het kan namelijk zo zijn dat na een ongeluk de CVR dusdanig beschadigd is, dat de inhoud alleen gelezen kan worden door gespecialiseerde bedrijven. De inhoud en de timing van de opname worden op een schijf gezet, zodat later onderzoek naar de oorzaak van het ongeluk en de eventuele schuldvraag door de bevoegde instanties kan worden uitgevoerd.

coMMUnicatie in de lUcht

In vergelijking met vroeger, wordt er nu veel meer gebruik gemaakt van communicatiemiddelen tijdens de vlucht. Zo kunnen piloten via de huidige satellieten gelijk contact opnemen met de grond. Een voorbeeld hiervan is het Aircraft Communications and Reporting System, oftewel ACARS. Dit is een digitale vorm van radiocommunicatie tussen vliegtuigen en de grondstations. ACARS is een alternatief voor spraakverbindingen in de luchtvaartcommunicatie en maakt vooral gebruik van radiofrequenties in de VHFluchtvaartband. De VHF-luchtvaartband wordt vooral gebruikt in burgervluchten en maakt intensief gebruik van frequenties tussen de 108 en 137 megahertz. Naast de VHF heb je ook de UHF en HF-luchtvaartband. De UHF gaat uitsluitend over de militaire en satellietcommunicatie. De HF beperkt zich tussen de communicatie van kantoren en luchtvaartmaatschappijen. Vanuit de cockpit kunnen zowel tekst- als spraakberichten worden gezonden naar een grondstation en andersom. Operationele informatie, zoals de technische toestand en positie van het vliegtuig, worden tegenwoordig vaak automatisch verzonden vanuit het vliegtuig naar de grond. 29


Een bekend voorbeeld van het belang van communicatie in de lucht is de verdwenen vlucht MH370. Het vliegtuig van Malaysia Airlines verdween 8 maart 2014 van de radar en is vermoedelijk neergestort in het zuidelijke deel van de Indische Oceaan. Het lijkt erop dat deze crash opzettelijk werd ingezet door de piloot, omdat alle mogelijkheden tot communicatie waren afgesloten op het moment dat er een andere koers werd ingezet. Alleen personen die bekend zijn met de apparatuur van het vliegtuig kunnen alle communicatiemiddelen uitschakelen. Wat de piloot echter niet wist, was dat de motoren van vliegtuigen ook signalen uitzenden. Deze motoren waren dus ook het laatste signaal dat de grond heeft meegekregen. De meeste vliegtuigen hebben tegenwoordig motoren die in staat zijn signalen uit te zenden naar hun fabrikant. Bedrijven observen zo hun motoren en produchten en gebruiken de resultaten ervan voor de nieuwste vliegtuigmotoren.

De crash van Air France in 2009 is hier een goed voorbeeld van. Een week na de ramp werd bekend dat ijsvorming in de pitotbuis de oorzaak was van een onjuiste indicatie van de snelheidsmeters. Hierin zou onder omstandigheden van zware regenval een blokkade kunnen ontstaan van water of ijs. Later werd met behulp van de flightdatarecorder vastgesteld dat vlak nadat het vliegtuig een gebied met zware turbulentie binnenvloog, de automatische piloot werd uitgezet. Na onderzoek van de cockpitvoicerecorder bleek dat voor het ongeluk, de twee copiloten het toestel bestuurden. De gezagvoerder was op dat moment aan het rusten. Wie van de twee copiloten tijdens het ongeluk de leiding had, is nog steeds onbekend. Zo ontstond er verwarring over wat er precies aan de hand was met het toestel en is een van de piloten hoger gaan vliegen, waardoor het vliegtuig in overtrek kwam. De gezagvoerder werd gealarmeerd, maar ontdekte te laat dat een van de piloten, door zijn foutieve handeling in deze situatie, het toestel in overtrek hield. Dit is het proces waarbij, door vergroting van de invalshoek van een vliegtuigvleugel, de luchtstroom het profiel van de vleugel niet meer kan volgen. De vleugel verliest daardoor grotendeels zijn liftkracht waardoor het vliegtuig snel zal zakken. Er was onvoldoende tijd en hoogte om het nog te corrigeren. Hierbij is duidelijk te zien dat zowel de FDR als de CVR van belang zijn geweest voor analyse van het ongeluk.

Leren van de Zwarte Doos

Volgens piloot M. de Hoogh blijft, ondanks de meerdere communicatiemiddelen in een vliegtuig, de black box altijd bestaan. Het geeft namelijk als het ware een samenvatting van wat er is gebeurd en van de gemaakte fouten kan men leren. Desondanks zou men kunnen beweren dat door de automatisering van de vliegtuigen, menselijke fouten worden uitgesloten. Dit klopt echter niet; een ongeluk gebeurt pas als er een opsomming is van problemen en piloten moeten in staat zijn deze ook zelf op te lossen. Momenteel kunnen vliegtuigen automatisch de meeste gevallen zelf oplossen en hoeft er dus niet door een piloot gereageerd te worden. Echter, het komt altijd op de piloten neer indien een systeem niet reageert. Als het systeem foutief reageert of uitvalt, moeten de piloten weten wat ze moeten doen om dit probleem op te pakken. Hiervoor wordt ook getraind. Hierbij komt de zwarte doos in beeld. Eerdere ongelukken worden nagebootst in een simulator en op die manier verkrijgen piloten vaardigheden in die situatie.

