Issuu on Google+

Magazine van

Sint Eusebius

RK Parochie Arnhem Velp Rozendaal

De WijnPers JAARGANG 9 nr. 7 - oktober 2013

Arnhems nieuwe burgemeester:

Herman Kaiser

Lourdes Orgels van Eusebius www.eusebiusparochie.nl


In deze Wijnpers

Een kaarsje voor uw dierbaren

Op 2 november is het weer Allerzielen, de dag dat mensen hun overleden dierbaren herdenken. Voor iedereen is dat een bijzonder moment, zegt pastoraal werker Anita Coenraads-Zernitz. “Het is dan druk in de kerken en aan het eind zie je een zee van lichtjes. Iedereen is welkom.”

Activiteiten rondom Allerzielen

Nabestaanden van degenen voor wie er dit jaar een uitvaart via de kerk en dus in een kerk is geweest, kunnen op 2 november het herdenkingskruisje afhalen, tijdens een van de herdenkingsvieringen. Deze nabestaanden ontvangen een brief. Als er alleen een uitvaart of crematie op Moscowa was, dan kan via het secretariaat doorgegeven worden Via het secretariaat kunt u doorgeven in welke kerk u uw dierbare wilt gedenken als u alleen een uitvaart of crematie had op Moscowa. Ook is het mogelijk via het secretariaat gebedsintenties te regelen. En als u een dierbare wilt herdenken, waarvoor elders een uitvaart is geweest, dan bent u van harte welkom, zegt Anita Coenraads. “Iedereen, echt iedereen is van harte welkom om dit mee te maken. En een ding is zeker: in de kerk is niemand alleen.”

12.00 eucharistieviering in St. Martinuskerk in Arnhem (J. Smits G. Rozema en M. Meier) 15.00 eucharistieviering in de aula van Moscowa (J. Smits) 16.00 viering op de begraafplaats aan de bergweg in Velp (A. Coenraads) 19.00 (gezins)viering in OLV Visitatie-kerk in Velp (A. Coenraads en D. Mol) 19.00 (gezins)viering in Lucaskerk in Elden (A. Lurvink. J. Koopman en P. Buijs) 19.00  Viering/Concert in Walburgis (C. Koot) Concert olv Eize Leertouwer. Het secretariaat is bereikbaar via secretariaat@eusebiusparochie.nl of via 026 44 2 4567.

Ook in Memorarium activiteiten Ook in het Memorarium zijn activiteiten. De kerk is verbouwd en het voelt nieuw en toch vertrouwd. Het is nog steeds dezelfde kerk, met dezelfde pilaren, het altaar en een deel van de banken. Maar de muren en pilaren zijn mooi geschilderd, en het geheel straalt licht en ruimte uit. Van het hout van de verdwenen kerkbanken zijn mooie kasten gemaakt voor het Memorarium. Dit Memorarium is enig in zijn soort: een stijlvolle plek waar mensen hun overledenen kunnen gedenken. In de nissen kunnen de urnen van overledenen bijgezet worden. De nis kan worden afgesloten met een glazen plaat of met een echte sluitsteen. Net als op een kerkhof vind je ook hier vaak mensen die even langskomen om bij hun geliefde te kunnen zijn. Het verschil is echter dat ze hier even rustig kunnen zitten, een kopje koffie drinken, en wellicht praten met de gastvrouw. Ook in het Memorarium zijn Allerzielenactiviteiten. www.memorarium.nl

RK Parochie Sint Eusebius Rosendaalseweg 698 ma. t/m vr. 10.00-15.30 uur 6824 KV Arnhem T 026 4424567 Fax 026 4422717 secretariaat@eusebiusparochie.nl

www.eusebiusparochie.nl

Voor aanmelden van dopen, trouwen, eerste communie, vormsel, verzoek financiële noodhulp, geestelijke bijstand belt u 026 442 4567. Voor ziekenzalving en uitvaart: 026 3703800 (altijd bereikbaar) Overige adressen Secretariaat Lucaskerk Voor ziekenbezoek Arnhem-Zuid Annie Lenting Secretariaat H. Martinuskerk Secretariaat OLV Visitatiekerk Secretariaat Walburgis Emmauskapel St. Gangulphusplein 5 Diaconaal Centrum v. Slichtenhorststr.

026 3814492

Zo moet het paradijs eruit zien

Elk jaar gaan talloze mensen op bedevaart naar Lourdes. Dat lijkt niets bijzonders, maar voor de mensen die er geweest zijn was het een onvergetelijke ervaring: “Zo moet het paradijs eruit zien.” Pagina 4 Magazine van

Sint Eusebius

RK Parochie Arnhem Velp Rozendaal

De WijnPers Pstemervans d De WijnDeMalburgen e WijnPers

Magazine van

JAARGANG 9 nr. 5 ­ juni 2013

Sint Eusebius RK Parochie Arnhem

Velp Rozendaal

Magazine van

Sint Eusebius

RK Parochie Arnhem

026 3814674 026 4423116 026 3635390 026 4426469 026 3211311 026 4426066

Jaargang 9

Koos Smits nieuwe pastoor

WijnPers Magazine Sint Eusebiusparochie Parochiemagazine voor Arnhem, Velp en Rozendaal Oplage 10.000, 8 keer per jaar. Redactie Roberta Hofman, George Knaapen (redactiesecretaris), Aad Koot, Piet van der Schoof, Mirjam Stoffelen, Simon Trommel (eindredacteur)

Verschijningsdata Nr 8: 2 december

Kopij Nr. 8: 31 oktober naar secretariaat@eusebiusparochie.nl

Pastoraal team Sint Eusebiusparochie Bereikbaar via centraal secretariaat Koos Smits, pastoor Geert Rozema Anita Coenraads-Zernitz Suzanna Louwerse, projectmedewerker Emmauskapel 026 3211311, mede mogelijk gemaakt door Skanfonds Lilian van Klinken, projectmedewerker diaconaal centrum 026 4426066, mede mogelijk gemaakt door Skanfonds Ad Boogaard, pastor coördinator stadspastoraat Arnhem 026 3513185 Bestuur RK Sint Eusebius Parochie Bereikbaar via centraal secretariaat Koos Smits: voorzitter Karin van Heumen: vicevoorzitter Boudewijn van de Loo: penningmeester André Vrijhoeven: secretaris Mark Weering: personeelszaken/vrijwilligers Jacques Hermans: gebouwenbeheer/vernieuwbouw Birgit Schiebergen: communicatie/oecumene Rekeningnummer RK Parochie Sint Eusebius 20 44 764 tnv RK Parochie St. Eusebius Te gebruiken voor: Kerkbijdrage, parochieblad en misintenties. Vrijwillige bijdrage parochieblad; richtbedrag € 28,Giften Caritas 411772740 t.n.v. PCI St. Eusebius Arnhem, Velp/Rozendaal Meldpunt vrijwillige thuishulp 026 3703540 Sensoor 24 uur elke dag bereikbaar 0900-0767 Concept, realisatie en acquisitie Bureau 24H, postbus 19217, 3501 DE Utrecht, T 030 2302530, info@b24h.nl, www.bureau24h.nl i.s.m. Trommel Media, www.trommelmedia.nl Copyright 2013 - Bureau 24H

Niets uit deze uitgave mag op enigerlei wijze worden gerepro­duceerd of vermenigvuldigd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de hoofdredactie.

www.eusebiusparochie.nl

eerste Comm

Inloopcentrum

Wijnpers_5_2013.indd 1

www.eus

13-06-13 15:40

ebiusparochie.nl 23-08-13 11:35

Wijnpers_6_2013.indd

nr. 4 - mei 2013

Eindelijk zomer!

Samen verwerken

Redactieadres Rosendaalseweg 698 6824 KV Arnhem

Foto’s Jan van Dalen, George Knaapen, Piet van der Schoof, Eleonoor Donders, Jan Hofman, Simon Trommel

Velp Rozendaal

6 - augustus 2013 JAARGANG 9 nr.

1

unie

4 mei Moslims en ch herdenken samristenen en www.eusebiuspa

Wijnpers_4_2013_d

rochie.nl

ef.indd 1

Nog maar één Wijnpers!

