Page 1

Eco-Time Ondernemen is

risoco’s nemen, en

beheersen Eco-time Januari 2010


Beste lezer, Dit magazine is bedoeld als ondersteuning bij het vak economie. We proberen op een luchtige manier je meer kennis te laten vergaren rond een bepaald thema. Het thema ‘Ondernemen is risico’s nemen en beheersen’ staat dit keer in de kijker. De dag van vandaag is het niet gemakkelijk om een onderneming op te starten. Steeds meer jonge bedrijven gaan op de fles. Toch zijn er ook nu succesvolle verhalen te bespeuren van creatieve ondernemers. We hopen dat je door dit magazine ook eens stilstaat bij je eigen ondernemingszin. Met de aangereikte economische spelen bieden we je de kans om te ervaren wat er allemaal bij een oprichting komt kijken. Aan de hand van de zelftest kan je ontdekken in hoeverre je de theoretische basis begrijpt. Tussendoor kan je onder andere genieten van spelletjes en cartoons. Veel lees- en leerplezier, Caroline De Bot en Dorien Claes Hoofdredacteurs

3


Inhoud 3 - Van de redactie Door Caroline De Bot en Dorien Claes

Actua

6 - België telt maandelijks 80 nieuwe webwinkels

7 - Evelien Thys: meest beloftevolle ondernemer 8 - Surfen op een betaalbaar board

12 - Dior gomt sigaret uit reclamecampagne 14 - Bedrijf in de kijker: Studio 100

4you

16 - Must Haves interessante producten voor jongeren zoals de iSwim, een oplader op zonne-energie of de nieuwe digitale fotokader van Kodak.

32 - bedrijfsspel Een bespreking van handige simulatiespelen waarbij leerlingen hun eigen bedrijf kunnen opstarten.

Relax

39 - sudoku en kruiswoordraadsel 42 - Boekrecensie In ‘Het Merk Mens’ toont Fons van Dyck aan hoe bekande merken op de nieuwe tijdsgeest weten in te spelen.

9 - Internettarieven 10 - gezinsverpakking niet altijd goedkoper 10 - Skiworld en Pam Vermeulen fuseren 11 - Consument koopt minder A-merken

20 - Studietips Tips om gestructureerd te studeren en een verslag over het economisch handboek Economix.

Do It Yourself 26 - Doe de test! Ben jij klaar om een eigen onderneming op te starten? Test je kennis van zaken!

Good2Know 44 - stop reclame 44 - aankopen in het buitenland 5


actua België telt maandelijks 80 nieuwe webwinkels

6

Ongeveer tachtig nieuwe internetwinkels komen er maandelijks in België bij, zegt betalingsprovider Ogone in De Morgen. Het zijn vooral bestaande, fysieke winkels die nu pas online gaan. Dankzij dat groeiende aanbod en de mogelijkheden om prijzen tussen winkels met elkaar te vergelijken, blijkt de e-commercesector volgens de krant ook goed bestand tegen de crisis.

Pas toen de prille e-commercemarkt in de VS zich al naar zijn eerste implosie aan het toewerken was, doken in België de eerste internetwinkels op. Proxis en Mediadis krijgen pas de afgelopen twee jaar echt concurrentie van kleinere internetwinkels. Uitgerekend op het moment dat de algemene retail nog altijd de naweeën van een wereldwijde economische crisis aan het uitzweten is, is er volgens De Morgen sprake van een boom: volgens het bedrijf Ogone, waarvan het betalingssysteem door 85 procent van alle Belgische internetwinkels wordt gebruikt, komen er de afgelopen maanden tachtig nieuwe Belgische webwinkels per maand bij.

E-commerce blijkt bestand tegen de crisis.

'Het gaat vooral om kleine, fysieke winkels die stilaan vonden dat ze toe waren aan een aanwezigheid op het internet', zegt Pierre Willaert, algemeen directeur bij Ogone. 'Maar er zijn ook een paar grote ketens die ineens ook online gingen verkopen, zoals A.S. Adventure.' Vorig jaar noteerde Ogone 6,9 miljoen aankopen op Belgische koopsites, ondanks de economische crisis een stijging met 42 procent ten opzichte van 2007. Alle Belgische webwinkels samen haalden een omzet van 590 miljoen euro uit hun onlineactiviteiten. De Standaard 15/12/09


Evelien Thys: meest beloftevolle ondernemer Evelien Thys is de meest beloftevolle onderneemster van 2009. Haar ondernemingsplan voor een kinderhotel en -dagverblijf overtuigde de jury.

“Sterk statement, goede probleemstelling, passende oplossing.”

Voor deze wedstrijd, een initiatief van de dienst beroepsopleiding van het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming, moeten jongeren uit het secundair onderwijs een realistisch ondernemingsplan opstellen voor een beloftevol startersidee. In totaal namen meer dan 330 jongeren deel met meer dan 160 ondernemingsplannen. “Sterk statement, een goede probleemstelling met een passende oplossing en veel maturiteit”, zo oordeelde de vakjury over het project dat Evelien Thys voor kinderdagverblijf ‘t Klavertje 4 opzette. Evelien moest voor haar plan rekening houden met onregelmatige werkuren voor de medewerkers die vaak zelfstandigen zijn. Haar idee heeft duidelijk potentieel. “Ik kwam op het idee door het gebrek aan opvangplaatsen in Lier. Een kinderhotel zoals dit bestaat in de omgeving helemaal niet”, zegt de leerlinge van het zesde jaar economie-wiskunde aan het KA Lier. Niet dat ze dit plan meteen zelf wil uitvoeren. “Laat mij me eerst maar concentreren op mijn studies. Ik wil voor handelsingenieur gaan studeren en dan zie ik wel wat ik ermee kan doen. Deze onderscheiding is natuurlijk wel een flinke opsteker.

Evelien Thys: midden vooraan

Ik heb er ook heel wat uit geleerd”, haalt Evelien aan.

geeft de jonge onderneemster mee.

Het opstellen van een financieel plan vond ze het moeilijkste luik van de opdracht. “Ga je een pand kopen of huren? Hoe richt je dat in? Wat zijn de maandelijkse kosten? Hoeveel geld ga je lenen? Met al die aspecten moet je dus rekening houden. Onze lerares economie Leona Van Kampen heeft me met de uitwerking goed geholpen”,

Naast de gouden trofee leverde de winst haar ook een draagbare dvd-speler op. Net als de andere finalisten mocht ze ook drie Bongoavonturenbons en een boekenbon naar huis nemen. Gazet van Antwerpen 9/5/2009

7


actua Surfen op een betaalbaar board

“De Belgische en Nederlandse markt hebben betaalbare, op maat gemaakte boards nodig”

BRUSSEL - Op een strandje in Zuid-Amerika bedacht Dries Wouters, afgestudeerde toegepaste economische wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel, zijn idee voor zijn onderneming. Volgens de fervente golfsurfer hebben de Belgische en Nederlandse markt betaalbare en op maat gemaakte boards nodig. Een op maat gemaakt golfsurfboard gaat nu over de toonbank voor bedragen rond de 700 euro. De deelnemer aan The Battle of Talents denkt aan een prijs van rond de 350 euro. De kostenbesparing zit hem in de verkoop via een website, geen investeringen in voorraden en de productie die plaatsvindt in het goedkope Peru. Tijdens een van zijn reizen daar ontmoette Wou-

8

ters zijn producent. De markt is klein, maar laat volgens Wouters de jongste jaren een constante groei van jaarlijks zo’n 15 procent zien. De beperkte markt is volgens hem een sterk punt. ‘Er is maar een handjevol concurrenten. Nieuwe bedrijven kunnen makkelijker instappen.’ De wedstrijd wil Wouters gebruiken om zijn ondernemingsplan verder te ontwikkelen. Vooral door de feedback van de investeerders wil hij het een en ander bijschaven. ‘Sinds mijn afstuderen werk ik halftijds aan mijn bedrijf. Het is een plan waar ik volledig in geloof.’ De Standaard 26/10/2009


autc

Internettarieven Gebrek aan concurrentie houdt de prijzen hoog

Breedbandinternet is in België nog steeds een stuk duurder dan in onze buurlanden Ons land telt 2,4miljoen breedbandaansluitingen. ‘Bijna negen op de tien Belgen hebben een aansluiting bij Belgacom of Telenet’, zegt David Wiame, telecomspecialist bij Test-Aankoop. ‘Dat komt in feite neer op een duopolie en dat heeft een effect op de prijzen. Een onderzoek van de Europese Commissie wijst uit dat de consument in ons land gemiddeld 44euro per maand betaalt voor internet, terwijl dat in de rest van Europa slechts 37euro is.’ Het gaat van kwaad naar erger met de Belgische internetprijzen, want in vergelijking met 2005 zijn de

populairste formules nog duurder geworden. ‘Met het risico om in herhaling te vallen, blijven we op dezelfde nagel kloppen.’ Iets waar alvast Belgacom zich tegen verdedigt: ‘De facto zijn onze tarieven de laatste vier jaar met 33procent gedaald’, zegt woordvoerder Jan Margot. ‘Wie vandaag kiest voor Belgacom Light, beschikt over eenzelfde kwaliteit van snelheid en volume als de Belgacom Go in 2005, voor een prijs die minimaal 25procent lager ligt.’

speelt het gebrek aan concurrentie nog het meest. Alternatieve providers kunnen zich niet op de markt begeven omdat Belgacom een te hoge prijs vraagt voor gebruik van zijn netwerk.’ De organisatie pleit dan ook voor een functionele scheiding van Belgacom in een onafhankelijke netwerkbeheerder enerzijds en een telecombedrijf anderzijds. Test Aankoop november 2009