Privacy

Er is veel meer communicatie naar de grond dan wij ons realiseren. De zwarte doos is hier maar een klein onderdeel van. Tegenwoordig worden er veel opnamens gemaakt en geregistreerd om zo de veiligheid in het luchtruim te garanderen. Hierbij komt het gezegde â&#x20AC;&#x2DC;van fouten moet je lerenâ&#x20AC;&#x2122; van pas. Niet alleen voor de piloten, maar ook voor de toekomstige vliegtuigen is communicatie een belangrijk begrip. Zo passen instanties hun producten aan zodat ze deze constant kunnen observeren. Dit klinkt allemaal erg prettig, maar hierbij komt wel een ethische kwestie ter sprake. Want in hoeverre kan je vliegtuigen gaan controleren, zonder dat piloten het idee krijgen dat ze continu in de gaten worden gehouden. Zij moeten wel met plezier en overtuiging hun werk blijven doen. In een wereld waar de communicatie stijgt, lijkt de privacy alsmaar te dalen.

Google Play

Eva SchlĂśsser

Vliegtuigsimulator 30


Mixing cultures gives suprising results ASML Career Day 2017

Get a taste of our recipe for success at the ASML Career Day, November 23rd. Are you in the final phase of your study and contemplating your potential career? Join our Career Day and experience our diverse, unique and innovative environment firsthand. Have a chat with ASML employees about their personal experiences, discover our campus, visit the information market and discuss your opportunities with us. And who knows, your visit might be a glimpse into your future. Please register before November 12th.

workingatasml.com/careerday


Na twee jaar in Delft genoten te hebben, was het tijd voor een nieuwe uitdaging. Mijn minor was hier de uitgelezen kans voor, met als bestemming het bergachtige Zwitserland. Het kostte stapels met papierwerk, maar toen was het dan eindelijk zo ver! Nog maar twaalf uur in de auto op weg naar École Polytechnique Fédérale de Lausanne, oftewel EPFL, in Zwitserland, waar ik het volgende halfjaar mocht gaan studeren. Ondanks mijn enthousiasme vond ik het toch behoorlijk spannend, zeker aangezien er Frans gesproken wordt en ik in de vierde klas met veel plezier het vak frans had laten vallen. Gelukkig verdween de spanning al direct de eerste dag van de ontvangstweek: EPFL bestaat namelijk voor meer dan de helft uit buitenlandse studenten waardoor alles ontzettend goed geregeld is. Zo waren de verenigingen ook vaak op buitenlanders gericht en kon ik met mijn twee zinnen Frans gelukkig toch overal terecht. Waar in Delft vooral in de binnenstad gewoond en geleefd 32

wordt, draaide het in Zwitserland vooral om de campus. Je moest echter wel geluk hebben om een mooie en vooral betaalbare kamer te vinden. Uiteindelijk ben ik in een particulier huis terechtgekomen waar ik samen met twee Zwitserse studenten woonde. Eten deed ik daardoor nooit alleen, wat ik zelf erg fijn vond.

Studeren

Nu ik weg was uit Delft, leek het mij het perfecte moment om andere soort vakken te volgen, namelijk biologie en civiele techniek. Omdat ik vanwege mijn gebrek aan de Franse taal de vakken alleen op master niveau kon volgen, was dit zeker in het begin behoorlijk pittig. Vooral toen ze bij het eerste college biologie ‘even de kennis van de bachelor op gingen halen’, terwijl dat voor mij natuurlijk allemaal nieuw was. Daarnaast deden ze niet aan kwartalen, maar aan semesters. Hierdoor vielen alle tentamens in dezelfde twee weken en liep de stress dus behoorlijk hoog op. Gelukkig was de universiteit een stuk beter ingericht om te studeren dan in Delft en waren alle andere buitenlandse studenten net zo gemoviteerd als ik. Zo was er in tegenstelling tot Delft altijd plek in de universiteitsbibliotheek, dat aan het betoverende meer van Genève lag met een ongelooflijk uitzicht op de Franse Alpen. Verder is EPFL één van de beste universiteiten ter wereld wat ook voor extra motivatie zorgde. Het was dus harder werken, maar de beloning was ook zeker een heel stuk groter.

Tomas Gast

Buitenlandverhaal


Wandelen in de Zwitserse bergen

Als ik nu terugkijk, kan ik eigenlijk alleen maar positief zijn. Het was hard werken, maar je krijgt er veel meer voor terug. Ik heb ontzettend veel goede vrienden gemaakt van over de hele wereld en heb daarmee ook allemaal verschillende culturen leren kennen. Of ik nu naar Azië of Amerika op vakantie ga, ik zal daar altijd vrienden hebben om op te zoeken die mij eindelijk hun land willen laten zien. Zo heb ik afgelopen zomer bijvoorbeeld met één van hen een maand lang door Viëtnam gebackpackt en zijn er ondertussen al weer plannen voor een trip in februari in de maak. Als er dan toch iets is waar ik spijt van heb, is het wel de hoeveelheid fondue die ik daar gegeten heb. Ik raad het toch iedereen aan om de unieke kans om in het buitenland te studeren met beide handen aan te grijpen en hopelijk een even vet avontuur te beleven als ik! Tomas Gast

