Page 1

ouwkundige studievereniging ‘Gezelschap Leeghwater’ te Delft | jaargang 22 - januari 2018 - no. 2

Een kwestie van gas terug nemen Het hergebruiken van koolstofdioxide De gulden snede

Klikgevaar

Gekkotechnieken

De ideale verhouding

Risico’s van surfen op

Biologische adhesie

die overal verschijnt

het web blootgelegd

die houvast geeft


| Redactioneel U leest alweer de tweede editie van de Slurf in jaargang 22. Ondanks beperkte mankracht, begon het Slurfweekend vol goede moed. De keiharde hagelstenen die toen in grote getalen uit de hemel vielen, hebben gedurende het weekend plaats gemaakt voor parelwitte sneeuwvlokken. Vanuit onze schuilplaats op het facultaire moederschip hebben wij desalniettemin hard kunnen werken om deze schitterende editie te creëren. Deze Slurf omvat wederom een breed spectrum aan artikelen met uiteenlopende onderwerpen. Eindredacteur Bob van der Windt ontrafelt het grootse mysterie omtrent de gulden snede, de ideale verhouding die overal opduikt. Eva Schlösser, Secretaris, licht ons in over de verschillende gevaren die de sociale media rijk is. Jim Kieft, de Commissaris Lay-Out, heeft uitgeweid over de wonderlijke plakkracht van de gekko. Redacteur Daan Koetzier wandelt met ons naar de toekomst van de schoen en Rudolf Keij, kersverse Redacteur, neemt het buitenaards reizen met behulp van solar sails onder de loep. Tenslotte heb ik zelf de mogelijkheden tot hergebruiken van het broeikasgas CO2 uitgelicht. Naast de vaste artikelen van onze Redactieleden is deze Slurf weer gevuld met externe stukken. In ‘Oud-bestuurder spreekt‘ vertelt heer Bastiaan de Koning over het belang van werktuigbouwkundigen. Jasper Hoevenaars schrijft in het ‘Buitenlandverhaal’ over zijn avonturen in Zweden en de Lustrumreis Commissie geeft een voorproefje van de reis naar Australië.

Algemene Voorwaarden

De Slurf verschijnt viermaal per jaar en is een uitgave van Gezelschap Leeghwater, de studievereniging van werktuigbouwkundige studenten aan de Technische Universiteit Delft. Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden en/of openbaar gemaakt worden door middel van boekdruk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gezelschap Leeghwater. Gezelschap Leeghwater verklaart dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kan zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Tevens is zorgvuldig gezocht naar rechthebbenden van de gepubliceerde illustraties, dit is echter niet in alle gevallen na te gaan. Wanneer u denkt auteursrechten te hebben kunt u contact opnemen via onderstaande gegevens. Gezelschap Leeghwater aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

2

“Alleen het gespuis van de nacht was nog over” - D. Koetzier Tot mijn grote spijt zal ik na mijn vijfde editie nu dit unieke genootschap verlaten, maar ik blik vooruit op vele weekenden waarin ik mijn terugkeer als Oud-Slurfer zal maken. Ik wil graag iedereen bedanken die bij heeft gedragen aan het succesvol vervaardigen van deze prachtige editie van de Slurf. Allereerst het bestuur van Gezelschap Leeghwater voor het aandragen van de bestuursstukken en het openstellen van het kantoor. Daarnaast ben ik erg dankbaar voor de aanwezigheid van menig Oud-Slurfers en leden van de ROS. Zonder Jeffrey Geudeke, Milan Izarin, Tjeerd Zondag, Coen Bakker, Klaas Koerten, Tessa Talsma en Jilles Langeveld was dit Slurfweekend niet hetzelfde geweest. Tenslotte wil ik de huidige Redactie een reusachtige en collectieve schouderklop geven voor de prestatie die wij dit weekend gezamenlijk hebben geleverd. Ik wens Bob van der Windt ontzettend veel succes met het bekleden van de functie als Hoofdredacteur bij de volgende editie van de Slurf en heb het volste vertrouwen in het vervolg hiervan. Slurf Hoogh! Nico van Leeuwen, Hoofdredacteur

Redactie

Hoofdredacteur: Nico van Leeuwen Eindredacteur: Bob van der Windt Secretaris: Eva Schlösser Commissaris Lay-Out: Jim Kieft Redacteur: Daan Koetzier Redacteur: Rudolf Keij QQ'er: Jan Horsthuis Met dank aan de ROS Rechthebbende coverfoto: RTVE

Verzending

De Slurf wordt verzonden aan de ereleden, het College Leden van Verdiensten, de leden van studievereniging Gezelschap Leeghwater en de Vereniging Oud Leeghwater. De Slurf wordt verzonden aan instellingen binnen en buiten Delft, alle professoren van de faculteit 3mE en bedrijven waarmee Gezelschap Leeghwater samenwerkt. De PR-afdeling van de faculteit ontvangt 200 exemplaren ten behoeven van voorlichting. De Slurf is ook digitaal te vinden op de website van Gezelschap Leeghwater.

Slurfredactie

Lijkt het je leuk om de Slurfredactie te versterken? Stuur dan een mail naar Slurf@leeghwater.nl

Abonnementen

Het aanvragen van een abonnement kan via de vermelde gegevens. Een abonnement op de Slurf kost 14 euro per jaar. Nieuwe abonnementen kunnen het gehele jaar door ingaan. Een abonnementsjaar loopt gelijk met een collegejaar en dus wordt de eerste maal het abonnement pro rata berekend.

Oplage & Druk

3200, Drukkerij de Swart, Den Haag

Gezelschap Leeghwater

Faculteit 3mE Mekelweg 2, 2628 CD Delft Tel: +31 15 27 86 501 info@leeghwater.nl www.leeghwater.nl IBAN: NL56 ABNA 0442310919 Giro : NL26INGB0000066967


Inhoud | Een kwestie van gas terug nemen Het reĂŻncarneren van het broeikasgas koolstofdioxide

Wallhaven

Chemie Technik

pagina 6

Orde scheppen in de chaos

Van het bestuur | 5 Leeghwateragenda en -activiteiten | 10

In het kort | 18 Vereniging Oud Leeghwater | 20

De schijnbare samenhang van zwarte gaten tot en met zonnebloemen belicht

Commissie uitgelicht | 25

pagina 14

Gadgets | 26 Buitenlandverhaal | 32

Het gevaar van een klik pagina 22

Feastmagazine

Een extra dimensie | 4

Onderwijs | 12

Een kijk op de verschillende risico’s die op het wereldwijde web te vinden zijn

Techniek in de kinderschoenen | 34 De eerste technische studente | 36 Oud Slurfer spreekt | 37 Zweven door de ruimte | 38 SnapSlurf | 41

Zwaartekracht getart Het biologische wonder dat zich verbazingwekkend kan manouvreren pagina 28

Cleveland

Redactioneel | 2

Oud-bestuurder spreekt | 42 Nawoord | 46 Do it yourself | 47 Adverteerdersindex: Festo | 21 IHC | 31 DDB | 44 Damen | 48

3


| Een extra dimensie Niet alleen bij Gezelschap Leeghwater is het Lustrum in volle gang, ook in deze Slurf is dit terug te vinden. Het lustrumthema is ‘Ignite your future’. Daarom wordt gebruik gemaakt van Aurasma om deze Slurf tot leven te laten komen. Aurasma is een applicatie om alledaagse objecten en afbeeldingen nieuw leven in te blazen door middel van Augmented Reality. Er zijn over de onderwerpen in deze editie nadere verklaringen, filmpjes en animaties geplaatst. De Media Commissie van Gezelschap Leeghwater heeft een deel van de filmpjes in deze editie aangeleverd en samen met hen brengen we de Slurf tot leven als nooit tevoren! 1. Download de Aurasma app op je telefoon of tablet. 2. Ga naar het menu, zoek bij het vergrootglas op ‘Slurf’. 3. Volg ons profiel in de Aurasma app. 4. Zoek naar het logo op de vele afbeeldingen in deze Slurf. 5. Scannen maar!

4


Gezelschap Leeghwater

Van het bestuur |

Wanneer u dit leest, is het zover: Sinds 16 december 2017 is Gezelschap Leeghwater 150 jaar oud. We hebben een fantastische periode achter de rug. Met het gala en de Lustrumweek is de officiële verjaardag van onze vereniging groots gevierd. Niet alleen de Lustrumactiviteiten waren een doorslaand succes, ook de mooie evenementen die de commissies afgelopen tijd neergezet hebben, waren drukbezocht en daar hebben we ontzettend van genoten. Het nieuwe jaar is inmiddels begonnen. Het is moeilijk te bevatten dat de eerste helft van het bestuursjaar er alweer opzit. De tijd is voorbij gevlogen en het lijkt als de dag van gisteren dat wij zijn begonnen. Gelukkig liggen er nog heel veel mooie activiteiten in het verschiet. Grote activiteiten als Mechnificent, de reizen, de Campusrun en de Rally, maar ook de kleinere activiteiten zullen allemaal een Lustrumtintje hebben. Het Lustrum is nog lang niet afgelopen. In de kerstvakantie hebben wij bij kunnen komen van alle hectiek en ons op kunnen laden om met frisse moed het nieuwe jaar in te gaan. Daarnaast hebben we ook even rustig kunnen terugkijken op de afgelopen tijd. Als er één ding is waar wij als bestuur in het bijzonder van genoten hebben het afgelopen jaar, is het wel het enthousiasme van alle leden. Dit was goed te merken bij het Commissiekennismakingsdiner, waar dit jaar een recordaantal Olifanten aanwezig was. Overigens hebben niet alleen wij ervan genoten, maar de rest van het restaurant ook. Een goede vriend wees mij op iets dat Henry Ford, niet alleen één van de grootste werktuigbouwkundigen aller tijden, maar ook een legende in de zakenwereld, eens zei:

“Coming together is a beginning; keeping together is progress; working together is success.” Dat gold in die tijd voor zijn bedrijf en dat geldt voor ons als bestuur, maar dit geldt zeker voor het gehele Gezelschap. Door samen te werken bereik je meer. Alhoewel Henry Ford zijn eerste auto ontwierp en bouwde in zijn eentje, richtte hij zijn bedrijf uiteindelijk met een handvol mensen op. Zijn bedrijf had nooit kunnen groeien tot de huidige vorm zonder zijn team. Ook het fantastische feest dat het Lustrum is, is ook niet zomaar tot stand gekomen. Wij hebben daar als bestuur veel tijd aan besteed, maar zonder het harde werken van onze commissies en het enthousiasme van onze leden, ook gedurende alle voorgaande jaren, hadden wij nooit de mijlpaal van 150 jaar kunnen bereiken. Ik weet zeker dat met dit enthousiasme de tweede helft van het jaar minstens net zo succesvol zal worden. Vooruitblikkend op de toekomst van Gezelschap Leeghwater denk ik dat deze rooskleurig zal zijn als wij zo door gaan. Namens het bestuur van Gezelschap Leeghwater, een prettig 2018 toegewenst! Jordi Wijlens Voorzitter Gezelschap Leeghwater 5


Sustainable Gas Institute

Een kwestie van gas terug nemen Klimaatverandering is voor de meesten niets nieuws meer. Op allerlei manieren poogt men het effect hiervan in te perken. Ondertussen kunnen we de broeikasgassen afvangen en opbergen of hergebruiken. Om te voorkomen dat klimaatverandering en daarmee samenhangende neveneffecten, zoals een stijgende zeespiegel en een onstuimige atmosfeer, de bestaande samenleving zullen ontwrichten, wordt er hard gewerkt aan oplossingen om dit zelfgecreëerde probleem te tackelen. Internationale verdragen die afspraken vastleggen over bijvoorbeeld de begrenzing van uitstoot en doelstellingen voor investeringen in hernieuwbare energiebronnen, zoals het klimaatakkoord van Parijs, leveren hier een substantiële bijdrage aan. Het is echter een groeiend probleem dat zijn oorsprong vindt in de industriële revolutie aan het einde van de 19e en het begin van de 20ste eeuw. Vandaag de dag, 6

meer dan een eeuw later, beginnen we pas de mogelijke gevolgen hiervan in te zien en ontstaat er een dringende noodzaak om hier verandering in te brengen. Dit betekent dat er ondertussen behoorlijk veel van deze broeikasgassen zijn uitgestoten en dat het erg veel tijd zal kosten om dit op natuurlijke wijze te corrigeren. Nu is er gelukkig ook een mogelijkheid om Moeder Natuur een handje te helpen en daarmee de nieuwe technologieën meer ontwikkelingstijd te geven. Het meest voorkomende broeikasgas CO2, ofwel koolstofdioxide, kan namelijk worden onttrokken uit de lucht en permanent ondergronds worden opgeslagen of nieuw leven worden ingeblazen.

Carbon Capture and Storage

De eerste mogelijkheid, waarbij het gas voorgoed in de aardkorst wordt opgeborgen, is internationaal betiteld als ‘Carbon Capture and Storage’, afgekort CCS. Het is een proces waarin het gas eerst wordt afgevangen bij de bron of uit de omgevingslucht, vervolgens wordt gecomprimeerd tot vloeistof en tenslotte afdaalt naar een laag van poreus gesteente. Dit gebeurt doorgaans op een diepte tussen één en drie kilometer, waarbij het gecomprimeerde gas ondanks de opwaartse druk geen kans krijgt om weer terug te keren naar het aardoppervlak. Dit is enerzijds te danken aan de capillaire krachten die werken in de microscopische poriën van het zandsteen, kalk of dolomiet. Anderzijds wordt het mede onmogelijk gemaakt door een


Wist je dat...

de oceanen een enorm CO2 buffer vormen? Er zit wel vijftig keer meer in de oceanen opgeslagen dan in de atmosfeer en één derde van het door mensheid geproduceerde koolstofdioxide is door dit enorme waterreservoir opgenomen.

Gevaren

Alhoewel CO2 niet giftig is, verdringt het zuurstof en het kan daardoor een verstikkende werking hebben. Om deze reden gaat er bij een concentratie hoger dan anderhalf procent in opslagruimtes een alarm af en mag men vanaf vijf procent een ruimte alleen betreden met behulp van ademhalingsapparatuur. Boven de zeventien procent kan het binnen één minuut dodelijk zijn voor mensen. Naast het gevaar voor de mens, kan de natuur ook ernstig aangetast worden door eventuele ontsnapping van dit gas. Bijvoorbeeld in de maritieme sector, waar het gebruikelijk is om natuurlijke gasreserves aan te treffen en deze dus ook veelal hergebruikt zullen worden voor CO2 opslag. Als hier echter een gaslek ontstaat door een menselijke fout of een geologisch verschijnsel, zal het bovenliggende water verzuren en dit kan fatale gevolgen hebben voor de flora en fauna onder water. De kans op een aardbeving die een dusdanig gaslek kan veroorzaken, is erg afhankelijk van de locatie. Op plekken waar tektonische fouten zijn gelegen, zal de opwaartse druk van het relatief lichte, superkritische CO2 zorgen dat het zich een weg naar boven kan banen. Grote tektonische fouten kunnen wel vooraf gedetecteerd worden, maar het venijn zit hem in kleine scheuren die onopgemerkt kunnen blijven. Tot op heden

zijn er slechts enkele gevallen van voorgekomen, maar dit zal hoogstwaarschijnlijk groeien naarmate de hoeveelheid ondergrondse opslag toeneemt. Gelukkig zijn er naast de ondergrondse bewaring ook mogelijkheden om het gas te recyclen tot allerlei nuttige producten, zodat de chemische crimineel na rehabilitatie weer zijn vreedzame intrede in de samenleving kan maken.

Carbon Dioxide Utilisation

Er zijn verschillende manieren om de weldadig aanwezige boosdoener te reïncarneren tot een bruikbare werkstof. De overkoepelde naam hiervoor is Carbon Dioxide Utilisation, afgekort CDU. De meest voor de hand liggende manier om het gas te hergebruiken, is in zijn oorspronkelijke vorm. Zo kan het gebruikt worden in verschillende chemische processen, zoals de productie van methanol. Daarnaast speelt het een belangrijke rol bij fotosynthese waardoor de groei van gewassen binnen een kas of biobrandstofproductie van algen gestimuleerd kan worden door de toevoeging van extra koolstofdioxide. Er zijn ook nog enkele alledaagse producten waarin het zijn terugkeer kan maken, neem bijvoorbeeld het koolzuur in een blikje frisdrank of de brandblusser die in ieder gebouw te vinden is. In het laatstgenoemde is koolstofdioxide een uitzonderlijk effectieve variant, aangezien hierdoor het essentiële ingrediënt zuurstof wordt verdreven bij ongewenste ontvlamming. Dit betekent wel dat het vervolgens weer terug komt in de atmosfeer na kortstondig zijn rol te hebben vervuld, wat natuurlijk ook het geval is bij een oprisping na een flinke, verfrissende slok cola.

Soha Tech

ondoordringbare laag die wordt gevormd door natuurlijk zout formatiewater, waarin het opgelost wordt totdat dit verzadigd is. Zodoende zien wij aardbewoners het nooit meer terug, mits er geen sprake is van tektonische aardverschuivingen op de desbetreffende locatie. Dit is ook nog eens tegen een niet al te hoge kostprijs te bewerkstelligen. Slechts tien procent van de energie, opgewekt vanuit een fossiele brandstof, gaat verloren bij het verwerken van de uitstoot. Daarnaast kan er vaak gebruik worden gemaakt van voormalige gasvelden, waardoor veel investeringen in de benodigde infrastructuur vermeden kunnen worden. Een bijkomend voordeel hiervan is dat de kans op aardbevingen wordt verkleind door het opvullen van deze holtes. Toch zijn er mensen die het als ondergronds vuilstorten zien en de gevaren van deze technologie benadrukken.