Test-Aankoop waarschuwt vooral voor de combinatiepakketten, waarbij internet wordt gecombineerd met telefonie en digitale televisie. ‘Bij de combinatie van internet en telefonie wegen de gesprekskosten extra door. En bij een combinatie met digitale televisie 9


actua

Gezinsverpakking niet altijd goedkoper Merci: € 4,91 extra per kilo als u 400g i.p.v. 250g koopt

Mars: € 1,92 extra per kilo als u 7 stuks i.p.v. 4 koopt

Hoe meer u koopt, hoe minder u per kilo betaalt. Niet altijd, zoals de steekproef van ‘Test Aankoop’ aantoont. Wij bezochten een beperkt aantal supermarkten en zochten producten die zowel bestaan in normale als in een grote verpakking, de zogenaamde gezinsverpakking. We vergeleken steeds de prijs per kilo. Het is geen wetmatigheid, maar toch hadden we weinig moeite om 24 producten te vinden waarvan de prijs per kilo voor de gezinsverpakking hoger lag dan de prijs per kilo voor de normale verpakking. De verschillen blijven soms beperkt tot een paar eurocent, maar wij vonden ook uitschieters zoals voor Mars en Merci. U checkt dus beter ook het prijsetiket op de rekken en vergelijkt de prijs per kilo. Test Aankoop november 2009

Skiworld en Pam Vermeulen fuseren De Antwerpse organisator van busreizen Pam Vermeulen wordt overgenomen door Intertravel. Dat is het bedrijf achter de merken Skiworld, Sunworld en Mediterra. Pam Vermeulen werd opgericht in 1927. Het bedrijf is intussen uitgegroeid tot de marktleider in begeleide autocarreizen. Intertravel is jonger. Dit bedrijf bestaat intussen 33 jaar en legt zich toe op alles in-vakanties. De combinatie van beide moet hen doen profiteren van schaalvoordelen in bijvoorbeeld verkoop en marketing. Ook zullen reisagenten voortaan busvakanties via het BTN-netwerk kunnen boeken. Gazet van Antwerpen 12/11/2009 10


autc consument koopt minder A-merken

“De crisis raakt zelfs de hoge sociale groepen” 20% zegt zijn koopgedrag te hebben veranderd

BRUSSEL - Bijna 4 op 10 consumenten zeggen in een enquête van het Oivo (Onderzoeks- en Informatiecentrum voor de Verbruikersorganisaties) dat ze meer distributeurmerken en minder nationale merken kopen. Oivo ondervroeg in maart 687 klanten over hun koopgedrag tijdens de crisis. Die crisis raakt zelfs de hoge sociale groepen. Wanneer zij hun winkelgedrag veranderen, kopen ze producten van het winkelmerk. Voor de keuze van een voedingswinkel vernoemt 38% de vestigingsplaats de voornaamste reden om er te winkelen. Nadien volgen de prijs (21%), de keuze aan producten (12¨%) en de kwaliteit van de producten (8%). “In 2009 wordt de prijs spontaan door bijna twee keer meer respondenten vernoemd dan in 2007. Een bewijs dat dit element erg belangrijk blijft in deze crisisperiode”, luidt het.

Milieu, eerbied voor eerlijke handel en voor arbeidsomstandigheden, afwezigheid van additieven of GGO staan hoog aangeschreven. 2009 is volgens Oivo het jaar van de verandering. Twintig procent van de consumenten zegt zijn gedrag te hebben veranderd: 2,3 maal meer consumenten kopen goedkope producten en eerste prijzen (16% in 2009 tegen 7% in 2008), 1,6 keer meer consumenten kopen producten van het winkelmerk (13% tegen 8%) en 2,5 keer meer consumenten kopen producten van een groot merk (10% tegen 4%). Als meest bezochte ketens worden Colruyt (53%), Aldi (43%), Carrefour (30%) en Delhaize (24%) genoemd. De Standaard 17/12/2009

Ethische criteria winnen aan belang vergeleken met 2007 en 2008. 11


actua

Dior gomt sigaret uit reclamecampagne

De reclamecampagne voor het parfum ‘Eau Sauvage’ van het modehuis Christian Dior is wel erg braafjes. De cosmeticagigant gomde zelfs de sigaret weg uit de handen van het fotomodel, om niemand te provoceren. Ter promotie van het nieuwste Dior-parfum diepte het modehuis een foto uit de oude doos op. Ster van het moment Alain Delon stond er sexy, en een beetje wild op terwijl hij een sigaret tussen zijn vingers hield. Probleem, want volgens de nieuwe Franse wetgeving mag je niet publiekelijk reclame maken voor rookwaren. Dan maar even photoshoppen dacht het modehuis, en eerlijk gezegd het resultaat mag er wezen. Je zou zelfs niet weten dat er ooit een sigaretje geweest is. Gazet van Antwerpen 15/7/2009S

12


Bedrijf in de kijker

Studio 100 is de grootste leverancier van familie- en kinderentertainment in de Benelux. De tv-programma’s zijn gericht op een brede doelgroep van kinderen tussen 1 en 12 jaar en worden uitgezonden op de belangrijkste nationale publieke (VRT & TROS) en commerciële omroepen (VTM & Nickelodeon Benelux, Super RTL Duitsland). De kracht van het bedrijf zit hem in het businessmodel dat gebaseerd is op perfecte verticale integratie van Intelligence Property (IP) management. Studio 100 werd onderneming van het jaar in 2009.

Oprichters

Films

Studio 100 werd opgericht in 1996 door Gert Verhulst, Hans Bourlon en Danny Verbiest. De samenwerking tussen deze drie begon begon echter al in 1989, toen het programma “Samson” voor het eerst uitgezonden werd. Danny Verbiest maakte in 2005 bekend dat hij niet langer Samson zou vertolken. Niet veel later volgde ook de bekendmaking van het vertrek van Danny bij Studio 100.

Het bedrijf brengt 1 à 2 films per jaar uit. Dat zijn steeds originele avonturen op basis van één van de bekende Studio 100-karakters. De library op de DVDmarkt heeft inmiddels indrukwekkende vormen aangenomen. Het aantal verkochte exemplaren bedraagt inmiddels meer dan twee miljoen. Studio 100 runt een eigen licentie- en merchandising afdeling die gefocust is op de verdere exploitatie van content. Elk jaar verschijnen ook ongeveer honderd nieuwe producten in de vorm van games, accessoires, puzzels en boeken. De inmiddels omvangrijke expertise op dit terrein heeft geleid tot de oprichting van een eigen uitgeverstak en een tekenstudio.

Groei Studio 100 heeft vooral de laatste jaren een enorme groei doorgemaakt. Behalve de televisieprogramma’s richt het bedrijf zich op musicals, klassieke audio, video-& merchandising, boeken, tijdschriften, interactieve website, kranten, speelfilms en internetradio. Daarnaast worden activiteiten ontplooid in een eigen balletschool, een kinderkoor en themaparken. Met het produceren van televisie begon Studio 100 in 1996. Het eerste format Samson & Gert was een doorslaand succes. Daarna volgden (in willekeurige volgorde) Piet Piraat, Spring, Anubis, Bumba, K3, Mega Mindy, Plop, Topstars, Wizzy & Woppy en Amika. Intussen zijn verschillende formats on air. Gezamenlijk zorgen zij voor meer dan 800 geproduceerde tvuren. Met een team van meer dan 720 full- time werknemers en een jaarlijkse omzet van 107 miljoen euro, is studio 100 een ervaren en betrouwbare onderneming voor de toekomst.

Musicals Ook mag Studio 100 met enige trots zich een belangrijke musicalproducent in België noemen. Zelf hebben ze een aantal producties gecreëerd, waaronder klassiekers als Pinokkio, Robin Hood, de 3 biggetjes, Sneeuwwitje en De kleine Zeemeermin. Deze werden al opgevoerd voor meer dan een miljoen bezoekers. Ook namen ze onder meer de megaproductie ‘Daens’ voor hun rekening. Deze musical richt zich tot een volwassen publiek en is een bewerking van de Oscar-genomineerde film van Stijn Coninx.


rekjik ed ni fjirde Themaparken

eerste aflevering hiervan werd in het najaar van 2008 uitgezonden.

Vestigingen

De ontwikkeling van eigen themaparken vormt een andere belangrijke poot binnen Studio 100. In 2000 zag Plopsaland in De Panne het licht met meer dan 35 attracties. Sinds 2005 is er ook Plopsa Indoor en Plopsa Coo omvat een Wildlife park. Dit jaar wordt in samenwerking met Center Parcs een nieuw indoorpark gebouwd in het Nederlandse Coevorden. De toekomst bij Studio 100 staat in het teken van de verdere internationalisering.

Op het Mediapark in Hilversum heeft Studio 100 onlangs haar intrek genomen op de vierde verdieping van het mediacentrum. Dit is meteen ook de Nederlandse hoofdzetel van Studio 100.

De gebouwen van Studio 100 bevinden zich in Schelle en Londerzeel. Studio 100 beschikt over één van de grotere opnamestudio’s van België. Regelmatig worden er dus ook grote shows opgenomen zoals de tweejaarlijkse voorrondes van het Eurovisie Songfestival. Enkel Alfacam heeft in België nog grotere studio’s.