U leest het goed, in december nog één laatste Wijnpers en dan eindigt helaas een tijdperk. Uw vertrouwde en door velen gewaardeerde Wijnpers zal dan niet meer zijn. Oorzaak is de achterblijvende inkomsten van de parochie. Pagina 5

Een omvangrijk en stoffig project

De biechtstoelen van de St.Jozefkerk lagen tot de nok vol met oud papier. Archieven, afkomstig uit eerder gesloten kerken. Want er was toch plaats genoeg daar! Karin van Heumen, bestuurslid, leidde één jaar lang een groep van vijftien vrijwilligers voor een parochiebreed archiefproject. Opdracht: al dat oud papier volgens strikte richtlijnen uitsorteren en klaar maken voor het Gelders archief. Of voor de papierversnipperaar natuurlijk. Zo’n 1400 kilo papier om precies te zijn. Pagina 12

De WijnPers wordt mede mogelijk gemaakt door steun van talloze particulieren en de volgende bedrijven: Pianostemmer Simeon Klompmaker www.simeonklompmaker.nl Hessing Administratie telefoon 026 3203330 of 06 51246529 En onze adverteerders ICT visie, Accountantskantoor Mulder, Thuiszorg Home Care, Flipse Schoenen, Cafe en zaalverhuur De BETUWE

19-04-13 10:08


Zo moet het paradijs eruit zien

Nog maar één Wijnpers!

niets bijzonders, maar voor de mensen die er geweest zijn was het

laas een tijdperk. Uw vertrouwde en door velen gewaardeerde Wijnpers zal

een onvergetelijke ervaring: “Zo moet het paradijs eruit zien.”

dan niet meer zijn.

Bernadette in Lourdes

De Lourdesgroep van Arnhem heeft ook dit jaar weer, in samenwerking met Vereniging Nationale Bedevaarten, een reis georganiseerd naar het Maria-heiligdom in Lourdes. Van 8 tot en met 13 september was een groep van 38 mensen, waaronder tien afkomstig uit het Arnhemse buurtpastoraat, op bedevaart. “Toen moesten we terug”, verzucht Dethlef Ligt met spijt in zijn stem. Nou ja, terug: in hun hoofd en hart zijn Dethlef, zijn vriendin Trudy Bierens en Albert Dulos nog steeds in Lourdes. Ze staan er mee op en gaan ermee naar bed, en zelfs daar dromen ze nog over wat ze allemaal hebben meegemaakt. “De sfeer was heel onwezenlijk. Iedereen helpt elkaar, er zijn geen rangen en standen”, zegt Trudy. Albert over dé belevenis van zijn leven: “Er was allemaal vrede, allerlei nationaliteiten, en toch leek het wel één grote familie.” “Zo moet het paradijs eruit zien”, mijmert Trudy.

4

Steun

De Arnhemse bedevaartgangers hebben ervaren hoe belangrijk het is om samen te bidden en te zingen. Dat heeft hen er ook weer op gewezen hoe belangrijk het is om ook hier samen naar de kerk te gaan. Een verrassend gevolg is de discussie die Trudy had met haar Turkse buurvrouw. Zij was naar Mekka geweest, en nu konden ze samen praten over de betekenis van op bedevaart gaan, en dingen uitwisselen over hun geloof. En zo blijkt de verbroedering uit Lourdes ook in Arnhem door te klinken.•

In 1858 verscheen in een grot in Lourdes Maria aan het eenvoudige meisje Bernadette Soubirous. Sindsdien zijn er verschillende wonderbaarlijke genezingen geweest in Lourdes, en trekken elk jaar honderdduizenden pelgrims uit alle hoeken van Europa naar dit Maria-heiligdom. De grote basiliek biedt alleen al plaats aan 26.000 mensen, en zelfs die gigantische kerk zit telkens bomvol.

Magazine van

JAARGANG 3

Arnhem Noord • Velp • Rozendaal

Illustere wereld van spiritualiteit

De WijnPers NR. 1 3 JAARGANG 4

Rinus van Warven (Omroep Gelderla

nd)

JANUARI 2008

R.K. Parochie De Wijngaard

Magazine van

R.K. Parochie De Wijngaard

FEBRUARI 2007

NR. 2

De WijnPers

Arnhem Noord • Velp • Rozendaal

Ontwikkelingswerk: het verschil voor Darfur nr. 2

De WijnPers

Wijnpers uitgave_2_2007.indd 2

? Magazine van

R.K. Parochie De Wijngaard

jaarGanG 5

arnhem noord - Velp - rozendaal

NR. 1

Magazine van

JANuARi 2010

De WijnPers

Wijnpers uitgave_1_2008.indd 2

20-12-2007 09:00:43

Wijngaard R.K. Parochie De l Arnhem Noord -

Velp - Rozendaa

Magazine van

12-02-2007 13:58:45

februari 2009

Afscheid kardinaal Simonis

JAARGANG 6

Sint Eusebius

De WijnPers RK Parochie Arnhem Velp Rozendaal

De Wijnpers:

JAARGANG 7

(Nieuwsgierig? Zie pagina 4) nr. 1 - Januari 2011

Tot ver in de regio een missie uitdragen termijn gaan nadenken over hoe de communicatie binnen de parochie op een nieuwe leest geschoeid gaat worden. De redactie is daarbij van mening dat we als parochie naar buiten toe moeten blijven laten zien, waar we als moderne parochie voor willen staan: midden in de maatschappij, dienstbaar aan hen die dat nodig hebben. Want om die naaste, daar ging het Jezus toch ook primair om?

www.rkdewijngaard.nl

Wijnpers uitgave_2_2009.indd 2

06-02-2009 16:56:27

d.nl www.emmauswijngaar www.rkdewijngaard.nl

Magazine van

Prijzen voor de parochie

NR. 1 - Januari 2011

Maar helaas: waar niet is, verliest de keizer zijn recht. De parochierekening/begroting blijft negatief en vrijwillige bijdragen bleven teveel achter. Het parochiebestuur heeft daarom overwogen om aanzienlijk op het budget van De Wijnpers te bezuinigen. Het is binnen de begroting immers maar een van de weinige posten die beïnvloedbaar zijn. Maar daardoor werd het bestaansrecht van De Wijnpers rechtstreeks aangetast. Want als je mensen wilt uitnodigen tot lezen dan moet je het aantrekkelijk voor hen maken. Vandaar dat vanaf het begin werd gekozen voor een glossy blad, met veel kleur en beeld. De redactie vond dat niet acceptabel: je doet dingen goed of je doet het niet. Als je de genoemde doelgroep niet meer weet te triggeren, dan haal je je doelstelling niet en dan moet je een keuze maken. Dat heeft het parochiebestuur gedaan, helaas ten koste van De Wijnpers. Dat wil geenszins zeggen dat daarmee de financiële nood van de parochie is opgelost, integendeel. Ondanks de doorgevoerde bezuinigingen op personeel en het afstoten van gebouwen kampt de parochie nog steeds met een negatief saldo. U zult daar in de bestuurscolumn van het komende nummer meer over lezen. Vandaar ook het grote beroep op u allen om mee te blijven doen met de actie Kerkbalans die in januari weer wordt gehouden. Maar

het is niet allemaal kommer en kwel. Het bestuur maakt zich nog steeds sterk voor de aanstelling van een catecheet binnen het sterk uitgedunde en bovendien deels extern gefinancierde team. Het goede nieuws is ook dat de nieuwe situatie nieuwe kansen biedt en de creativiteit kan stimuleren en activeren. Ondanks het wegvallen van De Wijnpers zult u ook in de toekomst nog de nodige informatie in de bus blijven krijgen. Alleen zal dat op een manier gaan gebeuren die past binnen het sterk verminderde budget. Daarom zullen een aantal mensen op heel korte

Sint Eusebius

RK Parochie Arnhem Velp Rozendaal

Sint Eusebius is de naam

De WijnPers JAARGANG 6

‘Het was heel erg koud, maar toen ik eruit kwam voelde ik me herboren’

Bij het begin van parochie De Wijngaard hebben we ‘m met veel enthousiasme opgestart. Met veel idealisme ook: we wilden juist de mensen die wat verder af van de Kerk staan blijven bereiken. Zonder daarbij de trouwe kerkgangers tekort te doen. Het blad werd een voorbeeld voor veel parochies in Nederland.

