Page 1

DE SLURF

MUZIEK

DE EIGENSCHAPPEN VAN MUZIEK EN HAAR INVLOED OP DE MAATSCHAPPIJ - 10

MECHANISCHE KLOKKEN - 18

AERODYNAMICA VAN AUTO’S - 26

HET ZUIVEREN VAN WATER - 32

Officieel orgaan der werktuigbouwkundige studievereniging ‘Gezelschap Leeghwater’ te Delft | jaargang 20 - mei 2016 - no. 4

VIERDE LUSTRUM


| Redactioneel Op een regenachtige vrijdag 15 april, aan het begin van de lente, werd het vierde lustrum Slurfweekend geopend. Dit was de laatste dag van de tentamenperiode dus iedereen had zin om weer wat anders te gaan doen dan studeren.

"Ik heb biologie gedaan en weinig geslapen." - W. Remmerswaal

De cover heeft deze keer de bekende gele rand van het tijdschrift van National Geographic. In deze editie hebben alle redacteurs weer hun best gedaan om interessante artikelen te schrijven. Eindredacteur Valérie de Vlam heeft een uiteenzetting gemaakt over mechanische horloges. Onze Secretaris, Wouter van der Wal heeft zich verdiept in de aerodynamica binnen de autowereld. Coen Bakker, de Commissaris Lay-out, heeft over drinkwater geschreven. Deze editie zijn er twee nieuwe Redacteurs, Thomas Ceha en Willemijn Remmerswaal. Zij hebben respectievelijk geschreven over het wondermateriaal grafeen en de impact van een ruimtereis op het menselijk lichaam. Zelf heb ik een artikel geschreven over mijn grootste hobby, muziek. Naast de artikelen van de Redacteurs, is deze Slurf gevuld met een aantal externe stukken. Zo heeft Elise Buiter een

Algemene Voorwaarden

De Slurf verschijnt vijfmaal per jaar en is een uitgave van Gezelschap Leeghwater, de studievereniging van werktuigbouwkundige studenten aan de Technische Universiteit Delft. Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden en/of openbaar gemaakt worden door middel van boekdruk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gezelschap Leeghwater. Gezelschap Leeghwater verklaart dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kan zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie. Tevens is zorgvuldig gezocht naar rechthebbenden van de gepubliceerde illustraties, dit is echter niet in alle gevallen na te gaan. Wanneer u denkt auteursrechten te hebben kunt u contact opnemen via onderstaande gegevens. Gezelschap Leeghwater aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie.

verhaal geschreven over haar bedrijf, Amber Implants. De lustrumcolumn van deze editie is geschreven door Vic van Berkestijn, die van 1950 tot 1958 Werktuigbouwkunde heeft gestudeerd. Oud-bestuurder Anton Paardekoper doet zijn verhaal over zijn bestuursjaar en zijn ervaringen erna. De Studentenraadverkiezingen komen er weer aan en daarom staat er in deze Slurf ook een stuk over ORAS en Lijst Bèta. Het afstudeerverhaal heeft weer zijn rentree gemaakt, hierin beschrijft Laurens Peene zijn afstudeerproject. Tenslotte schrijft Arjan Braemer over zijn tijd in Vancouver. Graag wil ik iedereen bedanken, die heeft mee geholpen aan deze geslaagde editie van de Slurf. Als eerst wil ik het bestuur bedanken voor de bestuurstukken en het openstellen van het kantoor. Verder verdienen de Oud-Slurfers een bedankje, zonder Daniel Robertson, Sander van den Berg, Frederike Geesink, Jeffrey Geudeke, Lydia Schenk, Thomas Duijnstee, Stan de Muijnck, Simon Stouten, Tjeerd Zondag, Ludo Hille Ris Lambers, Milan Izarin, Lex Razoux Schultz en Nina Ruig was het weekend zeker niet zo gezellig geweest. Helaas is dit alweer mijn laatste editie. Valérie de Vlam, ik wens je veel succes als Hoofdredacteur. Ik heb genoten en zal de komende Slurfweekenden zeker langs komen. Slurf Hoogh! Daan Ratering, Hoofdredacteur

Redactie

Hoofdredacteur: Daan Ratering Eindredacteur: Valérie de Vlam Secretaris: Wouter van der Wal Commissaris Lay-Out: Coen Bakker Redacteur: Thomas Ceha Redacteur: Willemijn Remmerswaal QQ'er: Bas Dieben Met dank aan de ROS Rechthebbende coverfoto: TheGates, Wallpaperup

Verzending

De Slurf wordt verzonden aan de ereleden, het College Leden van Verdiensten, de leden van studievereniging Gezelschap Leeghwater en de Vereniging Oud Leeghwater. De Slurf wordt verzonden aan instellingen binnen en buiten Delft, alle professoren van de faculteit 3mE en bedrijven waarmee Gezelschap Leeghwater samenwerkt. De PR-afdeling van de faculteit ontvangt 200 exemplaren ten behoeven van voorlichting.

Slurfredactie

Lijkt het je leuk om de Slurfredactie te versterken? Stuur dan een mail naar Slurf@leeghwater.nl

2

Abonnementen

Het aanvragen van een abonnement kan via de vermelde gegevens. Een abonnement op de Slurf kost 14 euro per jaar. Nieuwe abonnementen kunnen het gehele jaar door ingaan. Een abonnementsjaar loopt gelijk met een collegejaar en dus wordt de eerste maal het abonnement pro rata berekend.

Oplage & Druk

3 000, Drukkerij de Swart, Den Haag

Gezelschap Leeghwater

Faculteit 3mE Mekelweg 2, 2628 CD Delft Tel: +31 15 27 86 501 Fax: +31 15 27 81 443 info@leeghwater.nl www.leeghwater.nl IBAN: NL56 ABNA 0442310919 Giro : NL26INGB0000066967


Inhoud | Muziek, van bron tot emotie Beschouwing van de weg die muziek aflegt

Dailymotion

pagina 10

Horloges door de tijd

Edox

pagina 18

Autoblog

Leeghwateragenda en -activiteiten | 4 Van het bestuur | 6 Onderwijs | 7 Vereniging Oud Leeghwater | 8

Mechanische horloges zijn niet meer weg te denken uit onze samenleving

Lustrumcolumn | 16 Oud-bestuurder spreekt | 22 Gadgets | 24 In het kort | 30 Verkiezingen van de Studentenraad | 36

Ontworpen door de wind

Het materiaal van de toekomst | 38

De aerodynamica speelt een cruciale rol in de prestaties van een auto

Afstudeerstuk | 40

pagina 26

Wat de invloed is van een ruim-

Het wondermateriaal grafeen

Impact van de ruimte | 44 tereis op het lichaam

Uit den ouden doos | 47

De weg van het water Alles over de zuivering van drinkwater pagina 32

hMAG

Redactioneel | 2

Buitenlandverhaal | 48 Nawoord | 50 Do it yourself | 51 Adverteerdersindex: ERIKS | 14 AME | 21 TWD | 29 ASML | 35 ExxonMobil | 42 SUPAIR | 52 3


| Leeghwater leeghwateragenda 29 april t/m 1 mei 17 mei 18 mei t/m 25 mei 25 mei t/m 1 juni 6 juni 8 juni 15 juni

Weekendrally Slagtandfeest Buitenlandreis Business Tour Campusrun Algemene Ledenvergadering Ontwerpwedstrijd

Career Week

Van 8 tot en met 10 maart heeft de eerste Career Week van Gezelschap Leeghwater plaats gevonden. Tijdens de Career Week waren er in drie dagen, zes verschillende trainingen gegeven, om de studenten klaar te stomen voor het leven na het afronden van de studie. De trainingen die gegeven zijn, gingen over LinkedIn, CV, motivatiebrief, teamskills, salarisonderhandelingen en sollicitaties. Bij de training in de Universiteits Bibliotheek was er gezorgd voor genoeg interactie met de trainer, waardoor de training voor iedereen persoonlijk interessant was. Het is de eerste keer dat Gezelschap Leeghwater een evenement organiseert dat specifiek voor masterstudenten is bedoeld. Met ongeveer 25 deelnemers per dag was het een geslaagde eerste editie.

Excursie Boskalis

Vroeg in de ochtend van 10 maart is een groep van achttien olifanten afgereisd naar de Waalhaven. In deze haven lag het schip ‘Ndurance’ tijdelijk voor anker. De Ndurance is een ‘multipurpose vessel’ en is daarom geschikt voor onder andere bergingsactiviteiten, onderwater stenen storten en baggerprojecten. Kortom, een varend werktuigbouwkundig project van 30 bij 99 meter. Na een uitgebreide rondleiding

4

op dit schip is de groep studenten verder gereisd naar het hoofdkantoor van Boskalis in Papendrecht. Een werknemer van het bedrijf vertelde daar eerst in het algemeen over Boskalis om daarna nog wat te vertellen over zijn lopende project op de Filipijnen. Hierna was er nog de kans om vragen te stellen. Het was een geslaagde en informatieve dag.

Derde Algemene Ledenvergadering

Op 17 maart vond de derde Algemene Ledenvergadering van Gezelschap Leeghwater plaats. Ditmaal lag de focus op de decharge van vele commissies die zich het afgelopen jaar hadden ingezet om een of meerdere activiteiten voor Gezelschap Leeghwater te organiseren. Het was een productieve vergadering waarbij vele goede punten ter sprake zijn gekomen. Deze verbeterpunten zijn doorgegeven aan de opvolgers van de commissies. Na afloop zijn we met vijftig man gezellig bij café de V in Delft gaan eten.

Afsluitende borrel MMM

Ter afsluiting van de Maart Master Maand, waarin elke masterrichting werd gepresenteerd tijdens een college, is er in samenwerking met Marketing en Communicatie en Gezelschap Leeghwater een borrel georganiseerd in ’t Lagerhuysch. Zo konden bachelorstudenten met masterstudenten borrelen en één op één vragen stellen. Het was een gezellige borrel waar iedereen zijn vragen kwijt kon over de verschillende masterrichtingen die 3mE te bieden heeft.

Lunchlezing ASML, Stork en Shell

Ook in het derde kwartaal van dit jaar zijn er weer de nodige lunchlezingen georganiseerd. Zo kwamen Stork, ASML en Shell langs om hun bedrijf nader toe te lichten.


De lunchlezingen werden goed bezocht en de studenten hebben wat kunnen leren over hun potentiĂŤle werkgevers. Tijdens de presentaties konden de studenten ook nog genieten van een broodje. De lezingen waren interessant en hebben de studenten iets leerzaams meegegeven.

Tentamentraining sterkteleer

Tijdens de derde periode van dit collegejaar organiseerde Gezelschap Leeghwater weer een tentamentraining voor een van de moeilijkere vakken uit de Bachelor, dit keer was het voor het eerstejaarsvak sterkteleer. Tijdens de training kregen de studenten een extra mogelijkheid om hun vragen te stellen. Verder werd er onder begeleiding van een student-assistent een oud tentamen volledig uitgepluisd. De tentamentraining werd wederom druk bezocht en is een enorm succes gebleken.

Commissielunch en Commissie Bedank Uitje

Om de commissieleden ook tijdens het studeren een kort momentje te geven om elkaar beter te leren kennen, was op woensdag 23 maart de Commissielunch. Tijdens de lunch konden de zestig olifanten genieten van een lekker broodje kroket of een heerlijk broodje gezond. Na afloop kon iedereen weer met een goed gevulde maag aan de slag. Het bestuur organiseert ieder jaar het Commissie Bedank Uitje om de commisieleden te bedanken voor al hun werk door het jaar heen. Dit jaar vond het plaats op 20 april. Van de groep van vijftig olifanten zijn er een hoop gevallen en weer opgestaan op de rollerdisco. Desondanks was het een groot succes. Met een paar drankjes en een heerlijke maaltijd na afloop, waren de magen ook weer goed gevuld.

LaTeX cursus

Op woensdag 23 maart heeft de Cursus Commissie van Gezelschap Leeghwater de LaTeX cursus georganiseerd. Het bleek een gewenste cursus, want met veertig leergierige studenten werd de cursus in de computerzaal op de faculteit Industrieel Ontwerpen goed bezocht. LaTeX wordt vaak gebruikt bij het schrijven van een afstudeerscriptie en daarom is het bijna een vereiste om het programma te beheersen voor het einde van de Master. Twee masterstudenten hadden de training voorbereid voor de jongerejaars, zodat zij met een vliegende start de Master in kunnen.

Excursie Bayards

Op 19 april vond alweer de vijfde excursie van het huidige academisch jaar plaats. Ditmaal was het de beurt aan het bedrijf Bayards om te laten zien waar zij zich mee bezig houden. Dit bedrijf is gespecialiseerd in het verwerken van aluminium en maakt producten voor onder andere de defensie, architectuur en de offshore sector. Ook maken ze helikopterplatformen voor schepen of gebouwen. Onlangs heeft Bayards de hele productiefaciliteit vernieuwd puur en alleen om de nieuwe verkenningsvoertuigen van de Koninklijke Landmacht te kunnen bouwen. De productielijn moet nagenoeg perfect zijn om dit soort voertuigen te kunnen bouwen. Men wil natuurlijk niet dat er een zwakke plek in het pantser van het voertuig zit. De meegereisde olifanten kregen de vernieuwde productie afdeling te zien. Daarnaast hebben ze in een presentatie geleerd over wat het bedrijf doet en te bieden heeft voor een ingenieur met een werktuigbouwkundige achtergrond.

5


Gezelschap Leeghwater

| Van het bestuur

“Er bestaan geen feiten alleen interpretaties.” Zo klonk de mening van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche. Hij bedoelt hiermee dat er geen objectieve waarheid is, maar slechts het perspectief van mensen op deze waarheid. Dit klinkt heel zweverig maar ook in het dagelijks leven komt deze quote voor. Overal om mij heen zie ik dat twee mensen die precies dezelfde informatie toegespeeld krijgen, daar een hele andere conclusie uit kunnen trekken. Tijdens discussies met het bestuur of met andere partijen merk ik dit ook. De feiten die op tafel liggen zijn meestal hetzelfde en worden door iedereen geaccepteerd, maar mensen hebben toch een verschillende mening door hun achtergrond, belangen of normen en waarden. Dit jaar hebben wij geleerd om te begrijpen dat meningen nu eenmaal verschillen en om dat dan ook te accepteren. Sterker nog, we hebben geleerd dat het juist heel goed is dat niet iedereen het volledig met elkaar eens is. Deze verschillen zorgen voor een kritische blik en zodoende dat je niet altijd voor de makkelijkste weg kiest. Al die meningen zorgen er ook voor dat vernieuwingen langzamer kunnen worden doorgevoerd, omdat er eerst draagvlak gecreëerd moet worden voor een innovatie. Binnen grote bedrijven is dat duidelijk zichtbaar, maar ook bij Gezelschap Leeghwater is het een valkuil om veel te lang te praten, dit kost namelijk veel tijd en energie. Soms is een foute beslissing beter dan geen beslissing. De schade achteraf repareren is vaak nog eenvoudig en is er toch 6

vooruitgang geboekt. Wij worden gelukkig steeds beter in het maken van deze beslissingen en het ziet ernaar uit dat wij onze doelen gaan halen. Na alle drukte met onder andere de career week, de Delftse Bedrijvendagen en Mechnificent waar erg veel energie in is gestoken, zijn wij afgelopen maand met het bestuur op vakantie naar Marokko geweest. Dat waren tien prachtige dagen waarin we veel beleefd hebben. We hebben op een kameel gereden, in de woestijn geslapen, op scooters door het chaotische Marrakech gereden en vooral heel veel gelachen op het dakterras. Het kandidaatsbestuur is inmiddels gevraagd en dat betekent dat ons bestuursjaar toch echt richting het einde gaat. De bestuursvakantie heeft ons weer nieuwe energie gegeven om de laatste drie maanden van ons bestuursjaar met volle energie in te gaan en ons jaar tot een geslaagd einde te brengen. De komende periode zit weer vol met Leeghwater activiteiten zoals de Buitenlandreis, Business Tour en de ontwerpwedstrijd. Er zullen weer momenten komen waarop we niet kunnen begrijpen waarom mensen het niet met ons eens zijn terwijl ze toch dezelfde feiten zien. Hopelijk kunnen we met de lessen die wij hebben geleerd en met onze hernieuwde energie alle uitdagingen weer het hoofd bieden. Ik wens jullie een mooie lente toe. Pieter Imhof Voorzitter Gezelschap Leeghwater


Onderwijs | MOOC-uitwisselingsprogramma

MOOC (Massive Open Online Course) neemt een steeds belangrijkere plaats in binnen het onderwijs. Al meer dan 400 000 mensen hebben deel genomen aan een MOOC van de TU Delft. Toch blijken maar weinig studenten van de TU Delft MOOCs te volgen. Om de studenten meer te betrekken bij de MOOCs start de TU Delft samen met zeven andere universiteiten een experiment voor een MOOC-uitwisselingsprogramma. Deze universiteiten zijn: • federale technische universiteit van Lausanne in Zwitserland • universiteit van Queensland in Australië • nationale universiteit in Australië • universiteit van British-Columbia in Canada • Rice universiteit van Texas in Amerika • universiteit van Edinburgh in Schotland • universiteit van wetenschap en technologie in Hong Kong De universiteiten gaan ieder tussen de drie en tien MOOCs openstellen voor elkaars studenten. Als een student een MOOC met succes afrondt, krijgt diegene hier studiepunten voor toegekend. Voordat dit programma van start gaat, zal de TU Delft in samenwerking met de zeven universiteiten eerst een studiepuntensysteem opzetten voor de MOOCs. Ook zal men kijken hoe de tentaminering in zijn werk zal gaan. Eind van dit collegejaar gaat de proef van start.

Onderwijskeuring

Het ministerie van Onderwijs gaat komend jaar starten met een pilot onderwijskeuring. In deze pilot gaan onderwijsinstellingen hun eigen opleidingen keuren. Wanneer instellingen aantonen dat ze zelf de onderwijskwaliteit in de gaten kunnen houden, krijgen ze jarenlang geen officiële keuring. De TU Delft had aangegeven graag mee te willen doen aan deze nieuwe vorm van keuring, voornamelijk omdat de administratieve lasten erg zouden worden beperkt. Door veranderingen in het plan heeft de TU Delft toch besloten niet mee te doen. De verminderde administratieve lasten kwamen in het nieuwe plan niet meer aan bod. De TU Delft zal doorgaan met het bestaande visitatiestelsel.

Start van bouw ‘Pulse’

De start van de bouw van het nieuwe onderwijsgebouw genaamd ‘Pulse’ dat tussen IO en 3mE komt te staan, is begonnen. In dit nieuwe gebouw komen multifunctionele

zalen, zelfstudieplekken en meerdere ontmoetingsplekken waaronder een terras met eetcafé. Dit nieuwe gebouw zal plaats bieden aan ruim duizend studenten.