De toevoer en meting van koolstofdioxide in een aardbeienkas

Een andere mogelijkheid is het scheiden van CO2 in de moleculen O2 en CO door middel van elektrolyse. Zuurstof, chemisch omschreven door O2, kan vervolgens wederom worden ingeademd door allerlei levende organismen. 7


CO, ofwel koolstofmonoxide, is een giftig gas dat tevens gegenereerd wordt bij onvolledige verbranding. Echter, dit is via synthese ook te converteren tot methanol, dat een erg bruikbare samenstelling is voor allerlei soorten chemische processen. Ook kunststoffen zoals polycarbonaat, onder andere een bindmiddel voor verf, polyurethaan, te vinden in de meeste matrassen en autodashboards, en kunstmest kunnen voortgebracht worden uit koolstofdioxide. Nog een ander voorbeeld van een mogelijk eindproduct is de brandstof mierenzuur, wat een groot potentieel heeft om een drijfveer achter de transportsector te zijn. Zo heeft het tijdens conversie een efficiëntie die vergelijkbaar is met die van het bekendere en eveneens vervuilingsvrije waterstof, maar is het veel makkelijker op te slaan en te vervoeren. Dit is dankzij het feit dat mierenzuur in kamertemperatuur en atmosferische druk een voorspelbare vloeistof is, in tegenstelling tot waterstof dat onder een enorme druk van wel 800 bar wordt gecomprimeerd om het tot een bruikbaar volume te krijgen. Alhoewel elektrische mobiliteit een van de grootste kanshebbers is, zou het een alternatief kunnen bieden voor de zwaarvervuilende en dieselaangedreven containerschepen. Deze zullen niet gemakkelijk kunnen functioneren met de laadcapaciteit en -snelheid van huidige accucellen, waardoor het tanken van dit vloeibare goedje een aantrekkelijk alternatief zou kunnen bieden.

te onttrekken op de gewenste locatie. Dit kan op meerdere manieren gedaan worden, met indrukwekkende efficiëntie. Zo is het mogelijk om uit een luchtstroom, een door fossiele brandstoffen gegeneerde hoeveelheid energie aan CO2 te compenseren die vele malen groter is dan de hoeveelheid energie die een zelfde luchtstroom zou kunnen genereren met behulp van een windmolen. De verhouding is 10 000 ten opzichte van 60 Joules per kubieke meter die door respectievelijk het absorbens gecompenseerd of door een windmolen kan worden geproduceerd. Met de huidige technieken en verbruiken kan de gemiddelde uitstoot per capita opgevangen worden door 0,12 vierkante meter in de richting van de windsnelheid op dat moment. Mocht het wereldwijde energieverbruik gelijk worden aan het gemiddelde in de Verenigde Staten, dan zou deze waarde stijgen naar 0,65 vierkante meter. Dit zou gezien de enorme wereldpopulatie, die zowel in omvang en welvaart groeit, een erg complexe implicatie teweegbrengen. Dankzij enkele creatieve ingenieurs bestaat hier een betere oplossing voor.

Zowel voor de CCS als de CDU technieken is een vereiste dat CO2 uit de lucht wordt geëxtraheerd. Veruit de meest effectieve mogelijkheid hiervoor is bij een grote bron van verbrandingsgassen, zoals een kolencentrale. Hier is de concentratie van CO2 in de uitlaatgassen dusdanig hoog dat het met relatief weinig moeite uit de lucht kan worden geabsorbeerd. Als het bij de bron wordt afgevangen, kan er op dit moment tussen de 85 en 95 procent van het aanwezige koolstofdioxide worden opgenomen. Momenteel wordt dit meestal gedaan met ammoniak-achtige aminen, maar er zijn vaste stoffen in ontwikkeling die dit effectiever kunnen doen. Zo beloven enkele aluminosilicaten, ofwel zeolieten, en metaal-organische roosters deze functie nog beter te vervullen. Het nadeel van deze centrale extractie is dat de bron van uitstoot zich vaak niet op een geschikte plek voor opslag bevindt en andersom. Dit resulteert in veel energieverbruik en hoge kosten om het verzamelde CO2 vervolgens te vervoeren naar de juiste locatie, met bijvoorbeeld pijpleidingen of vrachtwagens. Een goed alternatief hiervoor is de atmosfeer als tijdelijk opslagmedium gebruiken en hiermee het transport faciliteren. In veel gevallen is het voordeliger om het uit omgevingslucht 8

Protect the Planet

Luchtextractie

Een functionerende CO2 luchtextractie machine in Zwitserland

De luchtextractie kan slimmer worden gedaan door middel van een convectietoren. In dit proces wordt de passerende lucht gekoeld en zodoende krijgt het een hogere dichtheid. Daardoor valt de lucht naar beneden in de toren en kan de versnelde stroom onderweg zijn koolstof afstaan aan het absorberende materiaal in de toren. De potentiële energie van de vallende luchtstroom is maar liefst acht keer hoger dan die van het omhoog gepompte koelwater. Om een beeld te schetsen van de capaciteiten van een dergelijke toren, zal er een convectietoren van 115 meter doorsnede beschouwd worden. Hierin zou vijftien kubieke kilometer lucht per dag voorbijkomen, wat betreft CO2 equivalent is aan de dagelijkse uitstoot van een 360 megawatt kolen energiecentrale of de voertuigen van 700 000 mensen. Daarnaast kan er onderaan de toren ook gebruikt worden gemaakt van een turbine. Wanneer de lucht hier doorheen


wordt geleid, kan er als bijvangst ook elektriciteit worden gegenereerd. Dit betekent dat de extraherende toren bijna energieneutraal zou kunnen functioneren.

waarde in 2008. Het lijkt erop dat het huidige systeem niet voldoende stimulans biedt aan bedrijven en instanties om te investeren in carbonneutraliteit.

Europese Commissie

Het grootste vraagstuk dat onbeantwoord blijft, is waarom we deze technieken nog niet grootschalig toegepast zien. Het moet financieel rendabel zijn voor bedrijven om hun koolstofdioxide op te vangen en vervolgens een nieuwe bestemming te geven, ten opzichte van het klakkeloos uit te stoten in de dampkring. Dit is sinds de jaren 90 van de vorige eeuw geprobeerd te realiseren door verschillende Europese landen. Nederland was na Finland het tweede land dat de zogeheten carbon taks, ofwel CO2 heffing, in 1990 invoerde. Dit hield in dat bedrijven inkomsten moesten afdragen aan de overheid op basis van de hoeveelheid geproduceerde koolstofdioxide. De Europese Unie heeft toentertijd ook een poging gewaagd om dit op Europees niveau te bereiken, maar zij waren hier niet succesvol in tot 2005 dankzij de industriële lobby. Toen heeft zij een andere benadering genomen, door het ‘Emission Trading Scheme’ te introduceren: carbontaksen die onderling verhandeld kunnen worden. Zo wordt er voor iedere vervuiler een maximum jaarlijkse uitstoot bepaald. Zitten zij onder deze zogenoemde ‘cap’, kunnen zij de resterende hoeveelheid verkopen aan een bedrijf dat deze heeft overschreden.

Een visualisatie van een wereldwijde CO2 uitwisselingshandel

Door elk jaar het aantal uitgereikte vergunningen terug te schroeven, hoopte de EU hiermee invloed te hebben op de verduurzaming van de Europese industrie. Dit systeem heeft enkele jaren zijn ontmoedigende functie vervuld, totdat de prijs van de vergunning zijn gekelderd door de kredietcrisis. Door het wegvallen van veel industrie is de balans tussen vraag en aanbod verstoord geraakt, zodat in 2013 de prijs per ton CO2 slechts één vijfde was van de

SINTEF

Financiële stimulans

Het afvangen van koolstofdioxide bij de bron in actie

Vooruitzicht naar opluchting

Miljoenen jaren heeft de CO2 cyclus op aarde nagenoeg perfect gefunctioneerd. De ontwikkeling van de mensheid in de laatste fractie van de wereldse leeftijd heeft dit in grote mate verstoord. Nu is het aan ons om de balans kunstmatig te herstellen. Alhoewel het afvangen en opslaan al enige jaren gaande is en hierdoor het milieu momenteel 30 miljoen ton CO2 per jaar wordt bespaard, zijn we er nog lang niet. Het verstoken van brandstoffen in elektriciteitscentrales, fabrieken, woningen en voertuigen levert jaarlijks 32 miljard ton CO2 op. Ondanks de potentie om de houdbaarheid van de wereldbol te verlengen, zijn instanties zoals Greenpeace tegen de opslag van koolstofdioxide, aangezien zij dit als onterechte rechtvaardiging zien om fossiele brandstoffen te blijven gebruiken. Het lijkt er dus vooralsnog op dat de nood nog niet hoog genoeg is om de CCS capaciteit te vergroten, dus zal vooral het CCU een belangrijke rol spelen. De doeleinden hiervoor zullen dan echter uitgebreid moeten worden, omdat het huidige aanbod onvoldoende is om onze uitstoot te lozen. De grote doorbraak die ons broeikasgeweten zal zuiveren op een verantwoorde manier ontbreekt nog, maar in elke milieubewuste technicus verschuilt zich een kans hierop. Er is een vacature voor planeetheld voor elke enthousiasteling in duurzaamheid en vindingrijkheid is een pré. Nico van Leeuwen

9


| Activiteiten leeghwateragenda 9 januari 12 januari 16 januari 17 januari 4 t/m 11 februari 20 maart 29 maart

Opname ‘Weet ik veel?!’ Master Friday Commissie Interesse Borrel 2 Commissielunch 2 Lustrum Wintersport Symposium Mechnificent

Dagrally

Ondertussen is de nieuwe Rally Commissie al gevraagd, maar de vorige commissie heeft haar commissiejaar eerst nog afgesloten met de Dagrally. ‘s Ochtends vroeg verzamelde iedereen zich op de parkeerplaats en werden de rantsoenen over de auto’s verdeeld. Met piepende banden verlieten de bolides de parkeerplaats om te beginnen aan een prachtige tour door het zuiden van Zuid-Holland. Onderweg zijn vele iconische Nederlandse bezienswaardigheden gespot waaronder Kinderdijk en de Ark van Noach. Ook het escalatieklassement werd door de deelnemers niet vergeten, koeien zijn geknuffeld en huwelijksaanzoeken zijn gedaan. De succesvolle dag werd gezellig afgesloten met een culinair diner in de lokale snackbar van De Lier. Het was een geslaagd afscheid van de 14e Rally Commissie.

Tentoonstelling

Zes weken lang heeft er in de Foyer van de faculteit 3mE een tentoonstelling gestaan over de faculteit en de verschillende afdelingen. De kunstenaar Paul Kerrebijn is langs alle afdelingen gegaan om een gesprek te hebben over het verleden en de toekomst van de specifieke afdelingen. Deze input heeft hij gebundeld en omgezet tot een schets

10

van elke afdeling. Deze werden in de Foyer tentoongesteld samen met verschillende voorwerpen die tevens de koppeling tussen het verleden en het heden weergaven. Oude baanbrekende technieken in contrast met nieuwe moderne gewaagde ontwerpen. Denk hierbij aan de revolutionaire Sterling motor en een bijlboeg tegenover een 3D-geprinte scheepsschroef en een schaalmodel van een monolithische cardankoppeling. Iedereen heeft kunnen genieten van de tentoonstelling bij binnenkomst op de faculteit.

Oud-besturen diner

Het honderdvijftigste jaar van Gezelschap Leeghwater is een ideale gelegenheid om veel oud-bestuurders te verzamelen voor het oud-besturen diner. De avond begon om vijf uur op de sociëteit Phoenix. De oud-bestuurders druppelden één voor één binnen en namen plaats aan de mooi gedekte tafels. Een ijssculptuur van een olifant sierde het midden van de zaal en de jeneverglaasjes konden gevuld worden onder de fontein van Olifant jenever. Onder de 180 aanwezige oud-bestuurders heerste een grote diversiteit qua leeftijd. De oudste aanwezige was 61 jaar geleden onderdeel van het bestuur. Sommige oud-bestuurders namen het woord waaronder de voorzitter van het 100ste bestuur en de oudst aanwezige vrouw, die een leuk inzicht deelde over de toen nog krommere verhouding tussen mannen en vrouwen. Oude kennissen praatten na jaren weer bij en de gezellige avond ging dan ook tot diep in de nacht door.

Medewerkersdag

Vanuit Gezelschap Leeghwater kwam het idee om de medewerkers van de faculteit te bedanken voor hun inzet tijdens de afgelopen jaren. Dit idee uitte zich uiteindelijk


in het organiseren van een medewerkersdag: Meet3mE. Zaterdag 18 november werd de faculteit opengesteld voor alle medewerkers en hun familie. Gedurende de hele dag waren er workshops, lezingen en activiteiten voor jong en oud. Kinderen konden chocola versieren, Lego constructies bouwen of hun wensen voor pakjesavond doorgeven aan de aanwezige Sinterklaas. Voor de volwassenen waren er verschillende lezingen, bijvoorbeeld van de Nuna, maar ook demonstraties van motion tracking van een turnster of een demonstratie van de sleeptank. De reacties waren erg positief, het doel van de dag was behaald: Familie van de werknemers een beeld geven van hun werkplek en de diverse onderzoeken die worden gedaan aan de faculteit.

Career week

Het proces van een baan zoeken en alle bijkomstigheden daarvan zijn voor erg veel studenten nog een mysterie. Daarom wordt jaarlijks de Career Week georganiseerd: Een week gevuld met nuttige workshops om studenten te helpen in hun zoektocht naar een baan. Vier dagen lang waren er twee workshops per dag en werd er in de middag geluncht. Er werden workshop gegeven over personal branding, salarisonderhandeling en het geven van pitches.

Ouderdagen

De eerstejaars studenten hebben hun eerste periode achter de rug en hebben ondertussen vaak enthousiast thuis verteld over de studie en de faculteit. Echter, de meeste ouders hebben nog geen duidelijk beeld over het curriculum, studiepunten, BSA en Gezelschap Leeghwater. Daarom worden jaarlijks de ouderdagen georganiseerd: Drie dagen waar in totaal meer dan driehonderd ouders een kijkje

krijgen op de studie en andere gerelateerde zaken. De ouderdag werd gestart met een backstage campustour, een rondleiding over de campus langs de hoogtepunten. De D:Dreamhal, de dode kamer en de sleeptank waren slechts enkele van de bezienswaardigheden tijdens deze tour. Daarna werden de ouders ontvangen op 3mE waar een volgende rondleiding gegeven werd, die de focus had op de faculteit. De aanwezige ouders gingen langs verschillende afdelingen en kregen zo een beeld van de potentiĂŤle paden die hun kind later kan bewandelen. De rondleiding werd gevolgd door een presentatie over Gezelschap Leeghwater en de studie in het algemeen. Hierin werd onder andere uitgebreid ingegaan op het programma van het eerste jaar, de BSA regelingen en de verschillende mogelijkheden binnen en buiten de studie. In ‘t Lagerhuysch werd de dag afgesloten met een gezellige borrel.

Commissie kennismakingsdiner

In september zijn de nieuwe commissies gevraagd en ze zijn al enige tijd bezig. Functies zijn verdeeld en beleid is geschreven, nu is het belangrijk dat de commissiegenoten elkaar en de andere commissies leren kennen. Dit is dan ook het doel van het commissiekennismakingsdiner. Met tachtig man in de Royal Palace drie uur onbeperkt eten blijft een succesformule. De tijd was om, de buiken waren vol en de sfeer zat er goed in. Gelukkig was de avond nog niet voorbij, er was namelijk een Slagtandfeest. Langzaam maar zeker verplaatsten de commissieleden zich richting de Steck, waar tot diep in de nacht gefeest werd.

11


| Onderwijs Bachelor Tentamentrainingen statica

In het eerste kwartaal zijn twee tentamentrainingen gegeven voor het vak statica. Tijdens deze trainingen is de stof kort herhaald en werd er geoefend met het uitwerken van opdrachten. Beide trainingen zijn goed bezocht: In totaal hebben meer dan honderd studenten deelgenomen aan de trainingen. Het resultaat liegt er niet om, want in totaal heeft twee derde van de studenten het vak gehaald, een flinke verbetering ten opzichte van het vorige jaar.

Aanmelden voor onderwijs

Vanaf dit collegejaar is het verplicht voor studenten om zich aan te melden voor vakken. Het aanmelden voor het tweede semester, oftewel het derde en vierde kwartaal van dit collegejaar, zal openstaan van 15 december 2017 tot en met 15 januari 2018.

Ben je tweedejaars of ouder en wil je in het eerste semester van volgend collegejaar je minor doen? Oriënteer je eens op een minor in het buitenland. Om naar het buitenland te gaan moet je alle studiepunten van het eerste jaar binnen hebben en aan een aantal andere eisen voldoen, die te vinden zijn op de website van het ‘International Office’ van de TU Delft. Ook kun je op hun website alle universiteiten vinden die aangesloten zijn bij het International Office. Als je gekozen hebt waar jij graag je minor wilt gaan doen, kan je jouw aanvraag indienen. De deadline hiervoor is 15 januari voor alle universiteiten binnen Europa en 16 december voor alle niet-Europese universiteiten.