Eten in Malburgen

JAARGANG 8 nr. 1 - januari 2012

www.eusebiusparochie.nl Magazine van

Wijnpers_1_2011.indd 1

Sint Eusebius

10-01-2011 15:55:18

De WijnPers RK Parochie Arnhem

Velp Rozendaal

JAARGANG 9 nr. 1 - januari 2013

2012

NR. 1 - Januari 2011

Albert zit in een rolstoel, maar ging niet met het idee genezing te vinden in Lourdes. Hij vond er wat hij wel zocht: kracht en rust. Over het beroemde Lourdes-bad zegt hij: “Het was heel erg koud, maar toen ik eruit kwam voelde ik me herboren.” Ook Trudy ging niet om genezing te vinden. “Als God me wil genezen kan hij dat ook in Arnhem doen. Maar ik ging uit dankbaarheid omdat ik genezen ben van borstkanker.” Ze heeft zich wel een beetje gestoord aan de overdaad aan souvernierswinkeltjes, die het geloof lijken uit te buiten. Dethlef heeft daar meer begrip voor: “Iedereen wil toch graag iets voor thuis meenemen.” Hij beschrijft de sfeer tijdens de reis als “een toestand van gelukzaligheid. Jammer dat het niet een paar dagen langer mocht duren.”

U leest het goed, in december nog één laatste Wijnpers en dan eindigt he-

Waar geloof jij in?

JAARGANG 6

Elk jaar gaan talloze mensen op bedevaart naar Lourdes. Dat lijkt

Magazine van

net Eenbius Sint Euse

kerkhof Velp Rozendaal

De WijnPers RK Parochie Arnhem

www.eusebiusparochie.nl 5 ­ juni 2013 JAARGANG 9 nr.

06-01-2012 15:37:03

Wijnpers_1_2012.indd 1

De stem van Malburgen

Magazine van

Sint Eusebius

RK Parochie Arnhem Velp Rozendaal

De WijnPers www.eusebiusparoch ie.nl

Wijnpers_1_201

3.indd 1

20-12-12 14:33

JAARGANG 9 nr. 6 - augustus 2013

Wij nemen als redactie afscheid van u als lezers, met pijn in ons hart. Dank voor uw reacties, uw raad­ gevingen en kritiek: het maakte De Wijnpers tot ver in de regio en misschien wel in heel katholiek Nederland, tot een begrip.

De Redactie

Koos Smits nieuwe pastoor Eindelijk zomer! ie.nl www.eusebiusparoch 13-06-13 15:40

3.indd 1

Wijnpers_5_201

Samen verwerken Inloopcentrum www.eusebiusparochie.nl Wijnpers_6_2013.indd 1

WijnPers 7 - 2013 5

23-08-13 11:35


De Wijnpers

Positief nieuws

Kaiser burgemeester voor alle Arnhemmers

Parochieblad

Soms bekruipt je het gevoel dat het met onze parochie alleen maar in een neerwaartse spiraal gaat. Gelukkig vallen er ook positieve dingen te melden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan de prachtige nieuwe gebrandschilderde ramen in de Onze Lieve Vrouw Visitatiekerk in Velp. Geschonken door drie families uit Velp en belangeloos vervaardigd door onze glaskunstenaar Theo Verbaal.

Hij is net benoemd tot burgemeester van Arnhem, maar hij heeft bijna

Bij eerste kennismaking met de Eusebiusparochie kreeg ik al direct het parochieblad voorgeschoteld. “Wijnpers” ! wat een bijzondere naam. Natuurlijk is Arnhem een hoekje van de Wijngaard des Heren, zoals Hengelo een deel van de Schaapskudde is. Maar wat moeten we hier tussen Rijn en IJssel met een wijnpers ? Zittend aan de Arnhemse Rijnkade zag ik twee herinneringen voorbijkomen.

Medjugorje

Begin september was ik met een volle bus pelgrims in Medjugorje, een dorpje in Kroatisch Bosnië. Op 24 juni 1981, vertellen zes jonge mensen Maria te hebben gezien, en enkelen doen dat vandaag nog. Dat getuigenis trekt sindsdien duizenden pelgrims uit de gehele wereld, voor Eucharistie en Biecht. Rond de kerk staan uitgestrekte wijnvelden. Maar geen wijn zonder wijnpers. Welnu, in Medjugorje is Maria de wijnpers, die met Gods genade uit vele mensenzielen een rijke oogst perst. Veel mensen hebben er hun roeping tot priesterschap en kloosterleven gevonden. Veel mensen zijn er tot bekering gekomen, zoals de Amerikaanse Patrick en Nancy ons vertelden.

Nazareth

Begin juli was ik op pelgrimage naar Israël, het Land van Jezus. Alleen. Daar bezocht ik “Nazareth Village”, opgegraven uit de tijd van Jezus. De gids was een Messiaanse Jood, die overtuigd geloofde in Jezus de Messias. Hij toonde ons een oorspronkelijke wijnpers, uitgehouwen in de rotsgrond, waar wijnpersers blootvoets de druiven persten. Misschien had Jezus dat nog wel eens gedaan. De gids verklaarde de symboliek : de wijnpers wijst op Jezus, die door lijden en kruis wordt dood geperst. Maar juist Christus’ offerdood is uiterst vruchtbaar geworden, het betekent de verlossing van de mensheid uit het kwaad en de zonde.

Arnhem

Zo duidt de wijnpers dus op Maria, die zegt: “Laat Gods genade in je groeien”, en op Christus, die zegt: “Neem elke dag je kruis op en volg Mij”. Ik weet niet, of alle Wijnpers-parochianen dit doen, maar Eusebius deed het wel.

Pastoor Koos Smits

6

Bidden en helpen

de hele stad al gezien. Rondfietsend op een E-bike in gezelschap van zijn vrouw heeft Herman Kaiser al vele aspecten van het Arnhemse ervaren. Diverse wethouders hebben hem de stad laten zien. En hij heeft ontbeten met inwoners. Mirjam Stoffelen

Degenen die deze ramen al hebben gezien, zullen het met mij eens zijn dat ze een grote aanwinst zijn voor het kerkgebouw. De prachtige kleuren waarmee de symboliek van het geheel zichtbaar wordt gemaakt zijn werkelijk prachtig, in het bijzonder als de zon haar licht laat schijnen. Mocht u ze nog niet hebben bewonderd, dan is het een aanrader om dat alsnog te doen.

Wat is uw indruk van Arnhem, wat vindt u van de stad?

“Ik heb al veel werkbezoeken gebracht aan theatergroep Oostpool bijvoorbeeld, ik heb veel scholen bezocht en alle wijken heb ik in ieder geval vanaf de fiets gezien. In de krachtwijken is al veel tot stand gebracht, dat is goed te zien”, zegt Kaiser, “maar er er zijn ook veel problemen, achter de voordeur, bijvoorbeeld door drugsproblematiek en werkloosheid. De overheid is steeds meer coördinerend aanwezig en doet sterker een beroep op samenlevingskracht. De kracht van Arnhem zal mede afhangen van het kunnen benutten van de natuurlijke sociale krachten van bewoners in buurten en wijken. ”

Ook positief is het feit dat een groot aantal mensen achter het initiatief staat van koorzangers en organisten van onze parochie, om het orgel dat tot heden dienst deed in de H. Hartkerk, vrijwel volledig in eigen beheer te ontmantelen en, tijdens de opslag, gereed te maken voor herplaatsing als tweede orgel in de kerk in Velp. De ontmanteling is inmiddels afgerond en het gereedmaken is in uitvoering. Voor de plaatsing in Velp, wordt hulp verleend door een orgelbouwer. Omdat ook hier door vrijwilligers veel werk wordt gedaan en omdat we het orgel van de Willibrordkerk hebben kunnen inruilen, kan dit voor een relatief laag bedrag worden gerealiseerd. Om het benodigde geld bijeen te krijgen zijn we een actie aan het voorbereiden waarover u zo spoedig wordt geïnformeerd. De sleutel zal zijn dat mensen in de gelegenheid worden gesteld een of meerdere orgelpijp(en) te “adopteren”. Het orgel bevat ongeveer 1600 pijpen, in lengte variërend van 10 cm tot 6 meter, dus er is voorraad genoeg. Elders in deze Wijnpers vindt u ook een artikel over de orgels in onze Parochie. Wij hopen op enthousiaste deelname aan deze actie.