Caroline De Bot

Internationaal In 2007 probeert Studio 100 ook de internationale markt te veroveren. Fred & Samson en Lutin Plop worden in Wallonië geïntroduceerd en het muziekgroepje Wir 3, de Duitse variant van K3, wordt opgericht. Bumba wordt aan verschillende landen verkocht, zoals Canada en Israël. Studio 100 wil de komende jaren actief worden in Duitsland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Spanje en Italië. Om die groei mogelijk te maken ontwikkelde Studio 100 verschillende nieuwe televisieformats. Big & Small het eerste televisieprogramma van Studio 100 waarvan de eerste aflevering niet werd uitgezonden op een Nederlandstalige televisiezender. De Nederlandstalige première van dit programma was op 21 februari 2009 en dit onder de naam Bol & Smik. De samenwerking met de Britse openbare zender BBC stopte echter niet bij Big & Small. Het productiehuis mocht ook de interactieve quiz Kerwhizz maken. De

Hans Bourlon (links) en Gert Verhulst (rechts) 15


4you Must haves!

iSwim

Baantjes trekken in het zwembad en ondertussen luisteren naar je favoriete muziek op je iPod is de ideale combinatie van sport en genieten... Nu is dit perfect mogelijk met de iSwim waterdichte casing voor je iPod. Het principe is simpel: je steekt je ipod in een waterdicht zakje en je sluit je iPod aan op de waterdichte speakers die vastgehecht zijn aan de ‘casing’, je bevestigt de ‘casing’ met bijgeleverde bevestiging aan je arm en ‘off you go’... Alhoewel dat dit zakje in feite ontwikkeld is voor iPods kan het ook aangesloten worden op vele andere (ongeveer even grote) MP3-spelers.  Een dubbele ziplockafsluiting zorgt ervoor dat er geen druppel water het zakje kan binnendringen... Vanaf 29,95 euro Caroline De Bot

16


Slanket De slanket is een gigantisch groot fleece deken met mouwen. Het werd uitgevonden in Amerika door een student die in een koud appartement woonde en problemen had zijn laptop te gebruiken in combinatie met zijn dekentje. Het allomgekende fleece dekentje werd voorgoed hertekend in dit luxueus, handig en comfortabel deken! Het laat de eigenaar toe lekker warm te blijven terwijl hij aan het lezen, werken, eten is in zijn zetel. Een fantastisch geschenk voor iemand die graag gezellig warm heeft of probeert te besparen op zijn verwarmingskosten! Vanaf 39,95 euro Caroline De Bot

Oplader op zonne-energie Gemakkelijk! Milieuvriendelijk! Compact! Ideaal in een noodgeval... In de lader zit een accu die opgeladen kan worden middels zonne-energie, maar ook via het stopcontact of via USB. De energie wordt in een ingebouwde accu opgeslagen, zodat je ook op een later tijdstip uw apparatuur kunt opladen! Zo heeft u altijd een volle accu bij de hand, waarmee u uw telefoon kunt opladen. Connectoren voor de meeste types van de meest populaire GSMs wordt meegeleverd, waaronder voor Motorala, Nokia, Samsung, Sony-Ericcson, Blackberry... Alle MP3 & MP4 spelers en last-but-not-least: de IPOD!!! Herbruikbaar tot wel 500x; Oplaadtijd 10 minuten in vol zonlicht; Alle kabels en adaptors inclusief!  Vanaf 39,95 euro Caroline De Bot

iPhone 3G De iPhone 3G is meer dan alleen een telefoon. De iPhone 3G is drie apparaten in één: een revolutionaire mobiele telefoon, een breedbeeld-iPod en een baanbrekend internettoestel. Mede hierdoor is dit de beste telefoon die je ooit in handen zult krijgen. Vanaf 475 euro Caroline De Bot

17


must haves Je mengpaneel trek je zo uit je binnenzak! Ooit op een feestje in het park gestaan met een ipod? Het is altijd leuk om een feestje met vrienden te voorzien van een beetje leuke muziek. Er zijn natuurlijk wel een paar nadelen waar je dan tegenaan loopt. Iedereen heeft zijn eigen muziek mee, dus je moet iedere keer switchen tussen verschillende iPods. Daarnaast valt bij ieder nieuw nummer eerst de muziek weer even weg, dus je feestje komt nooit van de grond..... :-( Je zou willen dat je het pocket mengpaneel bij je had. Super makkelijk mixen voor iedereen, zonder veel poespas. Caroline De Bot

Eigenschappen Pocket mengpaneel: •• Lecci Portable MP3 mixing deck •• Behuizing in wit en zwart •• Cross fader •• Volume control voor Audio OUT (speakers/versterker) •• Volume control voor headphones •• Aansluitingen: 2x Audio IN, 1x Audio OUT, 1x Headphones •• 3x 3,5 mm Jack-to-jack kabeltjes meegeleverd. •• Iedere iPod of MP3/MP4 speler is aan te sluiten. •• Afmetingen: Hoogte: 2.8cm, breedte: 11.5cm, diepte: 6.0cm. •• Gewicht: 200 gram. •• Het pocket mengpaneel werkt op 4xAAA batterijen (niet meegeleverd). •• Exclusief MP3 spelers of iPods (uiteraard....). 18


sevah tsu

Kodak P820 easyshare Digitale fotokader

Digitale fototoestellen zijn reeds ingeburgerd. Hierdoor vinden digitale fotokaders ook alsmaar meer hun weg tot bij de consument. Het aanbod is zo groot dat kiezen soms moeilijk is. De digitale fotokader van Kodak verdient het voor ons om in de kijker te staan aangezien zij een mooie prijs- kwaliteit verhouding voor jongeren biedt.

Vanaf 69,00 euro

•• Schermgrootte: 20.32 cm •• Type geheugenkaart: SD, MMC, XD, Memory Stick, SDHC •• Compatibiliteit foto: JPEG, EXIF •• Resolutie beeld: 800x480 •• Contrastratio: 300 :1 •• Voeding: Netstroom •• Intern geheugen: 0 Mb •• Diversen: Kodak Quick Touch border Caroline De Bot

Color changing spa lights Heerlijk ontspannen in je eigen badkamer

Met deze Color Changing Spa Lights maak je je badkamer in een handomdraai verschrikkelijk romantisch en rustgevend. Vanaf nu geen rommel meer met kaarsen en kaarsvet dat aan iedere tegel kleeft. Met een paar AAA batterijen (niet meegeleverd) geven deze waterdichte badlampjes 120 uur licht Vanaf 9,95 euro Eigenschappen: •• Verpakking van twee stuks Color Changing Spa Lights. •• Geven +/- 120 uur een kleur wisselend licht. •• De Color Canging Spa Lights zijn leverbaar met een behuizing in de kleuren blauw, groen, oranje, roze en wit. •• Aan/uit knop op de zijkant van iedere Spa Light om het kleur wisselende licht aan of uit te zetten. •• Een grote zuignap op iedere Spa Light zorgt ervoor dat je de Spa Lights op iedere plek kunt plaatsen: op de zijkant van het bad, op de muur en op de bodem van het bad. •• De Spa lights drijven. •• Formaat van de Spa Light: 7 x 7 x 4,5 cm •• Ideaal voor: in de buitenvijver, het aquarium in uw huiskamer, op de oprit bij een feestje, op zijn kop onder een plant of op het nachtkastje als nachtlampje doen deze waterdichte badlampjes het prima. Caroline De Bot 19


studietips

TIPS VOOR S Time

management •• Maak een planning van je studeertijd. Bepaal van wat uur tot wat uur je werkt aan een bepaald onderdeel. •• Zorg voor de nodige ontspanning tijdens het leren. Werk nooit langer dan 2 uur aan een stuk. Als je langer leert dan neem je minder leerstof op. Neem dus liever een korte pauze en werk dan terug verder.

•• Las extra tijd in om desnoods je achterstand in te halen. Neem dit op in je planning, zodat je zeker hiervoor tijd vrijmaakt. Heb je deze tijd niet nodig dan ben je vroeger klaar en kan je nog even overzien en dan ontspannen. •• Bekijk eerst de titels, zodat je een zicht hebt op de structuur. Begin niet meteen met het leren van de theorie. Zorg ervoor dat je een beeld krijgt van het hoofdstuk of de onderzoeksvraag en dat je weet waarover het gaat. Zo kan je gerichter leren en je theorie ook kaderen. •• Markeer de kernzaken en maak daarna een samenvatting of een schema ter verduidelijking. Lees dus eerst alles door en begin dan stap voor stap een samenvatting te maken. Als je alles doorleest kan je beter de hoofdlijnen onderscheiden in teksten. •• Als je iets niet begrijpt, zoek dit dan even op het internet. Vaak vind je hier de informatie op een andere manier uitgelegd.

20

Lesteksten •• Bestudeer eerst de kernbegrippen en zorg dat je de omschrijving begrijpt. In de lesteksten gebruikt men deze begrippen en het is dus belangrijk dat je op voorhand weet wat deze begrippen betekenen.

•• Lees eerst de lestekst in zijn geheel. Zo krijg je een beeld van het hele verhaal. Daarna kan je makkelijk de hoofdlijnen eruit halen. •• Daarna lees je de lestekst snel en markeer je de kernzaken. •• Stel een samenvatting, schema of mindmap op van de lestekst.


spiteidut

STUDENTEN svragen. De onderzoeksvragen zijn gekaderd binnen een thema en het is dus logisch dat er ook onderling verbanden zijn tussen deze onderzoeksvragen.