Gezelschap Leeghwater

Bachelor

Het virtuele ontwerp van ‘Pulse’

‘Pulse’ zal op twee punten verbonden worden met onze faculteit, dit betekent dat er ook werkzaamheden op onze faculteit zullen plaatsvinden. Zo zullen gedurende de bouw de onderwijszalen die aan de bouwplaats liggen en de fietsenstalling verplaatst zijn. Uiteraard gaat men proberen de overlast te beperken. Zo zal er geen geluidsoverlast veroorzaakt worden tijdens tentamenperiodes en ook gedurende de gehele periode zal men rekening houden met de onderwijstijden. Het gebouw zal met ingang van studiejaar 2017-2018 in gebruik genomen worden. Dit betekent dat onze faculteit verbonden wordt aan nieuwe studieplekken en horecavoorzieningen.

Stemmen voor de FSR en SR

Woensdag 18 mei en donderdag 19 mei 2016 vinden de online verkiezingen van de Studentenraad en Facultaire Studentenraad plaats. De verkiezingen starten 18 mei om 9 uur ‘s morgens en zullen donderdag 19 mei 2016 om 5 uur ‘s middags sluiten. Benieuwd wie er op de kieslijst staan? Of wil je graag weten wat de FSR en SR eigenlijk doen? Kijk op de site van de SR of ga naar de Facebook pagina van de FSR-3mE voor meer informatie.

Bachelor-diploma uitreiking 12 mei

Heb jij afgelopen periode je bachelor-diploma behaald? Donderdag 12 mei om 3 uur ‘s middags zal de tweede uitreiking van dit collegejaar plaatsvinden. Meer informatie zal spoedig volgen, maar houd de datum in ieder geval vrij.

7


| Vereniging Oud Leeghwater Alumnivereniging Werktuigbouwkunde TU Delft

Nieuws Alumni inlogomgeving

Om het voor alumni makkelijker te maken hun gegevens up-to-date te houden, is er een speciale inlogomgeving voor alumni aan de website toegevoegd. In de omgeving kan een alumnus zijn of haar gegevens aanpassen en andere alumni makkelijk vinden. In het kader van professionalisering is het toevoegen van de omgeving aan de website voor het Vereniging Oud Leeghwater bestuur een grote stap. Heeft u uw gegevens nog niet aangepast of uw wachtwoord niet correct ontvangen? Neem dan contact op met het alumni bestuur.

De Raad van Toezicht van de TU Delft heeft een kandidaat gezocht die in staat is de positie van de TU Delft als internationaal vooraanstaande Technische Universiteit verder te kunnen versterken. Tim van der Hagen bleek een geschikte kandidaat. Hij is gepromoveerd aan de TU Delft en bleef na zijn promotie verbonden aan het Reactor Instituut Delft, waar hij tussen 2005 en 2012 directeur was. In 1999 werd hij benoemd tot hoogleraar reactorfysica. Sinds 2010 is hij decaan van de faculteit Technische Natuurwetenschappen.

Het 149ste kandidaatsbestuur is gevraagd en was er als de kippen bij om toe te zeggen. De nieuwe groep enthousiaste olifanten heeft onwijs veel zin om het Gezelschap een jaar te gaan leiden. Het kandidaatsbestuur is nu bezig met de voorbereiding op het komende jaar. De plannen van het kandidaatsbestuur zullen tijdens de volgende Algemene Ledenvergadering worden gepresenteerd.

Buitenlandreis en Business Tour

Komende periode zullen de jaarlijkse studiereizen weer georganiseerd worden door de Business Tour en Case Commissie en de Excursie Commissie. De Business Tour zal met een groep van dertig olifanten verschillende bedrijven bezoeken in Duitsland en Nederland, bij de bedrijven zullen ze een case oplossen en een rondleiding krijgen. De Excursie Commissie organiseert haar reis dit jaar naar Duitsland en Italië, met als hoofdbestemming Milaan. Daar zullen ze verschillende bedrijven bezoeken en kijken hoe het is om te studeren in Milaan. Beide commissies zouden het leuk vinden om met u in contact te komen. Woont u zelf in Duitsland of Italië en vindt u het leuk om in contact te komen met de studenten, dan kunt u naar alumni@leeghwater.nl mailen.

Nieuwe collegevoorzitter, Tim van der Hagen

Prof.dr.ir. Tim van der Hagen wordt de nieuwe voorzitter van het College van Bestuur van de TU Delft. Hij zal drs. Dirk Jan van den Berg, die de TU Delft vanaf 2008 als bestuursvoorzitter succesvol heeft geleid, opvolgen. De Raad van Toezicht van de TU Delft heeft Van der Hagen per 1 mei 2016 benoemd. Momenteel is hij decaan van de faculteit Technische Natuurwetenschappen. Deze functie vervult hij sinds 1 september 2010. 8

TU Delft

Nieuw kandidaatsbestuur

Tim van der Hagen

Voorzitter van de Raad van Toezicht TU Delft, Jeroen van der Veer, zegt over de aanstelling: “De Raad van Toezicht is zeer verheugd dat professor Van der Hagen bereid is de positie van collegevoorzitter van de TU Delft te vervullen. Als internationaal georiënteerde wetenschapper en daadkrachtige bestuurder kan hij rekenen op een breed draagvlak en geniet hij groot vertrouwen. Hij heeft brede bestuurlijke ervaring zowel binnen als buiten de universiteit”. Lid worden? Als lid van de Vereniging Oud Leeghwater wordt u op de hoogte gehouden van de activiteiten die voor alumni worden georganiseerd. Indien u nog vrienden of collega’s kent die Werktuigbouwkunde in Delft gestudeerd hebben, kunt u hen attenderen op de diverse lidmaatschappen die de Vereniging Oud Leeghwater aanbiedt: • Het basis lidmaatschap, hier zijn geen kosten aan verbonden • Het lidmaatschap van 25 euro inclusief de Slurf • Het lidmaatschap van 40 euro inclusief de Slurf en het Jaarboek Via www.leeghwater.nl/vol kunt u een lidmaatschap aanvragen of uw lidmaatschap wijzigen. Bij alumni@leeghwater.nl kunt u terecht voor al uw vragen.


Het bedrijf van . . . Onder onze alumni is er een aantal ingenieurs dat een eigen bedrijf heeft. Ook in deze editie is er een alumnus geïnterviewd over het starten van haar onderneming.

Elise Buiter Naam bedrijf: Functie: Afstudeerrichting: Afstudeerjaar:

de kennis die hij had opgedaan tijdens zijn PhD onderzoek in de praktijk wilde brengen. We hebben toen besloten dat samen te gaan doen. Ik ben nog steeds met de medische markt bezig, maar nu breng ik alles meteen in de praktijk en is het werk heel afwisselend. Ik hoop dat we binnenkort een aantal studenten op stageplekken kunnen zetten en afstudeer opdrachten kunnen gaan begeleiden.

Amber Implants Mede-oprichter Biomedical Engineering 2014

Bij Amber Implants maken we poreuze, bot vervangende implantaten die speciaal voor één patiënt worden gemaakt. Kort gezegd nemen wij eerst een CT-scan en maken vervolgens een 3D model van de botten. Deze gebruiken wij dan om een vervangend stuk bot te ontwerpen voor het defect. Dit printen we dan van metaal met een 3D printer. Door het een poreus materiaal te kiezen, krijg je een licht implantaat die sterk genoeg is om gewicht te dragen. Verder lijkt de poreuze structuur veel op onze eigen botstructuur en stimuleert het de ingroei. Onze kennis ligt vooral bij het selecteren en optimaliseren van dit soort structuren. Het bedrijf bestaat pas een aantal maanden.

LinkedIn

Wat doet uw bedrijf?

Elise Buiter

Business Insider

Wat zijn de verantwoordelijkheden binnen uw baan?

3D geprinte botten

Hoe bent u erbij gekomen om het bedrijf Amber Implants op te richten?

Na mijn afstuderen ben in begonnen met een PhD op 3mE. Toen ik een jaar bezig was, merkte ik dat fulltime onderzoek niks voor mij was. Ik vond het heerlijk om bij de universiteit te werken en om studenten te begeleiden, maar er was te weinig afwisseling en samenwerking binnen mijn project. Daarnaast lag het onderwerp mij niet helemaal. Na mijn baan opgezegd te hebben kwam ik een collega tegen die

Wij hebben kort geleden Amber Implants met z’n tweeën gestart. Het leuke daarvan is dat we samen nog voor alles verantwoordelijk zijn. Het onderzoek, het maken van prototypes, de ontwerpen van de implantaten, het businessplan, maar ook de administratie. We hebben wel beide onze specialisaties. Mijn partner weet alles van het printen van structuren en ik weet meer van het ontwerpen en de medische markt.

Is technisch inzicht van belang bij uw bedrijf?

Veel van wat ik tijdens mijn studie heb geleerd, pas ik toe in mijn bedrijf. Vaardigheden als het ontwerpen voor de medische markt, kracht analyses, optimalisaties, modelleren en AutoCAD. Bij het gebruik van 3D printers is kennis van de technologie erg belangrijk om de juiste resultaten te krijgen. Voor het business gedeelte steun ik op logica en gebruik ik de ervaring die ik heb opgedaan tijdens mijn bestuursjaar bij Gezelschap Leeghwater. De rest, zoals het opzetten van een business model en het bekend raken met je klanten en markt, leer ik nu bij Yes!Delft.

9


Wist je dat...

KUNR

de top van de sondes van ‘scanning probe’ microscopen slechts één atoom dik zijn? Zodra de top op enkele tienden nanometers van het oppervlak verwijderd is, ontstaat er een overdracht van elektronen tussen top en proefstuk. Hierdoor onstaat er een elektronenstroom, die gemeten kan worden om een beeld te vormen.

Muziek, van bron tot emotie Muziek kan iedereen raken. Tijdens de tocht van muziek, van geluidsbron tot emotie, wordt het duidelijk dat hierbij veel factoren een rol spelen.

dichtheidswisselingen in de lucht ontstaan. Het plant zich voort als een longitudinale golf met bepaalde frequenties. Het menselijk oor is in staat om dichtheidswisselingen met een frequentie tussen twintig en twintigduizend hertz waar te nemen. Muziek maakt gebruik van klanken en heeft verschillende aspecten. Er is geen exacte definitie van muziek, het scala aan muziekstijlen is enorm.

Geluidsbron

De verschillende elementen van de muziek, zoals ritme, toonhoogte en klankkleur, zorgen voor een kunstvorm die emoties bevat en kan overbrengen. Om te begrijpen hoe een mens kan genieten van simpele geluidsgolven, is het van belang om de tocht van de geluidsbron tot aan de emotie te volgen. Hoe de muziek wordt ervaren, hangt van verschillende factoren af, zoals de muzikale elementen, de geluidsbron, de akoestiek, het gehoororgaan en natuurlijk de smaak en gemoedstoestand van de luisteraar. De emoties die bij muziek optreden hebben veel gevolgen. Het is algemeen bekend dat de maatschappij door muziek behoorlijk wordt beïnvloed.

Om muziek te kunnen luisteren is er een geluidsbron nodig. Er zijn verschillende geluidsbronnen die dichtheidswisselingen kunnen veroorzaken. Ze werken allemaal doordat ze met een trilling de druk van het nabije medium kunnen beïnvloeden. Een luidspreker is een geluidsbron die werkt op versterkte elektrische signalen. Deze zijn afkomstig van een analoog of digitaal opslagmedium, zoals respectievelijk een langspeelplaat of een CD. De signalen zijn variërende elektrische stroompjes en lopen door een spoel die in een magnetisch veld hangt. De lorentzkracht gaat variëren en laat de spoel trillen. Door de directe verbinding tussen de spoel en de luidsprekerconus, gaat deze meetrillen en ontstaan er dichtheidswisselingen in de lucht die zich voor de conus bevindt.

Geluid is een hoorbare verandering van de druk van een medium. Bij muziek is dit medium vrijwel altijd lucht. De verandering van luchtdruk wordt veroorzaakt door dat er

Instrumenten zijn andere geluidsbronnen en creëren op een andere wijze de dichtheidswisselingen in de lucht. Er kan een indeling worden gemaakt op basis van de manier

10


waarop het geluid wordt voortgebracht. Aerofonen zijn blaasinstrumenten, die zorgen voor een trillende luchtzuil. Chordofonen zijn snaarinstrumenten, welke door middel van snaren de lucht in trilling brengen. Als laatst zijn er twee soorten slaginstrumenten. Idiofonen, zoals een triangel, werken op het trillen van klankrijk materiaal en membranofonen werken op het trillen van een membraan of vel. Een voorbeeld hiervan is een trommel.

Eigenschappen van geluid

Phil Allison

De dichtheidswisselingen die door de geluidsbron worden veroorzaakt, hebben een aantal eigenschappen. Allereerst heeft de longitudinale golf een bepaalde frequentie. Hoe hoger de frequentie is, des te hoger is de toon. Muziek bestaat uit een breed scala van geluiden met verschillende frequenties. Er zijn dus verschillende toonhoogten tegelijk hoorbaar. Een andere eigenschap van geluidsgolven is de amplitude. Dit is het maximum van het drukverschil dat over de tijd op een bepaalde locatie optreedt. Deze heeft invloed op het volume van het geluid. Een grotere amplitude zorgt voor een hoger volume. De veel gebruikte verhouding om volume te schalen in eenvoudig te gebruiken getallen, is decibel. Aangezien dat een logaritmische verhouding is, gaat het optellen van geluidniveaus dus ook logaritmisch. De waarde in decibel moet eerst worden omgerekend in geluidsintensiteit. Dan wordt het totaal berekend. Om dan weer bij de decibel uit te komen, moet er weer een logaritme worden toegepast. 30 decibel is gelijk aan ongeveer 0,6 millipascal. Twee speakers die beide individueel 60 decibel produceren, zorgen dus samen voor een geluidsniveau van 63 decibel en niet van 120 decibel. Overigens wordt een verdubbeling van de geluidintensiteit niet ervaren als twee keer zo luid. Dit wordt pas ervaren bij een verhoging van ongeveer tien decibel of meer. Als geluidsgolven zich door

De conus en spoel van een luidspreker

de lucht voortplanten, zullen deze door de omgeving en de afgelegde afstand afnemen in intensiteit. Golven die zich door lucht verplaatsen, hebben een bepaalde hoeveelheid energie en komen niet oneindig ver. De energie per oppervlak van geluid wordt steeds minder naarmate de afstand tot de geluidsbron groter wordt. Geluidsenergie kan daarnaast ook nog worden geabsorbeerd door oppervlakten van materialen en de lucht zelf. Hierdoor kunnen deze voorwerpen zoals tafels, ramen of zelfs de grond, gaan meetrillen.

Akoestiek

Naast dat geluid wordt gedempt, kan het ook reflecteren. Deze eigenschappen van geluid hebben veel invloed op de akoestiek van een ruimte of omgeving. Reflectie vindt plaats op vrijwel ieder oppervlak. De absorptiecoëfficiënt van een materiaal geeft aan hoe groot deel van het geluid wordt geabsorbeerd. Over het algemeen hebben harde materialen zoals staal en glas een lage absorptiecoëfficiënt, maar ook de porositeit heeft invloed op de absorptie. Poriën absorberen namelijk geluid. Binnen de akoestiek zijn er enorm veel verschijnselen gedefinieerd. Twee daarvan zijn erg herkenbaar, de echo en de galm. Wanneer de zin: ‘wie is de koning van Wezel?’, in een waterput wordt geschreeuwd, komt er een fractie later ‘ezel’ als antwoord. Dit is een voorbeeld van een echo. Het wordt veroorzaakt doordat het geluid gereflecteerd wordt in de richting van de bron. Naast een echo heeft een ruimte of omgeving vaak ook een galm. Dit werkt ook door reflecties en wordt vaak verward met een echo. Er zit echter een groot verschil tussen de twee. Galm ontstaat door heel veel herhaalde reflecties, komende uit diverse richtingen, van het geluid in een deels gesloten ruimte, terwijl een echo een hoorbaar aantal, vaak één of twee, reflecties is van een tegenovergelegen wand. Door verschillende afstanden tussen de bron en de reflecterende objecten, ontstaat er bij een galm een complex reflectiepatroon. Dit is vaak te horen als een waas van geluid die langzaam afsterft. Een kerk is een ruimte waarin een nagalm vaak goed te horen is. Op het moment dat hier een geluidsbron stopt met geluid maken, is er nog een paar seconden een waas van geluid te horen, genoemd de nagalm. Een kerk is groot en bevat weinig absorberende materialen, hier zal de galm langer duren dan in bijvoorbeeld een woonkamer. Een ander verschijnsel binnen de akoestiek is een staande golf. Deze kan ervoor zorgen dat op specifieke plekken in een ruimte, bepaalde tonen veel harder of juist zachter klinken dan op andere plekken. Staande golven worden 11


veroorzaakt doordat de golflengte precies overeenkomt met twee keer de afstand tussen twee parallelle wanden. Als de golflengte exact twee keer zo groot is als de afstand tussen bron en reflecterende muur, ontstaat er een staande golf. Deze heeft evenals normale golven ook knopen en buiken, echter staan deze stil in de ruimte. Een knoop betekent geen verandering in luchtdruk, dus geen toename van geluid. In buiken wordt het geluid versterkt en klinkt een bepaalde toon harder op die positie in de ruimte. Daarnaast kunnen er ook knopen en buiken ontstaan door interferentie van twee of meerdere samenvallende gelijke golven, direct afkomstig van bijvoorbeeld twee geluidsbronnen of indirect via reflectie.

Menselijk gehoor

Bryan Brandenburg

Het oor van een mens is een extreem gevoelig zintuig en kan zeer specifieke geluiden onderscheiden. Men kan een stem van een bepaald persoon waarnemen. Ook kunnen wij een trommel van een piano onderscheiden. Nadat de muziek zich door de akoestiek heeft laten beïnvloeden, komt het via de oorschelp bij het trommelvlies terecht. Het trommelvlies geeft, in de vorm van trillingen, de geluidsgolven door aan de gehoorbeentjes. Samen met het verschil in oppervlak van het trommelvlies en de opening van het slakkenhuis, versterken de gehoorbeentjes het geluid. In het slakkenhuis reageren, via twee vloeistoffen, ongeveer twintigduizend haarcellen op het geluid. De haarcellen zijn verbonden met de gehoorzenuw, die de trillingen omzet naar elektrische signalen en doorgeeft aan het gehoorcentrum in de hersenen. Hier wordt de mens bewust van de muziek, die via de lucht naar hen toe is gekomen.