Tomas Gast

Gelukkig was er naast het studeren genoeg tijd voor leuke dingen en Lausanne was daar echt de perfecte plek voor. Aangezien je zelf je vakken kon kiezen, was het mij gelukt om elke maandag en vrijdag vrij te hebben! Ik kon dus bijna elke weekend wel ergens heen en Zwitserland is daar het perfecte land voor. Binnen een uur met het openbaar vervoer zat je op een bergtop, wat van november tot aan januari betekende dat ik kon gaan skieën, wanneer ik wilde. Voor het seizoen had ik spullen gehuurd en op sommige dagen stond ik lekker vroeg op, keek ik naar het weer en de sneeuwhoogte en ging ik even een dagje heen en weer. Daarnaast organiseerde de ontvangstvereniging voor buitenlandse studenten, ofwel ESN, elk weekend een activiteit of feest. Zo ben ik met de vereniging naar Duitsland, Italië en tal van plekken binnen Zwitserland zelf geweest. Omdat het deel van Zwitserland waar ik in woonde eigenlijk meer een verlengde van Frankrijk was met een Zwitserse twist, was het eten en de wijn iets waar de mensen daar heel trots op waren. Zoals op de eerste foto is te zien, werden er wijnproeverijen georganiseerd in het prachtige Lavaux. Dit lag op tien minuten met de trein en staat sinds kort ook op de werelderfgoedlijst. Overdag dus genoeg tijd om cultureel te doen, maar na een hele dag wijn proeven, konden we nog de hele nacht gezellig doorfeesten in Lausanne. Van cafés tot ondergrondse technoclubs in verlaten metrostations; er was voor iedereen elk weekend wel iets leuks te vinden. ESN organiseerde bovendien elke woensdag en vrijdag een speciale avond voor de buitenlandse studenten met thema’s, waar onder andere studentenkorting was op het bier! Dit was stiekem ook wel hard nodig aangezien je in een normale club maar liefst tien euro betaalde. Als je de Delftse prijzen gewend bent, is dit wel even schrikken.

Tomas Gast

Vrije tijd

Genieten van het uitzicht van de Alpen 33


FP7-Aspice

Met de snelheid van het licht Internet is tegenwoordig niet weg te denken uit de wereld en heeft ook een groot aandeel in het energieverbruik. Om aan deze vraag te kunnen voldoen, kan een nieuwe techniek uitkomst bieden: fotonica. Het was in de zeventiende eeuw toen Isaac Newton aantoonde dat wit licht is samengesteld uit verschillende kleuren. Hij trok de conclusie dat licht uit deeltjes bestond. Thomas Young sprak dit echter tegen en bewees dat licht een golfverschijnsel was. Pas drie eeuwen later, in de twintigste eeuw, verenigden deze twee theorieën zich en kwam Albert Einstein met het idee dat licht zowel als een golf en als een deeltje kan worden beschouwd. Uit deze dualiteit van golven en deeltjes is later de kwantummechanica gevloeid; het hangt van de omstandigheden af of alle lichtdeeltjes zich als golven gedragen 34

of als een deeltjesstroom. In het jaar 1960 vond Theodore Maiman de laser uit. Het begrip fotonica werd hiermee voor het eerst geïntroduceerd.

Fotonische elektronica

Het woord fotonica is een combinatie van de begrippen foton en elektronica, wat ook meteen het vakgebied omvat. Het is een technologie die erg lijkt op elektronica, maar in plaats van elektronen wordt er gebruik gemaakt van minuscule lichtdeeltjes: fotonen. In meerdere opzichten overtreffen deze lichtdeeltjes de elektronen. Doordat ze uiterst licht zijn, verplaatsen ze zich sneller en kunnen zo in een kortere tijd meer data vervoeren. Dit biedt mogelijkheden om aanzienlijk meer informatie te verwerken met veel minder energie. Licht verplaatst zich ongeveer tien keer sneller dan elektriciteit. Dit betekent onder andere dat data die fotonisch wordt overgebracht, lange afstanden kan afleggen in een fractie van de tijd. Verder kan data fotonisch zonder storing worden doorgegeven, wat niet het geval is bij elektrische circuits. Om een beeld te schetsen, één optische vezel heeft de capaciteit om drie miljoen telefoontjes tegelijk te verwerken. Het is nu gemakkelijk voor te stellen dat fotonica een energiebesparend alternatief kan zijn voor wereldwijde communicatie. Fotonica is de toekomst. Sommige kenners zijn er nu zelfs van overtuigd dat fotonica eenzelfde economische revolutie zou kunnen ontketenen in de 21e eeuw als elektronica in de 20e eeuw


Fotonische chips

Om elektrische en fotonische technologie te combineren, is het nodig om elektrische signalen om te zetten naar lichtsignalen en andersom. Op dit moment zijn er al modulators in ontwikkeling die deze omzetting kunnen realiseren, dit werkt als volgt: Allereerst wordt een input laserstraal gericht op de optische modulator. Deze optische modulator werkt eigenlijk als een soort luik, het controleert of de input laserstraal wordt geblokkeerd of overgebracht naar de output waveguide. Een waveguide is een structuur die lichtgolven met weinig energieverlies kan begeleiden. Wanneer een digitale elektrische puls, ofwel een 1-bit, de optische modulator bereikt, kan een korte lichtimpuls door het luik gaan. Wanneer er geen elektrische puls bij de optische modulator aankomt, een 0-bit, sluit deze het luik en blokkeert zo het licht van de input laserstraal. Op deze manier kan dit apparaatje de intensiteit van de input laserstraal controleren en een stroom van digitale bits van de elektrische signalen omzetten naar lichtsignalen. De verwachting is dat dankzij zulke modulators uiteindelijk complete optische routing netwerken op een enkele fotonische chip kunnen worden geĂŻntegreerd. Dit is echter een enorme uitdaging, het realiseren van zulke circuits op

microniveau. Het coderen van data in lichtsignalen is dus mogelijk. De uitdaging ligt vooral bij het juist in ontvangst nemen en verwerken van de informatie die in fotonen is opgeslagen. De eigenschap waardoor deze technologie zo aantrekkelijk is voor computerchips, is ook meteen het grootste struikelblok: Licht is simpelweg te snel voor de bestaande microchips om af te lezen.