Opdrachten •• Lees de bronnen door en tracht de vragen terug op te lossen. Er zullen vragen zijn waarvoor je het antwoord rechtstreeks uit de bron kan afleiden. Deze zijn minder belangrijk dan de vragen waarvoor je enige vorm van inzicht moet hebben. Het kan zijn dat je eigen voorbeelden moet geven, een verband uitleggen, verschillen geven, overeenkomsten duidelijk maken, … Deze vragen kan je best markeren, zodat je ze later nog eens kunt doornemen. •• Kijk achteraan bij het thema wat je moet kennen en kunnen. Vul op basis hiervan je samenvatting, schema of mindmap van de lestekst aan. Veel van deze zaken vind je terug in de opdrachten. Het is dus belangrijk dat je tijdens de les goed alle antwoorden volledig noteert en eventueel nog een woordje uitleg.

Hierbij prober je verbanden te leggen tussen begrippen en de kernzaken. Een samenvatting moet de kern van de inhoud geven. •• Bij de lestekst hoort steeds een onderzoekvraag. Zorg ervoor dat het antwoord op deze onderzoeksvraag duidelijk in je samenvatting beantwoord wordt. Na het

opstellen van je samenvatting sta je dus even stil bij de onderzoeksvraag en ga je na of je aan de hand van je samenvatting een passend en volledig antwoord kan geven op de onderzoeksvraag.

•• Zoek naar extra voorbeelden of verbanden. Tijdens het leren moet je soms eens stilstaan bij gegeven voorbeelden en eens nagaan of je er zelf nog andere kan bedenken. Om eigen voorbeelden te vinden moet je namelijk de leerstof volledig begrijpen. Het is dus een goede oefening om na te gaan of je de leerstof voldoende beheerst.

•• Ga na welke verbanden je kan leggen tussen de lesteksten van de verschillende onderzoek 21


studietips

Economix De mening van leerlingen

Met Economix haal je de realiteit en de actualiteit van het economische leven, in al zijn facetten in de klas: de sociale, ethische, macro- en micro-economische en ecologische aspecten en het ondernemen komen aan bod. Bovendien is Economix een totaalmethode. Elk deel wordt ondersteund door een website, en de nodige extra´s zoals cdrom, video enz. Althans dat beloofd uitgeverij Pelckmans die het boek op de markt bracht. Maar hoe valt Economix in de smaak mij de leerlingen? Onze reporter vroeg het aan één van hen.

22

Vind je Economix een goed boek om mee te werken? Ja, al bij al vind ik het een goed boek. Het is goed opgebouwd zoals lesteksten, voorbeelden, voldoende oefeningen… Is het makkelijk om te leren uit Economix? Ik vind het makkelijk om eruit te leren, omdat er achter elk hoofdstuk een lestekst is toegevoegd, waarin de theorie staat. Heeft het boek een duidelijke structuur? Het heeft een duidelijke structuur omdat alles onderverdeeld is in thema’s en hoofdstukken waarbij telkens een lestekst is toegevoegd. Zijn de teksten die ze gebruiken herkenbaar uit je eigen wereld? Sluit het aan bij jullie leeftijd? Ja, ze gebruiken veel teksten die uit de actualiteit komen. Men verwijst ook vaak naar bepaalde zaken uit het nieuws enz. Ze gebruiken vaak herkenbare voorbeelden van bv. Ikea en de teksten zijn echt wel goed te begrijpen voor onze

leeftijd. Het sluit zeker en vast aan bij onze leeftijd. Werken jullie vaak met de cd-rom of het internet bij de opdrachten van Economix? We gebruiken de cd-rom en het internet erg weinig. Wanneer we ermee werken, is het meestal voor voorbeelden te zoeken.

“Herkenbare, actuele voorbeelden” Vind je dat er voldoende afwisseling zit in de opdrachten? Ja, want het gaat van grafieken tekenen naar algemene vragen en zo verder. Dit vind ik zeer goed want anders blijft het niet interessant. Er zijn ook verschillen in moeilijkheidsgraad. Welke zaken zou je veranderen aan Economix?


spiteidut In Economix heb je geen plaats om je antwoorden te noteren in je werkboek zelf. Dit vind ik niet zo handig omdat je daardoor extra papieren moet gebruiken. Zo komt alles een beetje door elkaar te staan, wat niet zo makkelijk is. Telkens wanneer je je opdrachten wil hermaken, moet je in je nota’s de antwoorden gaan opzoeken. Het zou gemakkelijker zijn als je het antwoord meteen onder de vraag zou kunnen noteren. Komt het niveau van de opdrachten van Economix overeen met het niveau van de toetsen of examens? Ja, de toetsen of examens zijn van hetzelfde niveau opgebouwd. Dit is zeer goed, want zo weet je hoe de toetsen of examens er gaan uitzien.

“Economix maakt het eenvoudiger om te leren” Zijn de lesteksten duidelijk genoeg? Krijg je hierin een duidelijk antwoord op de onderzoeksvragen? Ik vind de lesteksten zeer duidelijk. Dit maakt het eenvoudiger om te leren. Door middel van de lesteksten krijg je een duidelijk antwoord op de onderzoeksvragen. Je kan er makkelijk de hoofdlijnen uithalen. Doen jullie tijdens de lessen vaak de extra opdrachten of nemen jullie de extra informatie door zoals ‘Anders bekeken’, ‘Wordt vervolgd’, ‘Forum’, ‘BZL: Studiewijzer’ en de toepassingen? De toepassing maken we geregeld, maar de andere opdrachten zijn eerder voor extra oefenmateriaal om eventueel thuis te maken.

“en als je nu bestelt, kan ik de producten binnen de 5 minuten aan je deur leveren!”

Ga je voor het vak economie soms op uitstap (bv. parlementsbezoek, bedrijfsbezoek, lezing)? Heel af en toe, maar dat is eerder uitzonderlijk. Dorien Claes 23


diy Ben jij klaar voor een eigen onderneming?

Doe de test!

Los onderstaande vragen op nadat je het ganse thema geleerd hebt. Je krijgt een aantal vragen over het thema, maar je vindt hier natuurlijk niet elke mogelijke vraag dat je kan krijgen op het examen. De zelftest stelt vragen over elke onderzoeksvraag en zo kan je nagaan welke onderzoeksvragen je nog niet goed beheerst en welke je wel begrijpt. Het is dus eerder een richtlijn om te kijken of je goed geleerd hebt en alles begrijpt. Het betekent niet dat als je goed scoort op deze test, dat dit een garantie is voor een goede score op de echte test of je examen. 1. Geef van elk element van de marketingmix een voorbeeld waarbij het element niet of fout toegepast wordt.

2. Maak duidelijk dat het voldoende eigen vermogen hebben belangrijk is voor een onderneming op vlak van financiering.

26


Activa

Webber bvba: eindbalans bij het einde van jaar 3

Vaste activa

145 760

Eigen vermogen

32 700

Gebouw

55 000

Geplaatst kapitaal

20 000

Installaties, machines en uitrusting

55 960

Overgedragen winst

12 700

Meubilair en rollen materieel

34 800

Vlottende activa Handelsvorderingen

22 550 10 000

Liquide middelen

12 550

Schulden Kredietinstellingen op 122 050 lange termijn Leveranciers 11 160 Overige schulden

Totaal activa

168 310

Totaal passiva

Passiva

135 610

2 400 168 310

3. Dit is de jaarrekening van Webber bvba. A. Bereken van bovenstaande onderneming de solvabiliteit.

B. Interpreteer de solvabiliteit.

C. Wie heeft er belang bij deze informatie? Verklaar.

4. Schets de conjunctuur hieronder. A. Duid de verschillende fasen aan. B. Hoe moet een ondernemer reageren in deze fasen?

27


do it yourself 5. Omschrijf de belangrijkste componenten van een ondernemingsplan.

6. Hoe kan je als ondernemer je risico’s beperken? Geef één voorbeeld.

7. Ondernemingsbudget A. Waarom?

B. 3 voordelen

8. Resultatentrekening Brantano A. Vul de lege vakjes in. B. Bereken de percentages. C. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen van het boekjaar 2004 naar 2005?

D. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen van het boekjaar 2005 naar 2006?

28


flesruoy ti o In duizenden euro

2006

%

2005

%

2004

%

111 294

100

99 407

100

92 968

100

Omzet

109 343

97 850

90 107

Andere bedrijfsopbrengsten

1 951

1 557

2 861

103 592

91 542

86 372

Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen

60 161

54 295

51 580

Diensten en diverse goederen

21 112

17 921

17 066

Bezoldigingen, soc. lasten en pensioenen 16 967

15 372

13 600

Afschrijvingen en waardeverminderingen 4 798 op oprichtingskosten, op materiĂŤle en immateriĂŤle vaste activa

3 571

3 465

Waardevermindering op voorraden, bestellingen in uitvoering en handelsvorderingen

7

53

47

Voorzieningen voor risico’s en kosten

-76

231

348

Andere bedrijfskosten

637

205

266

7 702

7 865

6 596

5 533

3 995

1 396

-3 443

-2 216

-2 381

9 792

9 644

5 611

123

196

54

-26

-55

-733

9 889

9 785

4 932

Belastingen

- 2 689

-3 283

-2 366

Winst van het boekjaar

7 200

6 502

2 566

Winst uit de gewone bedrijfsuitvoering voor belasting

29


do it yourself 9. Bepaal grafisch en rekenkundig de breakevenafzet voor onderstaande onderneming. Roberto is uitbater van een onderneming die pizza’s produceert en verkoopt. Het bereiden van die heerlijke Italiaanse maaltijd gebeurt in de winkel zelf. Verser kan niet! Per dag bakt en verkoopt Roberto gemiddeld 200 pizza’s. dat zijn er zowat 5 000 per maand of 55 000 per jaar. Een hele stapel. Roberto stelde ons volgende maandcijfers ter beschikking: De totale vaste kosten bedragen 6 000 EUR per maand. Het gaat hier over: het loon van één vaste verkoopster (Dina), de huur van het winkelpand in de hoofdstraat van Berchem, de kosten voor het gebruik van de bakoven enzovoort. De variabele klosten voor het maken van één pizza bedragen 3 EUR, de verkoopprijs bedraagt 5 EUR.

