Issuu on Google+

nextfestival.wordpress.com dagkrant le journal

3

#

27.11.13

De NEXT edities volgen elkaar in een razend tempo op. Na zes jaar is het festival uitgegroeid tot een begrip dat tot ver buiten de grenzen van de Eurometropool weerklinkt: een fijne selectie van hedendaags podiumwerk, stuk voor stuk af en straf, met oog voor de grootmeesters van vandaag en een neus voor die van morgen. In deze zesde editie ontdekt u doorheen 32 producties de polsslag van het internationaal theater, nu eens confronterend, dan weer troostend schoon. Meer dan ooit presenteren we die op diverse locaties in de Eurometropool. Niet langer enkel in Villeneuve d’Ascq, Rijsel, Kortrijk, Doornik en Valenciennes, maar ook in Armentières, Ieper, Tielt, Péruwelz, Komen, Waregem en Moeskroen. Elke dag posten onze NEXTreporters hun verslagen en fotoreportages op dezen blog en krant, zo leert u het festival ook eens van achter de schermen kennen.

Be NEXT !

En à peine six années d’existence, NEXT est devenu un événement artistique repéré bien au-delà des « frontières » de l’Eurométropole pour l’exigence de sa programmation dans le domaine des Arts de la Scène contemporaine. Celle-ci offre à la fois un regard sur de grands artistes déjà reconnus, tout autant qu’elle s’efforce de repérer et présenter ceux de demain. La sixième édition du Festival vous propose de découvrir les grands artistes visionnaires et les meilleurs spectacles qui font battre le pouls de la création internationale à travers 32 productions, parfois dérangeantes, parfois rassembleuses, mais nous l’espérons mémorables pour chacun. Nous élargissons notre scène à toute l’Eurométropole ; de Villeneuve d’Ascq, Lille, Courtrai, Tournai et Valenciennes, nous vous emmenons à Armentières, Ypres, Tielt, Péruwelz, Comines, Waregem et Mouscron. Chaque jour, nos reporteurs parcourent le festival pour vous. Allez voir leurs photos et articles sur le blog et retrouvez-les dans cette version papier disponible dans les différents lieux.

Be NEXT !


NEXT 2013 reporters

jade

henri

Présentation de moi-même :

Antoine, 21 ans. Lille.

Cécilia Musin, 23 ans, je suis passionnée par l’art en général, le surréalisme en particulier. J’aime la lecture, surtout les livres qui ont des titres à dormir debout (par exemple : « L’influence de l’odeur des croissants chauds sur la bonté humaine » ou « Pourquoi les femmes tournent leur alliance et les hommes se grattent l’oreille ? »). Romans d’humour noir, bouquins de sociologie... je n’aime pas lire ce que tout le monde lit. Pour les films, je n’aime pas voir ce que tout le monde voit (pas pour rien que j’ai un job étudiant dans un cinéma d’art et essai montois). Par conséquent, je trouve qu’il est triste de se ranger dans les pantoufles de tout un chacun et penser comme tout le monde. Ainsi, sortez les fourches … Je n’ai pas aimé The Big Lebowski (Oh la vilaine  !). Mais par contre, j’aime beaucoup les chats. Je suis pardonnée ?

A soif de savoir et de culture, j’évolue dans une constante découverte de l’art sous toutes ses formes.

cécilia

Musicien à mes heures perdues, la musique et l’art visuel sont mes fondations pour la construction de ma vie. Le Next est pour moi une des briques qui fera que ma vie sera maçonnée solidement. Pour terminer, voici une citation qui résume tout : ‘nous tentons d’oublier que nous sommes des animaux, mais la nature nous le rappelle. Parfois cruellement.’ antoine

30


15+16.11

theatre of nations moscow & thomas ostermeier ‘Miss Julie’ la rose des vents villeneuve d’ascq

31

sur un plateau, tournant qui plus est, cette scène de figuration a demandé un important travail en amont. Les douze jeunes gens sélectionnés viennent de tous horizons. Tous comédiens dans l’âme, certains le sont aussi dans la vie. Ils durent apprendre rapidement, guidés par l’assistante à la mise en scène de Thomas Ostermeier. Les déplacements sur scène étaient pré-établis, il s’agissait de se rapprocher au plus près de la création originelle. On pourrait penser que ce ne sont pas des rôles de composition ou qu’il n’est pas nécessaire de penser pendant ce court passage. Mais il ne suffit pas de danser ! L’assistante à la mise en scène, traduite simultanément par une interprète (du russe au français), a dressé les portraits de chaque personnage. Une aide précieuse pour les figurants. Ainsi, le corps et l’esprit sont habités par une conscience collective mais aussi individuelle. Chacun a son parcours. La notion de direction d’acteurs prend alors tout son sens. Reste à suivre cette direction pour un résultat final délirant et hypnotique. Une fois insérée dans la pièce, la scène de figuration prend une nouvelle dimension, une autre couleur. L’œil du spectateur est surpris puis s’attarde, cherche à déceler des visages malgré la lumière stroboscopique. La soirée se termine, les deux comédiens principaux remontent sur scène. Un vent de folie est passé. Figurer c’est être présent sur scène comme un paysage, silencieux mais signifiant. Ils sont le décor et leurs corps parlent ! margot b.


16.11

pierre droulers / charleroi danses ‘Soleils’ maison de la culture tournai

Essai1#Spontanéité © jade t.

32


20.11

guy cassiers & dominique pauwels / toneelhuis en lod muziektheater ‘MCBTH’ maison de la culture tournai

des mots en néerlandais sont projetés sur des planches en bois agencées à l’horizontale et entre lesquelles on a laissé des interstices. Au fur et à mesure qu’apparaissent les mots, des bruits dérangeants viennent les ponctuer. Ce bruit, ou plutôt ce fracas, pour tenter de le décrire, est entre celui d’un monstre venant des entrailles de la terre et celui d’une machine métallique terrifiante, gigantesque. A force, cela fait penser à une voix, et pour cause ce boucan du diable représente en réalité la prédiction des sorcières à Macbeth, revenu victorieux de la bataille entre l’Ecosse et la Norvège, et à Banquo. Tous deux étaient là debout dans le noir, devant les planches de bois tandis que le texte défile derrière eux.