Jacques Hermans

Bestuurslid gebouwenbeheer

Wat zou u graag willen bereiken tijdens uw ambtstermijn? Burgemeester Kaiser in Park Sonsbeek.

Kaiser voelde zich sterk aangesproken door het sociale beleid van de gemeente Arnhem. “Ik wil bereikbaar zijn als burgemeester,

vertrouwen geven, minder regels opleggen maar kaders scheppen waarbinnen mensen zich vrij kunnen bewegen. Ik zou mensen willen bereiken via werkbezoeken maar ook via sociale media bijvoorbeeld, maar ik kan natuurlijk niet overal tegelijk zijn. Een vitale Arnhemse samenleving zou mijn wens zijn, met weerbare mensen daarin.” Merken de Arnhemmers iets van uw religieuze achtergrond?

Kaiser noemt zichzelf een trouw katholiek, hij bezoekt wekelijks de kerk en hij is actief betrokken bij diverse sociale projecten. “Maar ik wil niet “gegijzeld” worden door een genootschap, ik weet precies waar mijn grenzen liggen. Ik vind dat warmte vooral uit de samenleving zelf moet komen, de kerk is hierin een belangrijke partner. Maar ik bezoek ook protestante gemeenschappen of woon vieringen bij in de moskee.” •

Biografie van Herman Kaiser Geboren in Heerlen op 24 maart 1954 studeerde hij politicologie in Nijmegen. Hij werkte aan het ministerie van WVC, als adviseur en partner bij Rijnconsult en is burgemeester geweest van Margraten, Roermond en vanaf 2006 burgemeester van Doetinchem. Op 19 augustus 2013 is Kaiser beëdigd als burgemeester van Arnhem. Hij is lid van het CDA, lid van adviescommissie SKANfonds en was jarenlang voorzitter van het Christelijk Sociaal Congres. Hiervoor ontving hij in 2013 de A.Borstprijs. Het hieraan verbonden geldbedrag heeft Kaiser geschonken aan sociale projecten in de stad Libertad in Nicaragua en aan een armoedeproject in Arnhem. Kaiser is getrouwd en heeft een dochter. Zijn vrouw is actief in de PCI en de Vincentiusvereniging. Zijn dochter werkt in de gehandicaptenzorg. Herman Kaiser en zijn werkzaamheden voor Arnhem volgen? Check Twitter: @hermankaiser

Alle Arnhemmers 7


Vieringen in RK Parochie Sint Eusebius Datum

OLV Visitatie

Lucaskerk

Emmastraat 18

Rijksweg West 52

09.45 CV Par.vrg: B Bonnier/ N Gierman Cantor 09.45 EV J Smits Ontmoetingskoor

19.00 EV A Lurvink / A Coenraads 10.30 EV J Smits Cantores KND 10.30 EV A Lurvink Lucaskoor

19.00 GV A Coenraads ReTkoor 09.45 EV A Lurvink Cantor

19.00 EV A Lurvink 19.00 GV A Lurvink / P Buijs / J Koopman 10.30 EV J Smits Cantores KND

zo 10-11 32e zondag dh jaar

09.45 EV J Smits Herenkoor

10.30 EV A Lurvink Lucaskoor KND

zo 17-11 33e zondag dh jaar za 23-11

09.45 CV G Rozema en N Gierman Trente Plus

10.30 EV J Smits KND 19.00 EV toediening H Vormsel rector P. Kuipers Don Boscokoor 10.30 EV A Lurvink Lucaskoor

Velp

vr 18-10 H Lucas zo 20-10 29e zondag dh jaar zo 27-10 30e zondag dh jaar vr 1-11 Allerheiligen za 2-11 Allerzielen zo 3-11 31e zondag dh jaar Willibrordzondag za 9-11

zo 24-11 Christus Koning

09.45 EV J Smits Ontmoetingskoor en Herenkoor

Elden

zo 1-12 1e zondag vd Advent za 7-12

09.45 EV A Lurvink Cantor

10.30 EV Familieviering J Smits

zo 8-12 2e zondag vd Advent

09.45 EV J Smits Cantor

10.30 EV A Lurvink Lucaskoor KND

20 oktober t/m 8 december 2013 H Martinus

H Walburgis

Steenstraat 7

Walburgisplein 1 Arnhem

Malburgen, Arnhem

11.30 EV A Lurvink Cantor KND 11.30 EV J Smits Cantor KND 16.00 Sluitingslof Kevelaer J Smits 12.00 vervalt / 19.00 EV J Smits Cantor 12.00 EV J Smits / G Rozema buurtpastor Pelgrimskoor 11.30 EV R Bunnik Cantor KND

10.00 MU W Palstra Basileia 10.00 MU W Palstra Cantor

10.00 Ontbijtviering A Jansen / C Stipkes

Arnhem

19.00 Viering/Concert Corry Koot Kor o.l.v. Eize Leertouwer 10.00 Lauden Laudenwerkgroep Laudenkoor

Maandag 09.00 u 09.00 u Dinsdag 09.00 u 09.00 u Woensdag 09.00 u 1e wo vd mnd 13.30 u Donderdag 09.00 u 09.00 u Vrijdag 12.00 u 09.00 u 12.30 u Zaterdag 12.00 u

8

10.00 CV C Stipkes

10.00 uur van stilte en gebed A Greving / A Oostveen 18.00 EV A Lurvink 10.00 Kapel open ‘Als ik doodga’

10.00 Themaviering Werkgroep Olvékoor

10.00 MU A Wijngaards

10.00 Ontbijtviering A Jansen / C Stipkes

11.30 EV J Smits

10.00 Regenboogviering Han Hoekstra

10.00 CV J Koopman

10.00 Lauden Laudenwerkgroep Laudenkoor

10.00 uur van stilte en gebed A Jansen / C Stipkes 18.00 EV A Lurvink 10.00 Kapel open ‘Een held van vrede’

Cantor

Cantor

11.30 EV R Bunnik

11.30 EV J Smits Capella Eusebiana

EV H Martinus Ochtendgebed Emmauskapel EV H Martinus Ochtendgebed Emmauskapel Emmauskapel CV of EV EV H Martinus EV OLV Visitatie Velp Ochtendgebed Emmauskapel EV H Martinus Ochtendgebed Emmauskapel Coventry Vredesgebed H Walburgis EV H Martinus aansluitend Uitstelling van het Allerheiligste Sacrament en Biechtgelegenheid

Vieringen

Gangulphusplein 5

11.30 EV Martinusfeest J Smits Arnhem Band/ Capella Eusebiana KND 17.00 uur St Maartenspel werkgroep Kikali lampionnenoptocht voor alle kdk 11.30 EV A Lurvink Cantor KND

KND

KND

KND

10.00 Themaviering Werkgroep Olvékoor

Wijzigingen voorbehouden. Voor meer informatie over deze en andere vieringen zie de afzonderlijke kerkberichten

Doordeweekse vieringen

Emmauskapel

Inloop van Slichtenhorststraat

di en do 10-12.00 u voor koffie, gesprek, krant, spelletje of gewoon gezellig

Inloop in de Emmauskapel wo en vr 10-12.00 u zondag 14-16.00 u

EV Eucharistieviering CV Communieviering GV Gebedsviering OV Oecumenische viering GZV Gezinsviering KND Kindernevendienst CR Crèche MU = meditatief uur