10. Geef 2 manieren om een marktonderzoek uit te voeren en geef bij elke manier een beperking.

11. Kurt Debaets beslist een broodjeszaak op te richten. Hij huurt een winkelpand tegen €1 250 per maand. Hij richt z’n winkel in, wat hem €50 000 kost. Hij koopt een auto van €18 500. Hij plaatst €7 500 op een postrekening en legt alvast €500 wisselgeld in de kassa. Hij leent €40 000 bij de bank. A. Stel de balans op. B. Bereken het eigen vermogen.

12. Leg uit dat beslissingen in verband met de marketingmix invloed hebben op de kosten van een onderneming.

30


flesruoy ti o 13. Joris Madou is chocolatier. Na zijn opleiding deed hij tien jaar werkervaring op bij de grootste binnen- en buitenland. Daarna stichtte hij z’n eigen zaak, Pralines Madou. Zijn zaak is gelegen op de dijk van Knokke-Zoute en ademt, tot in de kleinste details, exclusiviteit uit. De gemiddelde kostprijs voor 1kg pralines bedraagt 10 euro. Ze passen boven op de kostprijs een winstmarge van 400% toe. A. Welke methode van prijsbepaling gebruikt men in onderstaande onderneming? B. Hoeveel bedraagt de vraagprijs? C. Geef de andere methodes en omschrijf deze kort.

Dorien Claes

31


bedrijfsspel

Kinderen van de Windt “Starter”

“Starter!” is een vakoverschrijdend, educatief simulatiespel waarin de speler een kledingwinkel opstart en beheert. Met dit spel kan je jongeren op een interactieve wijze laten kennismaken met het ondernemerschap. De speler richt tijdens de eerste spelfase een BVBA op. Hij wordt daarbij ondersteund door een

Hoe verloopt het?

De eerste spelfase Om een winkel op te richten, moet de speler volgende stappen in volgorde zetten: 1) Bank De speler opent een zichtrekening op naam van een nog op te richten vennootschap.

ëindigen, maar de volgorde waarin ze gezet worden is onbelangrijk: a. De speler moet zijn eerste goederen aankopen. Dit is echter onmogelijk zonder brandverzekering. Deze kan hij afsluiten bij een van de banken. Daarna kan de speler zijn eerste voorraad inslaan. b. De speler moet minstens één werknemer aannemen. Zonder personeelsverzekering kan hij enkel kiezen voor uitzendkrachten.

Kinderen van Dewindt is een ondernemingsserie die zich afspeelt in en rond de haven van Antwerpen. Het vertelt het verhaal van een familie en hun familiebedrijf. raadgever. In de tweede spelfase wordt hij uitgedaagd de winkel een jaar lang succesvol te beheren: sollicitanten beoordelen, voorraden selecteren, de verkoopprijs bepalen, zich meten met de concurrentie, gerichte marketingcampagnes opstarten… Ondertussen wordt de speler geconfronteerd met realistische ecologische, sociale en ethische dilemma’s. Kan de speler zijn winkel een jaar lang financieel gezond houden? Het doelpubliek van “Starter!” zijn leerlingen uit de derde graad secundair onderwijs. Het spel is echter ook een leerrijke en leuke uitdaging voor iedereen. 32

2) Notaris De speler vraagt de notaris zijn oprichtingsakte op te stellen.

Met personeelsverzekering kan hij sollicitanten uitnodigen voor een gesprek.

3) Ondernemingsloket De speler registreert zijn onderneming bij de KBO.

Vanaf stap 4 kan de speler kaskrediet aanvragen. Dit kan enkel bij de bank waar de zichtrekening geopend werd.

4) Winkelpand De speler huurt een winkelpand naar keuze, rekening houdend met huurprijs en opslagruimte. Hier moet hij ook kiezen welk type kledingwinkel hij wil beheren en wie het interieur verzorgt. 5) Goederen en personeel De volgende stappen zijn noodzakelijk om de eerste spelfase te be-

Evaluatie van de eerste spelfase Elke speler begint de eerste spelfase met honderd punten. Voor elke foute keuze die de speler maakt tijdens de eerste spelfase, worden er vijf punten afgetrokken van deze score. Een foute keuze tussen twee stappen wordt slechts één maal aan-


lepssfjirde

“Starter!” is een vakoverschrijdend, educatief simulatiespel waarin de speler een kledingwinkel opstart en beheert. gerekend ook al maakt de speler nogmaals dezelfde fout tussen diezelfde twee stappen. Bijvoorbeeld: als de speler tussen stap 1 en stap 2 meerdere keren op een winkelgebouw klikt, telt deze fout maar één keer. De evaluatie toont bovenaan de score van de speler op honderd: het groene deel van de balk toont hoeveel punten hij nog overhoudt, het rode deel van de balk geeft weer hoeveel foute keuzes hij maakte. Onder deze scorebalk staan de keuzes van de speler netjes opgesomd. De tweede spelfase Tijdens de tweede spelfase moet de speler zijn winkel een jaar lang succesvol beheren. Succesvol wil zeggen: op het einde van de maand mag de bankrekening geen negatief saldo hebben. Er zijn geen duidelijk omschreven regels zoals in de eerste spelfase om dit te bereiken. Hier volgen enkele tips:

•• ga een kaskrediet aan voor de eerste investeringen (aankopen van voorraad); •• hou rekening met de maandelijkse vaste kosten;

•• als het bezoekersaantal van je winkel aan de lage kant is, kan dit te wijten zijn aan de aantrekkingskracht van je winkel: start een marketingcampagne op of controleer de kwaliteit van je werknemer(s);

•• hou rekening met onvoorziene kosten (aangereikt door de dilemma’s);

•• zorg voor variatie in je aanbod (zowel variatie in kwaliteit als in aangeboden kledingstukken);

•• ga in het begin een personeelsverzekering aan en zoek een goede sollicitant;

•• als je veel bezoekers hebt, maar geen of weinig kopers, zijn je prijzen te hoog;

•• een dure werknemer is niet noodzakelijk een goede werknemer;

•• vergelijk je prijzen met die van de concurrentie: kopers kiezen altijd voor de hoogste kwaliteit die ze zich kunnen veroorloven;

•• een dure marketingcampagne is niet noodzakelijk een goedmarketingcampagne; •• neem geen tweede werknemer aan zolang dit niet nodig is (het spel meldt wanneer de werkdruk te groot wordt);

•• als je aankoopt per tien stuks, krijg je korting; •• de leveranciers kunnen niet altijd alles leveren: hun voorraad wordt bijgevuld aan het begin van de maand en de concurrentie koopt ook bij hen in; 33


bedrijfsspel •• de dilemma’s hebben een impact op de sociale, ecologische en ethische score van de speler: deze scores hebben op hun beurt een impact op de aantrekkingskracht van de winkel; •• de aantrekkingskracht die een winkel uitoefent op een potentiële bezoeker, verschilt van bezoeker tot bezoeker: er zijn bijvoorbeeld zogezegde “ecologische” bezoekers die een winkel met een ecologische score lager dan 60 nooit zouden binnenstappen. Evaluatie van de tweede spelfase Deze evaluatie kan onmogelijk een globale score toekennen aan de keuzes van de speler. Hij krijgt echter wel zijn ecologische, sociale en ethische score te zien. De speler krijgt enkel een overzicht van zijn keuzes bij de dilemma’s en kan zijn balans en resultatenrekening inkijken. Aan de hand van deze gegevens, en dankzij zijn spelervaring, moet hij echter weten waar het fout is gegaan, of waar hij juist heeft gehandeld.

Het speelveld

Het speelveld van “Kinderen Van Dewindt” bestaat hoofdzakelijk uit een vereenvoudigde weergave van Antwerpen: dit bovenaanzicht vult het leeuwendeel van het scherm.

Gebouwen

Enkele gebouwen in de stad hebben een speciale functie. Als je op zo’n gebouw klikt, geef je aan dat je van hun diensten wil gebruik maken, en opent er zich een nieuw scherm waarin je je keuzes kan aangeven. Gebouw

Actie

Leegstaand winkelpand

Klikken: opent een venster met informatie over huurprijs en beschikbare voorraadruimte (bevestig als je dit pand definitief wil huren, annuleer als je nog andere panden wil bekijken)

Eigen winkel

Pijltje over gebouw houden: toont vensters met je voorraad en statistieken Klikken: opent het scherm “Goederen”

Concurrent

Pijltje over gebouw houden: toont vensters met de voorraad en statistieken van de concurrent (inclusief verkoopprijzen…)

Bank

Klikken: start een gesprek met een bankbediende

Notaris

Klikken: start een gesprek met de notaris

Ondernemingsloket

Klikken: start een gesprek met de bediende van het ondernemingsloket

Haven

Klikken: opent het scherm “Goederen”

Station

Klikken: opent het scherm “Goederen”

Uitzendbureaus

Klikken: opent het scherm “Uitzendbureau”

Marketingbureaus

Klikken: opent het scherm “Nieuwe marketingcampagne”

Het speelveld is een vereenvoudigde weergave van Antwerpen

34


lepssfjirde De klanten

De mensen die je ziet rondwandelen in de stad geven je een realtime overzicht van de hoeveelheid mogelijke klanten binnen het spel en hun ervaringen binnen de winkel. Iedere klant heeft zo zijn emoties en behoeften. Deze worden binnen het spel gerepresenteerd door middel van symbolen (emoticons) die boven het hoofd van de klant zweven. Deze symbolen geven de volgende gemoedstoestanden weer: •• Positieve winkelervaring (de klant vond de winkel waarin hij/zij was goed tot zeer goed) •• Neutrale winkelervaring (de klant vond de winkel waarin hij/zij was niet goed maar ook niet slecht)

•• Negatieve winkelervaring (de klant vond de winkel waarin hij/zij was slecht tot zeer slecht) •• Naar huis (de klant wil terug naar huis) •• Dief

Positieve bedenkingen

Ik vind het zeer interessant dat je echt alle zaken zelf moet regelen om je zaak op te starten. Je neemt niet een draaiende zaak over, maar moet echt zelf beginnen. Het speelveld is zeer interessant voor de mensen van de provincie Antwerpen. De meeste of alle leerlingen kunnen zich hier wel een beeld van vormen. Duidelijk overzicht van de menu’s.