33

Au début, j’avais du mal à rentrer dans le spectacle, les surtitres ne favorisant pas l’immersion. De plus, j’ai eu tendance à ne pas adhérer au jeu statique des acteurs. Clairement, ce qui pour moi apporte du dynamisme est la projection de textures visuelles sur les planches en bois qui faisaient office de toile de fond. Mais, lorsque Macbeth est de plus en plus rongé par les remords de son crime, j’avais l’impression que les personnages se fondaient pour ne faire qu’un avec les images projetées. Autrement dit, les acteurs n’étaient pas plus important que les effets visuels et inversement. Il y avait donc une véritable évolution entre les projections de départ qui servaient simplement de décor à l’action ou venaient la souligner, et les projections finales qui représentaient d’avantage l’intérieur, la psychologie des personnages dévorés par leurs tourments. En outre, au fur et à mesure que le spectacle progresse, les images devenaient de plus en plus pittoresques, organiques, terrifiantes et sublimes. Cette progression était doublée par l’évolution physique des planches de bois dans l’espace qui s’avançaient de temps à autre sur le devant de la scène, ébranlant au passage d’autres planches au sol. Ce mouvement avait pour effet de réduire l’espace dans lequel les acteurs évoluaient. Personnellement, j’ai trouvé ce procédé oppressant, au point que j’avais l’impression d’être autant prise en étau que Macbeth. La scénographie venait donc appuyer la narration. On peut notamment retrouver cette notion de progression en ce qui concerne les costumes. Prenons l’exemple de Lady Macbeth. Au début elle est vêtue comme une mariée, une belle robe blanche avec un voile sur la tête. Lorsqu’elle devient complice de l’assassinat du roi par Macbeth, sa robe devient dualité : noire et blanche. Une fois reine, elle change encore de costume affichant cette fois les couleurs noires et jaunes pour finalement porter un costume totalement noir, représentant l’antithèse absolue de la robe de départ. Par ailleurs, une atmosphère fantomatique est très présente et pesante. On a vraiment l’impression d’être emmené dans un autre monde qui en l’occurrence pourrait être celui de l’au-delà. Tout nous le laisse croire, que ce soit le son (la musique de Dominique Pauwels, le chant grégorien des sorcières, le bruit des planches de bois qui craquent), les acteurs (leur jeu machiavélique au travers duquel ils étaient amenés à chuchoter mais aussi leur ombre portée sur l’écran très graphique et définie mais entourée d’un halo de lumière vaporeux) ou les projections (les textures brumeuses abstraites, qui par un effet de pseudo 3D avaient tendance à ressortir et dans lesquels on pouvait apercevoir des spectres, des têtes humaines, des crânes). Finalement, ce qui est le plus intéressant dans ce spectacle c’est la manière dont est rendu riche l’utilisation d’un matériau pauvre (des planches de bois) via les images projetées. La progression physique de ce décor dans l’espace constitue en outre un élément singulier et efficace. Les acteurs sont loin d’être mauvais mais pas toujours mis en valeur. De cette représentation on retiendra : le côté très visuel voire spectaculaire et l’atmosphère à vous glacer le sang ! coralie l.


Goed is kwaad en kwaad is goed Met deze woorden beginnen Het Toneelhuis’ MCBTH. Nee, dit is geen typfout. De klinkers worden uit de titel weggelaten ter expressie van de gekheid die het stuk naar voren schuift. Letterlijk, gezien een ingenieuze vondst de achterwand van het decor naar voren doet komen. Macbeth krijgt letterlijk minder speelruimte en wordt bevangen door zijn eigen gekheid. Besmettelijk voor het publiek, dat wel, aangezien je de zaal verlaat met een hoofd dat even op hol is gebracht als dat van het hoofdpersonage. Het stuk vangt aan met drie schrille pianoakkoorden. De klanken snijden door je heen, en laten een deel van hun gedestabiliseerd timbre in je achter, dat zich uit in het kippenvel op je armen verschijnt. Iedereen kent intussen wel het klassieke Shakespeareaanse verhaal. Drie heksen voorspellen Macbeth dat hij ooit koning zal worden. Zijn vrouw vindt dat dit sneller moet gebeuren. Macbeth vermoordt de oude koning. Macbeth vermoordt zijn beste vriend. Macbeth vermoordt daarna iedereen. Zijn vrouw wordt gek. Ze sterft in zijn armen. Macbeth blijft vechten met de moed der wanhoop. Hij wordt verslagen en gedood. Originele tragiek Het tragische verhaal van MCBTH onderscheidt zich van eerdere interpretaties en uitvoeringen omwille van enkele erg originele vormelijke aspecten. Allereerst krijgen de drie heksen een heel andere dimensie in dit stuk van regisseur Guy Cassiers en Dominique Pauwels. In plaats van te investeren in grimage en oude vodden als kledij, koos hij ervoor om de zangkunsten van VOCAALLAB aan te werven, die de enerzijds de voorspellingen brengen in een onheilspellend operagezang, maar anderzijds meezingen op de tonen van de gekheid die zich langzaamaan van Macbeth meester maakt. Ze zijn gehuld in kledij die aan lijkwaden doen denken. De dood is alom aanwezig in dit stuk, niet zo verwonderlijk, aangezien MCBTH rondom het woord ‘moord’ schijnt te zijn geschreven. En dat moorden, dat brengt enkele

gevolgen met zich mee. Het decor van het stuk wordt herdefinieerd in dit stuk. In plaats van een statische achterwand te kiezen, kozen Cassiers en Pauwels voor een houten muur, die telkens wanneer Macbeth een moord pleegt, dichter schuift. Het gevolg is dat hij zowel letterlijk als figuurlijk minder plaats krijgt voor zijn moorden, bevangen in zijn eigen gekheid. Het feit dat er op deze houten wand hallucinante beelden geprojecteerd worden, vergezeld door een uitstekende belichting, dragen alleen maar bij tot de algemene gekheid van het stuk.

acteerprestaties, originele vormgeving, die beiden volledig tot hun recht komen op de schrille tonen van de muziek. De kunsten van Cassiers en Pauwels worden nogmaals bewezen met de vertolking van dit hoogstaand spektakel, waar weinig aan op te merken valt. Goed is kwaad en kwaad is goed, dat zeker, maar als we deze baseline volgen, dan zouden we kwaad moeten worden na dit stuk. Dat is zeker het geval niet. Ontroerd, dat des te meer. yarreth p.