Een doorsnede van een oor 12

Muziek

De verschillende elementen van muziek zorgen ervoor dat elk nummer anders klinkt. Wanneer het trommelvlies de muziek ontvangt, begint het proces van het ontcijferen van de elementen. Emoties zijn vaak gekoppeld aan deze elementen. De toonhoogte van een noot geeft de frequentiewaarde van een toon in het frequentiespectrum aan. Een hoge toon brengt een vrolijkere emotie over dan een lage toon. Het ritme van een nummer is de rangschikking van geluid en stilte in de tijd. Dit wordt bepaald door het tempo, wat de snelheid van de muziek is. Snelle muziek zorgt voor blije emoties, terwijl een laag tempo vaak somberheid veroorzaakt. Tot slot bevat muziek melodieën en harmonieën. Een melodie is een serie van enkele noten. Dit kan bijvoorbeeld de zang of een solo-gitaar zijn. Vaak zijn de noten van de melodie onderdeel van de harmonie, wat de akkoorden van een nummer zijn. Een akkoord, en dus de harmonie, bevat meerdere noten die tegelijk worden gespeeld. Een gitaar kan beide elementen produceren. De harmonie en melodie zorgen voor de sfeer van een lied. De klankkleur is een element dat lastig te beschrijven is, er wordt mee bedoeld dat een gitaarsnaar een andere klank heeft dan een stem, terwijl ze dezelfde toonhoogte laten horen. De frequentie is hetzelfde, maar het klinkt anders.

Emoties en beleving

Muziek raakt ons allemaal. De smaak van iedereen is anders, maar elk persoon kan wel een nummer opnoemen dat hem verdrietig of juist blij maakt. Vooralsnog is het een hele lastige kwestie om te bepalen waarom dat nou precies is. Wel kunnen de emoties worden opgedeeld in twee categorieën, perceptie en inductie. Perceptie is het horen van emotie in muziek. Hieronder vallen de eigenschappen van muziek. Het horen van een emotionele stem of vrolijke melodie in een nummer is onderdeel van muziekperceptie. De luisteraar neemt dus de muziek waar en hoort de emotie in de muziek. Percipiëren wordt door ieder mens gedaan en mensen zullen het vrijwel altijd eens zijn over wat ze precies horen. Dit betekent echter niet dat de luisteraars zich ook altijd emotioneel zullen voelen bij het horen van een droevig nummer. Hier komt de inductie van muziek om de hoek kijken. Inductie gaat over de emoties die de muziek oproept bij de luisteraar. Dit is voor elk persoon anders en is afhankelijk van veel factoren. Zo zal de omgeving waarin de luisteraar zich bevindt, enorm veel invloed hebben op welke emoties er optreden. Stel, de luisteraar bevindt zich op een festival. Hij is daar met een stel vrienden en het is een zonnige dag.


Als hier een bepaald vrolijk dansnummer wordt gedraaid, dan is het waarschijnlijk dat de luisteraar zich euforisch voelt. Als de luisteraar echter hetzelfde nummer zou horen op een eenzame winterse ochtend, zal het een stuk minder euforisch worden ervaren. Dit voorbeeld geeft direct aan dat de gemoedstoestand ook een belangrijke factor is.

The Banging Beats

Herinneringen hebben ook veel invloed op de emoties die optreden bij muziek. De luisteraar zou zich op die eenzame winterse ochtend ook euforisch kunnen gaan voelen doordat het nummer doet denken aan dat geweldige festival van afgelopen zomer. Eigenschappen, zoals persoonlijkheid, muzikaliteit en smaak, van de luisteraar hebben ook invloed op de emoties. Wanneer iemand is opgegroeid met muziek en die zelf ook maakt, zal deze persoon heel anders naar muziek luisteren. Herkenning en respect voor de muzikant zullen bij deze luisteraars een veel grotere rol spelen en hebben dus invloed op de emoties.

Muziek verenigt iedereen

Emotie door muziek is van alle tijden. Vroeger kreeg men ook al kippenvel van muziek, in de prehistorie bij het zingen rond het kampvuur en tijdens de middeleeuwen bij het Gregoriaanse gezang in de kerk. Muziek evolueert terwijl emotie prolongeert. Dat wil zeggen dat de muziek zich blijft ontwikkelen terwijl de emotie zich voort blijft zetten. Door de ontwikkelingen op gebied van elektronica wordt er nu veel muziek gemaakt door middel van de computer, ook deze muziek zorgt voor emoties. Hoe zal muziek over honderd jaar klinken? Ondanks dat ieder persoon anders reageert op muziek, zijn er bepaalde manieren om de mens

Wist je dat...

de muzieksmaak van mensen afhangt van het economisch getij? Het economisch getij heeft namelijk invloed op hoe mensen zich voelen. Wanneer de economie goed is, zal er meer vrolijke pop worden geluisterd. Als er een crisis is, wordt er vaker zwaardere muziek opgezet. en maatschappij te beïnvloeden met muziek. Een goed voorbeeld hiervan is het consumeergedrag van de mens beïnvloeden. Muziek heeft twee belangrijke effecten op cognitie. Het eerste is het trekken van aandacht. Denk hierbij aan een radioreclame die begint met muziek. Daarnaast wordt muziek gebruikt om de luisteraar een boodschap te laten onthouden. Door telkens dezelfde muziek bij een merknaam te laten horen, zal de luisteraar uiteindelijk de muziek direct herkennen en associëren met het merk. De emoties die bij muziek worden opgeroepen, kunnen ook helpen bij het beïnvloeden van de consument. Zo zal er bij een zielige reclame van een natuurbeschermingsorganisatie een droevig lied worden afgespeeld. Dit zal ervoor zorgen dat de luisteraar zich ook droevig gaat voelen en het zal dus eerder leiden tot een donatie. Het gedrag van een consument kan dus door middel van muziek worden beïnvloed. Zo wijst onderzoek uit dat er significant meer Franse wijn in een supermarkt wordt verkocht, wanneer er Franstalige muziek te horen is bij de wijnafdeling. Dit komt doordat er in de hersenen een bepaald netwerk van associaties wordt geactiveerd bij het horen van een bepaald soort muziek. Hierdoor is de consument gevoeliger voor andere dingen binnen het netwerk en zal het dus eerder afstappen op Franse wijn dan op Spaanse wijn. Muziek speelt dus bij ieder persoon een rol. Of het nu gaat om de herinnering van een festival of het kopen van een bepaalde soort wijn in de supermarkt, het wordt allemaal beïnvloed door de muziek en de emoties die hierbij optreden. Misschien dat er binnenkort in heel Nederland wel muziek in de stemhokjes wordt afgespeeld, om een specifieke stem te verkrijgen. Daan Ratering

13


,

Jezelf ontwikkelen op het snijvlak van techniek en commercie

ERIKS is een van oorsprong Nederlands bedrijf met een lange historie en één van de grootste en meest toonaangevende industriële dienstverleners ter wereld. Een sterk groeiend bedrijf, altijd op zoek naar talent.

Wat maakt ERIKS interessant? J Internationale activiteiten J +8000 medewerkers, actief in 28 landen J 65 bedrijven, ruim 450 locaties J 200.000 klanten, 680.000 producten J 5 miljoen zendingen, € 2 miljard omzet (2015) J Interne opleidingsmogelijkheden J Groeistrategie J Doorgroeimogelijkheden J Prettige bedrijfscultuur J Techniek in combinatie met commercie

ERIKS Management Traineeship Een persoonlijke aanpak en intensieve begeleiding zijn belangrijke kenmerken van ons traineeship. Tijdens het tweejarige programma leiden we je op voor een carrière als top manager. Succesvolle trainees bieden we na afloop een (middle) management positie binnen de Benelux, of daarbuiten.

J Talentmanagement is een belangrijke onderdeel

J We bieden een programma op maat, met persoonlijke aanpak

J Uitstekende secundaire arbeidsvoorwaarden

J Je krijgt een coach op directie niveau

J Top Employer

J Combinatie van werken op operationeel en tactisch niveau

J Onderdeel van de SHV groep: www.shv.nl

J Verschillende Development Programs mogelijk na traineeship

ERIKS is Top Employer ERIKS is, na een strenge toetsingsprocedure, voor het 6e jaar op rij gecertificeerd als Top Employer. Hiermee laten we zien dat de groei en ontwikkeling van onze mensen én nieuw talent altijd prioriteit heeft. Het bevestigt bovendien dat we ons blijven onderscheiden met uitstekende arbeidsvoorwaarden en een hoge persoonlijke betrokkenheid. Wij schaven ons vooruitstrevende HR beleid voortdurend bij. Werken kun jij overal, maar ERIKS is één van de grootste en meest toonaangevende industriële dienstverleners ter wereld. Een sterk groeiend bedrijf, altijd op zoek naar talent. Meer weten over ERIKS? eriks.nl econosto.nl werkenbijeriks.nl eriks.com


In gesprek met ERIKS trainee Teun Blik

“De vrijheid die ik kreeg was enorm motiverend.” Teun, waarom heb jij na je studie voor een traineeship bij ERIKS gekozen? Na het afronden van een bachelor werktuigbouwkunde en een master technische bedrijfskunde wilde ik eigenlijk in korte tijd ervaring op doen in meerdere functies. Via een beurs in Utrecht kwam ik in contact met ERIKS. Hun traineeship sprak mij erg aan omdat deze ten opzichte van andere traineeships meer gericht is op persoonlijke ontwikkeling. Er wordt per periode gekeken wat de beste volgende stap voor jou is. Bij andere traineeships stond het programma voor bijvoorbeeld 2 jaar vantevoren al helemaal vast. Hoe is jouw traineeship vervolgens verlopen? Het traineeship bestaat uit drie periodes - verkoop, bedrijfsprocessen en marketing - elk van 6 á 8 maanden. Ik begon op de verkoopafdeling Algemene Industrie. Doordat je als verkoper midden in de organisatie staat en daardoor veel contact hebt met andere afdelingen leer je het bedrijf snel kennen. Daarnaast is het erg leuk om zelf mee te maken wat het is om ERIKS producten te verkopen. Na 6 maanden ben ik naar de afdeling ‘Stoom’ gegaan. Hier heb ik een marketingplan voor een nieuw productenpakket mogen schrijven. De aanpak daarvan mocht ik helemaal zelf bepalen. Ik heb er toen voor gekozen om circa 40 klanten in België en Nederland te bezoeken en te interviewen. De vrijheid die ik tijdens deze periode kreeg was enorm motiverend. Als laatste heb ik een half jaar bij de afdeling bedrijfsprocessen gewerkt. Hier heb ik een plan geschreven om de voorraad afsluiters te centraliseren. Dit project sluit niet direct aan bij mijn technische opleiding, maar is juist daarom zo interessant. Door die drie periodes weet ik nu waar mijn hart ligt en waar ik in verder wil gaan. Welke rol had je als trainee? Tijdens alle periodes, als verkoper, marketeer en analist, was het belangrijk om informeel invloed uit te oefenen. Immers een plan schrijven is één, maar zorgen dat er ook wat mee wordt gedaan is het uiteindelijke doel.

Kijk voor meer informatie op:

werkenbijeriks.nl

Wat vond je nou het meest interessant? In een korte periode meerdere functies vervullen om zo het bedrijf en jezelf beter te leren kennen. Welke invloed had je zelf op je traineeship? Tijdens het traineeship werd ik vrijgelaten om naast mijn functie ook andere projecten op te pakken. Zo heb ik bijvoorbeeld tijdens de tweede periode een calculator gemaakt die stoomgerelateerde berekeningen kon maken. Na het zelf indienen van een budgetaanvraag heb ik in samenwerking met e-business mijn initiële versie omgezet naar een calculator voor op de website. Heel erg leuk natuurlijk. Hoe ziet jouw toekomstperspectief er bij ERIKS nu uit? Na mijn traineeship ga ik een teamleidersrol vervullen. Heb je nog tips voor toekomstige trainees? Ja, gebruik de verschillende periodes tijdens je traineeship om jezelf beter te leren kennen en gebruik die kennis om zelf sturing te geven aan de periode na je traineeship. Waarom zou jij een traineeship bij ERIKS aanbevelen? Bijvoorbeeld de enorme groeiambitie van ERIKS, wat veel mogelijkheden tot doorgroeien biedt. Ook de no-nonsens cultuur. ERIKS is een bedrijf dat op het snijvlak van commercie en techniek opereert, dat is heel interessant. Ook de diverse zusterbedrijven onder de SHV vlag, zoals bijvoorbeeld Mammoet of SHV Energy, waar je na je traineeship ook ervaring op kunt doen. Dit traineeship van ERIKS is echt op het individu gericht. Een flexibel programma waar per trainee gekeken wordt naar logische volgende stappen met oog voor je persoonlijke talent en ontwikkeling. Ik kan het van harte aanbevelen. J


| Lustrumcolumn De Slurf viert dit jaar haar vierde lustrum. Iedere editie wordt er iemand gevraagd om een stuk voor de lustrumcolumn te schrijven. Dit keer vertelt Vic van Berkestijn zijn verhaal. Hij studeerde vlak na de Tweede Wereldoorlog in barakken buiten Delft en heeft de overgang naar de huidige faculteit van dichtbij meegemaakt.

Vic van Berkestijn 1950-1958

Gezelschap Leeghwater

Jaren van studeren:

Het was een leuk verzoek om enige herinneringen op te schrijven over het studeren van Werktuigbouwkunde aan de TU Delft in vroegere jaren. Die kunnen dus wel gekleurd zijn door persoonlijke ervaringen .

Collegezaal A van 3mE in 1956

We beschrijven 1950, waarin gekozen moest worden tussen W. of S., Werktuigbouwkunde of Scheepsbouwkunde. Beiden waren ondergebracht in het gebouw voor W. en S. aan de Nieuwelaan, tegenover DSRV Laga, waarin nu woonflats zijn gemaakt. Daar bevonden zich de collegezalen, met diaprojector, voor metaalkunde. Er waren ook laboratoria met stoommachines, waar verplichte practica waren. Bij de practica hoorden verslagen over bijvoorbeeld de carnotcyclus, voor het vak stoomwerktuigen. Op zolder was een spantenvloer voor de scheepsbouwers.

werden ook door studenten van Natuurkunde en Civiele Techniek bijgewoond. De vakken theoretische mechanica, gegeven door prof. O. Bottema, toegepaste mechanica en sterkteleer waren wezenlijk voor werktuigbouwkunders. Al deze colleges werden gegeven op de Jaffa, een weiland buiten Delft, waar in de Eerste Wereldoorlog een serie barakken waren gebouwd, als nood leslokalen. Ze hielden, tegen de oorspronkelijke bedoeling in, stand tot na de Tweede Wereldoorlog. Pas omstreeks 1952 werd begonnen met de ontwikkeling van de huidige TU wijk en de afbraak van de barakken. Het nieuwe, opvallende, witte gebouw met vier zijvleugels aan de voorkant was voor W. en S. en het eerste dat rond 1955 tot stand kwam.

Gezelschap Leeghwater

Aan de basis van Werktuigbouwkunde lagen de vakken wiskunde, goniometrie, analyse, analytische meetkunde en beschrijvende meetkunde. Deze waren onderdeel van de zogenoemde grote wiskunde. Sommige van deze colleges

De oude faculteit voor W. en S. aan de Nieuwelaan 16

Om het vak voor eerstejaars een beetje leuk en niet te theoretisch te maken, hadden we het vak spoorwegen van prof. van Eldik Thieme en metaalkunde van prof. Brandsma. Vooral de colleges metaalkunde waren zeer saai en vonden plaats in een verduisterde collegezaal met diaprojector, geen overhead of beamer, voor het tonen van bruinachtige dia’s met het Fe-C diagram. Het begon op zaterdagmorgen om 9 uur en dat na de gebruikelijke sociëteitsavonden van vrijdag. Als dan op de lessenaar van prof. Brandsma een glas melk stond, hij was maagpatiënt, was de ramp compleet met meer snurken dan opletten en dictaat maken. Dat alles ook nog in het donker. Daarnaast studeerde je op de zolder van het splinternieuwe hoofdgebouw aan de Julianalaan, waar geen colleges maar lessen werden gegeven, zoals het eerstejaars vak, technisch tekenen. Ook moest je op een draaibank een schroef-bout


combinatie maken, alsook een exacte negentig graden massief metalen kubus met schaven, slijpen en vijlen. Zo leerde je ontzag krijgen voor de metaal vakman.

Met het vorderen van de studie werden de vakken steeds lastiger. Daarnaast waren thermodynamica en stromingsleer verplicht. Hierna was er keuze tussen richtingen. Mijn eigen keuze was werkplaatstechniek. Dat ging over machines voor verspaningstechnieken, het ontwerpen ervan en het werken daarmee. We leerden kotteren, draaien, frezen, schaven en boren. Ook niet verspanende bewerkingen zoals lassen, dieptrekken, buigen, knippen, stansen en giettechnieken waren onderdeel van de richting. Grondbeginselen ter oplossing waren daarbij theorieën over verschijnselen als trillingen, slijtage, opspannen, scheuren en doorbuiging, zowel bij de machines als de werkstukken. De studiefasen bestonden uit P1, P2, C1, C2, en afstuderen. Examens waren vooral schriftelijk en er waren geen multiple choice vragen, dat woord kenden we toen niet eens. Er werd nadruk gelegd op vraagstukken en instinkers. Bij mondelinge deelvakken voor fase C1, C2 en het afstuderen, verscheen je gekleed in een eigen, gehuurd of geleend jacquet bij de professor. Een belangrijk deel van het curriculum, was het verplichte praktisch werken in de vakanties. Dit moest tenminste twee maal, drie maanden in een fabriek. Als het mogelijk was, moest je eenmaal in het buitenland werken en er

Vic van Berkestijn

Leuk waren de vakken die gegeven werden door prof. dr.ir. E.C. von Pritzlewitz van der Horst, zoals tandwielen, verbrandingsmotoren en het vak dat bij het boekwerk ‘Werktuigonderdelen der draaiende beweging’ hoorde, dat geschreven is door de professor zelf.

Vic bij de olifant in Blijdorp

vanzelfsprekend een bijbehorend verslag over typen. De bemiddelaar was IAESTE, de internationale vereniging voor uitwisselingsstudenten voor technische ervaring. Daarbij moest je ook nog vier weken laboratorium proeven doen. Ik heb die ingeruild door deel te nemen aan een groot onderzoeksproject van zes maanden, onder leiding van prof. Landberg, waarbij meerdere studenten betrokken waren bij bedrijven als Philips Machine fabrieken, Stork, Artillerie Inrichtingen, Thomassen Motoren en RSV. Alles bijeen had ik ook nog een druk leven naast de studie, of omgekeerd, bij mijn studentenvereniging Virgiel, het roeien bij Proteus en Studium Generale. Je verplaatste je met een wrakke fiets en communiceerde mondeling of via de post. Er was geen afleiding door sportprogramma’s op televisie en er waren nauwelijks telefoons, geen mobieltjes, e-mails of brommers. Collegedictaten diende je zelf te schrijven, voor een enkel vak waren stencils te krijgen.

