Page 1

Stichting wil eerbetoon aan Russische oorlogsdoden op Leusder ereveld

Gestorven voor vrede, nu vergeten Een gouverneur bezocht deze week het Russisch Ereveld in Leusden. De 865 oorlogsslachtoffers verdienen meer eer, zegt Remco Reiding. Door onze correspondent Enzovan Steenbergen Leusden. Een rood lint wappert in de wind, aan een groene krans met rode bloemen. Alexandr Drozdenko, gouverneur van de Russische bestuursregio Leningrad, zet de krans op een standaard. Bidt kort, en maakt dan een buiging voor het grote marmeren monument. De bossen van Leusden, vlak bij Amersfoort. Het Russisch Ereveld. Hier liggen 865 Sovjet-slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Een militair orkest speelt stemmige muziek. Een generaal van het Nederlandse leger kijkt toe, net als burgemeester Bolsius van Amersfoort en locoburgemeester Jansma van Leusden. Het is nog vroeg als Remco Reiding diezelfde ochtend de begraafplaats oploopt. Hij is de drijvende kracht achter het bezoek van Drozdenko. Reiding kijkt naar de lage grafstenen van kalkzandsteen. Er zijn cyrillische letters in gegraveerd en een Russische ster. Bijna vijftien jaar geleden liep hij hier voor het eerst, gestuurd door de Amersfoortse Courant. Daar wilden ze wel eens weten wie die 865 jonge Russische mannen waren die daar in Leusden begraven liggen. Want dat wist niemand. Het waren oorlogsslachtoffers, meer informatie was er niet. Geen namen, geen adressen, geen familie. In Nederland bezocht niemand hun graf. Reiding: „Deze jongens zijn vergeten. Ze zijn omgekomen in de oorlog, en daarna genegeerd omdat de Koude Oorlog begon. Zij verdienen ook eer voor onze bevrijding. Net als de Amerikaanse soldaten die in het Limburgse Margraten zijn begraven.” Het begon als een journalistiek project, maar Reiding raakte in de ban van de Russische slachtoffers. Uitvinden wie ze waren is hij als „morele plicht” gaan zien. Hij schreef er zelfs een boek over. Het

G ouverneur A leksandr Drozdenko bezoekt met een delegatie het E reveld in Leusden. Foto Ilvy Njiokiktjien bracht hem in 2000 bij een vervallen flatje in Jalta, op de Krim. Een oude man met zilvergrijs haar, Dimitri Botenko, deed open. Toen Reiding hem vertelde dat zijn vader Vladimir in Leusden begraven is, barstte hij in tranen uit. Eindelijk, na al die jaren, had hij zekerheid. Het verhaal achter de graven is tragisch. Een groep soldaten, voornamelijk afkomstig uit Oezbekistan, zat als krijgsgevangene in Kamp Amersfoort. De nazi’s gebruikten hen als levend propagandamateriaal. Om de bevolking ‘de verschrikkelijke communistische vijand’ te tonen, voerden ze de Russen door Amersfoort. In het kamp werd de groep mishandeld en uitgehongerd. Om nog iets binnen te krijgen, schraapten de gevangenen pek van de daken. Uiteindelijk werden ze in het bos doodgeschoten. Botenko is het eerste familielid dat Reiding traceerde. „Dat was een shock”, zegt hij. Later wende hij eraan. Ofschoon een complete admini-

stratie ontbreekt en niet alle grafstenen op het Russisch Ereveld een (correct gespelde) naam hebben, heeft hij inmiddels 188 families gevonden. En hij gaat door – zonder de illusie ooit alle begraven militairen te identificeren. Familie vinden wordt steeds moeilijker. „Kinderen van de soldaten zijn vaak al in de zeventig. De tijd is mijn grootste vijand.” Nu veel soldaten op het ereveld een gezicht hebben gekregen, is het volgens Reiding tijd hun de eer te geven die ze verdienen. „Fysiek hebben de Amerikanen en Britten ons misschien bevrijd, maar zonder deze Sovjetsoldaten was dat niet gelukt.” Hij trekt een vergelijking met de Amerikaanse begraafplaats in Margraten, waar 8.300 militairen begraven zijn. Ieder jaar is er een grootse herdenking. Altijd zijn er ministers bij, soms ook de koningin. In 2005 kwam zelfs de Amerikaanse president over. In Leusden is van ministeriële of koninklijke belangstelling geen

sprake. Het bezoek van de Russische gouverneur is voor de Stichting Russisch Ereveld „een mooi begin”, maar het bestuur wil meer. Onlangs riep het koningin Beatrix en de Russische president Poetin op om volgende maand een krans te leggen in Leusden, als ze toch samen de vriendschapsbanden tussen beide landen vieren. Zo ver komt het niet. Poetin bezoekt Nederland op 8 april slechts een paar uur, en hij gaat niet naar Leusden. Amersfoort en Leusden staan achter de stichting. Locoburgemeester Jansma van Leusden: „De gesneuvelden op het ereveld moeten zeker de eer krijgen die ze verdienen. Wij steunen de oproep van de stichting dan ook van harte.” Reiding snapt dat een bezoek van koningin Beatrix en president Poetin hoog gegrepen is. Maar toch: „Het zou ons koningshuis en de Russische president sieren als ze deze jongens een bezoek brengen. We kunnen ze niet blijven negeren.”


NRC Handelsblad reportage (7)  
Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you