Licht en donker De originele personages uit het stuk van Shakespeare worden wel vaker als zwart-wit bestempeld. Deze uitspraak vormde voor Tim Van Steenbergen inspiratie bij het ontwerpen van de kostuums. Eenvoudige, zwart-witte stoffen vormen de aankleding van de acteurs. Dit klinkt misschien simpel, maar aan de hand van een erg professionele belichting en verschillende kleurlenzen worden ze al snel ingekleurd. Bloedrood na een moord, vurig geel bij een opborreling van gekte. Dit, vergezeld door de extreem puike acteerprestaties, zorgen ervoor dat je ogen aan de scène gekluisterd worden en je je automatisch afsluit voor alles daarbuiten. Schreeuwende tirades, emotionele uitspattingen en wervelende discussies. MCBTH heeft ze allemaal, dus dit stuk op een overtuigende manier brengen, is een niet voor de hand liggende taak. Daarom dat Cassiers en Pauwels op zoek gingen naar een topcast, die ze vonden in Tom Dewispelare en Kathy Dammen. Zij vertolken respectievelijk Macbeth en zijn Lady, en weten deze op een beklijvende manier neer te zetten. Ook Vic De Wachter, Kevin Janssens en Johan Van Assche passeren de revue, en brengen hun personages zoals je dat nog nooit eerder gezien hebt. Overtuigd, origineel en met een eigen identiteit. Drie kenmerken die op het hele stuk van toepassing zijn. Gestoord MCBTH is zonder twijfel een stuk dat je niet onberoerd zal laten. Sterke

34

© kurt van der elst


35

tournai, en avant route !

MCBTH

Est-ce l’effet de la neige qui a commencé à tomber ? Beaucoup de gens se pressent à La Rose des vents ce mercredi, moi qui croyais avoir de l’avance. Plusieurs spectacles se jouent en fait le même soir, petite salle, grande salle. Quant à moi je ne fais que passer, m’inscrire sur la liste de la navette pour la Maison de la culture de Tournai. La Belgique, déjà le voyage et j’attends le bus. Ce soir l’Ecosse en néerlandais ; Macbeth par Guy Cassiers. En entrant dans le car, c’est déjà le comptage. Le décomptage, tout le monde est sur la liste, des absents, des imprévus ? Tournai, ce n’est tout de même pas la Lune. Moins d’une heure, et encore c’est trop quand il n’y a pas de circulation. Françaisbelge, vraiment des voisins de proximités. Le noir tombe vite ces temps-ci et il est même difficile de rencontrer son voisin. La mienne, studieuse a pris de la lecture ; je la laisse à ses devoirs. Un dernier sms pour la route, à la question tu vas voir quoi ? MCBTH. Toute voyelle abolie, le nom de la pièce comme une abréviation et je n’y avais pas prêté attention. Je te rappelle plus tard. Le spectacle n’est pas encore commencé, mais portable en poche, c’est déjà la Belgique. Autre pays, autre réseau. A l’heure du Next, néon rouge triomphant dans le hall de la Maison de la culture nous semblons pourtant sur la même longueur d’onde. Nous ne sommes pas aussi nombreux au retour qu’à l’aller. Pourtant personne n’est resté au bar. Deux personnes, qui sont rentrés par leur propre moyen. Il faut bien malgré tout une dernière : nous attendons, sans vraiment nous en rendre compte. Peut-être la nuit plus avancée, ce spectacle vu en commun, le bus se fait plus intime. On n’allume presque plus les lumières, trop violentes pour les yeux. On discute seulement, sans bien se voir. « J’aime bien » ne suffit pas, c’est pour les chiens ; pour le théâtre c’est autre chose. Bien d’autres mots à dire…

Macbeth, MCBTH : l’essentiel reste dans les consonnes. De la même façon Guy Cassiers pour son adaptation de Shakespeare a fait un travail d’épure, a resserré l’intrigue et s’est concentré sur les personnages centraux, sur Macbeth évidemment. Un personnage complexe dont le metteur en scène fait le meneur de jeu. Un jeu d’intrigue pour le pouvoir bien sûr, l’ambition de Macbeth mais surtout un jeu de rôle où Macbeth-roi est dévoré par la peur et la folie. MCBTH se joue comme à huis clos. La présence d’un mur à l’horizon, qu’il est impossible de franchir participe à cette impression. Pourtant ce n’est pas vraiment un mur, fait en lamelle de bois, on pense plus facilement à des volets, des stores. Des stores occultés en permanence qui ne permettent pas de voir le fond de scène, un extérieur possible. Dans cette espace unique, au besoin landes ou châteaux écossais, Macbeth est comme emprisonné, victime de sa propre intériorité. Sous étroite liberté, surveillé, MacBeth sombre peu à peu dans la paranoïa. Et un jeu complexe de lumière et de vidéo se met en place. Sur le mur, cet horizon, sont projetées des images comme éléments de décors, des couleurs, des motifs comme autant de sentiments ambigüs. La tentation, la résistance morale, l’ambition, le remord, la gloire, la paranoïa. Voilà les déchirements de Macbeth, ce héros de théâtre qui pour avoir le trône est pris d’une frénésie meurtrière. L’imagination du personnage trouve sur ce mur un espace d’expression sans limite et les rêves de grandeur de Macbeth s’y étalent dans toute leur démesure, leur folie. MCBTH, toujours la tragédie de Shakespeare, au fur et à mesure que l’étau se resserre. Lady Macbeth s’étouffe dans ces robes de tulles, de plus en plus grande, de plus en plus noire à mesure qu’elle devient reine, et pleine de remords. Quant à Macbeth sa scène se réduit à mesure que le mur et le temps s’avancent contre lui. Comme un feu sur les planches, le sol semble se dérober sous ses pieds