Gezelschap Leeghwater

En tot slot was daar mijn studievereniging Gezelschap Leeghwater, waarvoor ik eens in een verkiezingsstrijd voor een bestuursfunctie naar Rotterdam reisde. Daar poseerde ik voor het maken van een foto voor wervingsfolders met de levende Leeghwater olifant in Blijdorp, met zijn Slurf als zakkenroller naast mij. Vic van Berkestijn

Scheepsmachines in het laboratium op de oude faculteit 17


Glogster

Horloges door de tijd Een mechanisch horloge wordt in onze tijd vaak beschouwd als een parachronisme, een voorwerp uit voorbije tijden, geplaatst in het heden. Toch is een horloge tegenwoordig niet meer weg te denken. In de 15e eeuw, ten tijde van de ontdekkingsreizen, is de behoefte aan een draagbare klok ontstaan om nauwkeurig op zee te kunnen navigeren. De breedtegraad kon eenvoudig en betrouwbaar worden bepaald aan de hand van de hoogte van de sterren boven de horizon, maar de lengtegraad was daarentegen alleen meetbaar door de lokale tijd te vergelijken met de standaardtijd van een Europese meridiaan genaamd Greenwich. Zo kon een zeeman bepalen hoe ver hij oostelijk of westelijk van deze meridiaan zich bevond. Deze meting was soms verre van accuraat waardoor de meeste land- en zeekaarten van de 15e tot ongeveer de 19e eeuw wel precieze breedtegraden, maar onjuiste 18

lengtegraden bevatten. Als de klok namelijk één minuut verkeerd stond, betekende dat in de tropen al een afwijking van ongeveer 28 kilometer.

Het eerste horloge

Peter Henlein uit Neurenberg maakte aan het begin van de 16e eeuw draagbare klokken met behulp van een ingenieus veermechanisme. Zijn klokken kunnen worden gezien als de eerste horloges. De horloges waren echter alleen voorzien van een uurwijzer. Het mechanisme was namelijk nog te onnauwkeurig voor een minutenwijzer. Deze onnauwkeurigheid had twee oorzaken. Het uurwerk werkte ten eerste voornamelijk goed, als het plat op een tafel lag en de balans horizontaal kon bewegen. De balans in een horloge is een regelorgaan dat ervoor zorgt dat een horloge op tijd loopt. Ten tweede ondervond het horloge veel wrijving, door de gebrekkige wijze waarop de tandwielen en andere onderdelen van het horloge waren afgewerkt. Om deze wrijving te overwinnen had het horloge een zeer stijve veer nodig. Zo’n veer oefende echter meer kracht uit op het moment dat het volledig was opgewonden, waardoor het horloge dan te snel liep.

Synchroniseren van de horloges

Het grootste probleem waar de horlogemakers in de tijd mee kampten, was niet om de horloges te laten lopen, maar om ze allemaal gelijk te laten lopen. De Zwitserse


mechanicus Jacob Zech wierp zich op dit probleem en kwam in 1525 met een slimme oplossing. Deze oplossing werd later nog verbeterd door een andere Zwitser genaamd Gruet. De uitvinding bestond uit de zogenaamde snek, een mechanisme dat een grote weerstand leverde als de veer strak opgewonden was. Terwijl de veer afliep, draaide het mechanisme mee, waardoor de weerstand minder werd. De krachten die werden uitgeoefend op het daadwerkelijke uurwerk bleven zo gelijk. Dit zorgde ervoor dat het horloge constant op dezelfde snelheid liep. In plaats van een sieraad werd een horloge nu een apparaat waarmee de tijd echt kon worden aangeduid. Rond 1550 werden de tandwielen van koper gemaakt. Dit is namelijk makkelijker te bewerken dan ijzer en daardoor konden de tandwielen fijner worden bewerkt. Omdat elk mechanisch horloge met de hand moest worden gemaakt, waren ze zeer kostbaar. Het bezit van een horloge was dus ook een statussymbool voor de drager ervan. Daar kwam bij dat, in die tijd, op andere manieren de tijd kon worden afgelezen. Kerktorens waren toen nog de hoogste gebouwen in een stad en daarom goed zichtbaar. Dat was een ideale plaats voor een openbaar uurwerk. Bovendien had een gemeenschappelijk uurwerk het voordeel dat iedereen op dezelfde klok keek, zodat het niet zo belangrijk was of de tijd wel precies juist was.

Het hart van een horloge, het echappement

Om te begrijpen hoe een horloge werkt, is het van groot belang om het principe van het echappement te snappen. Het echappement is een onderdeel van het mechanische uurwerk dat de drijfkracht van de energiebron van een veer of gewricht gedoseerd doorgeeft aan het gaande werk. Alle horloges bestaan uit zes componenten die ze in staat stellen om de tijd bij te houden. De opgewonden hoofdveer drijft de veerton aan en deze drijft op zijn beurt weer het centrale tandwiel aan. Vanaf dit wiel wordt via twee

Wist je dat...

in 2013 rond Zutphen één van de oudste horloges van Noord-Europa, afkomstig uit circa 1300 werd gevonden? Dit type horloge, oorspronkelijk ontwikkeld door de Arabieren, werd een Quadrans genoemd, en werkt als een soort mini zonnewijzer, waarmee men naast het meten van de tijd ook de breedtegraad kon meten.

tandwielen uiteindelijk het echappement aangedreven. De verschillende tandwielen bevinden zich op een draaipen en zijn zo afgesteld dat ze één omwenteling per uur, per minuut of per seconde maken. Als het horloge alleen uit de eerste vijf componenten zou bestaan, zou de hoofdveer in korte tijd afwikkelen. Het zesde component van alle horloges, het echappement, bestaat uit het balanswiel en de ontsnappingshefboom, die controleert hoe snel de hoofdveer afwikkelt. De energie van de hoofdveer loopt door de vijf componenten waarvan het laatste component de ontsnappingshefboom is. De hefboom stopt en start met tussenpozen doordat een pallet juweel de hefboom eerst stopt en het weer loslaat waarna een andere pallet juweel het weer stopt. Het balans wiel beweegt de hefboom en zijn pallets in gelijkmatige intervallen. Het is dus het balans wiel die de bewegingen van de ontsnappingshefboom timet. Op zijn beurt start en stopt de ontsnappingshefboom het balans wiel weer. Bij een uurwerk vervult het echappement dus een dubbele functie. Het brengt niet alleen de beweging van de slinger over op het tandrad, maar het houdt ook de slinger in beweging. Een kleine beschadiging van het echappement kan al tot gevolg hebben dat de laatste functie niet meer wordt uitgevoerd. Door gebruik te maken van een echappement krijgt het gaande werk niet een doorlopende aandrijving, maar een die pulserend is, waardoor de snelheid van het ronddraaien van de wijzers gereguleerd kan worden.

Allesoverhethorloge

Christiaan Huygens sloeg een nieuwe weg in

Het principe van het echappement

In 1656 ontwierp Christiaan Huygens de slingerklok, een klok die in nauwkeurigheid alle voorgaande uurwerken overtrof. Galileo Galilei gebruikte de slinger om de tijd te meten. Hij mat korte tijdsintervallen door de schommelingen van een kogeltje aan een touwtje te tellen. Huygens was de eerste die de slinger verbond aan een klok. De slinger reguleert het echappement. Bij kleine uitwijkingen is de tijd van een schommeling oftewel slingertijd constant. Om ook bij grote uitwijkingen een constante slingertijd te krijgen, maakte Huygens twee boogjes aan weerszijden 19


van het slingertouw, die bij te grote uitslagen de slinger iets inkorten. De slingerklok van Huygens was vooral voor veel wetenschappers een uitkomst. Tot dan toe waren de mechanische tijdmeters namelijk niet betrouwbaar. Nu was het mogelijk om op de seconde nauwkeurig te meten. In de sterrenkunde was er grote behoefte aan een nauwkeurige tijdmeter voor precieze registratie van bijvoorbeeld de positie van de hemellichamen. De meeste van deze astronomische uurwerken kregen een slinger met een lengte van een meter. De tijd tussen twee tikken van de slinger is dan precies een seconde. Zo hoefden de astronomen tijdens het kijken door de telescoop alleen de tikken van de klok te tellen. Rond dezelfde tijd kwam de Engelsman Robert Hooke, afzonderlijk van Huygens op hetzelfde idee. Hij maakte ook een constructie waarbij de veer een balanswiel heen en weer liet draaien. Het zou nog bijna honderd jaar duren voordat dit principe algemeen werd toegepast. Dit had verschillende oorzaken. Het fabriceren van de onderdelen was nog steeds handwerk en ook de kennisoverdracht verliep toen veel moeilijker. De kennisoverdracht ging zelfs zo langzaam dat een zekere Julien Le Roy een eeuw later tot dezelfde ontdekking kwam, zich niet bewust zijnde dat zijn idee al lang uitgevonden was.

Om ervoor te zorgen dat klokken nauwkeurig genoeg werden om gebruikt te kunnen worden voor navigatie op zee, loofde het Engelse parlement een prijs uit van twintigduizend pond voor de klokkenmaker die dit voor elkaar kreeg. De prijs werd in 1762 gewonnen door de Engelsman John Harrison, wiens horloge op een reis van vijf maanden maar één minuut en vier seconden afweek. Het mechanisme was zo ingewikkeld dat hij zijn uitvinding eerst te boek moest stellen zodat andere horlogemakers er ook gebruik van konden maken. Vervolgens werkten zowel Franse als Zwitserse horlogemakers aan het reduceren van de wrijving. Dit zorgde ervoor dat de snek van Gruet uit de horloges kon worden verwijderd. Al snel werd elk horloge zonder snek gemaakt, alleen de Engelsen bleven de oude manier nog lang vasthouden. Dit kostte hen het aanzien dat zij hadden als horlogemakers.

Manners

Het polshorloge

Gebruik van edelstenen voor het opheffen van de wrijvingskracht

Een andere aanvulling op het horloge werd gemaakt in 1704. De Zwitser Nicholas Facio, toentertijd werkzaam in Londen, is gebruik gaan maken van edelstenen in horloges. Deze stenen werden niet gebruikt ter versiering, maar voor het verminderen van wrijvingskrachten in het uurwerk. In plaats van draaiende onderdelen in een metalen omhulsel te laten draaien, werd een heel klein gaatje geboord in de edelsteen. De roterende onderdelen draaiden voortaan in de edelstenen. Het metalen onderdeel ondervond hierdoor veel minder wrijving. Door de hardheid van de edelstenen trad er bovendien veel minder slijtage op aan de draaiende onderdelen, wat de duurzaamheid bevorderde. 20

Patek Philippe vond aan het einde van de 19e eeuw het polshorloge uit. Het werd toen voornamelijk gezien als een vrouwensieraad en gold als een zeer belangrijke vernieuwing onder de horloges. De horloges zoals die rond 1800 werden gemaakt, wijken niet veel af van de mechanische horloges die vandaag de dag worden gemaakt. De laatste grote verandering vond plaats in het midden van de 20e eeuw met de ontdekking van het kwartshorloge. Een kwartshorloge is een elektronisch horloge dat gebruikmaakt van een kwartskristal als hart van de tijdmeting. Met kwartskristallen kan een zeer stabiele trilling opgewekt worden. De frequentie is vooraf bekend. Door het aantal trillingen te tellen weet men wanneer een bepaalde tijd verstreken is. Heeft men bijvoorbeeld een kristal van één megahertz dan is na een miljoen trillingen een seconde verstreken. Hoewel horloges met kwartsmechanisme zeer goedkoop kunnen worden gemaakt en ook goedkope exemplaren een zeer grote nauwkeurigheid kunnen hebben, zijn duurdere volledig mechanische horloges nog steeds in trek bij de consument. Door de techniek en het handwerk worden mechanische horloges door veel mensen als statussymbool gezien. De introductie van kwartshorloges zorgden wel voor een val van veel verschillende Zwitserse horlogemerken. Er kan dus gesproken worden van een overwinning van de mechanische horloges. Valérie de Vlam


| Oud-bestuurder spreekt Gezelschap Leeghwater bestaat al 148 jaar. Er zijn veel leden die een mooie tijd aan het Gezelschap hebben beleefd. In elke editie van de Slurf wordt een oud-bestuurder gevraagd om zijn of haar ervaringen met het Gezelschap te delen.

Anton Paardekoper 1985-1992 1988-1989

Wij, lezers van de Slurf, delen een gemeenschappelijke liefde voor het Gezelschap Leeghwater. Een heel bijzondere club, de eerste studievereniging in Nederland en nog steeds één van de meest actieve. Het was voor mij in 1987 in elk geval een reden om actief te worden bij het Gezelschap Leeghwater. Het is de ideale combinatie tussen activiteiten organiseren, actief met je studie en de faculteit bezig zijn en een berg gezelligheid. Ik ben mijn carrière bij het Gezelschap begonnen als Leeghwater Lustrum Feest Commissielid. Dit was het afsluitende feest van het 24ste lustrum Werktuigbouwkunde ‘bit-by-bit’. We dachten alles tijdig en goed geregeld te hebben totdat de posters van de drukker terug kwamen, een knalgele poster met een roze olifant, maar zonder datum. Die hebben we er met de hand op gestempeld. Het heeft de pret er niet minder om gemaakt. Het feest was rap uitverkocht en een succes, mede dankzij ‘The Elephant Men’, een band met alleen maar echte werktuigbouwers. Wat mij betreft een typische Leeghwater ervaring, met betrokken en enthousiaste mensen die iets moois opbouwen. Het enthousiasme voor Gezelschap Leeghwater en de faculteit was hierdoor bij mij alleen maar toegenomen. Gelukkig was dit wederzijds. Tijdens de Algemene Ledenvergadering in augustus 1988 werden wij als 122ste bestuur geïnstalleerd, met acht man sterk konden we aan de slag. De studiedruk stond flink ter discussie, studiebeurzen werden gekort en de OV-jaarkaart vormde een bedreiging voor het historische wagenpark in Delft. In mijn bestuursjaar lag de nadruk op een verdere professionalisering van het Gezelschap Leeghwater. We hebben veel energie gestoken in betere enquêtes en collegeresponsiegroepen, de verkoop van collegedictaten, examenbundels en een aantal werktuigbouwkundige boeken. Een flink aantal excursies werd georganiseerd en de voorbereidingen voor de Japanreis werden uitgevoerd. We zaten toen nog in blok twee op de vierde verdieping, 22

Anton Paardekoper

Jaren van studeren: Bestuursjaar:

Anton Paardekoper

vrij ver uit de loop in een kamer met balie en een klein commissiehok. Eén van de ideeën was een balie in de gang beneden. Met een gepaste trots zag ik een jaar geleden de huidige fantastische ruimte tussen blok drie en vier. Door de druk op de studieduur en beurzen, was er veel contact met de andere studie- en studentenverenigingen. Bij een van de vele recepties hebben Peter of Etienne, sorry heren ik ben vergeten wie precies de held was, het mijnbouwkistje weten te bemachtigen. Volgens de tradities van de Mijnbouwkundige Vereeniging mag dit kistje alleen in handen zijn van leden van de MV. Om de eer van mijnbouw hoog te houden zijn wij, als enige niet mijnbouwers, uitgenodigd in de gewelven van hun stamkroeg ‘het Noorden’ en als buitengewoon lid geïnstalleerd. De serieuzere versie van deze intensievere contacten is het grote symposium over transport geworden. Dit symposium heeft Gezelschap Leeghwater samen met de studieverenigingen van Lucht- en Ruimtevaarttechniek, Maritieme en Civiele Techniek georganiseerd en er werd zelfs in het RTL Nieuws verslag van gedaan. Tijdens mijn tijd bij Gezelschap Leeghwater heb ik geleerd om met veel verschillende mensen intensief samen te werken. Wat mij heel erg motiveerde, was de combinatie van leuke dingen organiseren maar wel voor een serieus doel. Zonder de vele excursies, studiereizen, symposia en onderwijs ondersteuning zou Werktuigbouwkunde voor mij een te saaie studie zijn geweest. Omdat we het contact met de faculteit belangrijk vonden en altijd op zoek waren naar een actieve en constructieve deelname, heb ik mij namens het Gezelschap kandidaat gesteld voor de faculteitsraad. Met een flink aantal stemmen zaten we met twee man in de faculteitsraad. Voor twee studenten heel boeiend om


actief mee te denken, discussiëren en te stemmen over wijzigingen in het onderwijs, het faculteitsbudget en zelfs een benoeming van een hoogleraar. Zowel de liefde voor Gezelschap Leeghwater en techniek als het enthousiasme voor de faculteit zijn gebleven. Na mijn studie ben ik bij Philips gaan werken. Een mooie tijd bij een interessant bedrijf, waar ik snel verantwoordelijk was voor de verkoop en logistiek van deelsystemen aan ASML en FEI. Na een paar jaar mocht ik laten zien dat ik niet alleen techniek kon verkopen, maar dat ik ook de complete supply chain kon aansturen. Hier kwam mijn ervaring uit de Leeghwatertijd dus goed van pas. Met een groot team van ervaren specialisten gezamenlijk een project van de grond tillen. De individuele kennis van iedereen is hierbij belangrijk, deze krijg je alleen los door met aandacht en respect te luisteren en oprecht geïnteresseerd te zijn. Na negen jaar heb ik een overstap gemaakt naar het MKB. Werken in het MKB is mij goed bevallen, je hebt een hoge mate van invloed op wat er allemaal gebeurt. Tijdens een overname van een dochteronderneming van John Deere kwam mijn ervaring als voorzitter bij het Gezelschap goed van pas. We moesten taaie onderhandelingen voeren en presentaties geven voor de verkopende partij en advocaten. Maar we hebben de deal uiteindelijk binnen gehaald door de echte issues te leren kennen.

De frisse blik van een student op een bedrijfsprobleem heeft ons vaak geholpen. Deze blik gecombineerd met onderzoek en een dosis hard werken blijkt waardevol. Tijdens mijn loopbaan heb ik regelmatig stagiairs over de vloer gehad. De faculteit heeft mij daarom in 2003 gevraagd of ik in de Beroepenveld Commissie zitting wilde nemen. Daar hoefde ik niet lang over na te denken. Ik ben nu weer regelmatig betrokken bij de opzet van het onderwijs programma. Elk halfjaar wordt er eerst vergaderd en worden we aansluitend rondgeleid door een laboratorium en natuurlijk van een biertje voorzien. Het doet me deugd dat het bestuur van Gezelschap Leeghwater hier ook bij is, steevast voorzien van Le Monsieur. De faculteit wordt geconfronteerd met een enorme groei in het aantal studenten. Om dit goed op te vangen zijn een aantal gastdocenten ingezet in het Bachelor programma. Die kans heb ik niet laten liggen, je kunt langs de kant toekijken of meedoen. Als Leeghwaterman is die keuze makkelijk. In februari en maart heb ik als gastdocent een flink aantal begeleidingsgesprekken gevoerd met de eerstejaars projectgroepen in het kader van de ontwerpwedstrijd. Deze gesprekken waren heel boeiend, sommige groepen duiken in een hoge mate van detaillering, andere groepen zijn conceptueel sterk en gezamenlijk hebben ze nog een berg werk te verzetten. Ik ben zeker aanwezig op 15 juni tijdens de ontwerpwedstrijd.

Anton Paardekoper

Sinds vijf jaar ben ik als interim manager en ondernemer bij BBBLS aan de slag. Met vier anderen ontwikkelen we een nieuw type tuinbouwkas. Dankzij een flexibele isolatie met zeepbellen halen we een energiebesparing van tachtig procent. Samen met een grote klant bouwen we nu een grote pilot, bij bewezen prestaties en betrouwbaarheid kunnen we een kas van zeven hectare verkopen. Bij dit

bedrijf komen alle aspecten van mijn Leeghwatertijd van pas. Ik overleg met ontwerpers over constructiebelastingen en het ontwerp van aluminium profielen. We zijn met klanten in gesprek gegaan over kansen en uitdagingen en we onderhandelen met banken en investeerders over de risico’s en de bijbehorende financiering. Het is motiverend om in een team aan een duidelijk doel te werken.