Andere vieringen

Tijd Locatie EV Poolse Parochie op zondag om 09.30 in de kerk H. Martinus Steenstraat 7 Arnhem op woensdag om 19.00 in de kapel H. Martinus ingang van Muylwijkstr. EV Kroatische Parochie 2e zondag vd maand om 17.00 uur H. Martinus ingang van Muylwijkstr. EV Syrische Gemeenschap Arnhem 2e zondag vd maand om 13.00 uur H. Lucas rijksweg West 52 Elden EV KKI Kath.Indonesische Gem. 1e zondag vd maand om 13.30 uur OLV Visitatie (parochiecentrum) OV Auditorium Rijnstate zondag 10.15 uur Insula Dei zo: 11.00uur (5e zo vd mnd: CV) EV op di en do 11.30, CV op wo om 11.30

Sint Eusebius is ook betrokken bij de volgende vieringen Datum Tijd H Hart (3e zaterdag vd maand) zaterdag 19-10 19.00 uur GV Vrijwillige voorgangers zaterdag 16-11 19.00 uur GV Vrijwillige voorganger Altevelt (2e donderdag vd maand) donderdag 14 november 19.00 uur GV vrijwillige voorganger Petersborg (laatste zondag vd mnd) zondag 27-10 10.30 uur zondag 24-11 10.30 uur Zorgcentra vrijdag 18-10 11.00 uur EV B Bergen woensdag 23-10 14.30 uur CV J Brugman vrijdag 25-10 11.00 uur EV B Bergen vrijdag 25-10 15.00 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 25-10 15.30 uur voorganger onbekend dinsdag 29-10 11.00 uur EV K Smits vrijdag 1-11 10.30 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 1-11 11.00 uur EV B Bergen vrijdag 1-11 16.00 uur Vrijwilliger voorganger vrijdag 2-11 15.00 uur EV J Smits vrijdag 2-11 16.00 uur A Coenraads woensdag 6-11 14.30 uur CV J Brugman donderdag 7-11 10.30 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 8-11 11.00 uur EV B Bergen dinsdag 12-11 11.00 uur EV B Bergen vrijdag 15-11 11.00 uur EV B Bergen woensdag 20-11 14.30 uur CV J Brugman vrijdag 22-11 11.00 uur EV B Bergen vrijdag 22-11 15.00 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 22-11 15.30 uur voorganger onbekend dinsdag 26-11 11.00 uur EV K Smits vrijdag 29-11 11.00 uur EV B Bergen woensdag 4-12 14.30 uur CV J Brugman donderdag 5-12 10.30 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 6-12 10.30 uur Vrijwillige voorganger vrijdag 6-12 11.00 uur EV B Bergen vrijdag 6-12 16.00 uur Vrijwilliger voorganger

Locatie Fliednerzaal (Bakermat, Diaconessenkerk) Fliednerzaal (Bakermat, Diaconessenkerk)

Slochterenweg 40 Arnhem Slochterenweg 40 Arnhem Huize Kohlman Drie Gasthuizen Huize Kohlman Waalstaete t Jagthuis Huize & Haard Heijendaal Huize Kohlman Oosterwolde Aula Moscowa m.m.v. Begraafplaats Bergweg te Velp Drie Gasthuizen Vreedenhoff Huize Kohlman Huis & Haard Huize Kohlman Drie Gasthuizen Huize Kohlman Waalstaete t Jagthuis Huis & Haard Huize Kohlman Drie Gasthuizen Vreedenhoff Heijendaal Huize Kohlman Oosterwolde

Oktobermaand - Mariamaand Rozenkrans bidden in de oktobermaand dinsdag en donderdag in de nevenruimte van de Sint Jan dinsdag 19.00 u Emmauskapel woensdag 19.00 u voormalige pastorie St Joseph donderdag 16.30 u OLV Visitiatie Velp

WijnPers 7 - 2013 9


Namen Noemen Gedoopt

15 september 2013: Sophie Pere, Giovanni Schoonderbeek, Daan van der Zijden, Santino Kwarten, Jack Bongers

Huwelijk

14 september 2013: Dung Thomas Thach en Thu Nguyen

Overleden (12 augustus t/m 25 september 2013) Dhr H. de Vries, Hommelseweg Arnhem, overleden op 11 augustus 2013, 83 jr. Mw J.M. Kruse-Hendriks, Rijksweg West Elden, overleden 22 augustus 2013, 80 jr. Mw J.M. Martens-van Veen, Bethaniënstraat Arnhem, overleden 22 augustus 2013. 90 jr. Dhr K.D.A. van der Veen, Kluizeweg Arnhem, overleden 22 augustus 2013, 63 jr. Mw C.J. Stanuiter, Kluizeweg Arnhem, overleden 31 augustus 2013, 85 jr. Dhr R. Brandt, Boterhoeksestraat Heteren, overleden 8 september 2013, 83 jr. Mw E.M.J. Tienen-Stinissen, Elderstaete Arnhem, overleden 9 september 2013, 85 jr. Dhr J.B.M. Dousi, W.Alexanderstraat Duiven, overleden 12 september 2013, 73 jaar. Mw C.M. Coenders-Bouwmeister, Regina Paces, overleden 15-9-2013, 79 jaar. Mw N. Kreijer-de Roo, Katwoudehof, Arnhem, overleden 19-9-2013, 69 jaar. Dhr F.M. Bouvink, Schiedamhof, Arnhem, overleden 24-9-2013, 84 jaar. Mw M. Borkus-Tömör, de Overtuin, Velp, overleden 25-9-2013, 90 jaar.

Dooprooster 2013 RK Parochie Sint Eusebius Doopviering in de OLV Visitatiekerk te Velp: zondag 8 december 2013 1e voorbereidingsavond: woensdag 20 november 2013 2e voorbereidingsavond: dinsdag 26 november 2013

Deze voorbereidingsavonden vinden plaats in het parochiecentrum dat in de uitnodigingsbrief vermeld staat.

10

Namen Noemen

Eusebius Kort Eusebiusparochie

TELEFOON LUCAS De Lucaskerk is weer bereikbaar per telefoon en per internet.  Het nieuwe telefoonnummer is 026-2134674. DRIEDAAGSE ROND DE LUCAS ‘Hoe kunnen wij elkaar als zoekend gelovigen elkaar van dienst zijn?’ Wie zich door deze vraag voelt aangesproken, wordt van harte uitgenodigd om deel te nemen aan de Driedaagse die geïnspireerd wordt door enkele passages uit het evangelie van Lucas. Het speelt zich af in Arnhem-Zuid, echter het is tevens bedoeld voor eenieder. De Driedaagse omvat vijf dagdelen. 17 oktober Donderdagavond in de Lucas kerk: Welke wijn willen wij schenken? 18 oktober Vrijdagmorgen in de Lucaskerk: Bloeiende bloemen~vrije vogels. Vrijdagmiddag in de Emmauskapel: Emmausgangers, je wist toch….. Vrijdagavond in de Lucaskerk een bijzondere Eucharistieviering met het thema: Zorgen om wie wat verloren is. 19 oktober Zaterdagmorgen: Thuiskomen bij elkaar. 12.00 uur een Agapèviering met het thema: Vriendschap vieren. Uitgebreide informatie op www.eusebiusparochie.nl. ALLERZIELENVIERING IN DE WALBURGISBASILIEK Op zaterdag 2 november om 19.00 uur is er een kloosterlijk getijdengebed en zang. Voorganger is Corry Koot-Hendriks. Dirigent van een ad hoc koor is Eize Leertouwer. De teksten en gezangen zijn genomen uit een gregoriaans Requiem en uit de Getijden, zoals die gebeden worden in de kloosters. De entree is vrij; een vrijwillige bijdrage wordt gevraagd.