Virtuele uitwisseling

Vanaf januari 2018 zal het voor studenten van negen universiteiten wereldwijd mogelijk zijn om online keuzevakken te volgen aan elk van deze instellingen en hier studiepunten voor te behalen. Studenten kunnen online een vak volgen aan een andere universiteit en zal onder toeziend oog van een surveillant van de TU Delft het tentamen afleggen. Het aanbod van keuzevakken zal hierdoor enorm toenemen en het maakt het volgen van vakken aan een andere universiteit mogelijk voor studenten voor wie dit anders om eventuele redenen niet mogelijk is.

Cijferupdate Osiris

Ben je ook zo benieuwd naar je tentamencijfer en ben je de hele dag Osiris aan het checken of je cijfer er al opstaat? Je kan nu ook een mail ontvangen bij een cijferupdate in Osiris. Dit doe je zo: 1. Ga naar https://e-service.tudelft.nl. 2. Log in met je NetID en ga naar ‘Persoonlijk’. 3. Scroll naar ‘Student voorkeuren’. 4. Vink ‘Wil je een e-mail bij registratiestudieresultaten?’ aan en wijzig hiermee je voorkeur.

12

Gezelschap Leeghwater

Minor in het buitenland?

Het onderwijsduo van Gezelschap Leeghwater

Boekenmarktplaats Gezelschap Leeghwater

Wil jij je boeken van de eerste periode verkopen of ben je op zoek naar de boeken voor het tweede kwartaal? Kijk eens op de boekenmarktplaats van Gezelschap Leeghwater, www.leeghwater.nl/boekenmarktplaats. Hier kan je namelijk wat geld terugverdienen met je oude boeken of boeken overkopen van medestudenten.

Bijlesplatform

Heb jij moeite met één van je vakken en wil je graag bijles krijgen van een slimme medestudent? Of wil je juist zelf een medestudent helpen en wat geld bijverdienen? Gezelschap Leeghwater heeft een bijlesplatform ontwikkeld voor studenten die bijles zoeken of juist bijles willen geven in specifieke vakken. Kijk voor meer informatie op onze website of kom langs op ons kantoor. Benieuwd wat er nog meer gebeurt op onderwijsgebied? Elke twee weken staat er op leeghwater.nl/onderwijsnieuws een update.


Mijn passie is om mensen met een loopstoornis door middel van techniek te ondersteunen om weer te kunnen lopen. Tot dit gebied kwam ik via omwegen. In 1999 ging ik Werktuigbouwkunde studeren in Aken. Ik specialiseerde me in automobieltechniek. Tijdens de studie ging ik naar Argentinië om stage te lopen bij een leverancier voor motor-dichtingen en om vakken te volgen op de nationale universiteit in San Juan. Wat ik me pas laat realiseerde was dat in San Juan bijna geen mensen met een handicap op straat te zien waren. Ik vermoedde dat dit te maken had met de moeite om in die stad in een rolstoel te verplaatsen, bijvoorbeeld vanwege greppels tussen de straat en stoep. Ik vond dat hier een technische oplossing voor gevonden moest worden, denkend aan een exoskelet. Ik zocht naar oplossingen toen ik terugkwam. Uiteindelijk begon ik een afstudeer- en later PhD-project bij de TU München, waar ik spierstimulatie combineerde met exoskeletten. In het begin was ik ervan overtuigd dat geavanceerde regeltechniek alle limieten van hardware zou kunnen compenseren, als de aandrijving krachtig genoeg zou zijn. Echter, dit was een verkeerde aanname. Wat wel lukte, was sommige limieten precies in kaart te brengen en dus hoe mechanische ontwerpgegevens theoretische grenzen bepaalde aan haalbare prestatie. Een voorbeeld was de LOPES in Twente, waar ik toen als gastonderzoeker aan gewerkt heb: In dit ‘series-elastische’ exoskelet brachten de motoren hun momenten via veren over op de menselijke benen. Terwijl dit wel voordelen bracht, kwamen we ook grenzen tegen, met name hoe stijf we de robot konden regelen. Theoretische analyse bracht het inzicht dat het geen goed idee is om stijver te willen regelen dan de fysieke stijfheid van de veren. Stijvere veren losten het probleem dus op. Dankzij dit soort inzichten en met een nieuwe baan op de ETH Zürich, focuste ik meer op de mechanica, op basis van de doelstelling en hieruit afgeleide eisen. Deze eisen kwantificeren kan soms langer duren dan het ontwerpen en bouwen zelf. Mijn team spendeerde bijvoorbeeld enkele jaren om uit te vinden hoe stijf en hoe krachtig mensen hun kniegewricht kunnen regelen, om op basis hiervan een kunstmatig been te realiseren. We konden uiteindelijk het feit gebruiken dat mensen alleen in een beperkt gebied van kniehoek hoge momenten en stijfheid kunnen leveren, wat betekende dat ook een prothese niet meer dan dat hoefde te doen. Het ontwerp kon nu veel lichter worden. gemaakt.

TU Delft

Professorenstuk

Prof.dr.ir. Heike Vallery

De groep van potentiële gebruikers van dit soort high-tech robotica is klein, omdat factoren zoals kosten en gewicht in de weg zitten. Daarom kijk ik nu, op de TU Delft, naast de robotica ook naar veel simpelere mechanische oplossingen om mensen te helpen om te lopen. Het is vaak verleidelijk om te denken: “Als ik hier nog een motortje toevoeg, dan kan het apparaat ook nog…”. In veel gevallen werken de extra kosten, het gewicht, het energieverbruik, of de kinematische beperkingen echter averechts op de hoofddoelstelling. Het is altijd een mooi moment voor de ontwerpers om nieuwe apparaten voor het eerst te testen, bijvoorbeeld in een systeem met zwaartekrachtcompensatie te gaan springen als op de maan. Een hoogtepunt is de reacties zien van gebruikers, die met behulp van techniek hun fysieke beperkingen kunnen overwinnen. Alle belangrijke successen in mijn wetenschappelijke carrière heb ik bereikt samen met enthousiaste collega’s, projectpartners en studenten. Op de TU Delft geniet ik er dus ook weer van om door mijn onderwijs met studenten in contact te komen en jonge ingenieurs mogelijkheden te bieden om zichzelf te ontwikkelen en te bewijzen. Ik ben steeds weer onder de indruk van wat Delftse studenten kunnen afleveren en hoe creatief en onafhankelijk ze werken, bijvoorbeeld in de D:Dreamhal projecten, of in ons Delft Biorobotics Lab. Prof.dr.ir. Heike Vallery

13


Wist je dat...

Wallpaperpulse

de top van de sondes van ‘scanning probe’ microscopen slechts één atoom dik zijn? Zodra de top op enkele tienden nanometers van het oppervlak verwijderd is, ontstaat er een overdracht van elektronen tussen top en proefstuk. Hierdoor onstaat er een elektronenstroom, die gemeten kan worden om een beeld te vormen.

Orde scheppen in de chaos De ontdekking van een Griekse wijsgeer laat het geloof en de moderne wetenschap op haar grondvesten trillen en laat ons opnieuw nadenken over de vraag van ons ontstaan. De piramides van Gizeh, de grootste en meest bekende piramides ter wereld, verwonderen mensen van over de hele wereld al eeuwenlang. Nu de raadselachtige mist rond deze aardse monumenten van het eeuwige langzaam begint op te trekken blijft één vraagstuk nog steeds onbeantwoord; hoe kunnen deze oude piramides millennia lang blijven bestaan terwijl vele relatief jongere piramides al zijn begraven onder het zand van de woestijn? Reeds hebben archeologen een theorie gepubliceerd over deze prangende vraag. Zij ontdekten dat in de doornsnede van de piramide de verhouding tussen de schuine zijde en de halve breedte uitkomt op het getal 1,618, terwijl de jongere bouwwerken in de Vallei der Koningen vermoedelijk een andere verhouding hadden. Deze op het eerste toevallige 14

verhouding geeft de piramides waarschijnlijk superieure aardbevingsbestendige eigenschappen en zorgt er naar het schijnt voor dat zij na eeuwenlange blootstelling aan de aardse elementen nog steeds trots overeind staan. Dat 1,618 de optimale verhouding is voor het bouwen van piramides, lijkt op het eerste oog niets anders dan een empirische verklaring, voortgekomen uit de jarenlange ervaring die de Egyptenaren hadden in de bouwkunst. Echter, niets is minder waar. Wie eenmaal zijn ogen opent voor deze mysterieuze verhouding ziet dat zij overal opduikt. Het getal staat dan ook beter bekend als de gulden snede. De gulden snede maakt haar opwachting in de meest uiteenlopende vakgebieden. Van de biologie, Renaissance kunst, architectuur, muziekstukken tot aan sterrenstelsels, steeds weer lijkt de gulden snede de optimale verhouding te zijn. Hoe kan het dat in zulke uiteenlopende vakgebieden de optimalisatiefactor hetzelfde is? Is het een simpele toevalstreffer, gedreven door ons eigen mathematische systeem? Of is het een teken van het bestaan van een hogere scheppende macht die het heelal en ons bestaan op eenduidige wijze geoptimaliseerd heeft?

Ode aan een getal

Wie de gulden snede heeft ontdekt, is een vraag die altijd onbeantwoord zal blijven. Volgens de overlevering was het de Griek Theano, een aanhanger van Pythagoras. Zijn werk


in het optimale ontwerp van radiotelescopen de gulden snede ook een belangrijke rol speelt? Om zo min mogelijk overlap tussen de verschillende antennes te creëren moet de hoek hiertussen precies 360 graden gedeeld door de gulden snede zijn. waarin hij de gulden snede beschreef is echter verloren gegaan en de echte eer van deze ontdekking is nooit officieel op zijn naam komen te staan. De eerste Griekse wijsgeer die uitdrukkelijk over de gulden snede schreef was Euclides. In zijn boek ‘De Elementen’, dat overigens gezien kan worden als het eerste studieboek in de wiskunde, beschrijft hij een methode waarmee een lijnstuk verdeeld kan worden in een middelste en een uiterste. Specifieker gezegd was Euclides op zoek naar een verdeling van een lijnstuk in een groot deel en een klein deel, zodanig dat de deling van het kleinste deel en het grootste deel gelijk is aan de deling van het grootste deel van de lijn en het volledige lijnstuk. De ratio die Euclides hierbij vond is afgerond gelijk aan 1,618. Hij noemde zijn ontdekking de ratio van het middelste en uiterste lijnstuk en gaf het aan met de Griekse letter, tau, dat snede betekent. Vervolgens was het de Italiaanse wiskundige, Leonardo van Pisa, die rond 1202 ontdekte dat Euclides’ ratio niet alleen in de meetkunde voorkwam maar dat er zelfs een getallenreeks is die de gulden snede op de lange termijn benadert. In de rij van getallen op weg naar oneindigheid is elk opvolgend getal de som van de voorgaande getallen. Als men na elke sommerende stap het laatste getal deelt door het voorlaatste getal, zal men zien dat de deelsom convergeert naar de gulden snede. Leonardo van Pisa, ook wel Fibonacci genoemd, kwam tot de ontdekking van deze reeks door middel van zijn hobby; het fokken van konijnen. Bij het bestuderen van de vermenigvuldiging van deze dieren, die zich razendsnel voortplanten, zou hij op het idee van zijn reeks zijn gekomen, die later in de westerse literatuur de Fibonaccireeks werd genoemd. Bijzonder aan de gulden snede en de Griekse letter phi die ernaar verwijst, is dat de term ‘de gulden snede’ en de letter phi pas in 1830 zijn ingevoerd. Tot die tijd sprak men van Euclides’ ratio of de Griekse letter tau. In 1830 werd de naamsverandering ingevoerd omdat toen werd ontdekt dat de ratio veelvuldig voorkomt in kunst uit de klassieke oudheid en de Renaissance. Men vond dat hierbij een naam

hoorde, breder dan de wiskunde. Na enig overleg kwam men op de term gulden snede. De letter phi verwijst naar de Griekse beeldhouwer Phidias die, naar wij weten, als eerste de gulden snede toepaste in zijn sculpturen die in diverse Griekse tempels te vinden zijn.

De sterren en daar voorbij

Het was een tijdgenoot van Euclides die ontdekte dat een heldere ster aan de hemel van het oude Griekenland zich anders gedroeg dan alle andere sterren. Waar de meeste hemellichamen amper bewogen in de avonduren, leek deze ster zich snel te verplaatsen. Vervolgens bleef hij nachtenlang de kosmische snelwandelaar volgen en na vier jaar kwam hij erachter dat de hemelstand van deze zwakke lichtbron zich herhaalde. Het hemelpatroon dat hij in zijn studie naar deze ster had bijgehouden zou later een van de bekendste symbolen ter wereld worden. Het patroon dat hij had gevonden is namelijk een pentagram, beter bekend als de vijfpuntige ster. Al direct na de ontdekking van dit patroon bleek het pentagram een geometrisch wonder omdat de verschillende lijnen elkaar dermate snijden zodat steeds de gulden snede ontstaat.

Mass Trek Wiki

Wist je dat...

De logaritmische spiraal van de melkweg

Gedreven door de symmetrie, reinheid en schoonheid van deze geometrische vorm gebruikten de Romeinen het voor de verering van de godin Venus. Met het oprukken van de legers van grote Romeinse keizers namen ook diverse Germaanse stammen het symbool over voor hun verering van de verbintenis van de natuur en de vijf zintuigen. Met het verspreiden van het christendom kwam het symbool bekend te staan als heidens en koppelde de kerk het aan duivelsverering. Uiteindelijk werd in de vijftiende eeuw bekend dat het hemellichaam dat onze Griekse vriend had ontdekt geen ster was maar een planeet. Zij kreeg dan ook de bijpassende naam Venus en tot op de dag van vandaag 15


Wired

wordt deze benaming voor onze astronomische buurvrouw gebruikt in de literatuur. Naast de verschijning van een van de bekendste planeten uit ons zonnestelsel voldoet ook de vorm van de Melkweg en die van andere sterrenstelsels aan de gulden snede. De specifieke vorm van de Melkweg benadert een logaritmische spiraal. De logaritmische spiraal, ontdekt door Jacques Bernoulli, is een bijzondere spiraal die dezelfde vorm blijft houden naarmate de diameter groeit. In deze vorm kunnen vervolgens vierkanten worden getekend waarbij een kwart van de boog steeds wordt opgespannen door een kleiner wordend vierkant. De verhouding van een zijde van het vierkant ten opzichte van het kleiner wordende figuur is wederom de gulden snede. Deze logaritmische spiralen vinden wij niet alleen terug in sterrenstelsels maar is ook op Moeder Aarde te ontdekken.

Een weergave van de wonderlijke Nautilusschelp

Net als het leven op aarde kunnen ook sterren niet eeuwig blijven bestaan. Waar organismen vaak op een subtiele en rustige manier overlijden, gebeurt dit in het heelal op een heel andere manier. Aan het einde van hun dienst kunnen sterren exploderen, ook wel een supernova genoemd, of zij kunnen imploderen en zich ontwikkelen tot een zwart gat. De geĂŻmplodeerde ster heeft een massa die zo geconcentreerd is dat zelfs het licht niet kan ontsnappen aan deze galactische veelvraten. Grofweg kunnen zwarte gaten aan de hand van twee parameters worden beschreven, de massa die zij dragen en hoe snel de materie in het zwarte gat ronddraait. Verder kunnen zwarte gaten wisselen van thermodynamische staat, net als dat water kan veranderen tussen vloeistof en vaste stof bij nul graden Celsius. De ene staat van het zwarte gat is het opwarmen van de gestorven ster terwijl er energie verloren gaat. In de andere staat koelt het zwarte gat af terwijl er energie migreert vanuit de materie naar het weidse heelal. Het transformeren tussen de twee staten gebeurt wanneer het kwadraat van de massa van het zwarte gat gelijk is aan de gulden snede maal de 16

rotatiesnelheid van de overleden ster. Op deze manier lijkt het getal phi ook een belangrijke rol te spelen in de transformatie van zwarte gaten en daarmee de uiteindelijke cyclus van ons universum.