et ni le pouvoir acquis ni sa raison enfuie ne parviennent à le ramener sur terre. Il attend de voir que la forêt de Bindam se mette en marche. La musique s’élève presque en continue dans cette pièce, l’appel des sorcières, les trois fatales. Le chant de Lady Macbeth tout d’abord si séduisant quand il propose la couronne au prix du meurtre, puis si désespéré comme elle n’arrive pas à se laver les mains de tout ce sang… Avec la vidéo, la musique crée une atmosphère lourde de sous-entendus. Dans les bruits et la fureur de cette machinerie, on ne peut que se souvenir avec le sinistre héros écossais que la vie ne signifie rien. MCBTH, maudit Macbeth. Homme qui se rêve roi quand il ne tient qu’à un coup de poignard d’arriver sur le trône. Personnage qui se réveille pour constater le meurtre qu’il a prémédité et qui baigne dans le sang. On s’attache dans cette pièce au cauchemar de Macbeth, à sa nuit sans fin, alors qu’au loin les échos de la colère et de la révolte grondent. Premier et dernier roi de sa lignée, il ne lui reste plus qu’à attendre le jour… henri g.


Guy Cassiers nous dépeint le portrait intimiste d’un Macbeth flirtant entre illusion et réalité. Retour introspectif au texte de Shakespeare, épuré pour mieux pouvoir se faire entendre. Un traitement du texte en scène tout particulier permet au spectateur de s’immerger et de trouver écho aux mots du dramaturge. Des sons lourds et graves résonnent jusqu’à nous faire trembler, la tragédie opère… Aux résonnances du texte se mêle l’opéra envoutant des sirènes de la nuit, qui poussent Macbeth aux pires des scénarios. La personnification de ses tiraillements intérieurs, de ses doutes, de ses ambitions, permet au spectateur une nouvelle interprétation de la pièce. Les projections vidéographiques renforcent l’idée d’une mise en scène onirique, où les doubles numériques des protagonistes ne seraient que la catharsis de leurs projections mentales. L’ensemble scénographique évolutif au plateau, mène à mal les personnages, et entretient une atmosphère désespérée et claustrophobique tout au long de la pièce. L’utilisation de costumes illustrant la dualité compromet la complexité des rapports de pouvoirs et d’ambitions. L’utilisation du plateau, les jeux d’entrée et de sortie de scène, conservent un peu trop les règles d’un théâtre conservateur, tiré à quatre épingles. babette g.

dans la salle. Les gens sont accrochés à leur fauteuil. Les protagonistes commencent à parler, l’aspect visuel de cet immense mur de bois change. Il changera de nombreuse fois durant le spectacle. Plus fort encore : au plus Macbeth s’emmure dans sa folie, au plus ce mur avance, dans le fracas des planches du parquet. Traduction visuelle du malaise qui donne une nouvelle dimension au texte de Shakespeare. La folie de Macbeth est à son paroxysme. Fin de la pièce. Le public applaudit fort mais ne sourit pas. Est-ce comme cela que l’on sait qu’une tragédie a plu ? cécilia m. assise dans la salle, parmi tant d’autres anonymes, je perçois une ambiance tout à fait particulière. C’est vrai qu’il y a de quoi être excité. Je ne parle pas de la neige qui tombe pour la première fois cet hiver, même s’il faut bien l’avouer, c’est fort joli. C’est que la version de Macbeth que je m’apprête à voir est en néerlandais et que tout commence déjà dans la salle. Ça parle anglais, néerlandais et français en attendant que les comédiens entrent en scène. Le public est des plus variés ! On y trouve des fiers représentants du troisième âge qui révisent leurs classiques, des groupes d’étudiants (pour leur cours de néerlandais peut-être), des bourgeois bohêmes qui s’essayent au Next Festival… Et vos fidèles complices, bien sur ! Devant nous tous, une scène bouchée. Drôle d’adjectif, je l’admets mais il faut voir : un mur de planches grises. La lumière décroît, le mur se lève comme par enchantement. Une scène impressionnante   : à la verticale, à l’horizontale, des planches de bois bien rangées. Un décor surprenant qui ne finira pas de glacer le sang. De la musique, des dissonances, des effets visuels, des voix. Trois sopranes voilées jouent les fantômes, avec leur voix lancinante. Les premiers échanges sont des plus atypiques : deux personnages font face au public, ils ne parlent pas. Leur dialogue est traduit par des notes maladroites sur un piano. Les surtitres transcrivent cette étrange discussion. Du Shakespeare ! Silence

36


19+20+21.11

half straddle / tina straddle ‘Seagull (Thinking of you)’

la rose des vents villeneuve d’ascq

37

orane l. & chloé g. © ilan bachrach


20+21.11

cie gisèle vienne ‘The Pyre’

la rose des vents villeneuve d’ascq une scène, un tunnel lumineux et multicolore, imprévisible, comme des flashes ininterrompus et inattendus. Une musique électronique aux intensités variables. Une boîte de nuit ou une scène futuriste ? Le décor n’est que sensations, au travers duquel se dégage une atmosphère inconfortable et oppressante. Une plongée hypnotique, dans laquelle nos yeux ne peuvent se détacher du langage corporel ensorceleur et épileptique de la danseuse. Un jeu avec nos nerfs, notre psyché et nos sens par des effets sonores et lumineux. Du début à la fin de la représentation, ce n’est qu’un passage du calme et de la lenteur, peut-être même de la délicatesse, à une tumultueuse tempête, une montée en puissance au travers de laquelle nous nous trouvons impuissants et totalement gouvernés par les vibrations de tout notre être. En tant que spectateurs, nous vivons tout autant l’expérience que l’artiste. L’horreur, la violence et la mort. Une représentation inattendue et prenante à vivre. orane l. & chloé g.

mélangez de la musique de film d’angoisse assourdissante à en faire trembler les sièges, des lasers lumineux dignes d’un trip psychédélique (et clairement pas adaptés à quelqu’un d’épileptique), et une jolie danseuse blonde qui semble possédée et s’anime d’une manière non naturelle, vous obtenez The Pyre de Gisèle Vienne, un spectacle très étrange et spectaculaire. La pièce offre de multiples lectures ainsi que le petit livre offert au début du spectacle, qui ne nous aide pas à comprendre la narration mais en fait ressortir le drame muet et le malaise qui s’y déroulent. Je n’aurais décidément pas d’avis définitif sur cette performance, je ne l’ai pas aimé mais je ne l’ai pas détesté non plus, j’en garde juste le souvenir d’une pièce à la fois angoissante, fantomatique, avec un corps électrique et une esthétique futuriste. marie p.