Imec

heeft gedaan. Tegenwoordig maakt zo goed als iedereen al gebruik van deze technologie. Het is terug te vinden in cameraâ&#x20AC;&#x2122;s, barcodescanners, glasvezelkabels, bij ooglaseroperaties en lasershows. Dit is echter pas de start van het integreren van fotonica in elektronische apparaten. De micro-elektronica heeft de afgelopen decennia enorme ontwikkelingen doorgemaakt. Inmiddels is de grens van mogelijkheden bijna bereikt. In erg veel apparatuur is de elektronische data-overdracht een beperkende factor geworden door de lage verwerkingssnelheid. De mogelijkheden van fotonische data-overdracht reiken echter nog veel verder. Het wereldwijde datatransport verloopt al fotonisch, via glasvezelkabels. In de datacentra wordt de informatie uit de glasvezelkabel omgezet van lichtsignalen naar de tragere elektrische signalen, aangezien deze dataverwerking nog steeds elektronisch werkt. Wanneer dit fotonisch kan worden gerealiseerd, zal de datastroom niet meer vertraagd worden zonder dat dit extra energie kost. De groei van het internet zal hierdoor niet meer beperkt worden. Dit veronderstelt echter dat de gebruikte chips en computers volledig gebaseerd zijn op fotonica. Aangezien optische computers nog worden beschouwd als verre toekomstmuziek, blijft het voorlopig bij een combinatie van elektrische en fotonische technologie.

De werking van een optische modulator

bliksem Vangen als donder

De omzetting van elektronische signalen naar fotonische signalen zorgt per definitie voor een vertraging van de dataverwerking. Wanneer men een compleet optische computer kan realiseren, valt de tijdsvertraging door deze omzetting logischerwijs weg. Aangezien microchips wel de kans moeten krijgen om de informatie uit de lichtstroom te kunnen verkrijgen, zal er alsnog een minuscuul kleine vertraging van licht moeten plaatsvinden. Gelukkig is hier een alternatief voor, namelijk de fotonen omzetten in geluidsgolven in plaats van elektronen. Recentelijk is het wetenschappers voor het eerst gelukt om op licht gebaseerde informatie op te slaan in de vorm van geluidsgolven binnen een microchip. De golven kunnen vervolgens weer terug worden omgezet in licht voor verdere verwerking. Dit geeft een vertraging van ongeveer tien nanoseconden en is genoeg om de opgeslagen data af te lezen. Deze uitvinding betekent een enorme doorbraak in de fotonica en wordt door wetenschappers ook wel vergeleken met het vangen van bliksem als donder. De werking van deze computerchip is als volgt. Er komen twee signalen tegelijkertijd de chip binnen, aan de ene kant een lichtpuls en aan de andere kant een schrijvende puls. Beiden bewegen door een spiraal heen. In het midden van deze spiraal botsen ze op elkaar waardoor een geluidsgolf ontstaat die even blijft hangen. Vervolgens komt een lezende puls de chip binnen. Deze puls zet de ontstane geluidsgolf om in een optische puls, die de chip aan de andere kant verlaat. 35


Verscheidenheid aan toepassingen

Fotonische chips kunnen ook nog worden toegepast in de vliegtuigbouw. Door deze chips als een soort digitaal zenuwstelsel van de vliegtuigvleugel in te bouwen, kunnen op basis van verandering in het teruggekaatste licht, nauwkeurig allerlei fysische grootheden berekend worden. Door het analyseren van de spanning, temperatuur en luchtstromen in elk punt van de vleugel, kan deze chip een waarschuwing geven, lang voordat er gebreken op gaan treden. Zo kunnen de zwakke plekken op tijden nauwkeurig worden hersteld, wat uiterst kostenefficiënt is. Daarnaast verbetert een systeem als dit de veiligheid en kan het energieverbruik van het toestel mogelijk worden verlaagd. Zelfs in de gezondheidszorg kan fotonica voor veel vooruitgang zorgen. Het is uiterst geschikt om niet-invasief en snel allerlei materialen en weefsels te analyseren. Zo kan fotonisch apparatuur de bloedwaarden meten zonder dat hiervoor bloed moet worden geprikt. Dit is bijvoorbeeld voor diabetici een uitkomst, het kan het aantal infecties als gevolg van bloed prikken reduceren. Daarnaast kan het helpen om vroegtijdig ziekten op te sporen en worden toegepast bij precisie inspectie van apparatuur. Dit geldt niet alleen voor de medische wereld. Overal waar het monitoren van fysische grootheden van belang is, zoals de procesindustrie, veiligheidssector en landbouwindustrie, kan fotonica worden ingezet.

Wist je dat...

het woord laser een afkorting is en staat voor ‘Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation’? Dit vertaalt naar lichtversterking door gestimuleerde uitzending van straling.