De natuur doet niets zonder doel

Onze plek in het heelal en hoe deze zich daarin heeft gevormd, houdt mensen al eeuwenlang bezig. Echter, er is nog een belangrijkere vraag die ons menselijk denken bezighoudt. Het toneel voor deze vraag bevindt zich overal om ons heen en wij zijn er ook zelf onderdeel van. De vraag richt zich op hoe het leven is gevormd en hoe zij vanuit het schijnbare niets is ontstaan. De aanhangers van de verschillende theorieĂŤn vliegen elkaar continu in de haren. Het theoretische slagveld over het ontstaan van de complete natuur wordt daarbij gevoed door de gulden snede, waar de meeste kampen hun eigen theorie over hebben. De gulden snede zorgt voor zoveel opschudding omdat zij daadwerkelijk overal in de natuur te zien is. Vooral de eerder genoemde logaritmische spiraal is in verscheidene flora en fauna te vinden, bijvoorbeeld in de schelp van een Nautilus, een schaaldier dat kan dalen en stijgen in het water door middel van lucht in de kamers van zijn schelp te zuigen of juist uit te blazen. De vorm van de schelp, een perfecte logaritmische spiraal, speelt hierbij een belangrijke rol omdat hierdoor een grote opslag ontstaat in de zeer compacte schelp. Verder wordt de logaritmische spiraal gevonden in de opeenvolging van zaden in verschillende bloemen. De zaden zijn opgesteld volgens de logaritmische spiraal omdat op deze manier de meeste zaden passen op het zaadbed van de bloem en dus de kans op bevruchting het grootst zal zijn. Naast de ordening van zaden zijn ook de bladeren van planten volgens de harde hand van de gulden snede geordend. Het is namelijk cruciaal voor een plant dat de bladeren aan een steel elkaar niet overlappen omdat dit voor ongewenste schaduwen zorgt. De plaatsing van bladeren boven elkaar is dan ook zo geordend dat de eigen schaduw minimaal is. De optimale hoek tussen de bladeren is daarbij 360 graden gedeeld door de gulden snede. Dit is dan ook de biologische maatstaaf bij het groeien van planten. Ook wij mensen zijn een wandelend bewijs van de gulden snede. Dit begint al met hoe het lichaam is opgebouwd, namelijk het streven naar het aantal vijf. Onze romp heeft vijf uitstulpingen, twee benen, twee armen en een hoofd. De armen en benen hebben op hun beurt weer vijf vingers of tenen. Het hoofd weer vijf openingen, namelijk de mond,


Photoshelter

de twee oren en de twee neusgaten. Doordat het lichaam steeds is opgebouwd uit vijf uitstulpingen benadert de mensheid een pentagram dat in meest optimale vorm aan de gulden snede voldoet. De man van Vitruvius, een van de bekendste werken van Leonardo da Vinci, laat het lichaam als optimaal pentagram zien. In de man van Vitruvius laat da Vinci nog veel meer ontdekkingen zien die hij heeft gedaan omtrent de gulden snede. Zo voldoen volgens zijn beweringen de lengtes van de benen ten opzichte van de totale lichaamslengte aan de gulden snede. Ook de plaatsing van de ogen in het hoofd en de schouderbreedte ten opzichte van de spanwijdte van de armen voldoen aan de inmiddels bekende ratio. Volgens gevonden geschriften was de gulden snede een van de grootste obsessies van Leonardo da Vinci.

De man van Vitruvius van Leonardo da Vinci

Naast het menselijk uiterlijk voldoet ook het functioneren van het belangrijkste orgaan in zekere mate aan de gulden snede. Wanneer het hart gezond functioneert zal het ECG, het elektrocardiogram, in zekere mate de Fibonaccireeks benaderen. Het samenspel van ventrikels en atria is dus in zekere zin afgestemd op de gulden snede. Naast het benaderen van de visuele Fibonaccireeks voldoen ook de afstanden in het ECG aan de gulden snede.

Is God een wiskundige?

De gulden snede komt overal voor en lijkt steeds weer de ideale verhouding te benaderen. Het is dan ook niet gek dat dit getal langzamerhand bekend is komen te staan als het getal van de Schepper. Het voorkomen van de gulden snede in het universum, de natuur en zelfs ons menselijk denken is voor creationisten, de aanhangers van de theorie dat een God ons bestaan en het universum heeft gecreëerd, dan ook het ultieme bewijs in het theoretisch touwtrekken. Gelovigen zien de gulden snede als een maas in de wetten van de natuurwetenschappen zoals de evolutieleer van

Darwin en de theorieën over de oerknal. Het is natuurlijk merkwaardig te noemen dat Darwin in ‘origin of species’ speculeert over de optimale aanpassing aan de lokale omstandigheden, maar vervolgens bestaan vele organismen uit een en dezelfde optimale verhouding. Van planten in onze polders tot en met organismen in de diepzee, het optimum ligt bij de gulden snede. In de theorieën van de oerknal wordt alsmaar gesproken over de toevalligheid, het universum is ontstaan door een toevallige opeenvolging van diverse gebeurtenissen. Was het net iets anders gelopen, dan was onze aarde misschien wel helemaal niet bewoonbaar geweest of had zij zich in een heel ander sterrenstelsel bevonden. Maar als deze toevalligheid een grote rol zou spelen in de vorming van ons universum, hoe kunnen planeetbanen, sterrenstelsels en zelfs zwarte gaten zich vormen naar de wetten van de gulden snede? Is het dan niet logischer dat een God op een eenduidige manier orde schept in de chaos die deel uitmaakt van ons leven? Nee, zegt de wetenschap. Zij heeft haar woorden klaar als het op de gulden snede aankomt. Volgens de wetenschap is de gulden snede niks anders dan een sleutelgat in de deur naar de unificatietheorie, een theorie in wording die het ontstaan van het universum en ons bestaan in een paar regels weet te vatten. De gulden snede speelt hierin een belangrijke rol omdat het, aldus natuurwetenschappers, een belangrijk bewijs is voor het streven van alle materie naar een lage energietoestand. Deze theorie is ook door te voeren naar organismen omdat ook zij streven naar optimale prestaties bij zo min mogelijk energieverbruik. Dat deze verhouding dan toevallig bij Euclides’ gulden snede ligt is niks anders dan een toevalstreffer. Het had volgens de wetenschappers net zo goed een elk ander getal kunnen zijn. De wiskundige ratio en de algeme verhouding voor de optimalisatie worden dan ook apart gezien. De unificatietheorie staat echter nog in de kinderschoenen en piept en kraakt nog aan alle kanten. De vraag is nu of we het antwoord op wellicht wel de belangrijkste vraag van ons bestaan ooit te weten gaan komen. Een andere vraag is of we dit antwoord ooit willen weten. Sommige vragen zijn nou eenmaal zo mooi dat het zonde is om er ooit een antwoord op te vinden. Bob van der Windt

17


| In het kort

Alpha coders

Als een kwal in het levenselixer

Kwallen blijven een groot mysterie voor ons mensen

Alhoewel onze medische kennis met sprongen vooruitgaat, is de onsterfelijkheid nog niet binnen handbereik. Moeder Natuur loopt echter al flink wat stappen op ons voor. De Turritopsis dohrnii, beter bekend als ‘The immortal jellyfish’, heeft namelijk een ritueel waarbij de levensloop wordt omgekeerd en hij weer terugkeert in zijn jeugdige poliepvorm. Alle externe onderdelen, zoals de tentakels, worden geabsorbeerd zodat er een amoebe-achtige levensvorm overblijft. Nadat deze naar de zeebodem zinkt, vermeerdert het zich tot een kolonie poliepen en begint het opnieuw met volwassen worden. Deze reïncarnatie kan herhaaldelijk worden uitgevoerd, waardoor de groeiende populatie alleen bedreigd wordt door haar natuurlijke vijanden en ziektes.

Postal museum

Innovatie kent haar voor- en nadelen

Een beeld van de werkende Mail Rail

In de jaren twintig van de vorige eeuw liep het afleveren van post in London vertragingen op door de verkeersdrukte in de binnenstad. Om die reden besloten de koninklijke posterijen om in 1922 te beginnen met het aanleggen van een tunnelnetwerk tussen de verschillende postkantoren, zodat de post makkelijk en snel verspreid kon worden. Door het tunnelnetwerk kwamen elektrische treintjes te rijden over een smal spoor. In 1937 was de lijn voltooid en op haar hoogtepunt leverde ‘the London mail rail’ dagelijks vier miljoen poststukken op tijd af. Met de opkomst van de e-mail werd de Mail Rail steeds minder vaak gebruikt. Uiteindelijk werd deze in 2003 gesloten. Wie nu een pakketje in London bestelt, moet dus weer rekening houden met lange vertragingen.

Techiesbazaar

De sms is 25 jaar oud

Het lijkt sentiment, maar de sms is nog steeds populair 19

De sms, ofwel de Short Message Service, met maximaal 160 tekens, viert zijn 25ste verjaardag. Op 3 december 1992 begon het allemaal toen programmeur Neil Papworth “Merry Christmas” naar zijn Vodafone-directeur stuurde. De sms groeide in de jaren daarna uit tot één van de populairste vormen van telefonische communicatie. Vele mensen zullen tegenwoordig denken: Sturen we nog steeds sms’jes dan? Het antwoord hierop is ja, echter stukken minder dan vorig jaar. Toen werd de sms in Nederland nog maar drie miljard keer verzonden. Dit komt onder andere door het imago ‘een sms’je kost geld’ en diensten zoals WhatsApp en Facebook messenger die gratis te gebruiken zijn. Echter, zal het nog heel lang duren voordat de sms definitief zal verdwijnen uit onze communicatie.


De meest wonderbaarlijke dingen kunnen gebeuren met de meest alledaagse voorwerpen. Zo kan een simpel potje honing worden omgetoverd tot een krachtig staaltje stromingsleer. Wanneer je honing van een bepaalde hoogte laat druipen, gaat het spiraliseren. Het fenomeen dat plaatsvindt heet het ‘liquid rope coil effect’ en heeft te maken met de viscositeit van de honing. Simpel gezegd kan de honing niet snel genoeg uit de weg gaan voor de nieuwe, vallende honing. Dit effect gaat zelfs zo ver dat het kan worden ingedeeld in vier regio’s, allemaal met hun eigen eigenschappen. De eigenschappen hangen in zekere zin af van de viscositeit van de verschillende vloeistoffen. De intrige van een spiraal is niet slechts weggelegd voor de laboratoria, het is zelfs na te bootsen met shampoo.

De betere wereld

Honingspiraal

Honing heeft bijzondere eigenschappen

Als de band van een voertuig op een andere planeet lek raakt, is er niemand in de buurt om hem te plakken. Daarom heeft NASA een band ontwikkeld die onmogelijk lek kan raken. Het is echter niet een band zoals wij hem kennen, gemaakt van rubber en gevuld met lucht. In plaats daarvan bestaat de band volledig uit springveren gemaakt van een slimme legering van titanium en nikkel. Deze legering is een geheugenmetaal, dat zijn oorspronkelijke vorm terugneemt nadat het is verbogen. Dit komt doordat de atomen van het materiaal zich herschikken nadat ze uit positie zijn gebracht. Dit geeft de band de flexibiliteit en stugheid die nodig is om over buitenaardse terreinen te kunnen rollen zonder daarbij te breken, het zou immers minimaal een jaar duren voordat de wegenwacht er is.

Zmescience

Een band die niet lek kan

Banden zonder lucht hebben minder onderhoud nodig

Hoe vertel je aan generaties over duizenden jaren dat zij beter niet op een plek kunnen bouwen waar vroeger een grote kernramp heeft plaatsgevonden? Dat vroeg een Duits vaktijdschrift voor de geologie aan haar lezers. De antwoorden waren zeer wisselend en creatief. Van speciale radioactieve kerkgenootschappen, de analyse van satellietbeelden waar weinig vegetatie groeit en waar veel, borden met moeilijke codes die alleen ontwikkelde generaties kunnen ontcijferen tot en met het genetisch modificeren van katten die verkleuren bij te grote radioactieve besmetting. Binnenkort volgt een publicatie van de meest innovatieve en creatieve plannen. Wat uiteindelijk de toekomstige generaties gaat beschermen tegen radioactiviteit, dat blijft nog even afwachten.

24.hu

Een advies voor toekomstige generaties

Op besmette grond kan je maar beter geen beschaving bouwen 20


| Vereniging Oud Leeghwater Alumnivereniging Werktuigbouwkunde TU Delft

Nieuws Alumni dag

Op 28 oktober 2017 vond de alumni dag plaats van het 150ste jaar van Gezelschap Leeghwater. Deze onvergetelijke dag werd geopend met een welkomstspeech van de voorzitter van het Gezelschap, Jordi Wijlens, en onderwijsdirecteur van 3mE Hans Hellendoorn. Vervolgens heeft erelid Joop Roodenburg, tevens CTO van Huisman, een geanimeerde lezing gegeven over zijn bedrijf. Na een pauze met heerlijke versnaperingen startte het parallelprogramma met in één zaal Vibes Technology, die over de ontwikkelingen van hun startup presenteerden en in de andere zaal gaf Professor Dik de aanwezigen inzicht in zijn materiaalkundige werk omtrent kunst. Vervolgens presenteerde het recentelijk geïnitieerde D:Dreamteam Project March hun exoskelet en gaf Professor Just Herder een kijkje in zijn onderzoek naar elastische materialen en de verschillende toepassingen.

te kunnen zien. Als u nog geen lid bent, kunt u het online formulier daar invullen om u zich in te schrijven. Mocht u nog op- of aanmerkingen hebben over de alumnidag of mogelijke andere activiteiten die u zou willen zien dan horen wij dit graag, wij stellen uw mening zeer op prijs. Op deze manier kunnen wij onze activiteiten optimaal afstemmen op uw behoeften en zo het alumni programma verbeteren in de komende jaren.

Vereniging Oud Leeghwater LinkedIn-groep

Om op de hoogte te blijven van wat er binnen Gezelschap Leeghwater, de faculteit en de studie Werktuigbouwkunde gebeurt, kunt u onderdeel worden van de LinkedIn-groep van Vereniging Oud Leeghwater. Op dit forum kunt u gemakkelijk in contact komen met andere alumni en Leeghwaterleden. Als afgestudeerd werktuigbouwer bent u natuurlijk van harte uitgenodigd om lid te worden van deze LinkedIn-groep.

In het laatste deel van het programma gaven de heren Ron Kool en Pieter Smorenberg van ASML een doorwrochte presentatie over de recente ontwikkelingen binnen het Nederlandse hightechbedrijf. Na weer als vanouds een dag in de collegebanken te hebben gezeten, sloot dagvoorzitter Hans Hellendoorn af met een vermakelijke speech en kon men zich naar ‘t Lagerhuysch begeven om onder het genot van een biertje en hapjes te borrelen. Al met al was het een zeer geslaagde dag waar wij met tevredenheid op terug kijken. Eind dit jaar zal er een dergelijk alumni evenement plaatsvinden waar verdere informatie over zal volgen. Houd de nieuwspagina in de gaten om niets te missen.

Vereniging Oud Leeghwater Lidmaatschap

Gedurende de dag zijn er veel mooie foto’s gemaakt. Ze zijn te vinden zijn op www.leeghwater.nl/alumni. U dient ingelogd te zijn met uw account in het alumni portal om ze

Via www.leeghwater.nl/vol kunt u een lidmaatschap aanvragen of uw lidmaatschap wijzigen. Voor vragen kunt u altijd bij alumni@leeghwater.nl terecht.

Als lid van Vereniging Oud Leeghwater wordt u op de hoogte gehouden van de activiteiten die voor alumni worden georganiseerd. Indien u nog vrienden, kennissen of collega’s heeft die Werktuigbouwkunde in Delft gestudeerd hebben, kunt u hen attenderen op de verschillende lidmaatschappen die Vereniging Oud Leeghwater aanbiedt:

Gezelschap Leeghwater

• Het gratis lidmaatschap • Het lidmaatschap van 25 euro per jaar inclusief de Slurf • Het lidmaatschap van 40 euro per jaar inclusief de Slurf en het jaarboek

Het 100ste bestuur van Gezelschap Leeghwater 20


Videoblocks

Het gevaar van een klik Razendsnelle communicatie en verbinding met iedereen ter wereld is niet meer weg te denken uit ons leven. Helaas zit hier ook een donkere kant aan waar nog steeds te weinig licht op wordt geschenen. Opkomst van het internet

De oorsprong van het internet is terug te voeren tot het ARPANET. Dit is een netwerk dat in 1969 in de Verenigde Staten is gebouwd, wat later voor gebruik beschikbaar is gemaakt vanuit Amerikaanse universiteiten. De term internet was oorspronkelijk een afkorting van de term ‘internetworking’. Dit is in het Nederlands vrij te vertalen als ‘netwerken onderling verbindend’. Internet betekende in 1974: werkend met het IP en een voorziening dat op bepaalde computernetwerken voor specifieke doeleinden werd gebruikt. Door het groeien van het IP, ging deze term verwijzen naar dat netwerk. ARPANET begon als een 22

computernetwerk gebaseerd op ‘packet switching’, ofwel de manier waarop data over het internet getransporteerd wordt. In 1983 stapte ARPANET over naar IP als netwerkprotocol en daarmee was de geboorte van het internet in zijn huidige technische vorm een feit. Het gebruik verspreidde zich verder onder universiteiten en instellingen. Computers en netwerken ontwikkelden zich ondertussen zodanig dat grafische gebruikersomgevingen op computers gemeengoed werden. Het werd zelfs haalbaar om op deze manier documenten en applicaties op afstand zo over het internet beschikbaar te stellen. Aanklikbare verwijzingen, oftewel hypertekst, werd hierbij een basisprincipe. Tot 1993 werd het gebruik van internet, tot dan toe exclusief voor de overheid en het onderwijs, door de Amerikaanse overheid opengesteld voor bedrijven en particulieren. Het gebruik van internet nam toe explosief toe. Pizza Hut was in 1994 één van de eerste bedrijven ter wereld die het ‘World Wide Web’, ofwel internet, commercieel inzette om bestellingen online te verwerken. In 1996 was het internet bekend bij het publiek en sindsdien groeit het elke dag meer en meer.