38


20+21.11

zachary oberzan ‘Tell me love is real’ budascoop kortrijk

39

kortrijk. Next festival. Woensdagavond, veel te vroeg zijn we op post! Klokslag half tien worden de deuren geopend voor een totaal onbekende wereld. De wereld van Zachary Oberzan!

Zijn aangrijpende autobiografie wordt verweven door helden, zoals Bruce Lee, Gainsbourg, Houston en nog vele andere, die hem de weg wijzen naar de zin van het leven, denk ik!

Een kleine, nog ietwat kille zaal, groot scherm, een rechthoekig houten podium laag bij de grond en een microfoonstatief. That’s it? De voorstelling begint nogal mysterieus en het is voor mij dan ook moeilijk om de gevarieerde stukjes in elkaar te puzzelen. Is dit realiteit of dan toch fictie…..? Tot ik plots in een wervelende theatervoorstelling beland en ik mij probeer in te leven in zijn eigen wereldje. Zijn wereld waarin hij hunkert naar liefde.

Op zijn levensweg krijgt hij de symboliek mee om te vechten in het leven. Symboliek staat volgens mij zeer hoog aangeschreven in het stuk. Er wordt vooral met de kleuren geel en zwart gewerkt. Geel, de kleur van licht en leven maar ook van het analytisch denken en de positieve associaties met zwart geven ons een nieuw leven, hoopvolle verwachting….. Na heel wat geestelijke arbeid kan ik toch een aantal linken vinden.

Uit het niets verschijnt deze grote entertainer vooraan en gaat op een toonkunstige manier in dialoog met het scherm. Prachtig! De huiveringwekkende muziek blaast me af en toe van mijn stoel om terug mijn aandacht te krijgen. Beelden wisselen elkaar af met interviews, gedichten en verhalen. Deze gedichten herhalen zich in een song die hij voor ons brengt.

Ik heb er enorm van genoten en ik vind dit stuk zeker een verrijking voor dit festival en voor de innerlijke persoonlijkheid van de mens.

De lichteffecten doen mijn ogen afdwalen naar deze heer in maatpak die op een intrigerende manier het publiek doet genieten. Dan weer vliegt hij als een blok energie in zijn Bruce Lee pakje om verder te gaan met zijn publiek. Zitten er tussen het publiek ook acteurs? Kan best, dit is geheimzinnig! Nog meer….., hij zingt samen met ons een duet à la karaoké, waar ik met volle teugen van geniet. Humor, tragedie en vooral levensdoelen zitten in dit stuk verwerkt. De humoristische toets is het telefoongesprek met JeanClaude Van Damme. Geniaal!! Het lijkt wel of ik in een vicieuze cirkel ben beland met de verschillende persoonlijkheden die ik op het scherm waarneem. Wanneer ik dit vanuit de ogen van onze entertainer bekijk vraag ik me af of ik op zoek moet gaan naar ons innerlijke...?

Horen, zien, zingen en eventjes laten bezinken. Zo krijg je deze puzzel volledig in elkaar. Een echte aanrader dus…!! marianne c.


20+21+22.11

collectif impakt ‘Blackbird’

centre culturel mouscron blackbird: bijzonder beklijvend Het was een gewaagde keuze van het Luikse Collectif IMPAKT om voor hun eerste productie aan de slag te gaan met Blackbird van David Harrower. Uitpakken met tekstueel theater pur sang in tijden waarin beelden in onze cultuur en het theater overheersen, vraagt een uitermate groot vakmanschap. De toeschouwer wordt in Blackbird meegezogen in een emotioneel geladen dialoog, waarin de nadruk klaarblijkelijk op de tekst ligt, maar enkele subtiele details het geheel verrijken. Bovendien bijzonder beklijvend. Alex heet nu Paul, haar naam is nog steeds dezelfde gebleven. Paul woont ver weg van het verleden, zij nog steeds op dezelfde plek. Na vijftien jaar gaat ze de confrontatie aan. Ze stapt op hem af op zijn werk. Ze heeft vragen. Als kind werd ze door Alex verleid, of verleidde zij Alex? Als toeschouwer worstel je constant met het dilemma wie eigenlijk gelijk heeft en naar wie je sympathie gaat: de dominante twintiger of de beredeneerde vijftiger? Afgezonderd in een grauwe personeelsruimte met metalen deur komt het gesprek op gang. De sfeer is kil en gespannen. Zij smijt met verwijten en frustraties uit het verleden, hij leeft in het reine heden, blijft stoïcijns kalm en richt zijn blik voortdurend naar het publiek. Echter verandert alles naarmate het gesprek vordert. De emotionaliteit neemt een ommezwaai, wat gepaard gaat met een opkomend gevoel van nostalgie. De evolutie in de karakters van de personages doorheen het stuk zijn opmerkelijk en doordacht. Vooral bij Paul/ Alex, vertolkt door Jérôme Falloise (eveneens coregisseur), valt dit op. Hij zet een overtuigende acteerprestatie neer, waarbij hij evolueert van de koele Paul naar de licht melancholieke Alex. De toon van de vrouw blijft haast het hele stuk dezelfde. Dit sluit niet uit dat ook de acteerprestatie van Sarah Lefevre bijzonder overtuigend is, doch een ruw kantje heeft. De wisselwerking tussen de twee personages verloopt vloeiend, maar lijkt daardoor tevens sterk afgebakend. Dit geeft duidelijk blijk van hoe sterk Lefevre en Falloise op elkaar ingespeeld zijn, maar misschien nog meer van een vrij strakke regie. De toenadering van beide personages doorheen het stuk wordt zowel fysiek als verbaal geaccentueerd, veeleer zit het zelfs in een subtiele samenhang van beide. Blackbird is de afgelopen acht jaar door verschillende theatercollectieven onder handen genomen. Men koos daarbij steeds voor een herkenbare werkvloersetting met tafels, stoelen, wat rommel en afval. Collectif IMPAKT opteert echter voor een strakke omkadering, waarbij het subtiele gebruik van licht, decor en geluid voor de grote meerwaarde van dit overtuigd tekstueel theaterstuk zorgt. Er weerklinkt stille muziek gedurende het hele stuk, maar die valt pas echt op als de acteurs emotioneler worden. Ook de verlichting in de kamer, die wat doet denken aan