Afscheid Paul Daggenvoorde Hierbij wil ik u en jullie danken voor de hartverwarmende belangstelling bij mijn afscheid. Vanaf de Veluwe een vriendelijke groet, Pastor Daggenvoorde SINT MAARTEN THEATERSPEL EN LAMPIONNENOPTOCHT Op zondag 10 november 17.00 uur wordt in de Martinuskerk het St. Maarten theaterspel opgevoerd. Kinderen tot ongeveer vijftienjaar spelen mee onder begeleiding van de werkgroep Kind Katechese Liturgie (Kikali). Na het toneelspel is er een optocht met lampionnen, muziek en Sint Maarten te paard. Afgesloten wordt in de Lutherse kerk. Meedoen met het theaterspel? Geef je op per kikali@eusebiusparochie.nl of 026-4424567. WALBURGISLEZINGEN Op woensdag 13 november 20.00 uur is de tweede Walburgislezing. Dr. Anke Bisschops vertelt dan over haar werk als begeleider van pastores en religieuzen en over haar onderzoeksen begeleidingservaringen wat betreft seksueel misbruik in de kerk. Zij praat ook over de betekenis van haar werk voor haar persoonlijk godsbeeld en religieuze leven. Liefst tevoren reserveren via walburgis@eusebiusparochie.nl of 026-4426469. AANKONDIGING KERSTPROJECTKOOR Voor een feestelijke en waardige opluistering wordt voor de Nachtmis op 24 december 21.00 uur in de Martinuskerk een projectkoor in het leven geroepen. Dit koor staat onder leiding van Monique Verhoeven. Dinsdag 8 oktober is er een introductie-avond. Repetities zijn op 29 oktober, 12 en 26 november, 7, 10,17 en 21 december. Deelname is kosteloos. U wordt van harte uitgenodigd om

deel te nemen aan dit projectkoor. T 026-4424567 E projectkoorcommissie@gmail.com . MARTINUSKERK OPEN De Martinuskerk is op iedere woensdag- en zaterdagmiddag geopend van 12.00 tot 16.00 uur. REGENBOOGVIERING IN DE WABURGISBASILIEK Nieuw is, dat sinds 22 september iedere vierde zondag van de maand om 10.00 uur in de Walburgisbasiliek De Regenboog een veelkleurige oecumenische viering verzorgt, geschikt voor alle leeftijden. De Regenboog is een oecumenische groep, een open groep mensen die op hun eigen manier vorm geven aan het geloof in het leven van nu. De oude tradities en verhalen krijgen een plaats in het alledaagse bestaan. Het samen wordt gedragen door de woorden van de bijbel, door de voorgangers en door de mensen de vieringen hebben voorbereid. De Regenboog heeft in Arnhem-Zuid (in Het Spiegelhuis Mooieweg 94) elke zondagmorgen een viering. Zie www.regenboogrijkerswoerd.nl. OUDEREN ONTMOETEN ELKAAR Met Marijke Wasser in gesprek. Op woensdag 23 oktober 27 november van 14.30 tot 16.30 uur respectievelijk de thema’s ‘Jong en oud’ en ‘Bidden’. Locatie: het parochiecentrum in Velp Emmastraat 18 a (naast de kerk). Inlichtingen bij het secretariaat Eusebiusparochie 026 4424567 of bij Marijke Wasser 026 3334713

OUDEREN & ZINGEVING Ouderen en Zingeving richt zich op mensen vanaf 60 jaar.. De bijeenkomsten zijn in de ontmoetingsruimte van de Emmauskapel (Gangulphusplein 5), op elke tweede woensdag van de maand van 13.30 tot 15.30 uur.. Op 13 november bezoek aan Hindoetempel in Arnhem-Zuid. Wilt u meer weten? Zie www.eusebiusparochie. nl/activiteiten/catechese/ ouderen&zingeving.

Spirit in de stad JUBILEUMCONCERT 50 JAAR Op zaterdag 26 oktober geeft Capella Arnhem een uniek jubileumconcert in de kerk O.L.V. Visitatie te Velp, aanvang 20.00 uur. Muziek uit diverse tijden, vanaf 16e eeuw tot hedendaags.Koor en orkest onder leiding van Jan van Dijk. Kaart volwassene € 22,50, jongere € 17,50. Bij voorverkoop reductie. Tel. 026-3232709. Zie www.capella-arnhem.nl. WERELDVOEDSELDAG (16 oktober), WERELDARMOEDEDAG (17 oktober) Op zaterdag 19 oktober van 12-16 uur wordt op de Daniël Meijerplaats (achter de Eusebiuskerk) een manifestatie gehouden om de onderwerpen voedsel en armoede in Arnhem onder de aandacht te brengen. Voorbijgangers krijgen een Fair Trade chocolaatje aangeboden, een bon om in de stad gratis een kopje koffie Max Havelaar te drinken en een boekje over wereldvoedseldag. Bezoekers kunnen bij twee kramen informatie krijgen over voedsel tekort en armoede, wereldwijd, maar ook in Arnhem.

Pastoor Smits is geïnstalleerd op 29 september.

WijnPers 7 - 2013 11


Doorgeefkaarsje door Detlef-Heinrich Ligt

Een omvangrijk en stoffig project Zwart van het stof…

De biechtstoelen van de St.Jozefkerk lagen tot de nok vol met oud papier.

Archieven, afkomstig uit eerder gesloten kerken. Want er was toch plaats genoeg daar! Karin van Heumen,

bestuurslid, leidde één jaar lang een groep van vijftien vrijwilligers voor

Hallo, ben je daar? Hallo, ben je daar? Ja, hier ben ik. Ben je er ook als ik je nodig heb? Ja, ik ben er steeds voor jou! Ook in mijn gedachten neem ik jou mee. Ja, dat is goed. En als je geen tijd hebt? Je kunt alles bereiken als je er voor elkaar bent. Ja, ik ben er voor jou. En als ik je jarenlang nodig heb? Dan ben ik er. Maakt het je helmaal niets uit, dat je er steeds moet zijn? Ja, toch. Als het teveel is neem ik de tijd om weer op adem te komen. En iedere dag is er een nieuwe dag, of niet soms? Als je er met je hele hart bij bent is het mooi. En als het niet zo mooi is, ja dan is er weer een nieuwe dag. Ja, wat ik zeggen wil is dat we ons hele leven elkaar nodig hebben. Zonder dat gaat het niet…want een mens is niet gemaakt om alleen te zijn. Maar ik moet je zeggen, dat velen toch alleen gelaten worden. Dat doet de wereld met die mensen die niemand meer hebben. En toch zijn er mensen die steeds weer proberen om er te zijn voor een ander… Dus kan ik er ook voor anderen zijn, steeds weer. Ja, dit is onze bestemming, zo moet het zijn! Ik bedank je ervoor dat je er Ook eens een Doorgeefkaars steeds voor mij bent. schrijven? En steeds tijd voor me hebt. Heeft u een bijzondere spirituele Ik geef ieder de hulp die hij anekdote en wilt u die delen? nodig heeft. Laat het ons weten via wijnpers@ Zo is het goed, zo komen er eusebiusparochie.nl. Redacteur steeds meer mensen die er voor Mirjam Stoffelen neemt dan anderen zijn. contact met u op.

12

Doorgeefkaarsje

een parochiebreed archiefproject. Opdracht: al dat oud papier volgens strikte richtlijnen uitsorteren en klaar maken voor het Gelders archief. Of voor de papierversnipperaar natuurlijk. Zo’n 1400 kilo papier om precies te zijn. George Knaapen Maar richtlijnen of niet, je kunt niet alles voorzien. Er kwamen zulke bijzondere vondsten naar boven dat een aantal terugkommomenten nodig was om te overleggen wat nu wel of niet bewaard moest worden. Karin van Heumen: “Verwonderlijk hoe slecht alles bewaard werd, van kast naar kast zwierf en desondanks bewaard is gebleven. Gelukkig hebben we het nu toch voor het nageslacht zeker kunnen stellen”. Mevrouw Straatsma van het Gelders Archief is dan ook erg blij. Binnenkort, in november, als hun nieuwe locatie aan de Westervoortsedijk in gebruik genomen is, zal er een officieel overdrachtsmoment zijn dat zij een feestelijk tintje meegeven.” Johan Hermans was een van de mensen die in die papierberg doken. “Het was niet echt leuk werk, maar het moest wel een keer gedaan worden. En het is fascinerend wat voor inzicht je krijgt als je in dat oud-papier wroet”, zegt hij. “Het ontstaan van een nieuwe wijk, de bouwpastoor, de dubbeltjes en kwartjes waarmee de kerk bij elkaar gesprokkeld werd. Maar ook de enorme invloed die de Kerk had op het maatschappelijk leven: scholen, ziekenhuizen, de zorg voor de ouderen. Wist je bijvoorbeeld dat waar nu de C1000 aan de Rozendaalseweg staat een bejaardenhuis was gepland? Het was zelfs al bijna in de aanbestedingsfase.”