Volgen

Die gênante foto op Facebook waarvan je dacht dat je hem had verborgen. Met de tool ‘Stalkscan’ is hij gewoon te vinden. Stalkscan is een dashboard voor stalkers en maakt gebruik van ‘Graph Search’, een zoekmachine van Facebook die in 2013 werd gelanceerd. Deze zoekmachine maakt het


Quartz

geavanceerd Facebookstalken mogelijk. Niet alleen kan je zien welke foto’s mensen hebben geliked, maar ook in welke foto’s ze zijn getagd én van welke soort groepen ze lid zijn. Om deze reden is Graph Search onder andere van het internet gehaald, maar de functionaliteiten hiervan zitten nog steeds verstopt in het internet. De optie ‘verbergen op tijdlijn’ op Facebook klinkt leuk, maar via speciale apps kan je met één druk op de knop alles zo terug in het overzicht toveren. Helaas stopt dit niet alleen bij tags; deze apps kunnen voor elk doeleinde worden gebruikt. Denk aan locaties waar iemand is geweest, welke reacties er zijn geplaatst en of een persoon een bepaalde winkel of religie heeft geliked. Een hacker is ooit achter het nummer van een bekend politicus gekomen, puur door bij zijn accounts een nieuw wachtwoord aan te vragen. Hierdoor kwam hij achter de laatste twee cijfers van zijn telefoonnummer. Dit deed hij door alle opties in te vullen in de zoekbalk van Facebook totdat de juiste was verschenen. Veel mensen koppelen namelijk hun mobiele nummer aan hun account. Door in de zoekbalk deze in te voeren, kan er een account verschijnen, zelfs als je geen vrienden met diegene bent.

Een hacker in beeld

Deze hackers bevinden zich aan de donkere kant van het internet. Een hacker is een persoon die binnendringt in een computernetwerk door de beveiliging te kraken. Dit is niet altijd met de bedoeling om illegaal informatie toe te eigenen, maar veelal om aan te tonen dat het netwerk onvoldoende of slecht beveiligd is. Opvallend is dat het begrip ‘hacker’ in veel culturen een andere betekenis heeft. De term ‘iemand die tracht om via illegale wegen een computersysteem binnen te dringen ten doeleinde een beveiligingsprobleem te kunnen aantonen en indien mogelijk te verhelpen’, wordt het vaakst gebruikt. Bij deze betekenis staan hackers in een negatief daglicht. Sommige hackers hebben geen respect voor iemands privacy en hacken met de intentie informatie bloot te leggen. Een voorbeeld hiervan is de webcam; stiekem meegluren, beeldmateriaal

verzamelen en verspreiden. Zo gebeurt het regelmatig dat hackers binnendringen op iemand zijn computer en de hele schijf opengooien, om zo informatie te winnen, terwijl het leven van deze gehackte persoon onvrijwillig een open boek is geworden.

Cookies

Een cookie is een bepaalde hoeveelheid data die een server naar de browser stuurt, met de bedoeling dat deze wordt opgeslagen en bij een volgend bezoek weer terug naar de server wordt gestuurd. De server kan op deze manier herkennen en bijhouden wat de gebruiker in het verleden heeft gedaan. Voor marketingdoeleinden is deze zoekgeschiedenis erg interessant. Cookies worden vooral via het World Wide Web gebruikt. Het Hypertext Transfer Protocol, dat het ophalen van informatie uit het web beschrijft, is namelijk als een soort eenrichtingsverkeer ontworpen. De browser vraagt de gebruiker om informatie en de server levert die, daarna kan de server het contact weer vergeten. Cookies worden niet alleen voor het onthouden van een gebruikersnaam of instellingen gebruikt, maar ook voor het vergaren van surfinformatie. Het cookie hoeft in eerste instantie niet veel data te bevatten. Als het cookie een unieke sleutel bevat, kan de server dan onder die sleutel alle verdere web-gegevens over de gebruiker zelf bewaren en oproepen wanneer het cookie in een volgende sessie verschijnt. Cookies zijn er altijd geweest, maar werden pas zichtbaar nadat de Amerikaanse computerprogrammeur Lou Montulli in de software Netscape 3 een optie had laten inbouwen die gebruikers in staat stelde om gewaarschuwd te worden wanneer men een cookie probeerde te plaatsen. Adverteerbureau’s ontdekten de cookies ook en gingen het gebruiken voor zogenaamde ‘profilling’. Ten gevolge hiervan kwam in 1997 een voorstel dat browsermakers aanmoedigden om het gebruik van cookies inzichtelijker te maken voor de desbetreffende gebruiker. Als reactie hierop kon de gebruiker instellen in welke mate cookies geaccepteerd mogen worden. Dit is om het eerder genoemde profilling tegen te gaan. Een voorbeeld van de werking van cookies is als volgt: Men bezoekt een website A die een reclame heeft in die pagina. Deze reclame is afkomstig van de website van een advertentiebureau en deze website kan ook cookies opslaan. Later komt men op een andere website B die van ditzelfde advertentiebureau gebruikmaakt om reclame weer te geven. Nu kan de advertentiewebsite dus het eerder geplaatste cookie opvragen. Hierdoor kan men dus te weten komen dat de gebruiker ook naar website A is geweest en de inhoud van de desbetreffende webreclame daaraan aanpassen voor de webgebruiker. 23


Nu een bedrijf weet waar jouw interesses liggen, willen ze natuurlijk de juiste advertenties gaan tonen. Er zijn vele manieren waarop een bedrijf aan jou deze reclame kan voorschotelen. Een voorbeeld hiervan is e-mailreclame. Hierin worden potentiële en huidige klanten aangesproken door reclameboodschappen in e-mailberichten. Door op een bepaalde link te klikken, kan de ontvanger de website van de adverteerder bezoeken. Ook bestaan er banners, waarmee de weergave van grafische elementen waar een reclameboodschap in is verwerkt wordt bedoeld. Door op deze banner te klikken word je zo weer doorgestuurd. Opvallend aan banners is dat deze bij gebruikers niet meer opvallen door het zogenaamde gewenningseffect. Dit komt doordat bijna elke webpagina deze gebruikt. Een andere manier van reclame is de pop-up of pop-under reclame. Hierbij wordt er een extra browservenster geopend naast de pagina die de gebruiker reeds aan het bekijken was. Deze pagina bevat dan de reclame. Tegenwoordig bestaan er zekere ‘pop-up blockers’. Door deze blockers kunnen er minder gebruikers bereikt worden. Als laatste kan de adverteerder gebruikmaken van verbale plaatsing. Bij deze methode wordt er met opzet in de reclame gesproken. Hierbij zijn de taal- en zinsopbouw van het artikel op de webpagina aangepast aan de te bereiken doelgroep.

Wist je dat...

kinderen in Groot-Brittannië maandelijks meer dan 36 miljoen euro aan online spelletjes uitgeven volgens de Britse krant The Guardian?

Kinderen en gevaar

Met social media wordt er tegenwoordig van jongs af aan al geëxperimenteerd. Kinderen die nog op de basisschool zitten krijgen voor hun verjaardag steeds vaker hun eerste mobieltje en gaan ermee aan de slag, zonder dat ouders doorhebben wat voor gevaar daar allemaal in schuilt. Na een korte periode begrijpen de kinderen steeds meer over de mogelijkheden van het internet dan de ouders zelf. Naarmate ze opgroeien en in de puberteit komen, heb je het als ouder helemaal niet meer in handen. Het internet is een grote zee vol vissen voor de seksuele ontwikkeling. Pubers kunnen op zoek gaan naar porno en hierdoor een vertekend beeld van seks krijgen. Een ander gevaar schuilt in het maken van naaktfoto’s en filmpjes waarin de puber duidelijk te zien is. Ze vergeten vaak dat deze rondgestuurd kunnen worden en voor dat je het weet, hebben mensen 24

jouw naaktfoto op hun mobiel staan. Wat eerst maar een onschuldige foto leek, in een overmoedige bui gemaakt, kan uitbloeien tot een grote nachtmerrie. Daarmee komen we op het volgende gevaar aan; pesten via social media. Waar het vroeger gelukkig stopte op het schoolplein, kan het nu ook thuis doorgaan via het internet. Informatie wordt doorgespeeld en je hele dag wordt zo beïnvloed door deze zogenaamde ‘cyberbullying’. Ook geldwolven liggen nog op de loer. Schijnbare ‘gratis’ spellen voor kinderen, die leuker worden wanneer er flink in wordt geïnvesteerd. Mooiere meubels? Dat is dan vijf euro. Meer pokéballen? Leg daar dan ook maar enkele euro’s voor neer. Voor je het zelf doorhebt, is de spaarpot op, omdat alles is uitgegeven aan online spelletjes en gadgets.

KOKO Kinderopvang

Reclame

Kinderen en internet

Behouden van privacy

Hackers, cookies en de snelle ontwikkeling leveren een bijdrage aan het feit dat het internet als het ware een open boek is over jouw privacy. Adverteerbureau’s ontdekken steeds weer een weg om jou op elke mogelijke manier een reclame voor te schotelen, omdat je toevallig op een bepaalde site hebt gezeten. Mensen accepteren cookies snel, zonder dat ze weten wat dat daadwerkelijk inhoudt en vallen zo in de val van het internet en hackers. Kinderen begrijpen momenteel meer van hun iPad dan hun ouders. Gelukkig zijn er meerdere mogelijkheden om deze adverteerders te vermijden en de gevaren van het internet te ontvluchten, zodat we ook nog kunnen genieten van de mooie kant van het internet. Eva Schlösser


Commissie uitgelicht | Het was begin maart 2017 toen we met een groep van vijf studenten werden gevraagd plaats te nemen in de Lustrumreis Commissie. De Lustrumreis zal fungeren als knallende afsluiter van de viering van het 150-jarig bestaan van Gezelschap Leeghwater. Een dergelijke reis wordt eens in de drie jaar ondernomen en de bestemming van de reis is op een ander werelddeel. Ongeveer dertig studenten, aangevuld met enkele professoren, zullen drie weken het Europese continent verlaten om de cultuur, universiteiten en bedrijven van een vreemd land te ontdekken.

Gezelschap Leeghwater

Lustrumreis Commissie

Deze laatste zin vat eigenlijk in het kort de opdracht samen die wij als LureCo hebben aangenomen. We zijn anderhalf jaar voor de reis begonnen met dit project. Het organiseren van deze reis bestaat namelijk uit meer dan een bestemming kiezen en tickets boeken. Omdat een grote reis veel geld kost, bestaat een fors deel van onze commissie uit acquisitie. Studenten missen namelijk simpelweg het geld om een intercontinentale reis zelf te betalen. Wat de studenten echter niet missen, is de kennis en kunde om technische problemen op te lossen. Masterstudenten van de studie Werktuigbouwkunde in het bijzonder kunnen van enorme waarde zijn voor bedrijven en dat is precies waar wij samenwerkingsmogelijkheden in zien.

De Lustrumreis Commissie

De deelnemers van de reis worden namelijk geacht in duo’s een case study af te ronden bij een bedrijf in Nederland. Deze case study duurt ongeveer honderd uur per persoon en de inhoud ervan kan variëren van het uitwerken van een technisch ontwerp tot een haalbaarheidsonderzoek naar activiteiten in het land van bestemming. Op dit moment zijn er een aantal bedrijven geïnteresseerd en de eerste case studies zijn al gestart. Desondanks zijn we de komende tijd nog op zoek naar een aantal andere bedrijven die een case study willen afnemen. Naast de acquisitie zal de focus de komende weken liggen op de reis zelf. Na lang wikken en wegen zijn wij tot het besluit gekomen dat de bestemming van de reis Australië zal zijn. Australië is het enige continent waar Gezelschap Leeghwater nog niet is geweest tijdens vorige grote reizen. Omdat 150 jaar een bijzonder leeftijd is, wilden wij ook graag een bijzondere reis neerzetten. Dit hield wel in dat de uitdaging qua acquisitie een stuk groter werd, omdat Australië bij de duurste bestemmingen ter wereld hoort. Doordat bij vliegtickets geldt, des te eerder je boekt, des te goedkoper, zal alles van het tempo van de acquisitie afhangen.

Het is nog niet alom bekend dat de Lustrumreis ook een thema zal hebben. Waar het Leeghwater Lustrum het thema “Ignite your future” heeft, hanteren wij net iets anders. De Lustrumreis is de laatste stap van het Lustrum, daarnaast zetten de deelnemers van de reis ook hun laatste stappen in hun studie. Refererend aan de Otto cyclus, komt na de ‘ignition’ de ‘expansion’ en vandaar dat het thema van de Lustrumreis is geworden: “Expand your future”. Het plan is om het thema tot uiting te laten komen in het type bedrijven dat we gaan bezoeken. Naast de grote en bekende multinationals, willen we namelijk graag lokale innovatieve bedrijven een bezoekje brengen. We kunnen hier helaas nog niet veel over vertellen, omdat de reis zelf “under construction” is. We kijken er reikhalzend naar uit om met een groep studenten en professoren ons blikveld uit te breiden in Australië en daarmee het Lustrum een fantastisch einde te geven.

Australië is een groot land en daarom hebben we besloten om slechts een deel van het land te bezoeken. Er zal een tour gemaakt worden door het zuidoosten van het land, langs de steden Adelaide, Melbourne, Canberra, Sydney en eventueel Brisbane. Qua cultuur is daar veruit het meeste te vinden en ondanks het feit dat we hiermee de echte outback links laten liggen, zal er ook genoeg bijzondere natuur te zien zijn. Met universiteiten als de University of New Southern Wales en de Australian National University in Canberra zal er ook geen gebrek zijn aan grote namen binnen de onderzoekswereld.

Wouter van der Wal

25


| Gadgets < Maak eten tijdens je autorit nog fijner met de DipClip. Je klemt hem met gemak vast aan je airco en plaatst er je bakje saus in. De ultieme gadget voor de echte smulpaap! www.kickstarter.com | € 10,-

<

Dit is niet zomaar een nietmachine. Hij doet wel precies wat je wil; namelijk blaadjes aan elkaar maken, echter gebruikt hij geen nietjes. In plaats daarvan maakt hij kleine sneetjes in het papier en ‘naait’ hij ze aan elkaar. www.businessinsider.com | € 9,-

>

Wij als echte werktuigbouwers werken steeds meer met de 3D-printer. Ga nu zelf aan de slag met deze 3D-pen en maak wat je maar wilt. Geen enkel ontwerp is te gek! www.amazon.com | € 80,-

> Vanaf nu hoef je je nooit meer te vervelen op kantoor! Met deze tool sla je namelijk twee vliegen in één klap. Je kan lekker gaan schrijven en ondertussen je collega’s beschieten met je katapult! www.urbangifts.co.uk | € 6,-

26


Zoom

Zwaartekracht getart Ondanks dat de techniek in een stroomversnelling zit, heeft de natuur nog steeds een voorsprong als gevolg van miljoenen jaren evolutie. Een technisch voorbeeld hiervan zijn de setea van de gekko. Biologie van de gekko

Gekko’s behoren tot de hagedissen, wat een ondergroep is van de reptielen. Ruim 1400 soorten in meer dan 120 verschillende geslachten worden geclassificeerd als ‘gekko’. Deze hagedissen komen in vrijwel alle warme regio’s in de wereld voor, van woestijnen tot dik beboste jungles. Niet alleen het leefgebied, maar ook de gekko’s zelf kunnen flink variëren van soort tot soort, van kleine kruipers van ongeveer één centimeter tot grote gekko’s die wel veertig centimeter lang kunnen worden. Toch is er iets wat al deze ondersoorten met elkaar verbindt; het vermogen om te kunnen plakken door middel van droge adhesie. 28

Dit type adhesie houdt in dat deze adhesie ideaal werkt op droge oppervlakten zoals de muren van een huis of de bast van een boom, maar minder geoptimaliseerd is voor natte ondergronden. Hiervoor kan gekeken worden naar de gekko’s amfibische buurman, de boomkikker.

Adhesie

De kracht waarmee verschillende stoffen aan elkaar kleven wordt gedefinieerd als adhesie. Er is nog geen complete wetenschap voor adhesie, maar de achterliggende fysische krachten zijn ingedeeld in vijf categorieën: elektrostatische, mechanische, chemische, diffusieve en dispersieve adhesie. Bij elektrostatische adhesie is er een elektrisch geleidend materiaal dat elektronen doorgeeft aan het tweede materiaal, waarbij een elektrostatische aantrekkingskracht tussen de twee oppervlaktes ontstaat. In het geval van mechanische adhesie blijven de twee oppervlaktes aan elkaar zitten omdat ze in elkaar ‘haken’. De ruwe oppervlaktes voorkomen beweging ten opzichte van elkaar. De chemische adhesie vindt plaats op basis van twee componenten die een chemische reactie met elkaar aangaan. De sterkste chemische verbindingen zijn bindingen waarbij de atomen van de materialen elektronen met elkaar uitwisselen of delen, respectievelijk ionische- en covalente binding. Een slappere chemische adhesie is de waterstofbrug, waarbij een waterstofatoom wordt aangetrokken tot een fluor-, zuurstof- of stikstofatoom in een burend molecuul.


De vijfde manier van adhesie is dispersieve adhesie, dit staat ook wel bekend als ‘physisorption’ of adsorpatieve adhesie. Dit type kleefkracht wordt vaak gezien als de belangrijkste manier van adhesie omdat het bij alle andere vormen van adhesie ook naar voren komt en het tevens de krachtigste manier van adhesie is. De fundamentele kracht achter dispersieve adhesie is de vanderwaalskracht. De aantrekkingskracht tussen twee moleculen, waarbij één een licht positief geladen regio heeft en de ander een licht negatief geladen regio.

Wist je dat...

de naam ‘gekko’ komt van het hoge, schelle geluid dat de meeste soorten produceren tijdens de paringstijd om een vrouwtje te lokken?