de lampen boven een verhoortafel, heeft een gelijkaardige functie: het lijkt gezelliger te worden wanneer de gemoederen op scène bedaren. Een uitwerking met een sterk oog voor details, die de toeschouwers verder doet kijken dan enkel maar naar de zware tekst. Hoewel in Blackbird de focus zeer sterk op de, weliswaar knap opgebouwde, tekst gelegd wordt, vormen de subtiele vormelementen de grote meerwaarde. De sterke regie- en acteerprestaties maken indruk en wekken nieuwsgierigheid naar meer van het nieuwe Collectif IMPACT. See them NEXT time? axel v. Industriel. Un mot qui décrit assez bien le décor de Blackbird. Une grande porte coulissante comme il y en a dans les entrepôts, des néons jaunâtres, des déchets, les marques du temps. Quinze années ont passé. Una était jeune, très jeune même, la dernière fois qu’ils s’étaient vu, quinze ans plus tôt. Alex en avait quarante et ils avaient eu une relation. Elle lui avait valu 6 ans de prison : la peine qu’on encourt quand on couche avec une fillette de 12 ans et que l’on prétend que c’est de l’amour. Una retrouve Alex pour une mise au point, une confrontation avec celui qui, des années auparavant, était son amant. Un oiseau de mauvais augure qui plane sur l’avenir des deux protagonistes, d’où le titre de la pièce peut-être. Dialogues tendus, émotions à fleur de peau, de la peau de l’autre. Alex et Una énoncent l’un et l’autre leur version des faits. Le procès a bien eu lieu il y a des années mais c’est le spectateur qui est juge le jour de la représentation. Quinze ans plus tard, avec le recul de l’âge, de la vie qui a continué, sans la pression des avocats, les versions s’édulcorent, se mélangent même parfois. Comment juger les actes passés, les passions évanouies, les visions des faits trafiquées par le temps et les sentiments ? Cette pièce de David Harrower joue sur l’ambigüité du début à fin. Il est difficile de démêler le vrai du faux, le fantasme de la réalité, la victime du bourreau. L’atmosphère de la pièce se façonne au fur et à mesure des minutes entre autre grâce à Wim Lots, qui crée la musique dans la salle, simultanément au jeu des acteurs. Les émotions qu’elle dégage sont donc taillées sur mesure, accordées aux réactions du public. Une technique qui marche ! Nous étions tendus, pendus aux lèvres de l’un puis de l’autre du début à la fin du spectacle. Blackbird est une pièce ambigüe et riche du jeu des acteurs, que le collectif IMPAKT a su s’approprier à merveille. Merci pour ce moment de théâtre. cécilia m.

40


22+23.11

akram khan company ‘iTMOi (In the Mind of Igor)’ schouwburg kortrijk

akram khan’s In The mind of Igor blaast je omver #iTMOi is een kameleon. Een beest van #Akram Khan

41

Daverende stoelen, en een publiek dat er doodstil bij blijft. Diepe bassen komen uit de speakers, terwijl alle ogen gericht zijn op het ritme dat de lichamen van de dansers eraan toevoegen. Rook wervelt uit de coulissen, één spot is gericht naar beneden en hult alles in een feeëriek licht. In een beperkt aantal tekens de impressie die Akram Khans jongste voorstelling In the mind of Igor (iTMOi) achterlaat beschrijven, is onmogelijk. Woorden noch beelden kunnen dit voldoende weergeven. Ritmisch, dat was het, een hele beleving. Een fenomenale beleving. Aanbidden en opofferen. Twee thema’s die doorheen de voorstelling voortdurend terugkeren. Enerzijds heb je het verhaal: een tovenaar vraagt een groep mensen om een offer voor een godin. De groep schuift haar jongste lid naar voren, maar één man probeert dat te verhinderen en offert uiteindelijk zichzelf op voor de godin, die door de rest van de groep op bijna agressieve manier aanbeden wordt. Anderzijds wordt dit alles gebracht op de tonen van Igor Stravinsky. Denk echter niet dat we hier over de klassieke muziek van de componist spreken. Nee, Akram Khan vroeg aan verschillende artiesten om een hedendaagse ode te brengen aan de Russische componist. Van elektronische beats tot een klassiek strijkkwartet, het hele muzikale gamma wordt opengetrokken tot een beklijvende symfonie waarmee Khan zijn respect voor de tot god verheven componist uitdrukt. En de dansers? Die offeren hun zweet, hun spierkracht hieraan op. Het gevolg is een innemende voorstelling die het publiek met zijn ritme, zijn slagkracht, weet te hypnotiseren. Gevolg: een van de meest spontane staande ovaties die de Kortrijkse schouwburg ooit gekend heeft. Hashtags Die reactie viel immers te verwachten. “het is een kameleon, het beest van #AkramKhan #iTMOI, een kameleon!”, twitterde iemand na afloop van de voorstelling. Het beschrijft precies van hoe je de voorstelling moet opvatten. Hoewel hierboven een verhaal omschreven staat, moet je daar niet teveel naar op zoek gaan. De betekenis van het spektakel gaat immers op in de gedachten van de mensen. Elk vertrekt met een eigen interpretatie, maar met het woord ‘fantastisch’ als raakvlak met de persoon waar hij of zij naast zat tijdens de show. Vooral de belichting en kostuums vallen onder de noemer ‘fantastisch’. Wervelende kleren die de bewegingen een extra dimensie meegeven onder een enkele spot dragen zeker bij aan het wauw-effect waarmee je de zaal verlaat. Ook de verschillende schaduwspelen waar de choreograaf gretig gebruik van maakt helpen je om jezelf in de voorstelling te verliezen. Goddelijke clash Akram Khan is een beest. Een goddelijke choreograaf die een goddelijke componist aanbidt in zijn voorstelling. De dansers worden naar voren geschoven, en verdienen samen met hun regisseur alle roem voor deze tentoonstelling. Een spektakel van de bovenste plank dat je niet loslaat. Een beleving. Een must. yarreth p. In the mind of Igor transpose l’imaginaire sonore de la composition au geste performatif lié aux arts visuels. S’armant des mêmes outils que sont la rythmique, l’intensité, la puissance, Akram Khan nous propose une interprétation personnelle de la musique de Stravinsky. S’opère alors une confrontation des genres, un mélange subtil de deux univers, une symbiose narrative qui n’est pas sans toucher le spectateur. L’émotion nait d’une esthétique sans surplus et d’une proposition chorégraphique intense et précise. La partition du mouvement des corps entraine une parfaite cohésion du groupe de performers. Chacun possède sa caractéristique et intervient à un temps donné, à l’image des notes d’une symphonie. Poésie des limites et dépassement de soi. Aujourd’hui encore : il faut danser à n’en plus pouvoir. babette g.