Fijne bijkomstigheid

Door fotonica binnen allerlei vakgebieden toe te passen, kunnen grote sprongen in de technologie gemaakt worden. De marktwaarde van fotonica-toepassingen wordt op termijn geschat op meer dan 300 miljard euro. Verder is 36

een fijne bijkomstigheid, de stijging in werkgelegenheid. Wanneer de fotonicasector groeit, zijn er meer vakmensen nodig, zoals fotonica-onderzoekers, systeembouwers, chipontwerpers en software-ontwerpers. Daarnaast komt daar nog eens een hoop banen bij in de verwante industrieën, zoals bij de productie van de op fotonische chips gebaseerde apparaten. Op dit moment is Nederland de koploper in de fotonica en telt in totaal zo’n 160 fotonicabedrijven. Tal van innovaties die nu wereldwijd worden toegepast, zijn op Nederlandse bodem ontwikkeld. Niet alleen de Nederlandse ogen zijn op fotonica gericht, ook de Europese Unie ziet het belang van deze technologie in. Het is een van de zes technologische speerpunten van Horizon 2020, een programma om Europees onderzoek en innovatie te stimuleren en uiteindelijk te leiden tot meer groei en banen in de EU. Daarnaast draagt het gebruik van fotonische chips door het uiterst lage energieverbruik bij aan duurzaamheid. Zowel het energieverbruik in de datacentra als individueel gezien zal worden gereduceerd. Zolang elektriciteit voornamelijk uit fossiele brandstoffen wordt verkregen, zal de toepassing van fotonica dus ook de CO2-uitstoot beperken.

Brainport

Deze kan zijn weg vervolgen en ergens anders worden verwerkt. Dankzij dit systeem komt de realisatie van de optische computer een stuk dichterbij. Data kan met hoge snelheden worden vervoerd, er vindt geen warmteontwikkeling plaats door de elektronische weerstand. Ook vindt er geen ruis plaats door elektromagnetische straling, terwijl de datastroom lang genoeg wordt vertraagd om de nodige informatie te kunnen extraheren.

Optische vezels geleiden fotonen razendsnel over lange afstanden

De hoeveelheid mogelijkheden van fotonica klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar de wetenschap weet inmiddels wel beter en is druk bezig om aan de weg van fotonica te timmeren. Zowel voor internet als technologie in het algemeen belooft dit veel goeds. Wanneer men massaal wil gaan samenwerken over wereldwijde afstanden of de kwaliteit van leven van diabetici wil verbeteren, wordt fotonica binnen de kortste keren onmisbaar. Mechteld Bakkenes


Providing the perfect fit

• Up to 100.000 m3

• Fully enclosed

• Highly automated

• Safe & reliable

Tel: +31 (0) 299 – 630730 • Email: esi@eurosilo.com

ULTIMATE STORAGE SOLUTIONS FOR BULK MATERIALS

INNOVATIVE BULK MATERIAL STORAGE AT THE SMALLEST FOOTPRINT With over 130 Eurosilos built around the world, ESI Eurosilo provides the best fit for your combustible, cohesive, hygroscopic and fine particle materials. The Eurosilo is designed to meet logistic requirements on the smallest possible footprint. Have a look at our projects and download our reference list at www.eurosilo.com


| Uit den ouden doos

38


39


| Commissie uitgelicht Gala Commissie Dit jaar is een lustrumjaar. Het 150ste bestaansjaar van Gezelschap Leeghwater loopt natuurlijk over van de activiteiten, evenementen en projecten die normaal niet plaatsvinden. Het belangrijkste moment van het jaar is de daadwerkelijke verjaring van Gezelschap Leeghwater, ofwel de overgang van vijftien op zestien december 2017. Dit vraagt om een activiteit die zowel serieus als speels is. Het is daarom traditie dat er in lustrumjaren op de verjaardag van Leeghwater een groots gala plaatsvindt. De Gala Commissie van Gezelschap Leeghwater heeft zich gevormd uit oud-commissieleden en oud-bestuurders van Gezelschap Leeghwater. Het idee ontstond in het exotische Ameugny, gelegen in de Bourgogne, een van de bekende wijnprovincies in Frankrijk. Genietend van een koffie, de Franse krant en het voorzichtig opkomende zonlicht fantaseerden wij over een groots gala. Een gala welke zijn weerga niet kent.

De faculteit zal tijdens de nacht van vijftien december tot een onherkenbaar galaterrein worden omgetoverd. Na een feestelijke entree zal de onherkenbare collegegang je niet meer doen denken aan colleges statica, projectontwerpen of differentiaalvergelijkingen, maar puur aan het Lustrum. Van tien uur â&#x20AC;&#x2DC;s avonds tot vier uur â&#x20AC;&#x2DC;s morgens kan er van drankjes en muziek met een Leeghwater-tintje genoten worden. Er zal om middernacht een toespraak gegeven worden door de voorzitter, waarna de verjaardag nog een aantal uurtjes gevierd kan worden. Om het feestgedruis zo mooi mogelijk te maken, wordt de muzikale planning maar liefst door drie artiesten beslagen. De bigband van Groover zal vanaf het begin de chique doch dansbare galamuziek verzorgen. Na een danspasje of twee met je date, wordt het Lustrum om klokslag twaalf uur ingeluid. Daarna voeren we het tempo geleidelijk op met de hits van de Phoenix Funk Foundation. Onder het genot van versnaperingen sluiten we de avond af met de knallende plaatjes van de roemruchte cultheld DJ PJ.