De plakkerige hagedis

Deze laatste en krachtigste manier van adhesie is ook hoe een gekko zijn kleefkracht krijgt. De biologie hierachter is ingenieus ontwikkeld, waarbij er steeds kleinere ‘haartjes’ op de poten van de gekko te vinden zijn. De kleinste van deze haartjes heten ‘setae’ en bestaan voornamelijk uit bèta-keratine, hetzelfde chemische bouwblok als de haren van de mens. Zij zorgen op meerdere manieren voor een hoge kleefkracht. Ten eerste is er dankzij alle vertakkingen een gigantisch oppervlak ontstaan waarover de adhesie zou kunnen werken. De setae van de gekko blijven aan het oppervlak vastgekleefd door middel van vanderwaalsbindingen tussen de minuscule haartjes en het oppervlak. Deze haartjes zorgen niet alleen voor een adhesiekracht, maar ook voor een afschuifkracht. Bovendien werken de setae als een soort bladveer, waarbij het uiteinde altijd een punt op het oppervlak vindt om de verbinding mee aan te gaan. Dit zorgt ervoor dat het oppervlak effectief gebruikt wordt. Ook zorgen de vertakkingen ervoor dat de haartjes op het kleinste niveau zeer flexibel zijn, maar op een grotere schaal stijver om zo niet weg te vallen. Op deze manier kunnen gekko’s van zelfs vijf kilogram zich moeiteloos in allerlei absurde posities voortbewegen. De Tokeh gekko kan op deze manier onder vrijwel elke hoek aan zo goed als elk oppervlak plakken en dat met slechts één teen.

Geckskin.umass

Diffusie is het vierde type adhesie, dit vindt plaats als de moleculen in beide materialen mobiel en oplosbaar zijn in elkaar. Het komt met name voor bij plastics waarbij de polymeerketens van de twee materialen verweven raken en zo de twee oppervlakten bij elkaar houden.

De setea van een gekko. Schaal 1:100

De kleefkracht van de poten is zelfs zo sterk dat de gekko zijn poot niet in een keer van het oppervlak kan halen. Echter, de poot wordt afgepeld, dit houdt in dat er dan per moment minder setae van het oppervlak losgebroken hoeven te worden. Desondanks wordt er zelfs gespeculeerd dat de gekko slechts 0,3 procent van de maximale adhesiekracht benut. Voor een gekko van vijf kilogram zou dit betekenen dat de maximale dispersieve adhesiekracht op kan lopen tot 1600 kilogram voor dat oppervlakte.  

Zelfreiniging

Het mechanisme van de kleefkracht is al enkele tijd door de wetenschap begrepen, maar er blijft één grote vraag over: Hoe houdt de gekko zijn pootjes schoon? Zo goed als elk oppervlak is verontreinigd met minuscule stofdeeltjes en ander vuil. Deze deeltjes blijven even stevig vastplakken aan de poot van de gekko als het doelwit, de ondergrond. Om ervoor te zorgen dat er geen kleefkracht verloren gaat moet er dus een manier gevonden worden om de pootjes schoon te houden. Wat nog wonderbaarlijker is, is het feit dat gekko’s niet hun pootjes schoonmaken door middel van waterdruppels, zelf-uitgescheiden vloeistoffen of met bijvoorbeeld hun tong, wat allemaal wel voorkomt bij andere diersoorten. Hier komt nog eens bovenop dat in experimenten gekko’s met vieze poten vaak binnen een paar stappen weer hun volledige kleefkracht terug weten te krijgen. Dit alles heeft bij wetenschappers tot de conclusie geleid dat het zelfreinigende karakter niet komt door de gekko, maar dat het een intrinsieke eigenschap is van de setae en dus reproduceerbaar zou moeten zijn. Het mechanisme van de zelfreiniging werkt als volgt. De gekko veegt als het ware elke keer zijn poten weer af. Dit lijkt simpel, maar er schuilt meer achter dan je zou verwachten. Het mechanisme hangt namelijk niet alleen af van de grootte van de verontreinigingen, maar ook van de grootte van de top van de setae en de lengte hiervan. Er zijn drie globale situaties 29


Mission Impossible 2

te bekijken: Het vuil is aanzienlijk kleiner, ongeveer even groot of aanzienlijk groter dan de setea. Bij de tweede en derde situatie werkt het afvegen goed, dat door middel van een afschuifkracht tijdens het lopen plaatsvindt. Echter, bij de eerste situatie werkt dit afvegen niet. De natuur heeft dit op een geniale manier opgelost: De stukjes vuil worden wel van de top van de setae afgeveegd, maar komen dan terecht tussen de vezels. Hiermee is de top steeds vrij voor nieuwe aanhechting. Deze kleine verontreinigen zijn ook waarschijnlijk de reden waarom de gekko eens per twee maanden vervelt. Er wordt gespeculeerd dat de groeven tussen de lamellen op de poot ervoor zorgen dat dit proces nog soepeler verloopt.

Dankzij kunstmatige setea zijn kunsten als deze wellicht mogelijk

Gekkotechnieken toegepast

Deze enorme potentie aan kleefkracht lokt bij bedrijven, maar ook bij universiteiten innovatie uit. Eén van deze gekko-geïnspireerde ontwerpen komt van de universiteit van Stanford. Zij hebben zich laten inspireren door de setae en een robotische gekko ontwikkeld. Deze zogenoemde ‘Spinybot’ heeft aan elke poot een groot aantal bladveertjes met een haakje op elk einde. Op deze manier haakt de robot zich vast aan een muur en kan zich tot nieuwe hoogtes verplaatsen. Dit principe werkt echter op mechanische adhesie en niet op de vanderwaalsverbindingen. De kracht van de adhesie is aanzienlijk lager dan bij een normale gekko en daardoor kan deze robot niet ondersteboven hangen. Ook heeft deze Spinybot moeite met de overgang van verticaal naar horizontaal voortbewegen en met grote oneffenheden in het terrein. De kunst is echter niet om de natuur één-op-één te kopiëren, ook wel ‘biomimetica’ genoemd, maar om je te laten inspireren door wat je in de natuur tegen kan komen. Zo zijn er talloze wetenschappers bezig met het ontwikkelen van synthetische setae. Dit kan leiden tot producten als de ‘Gecko tape’, dat net als de voet van een gekko meermaals gebruikt kan worden zonder zijn 30

kleefkracht te verliezen. Een voorbeeld van deze techniek zijn de ‘Gecko gloves’, wederom van Stanford University, waarmee een mens een muur van glas kan beklimmen. Echter, deze technologie kan ook leiden tot complexe robots die zich bijvoorbeeld door een ingestort gebouw kunnen voortbewegen op manieren die vandaag de dag nog niet mogelijk zijn. Hiermee zou het mogelijk zijn om mensen die bedolven zijn onder het puin sneller te lokaliseren en eerder hulp aan te kunnen bieden. Een bijkomend voordeel van deze synthetische setae is dat ze werken in vacuüm. Om deze reden zijn er plannen in de maak om voor ruimtevoertuigen mechanische armen te ontwikkelen, gecoat met deze setae, om grip te behouden in de wereldvreemde omgeving van de ruimte. Door toepassingen als deze lijkt het alsof de kracht van de gekko niks kan betekenen voor de doorsnee burger. Echter, niets is minder waar. Dankzij het herbruikbare aspect van synthethische setea, leent bijvoorbeeld Gecko Tape zich uitstekend voor speelgoed. Zo is onlangs een prototype van een Spiderman actiefiguur uitgekomen, die met zijn hand aan zo goed als elk oppervlak zou kunnen plakken. Het is er helaas tot dusver nog niet van gekomen dat er een goed werkend product op de markt is verschenen, dat gebruikt maakt van deze gekkoprincipes. Het Spiderman actiefiguur kon helaas slechts tot tien keer herbruikt worden. Eén van de grote valkuilen is dat de setae dankzij hun grote kleefkracht op microniveau aan elkaar blijven plakken, waardoor de effectieve kleefkracht snel afneemt. Onderzoek naar het voorkomen van deze ongewenste plakkerigheid is in volle gang. Het is niet een kwestie of, maar wanneer de volgende stap wordt gemaakt in de studie naar de kruipers.

Symbiose voor de toekomst

Kijkend door een technische bril, kunnen de geheimen van de biologie niet alleen ontrafeld worden, ze kunnen worden geanalyseerd en zelfs toegepast. Dit wil zeggen dat het mysterie van de biologie ons niet alleen op esthetische en emotionele manieren kan blijven verwonderen, het kan ons ook inspireren en onze technologie tot nieuwe hoogtes brengen. Levens kunnen gered worden door te kijken naar het leven en technische muren worden beklommen dankzij de kracht van evolutie. Het is geen wedstrijd tussen de mens en de natuur, maar een kwestie van symbiose. Jim Kieft


Jasper Hoevenaars

Buitenlandverhaal Studeren in het buitenland, dat was al een droom voordat ik met mijn studie begon. Dit jaar begon het avontuur dan, ik deed mijn handschoenen aan en vertrok naar het koude Scandinavische Lund. Het eerste jaar van mijn bachelor heeft mij overtuigd dat het mogelijk was en in het tweede jaar begon de gevreesde aanmeldprocedure. Na een half jaar de woeste bureaucratische zee te doorkruisen die daarbij komt kijken ben ik in Zweden verzeild geraakt. Het plaatsje Lund, in het zuiden van het land, is de stad waar ik dit semester verblijf. Tot nu toe ben ik elke dag blij met de keuze om een half jaar in het buitenland te vertoeven. Door mijn geweldige ervaringen hier kan ik iedereen aanraden een minor in het buitenland te doen. Dit is de perfecte kans als je wilt ervaren hoe de universiteit, de cultuur en het leven in andere landen is en om te leren omgaan met het onbekende. 32

Aankomst

Aan de ‘arrival day’ was te merken dat men ervaring had met het ontvangen van internationale studenten. Al het administratieve geneuzel verliep soepel en vlot, zeker als ik dit kan vergelijken met hoeveel moeite het gekost heeft in Nederland door de bureaucratische molen. De informatievoorziening was ook zeer goed geregeld. Zelden heb ik namelijk in zo’n korte tijd zoveel folders, boekjes en flyers ontvangen. Het waren er zelfs zo veel dat ik al snel het overzicht verloor tussen wat relevant was en wat niet. Een paar dingen werden gelukkig wel duidelijk: de introductie zou in totaal vier weken gaan duren, de studentencultuur is vergelijkbaar met het vertrouwde Delft en ik moest zo snel mogelijk een fiets kopen. De introductie was top geregeld. Bijna dagelijks was er een activiteit om je mede-internationals beter te leren kennen. De Zweedse eerstejaars liepen dezelfde introductie, maar zaten in andere groepen dan de internationals. We hadden dus vooral contact met elkaar, maar helaas weinig met de Zweden. Gelukkig zijn bijna al mijn huisgenoten Zweeds, dus loop ik geen Zweedse cultuur mis. Ze doen er niet moeilijk over om Engels te praten. Het niveau Engels van de inwoners hier is erg hoog, qua accent denk ik zelfs beter dan in Nederland. Dit versoepelde voor mij, en natuurlijk de internationals met mij, de culturele overstap aanzienlijk.


Een huis vinden was hier niet gemakkelijk. Het systeem werkt anders dan in Nederland. Via een eerstejaarsloterij heb ik één week voor mijn vertrek een kamer weten te bemachtigen. Half september vertrok ik al, maar eenmaal in Lund bleek dat ik de eerste weken bij een Zweeds stel kon overnachten. Ze kookten soms voor mij en gaven mij een introductie over de Zweedse cultuur. Het eten hier is niet heel anders dan in Nederland. In het centrum zijn er aardig wat kebabtenten en in de supermarkten tref je een vergelijkbaar assortiment aan als wat wij in Nederland kennen. Zelfs drop en haring behoren tot de nationale lekkernijen. Gelukkig zijn de Zweden ook grootse koffieliefhebbers. Koffiepauzes zijn een belangrijk deel van hun cultuur. Ze noemen het ‘fika’, wat inhoudt dat je een bakkie koffie drinkt met een gebakje erbij. Het is vergelijkbaar met een koffiepauze in Nederland. De levenskosten vallen mij allerzins mee. Het voedsel in de supermarkten is wel duurder dan we in Nederland gewend zijn, maar veel meer dan vijftien procent zal het niet zijn. Alcohol is wel beduidend duurder. Dat is hier sowieso raar geregeld. Zo mogen supermarkten geen drank verkopen met een alcoholpercentage hoger dan 3,5 procent en is er maar een winkel die de rest van de drank mag verkopen. Daar kan je eigenlijk alles halen wat je in Nederland ook zou kunnen kopen, alleen betaal je wel een flinke duit extra.

De studie

Mijn vakken zijn ontzettend interessant. De Universiteit van Lund heeft een van de grootste verbrandingsmotoronderzoekslabben in Europa en biedt dus ook veel automotive vakken aan. Ik kon alleen kiezen uit mastervakken, omdat de bachelorvakken in het Zweeds zijn. De klassen zijn klein, het kleinste vak dat ik volg heeft vijf leerlingen waarvan twee promovendi. Dit zorgt voor veel persoonlijke begeleiding en interessante bezoekjes bij allerlei bedrijven. Zo ben ik met één van de vakken bij Koenigsegg op bezoek geweest, momenteel de bouwers van een van de snelste autos in de wereld.

Reizen

De werkdruk is tot nu toe ook aanzienlijk lager dan ik in Delft gewend ben, wat ik als positief ervaar. Er is meer dan genoeg tijd om te reizen en de omgeving te ontdekken, maar bovenal om met de mensen hier plezier te maken. Er zijn een paar mooie natuurparken in de buurt en leuke dorpjes aan de kust. Met de ‘flixbus’ kan je de langere afstanden voor een zacht prijsje overbruggen. Zo kost de

bus naar Oslo iets meer dan een tientje. Als je de trein vroeg boekt, kan je zonder korting ook voor twintig euro naar Stockholm. Een prijs die in Nederland ondenkbaar is, als je bedenkt dat dat twee keer de afstand van Maastricht naar Groningen is. Om goedkoop te kunnen reizen bestaat, ESN. Dit is een organisatie voor internationals die allerhande reizen door Scandinavië organiseert. Ook organiseren ze feesten en activiteiten in Lund. Het zijn onder andere de activiteiten als deze die een ervaring als studeren in het buitenland compleet maken.

Jasper Hoevenaars

Het leven

Een kleine inzage in de prachtige Zweedse natuur.

De weg naar huis

Nu de laatste weken zijn ingegaan hangt er een ietwat treurige sfeer. Velen hebben hun reis terug al geboekt en sommigen zijn zelfs al vertrokken. Het besef dat dit halfjaar toch echt eindig is, is bij de meesten wel aangewaaid. Zo wordt er geprobeerd het aantal feesten en borrels per week te maximaliseren en zijn er afscheidsfeestjes gepland. Na de kerst komen de meesten nog een dag terug om een tentamen te maken, maar het echte einde is al vlak voor de kerst. Het is een half jaar waar ik enkel met plezier aan terug kan denken. Veel vriendschappen zijn gemaakt en ik heb een hoop mensen leren kennen. Leuk natuurlijk, maar laten we eerlijk zijn, het overgrote deel ga ik helaas waarschijnlijk nooit meer zien. Desalniettemin, echt een aanrader zo’n minor in het buitenland. Jasper Hoevenaars

33


Engadget

Techniek in de kinderschoenen Achter ogenschijnlijk nodeloze innovatie zit soms een hoop potentie verborgen. Zo ook bij deze futuristische schoenen. Sinds in 2015 de datum werd bereikt waar Marty McFly in de film ‘Back to the Future’ heen reisde, is de film weer nieuw leven ingeblazen. In de film ontdekt Marty onder andere dat, wanneer hij in de schoenen van de toekomst stapt, hij zijn veters niet zelf hoeft te strikken. De schoenen, zogeheten Nike Mag’s, trekken hun eigen veters strak, iets wat tot grote verwondering bij Marty leidt.

Nike heeft de laatste jaren echter hard gewerkt om de Nike Mag te verwezenlijken. In 2008 vroeg het bedrijf een patent voor een schoen met zelfstrikkende veters aan, met de vorm van de schoen uit ‘Back to the Future’. De schoen zou een motor in de zool krijgen en verlichting aan de zijkant. In 2016 kwam de schoen in gelimiteerde oplage op de markt. De schoen zal zich echter alleen in de kasten van de grootste sneakerliefhebbers bevinden, want er zijn maar 89 paren gemaakt, als verwijzing naar het jaar waarin de film zich afspeelde. Ondanks het feit dat de Nike Mag vooral een ludiek project is, is de techniek in de schoen met een heel serieus doeleinde voor ogen ontworpen. Nike wil namelijk schoenen produceren die hun eigen veters strikken en die dit ook nog eens op een slimme manier doen.

Door de film is de Nike Mag uitgegroeid tot een icoon. De schoen werkte op dat moment echter nog niet en de veters werden via wat filmtrucage vastgetrokken. Toch ontstond er een enorme gekte rondom de schoen met zelfstrikkende veters en deze werd dan ook een symbool voor de toekomst. Er zijn door de jaren heen vele replica’s gemaakt, maar een echt werkend exemplaar bleef toch één van de wildste dromen van de sneakerverzamelaar.