Ab Warffemius, voorzitter van de Schatkamer van de Walburgis en vanuit zijn Monumentenzorg-achtergrond zeer geïnteresseerd startte het project, tot hij om gezondsheidsredenen moest afhaken. Inmiddels is hij weer aan de gang en bezig met de laatste loodjes van het oudste, het ‘Kleine’ Eusebius-archief. Wat bezielt iemand om in zo’n archiefproject zijn ziel en zaligheid te leggen? Ab: ”Historie is bindend. Het mag dan ontegenzeggelijk een stoffige beweging zijn, maar voor inzicht erg interessant. Van de andere kant: eigenlijk is er ook niets nieuws onder de zon: het draait immers vaak om geld. Dat is nu eenmaal van alle tijden. Maar toch hebben we leuke vondsten gedaan. Zo hebben we een lijst gevonden uit de 16e eeuw, dus van kort na de Reformatie. Op die lijst vind je alle relikwieën terug die in de kerk aanwezig waren. En verder vonden we natuurlijk allerlei oude koopaktes en 18e-eeuwse brieven. Het blijft zonde dat in de oorlog het complete archief van de Walburg is verbrand.” “En nu van alle locaties en de inmiddels gesloten kerken de archieven op orde zijn wil ik geen papier meer zien! Vanaf nu gaan we digitaal!” zegt Karin van Heumen beslist. •

… en van de spinnenwebben, dat waren Harry van Bemmel, Rinus Jansen en Tineke Bisseling die eerste dagen dat zij zich op de zolder van de oude pastorie van de Sacramentskerk op de archieven stortten. Archieven van de Sacramentskerk, de H.Geestkerk en -tot ieders verbazing- een hele hoop stukken van de Margarethaparochie. Want de geschiedenis had zich bijna herhaald: al in de 17e eeuw kende het oude dorp Malburgen, dan toentertijd nog bij Huissen hoorde, een Margarethakerk. Bijna, want de vergevorderde plannen voor die nieuwe parochie, die in de jaren ’60 ten oosten van de Sacramentskerk gepland was, werden uiteindelijk ingetrokken. Maar in de oude stukken herontdekten de drie ‘archivarissen’ wel de ontwerpen voor het nieuw te bouwen kerkgebouw. “Ik zou er zo een boek over kunnen schrijven”, aldus Harry.

zijn drieën ging Harry van Bemmel in zijn eentje verder. In samenwerking met archivaris Meijerink van het Gelders archief werden alle geselecteerde stukken op de juiste wijze ingedeeld en beschreven en op die manier -ook digitaal- toegankelijk gemaakt. Het bleek een project dat met enige tussenpozen uiteindelijk acht jaar zou gaan duren. Het was werk dat aan Harry van Bemmel wel was besteed: in een vorig leven was hij wetenschappelijk medewerker bij de Bibliotheek Arnhem. “Ik was verantwoordelijk voor de oude handschriften en boeken”, zegt hij. “Dus het behouden van het oude voor het nageslacht was ik wel gewend. Wat we nu aan het Gelders Archief hebben overgedragen biedt een goed historisch overzicht van de afgelopen 70 jaar. Oud-parochianen kunnen hun hart ophalen aan de oude parochiebladen,foto’s en krantenknipsels.”•

Aanleiding voor de opschoonactie was de vorming van de Emmausparochie. Na een eerste ordening met

Een formeel en feestelijk moment! Op 1 november a.s., vanaf 14.00 uur, zullen directeur Fred van Kan en senior archivaris Mw. Erika Straatsma de archiefgroep Eusebius ontvangen voor formele overdracht van het Eusebiusarchief in het nieuwe pand van het Gelders Archief, Westervoortsedijk 67D, Arnhem. Met een geldig legitimatiebewijs kan iedereen zich voor inzage van de oude stukken melden. Maar digitaal kan het ook: www.geldersarchief.nl daarna in het veld rechtsboven het toegangsnummer ‘3103’ ingeven,; daarna verder klikken op de archieven. Voor oud-parochianen van de Sacraments- en H.Geestkerk liggen papieren uitdraaien met een inhoudsopgave ter inzage in de Emmauskapel en op het secretariaat van de Lucaskerk.

WijnPers 7 -2013 13


De orgels van Eusebius Geld hebben we niet, maar spullen….! Vaak klagen we als parochie dat we nog geen nagel hebben om ons te krabben, maar eigenlijk zijn we hartstikke rijk. We beschikken in ieder geval alleen al in ‘Noord’ over vier prachtige orgels: in de Walburgiskerk, de Martinuskerk, de OLV Visitatiekerk en natuurlijk in de voormalige H.Hartkerk dat verhuist naar Velp. Niet voor niets wordt het kerkorgel de koning der instrumenten genoemd: één verzameling van menselijke stemmen en tal van (blaas)instrumenten. Soms bulderend, dan weer bijna fluisterend. En wie kent een ander instrument waar je letterlijk doorheen kunt wandelen? George Knaapen Samen met Hans van Holland, een van de organisten, zetten we de ladder tegen de enorme kast van het orgel in de Walburg en stappen vier meter hoger het instrument via de bovenste luiken binnen. Pas dan zie je wat zich achter dat monumentale front verschuilt en wat een enorm aantal pijpen het orgel herbergt. Pijpen variërend van de grootte van een potloodje tot enorme gevaartes van ruim vijf meter hoog. “Toch is dit maar een klein orgel, hoor”, zegt Hans van Holland met gepaste trots. Het orgel telt 24 registers (groepen van pijpen, ieder met een eigen klankkleur) en drie koppelingen, waarmee de handklavieren (manualen) en het voetklavier kunnen worden gekoppeld. En om nog even door te gaan met de techniek: het orgel heeft twee blaasbalgen, die nog net als vroeger met de voet kunnen worden gevuld, alsmede drie windlades voor de ruim 1300 pijpen. Het orgel stamt uit 1875 en werd gebouwd ter gelegenheid van het 25-jarig priesterjubileum van pastoor van Basten Batenburg. Vandaar de initialen “BB” op het front. Oorspronkelijk werd het geplaatst in de ‘kleine’ Eusebiuskerk. In de oorlog leed het door de kapot gebombardeerde ramen zoveel, dat het in zijn geheel gerestaureerd moest worden. Toen de katholieke Eusebiuskerk gesloten moest worden werd het in 1986 in de Walburg opnieuw opgebouwd. Het oorspronkelijke orgel van die kerk ging in de oorlog immers geheel verloren. Zo groot en robuust als orgels ogen, het zijn uiterst gevoelige instrumenten. Gevoelig voor de grote temperatuurschommelingen die zich in de