wat een verbazend begin voor die tentoonstelling van Akram Khan. Iedereen wordt geschrokken door een plotse gebrul. Akram Khan die veertig jarige choreograaf slaagt erin om ons aandacht onmiddellijk naar de scene te trekken. Deze zaterdag 23 november 2013 wordt ons lichaam doorgelopen door een bijzondere huivering. Een originele muziek bedacht door Nitin Sawhney, Jocelyn Pook en Ben Frost voedt nog meer emoties. Die show herinnert ons de bekende Igor Stravinksy met zijn topwerk, The rite of spring. Akram Khan heeft atltijd dat prachtig talent gehad om tegenstellingen uit te brengen. In iTMOi dat staat voor In the mind of Igor schept hij een wereld waar engelen en duivelen zich confronteren. Inderdaad, het decor wijst naar het vuur met de rode kleur en naar de goedheid met de witte kleur. Die onderscheiding is ook terug te vinden in de muziek. Er bestaat een afwisseling tussen geweldige muziek en klassieke muziek om terug naar vrede te komen. Ten eerste heeft het publiek de indruk dat hij vervoerd wordt in de Middeleeuwen. Op de scene staat er een priester die zich voorbereid om een offer aan te gaan. Een diepe rook valt de zaal binnen tegelijkertijd dan een danseres. De vrouw zal in offer gegeven worden. De betoverde priester engageert zich in een demonische dans waar geluid en geweld constant aanwezig zijn. Op dat moment verschijnt de groep die uit elf dansers bestaat en die aan die krankzinnigheid deelneemt. De wereld van de hel is geboren. Nu komen de engelen aan de beurt met een rustige muziek. Een vrouw met een enorme witte onderrok komt af en doet de demonen vluchten. Ze belichaamt de

goedheid en de schoonheid. Er volgt een verassende ballet. De constante afwisseling tussen geweld en stilte laat het publiek wat verward. Bovendien speelt de muziek een zeer belangrijke rol want heel wat verschillende muziektenten komen door elkaar en scheppen een soort van kakofonie. De dans is een tweede ziel en laat de genade voorkomen. Daarna komt er een wedergeboorte. De emotie van het publiek groeit tot aan het hoogtepunt. Akram Khan heeft de zotte idee om fantasie in die show toe te voegen. De vermoeide danseres onder de indruk van de duivel schenkt het leven aan een denk-

beeldig beest. De choreograaf toont aan dat bij totale uitputting de mens zijn limieten kan overtreden. Om die emotie weer te geven gebruikt Akram Khan wat humor en gekheid. Op een bepaald moment begint een danser op zijn hoofd te dansen. Alleen zijn zijn benen zichtbaar en die bewegen zeer traag. Deze visie doet men denken aan de tegenstelling tussen de engelen en de duivels. Het ballet is een schitterend trip in de wereld van de fantasie. Ten einde moet iedere lange reis naar dood komen. Het publiek bedwelmend door zijn emoties ziet de danseres stilletjes aan sterven. Zoals in iedere offer moet ze haar leven overlaten. Ze verdwijnt van de scene en laat plaats aan een ultieme vechtpartij waar er geen echte winnaar is.

Leven en dood, engelen en duivels, schoonheid en chaos leven altijd samen. Wat een mooie conclusie voor die prachtige dansshow! quentin d. dès le début, nous sommes plongés dans le spectacle : la musique bat son plein, un homme rentre dans une espèce de transe dansée, un grand cadre dans lequel il se trouve, se relève petit à petit tout en expulsant de la fumée. En contraste avec ceci, des instants de suspensions où seul le crépitement chaud des anciens vinyles se fait entendre. Cette reprise du Sacre du printemps d’Igor Stravinsky déborde d’énergie  : les cheveux détachés des danseurs suivent leurs mouvements, les vêtements sont amples et tournoient comme des fleurs vivantes. Que des caractéristiques qui ne sont pas sans rappeler la danse expressionniste de Pina Bausch. Aux vêtements amples orientalisants, s’oppose une robe rigide : celle de la reine, volumineuse qui par sa forme rappelle les lampions chinois. En outre, ses pieds inapparents lui donnent l’impression de flotter. Dans le spectacle, ce dernier costume va jouer un rôle capital. A plusieurs reprises, la robe va manger et recracher un des danseurs. D’ailleurs, un des passages qui figure parmi les plus marquants est l’arrivée de la reine sur le plateau autour de laquelle les serviteurs sont reliés par une corde. Les serviteurs secouent la corde : rien ne se passe, on ne comprend pas l’utilité. Puis en se déplaçant à nouveau.../...

42


.../... la reine laisse découvrir un danseur caché sous sa robe en réalité flagellé par toutes ces cordes qui formaient une pieuvre géante de la torture. Un autre passage marquant, quant à lui plus poétique, est la scène finale : un homme et une femme dansent nus et doivent composer avec un immense pendule sphérique. Cette scène évoque Adam et Eve, l’origine du monde occidentale biblique comme si, après le chaos, le sacrifice, un nouveau départ pouvait recommencer et l’harmonie régner en maître. Mais ce n’est pas le seul clin d’œil à l’Occident qu’on retrouve dans ce spectacle oriental. Par exemple, à un moment donné nous entendons des chants grégoriens.