34

Adweek

Een iconische schoen

De Nike Mag, met zelfstrikkende veters en verlichting in de zool


Nike Hyperadapt 1.0

Sole Supplier

Hier komt de ‘Nike Hyperadapt 1.0’ de hoek om kijken. Deze schoen is de eerste poging van Nike om op commercieel niveau een schoen te produceren die zijn eigen veters strikt. In één oogopslag is te zien dat dit geen normale schoen is. De zool heeft verlichting en er zitten geen loshangende veters aan de schoen, maar dwarsliggende kabeltjes die niet met elkaar verbonden zijn. Na een lange en intensieve onderzoeksfase door Nike kon de consument op 1 december 2016 de schoenen voor maar liefst 720 dollar kopen. Ondanks dit stevige prijskaartje verkopen ze goed. Er is enorme belangstelling voor de nieuwe technologie en men staat te popelen om het uit te proberen.

De lichtje in de zool brandt wanneer de motor aan staat

Het meest bijzondere aan de schoen is vanzelfsprekend het strikken van de veters. Dit begint bij het ‘Flywire’. Dit is een soort katrolsysteem waarvan de kabeltjes aan de onderkant van de veters bevestigd zijn. Deze Flywire zit vast aan een motortje dat in de zool van de schoen zit. Bijbehorend is allerlei elektronica, die zich naast de motor in de zool bevindt. De motor gaat werken zodra de druksensor in de hiel meet dat er iemand in de schoen staat. Op dat moment worden de veters strakgetrokken.

Toepassingen

Voor een onwetend persoon lijkt de schoen op het eerste gezicht misschien niet veel meer dan een hebbedingetje, maar schijn bedriegt. Voor atleten is het namelijk van enorm belang hoe strak de schoenen zitten. Een basketballer wil bijvoorbeeld dat zijn schoenen zo strak mogelijk zitten, omdat hij vaak van richting moet veranderen en zo een snellere en gerichtere beweging uit kan voeren. Er komt hierdoor zo veel spanning op hun voeten, dat een professionele basketballer aan het eind van zijn of haar carrière vaak compleet versleten voeten heeft. Wanneer er echter een moment van rust in het spel is, zoals bij een vrije worp, zouden de veters in theorie losser kunnen om de voet

Wist je dat...

Michael J. Fox, de acteur die Marty McFly speelde in ‘Back to the Future’, de eerste persoon ooit was die op de echte dag waar hij naartoe reisde in de film, de eerste werkende Nike Mag mocht aantrekken? wat rust te gunnen. Als er basketbalschoenen zouden zijn waarvan de veters automatisch losser en strakker kunnen, zou dit enorm veel invloed hebben op de spelers. Bij bijna elke sport kan dit principe toegepast worden en op het moment dat sporters toegang hebben tot betere schoenen, zal het niveau van de sport hoogstwaarschijnlijk stijgen. Ook de gezondheid van de voeten is belangrijk. Door de veters op elk moment de juiste spanning te geven, kunnen blessures worden voorkomen en is er op de lange termijn minder schade aan de voeten. Daarnaast zal de consument ook graag gebruik willen maken van een zelfstrikkende schoen. In het dagelijkse leven kan het comfortabel zijn om tijdens het zitten de schoenen iets losser te hebben dan tijdens het lopen. Een andere drijfveer achter de ontwikkeling van zelfstrikkende veters is het helpen van mensen met een beperking. Een parkinsonpatiënt is niet in staat zijn eigen veters te strikken door zijn trillende handen. Geautomatiseerde veters lossen dit probleem op. Met het huidige model van de Nike Hyperadapt is het voor de meeste mensen met een beperking nog niet rendabel om dit soort schoenen te kopen, simpelweg omdat het te duur is. In de toekomst zullen dit soort schoenen echter veel betaalbaarder worden, mede doordat de techniek vooruit gaat en in massaproductie geproduceerd kan gaan worden. Zullen geautomatiseerde veters ooit het ouderwetse strikken vervangen? Waarschijnlijk niet. Ze zullen echter een waardevol alternatief vormen voor topsporters en mensen met een beperking. Daarnaast zijn de Nike Mag en de Nike Hyperadapt nog maar het topje van de ijsberg. We kunnen nog veel meer innovatie op dit gebied verwachten, en deze schoenen zullen voor veel mensen het leven net wat eenvoudiger maken. Hoe dan ook, de toekomst is weer een stapje dichterbij met zelfstrikkende veters. Daan Koetzier

35


De eerste technische studente

professoren als andere medewerkers konden stemmen. Dit was een groot succes dat de band tussen alle studenten en werknemers van onze faculteit verbeterde.

Het moet in het najaar van 1950 geweest zijn dat, even voor het college van professor Bottema, de hoogleraar zich tot de aanwezigen richtte met de volgende boodschap: “Zometeen komt de eerste werktuigbouwkundige studente binnen en ik verzoek u”, dat was toen nog de aanspreektitel voor de studenten, “daar op gepaste wijze, dus zonder ophef op te reageren”. Zoiets vraagt natuurlijk om opwindende reacties. In die tijd bestonden nog geen minirokjes en het was al gewaagd, als onder de rok of jurk de enkels zichtbaar waren. Soms was zelfs een klein stukje van de kuit zichtbaar! De spanning in de zaal was om te snijden. Er werd gediscussieerd over de roklengte en er werden zelfs weddenschappen afgesloten. Groot was de hilariteit toen de jongedame binnenkwam met een lange broek aan. Twee jaar later, tijdens een Lustrumdiner van Gezelschap Leeghwater in de bibliotheek moest professor Broeze vlak voor het uitspreken van zijn Lustrumrede deze herschrijven omdat daarin woorden werden gebruikt die niet geschikt waren voor het vrouwelijk gehoor. Want de betreffende jongedame was inmiddels lid geworden van Gezelschap Leeghwater en had de moed het diner mee te maken.

In de tussentijd is er zeer veel veranderd en beginnen de verhoudingen van de geslachten binnen verschillende studierichtingen langzaamaan naar tientallen procenten te stijgen. Toch zijn we nog lang niet in de buurt van de balans die men zou verwachten als er naar geboortestatistieken wordt gekeken. Dit kan worden verweten aan een, al dan niet geconditioneerde voorkeur voor of interesse in bepaalde vakgebieden. Hoe dan ook, de meeste vrouwen van Gezelschap Leeghwater profileren zich in verschillende facetten om zo te inspireren, een goed voorbeeld doet immers volgen. Zo hangt er in menig kantoorruimte en studentenhuis de inmiddels befaamde ‘She is an engineer’ kalender van Gezelschap Leeghwater.

Gezelschap Leeghwater

Deze heldhaftige vrouw werd het voorbeeld voor andere studentes in Delft en zo groeide het aantal vrouwen op onze faculteit mondjesmaat. Het was in het jaar 1971 dat er aan 3mE zes studentes stonden ingeschreven, de vier vrouwen van steen op ons dak uitgesloten. Dit lijkt op het eerste gezicht een zeer klein aantal, maar voor die tijd was het heel bijzonder en had Delft hier zelfs een primeur in. Om de vrouw eens extra in het zonnetje te zetten organiseerde Gezelschap Leeghwater vanaf de jaren zeventig een Miss Leeghwater-verkiezing. Er werden categorieën bedacht waarop alle mannen van 3mE, zowel studenten,

De rol van de vrouw binnen de technische sector is van onschatbare waarde. Zij zorgt niet alleen voor een beter gebalanceerde dynamiek binnen een team, met vaak meer inzicht op het gebied van planning en verbeterde onderlinge communicatie, ook doorbreekt het doorgaans elementen van improductief alfa-mannengedrag. Daarnaast is het essentieel om de vrouwen te bedienen in andere delen van de wereld met de ontwikkelingen binnen de techniek. Een vrouw in de ontwerpfase zal namelijk haar wensen en behoeften kunnen waarborgen, die in sommige gevallen ver van de mannelijke gedachtegang af kunnen liggen. Een goed voorbeeld van een tekortkoming van vrouwelijke input is de ontwikkeling van de airbag. Dit werd gedaan door een groep van louter mannelijke ingenieurs. Om deze reden hebben zij de fysieke verschillen tussen het mannelijk en vrouwelijk lichaam over het hoofd gezien en het mechanisme volledige gebaseerd op de gemiddelde verhoudingen van een man. Ondanks het feit dat dit bij ongelukken vaak meer blijvend letsel oplevert bij een vrouw, heeft het nog vijftig jaar geduurd voordat het gebruik van een vrouwelijk crash-dummy verplicht werd gesteld bij het verrichten van testen. Al met al, is het streven naar een gelijke verhouding der geslachten een belangrijke ontwikkeling in de techniek, om zo te voldoen aan alle eisen en wensen die opkomen in de maatschappij van tegenwoordig. Joop Haasbroek

Een gezellig gesprek tussen de colleges door 36


Gezelschap Leeghwater

Oud Slurfer spreekt |

Voorstanders van de verschoolsing geven als reden dat het verplichten van studenten resulteert in sneller door de studie heen gaan. Het bij de hand nemen van studenten heeft ook als voordeel dat de overgang van middelbare school naar universiteit geleidelijker gaat dan wanneer een student in zijn eerste jaar in het diepe wordt gegooid. Persoonlijk vind ik dat eerstejaars goed ondersteund moeten worden, voor een goede basis van de studie. Het is wel van belang dat het ‘leren studeren’ aan bod komt en niet alleen het halen van vakken. Hoe verder je komt in je studie, hoe minder je bij de hand wordt genomen. Tijdens de masterfase krijg je namelijk vaak een opdracht en een deadline. Het is dan aan de student om ervoor te zorgen dat de opdracht op tijd af is. Een belangrijke toevoeging is wel dat studeren aan een universiteit meer is dan het halen van tentamens en projecten. Tijdens je studietijd bestaat er de mogelijkheid om extracurriculair ervaring op te doen in bijvoorbeeld

een commissie of bestuur. Wanneer een student op latere leeftijd een sollicitatiegesprek heeft wordt er waarschijnlijk gevraagd wat deze student naast zijn studie heeft gedaan. Natuurlijk zal er altijd gekeken worden naar behaalde resultaten, maar wanneer er extracurriculaire activiteiten zijn gedaan, worden deze vanzelfsprekend meegenomen in de keuze of de student goed genoeg is voor de functie. Al 22 jaargangen geeft Gezelschap Leeghwater studenten de kans om zichzelf te ontwikkelen bij het maken van het tijdschrift ‘de Slurf’. Naast het samenwerken als hechte groep, schrijft ieder redactielid zijn eigen artikel en heeft iedereen zijn eigen taak binnen de redactie. Hoe langer een persoon in de redactie zit, hoe meer verantwoordelijkheden deze krijgt. Het is aan het Gezelschap om ervoor te zorgen dat de verschoolsing niet overslaat naar de Slurf. Slurf Hoogh! Jeffrey Geudeke

Gezelschap Leeghwater

De verschoolsing van de universiteit is een fenomeen waar de academische wereld vele kanttekeningen bij plaatst. Tegenstanders zeggen dat dit kan leiden tot afwachtende en luie studenten. Waar vroeger de focus lag op zelfstudie en het initiatief tonen om de benodigde kennis op te nemen, is de trend op universiteiten tegenwoordig dat studenten verplicht aanwezig moeten zijn bij de verschillende hoor- en werkcolleges. Ook moeten deze studenten verplicht ‘huiswerk’ inleveren, anders mag er bijvoorbeeld niet deelgenomen worden aan tentamens.

Verplichte practica werden vroeger ook al gegeven 37


Wikipedia

Zweven door de ruimte De ruimte verkennen is al lang een streven van de mensheid en we reiken steeds verder om kennis te vergaren. Hiervoor wordt de beste manier van ruimtereizen gezocht. Er zijn uitgebreide boeken geschreven door een groot aantal sciencefictionschrijvers over het verkennen van de ruimte, vele met een unieke manier van ruimtereizen. Enkele van die ideeën zouden ook nog in werkelijkheid mogelijk zijn. Zo wordt de film ‘2001: A space odyssey’ van Arthur C. Clark het schip ‘Discovery One’ aangedreven door kernenergie. In het orginele ontwerp had het schip vleugels, om de hitte die vrijkomt bij de thermonucleaire aandrijving af te geven aan de omgeving. Echter, dit is uiteindelijk geschrapt omdat de kijkers dit zouden kunnen interpreteren alsof het schip bedoeld was om door een atmosfeer te vliegen. Het ruimtereizen van Robert L. Forward, sciencefiction schrijver en fysicus, is ook erg plausibel. In zijn boek ‘Rocheworld’ wordt erg gedetailleerd beschreven 38

hoe de hoofdpersonen door de ruimte reizen. Ze bevinden zich op de ‘Prometheus’, een schip dat wordt voortgedreven door een aluminium zeil. Dit zeil, ongeveer honderd kilometer in doorsnede, beweegt zich voort vanwege de lasers die door middel van lenzen op het zeil zijn geconcentreerd. Deze laatstgenoemde manier van ruimtereizen lijkt nu een mogelijkheid die steeds realistischer wordt.

Ruimtereizen

Het gebruik van ‘solar sails’ is een manier van ruimtereizen die vergelijkbaar is met het zeilen van een boot. Echter gebruiken de solar sails geen wind, maar straling. De radiatie van de zon, bestaande uit fotonen, drukt op het weerspiegelende oppervlak van het zeil, waardoor het schip vooruit wordt gestuwd. Dit zorgt voor een kleine maar constante versnelling, waarmee in het vacuüm al na enige tijd forse snelheid bereikt kan worden. De fotonen van de zon leveren de energie voor de voortstuwing. Fotonen hebben geen massa, maar ze beschikken wel over een impuls. Het impuls van de fotonen wordt grotendeels doorgegeven aan het zeil wanneer de fotonen ertegenaan botsen. Dit zorgt ervoor dat het solar sail een versnelling krijgt.

Het zeilen

Het zeil kan naar links en rechts worden bijgesteld om meer of minder radiatie op te vangen. Hierdoor kan de versnelling verhoogd of verlaagd worden. Wanneer het


solar sail zich in de ruimte bevindt, zal het in een baan rond de aarde komen. Door het zeil steeds parallel aan de zon te houden kan de radiatieopvang gemaximaliseerd worden. Hierdoor zal het sneller de benodigde snelheid bereiken om uit de gravitatieput van de aarde te ontsnappen.

dat de gaten niet verder doorscheuren. Hierdoor blijft de schade aan het zeil beperkt en zullen de gaten weinig invloed hebben op de versnelling van het solar sail.

De hoeveelheid opgevangen radiatie hangt niet alleen af van de oriëntatie ten opzichte van de zon, maar ook van de afstand tot de zon. Wanneer het zeil zich dichter bij de zon bevindt is de verkregen versnelling groter dan wanneer het zeil verder van de zon af staat. Het zeil mag echter niet te dicht bij de zon komen, anders kan het materiaal van het zeil permanent veranderd worden. De dichtstbijzijnde geschatte afstand tot de zon waarop het zeil zich kan bevinden zonder destructieve gevolgen bevindt zich op een afstand van 0,25 astronomische eenheden, wat ongeveer overeen komt met 37 miljoen kilometer.

Johannes Kepler in een brief aan Galileo Galilei in 1610 al suggereerde dat schepen zich in de ruimte door middel van zeilen kunnen voortbewegen?

Productie

Solar sails worden gemaakt door op een plastic zeil een dunne laag aluminium coating te monteren. Er wordt bijvoorbeeld een aluminium laag op een twee micrometer dik kapton zeil gemonteerd, wat ook gebruikt wordt voor flexibele circuits van zeil. Eric Drexler, een ingenieur die met NASA heeft gewerkt, heeft een zeil ontworpen van louter aluminium dat 0,1 micrometer dik is. Echter, dit overleeft de reis van de aarde naar de ruimte niet. Het moet dus in de ruimte geproduceerd worden om gebruikt te kunnen worden voor ruimtereizen.

Mogelijke problemen

Een heel dun zeil in de ruimte is nooit zonder gevaren. Er vliegt namelijk van alles door de ruimte. Zo zou ruimterommel of micrometeorieten, meteorieten met een doorsnede tussen de vijftig micrometer en twee millimeter, makkelijk gaten in een dun zeil kunnen prikken. Zelfs hele kleine meteorieten die door de ruimte vliegen kunnen door de snelheid al zo veel energie bevatten dat ze deuken slaan in dikke platen. Het zeil kan dik genoeg gemaakt wordt om al het ruimte-rommel tegen te houden, echter wordt het dan te dik om nog door zonlicht voortgestuwd te worden. De oplossing hiervoor is om het gewoon te laten gebeuren. Omdat het niet uitvoerbaar is om de ruimterommel tegen te houden wordt dat ook niet geprobeerd. Zolang de gaten in het zeil klein genoeg blijven kan het zeil een aantal gaten oplopen zonder dat dit kritische problemen oplevert voor de ruimtereis. Om de in het zeil geprikte gaten klein te houden maakt het zeil gebruik van een ‘rip-stop’ design. Zo is er een stiknaad om elke vijf centimeter. Dit zorgt ervoor

Wist je dat...