Le Monsieur in en uit elkaar 23


| Gadgets < Lounge en slaap nu ‘like a boss’ in deze power nap capsule. Tijd is geld, dus deze efficiënte slaapcapsule is een must-have voor elke gerespecteerde en hardwerkende miljonair. www.megagadgets.nl | € 19 000,-

<

Dit muzikale kussen brengt je met elk nummer naar dromenland. Of het nou heavy metal is of ‘slaap kindje slaap’, je kan het allemaal zelf kiezen. www.gadgethouse.nl | € 24,95

>

Heb je zin om weer even terug te duiken in de tijd. Met deze draagbare platenspeler neem je de muziek overal mee naartoe. www.jurgenschoeber.nl | € 99,-

> In deze multifunctionele pen zijn een liniaal, schroevendraaier en waterpas verwerkt. En als kers op de taart kan je er ook nog eens mee schrijven. www.gadgethouse.nl | € 12,95

24


<

Ben je single, maar mis je toch af en toe een arm om je heen in bed? Nu is er de ‘boyfriend pillow’. www.amazon.com | € 35,50

>

Met deze insectenvanger is elk ongedierte in een handomdraai uit je huis verwijderd. www.coolgift.com | € 14,95

< Deze pizzasnijder snijdt met gemak door alle kazen, pepperoni en zelfs die ene ansjovis heen. www.gadgethouse.nl | € 13,95

> Ben je het beu om als Assepoester de vloer te schrobben? Stap dan in deze doldwaze slippers en dans de kamer rond als een prins of prinses. www.coolgift.com | € 10,95

25


Ferrari S.p.A.

Ontworpen door de wind Aerodynamica speelt een grote rol bij het ontwerpen van raceen sportwagens. Los van de grote spoilers en vleugels zijn er ook talloze kleine, minder zichtbare, aerodynamische vindingen gedaan.

racewagen moet hebben. Het belangrijkste is dat de wagen een goede wegligging heeft waardoor het voertuig ook met een hoge snelheid door de bocht kan. Een goede wegligging wordt bereikt door het genereren van neerwaartse kracht. Dit wordt gecreëerd door de lucht sneller onder een object door te laten stromen, dan er overheen. Hierdoor ontstaat er een drukverschil tussen de boven- en onderkant van de vleugel. Als de druk boven de vleugel hoger is dan aan de onderkant, zal hij naar beneden worden gedrukt. Het is dus precies het tegenovergestelde van een vliegtuigvleugel, waar het object omhoog wordt gedrukt in plaats van omlaag. Bij de meeste raceauto’s is dit zichtbaar aan de grote spoilers en vleugels, maar er zijn ook een heleboel onzichtbare vindingen die bijdragen aan de wegligging.

Om een zo snel mogelijke rondetijd te behalen, zijn er een aantal eigenschappen van belang. Dit zijn de topsnelheid, acceleratie en de wegligging. Met name bij de wegligging, maar ook bij de topsnelheid en acceleratie, kan de invloed van aerodynamica groot zijn. Het is alom bekend dat, des te makkelijker lucht langs de wagen stroomt, des te kleiner de luchtweerstand is. Dit is uit te drukken in een dimensieloos getal, de luchtweerstandcoëfficiënt. De Nuna of Eco-runner zijn voorbeelden van voertuigen met een lage coëfficiënt. Een touringcar of vrachtwagen zijn voorbeelden van voertuigen met een hoge coëfficiënt. Een lage luchtweerstandcoëfficiënt is niet de belangrijkste eigenschap die een

De autosport, en met name de Formule 1, staat erom bekend dat het continu de grens opzoekt. Zo is het een tijd normaal geweest om met flexibele vleugels rond te rijden. Dit soort vleugels waren zo gemaakt dat de vleugel bij een hoge snelheid, en dus een hogere kracht op de vleugel, dusdanig vervormde dat de vleugel vlakker ging staan. Hierdoor werd de weerstandscoëfficiënt verlaagd op de rechte stukken, waardoor de topsnelheid met een paar kilometer per uur werd verhoogd. In 2006 zijn beweegbare onderdelen op Formule 1 wagens verboden. Dit verbod is er gekomen, omdat het gevaar op het breken van de vleugel te groot was geworden. De vleugels werden steeds dunner.

26


Het team van McLaren kwam in 2010 met een nieuwe vinding om de topsnelheid te verhogen. Deze vinding, F-duct genaamd, bestaat uit een luchtinlaat op de neus van de wagen waardoor koele lucht wordt aangevoerd om de motor te koelen. Op lange rechte stukken, waar de coureur niks te doen heeft met zijn linkerbeen, kan hij met zijn knie het luchtkanaal blokkeren. De lucht stroomt dan via een ander kanaal langs de motor en komt er aan de achterkant van de wagen weer uit. In dit proces neemt hij ook alle andere lucht, die bestemd is voor koeling van de motor, mee. Hierdoor wordt de weerstandscoëfficiënt nog lager en stijgt de topsnelheid met ongeveer drie kilometer per uur. De F-duct was ingenieus omdat er geen beweegbare onderdelen voor nodig waren, het was dus niet in strijd met de reglementen. Desondanks is het verboden, omdat het de coureur te veel zou afleiden tijdens het rijden. In plaats hiervan is het ‘Drag Reduction System’ ingevoerd. Het systeem is uitgebreid beschreven in editie 18-5 van de Slurf door Jeffrey Geudeke. Dit is eigenlijk niets meer dan een beweegbare achtervleugel. De coureur krijgt de mogelijkheid om de achtervleugel op een bepaald recht stuk te openen om zo een hogere topsnelheid te halen. Dit is door de autosportfederatie ingevoerd om het aantal inhaalmanoeuvres, en dus de sensatie, te verhogen. Het Drag Reduction System is de enige uitzondering op het verbod van beweegbare onderdelen op een Formule 1 auto.

Diffusor

Zoals eerder genoemd, wordt neerwaartse kracht opgewekt doordat er onder een object een lagere druk heerst dan erboven. Dit wordt in het geval van auto’s opgewekt door lucht sneller onder het object door te laten stromen dan eroverheen. Als een ontwerper er dus in slaagt om lucht via een ingenieus systeem eenvoudig en snel tussen wegdek en bodemplaat te laten stromen, kan de wegligging nog meer worden verbeterd. Een bijkomend voordeel is dat de luchtweerstandcoëfficiënt hier niet door groeit. Dit is in tegenstelling tot spoilers, waar dit wel het geval is. Een dergelijk systeem wordt een diffusor genoemd. De lucht wordt over de gehele breedte van de auto in smalle kanalen geleid naar de achterkant van de auto. Volgens de wet van Bernouilli stijgt de stroomsnelheid als een fluïdum van een breed naar een smal kanaal stroomt. Hierdoor ontstaat

er een drukverschil en wordt de wagen als het ware naar beneden gezogen. De diffusor bestaat al een tijdje in de autosport, maar er zijn met name binnen de Formule 1 een aantal variaties op de diffusor geïntroduceerd. Eén daarvan is de dubbele diffusor. De naam zegt het eigenlijk al, het diffusor systeem is dubbel uitgevoerd waarbij een deel van de luchtstroom door de eerste diffusor wordt versneld en weggezogen. De tweede diffusor neemt dan de rest van de lucht voor zijn rekening. Hierdoor wordt er meer lucht door de diffusors verwerkt dan een enkele diffusor kan verwerken. Formule 1 ontwerper Mike Gascoyne schat dat dit systeem per ronde van ongeveer vijf kilometer ongeveer een halve seconde winst oplevert. Dit lijkt slechts een klein verschil, maar in de Formule 1 kan dat het verschil tussen de eerste en tiende plaats zijn.

F1 Technical

Zodra het effect van de achtervleugel wegvalt doordat de vleugel breekt, wordt de wagen praktisch onbestuurbaar en is een levensgevaarlijke crash op hoge snelheid zeer waarschijnlijk niet te vermijden.

De geavanceerde diffusor van een Formule 1 auto

In de jaren tachtig is er ook een variant gevonden op de ‘normale’ diffusor. Naast de normale lucht die door het systeem stroomt, werden ook de warme uitlaatgassen van de motor langs de diffusor geleid. Dit systeem heeft eigenlijk twee positieve gevolgen. Ten eerste wordt de turbulentie die veroorzaakt wordt door de draaiende wielen enigszins weggeleid van de achtervleugel. Daarnaast zorgen de gassen ervoor dat de stroomsnelheid nog meer verhoogd wordt. Meer deeltjes door hetzelfde kanaal heeft namelijk een hogere snelheid als gevolg. De geblazen diffusor heeft één groot nadeel. Als de bestuurder gaat remmen, of het gas los laat, zal het effect van de uitlaatgassen wegvallen, waardoor de neerwaartse druk ineens zakt. Dit heeft dan een slechtere wegligging tot gevolg en kan leiden tot zware ongelukken. Daarom is de geblazen diffusor tegenwoordig verboden in de Formule 1. Er is in 2011 nog wel een systeem ontwikkeld door Red Bull Racing dat hetzelfde werkt als de geblazen diffusor. Het verschil met het systeem van de jaren tachtig is dat de motor is aangepast zodat er ook tijdens het loslaten van het gaspedaal nog wel gassen uit de 27


uitlaat stromen, dit werd ‘engine mapping’ genoemd. Bij de eerste versie van het nieuwe systeem werd alleen de lucht die normaal gesproken door de motor stroomde hiervoor gebruikt. De aanvoer van brandstof werd compleet stop gezet. Dit werd ook wel ‘cold blowing’ genoemd. Een paar maanden later hadden teams een methode gevonden om alsnog warme lucht door de diffuser te blazen. De brandstof werd omgeleid en vlak voor de uitlaat verbrand. Bij beide varianten van de geblazen diffusor is er van een plotseling verlies aan neerwaartse kracht geen sprake en is het ook niet gevaarlijk. Desondanks zijn deze systemen uiteindelijk ook verboden omdat het in strijd is met het reglement dat beweegbare onderdelen verbiedt. De uitlaatkleppen van de motor openden namelijk zodra het gas losgelaten werd.

Blogcritics

Buiten de autosport worden er eveneens ontdekkingen gedaan op het gebied van bodemplaten. Delftse ingenieurs van het spin-off bedrijf Actiflow hebben in 2009 een nog onbekend poreus materiaal verwerkt in een bodemplaat. Dit materiaal zuigt lucht weg onder de bodemplaat en stuurt het via een intern kanaalsysteem naar de achterkant van de auto. Hierdoor daalt de luchtweerstand en wordt de wegligging verbeterd. Actiflow heeft dit systeem ontwikkeld in opdracht van Ferrari die dit op hun beurt hebben verwerkt in de Ferrari 599XX, wat een paradepaardje van de Italiaanse sportwagenbouwer is.

De beweegbare achtervleugel van de Bugatti Veyron

Actieve aerodynamica

Sportwagens voor de openbare weg worden de laatste tijd steeds vaker uitgerust met een nieuwe aerodynamische vinding, genaamd actieve aerodynamica. De statische vleugels van vroeger zorgden weliswaar voor een betere wegligging, maar bij het behalen van een zo hoog mogelijke topsnelheid zaten ze eigenlijk in de weg. Het zou beter zijn als de vleugel vlak staat op een recht stuk weg, en recht overeind als er door een bocht gereden wordt. Dit is precies 28

wat actieve aerodynamica oplost. Het is een hoogstaand staaltje techniek dat, voor elke omstandigheid, berekent wat de meest optimale afstelling van de aerodynamische onderdelen is. Afhankelijk van de voorkeuren van de bestuurder kiest het systeem dan voor de snelste, meest comfortabele of milieuvriendelijkste afstelling van de auto. De beweegbare vleugel is niet het enige onderdeel van de actieve aerodynamica. Ook het openen en sluiten van ventilatiegaten en aanpassing van de rijhoogte worden meegenomen in de berekening. Deze aanpassingen kunnen allemaal worden gedaan terwijl de auto rijdt. Aan het begin werden alleen de allerbeste sportwagens zoals de Bugatti Veyron, McLaren P1 en Porsche 918 met het systeem uitgerust, maar inmiddels worden er zelfs al primitieve vormen van het systeem geïnstalleerd in stadsauto’s. Bij alle modellen van Porsche is het zelfs standaard uitgerust.

Wist je dat...

de topsnelheid van sommige superauto’s dusdanig hoog ligt dat de beweegbare achtervleugel wordt gebruikt als rem? Het idee lijkt een beetje op de flappen die vliegtuigen gebruiken bij het landen.

Met actieve aerodynamica nemen we een kijkje in de toekomst waarin we afscheid nemen van de klassieke aerodynamica, bekend van de windtunnels en computersimulaties. Deze klassieke aerodynamica wordt vervangen door een wereld waar de auto zelf dergelijke berekeningen kan uitvoeren en de vorm van de wagen zelf minder belangrijk wordt. De autosport is altijd al een medium geweest waar allerlei vindingen worden gedaan die later worden toegepast in de normale stadsauto. Voorbeelden hiervan zijn ‘Traction Control’, Anti Blokkeer Systeem voor de remmen en het Kinetic Energy Recovery System, waar hitte afkomstig van de remmen wordt omgezet in kinetische energie. Aerodynamica kan ook een dergelijke rol gaan spelen bij het verbeteren van ons milieu. Vooral op het gebied van brandstofbesparing, of in de toekomst stroombesparing, valt er veel winst te boeken. Wie weet rijden we dus over een aantal jaren wel in een elektrische auto met een beweegbare achtervleugel naar ons werk. Wouter van der Wal


ITâ&#x20AC;&#x2122;S JUST A PILING TEMPLATE

TWD is a dynamic engineering firm specialized in the design of customized structures and tools for offshore installation projects. Working from concept to detail, we provide creative designs and fabrication services for the offshore and civil markets.

But it can place wind turbine foundations twice as fast

Flexibility, practicality and creativity are the driving forces behind each of our designs and our enterprising work ethic.

WE ARE ALWAYS LOOKING FOR CREATIVE COLLEAGUES!

GET IN TOUCH

W E T

WWW.TWD.NL/CAREERS HR@TWD.NL +31 10 294 03 74 CHECK OUR WEBSITE FOR THE ENGINEERING VACANCIES WWW.TWD.NL/CAREERS

OFFSHORE - CIVIL - SALVAGE

WWW.TWD.NL


| In het kort

Wikimedia

Ontsnapping van Alcatraz is bewezen

Het eiland Alcatraz

Onderzoekers van de TU Delft hebben aangetoond dat drie ontsnapte gevangenen uit de gevangenis Alcatraz hun ontsnappingspoging hebben kunnen overleefd. De gevangenis ligt op een eiland in de baai van San Francisco. Door de stroming in de baai was het destijds volgens de FBI nooit mogelijk om een tocht vanaf het eiland te overleven. In 2013 is er een onderzoek gestart aan de TU Delft waar ze de stromingen uit 1962 hebben gesimuleerd. Daaruit bleek dat er een kleine tijdspan was waarbij het wel mogelijk was om aan wal te komen. Dit is uiteindelijk door de drie onderzoekers getest met eenzelfde soort boot als van de gevangenen, gemaakt van regenjassen en lijm. Hiermee is het gelukt om van Alcatraz naar de kust te komen.

MAGGRAV

Transparant hout kan glas vervangen

Het doorzichtige hout met glasachtige eigenschappen

Tegenwoordig is het mogelijk om in afzienbare tijd in een industrieel proces fineerhout zo te behandelen dat dit glas kan vervangen in ramen en zonnepanelen. Het transparante houten materiaal zou geschikt zijn voor massaproductie en heeft als groot voordeel dat het aanzienlijk goedkoper is dan glas. Het fabricageproces verloopt in twee stappen. Allereerst vindt er verwijdering van de houtstof, ligine, plaats. Vervolgens krijgt het poreuze fineersubstraat een impregnatie met een polymeer. Door het verwijderen van de houtstof is het materiaal zwakker geworden, maar door het substraat op te vullen met PMMA wordt het materiaal ruwweg twee keer zo sterk als het oorspronkelijke hout. De lichttoetredingsfactor van het materiaal is 85 procent.

Wired

Ruimtesondes met zeilen

Impressie van de ruimtesonde met zeilen 30

De Russische ondernemer Yuri Milner heeft een plan bedacht om ruimtesondes naar een ander sterrenstelsel te sturen. Deze sondes worden niet op de normale manier aangedreven, maar er wordt gebruik gemaakt van zeilen. Deze zeilen worden dan vanaf aarde gevoed door een zeer krachtige laser. Het eerste doel is om de ster Alpha Centauri te bereiken, dit is de ster die het dichtst bij onze zon ligt. De sondes kunnen in theorie een snelheid van 60 000 kilometer per seconde halen. Hierdoor is Alpha Centauri in twintig jaar te bereiken. Eenmaal daar aangekomen moeten de sondes fotoâ&#x20AC;&#x2122;s gaan maken van eventuele planeten die om de ster heen draaien. Er is op dit moment honderd miljoen dollar beschikbaar om de haalbaarheid te onderzoeken.


De Britse professor Andrew Wiles heeft gedaan wat geen enkele wiskundige in de afgelopen driehonderd jaar is gelukt. Hij heeft de laatste stelling van Fermat bewezen. De stelling zegt dat er geen positieve getallen a, b en c bestaan, zodanig dat an + bn = cn voor een getal n groter dan twee. Een simpel voorbeeld hiervan is de som van twee derdemachten, deze leveren namelijk nooit een derdemacht op. Echter, deze hele simpele rekensom viel heel moeilijk te bewijzen. Het koste Wiles twintig jaar, waarin zich hij zeven jaar volledig afgezonderd over de stelling had gebogen. Het bewijs van honderd pagina’s is dit jaar beloond met de ‘Abelprijs’, de Nobelprijs voor de wiskunde. Dit was inclusief een bedrag van zes miljoen Noorse Kronen.

The Munich Eye

Laatste stelling van Fermat na 300 jaar bewezen

De Britse professor Andrew Wiles

Iedereen gebruikt ze wel op social media, emoji’s. Deze digitale gezichtjes laten zien hoe wij over bepaalde gebeurtenissen denken. Echter, uit een recent onderzoek blijkt dat de ontvanger vaak een hele andere interpretatie heeft van de emoji dan die de zender bedoelt. Onderzoekers legden proefpersonen verschillende emoji’s voor en vroegen deze te beschrijven. Ze konden aangeven of de desbetreffende emoji een negatieve of positieve emotie bij hen opriep. Bij de watertandende emoji ontstaan bijvoorbeeld vaak misverstanden. Sommige mensen interpreteren deze emoji als positief terwijl anderen deze als negatief ervaren. Denk dus voortaan tweemaal na voordat je een emoji verstuurt. Zo kun je ongemakkelijke gesprekken voorkomen.