43

Au final, il s’agit d’un spectacle plein d’énergie, revitalisant. Les frissons dûs à notre transport par la musique et la danse sont au rendez-vous. Le seul reproche qu’on pourrait lui formuler est l’utilisation trop restreinte de la fumée. A mon sens, la fumée aurait d’avantage renforcé l’aspect primitif, rituel de certaines scènes. coralie l.

een huiveringwekkende verleiding Igor Stravinsky shockte precies honderd jaar geleden het publiek met Le Sacre du printemps (De slachting van het trommelvlies). Toch werd dit een wereldhit en Akram Khan Company mag er gerust naast staan. Akram gaat uit van het idee van het mensenoffer waarbij mensen dansen tot de dood en gaat de grenzen van het (on) bewustzijn steeds dichter bij elkaar brengen. Hij mengt ook het onbereikbare met het tastbare aspect en zorgt er bovendien voor dat dit allemaal heel eenvoudig lijkt. Dit is het begin van een duizelingwekkende reeks aan bewegingen, muziek en verbeelding die de term totaalperformance een heel andere dimensie geeft. Het start met een overdonderende kreet, waarvan het publiek uit hun stoel valt van de schrik. Langzaam aan komen alle dansers een voor een het podium op. Ze zijn allemaal personages uit de balletten van Stravinsky en worden gemixt met hedendaagse realiteit. Zo heb je de bruid van Les Noces die haar vrijheid opgeeft om bescherming te zoeken, petroesjka, de duivel, Abraham, God, … enzovoort. Ze gaan tot het uiterste met het idee dat het hun laatste dag kan zijn waarop ze vrij zijn om te bewegen. Het doet ons een beetje denken aan Britney Spears’ lied ‘Till the World Ends’, waarin de dansers blijven doordansen tot ze er bijna bij neervallen, alleen is dit stuk honderd keer beter.

De innerlijke strijd tussen geest, lichaam en omgeving wordt het publiek al snel duidelijk wanneer het decor (het kader van de geest) wankelt. Het lijkt alsof de hele schouwburg opgaat in hun decor. Je hoort of ziet niets anders dan de drang naar vrijheid. Is dit niet wat God van ons verlangde? Laat me toe psalm 22,50 te citeren: Daarom wil ik u prijzen, HEER, te midden van de volken, een loflied zingen tot eer van uw naam. Ze dansen om dichter bij God te komen en het aardse achter zich te laten. In the mind of Igor stelt ons ook de vraag in hoeverre we de verleiding weerstaan en of we al dan niet de relativiteit aan massahysterie voorbij laten gaan, zoals Abraham zijn zoon wou opofferen. Tijdens de voorstelling wordt deze onrust duidelijk voelbaar in de zaal. Iedereen vraagt zich af in hoeverre de dansers nog langer kunnen dansen. Het onrustig gevoel heeft niet alleen te maken met de bewegingen, maar ook hoe het wordt overgebracht naar het publiek toe. Op een bepaald moment wordt het bepoederd meisje in een witte stralenbundel geplaatst en gaat ze heel langzaam vooruit. Door het witte effect en de lichtinval lijkt het alsof ze dood is. Ook de stylisten verdienen een pluim. Ze creëerden een uitgemergeld monster door bepaalde verftechnieken te gebruiken. De dansers verlangen het uiterste van hun lichaam, maar tonen dit met de grootste souplesse en snelheid, waardoor het zo makkelijk lijkt. Het totaalplaatje van ritme, muziek, woord, licht en dans zorgt voor een topavond die niet snel vergeten zal worden voor allen die zich graag laten meeslepen in een duizelingwekkende creatie van beweging. jolien b.

© paul lecat


honderd jaar na zijn première pakt de choreograaf en danser Akram Khan uit met een fascinerende show. Hoewel het werk gebaseerd is op de gedachten van de Russische componist Igor Stravinsky, zijn velen het eens dat het werk een afspiegeling is van de gedachten van Akram Khan. Samen met zijn elf dansers zet Khan een overweldigende prestatie neer. De show begint met het doordringende geluid van een bel dat in de zaal weergalmt. Een man, wat later een predikant blijkt te zijn, schreeuwt het Bijbelse verhaal van Abraham over de opoffering van zijn zoon. Een vreemd wezen met hoorn betreed het podium. Ik had eerlijk gezegd pas in de helft van het stuk door dat de man met de hoorns, die op verschillende tijdstippen op het podium verscheen, de geofferde ram was uit het Bijbelse verhaal. Daarna nam de muziek ons mee op een hallucinerende trip. Zoete melodieën en donkere, duistere geluiden wisselden elkaar af. En wat zeker niet vergeten mag worden: het enerverende gepiep van een vrachtwagen wanneer die achteruit rijdt waar precies geen einde aan kwam. De twee personages die het sterkst naar voor worden gebracht zijn een jong meisje, half onschuld, half bezeten door seksuele driften, en een gereserveerde koningin met ontblote borst die gekleed gaat in het wit met een enorme hoed. Er vindt een soort van offeringsritueel plaats waarbij het jonge meisje wordt geofferd. Dit gaat gepaard met het uitstrooien van een wit poeder. Er is duidelijk veel aandacht besteed aan symboliek. Soms leken de dansers op een derwisj, zoals een jonge man die over het podium rolt en plots ondersteboven bewegingen maakt met zijn voeten, anderen leken dan weer op Spaanse flamencodansers. Maar het moet gezegd worden: de dansers hebben met hun krachtige bewegingen al kronkelend op en zwevend over het podium een prachtige prestatie neergezet. De show was adembenemend mooi met het gericht inzetten van licht, dans en schaduwen die als deel van het stuk over het doek bewogen. Khan heeft zich met zijn elf dansers geconcentreerd op de kracht van de

verbeelding. De show was een ware streling voor het oog en een buitengewone ervaring waarbij dans en muziek jou voor een uur en een half meenemen naar een andere wereld. justine b. © jean-louis fernandez

44


NEXT 2013 : Dagkrant / Le Journal #3