De extra’s rond de klanten en de gebouwen is erg origineel en maakt het allemaal echter. à hoge realiteitswaarde

Negatieve bedenkingen De leerlingen spelen het per twee en niet in groep. Ze leren zo niet hoe het is om samen te werken rond een project. De verschillende functies komen niet duidelijk aan bod. Ik vind beter dat ze in plaats van een puntensysteem beter kunnen kijken naar hun winst ten opzichte van concurrenten. Één boekjaar is volgens mij een beetje te beperkt.

Dorien Claes

35 35

35


bedrijfsspel

Ecoman² confronteert uw leerlingen uit economische richtingen op een realistische en praktijkgerichte manier met de totaliteit van een bedrijf. In groepjes leiden ze een onderneming. Daarbij gaan ze de concurrentie aan met twee of drie andere bedrijven binnen dezelfde markt. Hun achtergrondinformatie halen ze van de Ecomanwebsite. Ze worden afdelingsdirecteur en bepalen samen een langetermijnstrategie voor hun onderneming. Tijdens een begeleide speldag proberen ze die te realiseren binnen een aantal fictieve jaren. Als een echt managementteam nemen uw leerlingen alle bedrijfsbeslissingen: verkoopprijs, marketing, onderzoek en ontwikkeling, personeel, opleiding, lonen, productievolume, grondstoffen, machines en installaties, leningen, dividenden... Ze moeten rekening houden met prognoses over de economische situatie en met de gevolgen van onverwachte gebeurtenissen. De begeleider van het Didactisch Centrum voert hun beslissingen in in een softwareprogramma en geeft een overzicht van de nieuwe situatie. Daarop baseren de spelers zich om hun strategie te sturen. Zo wordt de theoretische kennis uit de lessen economie in een concrete bedrijfscontext geplaatst.

Praktisch

Ecoman²-spelers ontvangen de eerste vier weken info en opdrachten via de website en bereiden zich zo voor op week vijf. Gemiddeld besteden ze twee uur per week aan 36

Het spel legt sterk de nadruk op ‘leren leren’ en ‘zelfgestuurd leren’. U en de begeleider van het Didactisch Centrum treden daarbij op als betrokken coach.

het spel. Tijdens de vijfde week begeleidt een medewerker van het Didactisch Centrum uw leerlingen gedurende één dag intensief. De laatste week (facultatief) kan u uw leerlingen een mondelinge presentatie of een schriftelijk verslag laten maken van hun beleid. Hoe verloopt het spel? Duur: maximaal 6 weken Gemiddelde benodigde tijd: 2 uur per week Interactieve online voorbereiding: week 1 tot 4 Begeleide speldag: week 5 Locatie begeleide speldag: eigen school / HUB campus Rapportering (facultatief): week 6

Voordelen

Veel meer dan economie Het spel biedt u heel wat mogelijkheden om diverse vakoverschrijdende eindtermen te realiseren. Dankzij de interactieve aanpak en het bedrijfsspel trainen uw leerlingen heel wat algemene vaardigheden. U ontwikkelt het analytisch vermogen van uw leerlingen: ze leren de bedrijfseconomische en financiële toestand van een bedrijf analyseren. Spel legt de nadruk op groepsbeslissingen, dus uw leerlingen leren in team werken. Ecoman test ook de reactiesnelheid van uw leerlingen: hoe snel reageren ze als de markt verandert? Via het spel kan u ook de taal- en presentatievaardigheden van de spelers aanscherpen: laat hen de resultaten van hun bedrijf mondeling of schriftelijk presenteren, eventueel in een vreemde taal.

Anders onderwijzen – leren ondernemen Ondernemerschap staat centraal in beide formules. De Vlaamse regering promoot dit sterk.

Niet te missen extra’s Deze leermiddelen spelen in op de leefwereld van de deelnemers en gebruiken media die hen vertrouwd zijn.

De formule biedt een antwoord op de nieuwe visie in het economieonderwijs.

Het bedrijfsspel geeft uw leerlingen een idee of ze zich al dan niet thuis voelen in het echte bedrijfsleven. Zo helpt het hen bij hun studiekeuze voor het hoger onderwijs.

Als leerkracht bent u bij het spel betrokken. U kan er in de lessen makkelijk naar verwijzen en u kan uw eigen accenten leggen.

De formules zijn bijzonder interessant om de vrije ruimte, de geïnte-


lepssfjirde greerde proef en projectwerking in te vullen.

Positieve bedenkingen

Ik vond het erg goed dat je in groep moest spelen. Je moest steeds overleggen en beslissingen nemen binnen je domein, maar ook algemene domeinoverschrijdende beslissingen. We kregen tijdens de les tijd om te spelen. Zo heb je thuis geen extra werk en moet je niet met je groep buiten de lesuren afspreken. Ik vond het goed dat het slechts enkele weken was en niet een heel semester. Zo wordt het niet langdradig. Het leukste was de begeleide speldag. Hierin leerde je snel te beslissen en hier begon het echte werk. Doordat je steeds minder tijd kreeg om je beslissingen door te voeren. Er kwamen ook ethische problemen aan bod. Het was dus een erg realistisch spel. Er heerste competitie tussen de verschillende groepen, omdat zij tegen elkaar speelden. Diegene die de beste beslissingen genomen had behaalde de beste resultaten en was de winnaar.

Negatieve bedenkingen

Ik vond het iets minder dat je steeds binnen dezelfde functie moest werken. Ik had het interessanter gevonden als je meerdere functies had doorlopen tijdens het spel. Het zou interessanter zijn als de leerlingen ook het bedrijf kunnen opstarten en hier alle beslissingen over kunnen nemen. Dorien Claes

37


relax 38


x

Sudoku

Een echte aanrader om tijdens het leren te ontspannen Makkelijk

Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes met een klein aantal reeds ingevulde enkelvoudige cijfers. De kunst is de overige vakjes ook in te vullen op zo’n manier dat in elke horizontale lijn én in elke verticale kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. Bovendien is de puzzel onderverdeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten. In tegenstelling tot veel andere puzzels zijn sudoku’s op te lossen door iedereen die bereid is zijn hersens enige tijd geconcentreerd te gebruiken en systematisch na te denken. Ook is het niet vereist enige wiskundige kennis te hebben, aangezien de symbolen geen betekenis hebben, behalve dat ze verschillend zijn. Andere symbolen kunnen ook.

Gemiddeld

De puzzel is ontworpen door Howard Garns, een gepensioneerde architect en freelance puzzelmaker, en voor het eerst gepubliceerd in 1979 onder de naam Number Place. De puzzel werd in 1984 door Nikoli in Japan geïntroduceerd, waar hij ook de naam sudoku (‘su’ betekent getal, ‘doku’ betekent onafhankelijk, ongetrouwd)) kreeg. Vanaf 1986 genoot sudoku populariteit in Japan. In 1997 zag Wayne Gould, een Nieuw-Zeelandse gepensioneerde, een sudoku en werkte vervolgens 6 jaar aan een computerprogramma om sudoku’s op te stellen. Hij verkocht de hele zaak aan The Times die op 12 november 2004 begon met het publiceren van de puzzels. Een nieuwe rage was geboren. Ideaal om je hersenen op een leuke manier te trainen. Een echte aanrader om tijdens het leren even te ontspannen.

Moeilijk 39


relax

Kruiswoordraadsel Onderaan vind je bij elk nummer een omschrijving van een kernbegrip dat je tijdens dit thema geleerd hebt. Let op een spatie wordt meegeteld als letter, dus je moet dan ook een vakje leeg laten.

Horizontaal

1: Voorsprong op het vlak van kwaliteit, prijs, service... die je hebt tegenover ondernemingen die een gelijksoortig product aanbieden. 3: De reorganisatie van een onderneming om de kosten te verminderen en aldus meer winstgevend te zijn. 5: Als de onderneming haar investeringen wil financieren door winst over te dragen naar het volgende boekjaar. 6: De afzet waarbij de onderneming winst noch verlies maakt. 7: De mate waarin de onderneming winst heeft gemaakt met het geĂŻnvesteerde eigen vermogen. 9: Persoon of instelling die aandelen van een bepaalde vennootschap bezit. 11: De mate waarin de onderneming in staat is om vreemd vermogen op lange temijn terug te betalen. 12: In principe bestaat een vennootschap uit minimum twee personen die iets in gemeenschap brengen met het doel ĂŠĂŠn of meer nauwkeurig omschreven activiteiten uit te oefenen en de winst die er uit voortvloeit te delen. 13: De totaliteit van producten die door een onderneming voor verkoop worden aangeboden. Een aangeboden assortiment kan verschillende productgroepen omvatten. 15: De mate waarin een onderneming over voldoende middelen op korte termijn beschikt om haar schulden op korte termijn te betalen. 16: Bewijs van mede-eigendom van een vennootschap. 17: Bestaat uit toe- en afnemende economische activiteit. 18: Dat gedeelte van de winst van een vennootschap dat wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders. 19: Een raming maken van toekomstige opbrengsten en kosten.