DavidParody

Misverstanden door emoji’s

Emoji’s kunnen veel verwarring veroorzaken

Amerikaanse wetenschappers wilden onderzoeken of herinneringen tijdens Alzheimer ergens in het brein opgeslagen blijven. Patiënten die aan deze ziekte lijden kunnen zich namelijk vaak veel zaken niet meer herinneren. Er is een onderzoek uitgevoerd bij muizen met beginnende Alzheimer waarbij geprobeerd is om een groep cellen, die door Alzheimer waren uitgeschakeld, weer opnieuw te activeren. Hierdoor kwamen de herinneringen voor de muizen weer tot leven. Op deze manier zijn wetenschappers er dus in geslaagd om het geheugen van deze muizen te reconstrueren. Dit is echter nog niet mogelijk bij mensen. Toch stellen de onderzoekers dat de ontdekking een behandeling van Alzheimer weer een stap dichterbij heeft gebracht.

ICT&Health

Geheugen van muizen met Alzheimer teruggebracht

Illustratie van de gevolgen van Alzheimer 31


HelpsHealthy

De weg van het water Eén van de basisbehoeften van de mens is water. Schoon drinkwater is voor ons bijna vanzelfsprekend, voordat het water echter geschikt is om te drinken, heeft het een lange weg afgelegd. In ons waterrijke land zijn vele bronnen van water. Veel water wordt rechtstreeks uit de grond gepompt en is door de zuiverende werking van bacteriën en zandlagen direct geschikt om te drinken. Echter, men dient door de toenemende consumptie naar andere bronnen te zoeken om te voorkomen dat onze natuurlijke bronnen leeggepompt worden. Eén van de meest toegankelijke is oppervlaktewater, hieronder vallen sloten, kanalen en meren. Dit water dient eerst gezuiverd te worden voor het gedronken kan worden. Door de toenemende mate van vervuiling door onder andere bestrijdingsmiddelen en medicijnen is het zuiveringsproces, dat stamt uit 1974, niet meer afdoende. 32

Dit oude proces was gebaseerd op de ontsmetting van water door waterstofperoxide en chloor. Door de grotere vraag en nieuwe uitdagingen heeft het bedrijf PWN een nieuwe waterzuiveringsinstallatie ontwikkeld in Andijk, Noord-Holland. In deze installatie wordt water uit het IJsselmeer omgezet in drinkwater.

Het IJsselmeer als waterbron

Het gebruik van water uit het IJsselmeer brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Zo wil men niet dat vissen, die in het IJsselmeer leven, in de installatie terecht komen. In dit geval is er een oplossing voor bedacht. Vissen hebben receptoren waarmee ze magnetische velden kunnen waarnemen. Door middel van een sterk magnetisch veld in het kanaal naar de installatie worden ze afgeschrikt. De vissen die dit waarnemen, raken verward en zwemmen terug. Het water kan nu beginnen aan zijn weg tot drinkwater. De eerste stap in het produceren van drinkwater is ontharding. Aan het water wordt natronloog toegevoegd en zo ontstaan kalkdeeltjes. Deze zakken naar de bodem, waardoor het water zachter wordt. Dit zorgt voor een betere smaak en minder kalkafzet in bijvoorbeeld kranen. Het ontharde water komt in een spaarbekken terecht, hier wordt het negen weken opgeslagen. Door natuurlijke processen wordt het water schoner. Zo wordt het water in beweging gehouden door lucht onderin de bekken te pompen. Algen komen daardoor diep in het water terecht.


PWN Technologies

Er is een tekort aan licht om verder te leven en daardoor sterven ze af. Op een diepte van vijftien meter zit een buis naar het inlaatkanaal van de installatie. Vanaf hier begint de mechanische reiniging. Ten eerste wordt het water door een trommelzeef geleid. In het midden van de trommelzeef wordt het water binnen gelaten en moet het door gaatjes van 0,1 millimeter dringen voor verdere verwerking. Op deze manier komen takjes, stukjes plastic en andere grove vervuilingen niet de installatie binnen. Vervolgens wordt het water doorgepompt, dit gaat met maximaal vijfduizend kubieke meter per uur, omgerekend zijn dit ongeveer twee badkuipen per seconde.

De nieuwe waterzuiveringsinstallatie in Andijk

Suspended Ion eXchange

In dit water zitten veel organische stoffen en deze zijn op te splitsen in twee delen. Het eerste deel zijn de opgeloste organische koolstoffen, welke afkomstig zijn van de ontbinding van planten en dieren. Het tweede deel bestaat uit stoffen zoals fosfaat, nitraat en sulfaat. Al deze stoffen kunnen verwijderd worden door het ‘Suspended Ion eXchange’ proces, kortweg SIX. Bij deze procedure wordt er een hars toegevoegd aan het water, dit zijn kleine bolletjes ijzerchloride. De negatieve chloride-ionen lossen op in het water en de relatief positieve ijzerionen trekken de in water opgeloste organische stoffen aan. De suspensie van water en harskorrels wordt gescheiden in een lamellenstraat. De korrels bezinken en het water, ontdaan van organische stoffen, stroomt door. De hars wordt naar een regeneratievat geleid, waar deze hergebruikt kan worden door er een zoutoplossing aan toe te voegen. De organische stoffen laten los van de ijzerionen en de zoutionen binden zich, ze wisselen als het ware om van positie. Hierna kan het weer hergebruikt worden in het proces. Het afvalproduct, de oplossing van organische stoffen en chloride wordt vervolgens naar de zee geleid. Dit is niet schadelijk, omdat de oplossing minder zout is dan de zee.

Filtreren met membranen

Al eerder vermeld zijn de nieuwe vervuilingen in het oppervlaktewater zoals de restanten van medicijnen, gewasbestrijdingsmiddelen en drugs. De meest eenvoudige en efficiënte methode om deze verontreinigingen te verwijderen is filtratie. Echter, de moleculen zijn zo klein, dat er een nieuwe techniek voor ontworpen is, genaamd CeraMac. De methode maakt gebruik van tweehonderd keramische membranen per filter. Deze zijn betrouwbaarder dan die van polymeer, er kunnen namelijk geen plastic stukjes afbreken, welke het water kunnen vervuilen. Ook heeft de keramische variant kleinere poriën, waardoor de vervuilende moleculen beter gefiltreerd kunnen worden. Het water wordt door de keramiek gedrukt. De te grote deeltjes blijven achter in de membranen. Dit heeft als nadeel dat deze periodiek schoongemaakt moeten worden. Om de capaciteit van de zuiveringsinstallatie te waarborgen is daarom ook alles dubbel uitgevoerd. Bij onderhoud zal een parallel staande installatie de taken overnemen. Zodoende zal, wanneer een membraan gereinigd dient te worden, de consument niet zonder water komen te zitten. De membranen filtreren deeltjes tot een diameter van één tienduizendste van een millimeter. Er zitten echter nog steeds restanten in van de eerdergenoemde vervuilingen.

Water in het zonnetje

Om ook de laatste resten nog te verwijderen wordt een laatste behandeling uitgevoerd, daarvoor moet eerst waterstofperoxide worden toegevoegd. De laatste schadelijke moleculen worden kapot gemaakt door middel van UV-straling met een zeer hoge energie. Deze straling is bij hoge dosering schadelijk voor de mens, doordat het DNA-moleculen kan aantasten. Hier maakt men er juist handig gebruik van. Doordat UV-straling de bindingen tussen moleculen kapot maakt, vernietigen bacteriën en virussen zichzelf. Ook zet de straling de eerder toegevoegde waterstofperoxide om in waterstofoxide. Deze stof is zeer reactief en reageert met de laatste resten van de gewasbestrijdingsmiddelen, drugs en medicijnen. Na deze laatste behandeling zijn alle gevaren voor de mens, die eerder in het water zaten, verwijderd. De restanten van deze moleculen worden door middel van een koolstofbad verwijderd. De koolstof bindt zich aan deze moleculen en wat overblijft is puur zuiver drinkwater.

Problemen met oppervlaktewater

Het oppervlaktewater krijgt, zoals eerdergenoemd, met steeds meer vervuilingen te maken. Een belangrijke oorzaak ligt in de manier waarop in Nederland landbouw 33


Op dit gebied is enkele jaren terug een belangrijk inzicht gekomen, bij een onderzoek naar een plantje dat eerst gezien werd als ongewenst en afval, namelijk kroos.

Het hierboven geschetste probleem is het gevolg van de vraag naar een hogere efficiëntie binnen de landbouw, de keuze om daarvoor mest te gebruiken komt met name voort uit het feit dat er in Nederland te veel vee is. De veestapel en daarmee de mestproductie is hoog en daardoor zijn de prijzen relatief laag. Mede door de lage prijs is het niet rendabel de mest te transporteren naar gebieden waar de grond arm is aan voedingsstoffen. De goedkoopste optie is om deze uit te rijden over de naburige percelen, met alle gevolgen van dien.

De UV-stralingsbuizen

Wist je dat...

een gemiddelde Nederlander 119 liter water per dag gebruikt? Dit is gelijk aan een bad vol. Het meeste water wordt verbruikt tijdens een douchebeurt, al snel vijftig liter. Een belangrijke regulator voor de hoeveelheid mest was tot voor kort het melkquotum. Door dit quotum mocht een veehouder een bepaalde hoeveelheid melk produceren, bij overschrijding van deze norm volgde een fikse boete. In deze situatie was er een mestoverschot, maar deze werd niet groter. Dit quotum is echter begin dit jaar afgeschaft. Hieraan voorafgaand hebben veel veehouders hun bedrijven uitgebreid, zo hoopten ze meer te verdienen. Ze zijn hierbij echter de fosfaat- en nitraatwetgeving uit het oog verloren. Door de toename van de veestapel is Nederland nog meer van deze stoffen gaan produceren, wat tot flinke boetes door Europa kan leiden. Er dient dus een oplossing te komen voor dit probleem. De huidige aangedragen oplossing is het natuurlijk laten krimpen van de veestapel door de lage melkprijs. Dit zorgt echter op de lange termijn niet voor de oplossing van het al bestaande mestoverschot. 34

PWN Technologies

wordt bedreven. Door het toepassen van kunstmest, drijfmest en bestrijdingsmiddelen wordt geprobeerd de opbrengst per hectare te verhogen. Deze manier van werken kent echter veel nadelen. Zo worden als gevolg van het gebruik van mest, zowel in natuurlijke- als kunstmest vorm, veel sloten vervuild met de nitraten en fosfaten. Dit komt doordat veel hulpstoffen uitspoelen naar de sloten, als gevolg van dat in de bemestingswerkgang de volledige dosis meststoffen in één keer wordt toegepast en de gewassen niet zo snel alles kunnen opnemen. Met name snelgroeiende organismen zoals algen profiteren hiervan. Binnen korte tijd kan een algenpopulatie de complete sloot vullen. Daarbij verdrukt het andere planten, waardoor uiteindelijk hogere orden organismen in de verdringing komen.

De groene oplossing

Kroos is een klein plantje dat zich kenmerkt door in zeer korte tijd een complete sloot te bedekken. Dit wordt vaak gezien als ongewenst, omdat het plantje gemalen kan verstoppen en sloten kan verstikken. Het plantje heeft echter een nuttige eigenschap, het kan heel goed de meststoffen fosfaat en nitraat opnemen. Zo is enige jaren terug het idee ontstaan om mest uit het ontstane mestoverschot op te lossen in een waterbassin en hierop kroos te laten groeien. Het kroos neemt de meststoffen op en zet deze om in zijn eigen biomassa. Enorm waardevol hierbij is dat het kroos zeer eiwitrijk is en dat is weer een gewenste eigenschap voor veevoer. Op dit moment wordt de behoefte aan eiwitten voldaan met soja, deze wordt vanuit de andere kant van de wereld geïmporteerd. De vervuilingen bij de productie van soja, door ontbossing en transport, zijn dermate groot dat een beter alternatief gewenst is. Dit zou simpelweg met het kroos kunnen dat groeit op het eigen mestoverschot. De weg hiernaartoe is nog lang. Vele onderzoeken naar de veiligheid en gevolgen zijn nog gewenst. Ook dienen er nog constructieve oplossingen te worden gezocht voor het voorkomen van de vervuiling door resten van drugs, medicijnen en bestrijdingsmiddelen. Gelukkig is de nieuw ontwikkelde technologie voldoende om ons drinkwater hiervan te ontdoen. Tot die tijd, dus geen zorgen over een glas lekker drinkwater. Coen Bakker


How do you stop thermal expansion... even by a nanometer? Join ASML as a Mechanical Engineer and help push the boundaries of technology. At ASML we bring together the most creative minds in science and technology to develop lithography machines that are key to producing cheaper, faster, more energy-efficient microchips. Not surprisingly then, Mechanical Engineering at ASML is rather special. For example, most of us are familiar with handling fire-water type temperature gradients, but at ASML you’ll have to control temperatures to within an incredible +/-10 mK, which is necessary to prevent a 300 mm wafer from expanding or shrinking – even by a nanometer. If it does, catastrophic misalignments will happen. You’ll also need to work within a tolerance window of an unimaginable 0.1nm. Just two examples of what you will face at ASML. Engineering achievements that require superb understanding of thermal dynamics as well as mechanical design. If you’re up for the challenge, we’ll put you in a multidisciplinary team and give you plenty of freedom to experiment and learn new skills. Although your silicon wafers won’t expand, your own knowledge definitely will.

www.asml.com/careers

/ASML

@ASMLcompany


| De Studentenraadsverkiezingen De Studentenraad van de Technische Universiteit Delft is de wettelijke gesprekspartner van het College van Bestuur en behartigt de belangen van studenten. Vanaf collegejaar 2011-2012 bestaat de Studentenraad uit twee partijen: Lijst Bèta en ORAS. De Studentenraad heeft tien leden, dit jaar zijn zeven man afkomstig van ORAS en drie van Lijst Bèta. Elk jaar zijn er in mei verkiezingen om te bepalen wie er het jaar daarop in de raad mogen plaatsnemen.

ORAS De drie pijlers

Hoog in de toren van EWI huisvest een vereniging die al 43 jaar opkomt voor de Delftse student. Een vereniging die de kwaliteit van de TU Delft waarborgt aan de hand van drie pijlers: onderwijs, faciliteiten en ontplooiing. ‘Het vertegenwoordigen van de belangen van de gemotiveerde en actieve TU Delft studenten is de beste manier om de kerntaak van ORAS te beschrijven’ vertelt Lex Razoux Schultz, voorzitter van de Studentenraad namens de huidige ORASfractie. ‘Om de beste ingenieur te worden heeft men niet alleen goed onderwijs nodig, maar moet men bijvoorbeeld ook toegang hebben tot een goede Universiteits Bibliotheek en moet er de mogelijkheid zijn om deel te nemen aan een commissie, bestuur of een eigen start-up te beginnen. Dit is waar ORAS voor staat, en dit zullen we blijven verdedigen.’ Binnen ORAS zijn momenteel drie studenten fulltime bezig met het verbeteren van het onderwijs. Twee studenten houden zich bezig met faciliteiten, opgesplitst in ICT en campus. Denk hierbij aan studieplekken, horeca, onderwijszalen, een vervanging van Blackboard of software voor studenten. De overige twee studenten houden zich bezig met internationalisering, ondernemerschap en erkenning en financiële compensatie voor bestuurs- en commissiewerk en Sport & Cultuur. Ook al voelt het voor de huidige fractie als gisteren dat ze voor het eerst samenzaten met het College van Bestuur, is de voorbereiding voor de volgende verkiezingscampagne alweer in volle gang. Hiervoor vond de huidige ORASfractie weer zeven enthousiaste studenten die in mei hun uiterste best gaan doen om de campus ook dit jaar weer te hullen in groen-gele tinten. Ook twee werktuigbouwkunde studenten lopen dit jaar campagne. Lucas Pijnacker Hordijk 36

en Valérie de Vlam gaan samen met vijf andere studenten opnieuw voor zeven van de tien zetels. Zij worden geholpen door 23 lijstduwers waaronder Pieter Imhof, de voorzitter van Gezelschap Leeghwater.

Lucas vertelt over ORAS

‘Ik ben zeer trots dit jaar campagne te lopen met ORAS voor de Studentenraad’ vertelt Lucas. ‘De afgelopen jaren heeft ORAS vele veranderingen kunnen doorvoeren om studeren zo aangenaam mogelijk te maken. Dit zie je terug in meer studieplekken, langere openingstijden van de Universiteits Bibliotheek en online volgen van college op Collegerama. Ontplooiing van de Delftse student staat bij ons ook hoog in het vaandel. Zo konden we het behoud van de RAS waarborgen en zetten we ons in voor minder verplichtingen op de TU Delft. Op deze manier steunen we de gemotiveerde student die meer wil dan alleen studeren.’

ORAS

De Studentenraad

De Campagne Commissie van ORAS

Valérie geeft aan waarom zij voor ORAS gaat

Voor Valérie kan de campagne ook niet snel genoeg beginnen: ‘Studenten de ruimte geven voor persoonlijke ontwikkeling in de unieke Delftse studentencultuur is een onderdeel van een fantastisch leerproces en een goede basis voor de toekomst. Studenten krijgen in Delft de kans uit te blinken op organisatorisch vlak maar genieten tegelijkertijd onderwijs van hoge kwaliteit. Dit niveau garanderen en verbeteren vraagt om een constante kritische houding en een onderwijsinstelling die mee zal evolueren met de tijd. Zo willen we in de toekomst nog meer studieplekken creëren, de mogelijkheid voor studenten om hun tentamen online in te kijken, een MyTUDelft, MyS&C app en collegegeldvrije besturen. Zo kunnen we ervoor zorgen dat iedereen in de toekomst afstudeert als een volwaardig ingenieur.’


Christiaan Meijer schrijft over Lijst Bèta

Het is al bijna zover, de Studentenraadsverkiezingen komen er weer aan. Ik ben Christiaan en ik sta dit jaar op nummer één voor Lijst Bèta. Na drie jaar aan de TU Delft en een half jaar aan een Amerikaanse universiteit gestudeerd te hebben, moet ik zeggen dat het onderwijs op de TU Delft echt van topniveau is. We staan consequent in de top van universiteit ranglijsten en onze alumni behoren tot de absolute wereldtop. Alleen al om deze positie te behouden, of liever nog te verbeteren, moeten we wel flink blijven nadenken over onderwijsverbetering. Er is ook zeker nog wel wat te verbeteren aan het onderwijs op de TU. Zo heb ik tijdens mijn studie nog vaak genoeg het gevoel gehad dat het toch echt veel beter kan. Een docent die college geeft en daar toch niet echt voor geschikt is. Of een vak waarbij je bedolven wordt in het tussentoetsen of huiswerk. Naar mijn idee verlies je bij deze verschoolsing van het onderwijs juist iets wat een universiteit eigen is: de vrijheid om te studeren op jouw manier en de daarbij horende verantwoordelijkheid. Daarom wil ik me komend jaar erg graag, namens Lijst Bèta, gaan inzetten voor beter onderwijs op de TU Delft. Hierbij zou ik me willen richten op meer autonomie voor de Delftse student. Zo kan elke student studeren op zijn eigen manier. Dit betekent minder verplichte tussentoetsen en colleges. Volgens mij is verantwoordelijkheid nemen namelijk één van de belangrijkste vaardigheden van een Delftse ingenieur. Meer autonomie betekent voor mij ook meer keuzevrijheid in het curriculum. Door te kiezen wat jij interessant vindt, ben je automatisch gemotiveerder en heb je meer plezier in je studie. Ik vind dat de keuzes binnen het curriculum bij jou moeten blijven liggen. Daarom zetten wij ons in voor meer keuzevrijheid bij onder andere het Bachelor Eind Project en de minors. Lijst Bèta gelooft in de gemotiveerde student. Wij denken dat motivatie de drijfveer is achter het ontwikkelen van een topingenieur. Motivatie kan ontstaan door de volgende omstandigheden.

Doel

Geef studenten een helder doel om naar toe te werken. Wij bedoelen hiermee geen studiepunten, maar juist een beeld van hoe de stof later relevant is. Als het duidelijk is wat een student later heeft aan de stof die hij leert, dan geeft dat hem automatisch een reden om die stof te leren. Hiervoor

is ook structuur en duidelijkheid nodig. In het onderwijs kan dit tot uiting komen door heldere doelen te stellen en verwachtingen kenbaar te maken. Daarnaast is het heel belangrijk dat die relevantie ook echt uitgelegd wordt.

Uitdaging

Alle vakken op de TU Delft moeten uitdagend zijn, zo wordt er het meeste van geleerd. Op de TU Delft zijn er verschillende vakken waarbij het overnemen van de slides volstaat, het is niet uitdagend. Zodra vakken projectgericht en uitdagend zijn, worden ze als veel leerzamer ervaren. Zoals bijvoorbeeld bij het project ‘Bucky Lab’ van de studie Bouwkunde, waarbij de enige vereiste voor het project het bouwen van een zonwering is. Verbetering is mogelijk door rekening te houden met verschillende leerstrategieën van studenten en het onderwijs hier op aan te laten sluiten.

Vrijheid

De student maakt de beslissing om te gaan studeren. Deze moet daarom ook vrijheid hebben om te bepalen wat en hoe hij studeert. Zonder die vrijheid wordt studeren niet meer iets wat de student zelf wil, maar iets wat hij moet doen. In het onderwijs kan dit tot uiting komen door keuzevrijheid in het curriculum, minder verplichtingen, meer verantwoordelijkheid, meer keuze bij projecten en autonomie over je eigen leerproces.

Lijst Bèta

Lijst Bèta

De Campagne Commissie van Lijst Bèta

Stemmen voor de Studentenraad is van zeer groot belang. Op de TU Delft wordt elk jaar massaal gestemd, hierdoor kan de Studentenraad zijn stem duidelijk laten horen aan het College van Bestuur. Zij hebben veel daadkracht binnen de universiteit. Elke student van de TU Delft kan op 18 en 19 mei stemmen via Blackboard. 37


Thinkstock

Het materiaal van de toekomst Snellere computers, flexibele mobieltjes of bestrijding van kanker. Het is mogelijk met een nieuw soort materiaal genaamd grafeen. Het enige wat ons nog tegenhoudt, is de wetenschappelijke voortgang. Het begon duizenden jaren geleden met steen en hout, de materialen die de oermens gebruikte voor wapens en onderdak. Deze grondstoffen lagen toen immers voor het oprapen. Sindsdien zijn er miljoenen verschillende materialen met diverse eigenschappen bijgekomen. Processen om tot deze materialen te komen, zijn steeds geavanceerder geworden. Vooral in de laatste jaren is veel gegoocheld met het laten reageren van stoffen op extreme temperaturen of hele hoge druk. Een paar jaar geleden is een nieuw materiaal ontdekt, grafeen. Het bijzondere aan deze ontdekking is dat het proces om grafeen te maken vrij eenvoudig is. Zo eenvoudig dat het waarschijnlijk al duizenden keren is 38

gedaan. Hier speelt noch temperatuur- noch drukverschil een rol. Grafeen is ook geen product van een chemische reactie. Voor dit proces is simpelweg een potlood en een stukje plakband nodig.

Van grafiet tot grafeen

In een potlood zit een mengsel van grafiet en klei. Grafiet is een grondstof die in de natuur veel voorkomt. Het bestaat uit lagen koolstofatomen die hexagonaal verbonden zijn. Er werd al tientallen jaren theoretisch nagedacht over het kunnen isoleren van één laag koolstofatomen, maar men was van mening dat het te complex was om op zo’n kleine schaal te werken. Echter, het is in 2003 de Nederlander Andrei Geim samen met de Rus Konstantin Novoselov gelukt om één laag grafiet te produceren wat vervolgens grafeen werd genoemd. Dit deden ze door schilfers potlood tussen twee plakbandjes te plaatsen. Vervolgens werden de plakbandjes uit elkaar gehaald waardoor het grafiet van het potlood aan beide kanten bleef plakken. Dit herhaalden ze een aantal keer totdat ze een laag koolstofatomen overhielden die één koolstofatoom dik was. Voor deze vondst kregen de twee wetenschappers in 2010 de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Normaal gesproken is het ongebruikelijk dat er zo kort na een wetenschappelijke doorbraak een Nobelprijs voor de natuurkunde wordt uitgereikt. Echter, het is in dit geval niet heel gek. Grafeen wordt namelijk ook wel het wondermateriaal genoemd.


Wondermateriaal

Hui Won Yun, Seoul National University

Met dit nieuwe materiaal heeft onze toekomst meer potentie. Grafeen heeft namelijk vele praktische materiaaleigenschappen te bieden. De materie is extreem dun en de koolstofatomen zijn, zoals eerder genoemd hexagonaal aan elkaar gekoppeld. Een hexagonale vorm is de stabielste kristalvorm en dat maakt grafeen twee- tot driehonderd keer sterker dan staal. Daarbij zorgt de dunheid van grafeen ervoor dat het materiaal licht, flexibel en transparant is. Eén laag absorbeert namelijk maar twee procent van het licht dat er doorheen gaat. De atomen zitten met covalente bindingen aan elkaar. Deze bindingen zijn zeer sterk waardoor het materiaal goed tegen hoge temperaturen kan. Ook zitten de koolstofatomen relatief dicht op elkaar met als gevolg dat zelfs heliumatomen niet door grafeen kunnen. Maar dat is nog niet alles. Grafeen blijkt namelijk een supergeleider te zijn. Elektronen hebben in de koolstoflaag een honderd keer hogere mobiliteit dan in silicium. Elektronen kunnen zich in grafeen dus honderd keer sneller voortbewegen dan in het materiaal dat nu wordt gebruikt voor de rekensnelheid van onze computers en mobieltjes.

Een pleister van grafeen die de bloedsuikerspiegel controleert

Dit wondermateriaal kan dan ook op talloze manieren worden toegepast, lichtere en sterkere producten, betere accu’s, snellere computers, buigzame schermen en hele fijne filters. Maar het kan ook helpen bij de behandeling van kanker. Dit is mogelijk doordat grafeen puur koolstof is, wat een van de bouwstenen van het leven is. De giftigheid van grafeen voor het menselijk lichaam is daardoor erg laag. Het zal niet worden afgestoten door ons lichaam en kan daarom als een goed transportmiddel dienen van medicijnen die wel afgestoten zouden worden.

hybrides, hebben ook weer verschillende combinaties van materiaaleigenschappen. De wetenschap is daar echter nog niet, maar de mogelijkheden lijken eindeloos. Wellicht staat de mensheid door dit wondermateriaal aan het begin van een technische revolutie.

Wist je dat...

het tennisracket van Novak Djokovic, het eerste product is dat van grafeen gemaakt is? Het is lichter dan een normaal racket, maar hij slaat er harder mee dan ooit.

Productie voor de markt

‘Waarom wordt grafeen dan nog niet gebruikt?’ Dit is de pijnlijke vraag over dit wondermateriaal. Grafeen creëren door middel van potlood en plakband was een ware prestatie van de twee wetenschappers. Helaas is het in de praktijk nu nog onmogelijk om op deze manier grote hoeveelheden grafeen te produceren. Er moet een andere manier worden verzonnen om een grootschalige productie mogelijk te maken. Soms zijn er onderzoekers die claimen dat ze een oplossing hebben gevonden. Een groep Ierse onderzoekers publiceerde bijvoorbeeld een kleine doorbraak twee jaar geleden in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Nature Materials’. Ze plaatsten een mengsel van grafiet en water in een turbine. Door de centrifugale kracht schoven de lagen grafeen van elkaar af en konden ze geïsoleerd worden. Voornamelijk bedrijven als Samsung en Nokia stoppen veel geld en energie in de ontwikkelingen. Ze vertrouwen erop dat grafeen de toekomst is voor flexibele mobieltjes en snellere elektronische apparatuur. Er zijn op de markt al een handje vol producten te koop waar grafeen in is verwerkt. Zo kan je bepaalde ledlampen kopen die nog zuiniger zijn. Daarnaast is er een nieuwe lijn tennisrackets op de markt gebracht met grafeen in het handvat. Hierdoor is het racket steviger zonder dat het ten koste gaat van het gewicht. Helaas laat de echte doorbraak nog op zich wachten en blijft het voor nu bij productie op kleine schaal. Echter, die massaproductie zit er wel aan te komen en dan zijn de befaamde verbogen iPhone’s in broekzakken, verleden tijd. Thomas Ceha

Theoretisch gezien is het ook nog mogelijk om lagen grafeen gecombineerd te stapelen met lagen van andere materialen. De nieuwe materialen die hieruit ontstaan, 39


Frank van der Burg

Afstudeerverhaal Om energiebronnen zoals, olie en gas te kunnen gebruiken zijn kilometers diepe putten nodig. Door de lage olieprijs zijn bedrijven meer dan ooit op zoek naar manieren om hun processen efficiĂŤnter te maken. Vanwege de veiligheid heeft de boorindustrie de neiging om technologische innovaties uit te stellen, maar er lijkt nu toch ruimte voor te ontstaan. Het bedrijf Huisman Well Technology gaat deze uitdaging aan en de afgelopen elf maanden heb ik daar mijn afstudeeronderzoek uitgevoerd.

Het boorproces

Een boorkop snijdt op grote diepte gesteente weg en wordt aangedreven door een lange pijp. Hierbij onstaan zogenaamde cuttings: steentjes met afmetingen tot ongeveer drie centimeter. Om deze cuttings naar het oppervlak af te voeren, wordt een speciaal samengestelde boorvloeistof 40

door de pijp naar beneden gepompt. Vervolgens komen zij langs de buitenwand van de pijp samen omhoog. Echter, cuttings zijn zwaarder dan de boorvloeistof. Het verschil in snelheid dat daardoor ontstaat bemoeilijkt het schoonmaken van de put. Een te hoge concentratie cuttings kan desastreuze gevolgen hebben voor de veiligheid en integriteit van de put, zoals het vastraken van de boorpijp of het te snel slijten van de boorkop.

De opdracht

Het doel voor mij was om een model te ontwikkelen, dat de concentratie cuttings langs de diepte van een boorput kan voorspellen. Het model moet de mogelijkheid bieden om tijdssimulaties uit te voeren en wordt later aan een regelsysteem gekoppeld. De waarde van het onderzoek zou sterk toenemen als simulaties worden vergeleken met metingen. Om het model te ontwikkelen heb ik gebruik gemaakt van het Drift-flux model. Er wordt een mix beschouwd die bestaat uit een vloeibare fase en meerdere vaste fases. De vloeibare fase is de boorvloeistof, de vaste fases zijn gedefinieerd op basis van de afmetingen en massadichtheden van de cuttings. De mix heeft een snelheid, die voor elk verschil in vaste fase wordt aangepast. Vervolgens wordt de snelheid van de vloeibare fase iets naar boven bijgesteld ter compensatie. Er is veel onderzoek gedaan naar het snelheidsverschil van bijvoorbeeld zand in water, maar


voor cuttings in boorvloeistof is het verhaal ingewikkelder. Allereerst zijn er de verschillen in afmetingen. Grotere cuttings ondervinden meer zwaartekracht en zullen daardoor sneller zakken. Daarnaast heeft boorvloeistof de volgende niet-Newtoniaanse eigenschappen. Ten eerste pseudoplasticiteit, de viscositeit is niet constant, maar varieert met bewegingsintensiteit. Ten tweede de viscoplasticiteit, er is sprake van een zwichtspanning, waardoor kleine deeltjes oneindig lang worden vastgehouden en niet naar beneden zullen zakken. En ten derde thixotropie, de zwichtspanning is niet constant, maar afhankelijk van de tijd en recente bewegingsgeschiedenis, ook bekend als ‘gelling’. Bij de eerste twee factoren bleken er al empirische vergelijkingen beschikbaar te zijn. Om het derde verschijnsel in het model mee te nemen heb ik echter een eigen aanpak moeten ontwikkelen. Daarvoor heb ik een serie metingen uitgevoerd, waarmee ik een formule heb afgeleid. Om de formule toegankelijk te maken is deze zo opgesteld dat er alleen parameters in voorkomen die volgens de huidige protocollen in het veld gemeten worden.

metingen verricht op een operationeel boorplatform voor en na het maken van een pijpconnectie. De stroming wordt dan gedurende vijf tot tien minuten stopgezet. Dit is genoeg tijd voor de cuttings om naar beneden te zakken. Ik heb de output van de put vóór de pijpconnectie vergeleken met die erna. Vervolgens is deze handeling nagebootst met een simulatie in het model. De conclusie is dat de simulatie dezelfde trend laat zien als het veldonderzoek. Daarmee is het model kwalitatief gevalideerd.

Uitkomst en verdere ontwikkelingen

Aan de hand van een set in het veld gemeten parameters kan met het model een realistische inschatting worden gemaakt van de concentratie cuttings langs de diepte van een verticale boorput. Zodoende kunnen de mix-eigenschappen worden bepaald, die in het overkoepelende regelsysteem als belangrijke inputs zullen worden meegenomen. Het model zal nu verder worden ontwikkeld om ook diagonale en horizontale boorputten in acht te nemen. Vervolgens zal het geïntegreerd worden in het grotere systeem en worden gekoppeld aan real-time operationele apparatuur. Uiteindelijk zal dit leiden tot veiligere en efficiëntere boren, waarbij dus kosten kunnen worden bespaard.

Laurens Peene

Evaluatie

Verschillende formaten cuttings

Nu is er een gekoppelde set wiskundige vergelijkingen waarmee we berekeningen kunnen doen. Vanwege de vele parameters en variabelen in zowel ruimte als tijd, loont het om daarvoor een computer te gebruiken. Het kostte een aantal maanden, maar uiteindelijk is het gelukt om het model te implementeren door middel van een zelf geschreven algoritme in MATLAB. Voordelen van deze code zijn de controle, vrijheid en korte rekentijd.

Vergelijking met metingen op een boorplatform

In de periode voorafgaand aan mijn afstuderen had ik wat spookverhalen gehoord over projecten die niet zo lekker gingen, of zelfs gestrand waren. Om eerlijk te zijn was ik daardoor op voorhand nogal huiverig om te beginnen met afstuderen. Als ik nu echter terugkijk op de afgelopen elf maanden kan geconcludeerd worden dat ik erg van het project genoten heb. De combinatie van werken bij een bedrijf, het managen van mijn project, modelleren en experimenteel veldonderzoek bood een interessante leeromgeving met voldoende afwisseling. Het bedrijf is tevreden met het opgeleverde product en ook was er in wetenschappelijke zin voldoende diepgang om een mooi resultaat neer te zetten. Met name de bijeenkomsten die ik elke twee weken had met een PhD’er op de afdeling hebben daar veel aan bijgedragen. Als ik zo vrij mag zijn, zou ik iedere afstudeerder willen adviseren om van die mogelijkheid gebruik te maken. Nog een tip, probeer te genieten, waarschijnlijk doe je het namelijk maar één keer. Laurens Peene

Een model is natuurlijk leuk om mee te spelen, echter wordt het pas echt waardevol als de overeenkomst met de realiteit wordt onderzocht. Daarom heb ik een serie 41


Upstream

Downstream

Chemical

Upstream

CH

Chemical

AR

FO

This chart may contain old or false data

R

Upstream

Nov. 17, 2014

FO

This chart may contain BY old orAPPROVED false data Gjervik,

R

P O SITIO

Berthiaux & Jilg

FILE INFO

VERSION

M F15 S29 14XOMWorldMapLegend.ai T MOAS CKOF AR F15 IN F&O ON PAGE Nov. 17, 2014 This chart UP

R

N

FO

may contain APPROVED BY old or false data Gjervik,

P O SITIO FO

CH

T MASOOF CK

N

CH

AR

P O SITIO

UP

Chemical

VERSION

Downstream

nstream Chemical

T M O CK UP

Downstream Chemical

N

Downstream

pstream

IN SAR ON PAGE Note:

Berthiaux & Jilg Includes link file

No

S29


Physics Central

Impact van de ruimte Ruim vijftig jaar reist de mens al door de ruimte. NASA maakt zich momenteel klaar voor een volgende uitdaging: een missie naar Mars. Het moet echter nog blijken of de mens hier ook fysiek toe in staat is. Sinds de Rus Joeri Gagarin in 1961 als eerste mens de ruimte in werd gezonden, zijn er tot op het heden enkele honderden bemande ruimtevluchten geweest. Waar de eerste ruimtevluchten nog geen dag duurden, is de duur van de reizen door de jaren heen flink verlengd. Zo ligt het recordverblijf in de ruimte in de handen van de Rus Valeri Poljakov, die in 1994 terugkeerde op aarde na een verblijf van wel 438 dagen. Ruimtevaartorganisaties worden ook steeds ambitieuzer. NASA is al jaren bezig met een onderzoek naar de volgende grote onderneming, een bemande reis naar Mars. Vooralsnog is de grootste complicatie van deze onderneming de biologische beperking van de mens. 44

Een enkele reis naar Mars duurt ongeveer negen maanden. De volledige missie zal al snel twee jaar duren. Maar is de mens wel geschikt om zo lang in de ruimte te verblijven?

Lichamelijke effecten van ruimtevaart

De lichamelijke effecten die een astronaut ondervindt in en na zijn tijd in de ruimte, hebben alles te maken met de afwezigheid van de zwaartekracht zoals men deze op aarde ondervindt. Door de snelle omschakeling van aardse zwaartekracht naar gewichtloosheid, wat een mens in het heelal ervaart, wordt het evenwichtsorgaan in het oor ontregeld. Dit geeft ruimteziekte als gevolg. Een astronaut heeft dan last van desoriĂŤntatie en misselijkheid. De ogen en het evenwichtsorgaan zorgen namelijk samen voor het in balans houden van het lichaam. Er wordt door deze zintuigen voortdurend informatie over de positie van het lichaam naar de hersenen gestuurd. Wanneer het lichaam dan uit balans is, wordt de lichaamshouding gecorrigeerd. Het evenwichtssysteem zal tijdens een ruimtereis echter totaal ontregeld zijn door de extreme verandering van zwaartekracht. Het zal zich moeten aanpassen en tijdens dit enkele dagen durende proces treedt ruimteziekte op. Op de aarde zorgt zwaartekracht ervoor dat lichaamsvocht naar beneden wordt getrokken. Het lichaam reageert hierop door dit vocht juist naar boven te stuwen. In staat van gewichtloosheid zal voornamelijk de opwaarts stuwende


Hiernaast is gebleken dat langer verblijf in het heelal het immuunsysteem verzwakt. Onderzoek heeft uitgewezen dat ook deze bijwerking te wijten is aan gebrek aan zwaartekracht in de ruimte. Er vindt immunosuppressie plaats, onderdrukking van afweerreacties. Dit gebeurt doordat de T-cellen, die van groot belang zijn voor het afweersysteem van de mens, worden aangetast door de ruimtereis. Hoe en waarom dit precies gebeurt, is voor wetenschappers nog onduidelijk. Wel opmerkelijk is dat de veroudering van de mens hetzelfde gevolg heeft op de T-cellen. Onderzoek op astronauten zou hierdoor ook kunnnen bijdragen aan de genezing van mensen met een immuunprobleem.

Maandenlang in bed

Door vermindering van fysieke activiteit als gevolg van gewichtsloosheid wordt al binnen de eerste week van een ruimtereis een groot deel van de spiercellen afgebroken. Elke maand wordt namelijk bij ieder mens een groot deel van de spiermassa opnieuw opgebouwd. Enkel spieren die actief gebruikt worden, zullen dan opnieuw geproduceerd worden. Om de lichaamskracht van astronauten zoveel mogelijk te waarborgen, wordt er door hen dagelijks kracht- en cardiotraining gedaan. Toch zal er altijd een groot verlies aan spierkracht zijn, hoeveel een astronaut zich ook inspant. Een groot deel van de astronauten kan na een halfjaar in de ruimte niet eens meer lopen op aarde. Al jaren wordt er ook hier op aarde een opmerkelijk onderzoek uitgevoerd met betrekking tot spierverlies als gevolg van gewichtloosheid. Het onderzoek houdt in dat

een proefpersoon voor een langere periode plat in bed blijft liggen, denk bijvoorbeeld aan twee maanden. Het bed ligt iets gekanteld met het voeteneind hoger dan het hoofd om de invloed van gewichtloosheid zo goed mogelijk na te bootsen. Een proefpersoon ondervindt dan dezelfde lichamelijke effecten als een astronaut. Eén van de doelen van dit onderzoek is om te achterhalen hoeveel fysieke inspanning en welke energievoorziening een astronaut precies nodig heeft om een gezond lichaamsgewicht te behouden.

Scott Kelly’s jaar in de ruimte

NASA en de Russische tegenhanger Roscosmos willen graag achterhalen hoe het lichaam reageert op een missie naar Mars. Sinds de reis van astronaut Valeri Poljakov hebben er enkel ruimtereizen plaatsgevonden die hoogstens een halfjaar hebben geduurd. Een missie naar Mars gaat echter veel langer dan een halfjaar duren. Nu willen de ruimteorganisaties onderzoeken wat een langer durende ruimtereis met een mens doet, zowel op fysiek als geestelijk gebied. Zo wordt er gekeken of een langere tijd in de ruimte ook meer schade betekent voor het lichaam of dat het grootste deel van de schade aangericht wordt in het eerste halfjaar van de ruimtereis. Het verlies van het gezichtsvermogen is een belangrijk voorbeeld van een effect waar de ruimteorganisaties onderzoek naar gaan doen. Voor het onderzoek zijn op 27 maart 2015 de Amerikaan Scott Kelly en de Rus Michail Kornienko één jaar de ruimte ingestuurd. Het unieke voordeel voor wetenschappers van NASA is dat Kelly een identieke tweelingbroer heeft, dit betekent dat ze hetzelfde DNA bezitten. De broers kunnen zo vergeleken worden om te ontdekken of in het lichaam van Scott Kelly genetische mutaties hebben plaatsgevonden. Wanneer er geen grote veranderingen worden gevonden in zijn DNA, zal dit een positieve stap zijn richting de langdurige missie naar Mars. Dit zal namelijk betekenen dat een lange ruimtereis het lichaam niet fundamenteel aantast.

Twitter, Scott Kelly

kracht op het vocht in het lichaam werken. Dit resulteert in vochtophopingen in het bovenste deel van het lichaam. Het gevoel dat astronauten dan ervaren, is te vergelijken met het gevoel van langdurig ondersteboven staan. Ook is al jaren bekend dat astronauten in de ruimte lijden aan een afname van het gezichtsvermogen. Wetenschappers zien de druk die op de ogen komt te staan door de vochtophopingen in dit deel van het lichaam als een oorzaak van dit probleem. Het gezichtsvermogen leek gelukkig op aarde snel terug te komen. Helaas zijn er nu enkele gevallen bekend waar het gezichtsvermogen van een astronaut niet volledig is hersteld. De grote vraag die dit probleem oproept, is of bij erg lange ruimtereizen, zoals een missie naar Mars, het gezichtsvermogen nog verder afneemt. De kans bestaat dan dat een ruimtereiziger niet meer in staat is om goed te zien. Als dit het geval is, zal een dergelijke reis niet meer nuttig zijn, aangezien een slecht ziende astronaut niet voldoende kan functioneren.

De aarde vanuit de ruimte 45


Kort geleden, op 2 maart 2016, zijn de twee astronauten veilig geland op aarde. Over de resultaten van het onderzoek is nog niet veel bekend. Een komisch feitje is wel dat Scott Kelly in de ruimte ongeveer vijf centimeter gegroeid blijkt te zijn. Ook dit is een gevolg van het gebrek aan zwaartekracht. De tussenwervels in de rug zijn hierdoor enigszins uitgezet. Deze ‘groeispurt’ zal echter weer teniet worden gedaan door de invloed van de zwaartekracht op aarde. Deze zal Kelly zijn ruggengraat weer samendrukken.

ruimtestations zijn dusdanig klein dat ze heel erg hard zouden moet draaien. Dit zal er dan voor zorgen dat er veel harder aan de voeten dan aan het hoofd van een astronaut wordt getrokken. Het bloed in het lichaam zal hierdoor naar beneden worden getrokken, weg van de hersenen. Dit is erg slecht voor een mens. Om dit effect teniet te doen zal een ruimteschip een straal van ongeveer 250 meter moeten hebben. Een ruimteschip van een dergelijke grootte is niet alleen ontzettend duur, maar ook zullen alle componenten de ruimte in moeten worden gevlogen en daarna hier worden bevestigd. Een klus van dergelijk formaat is vrijwel onuitvoerbaar. Daarnaast zit NASA tijdens een reis naar Mars ook niet te wachten op een gigantisch, brandstof slurpend en prijzig ruimteschip.

Kunstmatige zwaartekracht

In bijna alle op ruimtevaart gebaseerde sciencefictionfilms komt kunstmatige zwaartekracht voor. Mensen lopen in deze films gewoon door een ruimtestation zoals zij dat op aarde ook zouden doen. In veel van deze films wordt kunstmatige zwaartekracht op de volgende wijze geproduceerd. Een cilinder- of donutvormig ruimteschip wordt rondgedraaid, dit zorgt voor een middelpuntzoekende kracht. Door deze kracht krijgt een astronaut het gevoel dat hij naar de randen van het ruimteschip wordt getrokken. Als een ruimteschip op een bepaalde snelheid draait, kan deze kracht een grootte krijgen van één g-kracht, dit is gelijk aan de zwaartekracht zoals wij die op aarde ondervinden. Er is dan kunstmatige zwaartekracht gecreëerd.

Wist je dat...

Blogspot, Future War Stories

het tot 2013 mogelijk was om je op te geven voor een enkele reis naar Mars en dat uiteindelijk meer dan 200 000 mensen zich hiervoor hebben aangemeld? De selectieprocedure voor deze reis is nog steeds aan de gang.

Ruimteschip dat theoretisch kunstmatige zwaartekracht kan creëren

Op dezelfde manier kan ook in werkelijkheid gravitatie worden nagebootst. Dit is desondanks nog nooit gedaan. Het is namelijk nog niet nodig geweest om kunstmatige zwaartekracht te produceren, omdat er in huidige ruimtestations juist onderzoeken worden gedaan die gebaseerd zijn op het gebrek aan zwaartekracht. Het is mogelijkerwijs wel bruikbaar tijdens een eventuele missie naar Mars. Het nabootsen van zwaartekracht brengt echter ook wat complicaties met zich mee. Het eerste probleem dat optreedt, is de grootte van het schip. Hoe kleiner deze namelijk is, hoe harder het schip zal moeten ronddraaien. De huidige 46

Hoewel er tegenwoordig veel onderzoek naar kunstmatige zwaartekracht wordt gedaan, zal het in de nabije toekomst niet worden toegepast op ruimtevaart. Misschien zal kunstmatige zwaartekracht wel nooit worden toegepast tijdens ruimtereizen. Tijdens een missie naar Mars zal dus gewoon met de lichamelijke effecten van een ruimtereis moeten worden omgegaan. Of men daadwerkelijk in staat zal zijn om naar Mars te reizen, is nog de vraag. Het is duidelijk dat er nog heel wat werk aan de winkel is. Als uiteindelijk zal blijken dat de mens fysiek in staat is om een reis van dergelijke lengte veilig te maken, zijn er nog een tal van andere aspecten waar een mens tegenaan kan lopen tijdens deze missie. Denk bijvoorbeeld aan betrouwbare systemen voor de opslag van zuurstof en water en aan manieren om het marsoppervlak ook weer veilig te verlaten. Ondanks deze verschillende uitdagingen meldt NASA er vertrouwen in te hebben. Misschien dat de mens over tientallen jaren wel op Mars loopt. Willemijn Remmerswaal


Uit den ouden doos |

47


Arjan Braemer

Buitenlandverhaal Het leuke aan het minor programma is dat je volledig vrij bent in je studiekeuze. Verdiepen, verbreden, naar het buitenland, of toch lekker in Delft blijven, het kan allemaal. Persoonlijk had ik al snel besloten dat ik deze kans wilde grijpen om een semester naar het buitenland te gaan. Zodra de TU Delft een mail stuurde waarin plekken aan de Universiteit van Brits-Colombia werden aangeboden, was mijn motivatiebrief snel geschreven. Tot mijn genoegen kreeg ik al snel een brief dat ik geaccepteerd was, waarna het echte regelwerk kon beginnen. Waar de één met zijn minor graag de Werktuigbouwkunde aan de TU Delft verder wilt verkennen, gaat de ander graag verbredend aan de slag in een andere richting. Vanwege mijn ondernemersdrift en het gemis aan economische vakken op de TU Delft, besloot ik mijn vakkenpakket volledig in economische richting te kiezen. Ik volgde vijf vakken die elk zes studiepunten waard waren, namelijk micro- en macroeconomics, 48

entrepreneurship, financial accounting en managerial economics. Het studeren in Canada verschilt een klein beetje van dat in Nederland. Waar je in Nederland vaak één groot tentamen hebt aan het einde van een periode, delen de professoren in Canada het werk graag op in deeltoetsen die uiteindelijk samen je cijfer vormen. Je zou kunnen zeggen dat het Canadese universitaire onderwijs lijkt op de Nederlandse middelbare school. Pas als je het vliegtuig instapt, besef je dat je Nederland echt voor een tijdje vaarwel zal zeggen. Bij aankomst vergeet je dit echter compleet, omdat er nog een hoop dingen geregeld moeten worden. Een Canadese rekening openen, een Canadees telefoonabonnement afsluiten en uitvogelen wat de goedkoopste manier is om euro’s in CAD om te wisselen, zijn zomaar een paar dingen waar je de eerste paar dagen wel zoet mee bent. Daarnaast is ook de taal even wennen. Als exchange student sta je hier gelukkig niet alleen in, want de vrienden die je maakt komen uit alle delen van de wereld. Mijn Engels ging dan ook met snel vooruit, en na een tijdje begon ik zelfs in het Engels te dromen. Natuurlijk was ik niet alleen naar Canada gereisd voor de studiepunten. Ik had dit immense land nog nooit bezocht en wilde dolgraag de ongerepte natuur ontdekken. Na 24 uur reizen, zat ik twee dagen na aankomst al in een riante SUV om de Canadian Rockies te verkennen. Dat betekent


berenspray en een berenbelletje kopen en elke nacht een ander AirBNB adres. De overnachtingsadressen varieerden van een houten berghut zonder stroom ergens op een verlaten berghelling tot aan een overnachting met een jacuzzi en een fles wijn. Omdat het onmogelijk is om de prachtige natuur te omschrijven, raad ik aan ‘Icefields Parkway’ te googelen voor wat fijne sfeerbeelden. Naast deze trip ben ik nog veel vaker het land in getrokken. Whistler, één van de meest populaire ski resorts in de wereld, ligt bijvoorbeeld op 120 kilometer afstand van Vancouver. Dit geeft de mogelijkheid om ’s ochtends vroeg de bus te pakken naar het noorden, een dag te snowboarden, de bus terug te pakken, en vervolgens ook nog avondeten te kopen. Daarnaast is er ook een skipiste in Vancouver zelf, welke iets later in het skiseizoen opengaat. Van deze piste kan geskied worden met uitzicht op het financiële district van Vancouver.

Daarnaast is de prachtige campus omringd door bossen en stranden. Midden in één van deze bossen ligt een golfbaan, waar ik met uitzicht op de omringende bergen regelmatig balletjes heb geslagen. Verder liggen de Verenigde Staten dichtbij Vancouver. Dit biedt een uitgelezen kans om de technologiestad Seattle te bezoeken. Hier heb ik nog een wedstrijd van het Amerikaanse basketbalkampioenschap kunnen zien en een schietbaan uitgeprobeerd. De vraag die vaak gesteld wordt bij terugkomst is, ‘Als je iets mag noemen wat je nooit zult vergeten, wat zou dat dan zijn?’. Hiervoor val ik toch terug op het clichéantwoord, namelijk de vriendschappen die ik heb opgedaan gedurende de studietijd daar. Iedereen moet opnieuw zijn plekje vinden, dus staat iedereen open voor nieuwe contacten. Hierdoor kom je makkelijk in contact met mensen waar je normaal niet zo snel in contact mee zou komen. Dit leidt tot een gevarieerde maar ook hele hechte groep vrienden. Aanstaande zomer is de eerste reünie met een Chileense vriend dan ook al gepland. Arjan Braemer

Lux Insights

Verder ligt voor Vancouver het prachtige Vancouver Island. Dit eiland is ongeveer zo groot als Nederland en schermt de stad af van de Grote Oceaan. Vanaf dit eiland vertrekken veel boten om walvissen te spotten. Met kerstmis heb ik in het surfersdorpje Tofino golflessen gevolgd en de hoofdstad van Brits-Colombia bezocht. In deze stad zijn nog goed de Britse invloeden te zien die gedurende de jacht naar kolonies zijn uitgeoefend. Een voorbeeld van deze invloeden zijn de vele stenen gebouwen en de stad zelf die vernoemd is naar de toentertijd Britse koningin Victoria. In Vancouver ontdekte ik al vrij snel dat ik mijn week vrijer kon indelen dan in Delft. Dit gaf ruimte voor veel sociale

integratie, oftewel uitgaan. Aangezien de clubs in Canada al vroeg sluiten, namelijk om twee uur, begint het uitgaan vrij vlot na het avondeten. Dit zorgt ervoor dat iedereen niet te laat weer in bed ligt en dus kan er de volgende dag weer productief gestudeerd worden.

Vancouver en omgeving 49


| Nawoord Op vrijdag 15 april, om stipt tien uur was het eindelijk tijd voor ons eerste Slurfweekend. Weliswaar wat brak, keken we uit naar dit befaamde, maar tegelijk illustere weekend. Met de Slurfjongstebroek aan gingen we vol goede moed deze bijzondere ervaring tegemoet. Als twee Slurfjongsten konden we elkaar goed steunen bij de taken die horen bij het Slurfjongsteschap. Zo hebben we samen uren gezocht naar de schuwe ‘Fountain’ die zich ergens op de faculteit bevond. Ook bij de verzorging van het audiovisueel hadden wij een extra breed scala aan kennis. Er moest dit weekend ook worden bepaald wie van ons de hoogste anciënniteit mocht bekleden. Na een zelfbedachte epische strijd waarbij met bloed, zweet en tranen twee mooie olifanten werden geklust van onderdelen die op de faculteit te vinden waren, is het uitgelopen op een gelijkspel. De beslissing moest dus worden gemaakt door het 50

bekende spannende steen-schaar-papier spel. Daarnaast werd er ook gefeest. Zo zijn we vrijdag als Slurflock Homes op de vakkendixo geëindigd. En zaterdag met de redactieleden, oud-Slurfers en de ROS op weg gegaan richting de moeilijk bereikbare Danzig. Natuurlijk moet tijdens het weekend, tussen de Fantjes door, de nieuwe Slurfeditie worden gemaakt. Hiervoor is ook erg hard en serieus gewerkt. Het ene na het andere artikel werd nagekeken en verbeterd en zo is, mede door de redactieleden, oud-Slurfers en de ROS, de nieuwe editie verschenen die je nu voor je hebt. Al met al hebben wij een leuk en leerzaam weekend achter de rug. We zijn erg trots op het resultaat, en kijken nu al uit naar het volgende weekend. Namens de Slurfredactie, Slurf Hoogh! Thomas Ceha en Willemijn Remmerswaal, SJ’s


Do it yourself | Als echte werktuigbouwer ben je natuurlijk dol op gadgets. Nog leuker is het echter om gadgets zelf te maken. In deze rubriek wordt precies uitgelegd hoe deze gadgets gemaakt worden. In deze editie: een zelfgemaakte microfoon.

Benodigdheden - luciferdoosje - potloden - 9 Volt batterij - schaar

- stanleymes - kabels - koptelefoon

4. Steek twee vullingen door het doosje met de platte kant omhoog leg de derde met de platte kant erop.

1. Verzamel de materialen.

5. Sluit de kabels op de batterij en de koptelefoon aan zoals op de foto.

2. Snijd de potloden open en haal de vulling eruit.

3. Vlak met een schaar drie stukjes vulling af.

6. Verbind de kabels met de vullingen en praat in jouw zelfgemaakte microfoon.

51


supair.tudelft.nl 015 278 65 27

Mekelweg 4 faculteit EWI

Geschikte ingenieur nodig of op zoek naar een baan?

SUPAIR levert maatwerk! Ga naar supair.tudelft.nl of bel 015 278 65 27

SUPAIR is hĂŠt bemiddelingsbureau, verbonden aan de TU Delft, dat jonge ingenieurs bemiddelt bij bedrijven, ingenieurs- en adviesbureaus, (technische) universiteiten, kennisinstituten en overheidsinstellingen.

20-4  
20-4  
Advertisement