Page 48

ปราสาทพระปืด (ปราสาทแก้ว)

ปราสาทตัง้ อยูบ่ ริเวณวัด มีเสนาสนะและอาคารของวัด ตั้งอยู่รายรอบ บริเวณนี้เป็นเมืองโบราณที่มีคูนํ้าคันดิน ล้อมรอบเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาดประมาณ 800 x 1,000 เมตร มีคูนํ้า 2 ชั้น คันดิน 3 ชั้น ซึ่งสูงกว่าพื้นที่ โดยรอบ ประวัติความเป็นมา ตำ�นาน ตำ�นานพระปืด เล่าว่า ชาวส่วย (กูย) คนหนึ่ง อาศัย อยู่ที่จอมพระ วันหนึ่งออกไปหาขุดมันในป่า และได้พลั้ง มือทำ�ร้ายกวางตัวหนึ่งซึ่งมีกระดิ่งทองห้อยคอจนบาดเจ็บ ทีข่ าข้างขวา ชาวส่วยนัน้ พร้อมกับพวกได้ตดิ ตามรอยเลือด กวางผ่านบ้านแสร์ออ บ้านฉันเพล บ้านเมืองที จนพลัด เข้าไปในปราสาทร้างกลางป่า ในนัน้ มีพระพุทธรูปองค์ใหญ่ ซึ่งมีรอยคราบเลือดที่พระชงฆ์ข้างขวา ชาวส่วยต่างตกใจ ร้องขึ้นว่า “พระปืด พระปืด” ซึ่งเป็นภาษาส่วย แปลว่า พระใหญ่ และคำ�ร้องนี้ก็ได้กลายเป็นชื่อของปราสาท และ หมู่บ้านมาจนทุกวันนี้ สำ�หรับชื่อเรียก ปราสาทแก้ว เกิดจากพระภิกษุรูป หนึ่งชื่อ พระปลง ได้มาสร้างวัดและเรียกวัดแห่งนี้ว่า วัด ปราสาทแก้ว ซึง่ สอดคล้องกับปราสาททอง บ้านแสร์ออ ที่ ตั้งอยู่อีกหมู่บ้านหนึ่งใกล้ๆ กัน 48 | เส้นทางอารยธรรม มรดกล้ำ�ค่าสุรินทร์

ลักษณะทางสถาปัตยกรรม ปราสาทพระปืด ประกอบด้วยปราสาทประธานก่ออิฐ สอปูน ตั้งอยู่บนฐานอิฐรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ซึ่งถูกปรับปรุง ให้เป็นวิหาร (หรืออุโบสถ) ในสมัยหลัง นอกจากนี้ยังพบ ซากโบราณสถานก่อด้วยศิลาแลง ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวัน ออกเฉียงใต้ มีรายละเอียดดังนี้ ปราสาทประธาน ก่ออิฐสอปูนแผนผังเป็นรูปสีเ่ หลีย่ ม จั ตุ รั ส ย่ อ มุ ม ทางด้ า นทิ ศ ตะวั น ออกก่ อ เป็ น ซุ้ ม ภายใน ประดิษฐานพระพุทธรูปนามว่า หลวงพ่อพระปืด ประสาท ประธานตั้งอยู่บนฐาน ชิดเข้าไปทางด้านในหรือทางทิศ ตะวันตก ฐานนี้ก่ออิฐแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ที่มี ศิลาแลงประกอบอยู่ที่ฐานล่าง มีบันไดอยู่ทางด้านหน้า (ทิศตะวันออก) 2 ทาง และมีหลังคาสังกะสีคลุม ผนังทัง้ สี่ ด้านเป็นไม้ระแนงแนวตัง้ เจ้าอาวาสวัดเล่าว่า บริเวณรอบๆ เคยมีศิลาแลงปักอยู่ใช้เป็นพัทธสีมา (ลูกนิมิต) ปัจจุบัน เหลือหลักฐานที่มุมด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ซากโบราณสถานก่อด้วยศิลาแลง แผนผังเป็นรูป สี่เหลี่ยมจัตุรัส ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของ ปราสาทประธาน พบใบเสมาศิ ล าแลงตั้ ง อยู่ บ นฐานนี้ ปัจจุบันบนซากโบราณสถานนี้มีการนำ�ปูนซีเมนต์มาโบก ทับ แล้วสร้างเป็นรูปปั้น “ท่านเจ้าปู่คฤห์” ตามความเชื่อ ของท้องถิ่น และสร้างอาคารโถงมีหลังคาคลุมไว้ หลักฐานทางโบราณคดีที่พบ ปราสาทพระปืด ตัง้ อยูภ่ ายในเมืองโบราณทีม่ คี นู า้ํ คันดิน ล้อมรอบเป็นรูปสี่เหลี่ยม ในปี พ.ศ.2546 ชาวบ้านได้ ขุดพบโครงกระดูกมนุษย์ ฝังร่วมกับภาชนะดินเผา เครือ่ ง มือเหล็ก และเครือ่ งสำ�ริดสมัยก่อนประวัตศิ าสตร์ยคุ เหล็ก อายุราว 2,500-1,500 ปีมาแล้ว ภายในบริเวณเมืองโบราณแห่งนี้ ได้พบเศษภาชนะ ดินเผาทัง้ แบบเนือ้ ดินธรรมดาสีขาว (แบบทุง่ กุลา) ภาชนะ ดินเผาเนื้อแกร่ง เคลือบสีนํ้าตาล (แบบเครื่องถ้วยลพบุรี) เครือ่ งมือเหล็ก ประติมากรรมสำ�ริด ได้แก่ ประติมากรรม

Surin Civilization  

Tracking Down The Glorious Paths of Surin Civilization

Surin Civilization  

Tracking Down The Glorious Paths of Surin Civilization

Advertisement