De Gala Commissie Bram Verlaan Thomas Duijnstee Michiel de Witte Bas Dieben Stan de Muijnck Jilles Langeveld

TU Delft

Uit deze eerste gedachte ontstond een prachtige uitdaging. Na het samenstellen van het definitieve team, aan het einde van 2016, zijn we hard aan de slag gegaan om dit unieke plan vorm te geven. Gedurende een zoektocht, die drie maanden geduurd heeft, hebben wij alle mogelijke galalocaties besproken. Het Lustrum van Gezelschap Leeghwater, het 150 jarig bestaan, kan natuurlijk niet onopgemerkt voorbijgaan. Met de gedachte dat de studie Werktuigbouwkunde onlosmakelijk met de faculteit 3mE verbonden is en om dit Lustrum Gala zo dicht mogelijk bij huis te houden, kwam daar ineens het lumineuze idee om te onderzoeken of het Lustrum Gala op onze eigen faculteit plaats zou kunnen vinden. Dit is een enorme uitdaging, aangezien de faculteit toch vaak vrij klinisch overkomt en

een gala chique dient te zijn. De positieve reacties vanaf meerdere kanten, waaronder het faculteitsbestuur, maakte dat wij ervoor kozen deze uitdaging aan te gaan.

Bovenaanzicht van de faculteit 3mE 40


SnapSlurf | Als werktuigbouwers gaan wij mee met onze tijd, daarom in deze editie weer de rubriek: de SnapSlurf. Alle fotoâ&#x20AC;&#x2122;s zijn ingezonden door leden van Gezelschap Leeghwater.

Wil jij ook je werktuigbouwkundige fotoâ&#x20AC;&#x2122;s delen met de Slurf? Stuur dan al je snapchats naar de snapchat van Gezelschap Leeghwater en kom in de volgende editie!

41


Newsread

Gegraveerde geluidsgolven Muziek is onmogelijk weg te denken uit de moderne wereld. Toch was muziek niet altijd zo toegankelijk voor de menigte. Tot de introductie van de mechanische platenspeler.

trekt in een metaallaag die op een ronddraaiende cilinder is aangebracht. Na de opname wordt de naald naar het begin van de cilinder gebracht en in het geluidsspoor gezet. Door vervolgens de cilinder weer rond te draaien wordt het opgenomen geluid via een hoorn afgespeeld. In het begin werd gebruik gemaakt van tinfolie, maar vanwege de kwetsbaarheid van dit materiaal werd dit later vervangen door een met was bedekte rol. Edison heeft de fonograaf gepatenteerd in 1878. Toch was het nog geen commercieel succes aangezien er een klein aantal muziektitels te koop was, het geluid zeer zacht was en de rol al versleten was na vijf keer spelen.

Geschiedenis

Grafofoon

De geschiedenis van de platenspeler begint in 1857, op het moment dat Éduoard-Léon Scott de Martinville de ‘phonautograph’ uitvindt. Een relatief simpel apparaat dat door middel van een pen geluid kon weergeven op een schijf gemaakt van papier. In 1877 bouwde Thomas Edison verder op de phonautograph en ontwierp zo de fonograaf. Dit gebeurde eigenlijk puur per toeval, want het was de bedoeling van Edison om een dictafoon te ontwerpen. Dit was het eerste apparaat dat geluid kon opnemen en weer afspelen. De werking van deze fonograaf lijkt al veel meer op de platenspeler zoals wij die nu kennen. Via een stalen naald worden de geluidstrillingen vastgelegd, doordat de scherpe punt van de naald een groef van wisselende diepte 42

Zeven jaar later werd de grafofoon uitgevonden door Charles Sumner Tainter en Chichester Bell, de neef van Alexander Graham Bell. Zij zagen het gebruik van tinfolie in Edisons ontwerp als een groot obstakel en de oorzaak van de eerder genoemde gebreken. Na experimenteren kwamen zij uit op de combinatie van was op papier. De naald kon hierdoor niet alleen een diepere, maar ook een fijnere groef snijden. Dit heeft niet alleen tot een betere geluidskwaliteit geleid, ook de mogelijke opnametijd was van drie naar tien minuten gestegen. Hoewel Bell en Tainter Edison erkenden als de uitvinder van de grafofoon en hem zelfs wilden laten meedelen in de winst in ruil voor verdere ontwikkeling ervan, wees Edison hun voorstel af.


Bovendien klaagde hij hen aan voor het stelen van zijn favoriete uitvinding. Deze zaak werd tussentijds geschikt, mede omdat Edison een aantal van Tainters ideeën had gebruikt in latere uitvoeringen van de fonograaf. Een andere speler in de patentenrace was Emile Berliner, die in 1887 patent aanvroeg voor de grammofoon. Zijn innovatie was het vervangen van de fonograafrol door een platte plaat met groeven in spiraalvorm, de zogenoemde grammofoonplaat. Hiermee werden geluidsgolven niet meer verticaal, maar horizontaal gegraveerd. In het begin was deze grammofoonplaat een cilindrische glasplaat voorzien van een laag roet, tegelijkertijd werd een metalen kopie gemaakt van de opname. De naald zat aan een arm met daaraan een grote hoorn als versterker. Later vond Berliner een geschikter medium uit, namelijk een met was bedekte zinkplaat. De oudste grammofoonplaten hebben een diameter van dertig, vijfentwintig of twintig centimeter en moeten worden afgespeeld op een toerental variërend van 75 tot 82 rotaties per minuut. Dit werd voor het gemak later gestandaardiseerd op 78 toeren. Deze platen konden tot vijf minuten aan geluid per kant bevatten. In 1948 kwam Columbia records met de langspeelplaat, ook wel LP of elpee genoemd, beter bekend als de vinylplaat. Deze werd afgespeeld op 33 1/3 toeren per minuut en kon tot dertig minuten aan muziek per kant bevatten.