Verticaal

2: Een onderneming in werking moet jaarlijks een gedetailleerde inschatting uitwerken van de kosten en opbrengsten die in het volgende werkjaar worden verwacht. Bovendien wordt meestal ook aangeduid wie verantwoordelijk zal zijn om de verschillende soorten kosten en opbrengsten op te volgen. 4: Is het systematisch zoeken naar en het analyseren van gegevens die de basis vormen voor marktbeslissingen door een onderneming. 8: Alle ondernemingsactiviteiten gericht op het ontdekken van de behoeften en wensen van de consumenten en daarop met gepaste marketingmix inspelen. 10: Een opsplitsing van de activiteiten over verschillende deelactiviteiten. Zo kunnen meer klanten worden bereikt en wordt men minder afhankelijk van eenzelfde klantengroep. 14: De algemene prijsstijging van goederen en diensten. 19: De mogelijkheden om de aandelen over te dragen zijn beperkt. De vennoten weten steeds met wie ze samenwerken (vrienden, familie, ...).

40


xale

41


relax

Het Merk Mens

Door Fons van Dyck

In ‘Het Merk Mens’ tracht Fons van Dyck de huidige, nieuwe tijdsgeest te vangen. Hij pluist die tijdsgeest uiteen in een negental drijfveren. En hij laat zien hoe bekende merken op die tijdsgeest in weten te spelen. In november 2008 won Fons van Dyck met dit boek de PIM Marketing Literatuurprijs. Een BMW op de parkeerplaats van een Aldi winkel. Een jong kaderlid dat zijn overuren wil laten betalen door zijn bedrijf. Klanten die zelf reclamespots maken. De wereld zit vol paradoxen. Trends in markt en maatschappij lijken tegenstrijdigheden te bevatten. Merken vieren hoogtij, de consument is tegelijkertijd nog nooit zo merk- ontrouw geweest. Mensen worden steeds individualistischer, maar er is ook weer meer gemeenschapszin, reëel en virtueel. Hoe als organisatie, als merk, te opereren in deze schijnbare chaos? Fons van Dyck geeft in zijn boek ‘Het Merk Mens’ inzicht in de huidige tijdsgeest. Hij beschrijft de drijfveren die het gedrag van consumenten, toekomstige werknemers en burgers bepalen. Met het uitdiepen van succesvolle casussen geeft hij aan wat mogelijke recepten zijn voor de toekomst. Fons van Dyck staat aan het hoofd van think/BBDO, onderdeel van de communicatiegroep BBDO in Brussel. Hij adviseert merken en organisaties op vlak van imago- en communicatiestrategie. Wekelijks schrijft hij een colum in De Standaard over trends in de maatschappij. Hij is tevens gastdocent merken communicatiestrategie aan de Vrije Universiteit Brussel. 42

‘Het Merk Mens’ bestaat uit drie delen. In deel I gaat Van Dyck op zoek naar de ‘onderbouw’, de stuwende krachten achter de huidige tijdsgeest. De vijfde grote technologiegolf (ICT), de opkomst van de netwerksamenleving met wisselende coalities en de groei-

de groep: iPower. - Beleving, Vernuftigheid en Zingeving vormen samen de groep: Immaterieel. - Verbondenheid (nieuw sociaal individualisme), Synthese (in cultuur, politiek, merkallianties: wat

Fons van Dyck adviseert merken en organisaties op vlak van imago- en communicatiestrategie. ende wereldwijde welvaart. Deze krachten zorgen ervoor dat de slingerbeweging van het angstige ‘ik- tijdperk’ momenteel doorhelt naar een tijdperk van vertrouwen en hoop. In deel II, de kern van het boek, beschrijft Fons van Dyck uitvoerig negen drijfveren die in de komende periode het gedrag van mens, merk en maatschappij sturen. Elk drijfveer wordt in een apart hoofdstuk uitgediept. Van Dyck clustert de drijfveren in drie groepen: - Empowerment (zelfbewust, mondig, verlicht), Authenticiteit, Anti-establishment, vormen samen

tegengesteld leek, wordt heden ten daags complementair) en Vrouwelijkheid. Deze laatste drie drijfveren vormen samen de groep: Inclusief. Deze negen drijfveren vormen de context waarin merken opereren. In die context is de verhoudingen tussen consumenten en producten (merken) grondig veranderd. Hoe daar op in te spelen en hoe gebruik te maken van de omschreven drijfveren, staat in deel III van het boek. ‘De wereld van merken wordt stevig door elkaar geschud. De persoonlijkheid van de consument wordt dominant en het merk dient


xale bescheiden te zijn.’ Het is in deze context noodzakelijk om te werken met een geïntegreerd merk. De boodschap binnen het consumenten- , bedrijfsmerk en werkgeversmerk dienen op elkaar afgestemd te zijn om geloofwaardig te zijn. Fons van Dyck laat in dit deel verder zien hoe verschillende bedrijven volgens hem goed reageren. Overbekende merken als Google, Nike en Ikea worden toegelicht. Uitgebreider komen ‘lokale’ merken als Randstad en Heineken aan bod. Overigens niet via een kritische analyse, maar via informatieve interviews met sleutelfiguren uit deze organisaties. ‘Het Merk Mens’ is een aanrader voor een ieder die over de grenzen van zijn vak wil kijken en nadenkt over de context waarin zijn organisatie zich beweegt. En het boek is een ‘must’ voor een ieder die denkt dat die context voor hem niet van belang is. Caroline De Bot Referentie : Fons van Dyck, Het Merk Mens. Uitgeverij LannooCampus, Leuven, 1ste druk november 2007. Boek, paperback / 288 blz. ISBN-13: 9789077442128; € 24,95.

43


good2know Stop reclame

Meneer Op De Beeck uit Wommelgem krijgt heel vaak reclametelefoontjes. Kan hij hieraan ontsnappen?

Schrijf uzelf in op de Robinson- lijst. Ondernemingen aangesloten bij de Belgian Direct Marketing Association zullen u dan niet langer reclame op naam via telefoon of post opsturen. Tel. 0800 91 887. Laat uzelf ook op de Restrictel- lijst plaatsen, die Belgacom belet om de in zijn telefoonboek gepubliceerde gegevens te commercialiseren. Bel naar 0800 33 800 of ga langs in een Belgacom- winkel. Schrijf uzelf in op de Anti Marketing- lijst, die Belgacom belet om contact met u op te nemen in het kader van promoties. De procedure is zoals voor de Restrictel- lijst. U moet rekenen op een Ă twee weken vooraleer ze u volledig met rust laten. Die tijd is nodig om de bestaande lijsten te verwerken

Aankopen in het buitenland De Europese Commissie heeft in de EU een ECC- net opgericht (Europees Centrum voor de Consument). Elk ECC informeert plaatselijke consumenten over aankopen (producten en diensten) in een andere lidstaat en helpt hen gratis en snel geschillen op te lossen. Hebt u een probleem met de aankoop van een product of dienst in een ander land van de Europese Unie? Neem dan contact op met het ECC BelgiĂŤ. 02 542 33 46

44


oplossing diy test 1. Geef van elk element van de marketingmix een voorbeeld waarbij het element niet of fout toegepast wordt. Je moet de 4 elementen juist hebben: prijs, plaats, product en promotie. Je geeft een toepasbaar voorbeeld. Enkele mogelijkheden zie je hieronder. Prijs: Voor een kwaliteitsvol klasseproduct een erg lage prijs vragen Product: Een nieuwe auto wordt gelanceerd, technisch staat hij nog niet op punt en het regent dus klachten de eerste maanden. De kwaliteit is niet hoog genoeg. Plaats: Men bouwt een supermarkt in een afgelegen wijk. Promotie: Men maakt enkel reclame voor een jaguar in een het tijdschrift ‘Klasse voor leerkrachten’ = onderzoeksvraag 3 2. Maak duidelijk dat het voldoende eigen vermogen hebben belangrijk is voor een onderneming op vlak van financiering. ďƒ de onderlijnde woorden moeten er zeker inzitten Derden (bv. banken) zullen maar bereid zijn geld aan de ondernemingen te lenen als het eigen vermogen voldoende groot is. Leningen moeten terugbetaald worden en een voldoende groot eigen vermogen geeft een betere garantie op correcte terugbetaling. Je moet ook als je zaak verlies draait een deel van het geleende kapitaal terugbetalen en de rente. Het eigen vermogen is een soort van buffer voor de terugbetaling van het vreemd vermogen. = onderzoeksvraag 7 3. De jaarrekening van Webber bvba. A. Bereken van bovenstaande onderneming de solvabiliteit. (32 700 / 168 310) = 0.194 = 19 B. Interpreteer de solvabiliteit. Webber werkt met 19% eigen vermogen en dus ook met 81% schulden of vreemd vermogen. Webber is dus erg afhankelijk van schulden, van derden dus. Het eigen vermogen is erg klein, misschien te klein. C. Wie heeft er belang bij deze informatie? Verklaar. Is belangrijk als je vreemd vermogen wil verwerven. Derden zoals banken hebben dus belang bij deze informatie. Hoe solvabeler de onderneming is hoe groter de kans dat het geleende kapitaal terugbetaald wordt. Minder solvabele ondernemingen zullen dus minder makkelijk kunnen lenen. = onderzoeksvraag 12 4. Schets de conjunctuur hieronder.