14 Kerkmuziek

kerk voordoen. Zeker als het orgel boven in de kerk staat zijn die verschillen enorm. Frank van Mierlo, die voor het orgel verantwoordelijk is kan erover mee praten: “Voor de traktuur (het overbrengings-mechanisme van speeltafel naar orgelpijpen) en met name de windlades zijn te droge lucht en teveel warmte funest. Eenmaal per jaar regel ik voor het orgel een grote beurt. Bovendien stem ik de tongwerken voor ieder concert en orgelbespeling zelf.” Voor de kenners: tongwerken zijn de pijpen met een tong die gaat trillen als er lucht (wind) langs geblazen wordt. Dus te vergelijken met het rietje in een klarinet of hobo. Dit ter onderscheid van de zgn. labiaalpijpen: daar wordt de lucht gespleten, zoals bij een scheidsrechterfluitje. Ook het orgel van de Martinuskerk (een kleine 1100 pijpen) komt van orgelbouwer Gradussen. Het werd in 1890, een paar jaar na de bouw van de Martinuskerk (1875), in de kerk geplaatst. Als organist Marcus Bergink over ‘zijn’ orgel vertelt doet hij dat met liefde in zijn stem. Qua mogelijkheden komen beide orgels aardig overeen, maar ze zien er van de buitenkant héél anders uit. Is het Walburgisorgel één grote kast met een ingebouwde speeltafel, bij het orgel in de Martinuskerk staan de grootste pijpen in twee kasten aan weerszijden van het grote raam in de gevel van de kerk. Daartussenin een reeks prachtige pijpen die echter bijna geen van allen een functie hebben. “Het zijn sierpijpen, alleen voor het oog”, verduidelijkt Marcus. De speeltafel staat los van het orgel, waardoor de traktuur een ingewikkelde bedoening van kabels en stangen is geworden. Het orgel staat er vanaf het begin, nagenoeg onveranderd. Het heeft in de oorlog weinig te lijden gehad. De gebroeders Gradussen waren oorspronkelijk meubelmakers, wat nog te zien is

‘Zo groot en robuust als orgels ogen, het zijn uiterst gevoelige instrumenten.’ als je het indrukwekkende en robuuste binnenwerk en de prachtige houtversieringen aan de buitenkant van het orgel bekijkt. Marcus verzorgt het onderhoud zelf, al doet hij één keer per jaar het grote stemwerk samen met een orgelbouwer. Hij vertelt: “Laatst bleef er een toets hangen, jammer genoeg ergens achterin het orgel. Ik moest er kruip-door, sluip-door doorheen: ik voelde me net een automonteur, zo op mijn rug. Toen kreeg ik écht bewondering voor orgelbouwers!” Minder indrukwekkend, maar zeker zo mooi is het kleinste orgel, het Mennesorgel, in de OLV Visitatiekerk in Velp. Het stamt uit 1843 en is afkomstig uit Westkapelle. Het is al het 3e orgel van de kerk. “Een prachtig orgel, klein, maar met zijn ene klavier uiterst fijnzinnig te bespelen,” aldus organist IJsbrand ter Haar. “Jammer dat het wat ongelukkig op het priesterkoor staat: ik moet oppassen dat ik het Trente Plus-koor dat ik begeleid niet

weg blaas.” Het op een na grootste orgel van Arnhem (alleen dat van de Eusebius is groter) is te vinden in de gesloten H.Hartkerk. De speeltafel was vóór in de kerk, het orgel, uit 1942 (van orgelbouwer Pels en van Leeuwen) achterin. Modern van aanzicht, maar ook technisch met de meeste mogelijkheden van alle orgels. De speeltafel, met allerlei ‘speelhulpen’ wordt electrisch aangedreven, het orgel zelf pneumatisch bediend. Het is het enige orgel met een apart zwelwerk: een deel van het orgel staat in een kast, waarvan de deuren kunnen worden geopend, zodat het geluid kan aanzwellen. “Dit orgel verdient het niet om hier te blijven staan”, vindt IJsbrand die er twaalf jaar op speelde. Zijn wens is uitgekomen: het orgel ligt nu gedemonteerd op het oksaal van de OLV Visitatiekerk. Nu de financiën nog voor het opnieuw opbouwen. Maar daarover hoort u ongetwijfeld in de toekomst meer. •

WijnPers 7 -2013 15


Arnhem Arnhem Doetinchem Doetinchem Dinxperlo Dinxperlo Bel voor

de advertentiemogelijkheden met het secretariaat van Sint Eusebius­ parochie 026 442 45 67

Of Ofhet hetnu nugaat gaatom omeen eenwoonhuis, woonhuis,een eenutiliteitsgebouw, utiliteitsgebouw,een eenbedrijfspand bedrijfspandofofgebiedsontgebiedsontwikkeling… wikkeling…bouwen bouwenisishet hetwaarmaken waarmakenvan vaneen eenambitie, ambitie,het hetrealiseren realiserenvan vaneen eendroom. droom. M MaaaBUREAU ar rbboouuwweennisisooookkeeeennccoommpplelexxppro rocceess..AAlllelesstatappppeennddaaaarirnin- -oonntw twikikkkeelelenn,,oonntw tweerp rpeenn,, bboouuwweenn,,eexxpploloitietererenn,,oonnddeerhrhoouuddeenn- -bbeeppaalelennuuitieteininddeeliljikjkssáámmeennhheet tssuucccceessvvaanneeeenn bouwproject. bouwproject.Bouwen Bouwenisisdaarom daaromméér, méér,de deKlaassenGroep KlaassenGroepbiedt biedtuudie diemeerbouwwaarde. meerbouwwaarde.

OKTOBER 2010 OKTOBER 2010

uitgave nlijke nlijkeuitgave gezame eengezame s sisiseen Wijnper De DeWijnper rdrd Wijngaa DeWijngaa e eDe Parochi R.K.Parochi ieieenenR.K. sParoch sParoch Emmau R.K.Emmau van vanR.K.

We stellen ons graag De aan voor! DeuWijnPers WijnPers

R.K. R.K.Parochies Parochies Home-Care is een erkende reguliere thuiszorgorganisatie. Magazine Magazinevan van Emmaus Emmaus&&De DeWijngaard Wijngaard Wij leveren persoonlijke verzorging, begeleiding, verpleging & medisch specialistische verpleging in het Met Met De De Wijnpers Wijnpers informeren informeren werkgebied Arnhem-Zuid. we we uu 88 keer keer per per jaar jaar over over de de Uit de resultaten ons extern gehouden tevredenheids activiteiten activiteiten van van RK RKvan Parochie Parochie blijkt datEmcliënten onze zorgverlening erg De Deonderzoek Wijngaard Wijngaard en en de de Emwaarderen. Kenmerken mausparochie. mausparochie. Daarnaast Daarnaastwaarin we volgens cliënten uitspringen zijn: flexibiliteit, geen wachtlijsten en vooruitstrevende bereiken bereiken we we veel veel mensen mensen die die zorgverlening. anders anders niet niet zo zo gauw gauw in in de de kerk kerk komen. komen. De De Wijnpers Wijnpers isishart contact op met Home-Care Neem dus met een gerust dus dus een een belangrijk belangrijk middel middel of geef bij het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) Home-Care om om mensen mensen bij bij de de kerk kerk te te als voorkeursaanbieder op. Draag Draag betrekken. betrekken. Maar Maar die die missie missie de de Wijnpers Wijnpers kost kost ook ook geld. geld. een een warm warm NR. 7 NR. 7

Plaats dan uw advertentie in De WijnPers!

Heeft u behoefte aan Verzorging of Verpleging Draagt Draagt uu ook ook bij bij aan aan dit dit blad? blad? bij u thuis?

Arnhem Arnhem- Velp - Velp- Rozendaal - Rozendaal

JAARGANG 6 JAARGANG 6

Draagt u RK Parochie Sint Eusebius een warm hart toe en wilt u 10.000 huishoudens bereiken in de omgeving Arnhem, Velp en Rozendaal?

Tevens zijn wij op zoek Daarom Daarom vragen vragen we we iedereen iedereen naar enthousiaste gende die die De De Wijnpers zor VerWijnpers IG / toedraagt, Niv 3-Vhart een een warm warm hart toedraagt, om om minimaal minimaal Verpleegkundigen

www.emmauswijngaard.nl www.emmauswijngaard.nl

hart hart toe! toe!

  15,00 15,00 over over te te maken. maken.

Minder Minder mag mag en en meer meer natuurlijk natuurlijk ook. ook. Niv 4!

030 - 230 25 30 | info@b24h.nl | www.bureau24h.nl www.klaassen.com www.klaassen.com

Dat Dat kan kan naar naar gironummer gironummer 9188838 9188838 t.n.v. t.n.v. Par. Par. De De Wijngaard/ Wijngaard/ De De Wijnpers Wijnpers te te Arnhem. Arnhem.

T 026-3792261 • www.Home-Care.nl • E home-care@hotmail.com


Wijnpers nr.7 - 2013