Wist je dat...

er aan boord van beide Voyagers een gouden plaat is waarop het verhaal van de aarde weergegeven staat, in de vorm van geluid en beeld voor als deze ooit door buitenaards leven gevonden zou worden?

van PlaaT ToT Geluid

De naald die platenspelers gebruiken om het vinyl af te lezen zit vast aan een arm. Deze arm moet niet alleen zeer stijf zijn om ruis te voorkomen, maar ook zo licht mogelijk om subtiele geluiden te kunnen doorgeven. Een veelgebruikt materiaal is aluminium, maar ook koolstofvezel en zelfs balsahout worden toegepast om aan deze eisen te voldoen. De oorspronkelijke platenspelers hadden een metalen naald. Deze werd later vervangen door een variant gemaakt van diamant. Voor de vorm van de naald zijn er verschillende opties: de ronde of sferische naaldpunt, de

Jim Kieft

onTWiKKelinG van de PlaaT

De plaat Dire Straits van de Dire Straits

elliptische naald en de vier facetten naald, de ‘Pramanik shape’ genoemd. Elke naald heeft zijn voor- en nadelen, de perfecte naald bestaat nog niet. Met de techniek meegroeiend werd de hoorn vervangen door een elektrische installatie. Hiermee was de functie van de arm om het signaal mechanisch door te geven niet meer nodig., er moest nu echter wel een andere manier komen om de plaat af te lezen en om te zetten naar een elektrisch signaal. Een van de eerste manieren was het gebruiken van een piëzo-elektrisch kristal. Dit kristal werd op het einde van een ‘stylus’ geplaatst, dit complex verving de ouderwetse naald. Een piëzo-elektrisch materiaal genereert een elektrische spanning onder invloed van druk, trillingen veroorzaken dus een eigen elektrisch signaal. Dit signaal wordt gegenereerd door het kristal en kan met een kabeltje door de arm worden doorgegeven aan een versterker. Deze manier van platen aflezen heeft enkele problemen, ten eerste is het geluid niet heel zuiver. Ook zijn piëzo-elektrische kristallen vaak hygroscopisch, dat wil zeggen dat ze water opnemen en zelfs in de lucht kunnen oplossen en daardoor snel vergaan. De volgende grote stap in het aflezen van vinylplaten kwam met de invoering van ‘magnetic cartridges’. Deze werden voornamelijk gebruikt in de jaren vijftig tot zeventig. De twee meest voorkomende magnetic cartridges zijn de ‘moving magnet’ (MM) en ‘moving coil’ (MC), die beiden op dezelfde principes werken. De moving magnet is robuuster en goedkoper, maar er zijn liefhebbers die zeggen dat de moving coil een betere geluidskwaliteit levert. 43


Het principe werkt als volgt: Er is nog steeds een stylus die de groeven van de vinylplaat afleest en deze trillingen doorgeeft. Echter, in plaats van deze trillingen mechanisch te versterken door middel van een hoorn of om te zetten naar elektriciteit met een piëzo-elektrisch kristal, wekken de trillingen nu een elektrisch signaal op door middel van magnetisme. De trillingen worden doorgegeven aan de magnetic cartridge die gemonteerd is aan het uiteinde van de arm. In deze magnetic cartridge zit een permanente magneet gemonteerd aan het andere einde van de stylus. Zodra het ene einde van de stylus vibreert door het volgen van de groeven, trilt het andere einde en dus trilt deze magneet in een spoel en wekt zo een signaal op dat hoort bij de groeven in de plaat. Dit is de moving magnet cartridge, bij de moving coil variant zit de spoel en niet de magneet gemonteerd aan het einde van de stylus. Het signaal kan worden doorgegeven aan een elektrische versterker en zo worden afgespeeld. Een groot nadeel van platen is altijd geweest dat ze met gebruik verslijten. Met vebeterde technieken verslijten de platen minder, maar ze blijven nog steeds niet oneindig lang houdbaar. Echter, nu is er een moderne techniek die lasers gebruikt om een plaat af te lezen en dus geen mechanische slijtage veroorzaakt. Met deze techniek kunnen historische platen, die een lange tijd achter slot en grendel bewaard waren uit angst voor schade, worden afgespeeld.

Helaas is deze mechanische aandrijving verloren gegaan met het inbrengen van een elektrische aandrijving. Een voordeel van deze elektrische aandrijving is dat de platen minder schokkerig worden afgespeeld. Bij de modernere platenspelers kan de aandrijving plaatsvinden op twee manieren, namelijk direct of indirect. Bij een indirecte aandrijving vindt de aandrijving plaats met een snaar vanaf de motor naar de draaitafel. Een nadeel van dit type aandrijving is dat deze bijna nooit perfect soepel verliep en dat de plaat dus heel lichtelijk kon trillen, dit werd ook wel het ‘rumble niveau’ genoemd. Bij een directe aandrijving is de motor verwerkt in het draaiplateau.

Lifescience

Vinyl versus cd

Een boomstronk omgetoverd tot een afspeelbare plaat

Aandrijving

De aandrijving van de draaitafel begon op veerkracht, een torsieveer leverde de rotatiekracht. Er was toen wel een onderdeel nodig dat ervoor zou zorgen dat de plaat met een constante snelheid zou draaien. Hiervoor werd vaak een type vliegwiel gebruikt, waarbij een centrifugale kracht een rem in werking zet wanneer de plaat sneller zou draaien. Hoe hoger deze snelheid, hoe hoger de remmende kracht dus is. Op deze manier is het mogelijk gemaakt dat het toerental altijd constant blijft. 44