46


tset yid gnissolp A. Duid de verschillende fasen aan. B. Hoe moet een ondernemer reageren in deze fasen? Geef bij elke fase 2 reacties. opgaande fase: aanbod < vraag -> prijzen stijgen - productie vergroten - investeren om capaciteit uit te breiden - werven van krachten neergaande fase: aanbod > vraag - minder produceren - stellen investeringen uit - kosten besparen - prijzen zo krap mogelijk = onderzoeksvraag 9 5. Omschrijf de belangrijkste componenten van een ondernemingsplan. •• voorstelling product: duidelijke beschrijving goed of dienst met kenmerken en behoeften van de klanten waaraan wordt voldaan •• te bereiken doelstellingen: beschrijving gewenste resultaat: winst of andere ondernemingsdoelstellingen (voortbestaan onderneming verzekeren, tewerkstelling) •• marktonderzoek: kennis van de markt, nagaan of product gewenst is •• marketingplan: doelgroep, strategie klanten lokken, prijs, promotie, plaats •• voorstelling ondernemer en onderneming: opleiding en ervaring ondernemers, ondernemingsvorm, naam, achtergrond en inbreng derden •• financiële planning: ondernemingsbudget, raming investeringen, financieringsmiddelen = onderzoeksvraag 1 6. Hoe kan je als ondernemer je risico’s beperken? Geef een voorbeeld. ondernemingsvorm te kiezen met beperkte aansprakelijkheid: bij slechte gang van zaken verliezen de ondernemers of aandeelhouders enkel het bedrag dat zij in de onderneming hebben ingebracht. Men kan geen aanspraak maken op het woonhuis of persoonlijke bezittingen voorbeelden: bvba, nv, ebvba = onderzoeksvraag 8 7. Ondernemingsbudget A. Waarom? Door een ondernemingsbudget op te stellen kunnen (startende) ondernemers nagaan in hoeverre hun onderneming winstgevend kan zijn. Indien nodig zal men een aantal strategische beslissingen bijsturen. B. 3 voordelen bevordert de communicatie tussen verschillende verantwoordelijken helpt bij de planning van de jaarlijkse ondernemingsactiviteiten duidelijk wie de verschillende soorten kosten en opbrengsten moeten opvolden = onderzoeksvraag 5 8. Resultatentrekening Brantano A. Vul de lege vakjes in. B. Bereken de percentages.

47


oplossing diy test In duizenden euro

2006

%

2005

%

2004

%

Bedrijfsopbrengsten

111 294

100

99 407

100

92 968

100

Omzet

109 343

98,25

97 850

98,43

90 107

96,92

Andere bedrijfsopbrengsten

1 951

1.75

1 557

1.57

2 861

3.08

Bedrijfskosten

103 592

93.08

91 542

92.09

86 372

92.91

Handelsgoederen, grond- en hulpstoffen

60 161

54.06

54 295

54.62

51 580

55.48

Diensten en diverse goederen

21 112

18.97

17 921

18.03

17 066

18.36

Bezoldigingen, soc. lasten en pensioenen 16 967

15.25

15 372

15.46

13 600

14.63

Afschrijvingen en waardeverminderingen 4 798 op oprichtingskosten, op materiële en immateriële vaste activa

4.31

3 571

3.59

3 465

3.73

Waardevermindering op voorraden, bestellingen in uitvoering en handelsvorderingen

7

0.01

53

0.05

47

0.05

Voorzieningen voor risico’s en kosten

-76

-0.07

231

0.23

348

0.37

Andere bedrijfskosten

637

0.57

205

0.21

266

0.29

Bedrijfswinst

7 702

6.92

7 865

7.91

6 596

7.09

Financiële kosten

5 533

4.97

3 995

4.02

1 396

1.50

Financiële opbrengsten

-3 443

-3.09

-2 216

2.23

-2 381

-2.56

Winst uit de gewone bedrijfsuitvoering voor belasting

9 792

8.80

9 644

9.70

5 611

6.04

Uitzonderlijke opbrengsten

123

0.11

196

0.20

54

0.06

Uitzonderlijke kosten

-26

-0.02

-55

0.06

-733

-0.79

Winst van het boekjaar voor de belastingen

9 889

8.89

9 785

9.84

4 932

5.31

Belastingen

- 2 689

-2.42

-3 283

-3.30

-2 366

-2.54

Winst van het boekjaar

7 200

6.47

6 502

6.54

2 566

2.76

C. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen van het boekjaar 2004 naar 2005? De winst van het boekjaar stijgt van 2004 naar 2005 relatief ruim gezien ruim anderhalve keer en dat vooral omdat in 2005 de omzet stijgt terwijl de bedrijfskosten relatief dalen ten opzichte van de omzet. D. Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen van het boekjaar 2005 naar 2006? Relatief gezien daalt de winst van het boekjaar gaande van 2005 naar 2006 met 0,07%. De stagnatie is vooral te wijten aan het feit dat ondanks een opnieuw stijgende verkoop er relatief gezien meer geld wegvloeit naar de bedrijfskosten. = onderzoeksvraag 10 48


tset yid gnissolp 9. Waarom stelt een ondernemer een ondernemingsplan op? Zonder planning is de kans reëel dat de onderneming snel op de klippen loopt en de ondernemer een financiële kater wacht. De ondernemer stelt een ondernemingsplan op om dit risico te beperken. = onderzoeksvraag 1 10. Bepaal grafisch en rekenkundig de breakevenafzet voor onderstaande onderneming. Roberto is uitbater van een onderneming die pizza’s produceert en verkoopt. Het bereiden van die heerlijke Italiaanse maaltijd gebeurt in de winkel zelf. Verser kan niet! Per dag bakt en verkoopt Roberto gemiddeld 200 pizza’s. dat zijn er zowat 5 000 per maand of 55 000 per jaar. Een hele stapel. Roberto stelde ons volgende maandcijfers ter beschikking: •• De totale vaste kosten bedragen 6 000 EUR per maand. Het gaat hier over: het loon van één vaste verkoopster (Dina), de huur van het winkelpand in de hoofdstraat van Berchem, de kosten voor het gebruik van de bakoven, enzovoort. •• De variabele klosten voor het maken van één pizza bedragen 3 EUR, de verkoopprijs bedraagt 5 EUR. Grafisch: Berekening: Kosten y=3x+6 000 Opbrengsten y=5x 3x+6 000 = 5x 2x=6 000 x=3 000 y=15 000 = onderzoeksvraag 6

11. Geef 2 manieren om een marktonderzoek uit te voeren en geef bij elke manier een beperking. vragenlijst -> wordt dit wel eerlijk ingevuld? telefonisch contact -> mensen staan hier vaak niet voor open = onderzoeksvraag 2 12. Kurt Debaets beslist een zaak op te richten. Hij huurt een winkelpand tegen €1 250 per maand. Hij richt z’n winkel in, wat hem €50 000 kost. Hij koopt een auto van €18 500. Hij plaatst €7 500 op een postrekening en legt alvast €500 wisselgeld in de kassa. Hij leent €40 000 bij de bank. A. Stel de balans op. B. Bereken het eigen vermogen.

49


oplossing diy test ACTIEF

PASSIEF

VASTE ACTIVA

EIGEN VERMOGEN

MateriĂŤle vaste activa

68 500

Kapitaal

36 500

Winkeluitrusting

50 000

Geplaatst kapitaal

36 500

Rollend materieel

18 500

VLOTTENDE ACTIVA

VREEMD VERMOGEN

Liquide middelen

8 000

Schulden > 1 jaar

40 000

R/C Bank

7 500

Kredietinstellingen

40 000

Kas

500

TOTAAL ACTIEF

76 500

TOTAAL PASSIEF

76 500

= onderzoeksvraag 11 13. Leg uit dat je beslissingen in verband met de marketingmix invloed hebben op de kosten van een onderneming. Zo vergen producten van hoge kwaliteit doorgaans meer materiaal- en arbeidskosten. Die producten zullen ook anders gepromoot en op andere plaatsen verkocht worden dan producten van lage kwaliteit. = onderzoeksvraag 3 14. Joris Madou is chocolatier. Na zijn opleiding deed hij tien jaar werkervaring op bij de grootste binnen- en buitenland. Daarna stichtte hij zâ&#x20AC;&#x2122;n eigen zaak, Pralines Madou. Zijn zaak is gelegen op de dijk van Knokke-Zoute en ademt, tot in de kleinste details, exclusiviteit uit. De gemiddelde kostprijs voor 1kg pralines bedraagt 10 euro. Ze passen boven op de kostprijs een winstmarge van 400% toe. A. Welke methode van prijsbepaling gebruikt men in onderstaande onderneming? prijsvorming op basis van de kostprijs B.Hoeveel bedraagt de vraagprijs? 40 euro per kg C. Geef de andere methodes en omschrijf deze kort. prijsvorming op basis van concurrentie -> de ondernemer is niet de enige die deze producten aanbied. Hij moet dus rekening houden met de prijs waartegen de medespelers het product op de markt brengen. prijsvorming op basis van de vraag -> De onderneming laat zich leiden door de prijs die de consumenten bereid zijn te bepalen. Een marktonderzoek kan dat duidelijk maken. -> onderzoeksvraag 4

50


Eco-Time  

Ondernemen is risico's nemen en beheren

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you