Hoge vaart

Reizen zonder een motor mee te hoeven nemen scheelt natuurlijk behoorlijk in gewicht, maar als de topsnelheid slechts tien meter per seconde zou zijn, zou het alsnog niet de geschikte manier van ruimtevaart zijn. Het uitrekenen van de versnelling van het zeil is redelijk simpel te bepalen. Eerst wordt de radiatiedruk van de zon op een vierkante meter van het zeil uitgerekend. Dit wordt gedaan door tweemaal de ‘energyflux’, gegeven in Watt per vierkante meter, te delen door de lichtsnelheid, in meter per seconde kwadraat. Dit getal moet nog vermenigvuldigd worden met de oriëntatie van het zeil ten opzichte van de zon. De oriëntatie wordt berekend door de cosinus van twee maal de hoek tussen het zeiloppervlak en de fotonenstroom te nemen. De hoek tussen de fotonenstroom en het zeil wordt uitgedrukt in graden. De hoek is nul wanneer het zeil loodrecht op de fotonenstroom staat, wat de ideale positie is. Vervolgens wordt de radiatiedruk nog vermenigvuldigd met het oppervlak van het desbetreffende zeil. Door vervolgens de tweede wet van Newton te gebruiken kan de versnelling worden uitgerekend. Voor een zeil van 32 vierkante meter is deze 0,058 millimeter per seconde kwadraat. De versnelling lijkt op een eerste blik nihil, maar wanneer er vanuit wordt gegaan dat de versnelling constant blijft, kan het zeil in een maand tot 549 kilometer per uur versnellen. Dit komt overeen met de snelheid van een passagiersvliegtuig. Na anderhalf jaar zou het een snelheid van 8 556 kilometer per uur hebben, genoeg om aan de zwaartekracht van onze maan te ontsnappen.

Huidig onderzoek

De Lightsail 2 is een project van The Planetary Society voor het realiseren van een solar sail. The Planetary Society is een wereldwijde non-profit organisatie, gewijd aan ruimteonderzoek. Deze wordt grotendeels bekostigd door zijn vele donaties. Lightsail 2 is gepland om begin 2018 aan boord van een SpaceX schip, de Falcon Heavy, mee de ruimte in te gaan. De kern van Lightsail 2 is gebaseerd op drie CubeSat 39


YouTube

delen. Een CubeSat is een type miniatuursatelliet bedoeld voor ruimteonderzoek. Het bestaat uit een bepaald aantal onderdelen van tien bij tien bij tien centimeter. Een van de drie onderdelen die begin volgend jaar de ruimte in gaan bevat de camera’s, sensoren en het besturingssysteem, de andere twee CubeSat-onderdelen bevatten vier driehoekige zeilen welke gesamelijk een groot zeil van 32 vierkante meter vormen. Het zeil van de Lightsail 2 bestaat uit mylar, ook wel BoPET genoemd, en is 4,5 micrometer dik. Het zeil bevindt zich dus in een zeer compact ontwerp wat in zijn geheel slechts tien bij tien bij dertig centimeter is, tevens weegt het geheel minder dan vijf kilogram.

Een ‘Hypervelocity Impact’ diagram

De voorloper van Lightsail 2, Lightsail 1 genaamd, werd gelanceerd op 20 mei 2015. Het zeil van de Lightsail 1 was op 7 juni 2015 volledig opgespannen. Dit was meer een test en werd gebruikt voor een zogeheten ‘shakedown cruise’, om te testen in hoeverre alles volgens de planning zou werken. Lightsail 1 is mee de ruimte ingegaan aan boord van de United Launch Alliance Atlas V raket. Het zeil is echter niet hoog genoeg gekomen om door de zonnestraling uit de gravitatie-put van de aarde te ontsnappen.

Toepassingen

Het op gang brengen van dit ruimteschip kost veel tijd.Om het sneller op gang te brengen kan er ook mede gebruik gemaakt worden van een laser, welke tegelijkertijd met de zon kracht uitoefent op het zeil. Een solar sail is een manier van ruimtereizen welke vaak hergebruikt kan worden. Zo heeft het zeil geen brandstof nodig, enkel een ster of een laser op een zekere afstand om kracht op het zeil uit te 40

oefenen. Hierdoor zou een Solar Sail ideaal zijn voor het heen en weer vervoeren van provisie en voorzieningen naar bijvoorbeeld Mars. Wanneer het solar sail in de buurt komt van de desbetreffende planeet, zou het in een baan rond de planeet gebracht kunnen worden of zou het de provisie kunnen droppen in een passerende vlucht. Zo zou een zeil van 800 bij 800 meter met twee ton aan boord in 131 dagen Mars kunnen bereiken. Er wordt hierbij wel uitgegaan van het feit dat de solar sail gebruik maakt van een ‘aerobrake’ om in een baan rond de planeet te raken. Een aerobrake wordt gebruikt wanneer een ruimtevaartuig met een hele hoge snelheid richting de planeet gaat waaromheen hij in een baan wil komen. Door dan op een laag punt van de baan in de atmosfeer te treden, verliest het ruimtevaartuig veel snelheid en kan het dan in een baan om de planeet komen. Het solar sail kan tevens gebruikt worden voor een reis die het zonnestelsel uit gaat. Dan zou het zeil een tijd lang bij de zon in de buurt moeten hangen tot hij de gewenste snelheid behaald heeft. Daarna zou het de ruimte in vliegen, waar het steeds minder van de straling van de zon op zou kunnen vangen. Hierdoor zou de versnelling verminderen, terwijl de snelheid van het zeil hierbij gelijk blijft. Wanneer het zeil bij de planeet Mars in de buurt komt, zou het nog maar 43 procent van de radiatie opvangen die het bij de aarde zou opvangen, bij Jupiter verlaagt dat al naar vier procent. Hierna zal het al snel überhaupt geen radiatie meer opvangen. Het solar sail zal zeer hoge snelheden kunnen behalen, theoretisch zou het zelfs 0,05 procent van de lichtsnelheid kunnen bereiken, maar het beschikt niet over een manier om snelheid te minderen of ergens te landen. Ruimtereizen door middel van een solar sail lijkt een echte mogelijkheid in de toekomst, zeker wat betreft tripjes op en neer binnen ons eigen zonnestelsel. In hoeverre het solar sail ooit zal werken zoals Robert L Forward voorspeld heeft in zijn literatuur valt nog te bezien. Hij zal nooit weten of zijn manier van ruimtereizen rendabel en haalbaar wordt, maar wanneer begin komend jaar Lightsail 2 aan boord van de Falcon Heavy de dampkring verlaat, zal duidelijk worden of een 35 jaar oud sciencefictionboek het idee voor de nieuwe manier van ruimtereizen bevat. Rudolf Keij


SnapSlurf | Als werktuigbouwers gaan wij mee met onze tijd, daarom in deze editie weer de rubriek: de SnapSlurf. Alle fotoâ&#x20AC;&#x2122;s zijn ingezonden door leden van Gezelschap Leeghwater.

Wil jij ook je werktuigbouwkundige fotoâ&#x20AC;&#x2122;s delen met de Slurf? Stuur dan al je snapchats naar de snapchat van Gezelschap Leeghwater en kom in de volgende editie.

41


| Oud-bestuurder spreekt Gezelschap Leeghwater bestaat 150 jaar. Er zijn veel leden die een mooie tijd bij het Gezelschap hebben beleefd. In elke editie van de Slurf wordt een oud-bestuurder gevraagd om zijn of haar ervaringen met het Gezelschap te delen.

Bastiaan de Koning 1989-1996 1992-1993

Bastiaan de Koning

Jaren van studeren: Bestuursjaar:

Kennismaking

In september 1989 arriveerde ik op toen nog de faculteit der Werktuigbouwkunde en Maritieme techniek. Het begon met het Nuldejaarsweekend: machtige indrukken, plezier met het overbruggen van een sloot met steigermaterialen, barbecue, zwembad disco, nieuwe gezichten en ouderejaars studenten. Deze studenten wisten al veel over het nieuwe leven, dat je als kersverse eerstejaars te wachten stond. Deze kennismaking was gelijk bepalend voor de vriendschappen tijdens het verdere verloop van mijn studie en daarna. Mijn jaarclub van negentien man werd onder andere gevormd met vijf werktuigbouwers, die elkaar al zeer goed kenden dankzij de bliksemstart met Gezelschap Leeghwater. Wat ik toen mooi vond, was dat er al gauw sprake was van een Gezelschap Leeghwater gemeenschap waar ‘Papen’, ‘Corpspikken’ en ‘Knorren’, geuzennamen die ongetwijfeld nog gebruikt worden, gewoon door elkaar liepen met interesse voor elkaar, het vak en het gemechaniseerde bedrijfsleven. Verschillende jaren volgden waarin we allerlei mooie activiteiten organiseerden: symposia zoals ‘Meer innovatie, maar hoe?’ onder leiding van de toenmalige decaan prof.dr.ir. Stassen, het Nuldejaarweekend, bedrijfsbezoeken, vertegenwoordiging van studenten naar de academische leiding en borrels. Inhoudelijke gezeligheid voor en door werktuigbouwers, exploratief en relevant.

Het 25ste Lustrumbestuur

In 1992 was het zover. Nadat ik mijn interesse toegelicht had voor het bestuur van Gezelschap Leeghwater tijdens het ‘bestuursinteressediner’ op de societëit Phoenix, mocht ik niet lang daarna zitting nemen als secretaris van het 125ste bestuur van Gezelschap Leeghwater, de oudste studievereniging van Nederland. We hadden een geweldig team onder leiding van Pepijn Fluks, de toenmalige voorzitter. Ook mijn clubgenoot Jeroen Scholten, Commissaris Extern, zat in het bestuur. Verder Jan van Rhee en Reinout Broekers, commissarissen onderwijs, Ian Bennink voor de financiën, Marnix Rutten, Voorlichting en Mathijs van der Mast, als 42

Het 125ste bestuur met de V8 Chevy

‘vice president of everything’, inclusief de buitenlandreis. Geen deur die wij wilden openen bleef gesloten. Over dit jaar zou ik wel een boek kunnen schrijven. Enkele hoogtepunten van het jaar waren de opening van het academisch jaar, waar we als oudste studievereniging de Mijnbouwkundige Vereeniging resoluut naar de tweede rij in het auditorium verwezen, de bestuurswisselingen, de Lustrumweek met de Ahrens Fox brandweerwagen, het Lustrumgala in het techniekmuseum in oprichting, de bestuursweek in Marokko, het ereledendiner met onder andere de heren Frits Philips en Van Wachum, onze V8 5,7 liter Chevrolet Caprice die de Commissaris Extern na 3 maanden total loss reed tegen een stadsbus op de Mekelweg en de vele activiteiten door leden georganiseerd. Daarna werd het aangename met het leerzame en nieuwe gecombineerd voor en door werktuigbouwkundige studenten. Een buitengewoon jaar vloog om. Ik heb toen, samen met later vier nieuwe bestuursleden, het Nuldejaarsweekend mogen organiseren. In mijn beleving was het, net als elk jaar, een succes. Tot slot was de buitenlandreis naar Spanje georganiseerd door Mathijs en zijn team, inmiddels oud-bestuur zijnde. Ook hier hebben we, twee weken lang, bedrijfs- en universiteitsbezoeken gehad, die uniek en zeer de moeite waard waren. Als ik hier aan terugdenk een geweldige en zeer inhoudelijk interessante ervaring.

Voor het leven

Als bestuur hebben we nog steeds contact, hoewel de focus nu anders ligt. Het bestuur is ook uitgewaaierd over de wereld, van Atlanta tot Abu Dhabi en Nederland naar China. Ik zie nog steeds dezelfde gedachtengang: inhoudelijk, vastberaden, exploratief, goede normen en waarden, verbonden met elkaar en ook ‘business savvy’. Dit zijn enkele dingen die wij dat jaar geleerd hebben.


Delft, Werktuigbouwkunde en in het bijzonder Gezelschap Leeghwater zijn volgens mij heel vormend geweest hierin. Tegenwoordig word je in het bedrijfsleven uitgebreid beoordeeld op je doelstellingen en op je gedrag. Dat laatste is ieder jaar weer een referentie naar wat je bij Gezelschap Leeghwater met de paplepel is ingegoten. Dan heb ik het nog niet eens over de analytische vaardigheden en het systeem- en modeldenken van de mooiste opleiding die er bestaat. Een opleiding die, zoals ik kan beoordelen, nog steeds een brede oriëntatie heeft met een aantal verdiepende speerpunten. Deze prioriteiten zullen de wereld een betere plaats moeten maken, niet alleen voor de huidige, maar ook voor toekomstige generaties. Hier rust ook een verantwoordelijkheid met een aantal bijzonder grote uitdagingen, zoals de bevolkingsgroei en het klimaat. Zonder de inzet van nieuwe technologie en mede ‘gezond Delfts verstand’ kunnen deze uitdagingen niet opgelost worden.

kan ik wel en niet beïnvloeden, gekoppeld aan toepasbare creativiteit, maakt de fietsenmaker tot een kwalitatieve probleemoplosser van wereldklasse. Voor het puntje op de ‘i’ wat betreft de communicatieve en organisatorische vaardigheden, zet je er een fietsenmaker met de kwalificatie ‘Leeghwater’ op. Ik heb hier veel voordeel van gehad bij het opzetten van het online sales kanaal bij Vodafone Nederland en nu bij het runnen van de High Protective Textiles business bij DSM Dyneema. Een supersterke vezel, vijftien keer sterker dan staal en veertig procent sterker dan aramides zoals kevlar en twaron, in treksterkte bij een vergelijkbaar gewicht welteverstaan. Dat Delftenaren ook hier elkaar weten te vinden bleek uit mijn samenwerking met prof. dr.ir. Roel Marissen, waar ik meer dan twintig jaar daarvoor nog college van heb gehad. Gezamenlijk souffleerden we de organisatie en werden er weer een paar mooie vindingen voor de lange termijn gepatenteerd.

Uitdagingen? Huur een fietsenmaker!

Zou er over de jaren heen iets veranderd zijn hierin? Delft, Werktuigbouwkunde en Gezelschap Leeghwater blijven zaken waar je trots op kunt zijn. Bravo! De Olifant een pootje lichtend, Bastiaan de Koning Secretaris 125ste bestuur

Bastiaan de Koning

Terwijl de wereld verder globaliseert, ervaar ik de kwaliteit van de Delftse ingenieurs en de bijbehorende normen en waarden. Zoals een goede vriend, die werkzaam is in de offshore, mij onlangs vertelde; “Ze hebben bij moelijke klussen een voorkeur voor de Delftse fietsenmakers”. Ze weten wat projectmatig werken is, onder druk, met veel stakeholders en hebben een uitstekende resultaatgerichte oriëntatie. Zelf heb ik veel voordeel van het systeemdenken, dat op zeer veel uitdagingen van toepassing is. Het fundamentele inzicht welke vrijheidsgraden je eigenlijk hebt, lees: wat

Het 125ste bestuur op de Ahrens Fox uit 1927, tijdens de opening van het 25e Lustrum 43


| Nawoord Mijn Slurfweekend begon op een wat ongebruikelijke wijze. Na de Makro leeggekocht te hebben bevond ik mij met Bob in het kantoor, waar mij zonder pardon een fantje in werd geschonken omdat ik de parkeerlichten van het Leeghwaterbusje aan had laten staan. Na deze ijskoude versnapering kon mijn weekend dan echt beginnen.

meegepakt, waar we ons kostelijk hebben vermaakt. Toch moet je na zo’n gezellig feestje de volgende dag wel weer productief zijn. Dit lijkt lastig, maar in de praktijk heeft niemand hier veel moeite mee door de geruime hoeveelheid motivatie en Slurfliefde die je van al je mede redacteurs en Oud-Slurfers krijgt.

Het leven als SJ is iets wat mij zeer beviel. Je komt als nieuweling een hechte groep binnen, maar je wordt daar al snel in opgenomen. Ook heeft de SJ een paar prachtige taken, zoals het zoeken naar ‘The Fountain’. Ondanks de afwezigheid van mijn mede-SJ, hebben wij toch nog samen naar de mysterieuze Fountain mogen zoeken via Facetime.

Ook mijn zondagochtend begon goed. Ik werd wakker met de lachende gezichten van Jim en Nico, naast de bank waar ik voor een korte drie uurtjes mijn ogen had mogen sluiten. We zijn door een winterwonderland naar de TU gefietst, waar we nog een laatste dagje mochten genieten van een Slurfweekend dat ik me nog lang zal herinneren.

Waar normaal gesproken de Steck of de Danzig op wordt gezocht na een dag hard werken, ging het dit weekend toch even anders. We hebben twee prachtige huisfeestjes

Namens de Slurfredactie, Slurf Hoogh! Daan Koetzier en Rudolf Keij, SJ’s

46


Do it yourself | Als echte werktuigbouwer ben je natuurlijk dol op gadgets. Nog leuker is het echter om gadgets zelf te maken. In deze rubriek wordt precies uitgelegd hoe deze gadgets gemaakt worden. In deze editie: een zelfgemaakte speaker.

Benodigdheden - TU bekertje - Koperdraad - Magneetje

4. Leg het magneetje in het midden van de spoel, en plak alles goed vast.

- Oude oortjes - Krokodillenbekjes - Plakband 1. Verzamel alle materialen.

2. Rol het koperdraad in een spoel in en maak een gat in de beker

5. Verbind de kabeltjes uit de oortjes met de spoel door middel van de krokodillenbekjes.

3. Knip de oortjes door en strip ze, zodat de twee kabeltjes waar het geluid door komt bloot liggen.

6. Plug de oortjes in bij je computer of telefoon, en pomp die lekkere beats. 47

Profile for extern Gezelschap Leeghwater

Editie 22-2  

Editie 22-2  

Profile for extern
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded