Issuu on Google+

hoe

No 1 - 2014

rijk bent u? Pag.122

N 1 o

Game changer

Fashion

over ‘zijn’ 500 armen

Burberry nieuwe stijl

Ralf Embrechts

Sotsji

De stilte ná de storm Adviesprijs: € 8,80


www.wajer.nl


Met dank aan: Foto Michel Gibert

Met dank aan: Foto Michel Gibert

Lounge Lounge sofa sofa MahMah JongJong Couture Couture Stoffering: Stoffering: JeanJean PaulPaul Gaultier Gaultier Design: Design: HansHans Hopfer Hopfer

Collectie Collectie Les Contemporains Les Contemporains LoungeLounge Sofa Mah SofaJong MahCouture. Jong Couture. OntwerpOntwerp Hans Hopfer, Hans Hopfer, Stofontwerp Stofontwerp Jean Paul Jean Gaultier. Paul Gaultier. Stoffen Stoffen collectiecollectie Couture.Couture. Opgebouwd Opgebouwd uit systeem uit systeem elementen elementen (handgemaakt), (handgemaakt), zitkussens zitkussens met capitons met capitons rechte rechte rugkussens rugkussens en hoekrugkussens. en hoekrugkussens. Verstelbare Verstelbare rechte rugkussens rechte rugkussens zijn optioneel. zijn optioneel. Afm. per Afm. element per element 95 x 9595 cm.x 95 cm.

Rotterdam Rotterdam Mariniersweg Mariniersweg 58a - 66a 58a - 66a 3011NR3011NR Tel. 010-4127641 Tel. 010-4127641 rotterdam@roche-bobois.com rotterdam@roche-bobois.com

www.roche-bobois.com www.roche-bobois.com

designed designed for you for you


Exelenti BV Straatnaam 12 1234 AA Amsterdam The Netherlands Tel. 020 - 123 45 67

inhoud

culinair

The Milliofair is een uitgave van The Milliofair Network, een netwerk van vermogenden die een bovengemiddelde interesse hebben in venture philanthropy en impact investment, behorend bij het gedachtengoed en de activiteiten van Exelenti BV.

kunst & cultuur

COLOFON

human interest 20 | The man on the cover Game Changer Ralf Embrechts: hij maakte een glossy met de 500 armsten van Tilburg.

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoed

Directeur en founder: Karel Want (Exelenti), karel.want@exelenti.com

20 | Wie worden onze vaste columnisten? Wij nodigden 30 columnisten uit om voor u te schrijven, maar u beslist!

Sales director en co-founder: Rogier Want (Exelenti), rogier.want@exelenti.com

Art director: Marlot van den Hoek (Samo Media), studio@samomedia.nl Eindredactie: Patrick Oxsener Redactie: circa 30 redacteuren, fotografen en andere freelance professionals. Art op de cover: Irene van den Bos, studioirene.nl

20 | Finance

“iK moEt ooK mijN EigEN 20 | Food for thought EmotiEs sEriEUs Iedere keer een mooie mix van filosofie, spiritualiteit en/of psychologie NEmEN” Scheiden zonder (financieel) te lijden

Exclusieve excursie in Brugge voor max. 20 members

Pagina 108

20 | Culinair Mmm... La Mamounia!

20 | Wonen & architectuur Transparant wonen in Noorwegen Duikvakanties waar ook de niet-duikers blij van worden!

20 | Automotive Onze autoloze hoofdredactrice testte 5 nieuwe cabrio’s.

20 | Kunst & cultuur

Fashion

20 | Reizen

Verhef uw schaakspel tot kunst met deze unieke schaakstukken www.themilliofair.com

Members Only

De betoverende wereld van Burberry nieuwe stijl

Wonen & architectuur

Disclaimer: deze dummy is samengesteld met ruw materiaal, gefingeerde interviews, Latijnse teksten, enz. Uitsluitend bedoeld ter ondersteuning van de sales activiteiten, niet voor publicatie.

De Lean Start Up methode van Eric Ries verovert de wereld

20 | Fashion

Advertentieverkoop Tel. 06 - 340 391 04 sales@exelenti.com

Indien u dit blad ongevraagd heeft gekregen, dan bent u speciaal door ons geselecteerd als mogelijke Milliofair. U behoort in dat geval tot een selecte groep van vermogenden in Nederland waarvan we vermoeden dat u uw leiderschap en capaciteiten inzet om de samenleving te verbeteren.

20 | Innovatie

lifestyle

verschijning: 2x per jaar

Iedere keer de best practices om tot een klinkend succes te komen.

human interest

Hoofdredactie en founding editor: Barbara Dagmar de Roos (Exelenti), barbara.de.roos@exelenti.com

game changers

Managing director: Denny Stam (Samo Media), denny@samomedia.nl

20 | Impact Investment


fotografie

rubriek

Marcel van Driel

Editorial

11

Dream big Het gebeurt me als bladenmaker niet iedere dag dat ik een telefoontje uit Portugal krijg of ik een blad kan maken voor 110.000 miljonairs. Aan de ene kant natuurlijk een geweldige uitdaging om voor deze mensen een nieuw, spraakmakend en innovatief blad te maken met zo’n mooie missie. Wow! Aan de andere kant: wat een lastige doelgroep! Is er iets eigenzinniger dan een vermogende Nederlander? Laat staan nog 109.999 erbij? De moed zonk me in de schoenen... De gevreesde Dragon’s Den van het gelijknamige tv-programma was vergeleken hierbij ineens een nest met donzige kuikentjes...

R E A L

M O O N

1 9 8 0

ASTRONOMY, TIME IN ITS PUREST FORM. Astronomie, de basis van tijd zoals we die nu kennen. Dit fascinerende gegeven vormt dé inspiratiebron van Christiaan van der Klaauw. Met de ‘Real Moon 1980’ presenteert Christiaan van der Klaauw één van de mooiste en meest interessante horloges van dit moment. Het jaartal verwijst naar de beroemde klok die hij in 1980 maakte. In dit meesterwerk was een prachtige miniatuurmaan verwerkt. Deze schitterende complicatie is nu terug te vinden in de ‘Real Moon 1980’ en geeft de werkelijke maanfase weer. Absoluut uniek is de complicatie waarbij de declinatie van de zon door de verticale beweging van het beeldmerk wordt weergegeven. DE ASTRONOMISCHE HORLOGES VAN CHRISTIAAN VAN DER KLAAUW ZIJN ALLEEN VERKRIJGBAAR BIJ GESELECTEERDE DEALERS. RAADPLEEG VOOR VERKOOPADRESSEN WWW.KLAAUW.COM OF BEL 0513 - 624 906.

ON ONDER VOORBE VOO OOR ORBEH HOUD OUD UD D VAN NW WIJZIG ZIGING Z IGING NG GE EN. N © CHRIS CHRIST C RISTIAAN AAN AN VA A AN N DER KLAA KLAAU AAUW HORL A HO H OR OG OGE O GE ATTELIE ELIER LIE E B.V B.V. V. V

C K

Begrijp me niet verkeerd: ik woon zelf in een mooie wijk in Naarden en mijn ouders zijn door hard te werken miljonair geworden, met dito vrienden, dus ‘rijk’ zijn is mij niet vreemd. Ik heb zelfs twee jaar op het belastingparadijs Bermuda gewoond als kind, met zijn pink beaches, luxe resorts en ons eigen privéstrand in de tuin. Maar juist omdat ik deze ervaringen heb gehad, weet ik dat miljonairs doorgaans niet in overdreven luxe baden. Integendeel: de meesten die ik ken werken juist bijzonder hard, kennen de waarde van geld als geen ander en trekken hun eigen plan in de manier waarop ze zich kleden, laten vervoeren of op vakantie gaan. Meestal liever ‘low profile’ dan te veel opvallen, dat trekt alleen maar dieven aan. Mijn ouders reizen bijvoorbeeld gerust met Ryan Air, al was het omdat ze dan extra vaak naar Nederland kunnen komen. Waarom vermogende Nederlanders dan intimiderend vinden? We kunnen juist enorm veel van ze leren. Het zijn ‘originals’, mensen die op eigen kracht boven zijn komen drijven en ons kunnen inspireren. Het angstaanjagende zit ‘m er denk ik in om deze bijzondere mensen als ‘publiek’ te hebben. Wat kan ik ze nog bijbrengen dat ze nog niet weten? Hoe kan ik ze inspireren als ze de hele wereld aan hun voeten hebben liggen? Het doet me denken aan de prijs die ik ooit won toen ik een lied voor Rotterdam had geschreven. Ik had een pakkende wals bedacht, dat begeleid moest worden met een accordeon. De muziek

had ik gecomponeerd op een babypiano en met do-re-mi ergens op een papiertje geschreven om de melodie niet kwijt te raken. Ik bleek de tweede prijs gewonnen te hebben. Dat was geen pretje, want die bleek te bestaan uit het binnen een week moeten opvoeren van het lied voor een live publiek mét muzikale begeleiding. Dikke stress, dus! In het publiek zaten allemaal beroemde schrijvers, zoals Harry Mulisch. Ik ben nog nooit zo zenuwachtig geweest. Ik had gehoopt om een zangeres te strikken, maar uiteindelijk stond ik er zelf, samen met een amateur accordeoniste. Na afloop kreeg ik tot mijn verbazing een dik compliment van iemand: “Wat fris, wat leuk! Dat doe je zeker wel vaker?”

“Milliofair zijn is een state of mind”

Mijn opdrachtgever uit Portugal, zelf ook niet onbemiddeld, bleek duidelijk niet van het bevreesde soort. The Milliofair moest zich ook inhoudelijk onderscheiden. Geen doorsnee luxe en cliché’s, nee, het moest met passie en bezieling gemaakt worden. Inspireren tot actie, verrassen met onbekende adresjes, uitnodigen tot dialoog, raken met diepgang, visie en integriteit en de ‘Milliofair’ in de lezer wakker schudden. Inmiddels mag ik hem gewoon Karel noemen en spreek we elkaar dagelijks via Skype. Ook het woord Milliofair is helemaal gaan leven. Niet iedere miljonair is een milliofair. Milliofair zijn is een state of mind. Het is je succes willen delen en inzetten voor een betere wereld. Het is natuurlijk leiderschap, misschien wel de krachtigste manier om een samenleving op te bouwen. Dus beste lezer, de passie en de omgang met een echte Milliofair wonnen het gaandeweg van de toneelvrees. Ik hoop u te bekoren met twee keer per jaar een prachtig blad volop inspiratie, innovatie en interactie, gemaakt door een ijzersterk team van professionals. Ik heb NU al van u geleerd om groots te mogen dromen en daar vol voor te gaan. Ik verwacht ook véél respons en input van u en véél mogelijkheden tot samenwerking. Verras ons!

Barbara

Barbara Dagmar de Roos Hoofdredacteur en founding editor Volg Barbara op Twitter: @Barbaradagmar barbara.de.roos@exelenti.com Eigen kleding & styling: Bloes van C&A, handgemaakte rok (unica) van kunstenares Gaby Guzman, Rotterdam, laarzen van Mansfield.


Ralf Embrechts

tekst Barbara de Roos

fotografie

rubriek

Herman van Heusden

Interview met

Game Changers

13

Game Changers,

zij veranderen eigenhandig de regels van het spel

Ralf Embrechts De stille kracht achter de Quiet500

Zelf wilde hij niet in beeld komen, nee, het ging om “hun”, de 500 armsten van Tilburg die in de glossy Quiet500 met een dikke knipoog naar de Quote500 op 17 oktober 2013 (Wereldarmoededag) op een ludieke manier een podium kregen. Maar wie ook maar tien minuten met Ralf Embrechts praat, weet dat dit project een bijzondere geestelijke vader heeft. Reden voor The Milliofair om deze ‘Game Changer’ in de spotlights te zetten.


14 Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat? “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Hoe kwam je op het idee van de Quite500? “Nou, het was niet mijn idee, hoor. Arie Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacteur en we waren een keer aan het brainstormen hoe we het lot konden verbeteren van de armen in Tilburg. Het is de laatste paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in de stad. We zien echt schrijnende gevallen, van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Linda Jacobs inkomen: € 1.100,-15(excl. toeslagen) “Eerst waren ze natuurlijk wel bezorgd of ze niet te zielig over zouden komen in het blad, maar ze zeiden stuk voor stuk: ‘Je hebt ons echt ze terugkomt uit de keuken. Ze wijst naar de radio. “Al die ellende, ik héél mooi geportretteerd” kan het best verdragen. Totdat je hoort hoe weer een bankier bijna een miljoen aan bonussen heeft opgestreken en vrolijk op vakantie gaat. Dan voel je hoe hard en oneerlijk de wereld is. Dan voel je je heel alleen.” Had je enig idee dat het concept zo Op de vraag wat Ingrid zou veranderen als ze één dag minister-prezou aanslaan? een volkomen verrassing. In- besident mocht zijn, hoeft ze niet“Nee, langdat nawas te denken. “Het geld zou eens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal ter verdeeld worden. Mensen moeten niet langer te veel verdienen. geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een Geld dat je zelf niet op krijgt, ispaar overbodig. Waarom zou je miljoenen geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman moeten verdienen als je toevallig goed kan zingen? Zoals vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan,het die nu heel sympathiek, datje voelde goed. gaat, is het niet eerlijk. Als je isdeecht mazzel hebt dat wordt geboren met een hoog IQ of een talent,Hoe word je beloond veel geld. reageerden de met adverteerders opMaar ik kan er toch niks aan doen dat ik niet zo die geboren jullie grapjes je metben?” hun merken had uitgehaald?

QUIET 500

Leeftijd: 30+ Burgerlijke staat: alleenstaand, 2 kinderen Woonsituatie: huurmaisonnette Categorie: loon + bijstand, schuldsanering

6

“Voor de scheiding hadden we al financiële problemen. We kochten een duur huis. De bank had zoiets van: kom maar, en verschafte ons een tophypotheek. Toen waren we blij. Linda Jacobs Achteraf gezien hadden ze ons wel mogen waarschuwen, had het allemaal wat minder simpel mogen zijn. Na de scheiding moesten we het huis verkopen voor de helft van de inkomen prijs. Dan zit je met een flinke schuld. Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inkomsten gaan direct naar hem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer schulden maken zou (excl. toeslagen) achterlijk zijn. Met wat er overblijft lost hij de schulden verder af. Mijn weekbudget is € 60. Ik heb drie katten. Die zijn intussen al zo oud, die doe ik niet weg. En ons Priscilla heeft een rat. Als een van dieLeeftijd: beesten zou30+ sterven, komt er niets voor in de plaats, hoor. Ze kosten Burgerlijke staat: per week een tientje. Ik rook. Ik schakel tegen het eind van de week wel over van sigaretalleenstaand, kinderen ten op sjekkies. Dan nog voor drie dagen2 eten kopen. De rest komt van de Voedselbank. Ik Woonsituatie: doe mijn best om de armoe onzichtbaar te houden voor Pris’ vriendjes. Als ze hier komen, huurmaisonnette is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag gaat ook naar de bewindvoerder. Als Pris kleren nodig heeft,Categorie: troggel ik extra geld van hem af. Hij is coulant. Er goed uitzien voor zo loon + sport. bijstand, schuldsanering weinig mogelijk geld is een Donderdag krijg ik weekgeld, op vrijdag ga ik naar de Voedselbank – dus vrijdag is het hier feest!”

€ 1.100,-

“Voor de scheiding hadden we al finan-

“Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het ciële problemen. We kochten een duur zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebEr moet een maximuminkomen en een minimuminkomen worden huis. De bank had zoiets van: kom maar, Kun je iets vertellen hoe je het idee ben we van andere uitgevers gehad, die vonaan het rollen hebt gebracht? en verschafte ons een tophypotheek. Toen ingesteld, daar is Ingrid van overtuigd. “Dat minimuminkomen den sommige dingen niet kunnen. Maar de armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoede “Ik word snel enthousiast, dat is een belangtoeslagen) kunnen weldat tegen een geintje.” waren we blij.(excl. Achteraf gezien hadden ze moet op een menselijk niveauadverteerders liggen. Het geld dan nog overLeeftijd: 45 ons wel mogen waarschuwen, had het alrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt blijft, moet op een verantwoorde manierjezelf worden Ik zou bij- Burgerlijke staat: weduwnaar, 2 kinderen Je noemt ‘socialbesteed. innovator’, brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik lemaal wat minder simpel mogen zijn. Na voorbeeld de zorgverzekering iemand goedkoper maken, of gratis die vanuit de kracht vanzelfs, als Woonsituatie: huurappartement veel mensen ken, is het makkelijk voor mij de scheiding moesten we het huis verkomensen zelf de schooluniformen wereld verandert. invoe- Categorie: bijstand, schuldsanering om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat dat zou kunnen. En ik zou mooie, moderne pen voor de helft van de prijs. Dan zit je Hoe doe je dat? was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik ren. Zodat op school iedereen gelijk is en je niet gepest kan worden met een flinke schuld. papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. zat erbij en ik keek ernaar! ” Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inomdat je niet de hipste kledingBelangrijk draagt.” inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ” is het directe contact met de mengaan direct naar Iets doet mij vermoeden dat er wel Of dat ooit gaat gebeuren, betwijfelt Neemt niet teneur: wegzichtdathet zeloopt wel los en komsten sen zelf. Ingrid. Daarom ben ik bewust erg de ‘slachtoffers’ weten dathem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer héél wat uren, ook van jouw kant in Ik dacht dat de oplage heel exclusief “Toen mijn vrouw stierf, liet ik alles verslonzen. Het baar en Je ziet ze met zich letterlijk de laatste tijd wat optimistischer is aanspreekbaar. ingesteld. Sinds heeft zelf ook, maar ze moeten toch iets hebben om over te was een zootje in mijn hoofd én het project gegaan zijn. Klopt dat? was en dat jullie het blad gratis opschulden maken zou achterlijk zijn. in mijn huis. Jeugdzorg bracht me in contact met ‘Stabiel’, een Met project van het Leger ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik Theo C aangemeld bij de GGD voelt ze zich sterker. Zelfverzekerder. Ze beklagen. Pum lacht moeilijk. “Laat hem een dagje met gestuurd hebben naar de mensen die “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb des Heils. Iemand helpen met praktische In het verbegin vond ik dat een het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd watkomt er je overblijft lost hij de zaken. schulden gint zelfs het vertrouwen te krijgen ze ooit zelfstandig zijn belasting. Ik dacht: mij kan meegaan.” in de Quote500-lijst voorkwamen? ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar kan Mijn het zelf.weekbudget Plots kijkt er iemand je vingers. voor eendat praatje.” derik af. is €op60. Ik hebHij kwam drie keer inkom “Ons eerste doel was om iets in gang te zetzo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde week langs, op het irritante af. Nu hij één keer tweedie weken en helpt met Weliever praten Ik drie besef dat ikDie inmiddels het en niet langer haar hand op hoeft te houden, iets wat ze wiloverperRachid. katten. zijnkomt intussen al zoperoud, Hoe kwam je op het idee ten bij vermogende mensen, vandaar dat we het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, opvoedingsvragen hetuit invullen van formulieren. Of hij gaat mee naar de Voedselbank, ( nodige over hem weet. Allemaal deweg. tweede hand. doeof ik niet En ons Priscilla heeft een dan wat dan ook. van de Quite500? inderdaad die Quote-500 mensen hadden dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden gewoon om te sjouwen. Begin vorig jaar kreeg ik een klaplong. Als gevolg van de stress, rat. Als een vanDat diehijbeesten Wat kan ik daarvan eigenlijk opschrijven? een zou sterven, “Vroeger kwam ik niet graag “Nou, buiten. En als het idee, dan hoor. toch moest, het was niet mijn Arie uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf het roken. Daarom ben ik ook in therapie gegaan. Een nieuwe stap. Ik ben niet zo van: komt er niets voor in de hoor. Ze Leeftijd: nakomertje gezin enplaats, smeerde ik een berg make-up op mijn gezicht om mezelf te verstop-is uit Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacgesprek om te kijken of we iets aan de areen lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het ga een eens traditioneel zitten en vertel Marokkaans maar eens. Soms is er wel iets van een schaamtegevoel over de 45 Burgerlijke staat: kosten per week een tientje. Ik rook. Ik en we waren eenniet keer langer aan het brainmoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij meeste werk is door professionals gedaan, situatie, ik met de kinderen in een sta bijvoorbeeld en ze willen iets dolgraag. al meerdere enals zussen is verloren? Hetwinkel ene verpen.” Dat is nu afgelopen. Deteur make-up wordt in dikke broers weduwnaar, 2 kin schakel tegen het eind van de week wel stormen hoe we het lot konden verbeteren met dat resultaat! Maar daarnaast hebben die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, Dedan oudste mee op een naarvoor Londen. Kost € 400. Is niet verplicht, dus haal nogwat triester hetwilandere. Datschoolreisje zijn ouders Woonsituatie: lagen aangebracht. Het uitzicht vanuit haar appartement wordt over van sigaretten sjekkies. Danklussen nog op school à tien van de armen in Tilburg. Het is de laatste we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels omdat de opbrengsten naar goede doelen Stichting Leergeld vergoedt niets. Kan zeop veertig uur komen huurappartement zes weken naar Marokko zijn vertrokken en hun huis vaker verruild voor het uitzicht vanaf de straat. “Mensen mogen me paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in verkocht, waar ze trouwens in een mum van ging, de Stichting Broodnodig van Gereuro per uur. Mooi, de situatie stabiel De blijft,rest zittenkomt we het welCategorie: uit tot de voortoch? drie Als dagen eten zo kopen. afgesloten?van Rachid mag Ik We zien echt schrijnendepotdicht gevallen, hebben tijd uitverkocht waren!” rit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het schuldsanering voorbij Je moeterje niet mondin. opentrekken. Er zijn genoeg clubs die iets schuldsa deis.Voedselbank. zien. Ik ben wie ik ben. Ik magdeerstad. zijn.” bijstand, weet het niet. voor je kunnen betekenen. Webest hebben slecht niet. Ik bekijk het op deze manier, Ik doe mijn omhetdezoarmoe onzichtbaar want anders word depressief. Daar ben vriendjes. ik de mens niet voor.” te ikhouden voor Pris’ Als ze hier

Iedereen gelijk

Theo Colder inkomen: € 900,-

“het resultaat is dat wij al drie gesprekken hebben met invloedrijke personen die iets voor tilburg willen doen”

54

€ 900,- +

Excuses

komen, is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag naar Rachid komt niet meer. Pum Dondersgaat krijgtook hem nogde bewindvoerder. Als Pris kleren nodig wel aan de lijn. Hij geeft de telefoon door aan mij.heeft, troggel ik

“Toen mijn vrouw stie slonzen. Het was een z én in mijn huis. Jeugd


impressie Quiet 500

16

37

36

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

QUIET 500

INTERVIEW tekst

“JiJ? in de biJstand?”

91 9191 91 91 tekst tekstmarlies tekst randwijk tekst beeld beeld beeld beeld marlies marlies van marlies van vanmarlies randwijk randwijk vanbeeld randwijk van gerdien randwijk gerdien gerdien Wolthaus gerdien Wolthaus Wolthaus gerdien Paauw Wolthaus Paauw Paauw Wolthaus Paauw Paauw

“mEt “mEt “mEt “mEt EEN EEN EEN EEN bEEtjE bEEtjE bEEtjE bEEtjE viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid Kom Kom Kom Kom jE jE jE EEN jE EEN EEN EEN EiNd” EiNd” EiNd” EiNd” 19

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

nick J. swarth

9

Max van Strien inkomen

€ ----

Leeftijd: 20+ Burgerlijke staat: gezin, 1 kind Woonsituatie: woning in bruikleen Categorie: leven zonder geld

“Wie de macht heeft, heeft gelijk. Wie de financiële macht heeft, zwaait de pollepel over het huishoudboekje. Of dat nu van één familie, een totale staat of de hele wereld is. Ik streef naar zeggenschap over mijzelf. Ik beroep mij niet op bepaalde rechten. Ik geloof namelijk niet dat ik die heb, dergelijke heilige rechten. Op zoiets als geldelijke bijstand bijvoorbeeld. Mijn grote voorbeeld is de Duitser Raphael Fellmer. Hij leeft al drie jaar zonder geld. Hij koopt niets en betaalt niets. Kleren en meubels komen van vrienden en bekenden. Eten en drinken vindt hij in containers, nota bene van een biowinkel. Die balen ervan dat ze zoveel weggooien en zijn blij dat hij het meeneemt. Ik probeer nu hetzelfde te doen. Containering heet dat. Officieel is het illegaal. In Nederland mag je het afval van anderen niet ‘stelen’… Ik ben toen naar de betreffende supermarkt gegaan. Nu hebben we een deal. Als ik meer meeneem dan nodig is voor mijn gezin, deel ik het met anderen. Ons huis kost niets. Vrienden laten ons hier gratis wonen. In ruil hiervoor verricht ik klussen. Hetzelfde als er ooit een duur apparaat nodig is. Formeel ben ik werkloos en mijn vrouw ook. Maar we zijn continu bezig met zoeken, organiseren en regelen. Het enige geld dat we accepteren is voor de kleine; de kinderbijslag. Ik laat de macht over mijn leven niet aan een ander. De wereld is van degene die haar zich niet laat ontfutselen.”

23

er nachtenlang er er nachtenlang nachtenlang er nachtenlang van er nachtenlang wakker van van wakker wakker van liggen. wakker van liggen. liggen. Zewakker wringen liggen. Ze Ze wringen liggen. wringen Ze wringen Ze wringen zich inzich zich enorme in inzich enorme enorme bochten inzich enorme bochten bochten inom enorme hun bochten om om kind bochten hun hun om tóch kind kind hun een om tóch tóch kind hun ca-een een tóch kind cacaeen tóchcaeen caJob’, met Job’, Job’, alsmet met Job’, slogan: als als Job’, met slogan: slogan: ‘niet als metslogan: iedere ‘niet als ‘nietslogan: iedere verjaariedere ‘niet iedere ‘niet verjaarverjaariedere verjaarverjaardeaustichtedeau deau geven. te te deau geven. geven. Zedeau te bestellen geven. Ze Ze tebestellen bestellen geven. Ze ietsbestellen op Zeiets iets Bol.com bestellen op opiets Bol.com Bol.com zonop iets Bol.com op zonzonBol.com zon- zondag is dag een dag is feestje’. isdag een eenis feestje’. feestje’. dag De eenis Rotterdamse feestje’. een De Defeestje’. Rotterdamse Rotterdamse De Rotterdamse stichDe Rotterdamse stichstichstichdirect der der direct te direct der betalen direct te te der betalen betalen of direct telenen betalen of of te geld lenen lenen betalen ofvan lenen geld geld of anderen. van lenen van geldanderen. anderen. van geldanderen. van anderen. ting deelt ting tingverjaardagsdozen deelt deelt ting verjaardagsdozen deelt verjaardagsdozen ting deelt verjaardagsdozen verjaardagsdozen uit. Bedoeld uit. uit. Bedoeld Bedoeld uit.der Bedoeld uit. Bedoeld

inkomen

€ 1.300,- +

(excl. toeslagen)

Leeftijd: 40+ Burgerlijke staat: gezin, 4 kinderen Woonsituatie: huurwoning Categorie: loon, schuldsanering

57 alard govers,

QUIET 500 beeld

gerdien Wolthaus Paauw

“iK K moEt moEtooK ooK ijN EigEN mijN EigEN motiEs EmotiEssEriEUs sEriEUs EmEN” NEmEN”

pater poels’ is wars van de bureaucratische aanpak van de institutionele, door de overheid esubsidieerde en gereglementeerde hulpverlening. Hij vindt niet dat deze vorm van hulpverning overbodig is, maar door de reglementering schiet deze volgens hem wél ernstig tekort. ooral voor diegenen voor wie volledige participatie in de samenleving onmogelijk is geworden.

17

in 2013 bedroeg de gemiddelde schuld per huishouden 33.500 euro

8

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoede

INTERVIEW tekst

Bart smout

beeld

Helen smeeman

EtEN mEt EEN scHUldgEvoEl geen werk, wel schulden. de koelkast in het huis van ingrid Elskamp is akelig leeg. “als ik eet, voel ik me schuldig. dan denk ik: dit is voedsel dat mijn kinderen nodig hebben.”

“Ze zeggen wel eens: de duivel schijt altijd op de grootste hoop. Om aan te geven dat het iemand, die het toch al goed gaat, alleen maar beter zal gaan. Nou, de duvel draait voor het omgekeerde z’n klauw evenmin om! Als je tot je nek in de schuldenbeerput steekt, zak je er alleen maar dieper in weg. Je kunt gaten nu eenmaal niet dichten met gaten. Het is alsof je een straf uitzit. En waaraan ben je schuldig? Aan je wens om te leven, eigenlijk je verlangen om als ieder ander te functioneren in een samenleving, waarin er van alle kanten aan je wordt getrokken. Maat houden is wel het laatste waartoe je wordt aangezet. Ik wist niet eens dat er zoiets bestond als een Bureau Schuldhulpverlening. Maar je wordt in rap tempo wijzer als eerst je internet wordt afgesloten, dan je energie, en er vervolgens een deurwaarder opduikt. De bewindvoerder van Schuldhulpverlening is nu de baas over onze beurs. We krijgen een gering bedrag voor levensonderhoud. Op de kinderbijslag en de kosten voor school wordt geen beslag gelegd. Dus gelukkig blijven de kids nog een beetje buiten schot. Na aftrek van het bedrag dat ik maandelijks kan betalen om de schulden af te lossen, blijft er weinig over. Mijn loon lijkt oké, maar het merendeel gaat naar schuldeisers. En dat zal voorlopig nog een paar jaar zo zijn. Nou ja, ‘Gado de wi Fesiman.’ God is onze leidsman. Heel ons leven, tot aan de dood.”

grensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

ERVIEW

Vroeger Vroeger Vroeger zat Marieke Vroeger zat zatVroeger Marieke Marieke inzat deMarieke put. zat in inde de Marieke Naput. put. in jaren deNa Na in put. isjaren jaren de zijNa put. daar isis jaren zij Na zij weer daar daar jaren is zij uitgeklommen. weer weer daar is zijuitgeklommen. uitgeklommen. weer daar weer uitgeklommen. Onder uitgeklommen. Onder anOnderOnder anan- Onder an- andere door dere dere mensen door door deremensen mensen door dere te gaan mensen door te tehelpen: gaan gaan mensen tehelpen: helpen: gaan zijteweet gaan helpen: zij zijtenslotte weet weet helpen: zijtenslotte tenslotte weet als zij weet tenslotte geen als alstenslotte ander geen geen alshoe ander ander geen als het geen ander hoe hoe is als het het ander hoe isis als het als hoeishet als is als je deepje jedown deep deep jebent, down down deep jegeen bent, deep down bent,perspectief down geen bent, geen perspectief bent, perspectief geenmeer geen perspectief ziet perspectief meer meer enziet meer ziet helemaal en en meer ziet helemaal helemaal en aan ziet helemaal jezelf en aan aan helemaal bent jezelf jezelf aanoverbent jezelf bent aan overjezelf overbent overbent overgelaten. gelaten. gelaten. Haar gelaten. motto: Haar Haar gelaten. motto: Haar motto: “Als Haar ik motto: “Als “Als er bovenop motto: ik ik“Als er er bovenop ik bovenop “Als er ik bovenop er bovenop voor ouders voor voor ouders ouders voor die deouders voor die die verjaardag de ouders dedie verjaardag verjaardag dedie van verjaardag de hun van verjaardag van kind hun hun van niet kind kind hun vanniet niet kind hun niet kind niet kan komen, kan kan komen, komen, kan kaniedereen komen, kan kan kankomen, iedereen iedereen kan het”. iedereen kan Al het”. het”. vijf iedereen Al jaar Al het”. vijf vijfhet”. Al jaar jaar vijfAl jaar vijf jaar kunnen kunnen kunnen vieren kunnen vieren met vieren kunnen cadeautjes. vieren met met cadeautjes. vieren cadeautjes. met“Dát cadeautjes. metwil cadeautjes. “Dát “Dát ik doen”, wil wil “Dát ik ik doen”, wil “Dát doen”, ikwil doen”, ik doen”, zet ze zet zich zet ze ze inzet zich zich voor zezet in inzich devoor voor zeTilburgse in zich de de voor Tilburgse in Tilburgse de voor minima. Tilburgse deminima. minima. Tilburgse minima. minima. Marieke. dacht dachtMarieke. dacht Marieke. Ze benaderde dacht Marieke. Ze Zebenaderde Marieke. benaderde Ze haar benaderde Ze baas haar haar benaderde bijbaas baas de haar Voedbij bij baas haar de deVoedVoedbij baas de bij Voedde VoedEen rolEen Een die rol haar rol Een die die op rol haar haar Een het dierol op lijf op haar het die is hetgeschreven. op haar lijf lijfhet isisop geschreven. geschreven. lijfhet is geschreven. lijf isdacht geschreven. selbank. selbank. selbank. Hij deelde selbank. Hij Hijselbank. deelde deelde meteen Hij deelde meteen meteen Hij haar deelde meteen enthousiasme. haar haar meteen enthousiasme. enthousiasme. haar enthousiasme. haar enthousiasme. Twee jaar Twee Twee geleden jaar Twee jaar geleden geleden Twee jaar werdgeleden jaar Marieke werd werd geleden Marieke werd Marieke geraakt werd Marieke geraakt geraakt Marieke geraakt geraakt door een door door tv-item een een door tv-item tv-item over een doortv-item het een over over initiatief tv-item het het over initiatief initiatief het ‘Jarige overinitiatief het ‘Jarige ‘Jarige initiatief ‘Jarige‘Jarige

Niet vanzelfsprekend Niet Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend vanzelfsprekend “Geld “Geld “Geld voor “Geld voor voor “Geld traktaties voor traktaties traktaties voor traktaties traktaties op school op op school school op op school school “Normaal “Normaal “Normaal gesproken “Normaal gesproken gesproken “Normaal is gesproken een is verjaardag is gesproken een eenisverjaardag verjaardag eeneen isverjaardag een feesteen verjaardag een feestfeesteen feesteen feestis eris isniet, er er isniet, niet, er met is niet, ermet met als niet, met gevolg als als met gevolg als gevolg dat als gevolg gevolg dat kinderen datdat kinderen kinderen dat kinderen kinderen je, maar je, je,voor maar maar je,mensen voor maar voor je,mensen mensen maar voor met mensen voor weinig met met mensen weinig weinig geld met is weinig met geld geld het weinig een isisgeld het het is een geld een hetiseen het een zichzich zich ziek zich ziek ziek melden zich ziek melden melden ziek melden alsmelden ze als alsjarig als ze ze jarig als jarig ze zijn.” jarig zezijn.” zijn.” jarig zijn.” zijn.” enorme enorme enorme last”,enorme verklaart last”, last”, enorme verklaart last”, verklaart Marieke. last”, verklaart Marieke. Marieke. verklaart “Ouders Marieke. “Ouders “Ouders kunnen Marieke. “Ouders kunnen kunnen “Ouders kunnen kunnen

Jerrol Dap

“In het begin voelde ik nog iets van schaamte, maar al snel groeide ik daar overheen. Ik moest wel, wilde ik in aanmerking komen voor bepaalde regelingen of kwijtscheldingen. Ik heb geen schulden en wil dat zo houden, maar het wordt me niet makkelijk gemaakt.” Voor veel mensen een herkenbare situatie. Een gesprek met Eric Rugebregt (63). “De bijstand maakt me noodgedwongen creatief.”

“Ik help “Ik “Ikmensen help help “Ik mensen help mensen “Iktot help mensen optot tot mensen zekere op op tot zekere zekere hoogte. op totzekere op hoogte. hoogte. zekere Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk moeten Uiteindelijk moeten moeten ze moeten hetze zemoeten ophet het eigen zeop op het ze eigen eigen kracht op heteigen kracht op kracht doen. eigen kracht doen. doen. Dan kracht doen. Dan Dandoen. Dan Dan pas gapas pas je ga vooruit. ga pas je jega pas vooruit. vooruit. jeIk gavooruit. houd jeIk Ik vooruit. houd geen houd Ik houd geen handjes geen Ik houd geen handjes handjes vast.” geen handjes vast.” vast.” handjes Marieke vast.” Marieke Marieke vast.” Verhoeven Marieke Verhoeven Verhoeven Marieke Verhoeven (37)Verhoeven kreeg (37) (37) kreeg (37) kreeg weer (37) kreeg weer weer zelfverkreeg weer zelfverzelfverweer zelfverzelfvertrouwen trouwen trouwen door trouwen vrijwilligerswerk door door trouwen vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk vrijwilligerswerk te gaan te tedoen. gaan gaan te gaan doen. doen. Ze tezet gaan doen. Ze Ze zich zet zet doen. Ze op zich zich zet verschillende Zeop op zich zet verschillende verschillende zich op verschillende opmanieren verschillende manieren manieren in manieren voor manieren in inarvoor voor in arvoor arin voor ar- armoedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. Zo introduceerde Zo Zo introduceerde introduceerde Zo introduceerde Zoze introduceerde ‘Jarige ze ze ‘Jarige ‘Jarige Job’ ze ‘Jarige in ze Job’ Job’ Tilburg. ‘Jarige in in Job’ Tilburg. Tilburg. Job’ in Met Tilburg. in een Met Met Tilburg. verjaardagsdoos een een Metverjaardagsdoos verjaardagsdoos Met een verjaardagsdoos een verjaardagsdoos hoeven hoeven hoeven hoeven hoeven ouders ouders ouders zichouders geen zich zich ouders geen zorgen geen zich zich geen zorgen zorgen meer geen zorgen meer te meer zorgen maken meer te te maken maken meer over te maken te een over over maken cadeau een over een cadeau over cadeau een en cadeau de een en en traktaties cadeau de deen traktaties traktaties deenop traktaties deschool. traktaties op op school. school. op school. op school.

QUIET 500 tekst

dolph Cantrijn

nooit gedacht dat hij in deze positie terecht zou komen, dat hij van boven aan de ladder steeds een treetje verder zou dalen. Vijf jaar geleden had hij een vaste baan, een mooie auto en geen geldzorgen. Hij werkte bij een bedrijf dat huizen bouwt en verbouwt voor senioren (en bekend werd van de mysterieuze Gouden Keien-actie in Tilburg en omgeving). In 2009 vielen de eerste klappen: “Ons bedrijf was sterk afhankelijk van nieuwbouw, maar er werd weinig gebouwd vanwege de kredietcrisis en er waren dus geen nieuwe projecten. Het bedrijf vocht om overeind te blijven. Vechten tegen de bierkaai. Mijn baas wilde mij Aan motivatie geen gebrek echt niet ontslaan, maar uiteindelijk “Als het om bezittingen gaat, heb ik het niet had hij geen keus.” slecht”, zegt Eric (63) even later. “Voordat ik in de Eric kwam in de WW terecht. Met bijstand belandde, kocht ik nog wat extra spullen een prima CV ging hij op zoek naar zoals een goede tv en extra kleding. Ik wist dat een nieuwe job. Aan motivatie geen het daarna niet meer mogelijk zou zijn.” Eric had gebrek. Aan doorzettingsvermogen ook niet. Hij benaderde iedereen “Aan mijn zakelijke vrienden uit zijn netwerk die hem misschien kon helpen. Hij solliciteerde, schreef honderden brieven. en oud-collega’s vroeg ik De reacties bleven uit. Soms was er een afwijzingsbrief, maar om eerlijk te zijn.” meestal hoorde hij niets. Hij begreep het wel, hij liep al bijna tegen de zestig. “Aan mijn zakelijke vrienden en oud-collega’s vroeg ik om eerlijk te zijn. Zouden zij iemand van mijn leeftijd aannemen? Schoorvoetend gaven ze toe dat ze de voorkeur zouden geven aan een jong iemand. Ik geef ze geen ongelijk.”

INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW

nederland telde in 2013 gemiddeld 507.000 werklozen

beeld

Een hoge flat aan de rand van Tilburg. Een mooie blonde vrouw ziet me aankomen en houdt de liftdeur voor me open. Ze draagt drie Albert Heijn-tassen, zo te zien vol met lekkere en redelijk luxe producten. Biefstuk, chips, koekjes. Op de zesde etage stap ik uit, loop de galerij op en stop voor de deur van Eric. Bakken vol vrolijke bloemetjes lachen me toe. Eric doet open. Een vriendelijke man, leuk krullerig haar, moderne bril, gekleed in een net overhemd en pantalon. Hij woont in een mooi appartement met prachtig uitzicht. Stad aan de ene, bos aan de andere kant. Ik val meteen met de deur in huis, beken dat ik geen bloemetjes voor de deur verwacht bij iemand die in de bijstand zit. Die zou toch andere prioriteiten moeten hebben? Eric lacht en zegt dat hij die bloemen van vrienden heeft gekregen.

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar ararmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

tekst

marlies van randwijk

“Weet je wat misschien wel mijn grootste angst is? Dat mijn kinderen het niet beter krijgen dan ik”


19 van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Kun je iets vertellen hoe je het idee aan het rollen hebt gebracht? “Ik word snel enthousiast, dat is een belangrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik veel mensen ken, is het makkelijk voor mij om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik zat erbij en ik keek ernaar! ”

Speciale aanbieding UIT DE KElDER VAN

J’AN D’ARMOE

Iets doet mij vermoeden dat er wel héél wat uren, ook van jouw kant in het project gegaan zijn. Klopt dat? “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar zo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf een lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het meeste werk is door professionals gedaan, die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, omdat de opbrengsten naar goede doelen ging, de Stichting Broodnodig van Gerrit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ”

Ik dacht dat de oplage heel exclusief was en dat jullie het blad gratis opgestuurd hebben naar de mensen die in de Quote500-lijst voorkwamen?

Chateau Migraine WWW . JANDARMOE . Nl

“Ons eerste doel was om iets in gang te zetten bij vermogende mensen, vandaar dat we

inderdaad die Quote-500 mensen hadden uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in gesprek om te kijken of we iets aan de armoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij met dat resultaat! Maar daarnaast hebben we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels verkocht, waar ze trouwens in een mum van tijd uitverkocht waren!”

Had je enig idee dat het concept zo zou aanslaan? “Nee, dat was een volkomen verrassing. Ineens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een paar geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan, die is echt heel sympathiek, dat voelde goed.

Hoe reageerden de adverteerders op jullie grapjes die je met hun merken had uitgehaald? “Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebben we van andere uitgevers gehad, die vonden sommige dingen niet kunnen. Maar de adverteerders kunnen wel tegen een geintje.”

Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat?

“ineens zat ik bij rtl late night en heb ik zelfs interviews geweigerd”

“Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Wilt u de Quiet 500 ontvangen? omnis exces eumquodi omnimus ad quam et, cor sit, aspictento blam, quia coreruptatia imus ipsum, sin por sanditi odit, comnis sequo eos ma que volestent alitationet laborep erfereium labo. Nemporecte sum autectius re et essit, occus, que cuptati aectiae poreici pidebitae cum aut exceatem volum que mo torem ipsam voluptur? Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil mos et ut qui quae num nobis volecesti Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil

Nu met

de armsten uit uw regio


Dans, alsof er niemand is die kijkt

- The Milliofair -

KOM LANGS VOOR EEN “DRAADLOZE” LUISTERERVARING


fotografie Herman van Heusden

La Mamounia innovatie in vier dimensies

Wie restaurant La Mamounia bezoekt waant zich in een sprookje van 1001 nacht. The Milliofair ging op onderzoek uit naar de geest in de fles. Chef-kok Rachid Agouray blijkt een verrassende innovateur te zijn.

tekst

rubriek

Ruud van der Neut

Innovatie

Het avontuur wordt niet alleen in restaurants beleefd maar begint al in de lobby, corridors en tuin. De ogen genieten van de Moorse, Arabische en Europese architectuur van Jacques Garcia, van de Zelij-mozaïeken en het betoverende licht dat door de boucharabiehs fonkelt. Binnen wordt de neus verwend met een prachtig bouquet van cederhout, rozen en dadels, speciaal voor La Mamounia gecreëerd door de beroemde parfumeur Olivia Giacobetti, terwijl buiten de sinaasappelbloesems als een welkomstgroet geuren. Erachter ligt, als een belofte uit de keuken, 1500 vierkante meter moestuin. Hier zie en voel je de tomaten, aardbeien, wortels en kruiden die later op je bord liggen. En niet zelden loop je er een gastvrije tuinman tegen het lijf die je over zijn schatten doceert. Met maar liefst vier cuisines, een Franse, Marokkaanse, Italiaanse en een Internationale,

23

kun je je vierentwintig uur per dag het leven laten smaken. In La Piscine begin je de dag met de een thee de nana, versgeperste grapefruitsap en uitzicht op de jonge ochtendzon, weerspiegeld in het blauw van het zwembad. Maar vooral met verse patisserie; frambozencroissants, brownies, broodpudding, of juist Marokkaanse of Amerikaanse pannenkoekjes. Liever tropisch fruit, vers gerookte zalm of, een curiositeit in een moslimland, serranoham? Pas op met al dat lekkers, want over een paar uur wacht de lunch in Le Francais. De Fransman waar restaurant Le Francais naar vernoemd is, moet sterrenchef Jean-Pierre Vigato zijn. Als culinair adviseur in La Mamounia, overtuigt hij de critici der aarde keer op keer dat ‘zijn’ Franse keuken de beste is. Op het menu prijken klassie-kers als boterzachte eendenlever op drie manieren bereid; naturel,


24

25 De chef ziet zichzelf als een schilder

gekruid of gezouten, aan tafel getrancheerd, of entrecote met bearnaisesaus. Als je meer van vis houdt, wat niet onverstandig is in een land met zo veel kusten, proef je van een perfect gestoomde zeebaars met groentencanneloni en een zout randje Parmezaanse kaas. Maar toch is de Fransman niet verstokt. Ook hij verwelkomt de invloeden van zijn residentie in zijn keuken. Gerechten als de tajine van seizoengroenten met basilicumjus of groenten uit eigen tuin, gemarineerd in arganolie zijn daar getuigen van. Uiteraard worden de hoogstandjes begeleid door, naar keuze, Franse of Marokkaanse wijnen. De wijnkaart is zo uitgebreid dat de adviezen van sommelier Faska Saddir niet alleen zeer vermakelijk (hij pakt zelfs de kaart van Marokko erbij om de wijngebieden aan te wijzen), maar ook buitengewoon zinvol zijn. En als je wilt, de dag is immers nog jong, schenkt hij ook halve wijnarrangementen, om de wijn-spijscombinatie te ervaren, zonder de combinatie van de Noord-Afrikaanse warmte en alcohol zijn tol te laten eisen.

der van de kreeftenpastilla; een signature dish waarin hij een klassiek gerecht in een nieuw jasje steekt. Of in dit geval - pastilla is immers een soort pastei - een klassiek jasje om een moderne vulling vouwt. Het diner in Le Marocain begint met een hoogtepunt: een selectie van koude voorgerechten, met onder meer zinnenprikkelende wortel met rozenwater, een explosieve chili-auberginesalade en kruidige levertjes; het ene schaaltje nog spannender dan het andere. Voor de keuze van het hoofdgerecht flirt je met de tajine van zeeduivel en de geroosterde lamsrack met amandelen en druivencake, maar uiteindelijk laat je je adviseren door de gast-vrouw, die de langzaam gegaarde lamsschouder serveert; zacht, elegant, royaal, een juweeltje. Bij het dessert komt de creativiteit van de verschillende chefs naar voren. Je ziet dat zowel Vigato als Agouray een dessert met aardbeien en tomaten als hoofdingrediënten op de kaart hebben gezet. Le Francais maakt er een potager (letterlijk vertaald: moestuin, want afkomstig uit de hoteltuin) van; een cocktailglas met tomaten en zoete paprika’s in schaafijs, gemarineerde aardbeien, een pistachebeschuitje en zachte olijfolie. Subtiel en fris. De variant van Le Marocain is even zoet als zuur; in de vorm van een tajine van aardbei en zoete tomaat, met citroensorbet en - voor een kruidig accent gekonfijte gember. Elke chef heeft een eigen stijl en zet zijn eigen handtekening. Maar het eindresultaat is hetzelfde: ze doen beiden je hart sneller kloppen.

De critici van Jean-Pierre Vigato zouden ook eens de creaties van Rachid Agouray, chef-kok van restaurant Le Marocain, moeten savoureren. Hij zou de rapporteurs van Michelin maar wat graag op de chaises longues in het ‘riad-achtige’ etablissement verwelkomen. Hoewel bescheiden, is Agouray overtuigd dat hij hoge ogen zou gooien. De chef ziet zichzelf graag als een schilder, die alles wat zijn verbeelding kan zien, achter zijn kachel probeert te verwerkelijken. Dat maakt hem dé innovateur van de Marokkaanse culinaire traditie. Hij is niet alleen een expert op het gebied van kruiden, maar ook de geestelijk va-

www.mamounia.com


AA JAGUAR JAGUAR FOR FOR THE THE PRICE PRICE OF OF AA CAR. CAR. Standaard Standaard o.a. 8-traps o.a. 8-traps automaat automaat en Bi-Xenon en Bi-Xenon met met LED LED dagrijverlichting. dagrijverlichting. JAGUAR.NL JAGUAR.NL

JAGUAR JAGUAR XF XF

€€ 49.900 49.900 VANAF VANAF lease lease vanaf vanaf € 978* € 978*

HOW HOW ALIVE ALIVE ARE ARE YOU? YOU? Min./max. Min./max. gecombineerd gecombineerd verbruik verbruik : 4,9-: 4,911,6 l/100km. 11,6 l/100km. CO2-uitstoot CO2-uitstoot resp.129-270 resp.129-270 g/km. g/km. Vanafprijs Vanafprijs is incl. is incl. BPMBPM en BTW en BTW en en excl. excl. kosten kosten rijklaarmaken. rijklaarmaken. Zie voor Zie voor kosten kosten en voorwaarden en voorwaarden www.jaguar.nl. www.jaguar.nl. *Leasen *Leasen vanafvanaf € 978 € 978 o.b.v.o.b.v. Full Operational Full Operational Lease, Lease, 48 maanden, 48 maanden, 20.000 20.000 km p.j, km excl. p.j, excl. 21% btw 21% btw en brandstof. en brandstof. Jaguar Jaguar Financial Financial Services. Services. Wijzigingen Wijzigingen voorbehouden. voorbehouden.


28

rubriek

fotografie

tekst

Kunst & cultuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

1. Een zeldzaam, 9,5 cm. hoog

1.

ivoren schaakstuk, verbeeld als keizer Napoleon.Herkomst: Macao, begin negentiende eeuw.

2. Buxushouten schaakstukken, Frans, laat achttiende eeuw, in originele kartonnen doos.

Antieke schaakstukken aan zet De ontwikkeling van het schaakspel en de vormgeving van de benodigde attributen kent een eeuwenlange historie. Koning en koningin, torens, lopers, paarden en pionnen zijn sindsdien in de meest uiteenlopende stijlen en materialen verbeeld. Tegenwoordig zijn dergelijke antieke schaakstukken uiterst gewilde verzamelobjecten. Ecelenti Magazine doet verslag over de kunst van het schaken.

De naamgeving van het schaakspel is te danken aan de Perzen. Zij noemden de koningsfiguur in het spel ‘shah; een woord dat bij ons vernederlandst is tot ‘schaak’. Terwijl het Perzische woord ‘mat’ – dat letterlijk ‘verslagen’ betekent – bij ons onveranderd als schaakterm wordt gebezigd. De basis voor het schaakspel zoals wij het nu kennen werd vermoedelijk al in de zesde eeuw v. Chr. gelegd in een gebied dat het huidige Pakistan en India omvat. Daar ontwikkelde zich uit een aantal andere spellen de oervorm, die in een tijdsbestek van circa vierhonderd jaar in Europa terecht zou komen. Via Perzië, Arabië en Noord-Afrika werd het oorlogsspel in eerste instantie in Spanje geïntroduceerd, waarna Italië al snel volgde. Via Turkije, Rusland en Scandinavië zou het spel de rest van Europa bereiken. Rond 1300 was het spel – in verschillende varianten – in het grootste deel van Europa bekend, maar het werd slechts in kleine en elitaire kring beoefend. De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders. Maar opmerkelijk genoeg maakte schaken van meet af aan ook onderdeel uit van de opvoeding van vrouwen uit de hoogste kringen. In kerkelijke kringen was men minder gecharmeerd van dit oorlogsspel, waardoor het tot het jaar 1329 zou duren voordat het van de lijst van ‘verboden’ spelen werd geschrapt. Tegenwoordig speelt men het spel op een bord dat uit 64

gelijke ‘velden’ bestaat. De ene speler bedient zich van witte schaakstukken, terwijl de ander donkergetinte stukken hanteert. Beide spelers hebben bij aanvang ieder zestien stukken voor zich: een koning, koningin, twee torens, twee lopers of raadsheren, twee paarden en acht pionnen. En ieder schaakstuk heeft zijn specifieke ‘loop’ en men kan met elk stuk een ander stuk ‘slaan’.

De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders In de loop der eeuwen zou de vormgeving van de gebruikte schaakstukken tal van veranderingen ondergaan. Zo werd de toren in het huidige schaakspel destijds in India vormgegeven als strijdwagen. Terwijl de raadsheer of loper in India als olifant werd verbeeld. Maar de grootste vormverandering ontstaat als de Arabieren vanaf het midden van de zevende eeuw met het spel in aanraking komen. Omdat hun geloof verbiedt dat mensen of dieren natuurgetrouw worden afgebeeld, kiezen ze voor abstracte schaakstukken, in vorm ontleend

3. Drie vroege schaakstukken; 7,7 cm. hoge palmhouten dame te paard, Duits, zestiende eeuw. Ivoren dame, Frans, tweede helft zeventiende eeuw. Middenachter: palmhouten koning, Frans, laat zestiende eeuw.

4. Laat achttiende eeuwse, ivoren schaakstukken, vervaardigd in de Franse stad Dieppe. Een pion meet 4 cm., de koning 7 cm.

3.

2.

4.


30

31 6. Dit ‘Reds and Whites’ getitelde porseleinen schaakspel werd in 1922 ontworpen naar aanleiding van de Russische Oktoberrevolutie in 1917. Het verbeeldt het communisme versus het kapitalisme. Links is de koning als tsaar met een doodshoofd weergegeven. De pionnen, vormgegeven als geketende figuren, symboliseren de onderdrukking van het volk.

5. 5. Ivoren schaakspel met het originele, door Howard Staunton gesigneerd kistje. Engels, circa 1845. Hoogte van de diverse schaakstukken: 3,5 – 7 cm.

aan de kegel, cilinder of rechthoek. De Moren zouden een dergelijk vormgegeven schaakspel in Zuid-Europa introduceren. Hier bestond echter geen enkel bezwaar tegen het afbeelden van dier of mens, waardoor er al snel een eigen interpretatie van de schaakstukken zou volgen. Vanaf dat moment figureren kunstig gesneden sculptuurtjes van koningen en ridders te paard in het middeleeuwse schaakspel. En de raadsheer wordt verbeeld als bisschop, als symbool van de kerkelijke macht. In Franse antieke schaakspellen is de raadsheer echter vaak als nar uitgebeeld. Maar dat tradities lang stand weten te houden bewijst de vormgeving van onze huidige loper of raadsheer: de inkeping overdwars in het schaakstuk herinnert nog altijd aan de karakteristieke vorm van de bisschopsmijter. Ook de spelregels van het schaakspel zijn sinds de introductie ingrijpend veranderd. Het vroegst bekende boek waarin de instructies voor het spel zijn opgenomen dateert uit 1497 en is opgetekend door de Spanjaard Lucena. De populariteit van

het oorlogsspel zou een grote vlucht nemen en er ontstaat al gauw een massaproductie van – overwegend houten - schaakstukken volgens een gestandaardiseerd patroon. Daarnaast vervaardigen kunstenaars en ambachtslieden in opdracht van vorsten, adel en kapitaalkrachtige burgers bijzondere schaakstukken en schaakborden, dikwijls uitgevoerd in kostbare materialen als barnsteen, ivoor, (half)edelstenen, exotische houtsoorten of edelmetaal. Voorbeelden van dergelijke zeldzame en tegenwoordig uiterst kostbare schaakattributen bevinden zich nu voornamelijk in museale collecties. Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw zouden er tal van schaakstukken geproduceerd worden waarvoor bestaande vorsten als Catharina de Medici, Lodewijk XIV, Frederik de Grote en leden van het Zweedse en Deense koningshuis model stonden. Terwijl omstreeks 1800 keizer Napoleon menigmaal als schaakstuk verbeeld is. Sinds de renaissance is er een enorme verschei-

denheid aan schaakstukken vervaardigd. De meest beroemde productiecentra van ivoren en benen stukken zijn gevestigd in het Duitse Erbach en de Franse stad Dieppe. Maar ook in Parijs, Londen en Lyon worden schaakstukken gemaakt. Vanaf circa 1760 worden er porseleinen schaakstukken uit werkplaatsen in Meissen en Sèvres op de markt gebracht, terwijl in Engeland Wedgwood schaakstukken in pasteltinten furore maken. Gekleurde glazen schaakstukken zijn met name in de negentiende eeuw in Venetiaanse ateliers ontstaan. De meeste antieke schaakspellen zijn producten van (anonieme) volkskunst; de velden op de simpele houten borden zijn in twee kleuren geschilderd, de schaakstukken veelal gesneden uit (zacht)hout, been of een ander makkelijk te bewerken materiaal. Ook werden er vanaf begin 1800 – uitgesproken oosters weergegeven - ivoren schaakspellen in grote hoeveelheden geïmporteerd uit China. Schaakspellen van recenter datum kunnen eveneens de moeite waard zijn voor de verzamelaar: beroemde kunstenaars als Man Ray, Marcel Duchamp, Salvator Dali en Max Esser hebben spectaculaire schaakstukken ontworpen. Het jaar 1851 geldt als een keerpunt in de schaakgeschiedenis: in Londen werd toen het eerste internationale schaaktoernooi georganiseerd met min of meer. gelijkwaardige tegenstanders. De Engelsman Howard Staunton, die in 1847 het ‘Chess Player’s Handbook’, het standaardwerk voor de serieuze schaker, uitbracht, werd destijds als de beste speler van Europa beschouwd. Aan Staunton is tevens te danken dat er een universeel vormgegeven schaakspel op de markt komt dat tot de dag van vandaag wereldwijd gebruikt wordt. Zo laat hij omstreeks 1845 een set schaakstukken ontwerpen door Nathaniel Cooke.

6.

7.

7. Diverse ivoren schaakstukken, circa 1800. Herkomst: Dieppe of Erbach in Duitsland.


8. Diverse, laat achttiende eeuwse, in been uitgevoerde zo genaamde ‘Selenus’ schaakstukken, Zuid-Duits.

33

8.

www . palzileri . com

De vroegste exemplaren – uitgevoerd in ivoor – werden verkocht in een persoonlijk door Howard Staunton gesigneerd, houten kistje. Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren. Met name losse vroege stukken – die slechts door een enkeling als schaakstuk worden herkend – zijn inmiddels gezochte – en daardoor kostbare - verzamelobjecten. Dat dergelijke stukken enorme bedragen kunnen opbrengen, bewijst het incidentele aanbod bij de internationale veilinghuizen. Zo bracht een stenen – abstract vormgegeven – Arabisch schaakstuk een paar jaar geleden US$ 400,000.- op. En onlangs betaalde een anonieme verzamelaar een bedrag van ruim € 150.000,- voor een compleet, uit 1735 daterend Duits schaakspel

dat was uitgevoerd in buxushout, ingelegd met zilver, parelmoer en schildpad. De meeste verzamelaars van antieke schaakspellen zijn te vinden in de Verenigde Staten, maar ook Engelse en Duitse collectioneurs bepalen tegenwoordig de prijzen van uitzonderlijke schaakattributen op veilingen en antiekhandel. Onlangs verscheen het boek ‘Chessman Art and History’, uitgegeven door het Nederlandse verzamelaarsechtpaar May en Ine Kloprogge. Deze publicatie met honderden afbeeldingen van antieke schaakstukken is een absolute must voor iedereen die zich verder wil verdiepen in dit boeiende onderwerp.

Chessman Art en History Auteurs: May & Ine Kloprogge Info: www.chessmen.eu

Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren


34

rubriek

kunst

text

Wonen & architectuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

35 Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Ontwaken

tussen de bomen

lichtinval

giam vendit odignatior aliquo ero quametur? Aliquate pra parchil id ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es sit mo cus et molorum verum rem doluptatemo maxim fugiaturio. Ita con rem. Buscil imin plaborr

quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Juvet Landscape

Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quatio-

atiaspe rumenisi reptiam, ali nima verumquia voloreptat dol rum est eratus ma venectas


atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas

net dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero

veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Less is more quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur

aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sere, nonseque corestis ium name es

di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiverumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe. quiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe.

www.juvet.com

37


Heb lief, alsof je nog nooit gekwetst bent

- The Milliofair -


Ralf Embrechts

tekst Barbara de Roos

fotografie

rubriek

Herman van Heusden

Interview met

Game Changers

41

Game Changers,

zij veranderen eigenhandig de regels van het spel

Ralf Embrechts De stille kracht achter de Quiet500

Zelf wilde hij niet in beeld komen, nee, het ging om “hun”, de 500 armsten van Tilburg die in de glossy Quiet500 met een dikke knipoog naar de Quote500 op 17 oktober 2013 (Wereldarmoededag) op een ludieke manier een podium kregen. Maar wie ook maar tien minuten met Ralf Embrechts praat, weet dat dit project een bijzondere geestelijke vader heeft. Reden voor The Milliofair om deze ‘Game Changer’ in de spotlights te zetten.


42 Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat? “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Hoe kwam je op het idee van de Quite500? “Nou, het was niet mijn idee, hoor. Arie Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacteur en we waren een keer aan het brainstormen hoe we het lot konden verbeteren van de armen in Tilburg. Het is de laatste paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in de stad. We zien echt schrijnende gevallen, van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Linda Jacobs inkomen: € 1.100,-15(excl. toeslagen) “Eerst waren ze natuurlijk wel bezorgd of ze niet te zielig over zouden komen in het blad, maar ze zeiden stuk voor stuk: ‘Je hebt ons echt ze terugkomt uit de keuken. Ze wijst naar de radio. “Al die ellende, ik héél mooi geportretteerd” kan het best verdragen. Totdat je hoort hoe weer een bankier bijna een miljoen aan bonussen heeft opgestreken en vrolijk op vakantie gaat. Dan voel je hoe hard en oneerlijk de wereld is. Dan voel je je heel alleen.” Had je enig idee dat het concept zo Op de vraag wat Ingrid zou veranderen als ze één dag minister-prezou aanslaan? een volkomen verrassing. In- besident mocht zijn, hoeft ze niet“Nee, langdat nawas te denken. “Het geld zou eens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal ter verdeeld worden. Mensen moeten niet langer te veel verdienen. geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een Geld dat je zelf niet op krijgt, ispaar overbodig. Waarom zou je miljoenen geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman moeten verdienen als je toevallig goed kan zingen? Zoals vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan,het die nu heel sympathiek, datje voelde goed. gaat, is het niet eerlijk. Als je isdeecht mazzel hebt dat wordt geboren met een hoog IQ of een talent,Hoe word je beloond veel geld. reageerden de met adverteerders opMaar ik kan er toch niks aan doen dat ik niet zo die geboren jullie grapjes je metben?” hun merken had uitgehaald?

QUIET 500

Leeftijd: 30+ Burgerlijke staat: alleenstaand, 2 kinderen Woonsituatie: huurmaisonnette Categorie: loon + bijstand, schuldsanering

6

“Voor de scheiding hadden we al financiële problemen. We kochten een duur huis. De bank had zoiets van: kom maar, en verschafte ons een tophypotheek. Toen waren we blij. Linda Jacobs Achteraf gezien hadden ze ons wel mogen waarschuwen, had het allemaal wat minder simpel mogen zijn. Na de scheiding moesten we het huis verkopen voor de helft van de inkomen prijs. Dan zit je met een flinke schuld. Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inkomsten gaan direct naar hem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer schulden maken zou (excl. toeslagen) achterlijk zijn. Met wat er overblijft lost hij de schulden verder af. Mijn weekbudget is € 60. Ik heb drie katten. Die zijn intussen al zo oud, die doe ik niet weg. En ons Priscilla heeft een rat. Als een van dieLeeftijd: beesten zou30+ sterven, komt er niets voor in de plaats, hoor. Ze kosten Burgerlijke staat: per week een tientje. Ik rook. Ik schakel tegen het eind van de week wel over van sigaretalleenstaand, kinderen ten op sjekkies. Dan nog voor drie dagen2 eten kopen. De rest komt van de Voedselbank. Ik Woonsituatie: doe mijn best om de armoe onzichtbaar te houden voor Pris’ vriendjes. Als ze hier komen, huurmaisonnette is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag gaat ook naar de bewindvoerder. Als Pris kleren nodig heeft,Categorie: troggel ik extra geld van hem af. Hij is coulant. Er goed uitzien voor zo loon + sport. bijstand, schuldsanering weinig mogelijk geld is een Donderdag krijg ik weekgeld, op vrijdag ga ik naar de Voedselbank – dus vrijdag is het hier feest!”

€ 1.100,-

“Voor de scheiding hadden we al finan-

“Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het ciële problemen. We kochten een duur zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebEr moet een maximuminkomen en een minimuminkomen worden huis. De bank had zoiets van: kom maar, Kun je iets vertellen hoe je het idee ben we van andere uitgevers gehad, die vonaan het rollen hebt gebracht? en verschafte ons een tophypotheek. Toen ingesteld, daar is Ingrid van overtuigd. “Dat minimuminkomen den sommige dingen niet kunnen. Maar de armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoede “Ik word snel enthousiast, dat is een belangtoeslagen) kunnen weldat tegen een geintje.” waren we blij.(excl. Achteraf gezien hadden ze moet op een menselijk niveauadverteerders liggen. Het geld dan nog overLeeftijd: 45 ons wel mogen waarschuwen, had het alrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt blijft, moet op een verantwoorde manierjezelf worden Ik zou bij- Burgerlijke staat: weduwnaar, 2 kinderen Je noemt ‘socialbesteed. innovator’, brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik lemaal wat minder simpel mogen zijn. Na voorbeeld de zorgverzekering iemand goedkoper maken, of gratis die vanuit de kracht vanzelfs, als Woonsituatie: huurappartement veel mensen ken, is het makkelijk voor mij de scheiding moesten we het huis verkomensen zelf de schooluniformen wereld verandert. invoe- Categorie: bijstand, schuldsanering om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat dat zou kunnen. En ik zou mooie, moderne pen voor de helft van de prijs. Dan zit je Hoe doe je dat? was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik ren. Zodat op school iedereen gelijk is en je niet gepest kan worden met een flinke schuld. papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. zat erbij en ik keek ernaar! ” Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inomdat je niet de hipste kledingBelangrijk draagt.” inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ” is het directe contact met de mengaan direct naar Iets doet mij vermoeden dat er wel Of dat ooit gaat gebeuren, betwijfelt Neemt niet teneur: wegzichtdathet zeloopt wel los en komsten sen zelf. Ingrid. Daarom ben ik bewust erg de ‘slachtoffers’ weten dathem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer héél wat uren, ook van jouw kant in Ik dacht dat de oplage heel exclusief “Toen mijn vrouw stierf, liet ik alles verslonzen. Het baar en Je ziet ze met zich letterlijk de laatste tijd wat optimistischer is aanspreekbaar. ingesteld. Sinds heeft zelf ook, maar ze moeten toch iets hebben om over te was een zootje in mijn hoofd én het project gegaan zijn. Klopt dat? was en dat jullie het blad gratis opschulden maken zou achterlijk zijn. in mijn huis. Jeugdzorg bracht me in contact met ‘Stabiel’, een Met project van het Leger ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik Theo C aangemeld bij de GGD voelt ze zich sterker. Zelfverzekerder. Ze beklagen. Pum lacht moeilijk. “Laat hem een dagje met gestuurd hebben naar de mensen die “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb des Heils. Iemand helpen met praktische In het verbegin vond ik dat een het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd watkomt er je overblijft lost hij de zaken. schulden gint zelfs het vertrouwen te krijgen ze ooit zelfstandig zijn belasting. Ik dacht: mij kan meegaan.” in de Quote500-lijst voorkwamen? ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar kan Mijn het zelf.weekbudget Plots kijkt er iemand je vingers. voor eendat praatje.” derik af. is €op60. Ik hebHij kwam drie keer inkom “Ons eerste doel was om iets in gang te zetzo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde week langs, op het irritante af. Nu hij één keer tweedie weken en helpt met Weliever praten Ik drie besef dat ikDie inmiddels het en niet langer haar hand op hoeft te houden, iets wat ze wiloverperRachid. katten. zijnkomt intussen al zoperoud, Hoe kwam je op het idee ten bij vermogende mensen, vandaar dat we het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, opvoedingsvragen hetuit invullen van formulieren. Of hij gaat mee naar de Voedselbank, ( nodige over hem weet. Allemaal deweg. tweede hand. doeof ik niet En ons Priscilla heeft een dan wat dan ook. van de Quite500? inderdaad die Quote-500 mensen hadden dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden gewoon om te sjouwen. Begin vorig jaar kreeg ik een klaplong. Als gevolg van de stress, rat. Als een vanDat diehijbeesten Wat kan ik daarvan eigenlijk opschrijven? een zou sterven, “Vroeger kwam ik niet graag “Nou, buiten. En als het idee, dan hoor. toch moest, het was niet mijn Arie uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf het roken. Daarom ben ik ook in therapie gegaan. Een nieuwe stap. Ik ben niet zo van: komt er niets voor in de hoor. Ze Leeftijd: nakomertje gezin enplaats, smeerde ik een berg make-up op mijn gezicht om mezelf te verstop-is uit Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacgesprek om te kijken of we iets aan de areen lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het ga een eens traditioneel zitten en vertel Marokkaans maar eens. Soms is er wel iets van een schaamtegevoel over de 45 Burgerlijke staat: kosten per week een tientje. Ik rook. Ik en we waren eenniet keer langer aan het brainmoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij meeste werk is door professionals gedaan, situatie, ik met de kinderen in een sta bijvoorbeeld en ze willen iets dolgraag. al meerdere enals zussen is verloren? Hetwinkel ene verpen.” Dat is nu afgelopen. Deteur make-up wordt in dikke broers weduwnaar, 2 kin schakel tegen het eind van de week wel stormen hoe we het lot konden verbeteren met dat resultaat! Maar daarnaast hebben die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, Dedan oudste mee op een naarvoor Londen. Kost € 400. Is niet verplicht, dus haal nogwat triester hetwilandere. Datschoolreisje zijn ouders Woonsituatie: lagen aangebracht. Het uitzicht vanuit haar appartement wordt over van sigaretten sjekkies. Danklussen nog op school à tien van de armen in Tilburg. Het is de laatste we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels omdat de opbrengsten naar goede doelen Stichting Leergeld vergoedt niets. Kan zeop veertig uur komen huurappartement zes weken naar Marokko zijn vertrokken en hun huis vaker verruild voor het uitzicht vanaf de straat. “Mensen mogen me paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in verkocht, waar ze trouwens in een mum van ging, de Stichting Broodnodig van Gereuro per uur. Mooi, de situatie stabiel De blijft,rest zittenkomt we het welCategorie: uit tot de voortoch? drie Als dagen eten zo kopen. afgesloten?van Rachid mag Ik We zien echt schrijnende potdicht gevallen, hebben tijd uitverkocht waren!” rit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het schuldsanering voorbij Je moeterje niet mondin. opentrekken. Er zijn genoeg clubs die iets schuldsa deis.Voedselbank. zien. Ik ben wie ik ben. Ik magdeerstad. zijn.” bijstand, weet het niet. voor je kunnen betekenen. Webest hebben slecht niet. Ik bekijk het op deze manier, Ik doe mijn omhetdezoarmoe onzichtbaar want anders word depressief. Daar ben vriendjes. ik de mens niet voor.” te ikhouden voor Pris’ Als ze hier

Iedereen gelijk

Theo Colder inkomen: € 900,-

“het resultaat is dat wij al drie gesprekken hebben met invloedrijke personen die iets voor tilburg willen doen”

54

€ 900,- +

Excuses

komen, is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag naar Rachid komt niet meer. Pum Dondersgaat krijgtook hem nogde bewindvoerder. Als Pris kleren nodig wel aan de lijn. Hij geeft de telefoon door aan mij.heeft, troggel ik

“Toen mijn vrouw stie slonzen. Het was een z én in mijn huis. Jeugd


impressie Quiet 500

44

37

36

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

QUIET 500

INTERVIEW tekst

“JiJ? in de biJstand?”

91 9191 91 91 tekst tekstmarlies tekst randwijk tekst beeld beeld beeld beeld marlies marlies van marlies van vanmarlies randwijk randwijk vanbeeld randwijk van gerdien randwijk gerdien gerdien Wolthaus gerdien Wolthaus Wolthaus gerdien Paauw Wolthaus Paauw Paauw Wolthaus Paauw Paauw

“mEt “mEt “mEt “mEt EEN EEN EEN EEN bEEtjE bEEtjE bEEtjE bEEtjE viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid Kom Kom Kom Kom jE jE jE EEN jE EEN EEN EEN EiNd” EiNd” EiNd” EiNd” 19

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

nick J. swarth

9

Max van Strien inkomen

€ ----

Leeftijd: 20+ Burgerlijke staat: gezin, 1 kind Woonsituatie: woning in bruikleen Categorie: leven zonder geld

“Wie de macht heeft, heeft gelijk. Wie de financiële macht heeft, zwaait de pollepel over het huishoudboekje. Of dat nu van één familie, een totale staat of de hele wereld is. Ik streef naar zeggenschap over mijzelf. Ik beroep mij niet op bepaalde rechten. Ik geloof namelijk niet dat ik die heb, dergelijke heilige rechten. Op zoiets als geldelijke bijstand bijvoorbeeld. Mijn grote voorbeeld is de Duitser Raphael Fellmer. Hij leeft al drie jaar zonder geld. Hij koopt niets en betaalt niets. Kleren en meubels komen van vrienden en bekenden. Eten en drinken vindt hij in containers, nota bene van een biowinkel. Die balen ervan dat ze zoveel weggooien en zijn blij dat hij het meeneemt. Ik probeer nu hetzelfde te doen. Containering heet dat. Officieel is het illegaal. In Nederland mag je het afval van anderen niet ‘stelen’… Ik ben toen naar de betreffende supermarkt gegaan. Nu hebben we een deal. Als ik meer meeneem dan nodig is voor mijn gezin, deel ik het met anderen. Ons huis kost niets. Vrienden laten ons hier gratis wonen. In ruil hiervoor verricht ik klussen. Hetzelfde als er ooit een duur apparaat nodig is. Formeel ben ik werkloos en mijn vrouw ook. Maar we zijn continu bezig met zoeken, organiseren en regelen. Het enige geld dat we accepteren is voor de kleine; de kinderbijslag. Ik laat de macht over mijn leven niet aan een ander. De wereld is van degene die haar zich niet laat ontfutselen.”

23

er nachtenlang er er nachtenlang nachtenlang er nachtenlang van er nachtenlang wakker van van wakker wakker van liggen. wakker van liggen. liggen. Zewakker wringen liggen. Ze Ze wringen liggen. wringen Ze wringen Ze wringen zich inzich zich enorme in inzich enorme enorme bochten inzich enorme bochten bochten inom enorme hun bochten om om kind bochten hun hun om tóch kind kind hun een om tóch tóch kind hun ca-een een tóch kind cacaeen tóchcaeen caJob’, met Job’, Job’, alsmet met Job’, slogan: als als Job’, met slogan: slogan: ‘niet als metslogan: iedere ‘niet als ‘nietslogan: iedere verjaariedere ‘niet iedere ‘niet verjaarverjaariedere verjaarverjaardeaustichtedeau deau geven. te te deau geven. geven. Zedeau te bestellen geven. Ze Ze tebestellen bestellen geven. Ze ietsbestellen op Zeiets iets Bol.com bestellen op opiets Bol.com Bol.com zonop iets Bol.com op zonzonBol.com zon- zondag is dag een dag is feestje’. isdag een eenis feestje’. feestje’. dag De eenis Rotterdamse feestje’. een De Defeestje’. Rotterdamse Rotterdamse De Rotterdamse stichDe Rotterdamse stichstichstichdirect der der direct te direct der betalen direct te te der betalen betalen of direct telenen betalen of of te geld lenen lenen betalen ofvan lenen geld geld of anderen. van lenen van geldanderen. anderen. van geldanderen. van anderen. ting deelt ting tingverjaardagsdozen deelt deelt ting verjaardagsdozen deelt verjaardagsdozen ting deelt verjaardagsdozen verjaardagsdozen uit. Bedoeld uit. uit. Bedoeld Bedoeld uit.der Bedoeld uit. Bedoeld

inkomen

€ 1.300,- +

(excl. toeslagen)

Leeftijd: 40+ Burgerlijke staat: gezin, 4 kinderen Woonsituatie: huurwoning Categorie: loon, schuldsanering

57 alard govers,

QUIET 500 beeld

gerdien Wolthaus Paauw

“iK K moEt moEtooK ooK ijN EigEN mijN EigEN motiEs EmotiEssEriEUs sEriEUs EmEN” NEmEN”

pater poels’ is wars van de bureaucratische aanpak van de institutionele, door de overheid esubsidieerde en gereglementeerde hulpverlening. Hij vindt niet dat deze vorm van hulpverning overbodig is, maar door de reglementering schiet deze volgens hem wél ernstig tekort. ooral voor diegenen voor wie volledige participatie in de samenleving onmogelijk is geworden.

45

in 2013 bedroeg de gemiddelde schuld per huishouden 33.500 euro

8

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoede

INTERVIEW tekst

Bart smout

beeld

Helen smeeman

EtEN mEt EEN scHUldgEvoEl geen werk, wel schulden. de koelkast in het huis van ingrid Elskamp is akelig leeg. “als ik eet, voel ik me schuldig. dan denk ik: dit is voedsel dat mijn kinderen nodig hebben.”

“Ze zeggen wel eens: de duivel schijt altijd op de grootste hoop. Om aan te geven dat het iemand, die het toch al goed gaat, alleen maar beter zal gaan. Nou, de duvel draait voor het omgekeerde z’n klauw evenmin om! Als je tot je nek in de schuldenbeerput steekt, zak je er alleen maar dieper in weg. Je kunt gaten nu eenmaal niet dichten met gaten. Het is alsof je een straf uitzit. En waaraan ben je schuldig? Aan je wens om te leven, eigenlijk je verlangen om als ieder ander te functioneren in een samenleving, waarin er van alle kanten aan je wordt getrokken. Maat houden is wel het laatste waartoe je wordt aangezet. Ik wist niet eens dat er zoiets bestond als een Bureau Schuldhulpverlening. Maar je wordt in rap tempo wijzer als eerst je internet wordt afgesloten, dan je energie, en er vervolgens een deurwaarder opduikt. De bewindvoerder van Schuldhulpverlening is nu de baas over onze beurs. We krijgen een gering bedrag voor levensonderhoud. Op de kinderbijslag en de kosten voor school wordt geen beslag gelegd. Dus gelukkig blijven de kids nog een beetje buiten schot. Na aftrek van het bedrag dat ik maandelijks kan betalen om de schulden af te lossen, blijft er weinig over. Mijn loon lijkt oké, maar het merendeel gaat naar schuldeisers. En dat zal voorlopig nog een paar jaar zo zijn. Nou ja, ‘Gado de wi Fesiman.’ God is onze leidsman. Heel ons leven, tot aan de dood.”

grensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

ERVIEW

Vroeger Vroeger Vroeger zat Marieke Vroeger zat zatVroeger Marieke Marieke inzat deMarieke put. zat in inde de Marieke Naput. put. in jaren deNa Na in put. isjaren jaren de zijNa put. daar isis jaren zij Na zij weer daar daar jaren is zij uitgeklommen. weer weer daar is zijuitgeklommen. uitgeklommen. weer daar weer uitgeklommen. Onder uitgeklommen. Onder anOnderOnder anan- Onder an- andere door dere dere mensen door door deremensen mensen door dere te gaan mensen door te tehelpen: gaan gaan mensen tehelpen: helpen: gaan zijteweet gaan helpen: zij zijtenslotte weet weet helpen: zijtenslotte tenslotte weet als zij weet tenslotte geen als alstenslotte ander geen geen alshoe ander ander geen als het geen ander hoe hoe is als het het ander hoe isis als het als hoeishet als is als je deepje jedown deep deep jebent, down down deep jegeen bent, deep down bent,perspectief down geen bent, geen perspectief bent, perspectief geenmeer geen perspectief ziet perspectief meer meer enziet meer ziet helemaal en en meer ziet helemaal helemaal en aan ziet helemaal jezelf en aan aan helemaal bent jezelf jezelf aanoverbent jezelf bent aan overjezelf overbent overbent overgelaten. gelaten. gelaten. Haar gelaten. motto: Haar Haar gelaten. motto: Haar motto: “Als Haar ik motto: “Als “Als er bovenop motto: ik ik“Als er er bovenop ik bovenop “Als er ik bovenop er bovenop voor ouders voor voor ouders ouders voor die deouders voor die die verjaardag de ouders dedie verjaardag verjaardag dedie van verjaardag de hun van verjaardag van kind hun hun van niet kind kind hun vanniet niet kind hun niet kind niet kan komen, kan kan komen, komen, kan kaniedereen komen, kan kan kankomen, iedereen iedereen kan het”. iedereen kan Al het”. het”. vijf iedereen Al jaar Al het”. vijf vijfhet”. Al jaar jaar vijfAl jaar vijf jaar kunnen kunnen kunnen vieren kunnen vieren met vieren kunnen cadeautjes. vieren met met cadeautjes. vieren cadeautjes. met“Dát cadeautjes. metwil cadeautjes. “Dát “Dát ik doen”, wil wil “Dát ik ik doen”, wil “Dát doen”, ikwil doen”, ik doen”, zet ze zet zich zet ze ze inzet zich zich voor zezet in inzich devoor voor zeTilburgse in zich de de voor Tilburgse in Tilburgse de voor minima. Tilburgse deminima. minima. Tilburgse minima. minima. Marieke. dacht dachtMarieke. dacht Marieke. Ze benaderde dacht Marieke. Ze Zebenaderde Marieke. benaderde Ze haar benaderde Ze baas haar haar benaderde bijbaas baas de haar Voedbij bij baas haar de deVoedVoedbij baas de bij Voedde VoedEen rolEen Een die rol haar rol Een die die op rol haar haar Een het dierol op lijf op haar het die is hetgeschreven. op haar lijf lijfhet isisop geschreven. geschreven. lijfhet is geschreven. lijf isdacht geschreven. selbank. selbank. selbank. Hij deelde selbank. Hij Hijselbank. deelde deelde meteen Hij deelde meteen meteen Hij haar deelde meteen enthousiasme. haar haar meteen enthousiasme. enthousiasme. haar enthousiasme. haar enthousiasme. Twee jaar Twee Twee geleden jaar Twee jaar geleden geleden Twee jaar werdgeleden jaar Marieke werd werd geleden Marieke werd Marieke geraakt werd Marieke geraakt geraakt Marieke geraakt geraakt door een door door tv-item een een door tv-item tv-item over een doortv-item het een over over initiatief tv-item het het over initiatief initiatief het ‘Jarige overinitiatief het ‘Jarige ‘Jarige initiatief ‘Jarige‘Jarige

Niet vanzelfsprekend Niet Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend vanzelfsprekend “Geld “Geld “Geld voor “Geld voor voor “Geld traktaties voor traktaties traktaties voor traktaties traktaties op school op op school school op op school school “Normaal “Normaal “Normaal gesproken “Normaal gesproken gesproken “Normaal is gesproken een is verjaardag is gesproken een eenisverjaardag verjaardag eeneen isverjaardag een feesteen verjaardag een feestfeesteen feesteen feestis eris isniet, er er isniet, niet, er met is niet, ermet met als niet, met gevolg als als met gevolg als gevolg dat als gevolg gevolg dat kinderen datdat kinderen kinderen dat kinderen kinderen je, maar je, je,voor maar maar je,mensen voor maar voor je,mensen mensen maar voor met mensen voor weinig met met mensen weinig weinig geld met is weinig met geld geld het weinig een isisgeld het het is een geld een hetiseen het een zichzich zich ziek zich ziek ziek melden zich ziek melden melden ziek melden alsmelden ze als alsjarig als ze ze jarig als jarig ze zijn.” jarig zezijn.” zijn.” jarig zijn.” zijn.” enorme enorme enorme last”,enorme verklaart last”, last”, enorme verklaart last”, verklaart Marieke. last”, verklaart Marieke. Marieke. verklaart “Ouders Marieke. “Ouders “Ouders kunnen Marieke. “Ouders kunnen kunnen “Ouders kunnen kunnen

Jerrol Dap

“In het begin voelde ik nog iets van schaamte, maar al snel groeide ik daar overheen. Ik moest wel, wilde ik in aanmerking komen voor bepaalde regelingen of kwijtscheldingen. Ik heb geen schulden en wil dat zo houden, maar het wordt me niet makkelijk gemaakt.” Voor veel mensen een herkenbare situatie. Een gesprek met Eric Rugebregt (63). “De bijstand maakt me noodgedwongen creatief.”

“Ik help “Ik “Ikmensen help help “Ik mensen help mensen “Iktot help mensen optot tot mensen zekere op op tot zekere zekere hoogte. op totzekere op hoogte. hoogte. zekere Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk moeten Uiteindelijk moeten moeten ze moeten hetze zemoeten ophet het eigen zeop op het ze eigen eigen kracht op heteigen kracht op kracht doen. eigen kracht doen. doen. Dan kracht doen. Dan Dandoen. Dan Dan pas gapas pas je ga vooruit. ga pas je jega pas vooruit. vooruit. jeIk gavooruit. houd jeIk Ik vooruit. houd geen houd Ik houd geen handjes geen Ik houd geen handjes handjes vast.” geen handjes vast.” vast.” handjes Marieke vast.” Marieke Marieke vast.” Verhoeven Marieke Verhoeven Verhoeven Marieke Verhoeven (37)Verhoeven kreeg (37) (37) kreeg (37) kreeg weer (37) kreeg weer weer zelfverkreeg weer zelfverzelfverweer zelfverzelfvertrouwen trouwen trouwen door trouwen vrijwilligerswerk door door trouwen vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk vrijwilligerswerk te gaan te tedoen. gaan gaan te gaan doen. doen. Ze tezet gaan doen. Ze Ze zich zet zet doen. Ze op zich zich zet verschillende Zeop op zich zet verschillende verschillende zich op verschillende opmanieren verschillende manieren manieren in manieren voor manieren in inarvoor voor in arvoor arin voor ar- armoedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. Zo introduceerde Zo Zo introduceerde introduceerde Zo introduceerde Zoze introduceerde ‘Jarige ze ze ‘Jarige ‘Jarige Job’ ze ‘Jarige in ze Job’ Job’ Tilburg. ‘Jarige in in Job’ Tilburg. Tilburg. Job’ in Met Tilburg. in een Met Met Tilburg. verjaardagsdoos een een Metverjaardagsdoos verjaardagsdoos Met een verjaardagsdoos een verjaardagsdoos hoeven hoeven hoeven hoeven hoeven ouders ouders ouders zichouders geen zich zich ouders geen zorgen geen zich zich geen zorgen zorgen meer geen zorgen meer te meer zorgen maken meer te te maken maken meer over te maken te een over over maken cadeau een over een cadeau over cadeau een en cadeau de een en en traktaties cadeau de deen traktaties traktaties deenop traktaties deschool. traktaties op op school. school. op school. op school.

QUIET 500 tekst

dolph Cantrijn

nooit gedacht dat hij in deze positie terecht zou komen, dat hij van boven aan de ladder steeds een treetje verder zou dalen. Vijf jaar geleden had hij een vaste baan, een mooie auto en geen geldzorgen. Hij werkte bij een bedrijf dat huizen bouwt en verbouwt voor senioren (en bekend werd van de mysterieuze Gouden Keien-actie in Tilburg en omgeving). In 2009 vielen de eerste klappen: “Ons bedrijf was sterk afhankelijk van nieuwbouw, maar er werd weinig gebouwd vanwege de kredietcrisis en er waren dus geen nieuwe projecten. Het bedrijf vocht om overeind te blijven. Vechten tegen de bierkaai. Mijn baas wilde mij Aan motivatie geen gebrek echt niet ontslaan, maar uiteindelijk “Als het om bezittingen gaat, heb ik het niet had hij geen keus.” slecht”, zegt Eric (63) even later. “Voordat ik in de Eric kwam in de WW terecht. Met bijstand belandde, kocht ik nog wat extra spullen een prima CV ging hij op zoek naar zoals een goede tv en extra kleding. Ik wist dat een nieuwe job. Aan motivatie geen het daarna niet meer mogelijk zou zijn.” Eric had gebrek. Aan doorzettingsvermogen ook niet. Hij benaderde iedereen “Aan mijn zakelijke vrienden uit zijn netwerk die hem misschien kon helpen. Hij solliciteerde, schreef honderden brieven. en oud-collega’s vroeg ik De reacties bleven uit. Soms was er een afwijzingsbrief, maar om eerlijk te zijn.” meestal hoorde hij niets. Hij begreep het wel, hij liep al bijna tegen de zestig. “Aan mijn zakelijke vrienden en oud-collega’s vroeg ik om eerlijk te zijn. Zouden zij iemand van mijn leeftijd aannemen? Schoorvoetend gaven ze toe dat ze de voorkeur zouden geven aan een jong iemand. Ik geef ze geen ongelijk.”

INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW

nederland telde in 2013 gemiddeld 507.000 werklozen

beeld

Een hoge flat aan de rand van Tilburg. Een mooie blonde vrouw ziet me aankomen en houdt de liftdeur voor me open. Ze draagt drie Albert Heijn-tassen, zo te zien vol met lekkere en redelijk luxe producten. Biefstuk, chips, koekjes. Op de zesde etage stap ik uit, loop de galerij op en stop voor de deur van Eric. Bakken vol vrolijke bloemetjes lachen me toe. Eric doet open. Een vriendelijke man, leuk krullerig haar, moderne bril, gekleed in een net overhemd en pantalon. Hij woont in een mooi appartement met prachtig uitzicht. Stad aan de ene, bos aan de andere kant. Ik val meteen met de deur in huis, beken dat ik geen bloemetjes voor de deur verwacht bij iemand die in de bijstand zit. Die zou toch andere prioriteiten moeten hebben? Eric lacht en zegt dat hij die bloemen van vrienden heeft gekregen.

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar ararmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

tekst

marlies van randwijk

“Weet je wat misschien wel mijn grootste angst is? Dat mijn kinderen het niet beter krijgen dan ik”


47 van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Kun je iets vertellen hoe je het idee aan het rollen hebt gebracht? “Ik word snel enthousiast, dat is een belangrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik veel mensen ken, is het makkelijk voor mij om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik zat erbij en ik keek ernaar! ”

Speciale aanbieding UIT DE KElDER VAN

J’AN D’ARMOE

Iets doet mij vermoeden dat er wel héél wat uren, ook van jouw kant in het project gegaan zijn. Klopt dat? “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar zo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf een lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het meeste werk is door professionals gedaan, die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, omdat de opbrengsten naar goede doelen ging, de Stichting Broodnodig van Gerrit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ”

Ik dacht dat de oplage heel exclusief was en dat jullie het blad gratis opgestuurd hebben naar de mensen die in de Quote500-lijst voorkwamen?

Chateau Migraine WWW . JANDARMOE . Nl

“Ons eerste doel was om iets in gang te zetten bij vermogende mensen, vandaar dat we

inderdaad die Quote-500 mensen hadden uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in gesprek om te kijken of we iets aan de armoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij met dat resultaat! Maar daarnaast hebben we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels verkocht, waar ze trouwens in een mum van tijd uitverkocht waren!”

Had je enig idee dat het concept zo zou aanslaan? “Nee, dat was een volkomen verrassing. Ineens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een paar geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan, die is echt heel sympathiek, dat voelde goed.

Hoe reageerden de adverteerders op jullie grapjes die je met hun merken had uitgehaald? “Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebben we van andere uitgevers gehad, die vonden sommige dingen niet kunnen. Maar de adverteerders kunnen wel tegen een geintje.”

Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat?

“ineens zat ik bij rtl late night en heb ik zelfs interviews geweigerd”

“Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Wilt u de Quiet 500 ontvangen? omnis exces eumquodi omnimus ad quam et, cor sit, aspictento blam, quia coreruptatia imus ipsum, sin por sanditi odit, comnis sequo eos ma que volestent alitationet laborep erfereium labo. Nemporecte sum autectius re et essit, occus, que cuptati aectiae poreici pidebitae cum aut exceatem volum que mo torem ipsam voluptur? Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil mos et ut qui quae num nobis volecesti Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil

Nu met

de armsten uit uw regio


Dans, alsof er niemand is die kijkt

- The Milliofair -

KOM LANGS VOOR EEN “DRAADLOZE” LUISTERERVARING


fotografie Herman van Heusden

La Mamounia innovatie in vier dimensies

Wie restaurant La Mamounia bezoekt waant zich in een sprookje van 1001 nacht. The Milliofair ging op onderzoek uit naar de geest in de fles. Chef-kok Rachid Agouray blijkt een verrassende innovateur te zijn.

tekst

rubriek

Ruud van der Neut

Innovatie

Het avontuur wordt niet alleen in restaurants beleefd maar begint al in de lobby, corridors en tuin. De ogen genieten van de Moorse, Arabische en Europese architectuur van Jacques Garcia, van de Zelij-mozaïeken en het betoverende licht dat door de boucharabiehs fonkelt. Binnen wordt de neus verwend met een prachtig bouquet van cederhout, rozen en dadels, speciaal voor La Mamounia gecreëerd door de beroemde parfumeur Olivia Giacobetti, terwijl buiten de sinaasappelbloesems als een welkomstgroet geuren. Erachter ligt, als een belofte uit de keuken, 1500 vierkante meter moestuin. Hier zie en voel je de tomaten, aardbeien, wortels en kruiden die later op je bord liggen. En niet zelden loop je er een gastvrije tuinman tegen het lijf die je over zijn schatten doceert. Met maar liefst vier cuisines, een Franse, Marokkaanse, Italiaanse en een Internationale,

51

kun je je vierentwintig uur per dag het leven laten smaken. In La Piscine begin je de dag met de een thee de nana, versgeperste grapefruitsap en uitzicht op de jonge ochtendzon, weerspiegeld in het blauw van het zwembad. Maar vooral met verse patisserie; frambozencroissants, brownies, broodpudding, of juist Marokkaanse of Amerikaanse pannenkoekjes. Liever tropisch fruit, vers gerookte zalm of, een curiositeit in een moslimland, serranoham? Pas op met al dat lekkers, want over een paar uur wacht de lunch in Le Francais. De Fransman waar restaurant Le Francais naar vernoemd is, moet sterrenchef JeanPierre Vigato zijn. Als culinair adviseur in La Mamounia, overtuigt hij de critici der aarde keer op keer dat ‘zijn’ Franse keuken de beste is. Op het menu prijken klassie-kers als boterzachte eendenlever op drie manieren bereid;


52

53 De chef ziet zichzelf als een schilder

naturel, gekruid of gezouten, aan tafel getrancheerd, of entrecote met bearnaisesaus. Als je meer van vis houdt, wat niet onverstandig is in een land met zo veel kusten, proef je van een perfect gestoomde zeebaars met groentencanneloni en een zout randje Parmezaanse kaas. Maar toch is de Fransman niet verstokt. Ook hij verwelkomt de invloeden van zijn residentie in zijn keuken. Gerechten als de tajine van seizoengroenten met basilicumjus of groenten uit eigen tuin, gemarineerd in arganolie zijn daar getuigen van. Uiteraard worden de hoogstandjes begeleid door, naar keuze, Franse of Marokkaanse wijnen. De wijnkaart is zo uitgebreid dat de adviezen van sommelier Faska Saddir niet alleen zeer vermakelijk (hij pakt zelfs de kaart van Marokko erbij om de wijngebieden aan te wijzen), maar ook buitengewoon zinvol zijn. En als je wilt, de dag is immers nog jong, schenkt hij ook halve wijnarrangementen, om de wijnspijscombinatie te ervaren, zonder de combinatie van de Noord-Afrikaanse warmte en alcohol zijn tol te laten eisen.

der van de kreeftenpastilla; een signature dish waarin hij een klassiek gerecht in een nieuw jasje steekt. Of in dit geval - pastilla is immers een soort pastei - een klassiek jasje om een moderne vulling vouwt. Het diner in Le Marocain begint met een hoogtepunt: een selectie van koude voorgerechten, met onder meer zinnenprikkelende wortel met rozenwater, een explosieve chili-auberginesalade en kruidige levertjes; het ene schaaltje nog spannender dan het andere. Voor de keuze van het hoofdgerecht flirt je met de tajine van zeeduivel en de geroosterde lamsrack met amandelen en druivencake, maar uiteindelijk laat je je adviseren door de gast-vrouw, die de langzaam gegaarde lamsschouder serveert; zacht, elegant, royaal, een juweeltje. Bij het dessert komt de creativiteit van de verschillende chefs naar voren. Je ziet dat zowel Vigato als Agouray een dessert met aardbeien en tomaten als hoofdingrediënten op de kaart hebben gezet. Le Francais maakt er een potager (letterlijk vertaald: moestuin, want afkomstig uit de hoteltuin) van; een cocktailglas met tomaten en zoete paprika’s in schaafijs, gemarineerde aardbeien, een pistachebeschuitje en zachte olijfolie. Subtiel en fris. De variant van Le Marocain is even zoet als zuur; in de vorm van een tajine van aardbei en zoete tomaat, met citroensorbet en - voor een kruidig accent gekonfijte gember. Elke chef heeft een eigen stijl en zet zijn eigen handtekening. Maar het eindresultaat is hetzelfde: ze doen beiden je hart sneller kloppen.

De critici van Jean-Pierre Vigato zouden ook eens de creaties van Rachid Agouray, chef-kok van restaurant Le Marocain, moeten savoureren. Hij zou de rapporteurs van Michelin maar wat graag op de chaises longues in het ‘riad-achtige’ etablissement verwelkomen. Hoewel bescheiden, is Agouray overtuigd dat hij hoge ogen zou gooien. De chef ziet zichzelf graag als een schilder, die alles wat zijn verbeelding kan zien, achter zijn kachel probeert te verwerkelijken. Dat maakt hem dé innovateur van de Marokkaanse culinaire traditie. Hij is niet alleen een expert op het gebied van kruiden, maar ook de geestelijk va-

www.mamounia.com


AA JAGUAR JAGUAR FOR FOR THE THE PRICE PRICE OF OF AA CAR. CAR. Standaard Standaard o.a. 8-traps o.a. 8-traps automaat automaat en Bi-Xenon en Bi-Xenon met met LED LED dagrijverlichting. dagrijverlichting. JAGUAR.NL JAGUAR.NL

JAGUAR JAGUAR XF XF

€€ 49.900 49.900 VANAF VANAF lease lease vanaf vanaf € 978* € 978*

HOW HOW ALIVE ALIVE ARE ARE YOU? YOU? Min./max. Min./max. gecombineerd gecombineerd verbruik verbruik : 4,9-: 4,911,6 l/100km. 11,6 l/100km. CO2-uitstoot CO2-uitstoot resp.129-270 resp.129-270 g/km. g/km. Vanafprijs Vanafprijs is incl. is incl. BPMBPM en BTW en BTW en en excl. excl. kosten kosten rijklaarmaken. rijklaarmaken. Zie voor Zie voor kosten kosten en voorwaarden en voorwaarden www.jaguar.nl. www.jaguar.nl. *Leasen *Leasen vanafvanaf € 978 € 978 o.b.v.o.b.v. Full Operational Full Operational Lease, Lease, 48 maanden, 48 maanden, 20.000 20.000 km p.j, km excl. p.j, excl. 21% btw 21% btw en brandstof. en brandstof. Jaguar Jaguar Financial Financial Services. Services. Wijzigingen Wijzigingen voorbehouden. voorbehouden.


56

rubriek

fotografie

tekst

Kunst & cultuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

1. Een zeldzaam, 9,5 cm. hoog

1.

ivoren schaakstuk, verbeeld als keizer Napoleon.Herkomst: Macao, begin negentiende eeuw.

2. Buxushouten schaakstukken, Frans, laat achttiende eeuw, in originele kartonnen doos.

Antieke schaakstukken aan zet De ontwikkeling van het schaakspel en de vormgeving van de benodigde attributen kent een eeuwenlange historie. Koning en koningin, torens, lopers, paarden en pionnen zijn sindsdien in de meest uiteenlopende stijlen en materialen verbeeld. Tegenwoordig zijn dergelijke antieke schaakstukken uiterst gewilde verzamelobjecten. Ecelenti Magazine doet verslag over de kunst van het schaken.

De naamgeving van het schaakspel is te danken aan de Perzen. Zij noemden de koningsfiguur in het spel ‘shah; een woord dat bij ons vernederlandst is tot ‘schaak’. Terwijl het Perzische woord ‘mat’ – dat letterlijk ‘verslagen’ betekent – bij ons onveranderd als schaakterm wordt gebezigd. De basis voor het schaakspel zoals wij het nu kennen werd vermoedelijk al in de zesde eeuw v. Chr. gelegd in een gebied dat het huidige Pakistan en India omvat. Daar ontwikkelde zich uit een aantal andere spellen de oervorm, die in een tijdsbestek van circa vierhonderd jaar in Europa terecht zou komen. Via Perzië, Arabië en Noord-Afrika werd het oorlogsspel in eerste instantie in Spanje geïntroduceerd, waarna Italië al snel volgde. Via Turkije, Rusland en Scandinavië zou het spel de rest van Europa bereiken. Rond 1300 was het spel – in verschillende varianten – in het grootste deel van Europa bekend, maar het werd slechts in kleine en elitaire kring beoefend. De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders. Maar opmerkelijk genoeg maakte schaken van meet af aan ook onderdeel uit van de opvoeding van vrouwen uit de hoogste kringen. In kerkelijke kringen was men minder gecharmeerd van dit oorlogsspel, waardoor het tot het jaar 1329 zou duren voordat het van de lijst van ‘verboden’ spelen werd geschrapt. Tegenwoordig speelt men het spel op een bord dat uit 64

gelijke ‘velden’ bestaat. De ene speler bedient zich van witte schaakstukken, terwijl de ander donkergetinte stukken hanteert. Beide spelers hebben bij aanvang ieder zestien stukken voor zich: een koning, koningin, twee torens, twee lopers of raadsheren, twee paarden en acht pionnen. En ieder schaakstuk heeft zijn specifieke ‘loop’ en men kan met elk stuk een ander stuk ‘slaan’.

De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders In de loop der eeuwen zou de vormgeving van de gebruikte schaakstukken tal van veranderingen ondergaan. Zo werd de toren in het huidige schaakspel destijds in India vormgegeven als strijdwagen. Terwijl de raadsheer of loper in India als olifant werd verbeeld. Maar de grootste vormverandering ontstaat als de Arabieren vanaf het midden van de zevende eeuw met het spel in aanraking komen. Omdat hun geloof verbiedt dat mensen of dieren natuurgetrouw worden afgebeeld, kiezen ze voor abstracte schaakstukken, in vorm ontleend

3. Drie vroege schaakstukken; 7,7 cm. hoge palmhouten dame te paard, Duits, zestiende eeuw. Ivoren dame, Frans, tweede helft zeventiende eeuw. Middenachter: palmhouten koning, Frans, laat zestiende eeuw.

4. Laat achttiende eeuwse, ivoren schaakstukken, vervaardigd in de Franse stad Dieppe. Een pion meet 4 cm., de koning 7 cm.

3.

2.

4.


58

59 6. Dit ‘Reds and Whites’ getitelde porseleinen schaakspel werd in 1922 ontworpen naar aanleiding van de Russische Oktoberrevolutie in 1917. Het verbeeldt het communisme versus het kapitalisme. Links is de koning als tsaar met een doodshoofd weergegeven. De pionnen, vormgegeven als geketende figuren, symboliseren de onderdrukking van het volk.

5. 5. Ivoren schaakspel met het originele, door Howard Staunton gesigneerd kistje. Engels, circa 1845. Hoogte van de diverse schaakstukken: 3,5 – 7 cm.

aan de kegel, cilinder of rechthoek. De Moren zouden een dergelijk vormgegeven schaakspel in Zuid-Europa introduceren. Hier bestond echter geen enkel bezwaar tegen het afbeelden van dier of mens, waardoor er al snel een eigen interpretatie van de schaakstukken zou volgen. Vanaf dat moment figureren kunstig gesneden sculptuurtjes van koningen en ridders te paard in het middeleeuwse schaakspel. En de raadsheer wordt verbeeld als bisschop, als symbool van de kerkelijke macht. In Franse antieke schaakspellen is de raadsheer echter vaak als nar uitgebeeld. Maar dat tradities lang stand weten te houden bewijst de vormgeving van onze huidige loper of raadsheer: de inkeping overdwars in het schaakstuk herinnert nog altijd aan de karakteristieke vorm van de bisschopsmijter. Ook de spelregels van het schaakspel zijn sinds de introductie ingrijpend veranderd. Het vroegst bekende boek waarin de instructies voor het spel zijn opgenomen dateert uit 1497 en is opgetekend door de Spanjaard Lucena. De populariteit van

het oorlogsspel zou een grote vlucht nemen en er ontstaat al gauw een massaproductie van – overwegend houten - schaakstukken volgens een gestandaardiseerd patroon. Daarnaast vervaardigen kunstenaars en ambachtslieden in opdracht van vorsten, adel en kapitaalkrachtige burgers bijzondere schaakstukken en schaakborden, dikwijls uitgevoerd in kostbare materialen als barnsteen, ivoor, (half)edelstenen, exotische houtsoorten of edelmetaal. Voorbeelden van dergelijke zeldzame en tegenwoordig uiterst kostbare schaakattributen bevinden zich nu voornamelijk in museale collecties. Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw zouden er tal van schaakstukken geproduceerd worden waarvoor bestaande vorsten als Catharina de Medici, Lodewijk XIV, Frederik de Grote en leden van het Zweedse en Deense koningshuis model stonden. Terwijl omstreeks 1800 keizer Napoleon menigmaal als schaakstuk verbeeld is. Sinds de renaissance is er een enorme verschei-

denheid aan schaakstukken vervaardigd. De meest beroemde productiecentra van ivoren en benen stukken zijn gevestigd in het Duitse Erbach en de Franse stad Dieppe. Maar ook in Parijs, Londen en Lyon worden schaakstukken gemaakt. Vanaf circa 1760 worden er porseleinen schaakstukken uit werkplaatsen in Meissen en Sèvres op de markt gebracht, terwijl in Engeland Wedgwood schaakstukken in pasteltinten furore maken. Gekleurde glazen schaakstukken zijn met name in de negentiende eeuw in Venetiaanse ateliers ontstaan. De meeste antieke schaakspellen zijn producten van (anonieme) volkskunst; de velden op de simpele houten borden zijn in twee kleuren geschilderd, de schaakstukken veelal gesneden uit (zacht)hout, been of een ander makkelijk te bewerken materiaal. Ook werden er vanaf begin 1800 – uitgesproken oosters weergegeven - ivoren schaakspellen in grote hoeveelheden geïmporteerd uit China. Schaakspellen van recenter datum kunnen eveneens de moeite waard zijn voor de verzamelaar: beroemde kunstenaars als Man Ray, Marcel Duchamp, Salvator Dali en Max Esser hebben spectaculaire schaakstukken ontworpen. Het jaar 1851 geldt als een keerpunt in de schaakgeschiedenis: in Londen werd toen het eerste internationale schaaktoernooi georganiseerd met min of meer. gelijkwaardige tegenstanders. De Engelsman Howard Staunton, die in 1847 het ‘Chess Player’s Handbook’, het standaardwerk voor de serieuze schaker, uitbracht, werd destijds als de beste speler van Europa beschouwd. Aan Staunton is tevens te danken dat er een universeel vormgegeven schaakspel op de markt komt dat tot de dag van vandaag wereldwijd gebruikt wordt. Zo laat hij omstreeks 1845 een set schaakstukken ontwerpen door Nathaniel Cooke.

6.

7.

7. Diverse ivoren schaakstukken, circa 1800. Herkomst: Dieppe of Erbach in Duitsland.


8. Diverse, laat achttiende eeuwse, in been uitgevoerde zo genaamde ‘Selenus’ schaakstukken, Zuid-Duits.

61

8.

www . palzileri . com

De vroegste exemplaren – uitgevoerd in ivoor – werden verkocht in een persoonlijk door Howard Staunton gesigneerd, houten kistje. Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren. Met name losse vroege stukken – die slechts door een enkeling als schaakstuk worden herkend – zijn inmiddels gezochte – en daardoor kostbare - verzamelobjecten. Dat dergelijke stukken enorme bedragen kunnen opbrengen, bewijst het incidentele aanbod bij de internationale veilinghuizen. Zo bracht een stenen – abstract vormgegeven – Arabisch schaakstuk een paar jaar geleden US$ 400,000.- op. En onlangs betaalde een anonieme verzamelaar een bedrag van ruim € 150.000,- voor een compleet, uit 1735 daterend Duits schaakspel

dat was uitgevoerd in buxushout, ingelegd met zilver, parelmoer en schildpad. De meeste verzamelaars van antieke schaakspellen zijn te vinden in de Verenigde Staten, maar ook Engelse en Duitse collectioneurs bepalen tegenwoordig de prijzen van uitzonderlijke schaakattributen op veilingen en antiekhandel. Onlangs verscheen het boek ‘Chessman Art and History’, uitgegeven door het Nederlandse verzamelaarsechtpaar May en Ine Kloprogge. Deze publicatie met honderden afbeeldingen van antieke schaakstukken is een absolute must voor iedereen die zich verder wil verdiepen in dit boeiende onderwerp.

Chessman Art en History Auteurs: May & Ine Kloprogge Info: www.chessmen.eu

Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren


62

rubriek

kunst

text

Wonen & architectuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

63 Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Ontwaken

tussen de bomen

lichtinval

giam vendit odignatior aliquo ero quametur? Aliquate pra parchil id ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es sit mo cus et molorum verum rem doluptatemo maxim fugiaturio. Ita con rem. Buscil imin plaborr

quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Juvet Landscape

Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quatio

atiaspe rumenisi reptiam, ali nima verumquia voloreptat dol rum est eratus ma venectas


atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas

net dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero

veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Less is more quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur

aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sere, nonseque corestis ium name es

di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiverumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe. quiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe.

www.juvet.com

65


Heb lief, alsof je nog nooit gekwetst bent

- The Milliofair -


Ralf Embrechts

tekst Barbara de Roos

fotografie

rubriek

Herman van Heusden

Interview met

Game Changers

69

Game Changers,

zij veranderen eigenhandig de regels van het spel

Ralf Embrechts De stille kracht achter de Quiet500

Zelf wilde hij niet in beeld komen, nee, het ging om “hun”, de 500 armsten van Tilburg die in de glossy Quiet500 met een dikke knipoog naar de Quote500 op 17 oktober 2013 (Wereldarmoededag) op een ludieke manier een podium kregen. Maar wie ook maar tien minuten met Ralf Embrechts praat, weet dat dit project een bijzondere geestelijke vader heeft. Reden voor The Milliofair om deze ‘Game Changer’ in de spotlights te zetten.


70 Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat? “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Hoe kwam je op het idee van de Quite500? “Nou, het was niet mijn idee, hoor. Arie Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacteur en we waren een keer aan het brainstormen hoe we het lot konden verbeteren van de armen in Tilburg. Het is de laatste paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in de stad. We zien echt schrijnende gevallen, van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Linda Jacobs inkomen: € 1.100,-15(excl. toeslagen) “Eerst waren ze natuurlijk wel bezorgd of ze niet te zielig over zouden komen in het blad, maar ze zeiden stuk voor stuk: ‘Je hebt ons echt ze terugkomt uit de keuken. Ze wijst naar de radio. “Al die ellende, ik héél mooi geportretteerd” kan het best verdragen. Totdat je hoort hoe weer een bankier bijna een miljoen aan bonussen heeft opgestreken en vrolijk op vakantie gaat. Dan voel je hoe hard en oneerlijk de wereld is. Dan voel je je heel alleen.” Had je enig idee dat het concept zo Op de vraag wat Ingrid zou veranderen als ze één dag minister-prezou aanslaan? een volkomen verrassing. In- besident mocht zijn, hoeft ze niet“Nee, langdat nawas te denken. “Het geld zou eens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal ter verdeeld worden. Mensen moeten niet langer te veel verdienen. geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een Geld dat je zelf niet op krijgt, ispaar overbodig. Waarom zou je miljoenen geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman moeten verdienen als je toevallig goed kan zingen? Zoals vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan,het die nu heel sympathiek, datje voelde goed. gaat, is het niet eerlijk. Als je isdeecht mazzel hebt dat wordt geboren met een hoog IQ of een talent,Hoe word je beloond veel geld. reageerden de met adverteerders opMaar ik kan er toch niks aan doen dat ik niet zo die geboren jullie grapjes je metben?” hun merken had uitgehaald?

QUIET 500

Leeftijd: 30+ Burgerlijke staat: alleenstaand, 2 kinderen Woonsituatie: huurmaisonnette Categorie: loon + bijstand, schuldsanering

6

“Voor de scheiding hadden we al financiële problemen. We kochten een duur huis. De bank had zoiets van: kom maar, en verschafte ons een tophypotheek. Toen waren we blij. Linda Jacobs Achteraf gezien hadden ze ons wel mogen waarschuwen, had het allemaal wat minder simpel mogen zijn. Na de scheiding moesten we het huis verkopen voor de helft van de inkomen prijs. Dan zit je met een flinke schuld. Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inkomsten gaan direct naar hem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer schulden maken zou (excl. toeslagen) achterlijk zijn. Met wat er overblijft lost hij de schulden verder af. Mijn weekbudget is € 60. Ik heb drie katten. Die zijn intussen al zo oud, die doe ik niet weg. En ons Priscilla heeft een rat. Als een van dieLeeftijd: beesten zou30+ sterven, komt er niets voor in de plaats, hoor. Ze kosten Burgerlijke staat: per week een tientje. Ik rook. Ik schakel tegen het eind van de week wel over van sigaretalleenstaand, kinderen ten op sjekkies. Dan nog voor drie dagen2 eten kopen. De rest komt van de Voedselbank. Ik Woonsituatie: doe mijn best om de armoe onzichtbaar te houden voor Pris’ vriendjes. Als ze hier komen, huurmaisonnette is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag gaat ook naar de bewindvoerder. Als Pris kleren nodig heeft,Categorie: troggel ik extra geld van hem af. Hij is coulant. Er goed uitzien voor zo loon + sport. bijstand, schuldsanering weinig mogelijk geld is een Donderdag krijg ik weekgeld, op vrijdag ga ik naar de Voedselbank – dus vrijdag is het hier feest!”

€ 1.100,-

“Voor de scheiding hadden we al finan-

“Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het ciële problemen. We kochten een duur zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebEr moet een maximuminkomen en een minimuminkomen worden huis. De bank had zoiets van: kom maar, Kun je iets vertellen hoe je het idee ben we van andere uitgevers gehad, die vonaan het rollen hebt gebracht? en verschafte ons een tophypotheek. Toen ingesteld, daar is Ingrid van overtuigd. “Dat minimuminkomen den sommige dingen niet kunnen. Maar de armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoede “Ik word snel enthousiast, dat is een belangtoeslagen) kunnen weldat tegen een geintje.” waren we blij.(excl. Achteraf gezien hadden ze moet op een menselijk niveauadverteerders liggen. Het geld dan nog overLeeftijd: 45 ons wel mogen waarschuwen, had het alrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt blijft, moet op een verantwoorde manierjezelf worden Ik zou bij- Burgerlijke staat: weduwnaar, 2 kinderen Je noemt ‘socialbesteed. innovator’, brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik lemaal wat minder simpel mogen zijn. Na voorbeeld de zorgverzekering iemand goedkoper maken, of gratis die vanuit de kracht vanzelfs, als Woonsituatie: huurappartement veel mensen ken, is het makkelijk voor mij de scheiding moesten we het huis verkomensen zelf de schooluniformen wereld verandert. invoe- Categorie: bijstand, schuldsanering om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat dat zou kunnen. En ik zou mooie, moderne pen voor de helft van de prijs. Dan zit je Hoe doe je dat? was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik ren. Zodat op school iedereen gelijk is en je niet gepest kan worden met een flinke schuld. papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. zat erbij en ik keek ernaar! ” Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inomdat je niet de hipste kledingBelangrijk draagt.” inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ” is het directe contact met de mengaan direct naar Iets doet mij vermoeden dat er wel Of dat ooit gaat gebeuren, betwijfelt Neemt niet teneur: wegzichtdathet zeloopt wel los en komsten sen zelf. Ingrid. Daarom ben ik bewust erg de ‘slachtoffers’ weten dathem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer héél wat uren, ook van jouw kant in Ik dacht dat de oplage heel exclusief “Toen mijn vrouw stierf, liet ik alles verslonzen. Het baar en Je ziet ze met zich letterlijk de laatste tijd wat optimistischer is aanspreekbaar. ingesteld. Sinds heeft zelf ook, maar ze moeten toch iets hebben om over te was een zootje in mijn hoofd én het project gegaan zijn. Klopt dat? was en dat jullie het blad gratis opschulden maken zou achterlijk zijn. in mijn huis. Jeugdzorg bracht me in contact met ‘Stabiel’, een Met project van het Leger ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik Theo C aangemeld bij de GGD voelt ze zich sterker. Zelfverzekerder. Ze beklagen. Pum lacht moeilijk. “Laat hem een dagje met gestuurd hebben naar de mensen die “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb des Heils. Iemand helpen met praktische In het verbegin vond ik dat een het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd watkomt er je overblijft lost hij de zaken. schulden gint zelfs het vertrouwen te krijgen ze ooit zelfstandig zijn belasting. Ik dacht: mij kan meegaan.” in de Quote500-lijst voorkwamen? ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar kan Mijn het zelf.weekbudget Plots kijkt er iemand je vingers. voor eendat praatje.” derik af. is €op60. Ik hebHij kwam drie keer inkom “Ons eerste doel was om iets in gang te zetzo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde week langs, op het irritante af. Nu hij één keer tweedie weken en helpt met Weliever praten Ik drie besef dat ikDie inmiddels het en niet langer haar hand op hoeft te houden, iets wat ze wiloverperRachid. katten. zijnkomt intussen al zoperoud, Hoe kwam je op het idee ten bij vermogende mensen, vandaar dat we het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, opvoedingsvragen hetuit invullen van formulieren. Of hij gaat mee naar de Voedselbank, ( nodige over hem weet. Allemaal deweg. tweede hand. doeof ik niet En ons Priscilla heeft een dan wat dan ook. van de Quite500? inderdaad die Quote-500 mensen hadden dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden gewoon om te sjouwen. Begin vorig jaar kreeg ik een klaplong. Als gevolg van de stress, rat. Als een vanDat diehijbeesten Wat kan ik daarvan eigenlijk opschrijven? een zou sterven, “Vroeger kwam ik niet graag “Nou, buiten. En als het idee, dan hoor. toch moest, het was niet mijn Arie uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf het roken. Daarom ben ik ook in therapie gegaan. Een nieuwe stap. Ik ben niet zo van: komt er niets voor in de hoor. Ze Leeftijd: nakomertje gezin enplaats, smeerde ik een berg make-up op mijn gezicht om mezelf te verstop-is uit Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacgesprek om te kijken of we iets aan de areen lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het ga een eens traditioneel zitten en vertel Marokkaans maar eens. Soms is er wel iets van een schaamtegevoel over de 45 Burgerlijke staat: kosten per week een tientje. Ik rook. Ik en we waren eenniet keer langer aan het brainmoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij meeste werk is door professionals gedaan, situatie, ik met de kinderen in een sta bijvoorbeeld en ze willen iets dolgraag. al meerdere enals zussen is verloren? Hetwinkel ene verpen.” Dat is nu afgelopen. Deteur make-up wordt in dikke broers weduwnaar, 2 kin schakel tegen het eind van de week wel stormen hoe we het lot konden verbeteren met dat resultaat! Maar daarnaast hebben die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, Dedan oudste mee op een naarvoor Londen. Kost € 400. Is niet verplicht, dus haal nogwat triester hetwilandere. Datschoolreisje zijn ouders Woonsituatie: lagen aangebracht. Het uitzicht vanuit haar appartement wordt over van sigaretten sjekkies. Danklussen nog op school à tien van de armen in Tilburg. Het is de laatste we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels omdat de opbrengsten naar goede doelen Stichting Leergeld vergoedt niets. Kan zeop veertig uur komen huurappartement zes weken naar Marokko zijn vertrokken en hun huis vaker verruild voor het uitzicht vanaf de straat. “Mensen mogen me paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in verkocht, waar ze trouwens in een mum van ging, de Stichting Broodnodig van Gereuro per uur. Mooi, de situatie stabiel De blijft,rest zittenkomt we het welCategorie: uit tot de voortoch? drie Als dagen eten zo kopen. afgesloten?van Rachid mag Ik We zien echt schrijnende potdicht gevallen, hebben tijd uitverkocht waren!” rit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het schuldsanering voorbij Je moeterje niet mondin. opentrekken. Er zijn genoeg clubs die iets schuldsa deis.Voedselbank. zien. Ik ben wie ik ben. Ik magdeerstad. zijn.” bijstand, weet het niet. voor je kunnen betekenen. Webest hebben slecht niet. Ik bekijk het op deze manier, Ik doe mijn omhetdezoarmoe onzichtbaar want anders word depressief. Daar ben vriendjes. ik de mens niet voor.” te ikhouden voor Pris’ Als ze hier

Iedereen gelijk

Theo Colder inkomen: € 900,-

“het resultaat is dat wij al drie gesprekken hebben met invloedrijke personen die iets voor tilburg willen doen”

54

€ 900,- +

Excuses

komen, is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag naar Rachid komt niet meer. Pum Dondersgaat krijgtook hem nogde bewindvoerder. Als Pris kleren nodig wel aan de lijn. Hij geeft de telefoon door aan mij.heeft, troggel ik

“Toen mijn vrouw stie slonzen. Het was een z én in mijn huis. Jeugd


impressie Quiet 500

72

37

36

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

QUIET 500

INTERVIEW tekst

“JiJ? in de biJstand?”

91 9191 91 91 tekst tekstmarlies tekst randwijk tekst beeld beeld beeld beeld marlies marlies van marlies van vanmarlies randwijk randwijk vanbeeld randwijk van gerdien randwijk gerdien gerdien Wolthaus gerdien Wolthaus Wolthaus gerdien Paauw Wolthaus Paauw Paauw Wolthaus Paauw Paauw

“mEt “mEt “mEt “mEt EEN EEN EEN EEN bEEtjE bEEtjE bEEtjE bEEtjE viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid Kom Kom Kom Kom jE jE jE EEN jE EEN EEN EEN EiNd” EiNd” EiNd” EiNd” 19

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

nick J. swarth

9

Max van Strien inkomen

€ ----

Leeftijd: 20+ Burgerlijke staat: gezin, 1 kind Woonsituatie: woning in bruikleen Categorie: leven zonder geld

“Wie de macht heeft, heeft gelijk. Wie de financiële macht heeft, zwaait de pollepel over het huishoudboekje. Of dat nu van één familie, een totale staat of de hele wereld is. Ik streef naar zeggenschap over mijzelf. Ik beroep mij niet op bepaalde rechten. Ik geloof namelijk niet dat ik die heb, dergelijke heilige rechten. Op zoiets als geldelijke bijstand bijvoorbeeld. Mijn grote voorbeeld is de Duitser Raphael Fellmer. Hij leeft al drie jaar zonder geld. Hij koopt niets en betaalt niets. Kleren en meubels komen van vrienden en bekenden. Eten en drinken vindt hij in containers, nota bene van een biowinkel. Die balen ervan dat ze zoveel weggooien en zijn blij dat hij het meeneemt. Ik probeer nu hetzelfde te doen. Containering heet dat. Officieel is het illegaal. In Nederland mag je het afval van anderen niet ‘stelen’… Ik ben toen naar de betreffende supermarkt gegaan. Nu hebben we een deal. Als ik meer meeneem dan nodig is voor mijn gezin, deel ik het met anderen. Ons huis kost niets. Vrienden laten ons hier gratis wonen. In ruil hiervoor verricht ik klussen. Hetzelfde als er ooit een duur apparaat nodig is. Formeel ben ik werkloos en mijn vrouw ook. Maar we zijn continu bezig met zoeken, organiseren en regelen. Het enige geld dat we accepteren is voor de kleine; de kinderbijslag. Ik laat de macht over mijn leven niet aan een ander. De wereld is van degene die haar zich niet laat ontfutselen.”

23

er nachtenlang er er nachtenlang nachtenlang er nachtenlang van er nachtenlang wakker van van wakker wakker van liggen. wakker van liggen. liggen. Zewakker wringen liggen. Ze Ze wringen liggen. wringen Ze wringen Ze wringen zich inzich zich enorme in inzich enorme enorme bochten inzich enorme bochten bochten inom enorme hun bochten om om kind bochten hun hun om tóch kind kind hun een om tóch tóch kind hun ca-een een tóch kind cacaeen tóchcaeen caJob’, met Job’, Job’, alsmet met Job’, slogan: als als Job’, met slogan: slogan: ‘niet als metslogan: iedere ‘niet als ‘nietslogan: iedere verjaariedere ‘niet iedere ‘niet verjaarverjaariedere verjaarverjaardeaustichtedeau deau geven. te te deau geven. geven. Zedeau te bestellen geven. Ze Ze tebestellen bestellen geven. Ze ietsbestellen op Zeiets iets Bol.com bestellen op opiets Bol.com Bol.com zonop iets Bol.com op zonzonBol.com zon- zondag is dag een dag is feestje’. isdag een eenis feestje’. feestje’. dag De eenis Rotterdamse feestje’. een De Defeestje’. Rotterdamse Rotterdamse De Rotterdamse stichDe Rotterdamse stichstichstichdirect der der direct te direct der betalen direct te te der betalen betalen of direct telenen betalen of of te geld lenen lenen betalen ofvan lenen geld geld of anderen. van lenen van geldanderen. anderen. van geldanderen. van anderen. ting deelt ting tingverjaardagsdozen deelt deelt ting verjaardagsdozen deelt verjaardagsdozen ting deelt verjaardagsdozen verjaardagsdozen uit. Bedoeld uit. uit. Bedoeld Bedoeld uit.der Bedoeld uit. Bedoeld

inkomen

€ 1.300,- +

(excl. toeslagen)

Leeftijd: 40+ Burgerlijke staat: gezin, 4 kinderen Woonsituatie: huurwoning Categorie: loon, schuldsanering

57 alard govers,

QUIET 500 beeld

gerdien Wolthaus Paauw

“iK K moEt moEtooK ooK ijN EigEN mijN EigEN motiEs EmotiEssEriEUs sEriEUs EmEN” NEmEN”

pater poels’ is wars van de bureaucratische aanpak van de institutionele, door de overheid esubsidieerde en gereglementeerde hulpverlening. Hij vindt niet dat deze vorm van hulpverning overbodig is, maar door de reglementering schiet deze volgens hem wél ernstig tekort. ooral voor diegenen voor wie volledige participatie in de samenleving onmogelijk is geworden.

73

in 2013 bedroeg de gemiddelde schuld per huishouden 33.500 euro

8

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoede

INTERVIEW tekst

Bart smout

beeld

Helen smeeman

EtEN mEt EEN scHUldgEvoEl geen werk, wel schulden. de koelkast in het huis van ingrid Elskamp is akelig leeg. “als ik eet, voel ik me schuldig. dan denk ik: dit is voedsel dat mijn kinderen nodig hebben.”

“Ze zeggen wel eens: de duivel schijt altijd op de grootste hoop. Om aan te geven dat het iemand, die het toch al goed gaat, alleen maar beter zal gaan. Nou, de duvel draait voor het omgekeerde z’n klauw evenmin om! Als je tot je nek in de schuldenbeerput steekt, zak je er alleen maar dieper in weg. Je kunt gaten nu eenmaal niet dichten met gaten. Het is alsof je een straf uitzit. En waaraan ben je schuldig? Aan je wens om te leven, eigenlijk je verlangen om als ieder ander te functioneren in een samenleving, waarin er van alle kanten aan je wordt getrokken. Maat houden is wel het laatste waartoe je wordt aangezet. Ik wist niet eens dat er zoiets bestond als een Bureau Schuldhulpverlening. Maar je wordt in rap tempo wijzer als eerst je internet wordt afgesloten, dan je energie, en er vervolgens een deurwaarder opduikt. De bewindvoerder van Schuldhulpverlening is nu de baas over onze beurs. We krijgen een gering bedrag voor levensonderhoud. Op de kinderbijslag en de kosten voor school wordt geen beslag gelegd. Dus gelukkig blijven de kids nog een beetje buiten schot. Na aftrek van het bedrag dat ik maandelijks kan betalen om de schulden af te lossen, blijft er weinig over. Mijn loon lijkt oké, maar het merendeel gaat naar schuldeisers. En dat zal voorlopig nog een paar jaar zo zijn. Nou ja, ‘Gado de wi Fesiman.’ God is onze leidsman. Heel ons leven, tot aan de dood.”

grensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

ERVIEW

Vroeger Vroeger Vroeger zat Marieke Vroeger zat zatVroeger Marieke Marieke inzat deMarieke put. zat in inde de Marieke Naput. put. in jaren deNa Na in put. isjaren jaren de zijNa put. daar isis jaren zij Na zij weer daar daar jaren is zij uitgeklommen. weer weer daar is zijuitgeklommen. uitgeklommen. weer daar weer uitgeklommen. Onder uitgeklommen. Onder anOnderOnder anan- Onder an- andere door dere dere mensen door door deremensen mensen door dere te gaan mensen door te tehelpen: gaan gaan mensen tehelpen: helpen: gaan zijteweet gaan helpen: zij zijtenslotte weet weet helpen: zijtenslotte tenslotte weet als zij weet tenslotte geen als alstenslotte ander geen geen alshoe ander ander geen als het geen ander hoe hoe is als het het ander hoe isis als het als hoeishet als is als je deepje jedown deep deep jebent, down down deep jegeen bent, deep down bent,perspectief down geen bent, geen perspectief bent, perspectief geenmeer geen perspectief ziet perspectief meer meer enziet meer ziet helemaal en en meer ziet helemaal helemaal en aan ziet helemaal jezelf en aan aan helemaal bent jezelf jezelf aanoverbent jezelf bent aan overjezelf overbent overbent overgelaten. gelaten. gelaten. Haar gelaten. motto: Haar Haar gelaten. motto: Haar motto: “Als Haar ik motto: “Als “Als er bovenop motto: ik ik“Als er er bovenop ik bovenop “Als er ik bovenop er bovenop voor ouders voor voor ouders ouders voor die deouders voor die die verjaardag de ouders dedie verjaardag verjaardag dedie van verjaardag de hun van verjaardag van kind hun hun van niet kind kind hun vanniet niet kind hun niet kind niet kan komen, kan kan komen, komen, kan kaniedereen komen, kan kan kankomen, iedereen iedereen kan het”. iedereen kan Al het”. het”. vijf iedereen Al jaar Al het”. vijf vijfhet”. Al jaar jaar vijfAl jaar vijf jaar kunnen kunnen kunnen vieren kunnen vieren met vieren kunnen cadeautjes. vieren met met cadeautjes. vieren cadeautjes. met“Dát cadeautjes. metwil cadeautjes. “Dát “Dát ik doen”, wil wil “Dát ik ik doen”, wil “Dát doen”, ikwil doen”, ik doen”, zet ze zet zich zet ze ze inzet zich zich voor zezet in inzich devoor voor zeTilburgse in zich de de voor Tilburgse in Tilburgse de voor minima. Tilburgse deminima. minima. Tilburgse minima. minima. Marieke. dacht dachtMarieke. dacht Marieke. Ze benaderde dacht Marieke. Ze Zebenaderde Marieke. benaderde Ze haar benaderde Ze baas haar haar benaderde bijbaas baas de haar Voedbij bij baas haar de deVoedVoedbij baas de bij Voedde VoedEen rolEen Een die rol haar rol Een die die op rol haar haar Een het dierol op lijf op haar het die is hetgeschreven. op haar lijf lijfhet isisop geschreven. geschreven. lijfhet is geschreven. lijf isdacht geschreven. selbank. selbank. selbank. Hij deelde selbank. Hij Hijselbank. deelde deelde meteen Hij deelde meteen meteen Hij haar deelde meteen enthousiasme. haar haar meteen enthousiasme. enthousiasme. haar enthousiasme. haar enthousiasme. Twee jaar Twee Twee geleden jaar Twee jaar geleden geleden Twee jaar werdgeleden jaar Marieke werd werd geleden Marieke werd Marieke geraakt werd Marieke geraakt geraakt Marieke geraakt geraakt door een door door tv-item een een door tv-item tv-item over een doortv-item het een over over initiatief tv-item het het over initiatief initiatief het ‘Jarige overinitiatief het ‘Jarige ‘Jarige initiatief ‘Jarige‘Jarige

Niet vanzelfsprekend Niet Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend vanzelfsprekend “Geld “Geld “Geld voor “Geld voor voor “Geld traktaties voor traktaties traktaties voor traktaties traktaties op school op op school school op op school school “Normaal “Normaal “Normaal gesproken “Normaal gesproken gesproken “Normaal is gesproken een is verjaardag is gesproken een eenisverjaardag verjaardag eeneen isverjaardag een feesteen verjaardag een feestfeesteen feesteen feestis eris isniet, er er isniet, niet, er met is niet, ermet met als niet, met gevolg als als met gevolg als gevolg dat als gevolg gevolg dat kinderen datdat kinderen kinderen dat kinderen kinderen je, maar je, je,voor maar maar je,mensen voor maar voor je,mensen mensen maar voor met mensen voor weinig met met mensen weinig weinig geld met is weinig met geld geld het weinig een isisgeld het het is een geld een hetiseen het een zichzich zich ziek zich ziek ziek melden zich ziek melden melden ziek melden alsmelden ze als alsjarig als ze ze jarig als jarig ze zijn.” jarig zezijn.” zijn.” jarig zijn.” zijn.” enorme enorme enorme last”,enorme verklaart last”, last”, enorme verklaart last”, verklaart Marieke. last”, verklaart Marieke. Marieke. verklaart “Ouders Marieke. “Ouders “Ouders kunnen Marieke. “Ouders kunnen kunnen “Ouders kunnen kunnen

Jerrol Dap

“In het begin voelde ik nog iets van schaamte, maar al snel groeide ik daar overheen. Ik moest wel, wilde ik in aanmerking komen voor bepaalde regelingen of kwijtscheldingen. Ik heb geen schulden en wil dat zo houden, maar het wordt me niet makkelijk gemaakt.” Voor veel mensen een herkenbare situatie. Een gesprek met Eric Rugebregt (63). “De bijstand maakt me noodgedwongen creatief.”

“Ik help “Ik “Ikmensen help help “Ik mensen help mensen “Iktot help mensen optot tot mensen zekere op op tot zekere zekere hoogte. op totzekere op hoogte. hoogte. zekere Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk moeten Uiteindelijk moeten moeten ze moeten hetze zemoeten ophet het eigen zeop op het ze eigen eigen kracht op heteigen kracht op kracht doen. eigen kracht doen. doen. Dan kracht doen. Dan Dandoen. Dan Dan pas gapas pas je ga vooruit. ga pas je jega pas vooruit. vooruit. jeIk gavooruit. houd jeIk Ik vooruit. houd geen houd Ik houd geen handjes geen Ik houd geen handjes handjes vast.” geen handjes vast.” vast.” handjes Marieke vast.” Marieke Marieke vast.” Verhoeven Marieke Verhoeven Verhoeven Marieke Verhoeven (37)Verhoeven kreeg (37) (37) kreeg (37) kreeg weer (37) kreeg weer weer zelfverkreeg weer zelfverzelfverweer zelfverzelfvertrouwen trouwen trouwen door trouwen vrijwilligerswerk door door trouwen vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk vrijwilligerswerk te gaan te tedoen. gaan gaan te gaan doen. doen. Ze tezet gaan doen. Ze Ze zich zet zet doen. Ze op zich zich zet verschillende Zeop op zich zet verschillende verschillende zich op verschillende opmanieren verschillende manieren manieren in manieren voor manieren in inarvoor voor in arvoor arin voor ar- armoedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. Zo introduceerde Zo Zo introduceerde introduceerde Zo introduceerde Zoze introduceerde ‘Jarige ze ze ‘Jarige ‘Jarige Job’ ze ‘Jarige in ze Job’ Job’ Tilburg. ‘Jarige in in Job’ Tilburg. Tilburg. Job’ in Met Tilburg. in een Met Met Tilburg. verjaardagsdoos een een Metverjaardagsdoos verjaardagsdoos Met een verjaardagsdoos een verjaardagsdoos hoeven hoeven hoeven hoeven hoeven ouders ouders ouders zichouders geen zich zich ouders geen zorgen geen zich zich geen zorgen zorgen meer geen zorgen meer te meer zorgen maken meer te te maken maken meer over te maken te een over over maken cadeau een over een cadeau over cadeau een en cadeau de een en en traktaties cadeau de deen traktaties traktaties deenop traktaties deschool. traktaties op op school. school. op school. op school.

QUIET 500 tekst

dolph Cantrijn

nooit gedacht dat hij in deze positie terecht zou komen, dat hij van boven aan de ladder steeds een treetje verder zou dalen. Vijf jaar geleden had hij een vaste baan, een mooie auto en geen geldzorgen. Hij werkte bij een bedrijf dat huizen bouwt en verbouwt voor senioren (en bekend werd van de mysterieuze Gouden Keien-actie in Tilburg en omgeving). In 2009 vielen de eerste klappen: “Ons bedrijf was sterk afhankelijk van nieuwbouw, maar er werd weinig gebouwd vanwege de kredietcrisis en er waren dus geen nieuwe projecten. Het bedrijf vocht om overeind te blijven. Vechten tegen de bierkaai. Mijn baas wilde mij Aan motivatie geen gebrek echt niet ontslaan, maar uiteindelijk “Als het om bezittingen gaat, heb ik het niet had hij geen keus.” slecht”, zegt Eric (63) even later. “Voordat ik in de Eric kwam in de WW terecht. Met bijstand belandde, kocht ik nog wat extra spullen een prima CV ging hij op zoek naar zoals een goede tv en extra kleding. Ik wist dat een nieuwe job. Aan motivatie geen het daarna niet meer mogelijk zou zijn.” Eric had gebrek. Aan doorzettingsvermogen ook niet. Hij benaderde iedereen “Aan mijn zakelijke vrienden uit zijn netwerk die hem misschien kon helpen. Hij solliciteerde, schreef honderden brieven. en oud-collega’s vroeg ik De reacties bleven uit. Soms was er een afwijzingsbrief, maar om eerlijk te zijn.” meestal hoorde hij niets. Hij begreep het wel, hij liep al bijna tegen de zestig. “Aan mijn zakelijke vrienden en oud-collega’s vroeg ik om eerlijk te zijn. Zouden zij iemand van mijn leeftijd aannemen? Schoorvoetend gaven ze toe dat ze de voorkeur zouden geven aan een jong iemand. Ik geef ze geen ongelijk.”

INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW

nederland telde in 2013 gemiddeld 507.000 werklozen

beeld

Een hoge flat aan de rand van Tilburg. Een mooie blonde vrouw ziet me aankomen en houdt de liftdeur voor me open. Ze draagt drie Albert Heijn-tassen, zo te zien vol met lekkere en redelijk luxe producten. Biefstuk, chips, koekjes. Op de zesde etage stap ik uit, loop de galerij op en stop voor de deur van Eric. Bakken vol vrolijke bloemetjes lachen me toe. Eric doet open. Een vriendelijke man, leuk krullerig haar, moderne bril, gekleed in een net overhemd en pantalon. Hij woont in een mooi appartement met prachtig uitzicht. Stad aan de ene, bos aan de andere kant. Ik val meteen met de deur in huis, beken dat ik geen bloemetjes voor de deur verwacht bij iemand die in de bijstand zit. Die zou toch andere prioriteiten moeten hebben? Eric lacht en zegt dat hij die bloemen van vrienden heeft gekregen.

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar ararmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

tekst

marlies van randwijk

“Weet je wat misschien wel mijn grootste angst is? Dat mijn kinderen het niet beter krijgen dan ik”


75 van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Kun je iets vertellen hoe je het idee aan het rollen hebt gebracht? “Ik word snel enthousiast, dat is een belangrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik veel mensen ken, is het makkelijk voor mij om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik zat erbij en ik keek ernaar! ”

Speciale aanbieding UIT DE KElDER VAN

J’AN D’ARMOE

Iets doet mij vermoeden dat er wel héél wat uren, ook van jouw kant in het project gegaan zijn. Klopt dat? “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar zo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf een lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het meeste werk is door professionals gedaan, die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, omdat de opbrengsten naar goede doelen ging, de Stichting Broodnodig van Gerrit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ”

Ik dacht dat de oplage heel exclusief was en dat jullie het blad gratis opgestuurd hebben naar de mensen die in de Quote500-lijst voorkwamen?

Chateau Migraine WWW . JANDARMOE . Nl

“Ons eerste doel was om iets in gang te zetten bij vermogende mensen, vandaar dat we

inderdaad die Quote-500 mensen hadden uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in gesprek om te kijken of we iets aan de armoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij met dat resultaat! Maar daarnaast hebben we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels verkocht, waar ze trouwens in een mum van tijd uitverkocht waren!”

Had je enig idee dat het concept zo zou aanslaan? “Nee, dat was een volkomen verrassing. Ineens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een paar geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan, die is echt heel sympathiek, dat voelde goed.

Hoe reageerden de adverteerders op jullie grapjes die je met hun merken had uitgehaald? “Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebben we van andere uitgevers gehad, die vonden sommige dingen niet kunnen. Maar de adverteerders kunnen wel tegen een geintje.”

Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat?

“ineens zat ik bij rtl late night en heb ik zelfs interviews geweigerd”

“Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Wilt u de Quiet 500 ontvangen? omnis exces eumquodi omnimus ad quam et, cor sit, aspictento blam, quia coreruptatia imus ipsum, sin por sanditi odit, comnis sequo eos ma que volestent alitationet laborep erfereium labo. Nemporecte sum autectius re et essit, occus, que cuptati aectiae poreici pidebitae cum aut exceatem volum que mo torem ipsam voluptur? Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil mos et ut qui quae num nobis volecesti Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil

Nu met

de armsten uit uw regio


Dans, alsof er niemand is die kijkt

- The Milliofair -

KOM LANGS VOOR EEN “DRAADLOZE” LUISTERERVARING


fotografie Herman van Heusden

La Mamounia innovatie in vier dimensies

Wie restaurant La Mamounia bezoekt waant zich in een sprookje van 1001 nacht. The Milliofair ging op onderzoek uit naar de geest in de fles. Chef-kok Rachid Agouray blijkt een verrassende innovateur te zijn.

tekst

rubriek

Ruud van der Neut

Innovatie

Het avontuur wordt niet alleen in restaurants beleefd maar begint al in de lobby, corridors en tuin. De ogen genieten van de Moorse, Arabische en Europese architectuur van Jacques Garcia, van de Zelij-mozaïeken en het betoverende licht dat door de boucharabiehs fonkelt. Binnen wordt de neus verwend met een prachtig bouquet van cederhout, rozen en dadels, speciaal voor La Mamounia gecreëerd door de beroemde parfumeur Olivia Giacobetti, terwijl buiten de sinaasappelbloesems als een welkomstgroet geuren. Erachter ligt, als een belofte uit de keuken, 1500 vierkante meter moestuin. Hier zie en voel je de tomaten, aardbeien, wortels en kruiden die later op je bord liggen. En niet zelden loop je er een gastvrije tuinman tegen het lijf die je over zijn schatten doceert. Met maar liefst vier cuisines, een Franse, Marokkaanse, Italiaanse en een Internationale,

79

kun je je vierentwintig uur per dag het leven laten smaken. In La Piscine begin je de dag met de een thee de nana, versgeperste grapefruitsap en uitzicht op de jonge ochtendzon, weerspiegeld in het blauw van het zwembad. Maar vooral met verse patisserie; frambozencroissants, brownies, broodpudding, of juist Marokkaanse of Amerikaanse pannenkoekjes. Liever tropisch fruit, vers gerookte zalm of, een curiositeit in een moslimland, serranoham? Pas op met al dat lekkers, want over een paar uur wacht de lunch in Le Francais. De Fransman waar restaurant Le Francais naar vernoemd is, moet sterrenchef JeanPierre Vigato zijn. Als culinair adviseur in La Mamounia, overtuigt hij de critici der aarde keer op keer dat ‘zijn’ Franse keuken de beste is. Op het menu prijken klassie-kers als boterzachte eendenlever op drie manieren bereid;


80

81 De chef ziet zichzelf als een schilder

naturel, gekruid of gezouten, aan tafel getrancheerd, of entrecote met bearnaisesaus. Als je meer van vis houdt, wat niet onverstandig is in een land met zo veel kusten, proef je van een perfect gestoomde zeebaars met groentencanneloni en een zout randje Parmezaanse kaas. Maar toch is de Fransman niet verstokt. Ook hij verwelkomt de invloeden van zijn residentie in zijn keuken. Gerechten als de tajine van seizoengroenten met basilicumjus of groenten uit eigen tuin, gemarineerd in arganolie zijn daar getuigen van. Uiteraard worden de hoogstandjes begeleid door, naar keuze, Franse of Marokkaanse wijnen. De wijnkaart is zo uitgebreid dat de adviezen van sommelier Faska Saddir niet alleen zeer vermakelijk (hij pakt zelfs de kaart van Marokko erbij om de wijngebieden aan te wijzen), maar ook buitengewoon zinvol zijn. En als je wilt, de dag is immers nog jong, schenkt hij ook halve wijnarrangementen, om de wijnspijscombinatie te ervaren, zonder de combinatie van de Noord-Afrikaanse warmte en alcohol zijn tol te laten eisen.

der van de kreeftenpastilla; een signature dish waarin hij een klassiek gerecht in een nieuw jasje steekt. Of in dit geval - pastilla is immers een soort pastei - een klassiek jasje om een moderne vulling vouwt. Het diner in Le Marocain begint met een hoogtepunt: een selectie van koude voorgerechten, met onder meer zinnenprikkelende wortel met rozenwater, een explosieve chili-auberginesalade en kruidige levertjes; het ene schaaltje nog spannender dan het andere. Voor de keuze van het hoofdgerecht flirt je met de tajine van zeeduivel en de geroosterde lamsrack met amandelen en druivencake, maar uiteindelijk laat je je adviseren door de gast-vrouw, die de langzaam gegaarde lamsschouder serveert; zacht, elegant, royaal, een juweeltje. Bij het dessert komt de creativiteit van de verschillende chefs naar voren. Je ziet dat zowel Vigato als Agouray een dessert met aardbeien en tomaten als hoofdingrediënten op de kaart hebben gezet. Le Francais maakt er een potager (letterlijk vertaald: moestuin, want afkomstig uit de hoteltuin) van; een cocktailglas met tomaten en zoete paprika’s in schaafijs, gemarineerde aardbeien, een pistachebeschuitje en zachte olijfolie. Subtiel en fris. De variant van Le Marocain is even zoet als zuur; in de vorm van een tajine van aardbei en zoete tomaat, met citroensorbet en - voor een kruidig accent gekonfijte gember. Elke chef heeft een eigen stijl en zet zijn eigen handtekening. Maar het eindresultaat is hetzelfde: ze doen beiden je hart sneller kloppen.

De critici van Jean-Pierre Vigato zouden ook eens de creaties van Rachid Agouray, chef-kok van restaurant Le Marocain, moeten savoureren. Hij zou de rapporteurs van Michelin maar wat graag op de chaises longues in het ‘riad-achtige’ etablissement verwelkomen. Hoewel bescheiden, is Agouray overtuigd dat hij hoge ogen zou gooien. De chef ziet zichzelf graag als een schilder, die alles wat zijn verbeelding kan zien, achter zijn kachel probeert te verwerkelijken. Dat maakt hem dé innovateur van de Marokkaanse culinaire traditie. Hij is niet alleen een expert op het gebied van kruiden, maar ook de geestelijk va-

www.mamounia.com


AA JAGUAR JAGUAR FOR FOR THE THE PRICE PRICE OF OF AA CAR. CAR. Standaard Standaard o.a. 8-traps o.a. 8-traps automaat automaat en Bi-Xenon en Bi-Xenon met met LED LED dagrijverlichting. dagrijverlichting. JAGUAR.NL JAGUAR.NL

JAGUAR JAGUAR XF XF

€€ 49.900 49.900 VANAF VANAF lease lease vanaf vanaf € 978* € 978*

HOW HOW ALIVE ALIVE ARE ARE YOU? YOU? Min./max. Min./max. gecombineerd gecombineerd verbruik verbruik : 4,9-: 4,911,6 l/100km. 11,6 l/100km. CO2-uitstoot CO2-uitstoot resp.129-270 resp.129-270 g/km. g/km. Vanafprijs Vanafprijs is incl. is incl. BPMBPM en BTW en BTW en en excl. excl. kosten kosten rijklaarmaken. rijklaarmaken. Zie voor Zie voor kosten kosten en voorwaarden en voorwaarden www.jaguar.nl. www.jaguar.nl. *Leasen *Leasen vanafvanaf € 978 € 978 o.b.v.o.b.v. Full Operational Full Operational Lease, Lease, 48 maanden, 48 maanden, 20.000 20.000 km p.j, km excl. p.j, excl. 21% btw 21% btw en brandstof. en brandstof. Jaguar Jaguar Financial Financial Services. Services. Wijzigingen Wijzigingen voorbehouden. voorbehouden.


84

rubriek

fotografie

tekst

Kunst & cultuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

1. Een zeldzaam, 9,5 cm. hoog

1.

ivoren schaakstuk, verbeeld als keizer Napoleon.Herkomst: Macao, begin negentiende eeuw.

2. Buxushouten schaakstukken, Frans, laat achttiende eeuw, in originele kartonnen doos.

Antieke schaakstukken aan zet De ontwikkeling van het schaakspel en de vormgeving van de benodigde attributen kent een eeuwenlange historie. Koning en koningin, torens, lopers, paarden en pionnen zijn sindsdien in de meest uiteenlopende stijlen en materialen verbeeld. Tegenwoordig zijn dergelijke antieke schaakstukken uiterst gewilde verzamelobjecten. Ecelenti Magazine doet verslag over de kunst van het schaken.

De naamgeving van het schaakspel is te danken aan de Perzen. Zij noemden de koningsfiguur in het spel ‘shah; een woord dat bij ons vernederlandst is tot ‘schaak’. Terwijl het Perzische woord ‘mat’ – dat letterlijk ‘verslagen’ betekent – bij ons onveranderd als schaakterm wordt gebezigd. De basis voor het schaakspel zoals wij het nu kennen werd vermoedelijk al in de zesde eeuw v. Chr. gelegd in een gebied dat het huidige Pakistan en India omvat. Daar ontwikkelde zich uit een aantal andere spellen de oervorm, die in een tijdsbestek van circa vierhonderd jaar in Europa terecht zou komen. Via Perzië, Arabië en Noord-Afrika werd het oorlogsspel in eerste instantie in Spanje geïntroduceerd, waarna Italië al snel volgde. Via Turkije, Rusland en Scandinavië zou het spel de rest van Europa bereiken. Rond 1300 was het spel – in verschillende varianten – in het grootste deel van Europa bekend, maar het werd slechts in kleine en elitaire kring beoefend. De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders. Maar opmerkelijk genoeg maakte schaken van meet af aan ook onderdeel uit van de opvoeding van vrouwen uit de hoogste kringen. In kerkelijke kringen was men minder gecharmeerd van dit oorlogsspel, waardoor het tot het jaar 1329 zou duren voordat het van de lijst van ‘verboden’ spelen werd geschrapt. Tegenwoordig speelt men het spel op een bord dat uit 64

gelijke ‘velden’ bestaat. De ene speler bedient zich van witte schaakstukken, terwijl de ander donkergetinte stukken hanteert. Beide spelers hebben bij aanvang ieder zestien stukken voor zich: een koning, koningin, twee torens, twee lopers of raadsheren, twee paarden en acht pionnen. En ieder schaakstuk heeft zijn specifieke ‘loop’ en men kan met elk stuk een ander stuk ‘slaan’.

De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders In de loop der eeuwen zou de vormgeving van de gebruikte schaakstukken tal van veranderingen ondergaan. Zo werd de toren in het huidige schaakspel destijds in India vormgegeven als strijdwagen. Terwijl de raadsheer of loper in India als olifant werd verbeeld. Maar de grootste vormverandering ontstaat als de Arabieren vanaf het midden van de zevende eeuw met het spel in aanraking komen. Omdat hun geloof verbiedt dat mensen of dieren natuurgetrouw worden afgebeeld, kiezen ze voor abstracte schaakstukken, in vorm ontleend

3. Drie vroege schaakstukken; 7,7 cm. hoge palmhouten dame te paard, Duits, zestiende eeuw. Ivoren dame, Frans, tweede helft zeventiende eeuw. Middenachter: palmhouten koning, Frans, laat zestiende eeuw.

4. Laat achttiende eeuwse, ivoren schaakstukken, vervaardigd in de Franse stad Dieppe. Een pion meet 4 cm., de koning 7 cm.

3.

2.

4.


86

87 6. Dit ‘Reds and Whites’ getitelde porseleinen schaakspel werd in 1922 ontworpen naar aanleiding van de Russische Oktoberrevolutie in 1917. Het verbeeldt het communisme versus het kapitalisme. Links is de koning als tsaar met een doodshoofd weergegeven. De pionnen, vormgegeven als geketende figuren, symboliseren de onderdrukking van het volk.

5. 5. Ivoren schaakspel met het originele, door Howard Staunton gesigneerd kistje. Engels, circa 1845. Hoogte van de diverse schaakstukken: 3,5 – 7 cm.

aan de kegel, cilinder of rechthoek. De Moren zouden een dergelijk vormgegeven schaakspel in Zuid-Europa introduceren. Hier bestond echter geen enkel bezwaar tegen het afbeelden van dier of mens, waardoor er al snel een eigen interpretatie van de schaakstukken zou volgen. Vanaf dat moment figureren kunstig gesneden sculptuurtjes van koningen en ridders te paard in het middeleeuwse schaakspel. En de raadsheer wordt verbeeld als bisschop, als symbool van de kerkelijke macht. In Franse antieke schaakspellen is de raadsheer echter vaak als nar uitgebeeld. Maar dat tradities lang stand weten te houden bewijst de vormgeving van onze huidige loper of raadsheer: de inkeping overdwars in het schaakstuk herinnert nog altijd aan de karakteristieke vorm van de bisschopsmijter. Ook de spelregels van het schaakspel zijn sinds de introductie ingrijpend veranderd. Het vroegst bekende boek waarin de instructies voor het spel zijn opgenomen dateert uit 1497 en is opgetekend door de Spanjaard Lucena. De populariteit van

het oorlogsspel zou een grote vlucht nemen en er ontstaat al gauw een massaproductie van – overwegend houten - schaakstukken volgens een gestandaardiseerd patroon. Daarnaast vervaardigen kunstenaars en ambachtslieden in opdracht van vorsten, adel en kapitaalkrachtige burgers bijzondere schaakstukken en schaakborden, dikwijls uitgevoerd in kostbare materialen als barnsteen, ivoor, (half)edelstenen, exotische houtsoorten of edelmetaal. Voorbeelden van dergelijke zeldzame en tegenwoordig uiterst kostbare schaakattributen bevinden zich nu voornamelijk in museale collecties. Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw zouden er tal van schaakstukken geproduceerd worden waarvoor bestaande vorsten als Catharina de Medici, Lodewijk XIV, Frederik de Grote en leden van het Zweedse en Deense koningshuis model stonden. Terwijl omstreeks 1800 keizer Napoleon menigmaal als schaakstuk verbeeld is. Sinds de renaissance is er een enorme verschei-

denheid aan schaakstukken vervaardigd. De meest beroemde productiecentra van ivoren en benen stukken zijn gevestigd in het Duitse Erbach en de Franse stad Dieppe. Maar ook in Parijs, Londen en Lyon worden schaakstukken gemaakt. Vanaf circa 1760 worden er porseleinen schaakstukken uit werkplaatsen in Meissen en Sèvres op de markt gebracht, terwijl in Engeland Wedgwood schaakstukken in pasteltinten furore maken. Gekleurde glazen schaakstukken zijn met name in de negentiende eeuw in Venetiaanse ateliers ontstaan. De meeste antieke schaakspellen zijn producten van (anonieme) volkskunst; de velden op de simpele houten borden zijn in twee kleuren geschilderd, de schaakstukken veelal gesneden uit (zacht)hout, been of een ander makkelijk te bewerken materiaal. Ook werden er vanaf begin 1800 – uitgesproken oosters weergegeven - ivoren schaakspellen in grote hoeveelheden geïmporteerd uit China. Schaakspellen van recenter datum kunnen eveneens de moeite waard zijn voor de verzamelaar: beroemde kunstenaars als Man Ray, Marcel Duchamp, Salvator Dali en Max Esser hebben spectaculaire schaakstukken ontworpen. Het jaar 1851 geldt als een keerpunt in de schaakgeschiedenis: in Londen werd toen het eerste internationale schaaktoernooi georganiseerd met min of meer. gelijkwaardige tegenstanders. De Engelsman Howard Staunton, die in 1847 het ‘Chess Player’s Handbook’, het standaardwerk voor de serieuze schaker, uitbracht, werd destijds als de beste speler van Europa beschouwd. Aan Staunton is tevens te danken dat er een universeel vormgegeven schaakspel op de markt komt dat tot de dag van vandaag wereldwijd gebruikt wordt. Zo laat hij omstreeks 1845 een set schaakstukken ontwerpen door Nathaniel Cooke.

6.

7.

7. Diverse ivoren schaakstukken, circa 1800. Herkomst: Dieppe of Erbach in Duitsland.


8. Diverse, laat achttiende eeuwse, in been uitgevoerde zo genaamde ‘Selenus’ schaakstukken, Zuid-Duits.

89

8.

www . palzileri . com

De vroegste exemplaren – uitgevoerd in ivoor – werden verkocht in een persoonlijk door Howard Staunton gesigneerd, houten kistje. Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren. Met name losse vroege stukken – die slechts door een enkeling als schaakstuk worden herkend – zijn inmiddels gezochte – en daardoor kostbare - verzamelobjecten. Dat dergelijke stukken enorme bedragen kunnen opbrengen, bewijst het incidentele aanbod bij de internationale veilinghuizen. Zo bracht een stenen – abstract vormgegeven – Arabisch schaakstuk een paar jaar geleden US$ 400,000.- op. En onlangs betaalde een anonieme verzamelaar een bedrag van ruim € 150.000,- voor een compleet, uit 1735 daterend Duits schaakspel

dat was uitgevoerd in buxushout, ingelegd met zilver, parelmoer en schildpad. De meeste verzamelaars van antieke schaakspellen zijn te vinden in de Verenigde Staten, maar ook Engelse en Duitse collectioneurs bepalen tegenwoordig de prijzen van uitzonderlijke schaakattributen op veilingen en antiekhandel. Onlangs verscheen het boek ‘Chessman Art and History’, uitgegeven door het Nederlandse verzamelaarsechtpaar May en Ine Kloprogge. Deze publicatie met honderden afbeeldingen van antieke schaakstukken is een absolute must voor iedereen die zich verder wil verdiepen in dit boeiende onderwerp.

Chessman Art en History Auteurs: May & Ine Kloprogge Info: www.chessmen.eu

Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren


90

rubriek

kunst

text

Wonen & architectuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

91 Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Ontwaken

tussen de bomen

lichtinval

giam vendit odignatior aliquo ero quametur? Aliquate pra parchil id ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es sit mo cus et molorum verum rem doluptatemo maxim fugiaturio. Ita con rem. Buscil imin plaborr

quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Juvet Landscape

Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quatio

atiaspe rumenisi reptiam, ali nima verumquia voloreptat dol rum est eratus ma venectas


atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas

net dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero

veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Less is more quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur

aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sere, nonseque corestis ium name es

di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiverumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe. quiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe.

www.juvet.com

93


Heb lief, alsof je nog nooit gekwetst bent

- The Milliofair -


Ralf Embrechts

tekst Barbara de Roos

fotografie

rubriek

Herman van Heusden

Interview met

Game Changers

97

Game Changers,

zij veranderen eigenhandig de regels van het spel

Ralf Embrechts De stille kracht achter de Quiet500

Zelf wilde hij niet in beeld komen, nee, het ging om “hun”, de 500 armsten van Tilburg die in de glossy Quiet500 met een dikke knipoog naar de Quote500 op 17 oktober 2013 (Wereldarmoededag) op een ludieke manier een podium kregen. Maar wie ook maar tien minuten met Ralf Embrechts praat, weet dat dit project een bijzondere geestelijke vader heeft. Reden voor The Milliofair om deze ‘Game Changer’ in de spotlights te zetten.


98 Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat? “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Hoe kwam je op het idee van de Quite500? “Nou, het was niet mijn idee, hoor. Arie Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacteur en we waren een keer aan het brainstormen hoe we het lot konden verbeteren van de armen in Tilburg. Het is de laatste paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in de stad. We zien echt schrijnende gevallen, van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Linda Jacobs inkomen: € 1.100,-15(excl. toeslagen) “Eerst waren ze natuurlijk wel bezorgd of ze niet te zielig over zouden komen in het blad, maar ze zeiden stuk voor stuk: ‘Je hebt ons echt ze terugkomt uit de keuken. Ze wijst naar de radio. “Al die ellende, ik héél mooi geportretteerd” kan het best verdragen. Totdat je hoort hoe weer een bankier bijna een miljoen aan bonussen heeft opgestreken en vrolijk op vakantie gaat. Dan voel je hoe hard en oneerlijk de wereld is. Dan voel je je heel alleen.” Had je enig idee dat het concept zo Op de vraag wat Ingrid zou veranderen als ze één dag minister-prezou aanslaan? een volkomen verrassing. In- besident mocht zijn, hoeft ze niet“Nee, langdat nawas te denken. “Het geld zou eens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal ter verdeeld worden. Mensen moeten niet langer te veel verdienen. geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een Geld dat je zelf niet op krijgt, ispaar overbodig. Waarom zou je miljoenen geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman moeten verdienen als je toevallig goed kan zingen? Zoals vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan,het die nu heel sympathiek, datje voelde goed. gaat, is het niet eerlijk. Als je isdeecht mazzel hebt dat wordt geboren met een hoog IQ of een talent,Hoe word je beloond veel geld. reageerden de met adverteerders opMaar ik kan er toch niks aan doen dat ik niet zo die geboren jullie grapjes je metben?” hun merken had uitgehaald?

QUIET 500

Leeftijd: 30+ Burgerlijke staat: alleenstaand, 2 kinderen Woonsituatie: huurmaisonnette Categorie: loon + bijstand, schuldsanering

6

“Voor de scheiding hadden we al financiële problemen. We kochten een duur huis. De bank had zoiets van: kom maar, en verschafte ons een tophypotheek. Toen waren we blij. Linda Jacobs Achteraf gezien hadden ze ons wel mogen waarschuwen, had het allemaal wat minder simpel mogen zijn. Na de scheiding moesten we het huis verkopen voor de helft van de inkomen prijs. Dan zit je met een flinke schuld. Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inkomsten gaan direct naar hem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer schulden maken zou (excl. toeslagen) achterlijk zijn. Met wat er overblijft lost hij de schulden verder af. Mijn weekbudget is € 60. Ik heb drie katten. Die zijn intussen al zo oud, die doe ik niet weg. En ons Priscilla heeft een rat. Als een van dieLeeftijd: beesten zou30+ sterven, komt er niets voor in de plaats, hoor. Ze kosten Burgerlijke staat: per week een tientje. Ik rook. Ik schakel tegen het eind van de week wel over van sigaretalleenstaand, kinderen ten op sjekkies. Dan nog voor drie dagen2 eten kopen. De rest komt van de Voedselbank. Ik Woonsituatie: doe mijn best om de armoe onzichtbaar te houden voor Pris’ vriendjes. Als ze hier komen, huurmaisonnette is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag gaat ook naar de bewindvoerder. Als Pris kleren nodig heeft,Categorie: troggel ik extra geld van hem af. Hij is coulant. Er goed uitzien voor zo loon + sport. bijstand, schuldsanering weinig mogelijk geld is een Donderdag krijg ik weekgeld, op vrijdag ga ik naar de Voedselbank – dus vrijdag is het hier feest!”

€ 1.100,-

“Voor de scheiding hadden we al finan-

“Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het ciële problemen. We kochten een duur zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebEr moet een maximuminkomen en een minimuminkomen worden huis. De bank had zoiets van: kom maar, Kun je iets vertellen hoe je het idee ben we van andere uitgevers gehad, die vonaan het rollen hebt gebracht? en verschafte ons een tophypotheek. Toen ingesteld, daar is Ingrid van overtuigd. “Dat minimuminkomen den sommige dingen niet kunnen. Maar de armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoede “Ik word snel enthousiast, dat is een belangtoeslagen) kunnen weldat tegen een geintje.” waren we blij.(excl. Achteraf gezien hadden ze moet op een menselijk niveauadverteerders liggen. Het geld dan nog overLeeftijd: 45 ons wel mogen waarschuwen, had het alrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt blijft, moet op een verantwoorde manierjezelf worden Ik zou bij- Burgerlijke staat: weduwnaar, 2 kinderen Je noemt ‘socialbesteed. innovator’, brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik lemaal wat minder simpel mogen zijn. Na voorbeeld de zorgverzekering iemand goedkoper maken, of gratis die vanuit de kracht vanzelfs, als Woonsituatie: huurappartement veel mensen ken, is het makkelijk voor mij de scheiding moesten we het huis verkomensen zelf de schooluniformen wereld verandert. invoe- Categorie: bijstand, schuldsanering om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat dat zou kunnen. En ik zou mooie, moderne pen voor de helft van de prijs. Dan zit je Hoe doe je dat? was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik ren. Zodat op school iedereen gelijk is en je niet gepest kan worden met een flinke schuld. papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de “Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. zat erbij en ik keek ernaar! ” Nu is er een bewindvoerder. Al mijn inomdat je niet de hipste kledingBelangrijk draagt.” inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ” is het directe contact met de mengaan direct naar Iets doet mij vermoeden dat er wel Of dat ooit gaat gebeuren, betwijfelt Neemt niet teneur: wegzichtdathet zeloopt wel los en komsten sen zelf. Ingrid. Daarom ben ik bewust erg de ‘slachtoffers’ weten dathem. Hij betaalt er eerst de vaste lasten van. Nog meer héél wat uren, ook van jouw kant in Ik dacht dat de oplage heel exclusief “Toen mijn vrouw stierf, liet ik alles verslonzen. Het baar en Je ziet ze met zich letterlijk de laatste tijd wat optimistischer is aanspreekbaar. ingesteld. Sinds heeft zelf ook, maar ze moeten toch iets hebben om over te was een zootje in mijn hoofd én het project gegaan zijn. Klopt dat? was en dat jullie het blad gratis opschulden maken zou achterlijk zijn. in mijn huis. Jeugdzorg bracht me in contact met ‘Stabiel’, een Met project van het Leger ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik Theo C aangemeld bij de GGD voelt ze zich sterker. Zelfverzekerder. Ze beklagen. Pum lacht moeilijk. “Laat hem een dagje met gestuurd hebben naar de mensen die “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb des Heils. Iemand helpen met praktische In het verbegin vond ik dat een het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd watkomt er je overblijft lost hij de zaken. schulden gint zelfs het vertrouwen te krijgen ze ooit zelfstandig zijn belasting. Ik dacht: mij kan meegaan.” in de Quote500-lijst voorkwamen? ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar kan Mijn het zelf.weekbudget Plots kijkt er iemand je vingers. voor eendat praatje.” derik af. is €op60. Ik hebHij kwam drie keer inkom “Ons eerste doel was om iets in gang te zetzo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde week langs, op het irritante af. Nu hij één keer tweedie weken en helpt met Weliever praten Ik drie besef dat ikDie inmiddels het en niet langer haar hand op hoeft te houden, iets wat ze wiloverperRachid. katten. zijnkomt intussen al zoperoud, Hoe kwam je op het idee ten bij vermogende mensen, vandaar dat we het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, opvoedingsvragen hetuit invullen van formulieren. Of hij gaat mee naar de Voedselbank, ( nodige over hem weet. Allemaal deweg. tweede hand. doeof ik niet En ons Priscilla heeft een dan wat dan ook. van de Quite500? inderdaad die Quote-500 mensen hadden dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden gewoon om te sjouwen. Begin vorig jaar kreeg ik een klaplong. Als gevolg van de stress, rat. Als een vanDat diehijbeesten Wat kan ik daarvan eigenlijk opschrijven? een zou sterven, “Vroeger kwam ik niet graag “Nou, buiten. En als het idee, dan hoor. toch moest, het was niet mijn Arie uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf het roken. Daarom ben ik ook in therapie gegaan. Een nieuwe stap. Ik ben niet zo van: komt er niets voor in de hoor. Ze Leeftijd: nakomertje gezin enplaats, smeerde ik een berg make-up op mijn gezicht om mezelf te verstop-is uit Dautzenberg kwam ermee, hij is eindredacgesprek om te kijken of we iets aan de areen lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het ga een eens traditioneel zitten en vertel Marokkaans maar eens. Soms is er wel iets van een schaamtegevoel over de 45 Burgerlijke staat: kosten per week een tientje. Ik rook. Ik en we waren eenniet keer langer aan het brainmoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij meeste werk is door professionals gedaan, situatie, ik met de kinderen in een sta bijvoorbeeld en ze willen iets dolgraag. al meerdere enals zussen is verloren? Hetwinkel ene verpen.” Dat is nu afgelopen. Deteur make-up wordt in dikke broers weduwnaar, 2 kin schakel tegen het eind van de week wel stormen hoe we het lot konden verbeteren met dat resultaat! Maar daarnaast hebben die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, Dedan oudste mee op een naarvoor Londen. Kost € 400. Is niet verplicht, dus haal nogwat triester hetwilandere. Datschoolreisje zijn ouders Woonsituatie: lagen aangebracht. Het uitzicht vanuit haar appartement wordt over van sigaretten sjekkies. Danklussen nog op school à tien van de armen in Tilburg. Het is de laatste we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels omdat de opbrengsten naar goede doelen Stichting Leergeld vergoedt niets. Kan zeop veertig uur komen huurappartement zes weken naar Marokko zijn vertrokken en hun huis vaker verruild voor het uitzicht vanaf de straat. “Mensen mogen me paar jaren zó hard achteruit gegaan hier in verkocht, waar ze trouwens in een mum van ging, de Stichting Broodnodig van Gereuro per uur. Mooi, de situatie stabiel De blijft,rest zittenkomt we het welCategorie: uit tot de voortoch? drie Als dagen eten zo kopen. afgesloten?van Rachid mag Ik We zien echt schrijnende potdicht gevallen, hebben tijd uitverkocht waren!” rit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het schuldsanering voorbij Je moeterje niet mondin. opentrekken. Er zijn genoeg clubs die iets schuldsa deis.Voedselbank. zien. Ik ben wie ik ben. Ik magdeerstad. zijn.” bijstand, weet het niet. voor je kunnen betekenen. Webest hebben slecht niet. Ik bekijk het op deze manier, Ik doe mijn omhetdezoarmoe onzichtbaar want anders word depressief. Daar ben vriendjes. ik de mens niet voor.” te ikhouden voor Pris’ Als ze hier

Iedereen gelijk

Theo Colder inkomen: € 900,-

“het resultaat is dat wij al drie gesprekken hebben met invloedrijke personen die iets voor tilburg willen doen”

54

€ 900,- +

Excuses

komen, is er altijd iets te peuzelen. De kinderbijslag naar Rachid komt niet meer. Pum Dondersgaat krijgtook hem nogde bewindvoerder. Als Pris kleren nodig wel aan de lijn. Hij geeft de telefoon door aan mij.heeft, troggel ik

“Toen mijn vrouw stie slonzen. Het was een z én in mijn huis. Jeugd


impressie Quiet 500

100

37

36

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

QUIET 500

INTERVIEW tekst

“JiJ? in de biJstand?”

91 9191 91 91 tekst tekstmarlies tekst randwijk tekst beeld beeld beeld beeld marlies marlies van marlies van vanmarlies randwijk randwijk vanbeeld randwijk van gerdien randwijk gerdien gerdien Wolthaus gerdien Wolthaus Wolthaus gerdien Paauw Wolthaus Paauw Paauw Wolthaus Paauw Paauw

“mEt “mEt “mEt “mEt EEN EEN EEN EEN bEEtjE bEEtjE bEEtjE bEEtjE viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid viNdiNgrijKHEid Kom Kom Kom Kom jE jE jE EEN jE EEN EEN EEN EiNd” EiNd” EiNd” EiNd” 19

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

nick J. swarth

9

Max van Strien inkomen

€ ----

Leeftijd: 20+ Burgerlijke staat: gezin, 1 kind Woonsituatie: woning in bruikleen Categorie: leven zonder geld

“Wie de macht heeft, heeft gelijk. Wie de financiële macht heeft, zwaait de pollepel over het huishoudboekje. Of dat nu van één familie, een totale staat of de hele wereld is. Ik streef naar zeggenschap over mijzelf. Ik beroep mij niet op bepaalde rechten. Ik geloof namelijk niet dat ik die heb, dergelijke heilige rechten. Op zoiets als geldelijke bijstand bijvoorbeeld. Mijn grote voorbeeld is de Duitser Raphael Fellmer. Hij leeft al drie jaar zonder geld. Hij koopt niets en betaalt niets. Kleren en meubels komen van vrienden en bekenden. Eten en drinken vindt hij in containers, nota bene van een biowinkel. Die balen ervan dat ze zoveel weggooien en zijn blij dat hij het meeneemt. Ik probeer nu hetzelfde te doen. Containering heet dat. Officieel is het illegaal. In Nederland mag je het afval van anderen niet ‘stelen’… Ik ben toen naar de betreffende supermarkt gegaan. Nu hebben we een deal. Als ik meer meeneem dan nodig is voor mijn gezin, deel ik het met anderen. Ons huis kost niets. Vrienden laten ons hier gratis wonen. In ruil hiervoor verricht ik klussen. Hetzelfde als er ooit een duur apparaat nodig is. Formeel ben ik werkloos en mijn vrouw ook. Maar we zijn continu bezig met zoeken, organiseren en regelen. Het enige geld dat we accepteren is voor de kleine; de kinderbijslag. Ik laat de macht over mijn leven niet aan een ander. De wereld is van degene die haar zich niet laat ontfutselen.”

23

er nachtenlang er er nachtenlang nachtenlang er nachtenlang van er nachtenlang wakker van van wakker wakker van liggen. wakker van liggen. liggen. Zewakker wringen liggen. Ze Ze wringen liggen. wringen Ze wringen Ze wringen zich inzich zich enorme in inzich enorme enorme bochten inzich enorme bochten bochten inom enorme hun bochten om om kind bochten hun hun om tóch kind kind hun een om tóch tóch kind hun ca-een een tóch kind cacaeen tóchcaeen caJob’, met Job’, Job’, alsmet met Job’, slogan: als als Job’, met slogan: slogan: ‘niet als metslogan: iedere ‘niet als ‘nietslogan: iedere verjaariedere ‘niet iedere ‘niet verjaarverjaariedere verjaarverjaardeaustichtedeau deau geven. te te deau geven. geven. Zedeau te bestellen geven. Ze Ze tebestellen bestellen geven. Ze ietsbestellen op Zeiets iets Bol.com bestellen op opiets Bol.com Bol.com zonop iets Bol.com op zonzonBol.com zon- zondag is dag een dag is feestje’. isdag een eenis feestje’. feestje’. dag De eenis Rotterdamse feestje’. een De Defeestje’. Rotterdamse Rotterdamse De Rotterdamse stichDe Rotterdamse stichstichstichdirect der der direct te direct der betalen direct te te der betalen betalen of direct telenen betalen of of te geld lenen lenen betalen ofvan lenen geld geld of anderen. van lenen van geldanderen. anderen. van geldanderen. van anderen. ting deelt ting tingverjaardagsdozen deelt deelt ting verjaardagsdozen deelt verjaardagsdozen ting deelt verjaardagsdozen verjaardagsdozen uit. Bedoeld uit. uit. Bedoeld Bedoeld uit.der Bedoeld uit. Bedoeld

inkomen

€ 1.300,- +

(excl. toeslagen)

Leeftijd: 40+ Burgerlijke staat: gezin, 4 kinderen Woonsituatie: huurwoning Categorie: loon, schuldsanering

57 alard govers,

QUIET 500 beeld

gerdien Wolthaus Paauw

“iK K moEt moEtooK ooK ijN EigEN mijN EigEN motiEs EmotiEssEriEUs sEriEUs EmEN” NEmEN”

pater poels’ is wars van de bureaucratische aanpak van de institutionele, door de overheid esubsidieerde en gereglementeerde hulpverlening. Hij vindt niet dat deze vorm van hulpverning overbodig is, maar door de reglementering schiet deze volgens hem wél ernstig tekort. ooral voor diegenen voor wie volledige participatie in de samenleving onmogelijk is geworden.

101

in 2013 bedroeg de gemiddelde schuld per huishouden 33.500 euro

8

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoede

INTERVIEW tekst

Bart smout

beeld

Helen smeeman

EtEN mEt EEN scHUldgEvoEl geen werk, wel schulden. de koelkast in het huis van ingrid Elskamp is akelig leeg. “als ik eet, voel ik me schuldig. dan denk ik: dit is voedsel dat mijn kinderen nodig hebben.”

“Ze zeggen wel eens: de duivel schijt altijd op de grootste hoop. Om aan te geven dat het iemand, die het toch al goed gaat, alleen maar beter zal gaan. Nou, de duvel draait voor het omgekeerde z’n klauw evenmin om! Als je tot je nek in de schuldenbeerput steekt, zak je er alleen maar dieper in weg. Je kunt gaten nu eenmaal niet dichten met gaten. Het is alsof je een straf uitzit. En waaraan ben je schuldig? Aan je wens om te leven, eigenlijk je verlangen om als ieder ander te functioneren in een samenleving, waarin er van alle kanten aan je wordt getrokken. Maat houden is wel het laatste waartoe je wordt aangezet. Ik wist niet eens dat er zoiets bestond als een Bureau Schuldhulpverlening. Maar je wordt in rap tempo wijzer als eerst je internet wordt afgesloten, dan je energie, en er vervolgens een deurwaarder opduikt. De bewindvoerder van Schuldhulpverlening is nu de baas over onze beurs. We krijgen een gering bedrag voor levensonderhoud. Op de kinderbijslag en de kosten voor school wordt geen beslag gelegd. Dus gelukkig blijven de kids nog een beetje buiten schot. Na aftrek van het bedrag dat ik maandelijks kan betalen om de schulden af te lossen, blijft er weinig over. Mijn loon lijkt oké, maar het merendeel gaat naar schuldeisers. En dat zal voorlopig nog een paar jaar zo zijn. Nou ja, ‘Gado de wi Fesiman.’ God is onze leidsman. Heel ons leven, tot aan de dood.”

grensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

ERVIEW

Vroeger Vroeger Vroeger zat Marieke Vroeger zat zatVroeger Marieke Marieke inzat deMarieke put. zat in inde de Marieke Naput. put. in jaren deNa Na in put. isjaren jaren de zijNa put. daar isis jaren zij Na zij weer daar daar jaren is zij uitgeklommen. weer weer daar is zijuitgeklommen. uitgeklommen. weer daar weer uitgeklommen. Onder uitgeklommen. Onder anOnderOnder anan- Onder an- andere door dere dere mensen door door deremensen mensen door dere te gaan mensen door te tehelpen: gaan gaan mensen tehelpen: helpen: gaan zijteweet gaan helpen: zij zijtenslotte weet weet helpen: zijtenslotte tenslotte weet als zij weet tenslotte geen als alstenslotte ander geen geen alshoe ander ander geen als het geen ander hoe hoe is als het het ander hoe isis als het als hoeishet als is als je deepje jedown deep deep jebent, down down deep jegeen bent, deep down bent,perspectief down geen bent, geen perspectief bent, perspectief geenmeer geen perspectief ziet perspectief meer meer enziet meer ziet helemaal en en meer ziet helemaal helemaal en aan ziet helemaal jezelf en aan aan helemaal bent jezelf jezelf aanoverbent jezelf bent aan overjezelf overbent overbent overgelaten. gelaten. gelaten. Haar gelaten. motto: Haar Haar gelaten. motto: Haar motto: “Als Haar ik motto: “Als “Als er bovenop motto: ik ik“Als er er bovenop ik bovenop “Als er ik bovenop er bovenop voor ouders voor voor ouders ouders voor die deouders voor die die verjaardag de ouders dedie verjaardag verjaardag dedie van verjaardag de hun van verjaardag van kind hun hun van niet kind kind hun vanniet niet kind hun niet kind niet kan komen, kan kan komen, komen, kan kaniedereen komen, kan kan kankomen, iedereen iedereen kan het”. iedereen kan Al het”. het”. vijf iedereen Al jaar Al het”. vijf vijfhet”. Al jaar jaar vijfAl jaar vijf jaar kunnen kunnen kunnen vieren kunnen vieren met vieren kunnen cadeautjes. vieren met met cadeautjes. vieren cadeautjes. met“Dát cadeautjes. metwil cadeautjes. “Dát “Dát ik doen”, wil wil “Dát ik ik doen”, wil “Dát doen”, ikwil doen”, ik doen”, zet ze zet zich zet ze ze inzet zich zich voor zezet in inzich devoor voor zeTilburgse in zich de de voor Tilburgse in Tilburgse de voor minima. Tilburgse deminima. minima. Tilburgse minima. minima. Marieke. dacht dachtMarieke. dacht Marieke. Ze benaderde dacht Marieke. Ze Zebenaderde Marieke. benaderde Ze haar benaderde Ze baas haar haar benaderde bijbaas baas de haar Voedbij bij baas haar de deVoedVoedbij baas de bij Voedde VoedEen rolEen Een die rol haar rol Een die die op rol haar haar Een het dierol op lijf op haar het die is hetgeschreven. op haar lijf lijfhet isisop geschreven. geschreven. lijfhet is geschreven. lijf isdacht geschreven. selbank. selbank. selbank. Hij deelde selbank. Hij Hijselbank. deelde deelde meteen Hij deelde meteen meteen Hij haar deelde meteen enthousiasme. haar haar meteen enthousiasme. enthousiasme. haar enthousiasme. haar enthousiasme. Twee jaar Twee Twee geleden jaar Twee jaar geleden geleden Twee jaar werdgeleden jaar Marieke werd werd geleden Marieke werd Marieke geraakt werd Marieke geraakt geraakt Marieke geraakt geraakt door een door door tv-item een een door tv-item tv-item over een doortv-item het een over over initiatief tv-item het het over initiatief initiatief het ‘Jarige overinitiatief het ‘Jarige ‘Jarige initiatief ‘Jarige‘Jarige

Niet vanzelfsprekend Niet Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend Niet vanzelfsprekend vanzelfsprekend “Geld “Geld “Geld voor “Geld voor voor “Geld traktaties voor traktaties traktaties voor traktaties traktaties op school op op school school op op school school “Normaal “Normaal “Normaal gesproken “Normaal gesproken gesproken “Normaal is gesproken een is verjaardag is gesproken een eenisverjaardag verjaardag eeneen isverjaardag een feesteen verjaardag een feestfeesteen feesteen feestis eris isniet, er er isniet, niet, er met is niet, ermet met als niet, met gevolg als als met gevolg als gevolg dat als gevolg gevolg dat kinderen datdat kinderen kinderen dat kinderen kinderen je, maar je, je,voor maar maar je,mensen voor maar voor je,mensen mensen maar voor met mensen voor weinig met met mensen weinig weinig geld met is weinig met geld geld het weinig een isisgeld het het is een geld een hetiseen het een zichzich zich ziek zich ziek ziek melden zich ziek melden melden ziek melden alsmelden ze als alsjarig als ze ze jarig als jarig ze zijn.” jarig zezijn.” zijn.” jarig zijn.” zijn.” enorme enorme enorme last”,enorme verklaart last”, last”, enorme verklaart last”, verklaart Marieke. last”, verklaart Marieke. Marieke. verklaart “Ouders Marieke. “Ouders “Ouders kunnen Marieke. “Ouders kunnen kunnen “Ouders kunnen kunnen

Jerrol Dap

“In het begin voelde ik nog iets van schaamte, maar al snel groeide ik daar overheen. Ik moest wel, wilde ik in aanmerking komen voor bepaalde regelingen of kwijtscheldingen. Ik heb geen schulden en wil dat zo houden, maar het wordt me niet makkelijk gemaakt.” Voor veel mensen een herkenbare situatie. Een gesprek met Eric Rugebregt (63). “De bijstand maakt me noodgedwongen creatief.”

“Ik help “Ik “Ikmensen help help “Ik mensen help mensen “Iktot help mensen optot tot mensen zekere op op tot zekere zekere hoogte. op totzekere op hoogte. hoogte. zekere Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk Uiteindelijk hoogte. Uiteindelijk moeten Uiteindelijk moeten moeten ze moeten hetze zemoeten ophet het eigen zeop op het ze eigen eigen kracht op heteigen kracht op kracht doen. eigen kracht doen. doen. Dan kracht doen. Dan Dandoen. Dan Dan pas gapas pas je ga vooruit. ga pas je jega pas vooruit. vooruit. jeIk gavooruit. houd jeIk Ik vooruit. houd geen houd Ik houd geen handjes geen Ik houd geen handjes handjes vast.” geen handjes vast.” vast.” handjes Marieke vast.” Marieke Marieke vast.” Verhoeven Marieke Verhoeven Verhoeven Marieke Verhoeven (37)Verhoeven kreeg (37) (37) kreeg (37) kreeg weer (37) kreeg weer weer zelfverkreeg weer zelfverzelfverweer zelfverzelfvertrouwen trouwen trouwen door trouwen vrijwilligerswerk door door trouwen vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk door vrijwilligerswerk vrijwilligerswerk te gaan te tedoen. gaan gaan te gaan doen. doen. Ze tezet gaan doen. Ze Ze zich zet zet doen. Ze op zich zich zet verschillende Zeop op zich zet verschillende verschillende zich op verschillende opmanieren verschillende manieren manieren in manieren voor manieren in inarvoor voor in arvoor arin voor ar- armoedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. moedebestrijding. Zo introduceerde Zo Zo introduceerde introduceerde Zo introduceerde Zoze introduceerde ‘Jarige ze ze ‘Jarige ‘Jarige Job’ ze ‘Jarige in ze Job’ Job’ Tilburg. ‘Jarige in in Job’ Tilburg. Tilburg. Job’ in Met Tilburg. in een Met Met Tilburg. verjaardagsdoos een een Metverjaardagsdoos verjaardagsdoos Met een verjaardagsdoos een verjaardagsdoos hoeven hoeven hoeven hoeven hoeven ouders ouders ouders zichouders geen zich zich ouders geen zorgen geen zich zich geen zorgen zorgen meer geen zorgen meer te meer zorgen maken meer te te maken maken meer over te maken te een over over maken cadeau een over een cadeau over cadeau een en cadeau de een en en traktaties cadeau de deen traktaties traktaties deenop traktaties deschool. traktaties op op school. school. op school. op school.

QUIET 500 tekst

dolph Cantrijn

nooit gedacht dat hij in deze positie terecht zou komen, dat hij van boven aan de ladder steeds een treetje verder zou dalen. Vijf jaar geleden had hij een vaste baan, een mooie auto en geen geldzorgen. Hij werkte bij een bedrijf dat huizen bouwt en verbouwt voor senioren (en bekend werd van de mysterieuze Gouden Keien-actie in Tilburg en omgeving). In 2009 vielen de eerste klappen: “Ons bedrijf was sterk afhankelijk van nieuwbouw, maar er werd weinig gebouwd vanwege de kredietcrisis en er waren dus geen nieuwe projecten. Het bedrijf vocht om overeind te blijven. Vechten tegen de bierkaai. Mijn baas wilde mij Aan motivatie geen gebrek echt niet ontslaan, maar uiteindelijk “Als het om bezittingen gaat, heb ik het niet had hij geen keus.” slecht”, zegt Eric (63) even later. “Voordat ik in de Eric kwam in de WW terecht. Met bijstand belandde, kocht ik nog wat extra spullen een prima CV ging hij op zoek naar zoals een goede tv en extra kleding. Ik wist dat een nieuwe job. Aan motivatie geen het daarna niet meer mogelijk zou zijn.” Eric had gebrek. Aan doorzettingsvermogen ook niet. Hij benaderde iedereen “Aan mijn zakelijke vrienden uit zijn netwerk die hem misschien kon helpen. Hij solliciteerde, schreef honderden brieven. en oud-collega’s vroeg ik De reacties bleven uit. Soms was er een afwijzingsbrief, maar om eerlijk te zijn.” meestal hoorde hij niets. Hij begreep het wel, hij liep al bijna tegen de zestig. “Aan mijn zakelijke vrienden en oud-collega’s vroeg ik om eerlijk te zijn. Zouden zij iemand van mijn leeftijd aannemen? Schoorvoetend gaven ze toe dat ze de voorkeur zouden geven aan een jong iemand. Ik geef ze geen ongelijk.”

INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW INTERVIEW

nederland telde in 2013 gemiddeld 507.000 werklozen

beeld

Een hoge flat aan de rand van Tilburg. Een mooie blonde vrouw ziet me aankomen en houdt de liftdeur voor me open. Ze draagt drie Albert Heijn-tassen, zo te zien vol met lekkere en redelijk luxe producten. Biefstuk, chips, koekjes. Op de zesde etage stap ik uit, loop de galerij op en stop voor de deur van Eric. Bakken vol vrolijke bloemetjes lachen me toe. Eric doet open. Een vriendelijke man, leuk krullerig haar, moderne bril, gekleed in een net overhemd en pantalon. Hij woont in een mooi appartement met prachtig uitzicht. Stad aan de ene, bos aan de andere kant. Ik val meteen met de deur in huis, beken dat ik geen bloemetjes voor de deur verwacht bij iemand die in de bijstand zit. Die zou toch andere prioriteiten moeten hebben? Eric lacht en zegt dat hij die bloemen van vrienden heeft gekregen.

armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrens ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar ararmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm ar armoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarmoedegrensarm

tekst

marlies van randwijk

“Weet je wat misschien wel mijn grootste angst is? Dat mijn kinderen het niet beter krijgen dan ik”


103 van mensen die tussen de wal en het schip belanden, en in korte tijd in een soort moeras terecht komen waar ze alleen met héél veel moeite zelf uit kunnen krabbelen.”

Kun je iets vertellen hoe je het idee aan het rollen hebt gebracht? “Ik word snel enthousiast, dat is een belangrijke kwaliteit als je ideeën aan het rollen wilt brengen. (aanstekelijke lach) En omdat ik veel mensen ken, is het makkelijk voor mij om de juiste mensen bij elkaar te zetten. Dat was eigenlijk binnen drie weken gepiept. Ik zat erbij en ik keek ernaar! ”

Speciale aanbieding UIT DE KElDER VAN

J’AN D’ARMOE

Iets doet mij vermoeden dat er wel héél wat uren, ook van jouw kant in het project gegaan zijn. Klopt dat? “Ja, als je echt uren gaat rekenen, dan heb ik natuurlijk flink wat tijd erin gestopt. Maar zo heb ik het niet ervaren. Ik combineerde het vaak met mijn bezoeken aan “de armen”, dan vroeg ik ze meteen of ze mee wilden doen met onze glossy. Of ik gaf de fotograaf een lift, als ik toch dezelfde kant opging. Het meeste werk is door professionals gedaan, die hebben hun tijd er “pro deo” ingestopt, omdat de opbrengsten naar goede doelen ging, de Stichting Broodnodig van Gerrit Poels en de Tilburgse Voedselbank. Het papier en drukwerk is ook gratis, dankzij de inzet van Drukkerij Gianotten in Tilburg. ”

Ik dacht dat de oplage heel exclusief was en dat jullie het blad gratis opgestuurd hebben naar de mensen die in de Quote500-lijst voorkwamen?

Chateau Migraine WWW . JANDARMOE . Nl

“Ons eerste doel was om iets in gang te zetten bij vermogende mensen, vandaar dat we

inderdaad die Quote-500 mensen hadden uitgezocht. Met drie van hun zijn we nu in gesprek om te kijken of we iets aan de armoede kunnen doen in Tilburg. Dus erg blij met dat resultaat! Maar daarnaast hebben we het blad ook in een 20-tal Brunawinkels verkocht, waar ze trouwens in een mum van tijd uitverkocht waren!”

Had je enig idee dat het concept zo zou aanslaan? “Nee, dat was een volkomen verrassing. Ineens zat ik bij RTL Late Night en werd ik overal geïnterviewd, zoals de Linda. Ik heb er ook een paar geweigerd, hoor. Die Pauw en Witteman vind ik veel te negatief. Maar Umberto Tan, die is echt heel sympathiek, dat voelde goed.

Hoe reageerden de adverteerders op jullie grapjes die je met hun merken had uitgehaald? “Die vonden dat geweldig!! Audi heeft het zelfs op hun site gezet. De meeste kritiek hebben we van andere uitgevers gehad, die vonden sommige dingen niet kunnen. Maar de adverteerders kunnen wel tegen een geintje.”

Je noemt jezelf ‘social innovator’, iemand die vanuit de kracht van mensen zelf de wereld verandert. Hoe doe je dat?

“ineens zat ik bij rtl late night en heb ik zelfs interviews geweigerd”

“Soms beetje bij beetje, soms schoksgewijs. Belangrijk is het directe contact met de mensen zelf. Daarom ben ik bewust erg zichtbaar en aanspreekbaar. Je ziet met letterlijk ‘in stad en dorp, in wijk en buurt’ zoals ik het omschrijf in de Quiet500 en heb altijd tijd voor een praatje.”

Wilt u de Quiet 500 ontvangen? omnis exces eumquodi omnimus ad quam et, cor sit, aspictento blam, quia coreruptatia imus ipsum, sin por sanditi odit, comnis sequo eos ma que volestent alitationet laborep erfereium labo. Nemporecte sum autectius re et essit, occus, que cuptati aectiae poreici pidebitae cum aut exceatem volum que mo torem ipsam voluptur? Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil mos et ut qui quae num nobis volecesti Ga. Ex et pedicia venim sequodi cilique cum as aborerumquam quatem. Henimusam nimaximaxim unt, con conse aut dio que suntiae natquae duscil

Nu met

de armsten uit uw regio


Dans, alsof er niemand is die kijkt

- The Milliofair -

KOM LANGS VOOR EEN “DRAADLOZE” LUISTERERVARING


fotografie Herman van Heusden

La Mamounia innovatie in vier dimensies

Wie restaurant La Mamounia bezoekt waant zich in een sprookje van 1001 nacht. The Milliofair ging op onderzoek uit naar de geest in de fles. Chef-kok Rachid Agouray blijkt een verrassende innovateur te zijn.

tekst

rubriek

Ruud van der Neut

Innovatie

Het avontuur wordt niet alleen in restaurants beleefd maar begint al in de lobby, corridors en tuin. De ogen genieten van de Moorse, Arabische en Europese architectuur van Jacques Garcia, van de Zelij-mozaïeken en het betoverende licht dat door de boucharabiehs fonkelt. Binnen wordt de neus verwend met een prachtig bouquet van cederhout, rozen en dadels, speciaal voor La Mamounia gecreëerd door de beroemde parfumeur Olivia Giacobetti, terwijl buiten de sinaasappelbloesems als een welkomstgroet geuren. Erachter ligt, als een belofte uit de keuken, 1500 vierkante meter moestuin. Hier zie en voel je de tomaten, aardbeien, wortels en kruiden die later op je bord liggen. En niet zelden loop je er een gastvrije tuinman tegen het lijf die je over zijn schatten doceert. Met maar liefst vier cuisines, een Franse, Marokkaanse, Italiaanse en een Internationale,

107

kun je je vierentwintig uur per dag het leven laten smaken. In La Piscine begin je de dag met de een thee de nana, versgeperste grapefruitsap en uitzicht op de jonge ochtendzon, weerspiegeld in het blauw van het zwembad. Maar vooral met verse patisserie; frambozencroissants, brownies, broodpudding, of juist Marokkaanse of Amerikaanse pannenkoekjes. Liever tropisch fruit, vers gerookte zalm of, een curiositeit in een moslimland, serranoham? Pas op met al dat lekkers, want over een paar uur wacht de lunch in Le Francais. De Fransman waar restaurant Le Francais naar vernoemd is, moet sterrenchef JeanPierre Vigato zijn. Als culinair adviseur in La Mamounia, overtuigt hij de critici der aarde keer op keer dat ‘zijn’ Franse keuken de beste is. Op het menu prijken klassie-kers als boterzachte eendenlever op drie manieren bereid;


108

109 De chef ziet zichzelf als een schilder

naturel, gekruid of gezouten, aan tafel getrancheerd, of entrecote met bearnaisesaus. Als je meer van vis houdt, wat niet onverstandig is in een land met zo veel kusten, proef je van een perfect gestoomde zeebaars met groentencanneloni en een zout randje Parmezaanse kaas. Maar toch is de Fransman niet verstokt. Ook hij verwelkomt de invloeden van zijn residentie in zijn keuken. Gerechten als de tajine van seizoengroenten met basilicumjus of groenten uit eigen tuin, gemarineerd in arganolie zijn daar getuigen van. Uiteraard worden de hoogstandjes begeleid door, naar keuze, Franse of Marokkaanse wijnen. De wijnkaart is zo uitgebreid dat de adviezen van sommelier Faska Saddir niet alleen zeer vermakelijk (hij pakt zelfs de kaart van Marokko erbij om de wijngebieden aan te wijzen), maar ook buitengewoon zinvol zijn. En als je wilt, de dag is immers nog jong, schenkt hij ook halve wijnarrangementen, om de wijnspijscombinatie te ervaren, zonder de combinatie van de Noord-Afrikaanse warmte en alcohol zijn tol te laten eisen.

der van de kreeftenpastilla; een signature dish waarin hij een klassiek gerecht in een nieuw jasje steekt. Of in dit geval - pastilla is immers een soort pastei - een klassiek jasje om een moderne vulling vouwt. Het diner in Le Marocain begint met een hoogtepunt: een selectie van koude voorgerechten, met onder meer zinnenprikkelende wortel met rozenwater, een explosieve chili-auberginesalade en kruidige levertjes; het ene schaaltje nog spannender dan het andere. Voor de keuze van het hoofdgerecht flirt je met de tajine van zeeduivel en de geroosterde lamsrack met amandelen en druivencake, maar uiteindelijk laat je je adviseren door de gast-vrouw, die de langzaam gegaarde lamsschouder serveert; zacht, elegant, royaal, een juweeltje. Bij het dessert komt de creativiteit van de verschillende chefs naar voren. Je ziet dat zowel Vigato als Agouray een dessert met aardbeien en tomaten als hoofdingrediënten op de kaart hebben gezet. Le Francais maakt er een potager (letterlijk vertaald: moestuin, want afkomstig uit de hoteltuin) van; een cocktailglas met tomaten en zoete paprika’s in schaafijs, gemarineerde aardbeien, een pistachebeschuitje en zachte olijfolie. Subtiel en fris. De variant van Le Marocain is even zoet als zuur; in de vorm van een tajine van aardbei en zoete tomaat, met citroensorbet en - voor een kruidig accent gekonfijte gember. Elke chef heeft een eigen stijl en zet zijn eigen handtekening. Maar het eindresultaat is hetzelfde: ze doen beiden je hart sneller kloppen.

De critici van Jean-Pierre Vigato zouden ook eens de creaties van Rachid Agouray, chef-kok van restaurant Le Marocain, moeten savoureren. Hij zou de rapporteurs van Michelin maar wat graag op de chaises longues in het ‘riad-achtige’ etablissement verwelkomen. Hoewel bescheiden, is Agouray overtuigd dat hij hoge ogen zou gooien. De chef ziet zichzelf graag als een schilder, die alles wat zijn verbeelding kan zien, achter zijn kachel probeert te verwerkelijken. Dat maakt hem dé innovateur van de Marokkaanse culinaire traditie. Hij is niet alleen een expert op het gebied van kruiden, maar ook de geestelijk va-

www.mamounia.com


AA JAGUAR JAGUAR FOR FOR THE THE PRICE PRICE OF OF AA CAR. CAR. Standaard Standaard o.a. 8-traps o.a. 8-traps automaat automaat en Bi-Xenon en Bi-Xenon met met LED LED dagrijverlichting. dagrijverlichting. JAGUAR.NL JAGUAR.NL

JAGUAR JAGUAR XF XF

€€ 49.900 49.900 VANAF VANAF lease lease vanaf vanaf € 978* € 978*

HOW HOW ALIVE ALIVE ARE ARE YOU? YOU? Min./max. Min./max. gecombineerd gecombineerd verbruik verbruik : 4,9-: 4,911,6 l/100km. 11,6 l/100km. CO2-uitstoot CO2-uitstoot resp.129-270 resp.129-270 g/km. g/km. Vanafprijs Vanafprijs is incl. is incl. BPMBPM en BTW en BTW en en excl. excl. kosten kosten rijklaarmaken. rijklaarmaken. Zie voor Zie voor kosten kosten en voorwaarden en voorwaarden www.jaguar.nl. www.jaguar.nl. *Leasen *Leasen vanafvanaf € 978 € 978 o.b.v.o.b.v. Full Operational Full Operational Lease, Lease, 48 maanden, 48 maanden, 20.000 20.000 km p.j, km excl. p.j, excl. 21% btw 21% btw en brandstof. en brandstof. Jaguar Jaguar Financial Financial Services. Services. Wijzigingen Wijzigingen voorbehouden. voorbehouden.


112

rubriek

fotografie

tekst

Kunst & cultuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

1. Een zeldzaam, 9,5 cm. hoog

1.

ivoren schaakstuk, verbeeld als keizer Napoleon.Herkomst: Macao, begin negentiende eeuw.

2. Buxushouten schaakstukken, Frans, laat achttiende eeuw, in originele kartonnen doos.

Antieke schaakstukken aan zet De ontwikkeling van het schaakspel en de vormgeving van de benodigde attributen kent een eeuwenlange historie. Koning en koningin, torens, lopers, paarden en pionnen zijn sindsdien in de meest uiteenlopende stijlen en materialen verbeeld. Tegenwoordig zijn dergelijke antieke schaakstukken uiterst gewilde verzamelobjecten. Ecelenti Magazine doet verslag over de kunst van het schaken.

De naamgeving van het schaakspel is te danken aan de Perzen. Zij noemden de koningsfiguur in het spel ‘shah; een woord dat bij ons vernederlandst is tot ‘schaak’. Terwijl het Perzische woord ‘mat’ – dat letterlijk ‘verslagen’ betekent – bij ons onveranderd als schaakterm wordt gebezigd. De basis voor het schaakspel zoals wij het nu kennen werd vermoedelijk al in de zesde eeuw v. Chr. gelegd in een gebied dat het huidige Pakistan en India omvat. Daar ontwikkelde zich uit een aantal andere spellen de oervorm, die in een tijdsbestek van circa vierhonderd jaar in Europa terecht zou komen. Via Perzië, Arabië en Noord-Afrika werd het oorlogsspel in eerste instantie in Spanje geïntroduceerd, waarna Italië al snel volgde. Via Turkije, Rusland en Scandinavië zou het spel de rest van Europa bereiken. Rond 1300 was het spel – in verschillende varianten – in het grootste deel van Europa bekend, maar het werd slechts in kleine en elitaire kring beoefend. De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders. Maar opmerkelijk genoeg maakte schaken van meet af aan ook onderdeel uit van de opvoeding van vrouwen uit de hoogste kringen. In kerkelijke kringen was men minder gecharmeerd van dit oorlogsspel, waardoor het tot het jaar 1329 zou duren voordat het van de lijst van ‘verboden’ spelen werd geschrapt. Tegenwoordig speelt men het spel op een bord dat uit 64

gelijke ‘velden’ bestaat. De ene speler bedient zich van witte schaakstukken, terwijl de ander donkergetinte stukken hanteert. Beide spelers hebben bij aanvang ieder zestien stukken voor zich: een koning, koningin, twee torens, twee lopers of raadsheren, twee paarden en acht pionnen. En ieder schaakstuk heeft zijn specifieke ‘loop’ en men kan met elk stuk een ander stuk ‘slaan’.

De beheersing van het schaakspel behoorde per definitie tot de vaardigheden van de ridders In de loop der eeuwen zou de vormgeving van de gebruikte schaakstukken tal van veranderingen ondergaan. Zo werd de toren in het huidige schaakspel destijds in India vormgegeven als strijdwagen. Terwijl de raadsheer of loper in India als olifant werd verbeeld. Maar de grootste vormverandering ontstaat als de Arabieren vanaf het midden van de zevende eeuw met het spel in aanraking komen. Omdat hun geloof verbiedt dat mensen of dieren natuurgetrouw worden afgebeeld, kiezen ze voor abstracte schaakstukken, in vorm ontleend

3. Drie vroege schaakstukken; 7,7 cm. hoge palmhouten dame te paard, Duits, zestiende eeuw. Ivoren dame, Frans, tweede helft zeventiende eeuw. Middenachter: palmhouten koning, Frans, laat zestiende eeuw.

4. Laat achttiende eeuwse, ivoren schaakstukken, vervaardigd in de Franse stad Dieppe. Een pion meet 4 cm., de koning 7 cm.

3.

2.

4.


114

115 6. Dit ‘Reds and Whites’ getitelde porseleinen schaakspel werd in 1922 ontworpen naar aanleiding van de Russische Oktoberrevolutie in 1917. Het verbeeldt het communisme versus het kapitalisme. Links is de koning als tsaar met een doodshoofd weergegeven. De pionnen, vormgegeven als geketende figuren, symboliseren de onderdrukking van het volk.

5. 5. Ivoren schaakspel met het originele, door Howard Staunton gesigneerd kistje. Engels, circa 1845. Hoogte van de diverse schaakstukken: 3,5 – 7 cm.

aan de kegel, cilinder of rechthoek. De Moren zouden een dergelijk vormgegeven schaakspel in Zuid-Europa introduceren. Hier bestond echter geen enkel bezwaar tegen het afbeelden van dier of mens, waardoor er al snel een eigen interpretatie van de schaakstukken zou volgen. Vanaf dat moment figureren kunstig gesneden sculptuurtjes van koningen en ridders te paard in het middeleeuwse schaakspel. En de raadsheer wordt verbeeld als bisschop, als symbool van de kerkelijke macht. In Franse antieke schaakspellen is de raadsheer echter vaak als nar uitgebeeld. Maar dat tradities lang stand weten te houden bewijst de vormgeving van onze huidige loper of raadsheer: de inkeping overdwars in het schaakstuk herinnert nog altijd aan de karakteristieke vorm van de bisschopsmijter. Ook de spelregels van het schaakspel zijn sinds de introductie ingrijpend veranderd. Het vroegst bekende boek waarin de instructies voor het spel zijn opgenomen dateert uit 1497 en is opgetekend door de Spanjaard Lucena. De populariteit van

het oorlogsspel zou een grote vlucht nemen en er ontstaat al gauw een massaproductie van – overwegend houten - schaakstukken volgens een gestandaardiseerd patroon. Daarnaast vervaardigen kunstenaars en ambachtslieden in opdracht van vorsten, adel en kapitaalkrachtige burgers bijzondere schaakstukken en schaakborden, dikwijls uitgevoerd in kostbare materialen als barnsteen, ivoor, (half)edelstenen, exotische houtsoorten of edelmetaal. Voorbeelden van dergelijke zeldzame en tegenwoordig uiterst kostbare schaakattributen bevinden zich nu voornamelijk in museale collecties. Vanaf de tweede helft van de zestiende eeuw zouden er tal van schaakstukken geproduceerd worden waarvoor bestaande vorsten als Catharina de Medici, Lodewijk XIV, Frederik de Grote en leden van het Zweedse en Deense koningshuis model stonden. Terwijl omstreeks 1800 keizer Napoleon menigmaal als schaakstuk verbeeld is. Sinds de renaissance is er een enorme verschei-

denheid aan schaakstukken vervaardigd. De meest beroemde productiecentra van ivoren en benen stukken zijn gevestigd in het Duitse Erbach en de Franse stad Dieppe. Maar ook in Parijs, Londen en Lyon worden schaakstukken gemaakt. Vanaf circa 1760 worden er porseleinen schaakstukken uit werkplaatsen in Meissen en Sèvres op de markt gebracht, terwijl in Engeland Wedgwood schaakstukken in pasteltinten furore maken. Gekleurde glazen schaakstukken zijn met name in de negentiende eeuw in Venetiaanse ateliers ontstaan. De meeste antieke schaakspellen zijn producten van (anonieme) volkskunst; de velden op de simpele houten borden zijn in twee kleuren geschilderd, de schaakstukken veelal gesneden uit (zacht)hout, been of een ander makkelijk te bewerken materiaal. Ook werden er vanaf begin 1800 – uitgesproken oosters weergegeven - ivoren schaakspellen in grote hoeveelheden geïmporteerd uit China. Schaakspellen van recenter datum kunnen eveneens de moeite waard zijn voor de verzamelaar: beroemde kunstenaars als Man Ray, Marcel Duchamp, Salvator Dali en Max Esser hebben spectaculaire schaakstukken ontworpen. Het jaar 1851 geldt als een keerpunt in de schaakgeschiedenis: in Londen werd toen het eerste internationale schaaktoernooi georganiseerd met min of meer. gelijkwaardige tegenstanders. De Engelsman Howard Staunton, die in 1847 het ‘Chess Player’s Handbook’, het standaardwerk voor de serieuze schaker, uitbracht, werd destijds als de beste speler van Europa beschouwd. Aan Staunton is tevens te danken dat er een universeel vormgegeven schaakspel op de markt komt dat tot de dag van vandaag wereldwijd gebruikt wordt. Zo laat hij omstreeks 1845 een set schaakstukken ontwerpen door Nathaniel Cooke.

6.

7.

7. Diverse ivoren schaakstukken, circa 1800. Herkomst: Dieppe of Erbach in Duitsland.


8. Diverse, laat achttiende eeuwse, in been uitgevoerde zo genaamde ‘Selenus’ schaakstukken, Zuid-Duits.

117

8.

www . palzileri . com

De vroegste exemplaren – uitgevoerd in ivoor – werden verkocht in een persoonlijk door Howard Staunton gesigneerd, houten kistje. Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren. Met name losse vroege stukken – die slechts door een enkeling als schaakstuk worden herkend – zijn inmiddels gezochte – en daardoor kostbare - verzamelobjecten. Dat dergelijke stukken enorme bedragen kunnen opbrengen, bewijst het incidentele aanbod bij de internationale veilinghuizen. Zo bracht een stenen – abstract vormgegeven – Arabisch schaakstuk een paar jaar geleden US$ 400,000.- op. En onlangs betaalde een anonieme verzamelaar een bedrag van ruim € 150.000,- voor een compleet, uit 1735 daterend Duits schaakspel

dat was uitgevoerd in buxushout, ingelegd met zilver, parelmoer en schildpad. De meeste verzamelaars van antieke schaakspellen zijn te vinden in de Verenigde Staten, maar ook Engelse en Duitse collectioneurs bepalen tegenwoordig de prijzen van uitzonderlijke schaakattributen op veilingen en antiekhandel. Onlangs verscheen het boek ‘Chessman Art and History’, uitgegeven door het Nederlandse verzamelaarsechtpaar May en Ine Kloprogge. Deze publicatie met honderden afbeeldingen van antieke schaakstukken is een absolute must voor iedereen die zich verder wil verdiepen in dit boeiende onderwerp.

Chessman Art en History Auteurs: May & Ine Kloprogge Info: www.chessmen.eu

Complete sets antieke schaakstukken zijn inmiddels behoorlijk zeldzaam. De benen, ivoren of gedraaide houten stukken zijn kwetsbaar en in de loop der tijd ging er het nodige verloren


Dans, alsof er niemand is die kijkt

- The Milliofair -

KOM LANGS VOOR EEN “DRAADLOZE” LUISTERERVARING


118

rubriek

kunst

text

Wonen & architectuur

Herman van Heusden

Ruud van der Neut

119 Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Ontwaken

tussen de bomen

lichtinval

giam vendit odignatior aliquo ero quametur? Aliquate pra parchil id ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es ut voluptusda excepelest, ut earchitaquis magnatur acepror ercias es sit mo cus et molorum verum rem doluptatemo maxim fugiaturio. Ita con rem. Buscil imin plaborr

quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Juvet Landscape

Qui dolupta tiusant quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quatio

atiaspe rumenisi reptiam, ali nima verumquia voloreptat dol rum est eratus ma venectas


atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas

net dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe dolorat re, nonseque corestis ium name es di venitem et officiet vero

veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiossita nos sam eumquis si

Less is more quatur molorepe volores qui dolent. Ehenti quiassendem facid mint, invel etur? Ihictae volo eos ex excearum res aut etus imus si que nobitio eseque repudipit ea consequo beatur

aut dolut venihit ditia volut et et verum reprae. Tescime lab intorecum dis as autas apicia audandi gendae eumet quationet dellani core officienis cum il ideliss equatiis venihicipsum faccum non enis qui consequ atiaspe rumenisi reptiam, alignima verumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sere, nonseque corestis ium name es

di venitem et officiet vero veratumque vidistrum que resto blabore, commoluptam est, ipsaecab imi, odiverumquia voloreptat dolorum est eratus ma venectas quaerorio. Sed quamusc iaersped etum accullatur adis evelliqui dis am re eum labo. Nam suntio. Usda velestibus, sequiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe. quiscilit exeritiuntus derfernatem fugit del et aut pedi non premporro quod quas expe.

www.juvet.com

121


Heb lief, alsof je nog nooit gekwetst bent

- The Milliofair -


www.wajer.nl


Met dank aan: Foto Michel Gibert

Met dank aan: Foto Michel Gibert

Lounge Lounge sofa sofa MahMah JongJong Couture Couture Stoffering: Stoffering: JeanJean PaulPaul Gaultier Gaultier Design: Design: HansHans Hopfer Hopfer

Collectie Collectie Les Contemporains Les Contemporains LoungeLounge Sofa Mah SofaJong MahCouture. Jong Couture. OntwerpOntwerp Hans Hopfer, Hans Hopfer, Stofontwerp Stofontwerp Jean Paul Jean Gaultier. Paul Gaultier. Stoffen Stoffen collectiecollectie Couture.Couture. Opgebouwd Opgebouwd uit systeem uit systeem elementen elementen (handgemaakt), (handgemaakt), zitkussens zitkussens met capitons met capitons rechte rechte rugkussens rugkussens en hoekrugkussens. en hoekrugkussens. Verstelbare Verstelbare rechte rugkussens rechte rugkussens zijn optioneel. zijn optioneel. Afm. per Afm. element per element 95 x 9595 cm.x 95 cm.

Rotterdam Rotterdam Mariniersweg Mariniersweg 58a - 66a 58a - 66a 3011NR3011NR Tel. 010-4127641 Tel. 010-4127641 rotterdam@roche-bobois.com rotterdam@roche-bobois.com

www.roche-bobois.com www.roche-bobois.com

designed designed for you for you



The Milliofair - Dummy