Alles leek goed te gaan in de wereld van de platenspeler tot Philips met Sony in 1982 de Compact Disc, ofwel cd, uitbrachten. Waar de beste platen toentertijd per kant tot dertig minuten aan audio konden bevatten, liep dit bij cd’s op tot maar liefst tachtig minuten. Dit terwijl de cd’s vele malen kleiner en lichter zijn: De lichtste vinyl plaat weegt ongeveer 120 gram en een cd weegt slechts twintig gram. Een cd bestaat uit vier lagen. De bovenste laag is gemaakt om met informatie of een afbeelding te kunnen bedrukken. De laag hieronder is van een soort lak gemaakt om de derde laag te beschermen. De volgende laag is glimmend om de laser die de data afleest te weerspiegelen. De onderste en belangrijkste laag bevat de data die opgeslagen is in de vorm van putjes, honderd nanometer diep en vijfhonderd nanometer wijd. De lengte van deze putjes kan variëren van 850 nanometer tot 3,5 micrometer. Deze lengte bepaalt om wat voor data het gaat. De draaisnelheid van de cd verandert naarmate hij wordt afgespeeld om een constante afleessnelheid te hebben, ongeveer 1,2 meter per seconde. Dit houdt in dat het toerental aan de buitenkant rond de tweehonderd toeren per minuut is en aan de binnenkant vijfhonderd. Als je al deze datapunten in een vaste lijn zou leggen, dan zou deze lijn ongeveer 5,38 kilometer lang zijn. Goedkoper, kleiner en lichter, zo won de cd de harten van de menigte. Toch blijft er een kern van liefhebbers van de mechanische muziek. Zij speuren markten af op zoek naar de perfecte plaat om hun verzameling compleet te maken. Zo is dit mechanische wonder tijdloos geworden. Jim Kieft


Stinis Holland B.V. Dorpsstraat 130 2931 AG Krimpen aan de Lek The Netherlands Tel: 0180â&#x20AC;&#x201C;514 655 Email: pz@stinis.com

KUN JIJ 150 TON STIL LATEN HANGEN?

Niets is onmogelijk. Studeer bij ons af. www.stinis-spreaders.com


| Nawoord Toen op vrijdagochtend de zon haar eerste stralen over de horizon wierp, stond ik al enthousiast klaar om aan de slag te gaan. Na de verhalen, mythes en legendes over de vorige Slurfweekenden gehoord te hebben, was het eindelijk tijd voor mij om me in deze wereld te mogen mengen. Na helaas de voorraadinslag bij de Makro gemist te hebben door een college, werd ik rond twaalf uur warm welkom geheten met een ijskoud Fantje. Mentaal voorbereid op een zwaar weekend werden meteen de SJ-taken op mijn schouders gelegd. Het verzorgen van het audio-visueel verliep in het begin niet al te soepel, maar gelukkig kon ik steun halen uit mijn AVA, audio-visueel adviseur, Eva Schlösser. Toen de zon ons weer verlaten had en 3mE in schaduwen gesluierd was, kwam voor mij de tijd om op zoek te gaan naar ‘The Fountain’. Gezamenlijk met de kersverse QQ’er, Jan Horsthuis, ben ik op pad gegaan. 46

Lange dagen van tien tot twaalf hard werken, maar hierna gezamenlijk deze dagen afsluiten bij onder andere een huisfeest waar ramen niet goed dicht zaten, zorgden al snel voor een hechte band binnen de Slurf. Op zaterdag zijn we op weg naar de Danzig verdwaald geraakt en beland in de Steck. Vermoeid maar tevreden begonnen wij de zondag weer vroeg met het serieuzere werk. Terugkijkend heeft het Slurfweekend mijn verwachtingen meer dan overtroffen. Tradities, quotes, gezelligheid en hard werken, dit is hoe ik mij dit weekend voor altijd zal herinneren. Ik wil graag iedereen bedanken die dit mooie weekend mogelijk heeft gemaakt. Namens de Slurfredactie, Slurf Hoogh! Jim Kieft, SJ


Do it yourself | Als echte werktuigbouwer ben je natuurlijk dol op gadgets. Nog leuker is het echter om gadgets zelf te maken. In deze rubriek wordt precies uitgelegd hoe deze gadgets gemaakt worden. In deze editie: een zelfgemaakte Tesla Coil.

Benodigdheden - PVC buisje - Koperdraad - 2N2222 transistor - Aluminiumfolie - Houten plank

- 2,2 kâ&#x201E;Ś weerstand - 9V batterij en aansluiting - Aan/uit knop - Pingpongball - Stroomdraad

1. Verzamel alle materialen.

5. Wind de stroomdraad twee keer om de zelfgemaakte spoel.

2. Wind de koperdraad 250 keer om de PVC-buis en lijm hem aan de plank.

4. Lijm de transistor met de tekst naar boven, aan/uit knop en de batterij en de weerstand aan de plank.

6. Soldeer de eindjes aan elkaar 3. Wikkel de pingpongbal in folie

Je eigen Tesla Coil!

en monteer deze bovenop de spoel.

47


Delft Career Platform find internships, graduation projects & jobs

TAILORED TO YOU

Delft Career Platform is the new starting point of your career! You can find the best opportunities and events based on your preferences and academic background.

delftcareerplatform.nl powered by

Profile for extern Gezelschap Leeghwater

De Slurf - Editie 22-1  

Editie 22-1 van het kwartaalblad de Slurf van Gezelschap Leeghwater, studievereniging der Werktuigbouwkunde.

De Slurf - Editie 22-1  

Editie 22-1 van het kwartaalblad de Slurf van Gezelschap Leeghwater, studievereniging der Werktuigbouwkunde.

Profile for extern
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded