Page 1

projekt beton


projekt beton Eriz Moreno Aranguren


Gestaltung: /Design: /Diseño: /Diseinua: /Projekt graficzny: /Дизайн: Eriz Moreno Aranguren Text: /Text: /Texto: /Testua: /Tekst: /Текст: Bartosz Bajków Übersetzung: /Translation: /Traducción: /Itzulpena: /Tłumaczenie: /Переводчики: Alicja Kudelska Anna Meyer Maria Golińska Lander Azaola Fotografie: /Photography: /Fotografía: /Fotografia: /Zdjęcia: /Фотографии: Eriz Moreno Aranguren 2011: Nikon F70 + Sony DSC-HX5V 2012: Nikon F80 + Nikon COOLPIX AW100 Karte: /Map: /Mapa: /Mapa: /Mapa: /Карта: Straßenkarte von Deutschland. Der Dt. Automobil-Club (DD-AC). Motorwelt Wirtschafts- und Verlagsgesellschaft; München: Iro-Verl., 1940. Pflichtexemplar: /LD: /DL: /LG: /EO: /ОЭ: BI-277-2013 ISBN: 978-84-616-2801-8 Erste Ausgabe: 1000. Bilbao, Dezember, 2012. First edition: 1000. Bilbao, December, 2012. Primera edición: 1000. Bilbao, Diciembre, 2012. Lehen argitaraldia: 1000. Bilbao, Abendua, 2012. Wydanie pierwsze: 1000. Bilbao, Grudzień 2012. Издание первое: 1000. Бильбао, Декабрь 2012 г. Papier: /Paper: /Papel: /Papera: /Papier: /Бумага: Cyclus offset 140g Dank an: /Thanks to: /Gracias a: /Eskerrak: /Podziękowania: /Слова благодарности: Rodzina Kudelskich, Paco Acosta, Constanze Müller, Anna Szynwelska. All rights reserved. No reproduction, use in electronic data-bases or other duplication - including extracts or excerpts - without expressed written permission from the author. http://erizmoreno.info/


Projekt Beton Eriz Moreno Aranguren, 2011-2013. Projekt Beton versucht sich der heute nicht mehr benutzten Reichsautobahn Berlin– Königsberg (auch Berlinka genannt) im Norden Polens durch ihr schrittweises Entdecken und Verfolgen ihres Verlaufes zu nähern. 233 Diafotos des Abschnitts Szczecin–Barwice; ein Foto je 500m. Projekt Beton wurde mit Mitteln der Baskischen Regierung, Abteilung Kultur, realisiert. Projekt Beton (Polish: Concrete Project) is a project which aims to track and trace the abandoned Reichsautobahn Berlin–Königsberg (a.k.a. Berlinka) in northern Poland. 233 slides of the route Szczecin–Barwice, a picture every 500 meters. Projekt Beton has been made possible with the support of the Basque Government’s Department of Culture. Projekt Beton (del polaco: Proyecto Hormigón) es un proyecto consistente en la búsqueda y recorrido de la Reichsautobahn abandonada Berlin–Königsberg (a.k.a. Berlinka) en el norte de Polonia. 233 diapositivas del tramo Szczecin–Barwice, una imagen cada 500 metros. Projekt Beton ha sido realizado gracias a la ayuda del Departamento de Cultura del Gobierno Vasco. Projekt Beton (polonieraz: Hormigoi Proiektua), Poloniako iparraldean, bertan behera utzita dagoen Berlin–Königsberg Reichsautobahn-aren (a.k.a. Berlinka) bilaketan eta ibilbidean datza. 233 diapositiba Szczecin–Barwice zatian, irudi bat 500 metroko. Projekt Beton Eusko Jaurlaritzaren Kultura Sailaren laguntzari esker gauzatu ahal izan da. Projekt Beton ma na celu odnalezienie i przemierzenie trasy porzuconej Reichsautobahn z Berlina do Królewca - zwanej berlinką - w północnej Polsce. 233 slajdów wykonanych na odcinku Szczecin–Barwice, ujęcie co 500 metrów. Projekt Beton został zrealizowany dzięki wsparciu Departamentu Kultury Rządu Kraju Basków. Цель Projekt Beton (польск. Проект Бетон) найти и исколесить маршрут покиданный Reichsautobahn из Берлина в Кёнигсберг - так называемой “Берлинки” - на севере Польши. 233 слайдов сделанных на участке Щецин–Барвице, съёмка каждые 500 метров. Projekt Beton был осуществлен благодаря помощи Департамента Культуры Правительства Страны Басков.


projekt beton


Reichsautobahn Berlin–Königsberg

Deutsch

Im Jahre 1933 begann das kürzlich gegründete Dritte Reich1 die Verwirklichung eines großangelegten Investitions- und Propagandaprogrammes, infolgedessen Deutschland mit einem Autobahnnetz bedeckt werden sollte. Eine der Autobahnen, die damals gebaut wurden, war die Strecke Berlin-Königsberg (heute Kaliningrad in Russland), auch „Berlinka“ genannt. Als „Berlinka” wird häufig auch die polnische Fernstraße 22 bezeichnet, besonders die geteerte Strecke, die von Chojnice (Konitz) nach Gnojewo (Gnojau) bei Malbork (Marienburg) führt. Viele Einheimische bezeichnen diese Strecke als Autobahn, obwohl sie die erforderlichen Parameter nicht erfüllt. Im Dritten Reich wurden nicht nur neue Autobahnen gebaut, sondern auch viele Straßen modernisiert, besonders die Hauptverkehrsstraßen2. Wie auch im übrigen Deutschland eröffnete man Ende 1933 offiziell den Beginn der Bauarbeiten an der Reichsautobahn Berlin-Königsberg, obwohl die tatsächlichen Arbeiten erst im Frühling des kommenden Jahres aufgenommen wurden. 1936 wurde die Strecke von Berlin bis zum Knotenpunkt Stettin-Süd (Kołbaskowo) freigegeben, und ein Jahr später hatte Ostpreußen eine Autobahn, die zwar zu dieser Zeit nur eine Fahrbahn für jede Richtung hatte, mit der man aber von Elbing (Elbląg) nach Königsberg gelangen konnte. Im Jahre 1937 wurde die Berlinka durch Umgehungsstraßen um Stettin (Szczecin) bis zum Knotenpunkt Hornskrug (Rzęśnica) bei Stettin-Augustwalde (Szczecin-Wielgowo) und 1938 um Elbing (bis zum Knotenpunkt Elbing-West) verlängert. Um die beiden Teile zu verbinden, musste die Reichsautobahn irgendwie durch den Polnischen Korridor führen3. Aus diesem Grund wurde ihr Verlauf durch Pommern zu anfangs ziemlich chaotisch entworfen, um mehrere Möglichkeiten offen zu lassen, die Strecke abzustecken. Es gab verschiedene Verwirklichungsideen, einschließlich so extravaganten wie der Bau von durch Polen verlaufende Brücken oder Tunnels. Entgegen der weitverbreiteten Ansicht, die Regierung der Zweiten Polnischen Republik4 hätte von dem Bauplan einer Autobahn durch Polen erst plötzlich um die Jahreswende 1938/39 erfahren, hatten polnische5 und deutsche Politiker, Diplomaten und Straßenbaukonstrukteure über diese Frage bereits in den 1930er Jahren (auch mit Teilnahme von ausländischen Experten) diskutiert. (1) Der Begriff ‚Drittes Reich‘ wird wechselweise als Bezeichnung Deutschlands unter der Regierung der NSDAP verwendet. Dieser Begriff wurde von der NS-Propaganda ins Leben gerufen, die das Heilige Römische Reich für das erste Reich, das Deutsche Kaiserreich ab 1871 für das zweite Reich und ihre eigene Staatsform für das dritte Reich hielt. Diese Einteilung wurde angewendet, um anzudeuten, dass das alte Deutschland nach dem Scheitern der 1919 gegründeten Weimarer Republik triumphal wiedergeboren wurde (obwohl die alte Republik durch das neue System nicht aufgelöst wurde). Nichtsdestotrotz haben die Nationalsozialisten selbst 1939 vom Begriff des Dritten Reiches abgelassen um ihren Staat ab 1943 als Großdeutsches Reich zu bezeichnen, da die Staatsgrenzen zwischen 1938 und 1941 erheblich erweitert worden waren. (2) Nach der Einnahme Polens (1939) wurde die Strecke von Chojnice (Konitz) nach Malbork (Marienburg) Teil der Reichsstraße 1, wonach es nötig wurde, sie zu renovieren. Es wurde eine moderne Strecke gebaut, die an manchen Orten an einer neu abgesteckten Strecke, zum Beispiel in Zblewo (Hoch Stüblau), Starogard Gdański (Preußisch Stargard) und im Umkreis von Tczew (Dirschau), wo eine neue Brücke über die Weichsel gebaut wurde, entlang führte. (3) Der Polnische Korridor (Polnisch: Korytarz polski) ist die Bezeichnung des Gebietes, das Kraft des Friedensvertrag von Versailles gebildet wurde. Das in Pommern liegende Gebiet, das Polen einen Zugang zur Ostsee verschaffte, trennte jedoch Ostpreußen vom übrigen Deutschland. (4) Die Zweite Polnische Republik (II. Rzeczpospolita), 1918-1939/45. (5) Für den Bau der Autobahn innerhalb des europäischen Transportnetzes optierte der Senior der polnischen Straßenbaukonstrukteure, Prof. Melchior Nestorowicz.


Erst Ende 1938 beschloss man im Dritten Reich dieses Motiv dafür zu benutzen, um verschiedene Forderungen an Polen zu formulieren6. Eine von diesen war die Möglichkeit, eine exterritoriale Autobahn durch den polnischen Teil Pommerns zu bauen. Die Regierung der Zweiten Polnischen Republik lehnte dieses Angebot jedoch ab und so wurde Polen am 1. September 1939 das erste Opfer des Zweiten Weltkrieges. Seit 1938 verlangsamte sich der Autobahnbau sichtlich, weil das Dritte Reich seine Wirtschaft auf die Waffenindustrie und andere Kriegsvorbereitungen konzentrierte. Die finanziellen Mittel und Baumaterialen erachtete man für Kriegsinvestitionen notwendiger, zum Beispiel zur Errichtung von Festungsbauten wie den Westwall7. Doch das Projekt „Berlinka“ ist danach noch nicht zu den Archiven gelegt worden. Im Herbst 1939 wurden entlang der durch Pommern abgesteckten Strecke Arbeitslager (sog. Reichsautobahnlager) errichtet, wohin Kriegs- und andere NSGefangene (darunter auch viele Juden) geschickt wurden. Obwohl die Bauarbeiten wieder im Gang waren, wurden sie in den Jahren 1942-43, aufgrund des für Deutschland ungünstigen Kriegsverlaufes und des Todes des Hauptprojektentwicklers Fritz Todt, endgültig eingestellt. Als Folge der Entscheidungen der Alliierten auf der Potsdamer Konferenz im Jahre 1945 teilten die neuen Staatsgrenzen die Berlinka zwischen drei Ländern auf. Der Nordteil Ostpreußens mit der Hauptstadt Königsberg wurde an das Gebiet der Sowjetunion angeschlossen8. Die Gebiete im Westen der Oder wurden Teil der späteren Deutschen Demokratischen Republik. Somit „erbte“ Polen ein paar Strecken der Schnellstraßen von den Deutschen – damals eine der modernsten der Welt, sowie jene Gebiete, in denen der Bau weiterer Etappen in verschiedenen Stadien unterbrochen wurde. Die ersten Pläne der kommunistischen Regierung Polens sahen vor, den Bau der Berlinka abzuschließen, insbesonders die Strecke zwischen Szczecin und Gdańsk (Danzig). Dennoch, bis zum Ende der Władysław Gomułka-Periode9 wurde in der Volksrepublik Polen kein einziges Straßenbauprojekt in Gang gesetzt. Und in den Zeiten von Edward Gierek10 verschlimmerte sich die Situation: Investitionen im Straßenbau wurden aus allen Plänen gestrichen und manche der angedachten Baugrundstücke waren an die Bauern aufgeteilt worden, die die Spuren der Bauarbeiten verwischt haben (6) Am 24. Oktober 1938 erwartete die deutsche Regierung – im Austausch für ein Angebot zu einer Allianz (Polen sollte sich an dem Antikominternpakt beteiligen) – dass die polnische Regierung die Erlaubnis zur Annexion Danzigs (seit 1920 eine entmilitarisierte, „Freie Stadt”), sowie zur Verlegung von exterritorialen Eisenbahngleisen und zum Bau einer Autobahn durch den Polnischen Korridor erteilte. Der polnische Außenminister Józef Beck zögerte die Antwort hinaus bis er schließlich am 24. März 1939 die Forderungen ablehnte. Danach nahm er das Allianz-Angebot des britischen Premiers Neville Chamberlain angenommen um auf diese Weise Hitlers aggressive Politik zu blockieren. Der Ausbruch des Krieges wurde dank des geheimen Vertrages zwischen Deutschland und der UdSSR vom 23. August 1939, in dem die Teilung Polens bereits festgelegt worden war, erleichtert. Am 1. September 1939 wurde Polen von der deutschen Armee angegriffen und am 17. September von der zeitweilig mit Hitler verbündeten Sowjetunion. (7) Der Westwall, von den Alliierten auch „Siegfried-Linie“ benannt, war eine Verteidigungslinie, die gegen die französische Maginot-Linie errichtet wurde. Der „Westwall“ war ein 630 km langes, militärisches Verteidigungssystem, das aus über 18.000 Bunker, Tunnel und Panzersperren bestand. Er verlief von Kleve (französisch: Clèveris) an der niederländischen Grenze in Richtung Süden bis nach Weil am Rhein an der Schweizer Grenze. Im Gegensatz zur Maginot-Linie wurde der Westwall zu Propagandazwecken entworfen und in den Jahren 1938-40 gebaut. (8) Nachdem die nationalsozialistische Armee 1946 von der sowjetischen Armee geschlagen worden war, erhielt Polen den südlichen Teil des früheren Ostpreußens, wohingegen der nördliche Teil in die Russische Sozialistische Föderative Sowjetrepublik aufgenommen wurde. 1946 wurde die Hauptstadt des früheren Ostpreußen – Königsberg – in Kaliningrad umbenannt. Die Mehrheit der dort lebenden Deutschen wurde aus dem Land ihrer Väter vertrieben. Im Jahre 1991, nach dem Fall der Sowjetunion, blieb diese Enklave Teil der neu gegründeten Russischen Föderation. (9) Erster Sekretär des Zentralkomitees der Polnischen Vereinigten Arbeiterpartei (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) von 1956 bis 1970. (10) Erster Sekretär des Zentralkomitees der Polnischen Vereinigten Arbeiterpartei von 1970 bis 1980.


(zum Beispiel im Umkreis von Barwice11). Neue Projekte sahen eine Schnellstraße für die Region Pommern mit einer Verlängerung nach Koszalin (Köslin) und Słupsk (Stolp) vor. Die Pläne sind zwar noch gültig, warten jedoch noch immer darauf, realisiert zu werden. Während des Kommunismus gab es bis auf den notwendigen Wiederaufbau von ausgewählten Brücken und Viadukten keine nennenswerten Renovierungen der schon fertig gestellten Abschnitte der Berlinka. In den heutigen Woiwodschaften Pommerns und Westpommerns verschmelzen die Spuren von damaligen, mehr oder weniger weit fortgeschritten Bauarbeiten mit der Landschaft. Auf Satelliten- und Luftbildern kann man sie jedoch noch deutlich erkennen. Bedeutende Modernisierungen begannen erst in der Mitte der 90er Jahre des 20. Jahrhunderts. Sie wurden auf der deutschen Seite begonnen, wo sich die Renovierung der Bundesautobahn A11 jedoch noch immer sehr langsam hinzieht; doch Ende 2012 war die Betondecke nur noch im Umkreis des Knotenpunktes Schmölln unbedeckt. Der übrige Teil der Straße hat schon eine ganz neue Asphalt- oder Betondecke. Außerdem hat man bei Berlin mit dem Ausbau des Beginns der Berlinka begonnen, wo ein Knotenpunkt im Dreieck-Typ zu einer neuen kollisionsfreien Kreuzung ausgebaut wird. Nicht anders sieht es auf der polnische Seite, auf der Umgehungsstrecke um Stettin, aus. Seit 1996 wurden von 29 km der polnischen Autobahn A6 bis Dezember 2012 24 km ausgebaut. Aus dem übrigen Teil werden die Betonplatten in den nächsten Jahren verschwinden. Dennoch könnten sie auf der Woiwodschaftsstraße 142 – eine Fortsetzung der Autobahn 6 – noch lange unverändert bleiben. Auch von der Betondecke auf der polnischen Seite der Strecke von Elbląg nach Kaliningrad (Königsberg) ist nicht viel übrig geblieben. Die folgenden Modernisierungen in den Jahren 2004/2005 (der Knotenpunkt Elbląg-West, nach Warschau umgeleitet), 2005-2007 (mit einer zusätzlichen Fahrbahn der Umgehungsstraße von Elbląg) und 2006-2008 (von Elbląg bis zur russischen Grenze, obwohl manche Brücken schon früher ausgebaut wurden) waren genauso wichtig für den Fahrzeugverkehr wie der Bau der Berlinka selbst, 70 Jahre zuvor. An der polnisch-russischen Grenze wurde auf polnischer Seite in den Jahren 2004-2006 ein Grenzübergang mit dem Namen Grzechotki (Rehfeld) errichtet. In den Jahren 2007-2010 haben auch die Russen einen Grenzübergang gebaut (Mamonowo 2). Erst am 7. Dezember 2010 konnte man, seit 1945, diese Strecke wieder mit dem Auto zurücklegen.

(11) Deutsch: Baerwalde.


Reichsautobahn Berlin–Königsberg

English

In 1933, the recently proclaimed Third Reich1 initiated the execution of a great program of investments and propaganda; as a consequence, Germany was to be covered with a network of motorways. One of the highways created at that time was the route from Berlin to Königsberg (at present, Russian Kaliningrad), today commonly called Berlinka. The term “Berlinka” is also commonly used in reference to the Polish National Road no. 22, and particularly, to its concrete part between Chojnice (Konitz) and Gnojewo (Gnojau) near Malbork (Marienburg). Many of the local inhabitants call the road a highway, even though it lacks the necessary parameters. In the Third Reich not only new Autobahnen were constructed, but also other roads were modernized: in particular, the main routes2. Just as in the rest of Germany, the works on the Reichsautobahn Berlin– Königsberg were officially launched at the end of 1933, although they did not actually begin until spring of the following year. 1936 saw the commissioning of the section from Berlin to the Stettin-South junction in Kolbitzow (Kołbaskowo), and a year later East Prussia had a highway which made it possible to travel from Elbing (Elbląg) to Königsberg, though with only one carriageway in either direction for the time being. In 1937, the length of Berlinka was extended to bypass Stettin (Szczecin) arriving at the junction in Hornskrug (Rzęśnica) near Stettin-Augustwalde (Szczecin-Wielgowo), and in 1938, to bypass Elbing (arriving at the junction of Elbing-West). In order for the two parts to connect, the highway had to somehow cross the Polish Corridor3. For this reason, its itinerary through the Pomerania region was initially designed in a chaotic manner, so as to leave different options for tracing the route. There were multiple ideas for its execution, including such extravagant ones as the construction of a viaduct or a tunnel across the Polish territory. Contrary to the stereotypical opinion, the government of the Second Polish Republic4 was not suddenly informed of the project of tracing the motorway across Poland between 1938 and 1939; rather the question had been consulted among the Polish5 and German politicians, diplomats and road constructors (with the participation of foreign experts) during the whole decade of the 1930s. (1) Third Reich is a period and a term used as a synonym to Nazi Germany. It was introduced by the Nazi propaganda which counted the Holy Roman Empire as the first Reich, or the Empire; the German Empire of 1871 as the second Reich; and the Nazi regime itself as the third Reich. Such division was employed in order to suggest a glorious comeback of the former Germany after the downfall of the Weimar Republic, established in 1919, but which was never officially dissolved by the new regime. Nevertheless, since 1939, the proper Nazis avoided the use of the term “Third Reich,” and since 1943, they would prefer the term “Greater German Reich” (Großdeutsches Reich). The latter made reference to the significant expansion of the country’s borders, which took place between 1938 and 1941. (2) After the conquest of Poland (1939), the route from Chojnice (Konitz) to Malbork formed part of the Reichsstraße 1, which meant it became necessary to repair it immediately. A modern road was built at an amazing pace, in some places following a new track – e.g. in Zblewo (Hoch Stüblau), Starogard Gdański (Preußisch Stargard) and in the neighbourhood of Tczew (Dirschau), where a new bridge over Vistula was erected. (3) The Polish Corridor (German: Polnischer Korridor; Polish: Korytarz polski) is a term which determines a territory established under the Treaty of Versailles, extending in the Pomerania region and providing Poland with access to the Baltic Sea, but separating East Prussia from the rest of Germany. (4) The Second Polish Republic (II. Rzeczpospolita), 1918-1939/45. (5) One of the persons who opted for the construction within a European transport network was Professor Melchior Nestorowicz, senior member of the Polish road constructors.


Only at the end of 1938 was it decided by the Third Reich that this motive would be used in order to make various demands on Poland6. One of them was the possibility of building an extraterritorial motorway across the Polish part of the Pomerania region. However, the government of the Second Polish Republic rejected the offer and soon, on the 1st of September, 1939, Poland became the first victim of World War II. Since 1938, the rate of construction of the motorways decreased significantly, as the Third Reich re-oriented its economy towards the arms industry and other preparations for the imminent war. The resources and materials were at that time considered more necessary for the erection of defensive fortifications, such as the Siegfried Line7. Still, the Berlinka project was not dropped. The execution of the project was resumed in the fall of 1939, and forced labour camps (the so-called Reichsautobahnlager) were established along the planned route in Pomerania, receiving prisoners of war and other people held captive by the Third Reich (including numerous Jews). Even though the construction process started again in full swing, it was suspended once and for all in 1942-43, as the war turned unfavourably for the Germans, and the main initiator of the highway construction program, Fritz Todt, died in a plane crash. In 1945, following the decisions made by the victors at the Potsdam Conference, new borders divided Berlinka between three states. The Northern part of East Prussia, having Königsberg as its capital, was incorporated into the Soviet territory8, while the lands West of Oder formed part of what later became the German Democratic Republic. Thanks to this, in that moment Poland “inherited” several parts of the expressways (at the time some of the most advanced in the world), as well as territories, where the construction of the following fragments of these roads had been suspended at different stages of progress. The first plans of Poland’s communist government envisaged finishing the construction of Berlinka, particularly the part which connected Szczecin and Gdańsk (Danzig). Still, until the end of the Władysław Gomułka9 era, no significant road investment was carried out in the People’s Republic of Poland. The times of Edward Gierek10 were even less favourable. The investment was retracted from all the plans, and in some places, the lands selected for the construction were parcelled out among (6) On the 24th of October, 1938, in exchange for the offer of alliance (Poland was supposed to join the AntiComintern Pact), the German government expected Poland’s consent for the annexation of Gdańsk (since 1920, a demilitarized “Free City”), as well as for the construction of an extra-territorial railway and highway across the Polish Corridor. Trying to gain time and delaying the answer, Poland’s Foreign Minister Józef Beck finally rejected the demands on the 24th of March, 1939. Then he accepted the British offer of alliance, made by the Prime Minister Neville Chamberlain, considering it a way to block the aggressive politics of Adolf Hitler. The outbreak of the war was made easier through the establishment of a secret alliance between Germany and the USSR, on the 23rd of August, 1939, which provided for the partition of Poland. On the 1st of September, 1939, Poland was attacked by German troops, and on the 17th of September: by the Soviets, for the time being, the allies of Germany. (7) The Siegfried Line is the name given by the Allies to the German defence line erected opposite the French Maginot Line. In Germany, the line was called “Westwall,” since the original Siegfried Line formed part of the Hindenburg Line, built during World War I. The Siegfried Line was a 630 km long defence system which consisted of more than 18,000 bunkers, tunnels and tank defences. It started in Kleve on the Southern border between Germany and the Netherlands, and finished at the level of Weil am Rhein next to the Swiss border. Contrary to the Maginot Line, the Siegfried Line was designed for propaganda purposes, and it was built between 1938 and 1940. (8) After the defeat of Nazi Germany by USSR troops in 1945, the Southern part of the former East Prussia fell to Poland, while its Northern part was incorporated into the Russian Soviet Federative Socialist Republic. In 1946, the capital of the former East Prussia, Königsberg, was renamed Kaliningrad. The majority of the remaining Germans were displaced from the home of their ancestors. In 1991, after the dissolution of the Soviet Union, the enclave stayed part of the newly formed Russian Federation. (9) First Secretary of the Central Committee of the Polish United Workers’ Party (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) in 1956-70. (10) First Secretary of the Central Committee of the Polish United Workers’ Party in 1970-1980.


farmers, who destroyed the traces of civil works (e.g. in the area of Barwice ). New projects envisaged only an express way for the Pomerania region, with an itinerary longer than that of Berlinka, through Koszalin (Köslin) and Słupsk (Stolp). The concept is still valid, yet still waiting to be completed. In the communist period, no significant repair of the already completed parts of Berlinka was carried out, besides the necessary reconstruction of selected bridges and viaducts. The traces of Berlinka in what is now the Pomorskie and Zachodniopomorskie regions blended into the environment. Although they are still perfectly visible in satellite or aerial images, it is difficult to spot them on site. Serious repairs began no sooner than in the mid-1990s. They were first carried out on the German side, where the modernization of the Bundesautobahn 11 has been developing slowly; yet by the end of 2012, the original concrete surface was left only in the area of Schmöln junction. The rest of the road now has a completely new asphalt or concrete surface. Apart from this, the redevelopment of Berlinka’s initial part has been taking place near Berlin, where the “Dreieck” (triangle) type junction is being converted into a new, grade-separated interchange of “Kreuz” (cross) type. The situation is similar on the Polish side, on the part that bypasses Szczecin. Since 1996, 24 km out of the 29 km of the A6 highway have been redeveloped. The concrete paving will probably disappear from the rest of the route in the upcoming years. However, the paving of National Road no. 142, which forms the prolongation of the A6, still has a chance to stay unchanged for a long time. There is not much left of the concrete surface on the Polish side of the part which connects Elbląg and Kaliningrad either. The subsequent modernizations in 2004-2005 (Elbląg-East junction, reoriented towards Warsaw), 2005-2007 (around Elbląg, with the addition of the second carriageway) and 2006-2008 (from Elbląg to the Russian border, although some of the bridges had been finished several years before) were of such importance for road traffic, as had been the construction of Berlinka itself 70 years earlier. In 2004-2006, a border crossing point called Grzechotki (Rehfeld) was built on the Polish side of the Polish-Russian border. The Russians constructed their crossing point (Mamonowo 2) in 2007-2010. It was on the 7th of December, 2010, that for the first time since 1945, one could travel between them by car.

(11) German: Baerwalde.


Reichsautobahn Berlin–Königsberg

Español

El año 1933, el recién proclamado Tercer Reich1 comenzó la realización de un gran programa de inversiones y de propaganda con el que Alemania iba a cubrirse con una red de autopistas. Dentro de este contexto, una de las autopistas que se comenzaron a construir fue la ruta Berlin–Königsberg (actualmente la ciudad rusa de Kaliningrad), hoy conocida popularmente como Berlinka. El término “Berlinka” se utiliza también comúnmente en referencia a la carretera nacional 22, en particular, en su tramo de hormigón desde Chojnice (Konitz) a Gnojewo (Gnojau), cerca de Malbork (Marienburg). Muchos de los habitantes de la zona denominan esta ruta autopista, a pesar de que no posea los parámetros necesarios. En el Tercer Reich no solamente se construían Autobahnen, sino que también se modernizaban otras carreteras, generalmente las rutas principales2. Al igual que en el resto de Alemania, las obras de la Reichsautobahn Berlin– Königsberg se inauguraron solemnemente a finales del año 1933, aunque en realidad no comenzaron hasta la primavera del año siguiente. En 1936 se inauguró el tramo desde Berlin hasta el enlace de Stettin-Sur en Kolbitzow (Kołbaskowo), y en Prusia Oriental al año siguiente ya era posible transitar desde Elbing (Elbląg) a Königsberg por autopista, aunque en aquel momento contaba solamente con una calzada compartida por ambas direcciones. En 1937 la longitud de la Berlinka aumentó con la circunvalación de Stettin (Szczecin) hasta el nudo de Hornskrug (Rzęśnica) cerca de Stettin-Augustwalde (Szczecin-Wielgowo), y en 1938 con la circunvalación de Elbing hasta el nudo de Elbing-Oeste. Para realizar la conexión entre sus dos partes la autopista tenía que cruzar de algún modo el Corredor polaco3, por lo que al principio su itinerario a través de la región de Pomerania estaba diseñado de una manera bastante caótica con el fin de dar opciones a diferentes trazados de la ruta. Para su ejecución hubo diversos proyectos, incluso algunos tan extravagantes como los de construir un viaducto o un túnel atravesando el territorio polaco. En contra de la idea comúnmente aceptada, el proyecto de construcción de una autopista a través de Polonia no fue comunicado repentinamente al gobierno de la Segunda República de Polonia4 entre los años 1938 y 1939, sino que la cuestión se había consultado entre políticos, diplomáticos y constructores de carreteras tanto polacos5 como alemanes (incluyendo la participación de expertos extranjeros) durante toda la década de los años 30.

(1) El Tercer Reich es un término utilizado como sinónimo para la Alemania nazi. Fue introducido por la propaganda nazi, que contaba al Sacro Imperio Romano Germánico como el primer Reich o imperio, al Imperio alemán de 1871 como el segundo y a su propio régimen como el tercero. Su intención era sugerir una vuelta gloriosa de la Alemania anterior tras la República de Weimar instaurada en 1919 y que, sin embargo, nunca fue disuelta oficialmente por el nuevo régimen. Desde 1939, sin embargo, los propios nazis evitaron utilizar la expresión “Tercer Reich”, y desde 1943 prefirieron llamarlo “Gran Reich alemán” (Großdeutsches Reich), con el objeto de aludir a la considerable expansión de sus fronteras que se produjo en 1938 y 1941. (2) Tras la conquista de Polonia (1939), la ruta desde Chojnice hasta Malbork formó parte de la Reichsstraße 1, lo que requirió su reforma inmediata, construyéndose con extrema rapidez una carretera moderna que en algunos sitios se trazó con un nuevo itinerario – p.ej. en Zblewo (Hoch Stüblau), Stargard Gdański (Preußisch Stargard) y en el área de Tczew (Dirschau), donde se erigió un nuevo puente sobre el río Vístula. (3) El Corredor polaco (alemán: Polnischer Korridor; polaco: Korytarz polski) es la denominación del territorio creado en el Tratado de Versalles que se extendía en Pomerania y dotaba a Polonia de un acceso al mar Báltico, dejando Prusia Oriental separada del resto de Alemania. (4) Segunda República de Polonia (II. Rzeczpospolita), 1918-1939/45. (5) Una de las personas que contemplaban su construcción, dentro del marco de una red europea de transporte, fue el profesor Melchior Nestorowicz, sénior de los constructores de carreteras polacos.


Fue a finales del año 1938 cuando desde el Tercer Reich se decidió utilizar esta causa para formular varias demandas a Polonia6, una de las cuales era la posibilidad de construir una “autopista extraterritorial” a través de la parte polaca de la región de Pomerania. Sin embargo, la oferta fue rechazada por el gobierno de la Segunda República de Polonia y poco después, el 1 de septiembre de 1939, Polonia se convirtió en la primera víctima de la Segunda Guerra Mundial. Desde 1938 el ritmo de construcción de las autopistas bajó notablemente. El motivo fue que el Tercer Reich reorientó su economía hacia la industria armamentística y otras necesidades en vista a una guerra inminente. Los recursos y los materiales de construcción eran considerados más necesarios en la construcción de fortificaciones, como por ejemplo la Línea Sigfrido7. No obstante, el proyecto Berlinka no se archivó. A partir del otoño de 1939 comenzaron a establecerse campos de trabajos forzados (los llamados Reichsautobahnlager) a lo largo de la ruta planeada en Pomerania, en donde se recluían prisioneros de guerra y otras personas cautivas del Tercer Reich (entre ellas, numerosos judíos). Aunque las obras de construcción se reanudaron con todo vigor, pararon definitivamente entre los años 1942-43 debido al viraje de la guerra, desfavorable para los alemanes, así como a la muerte en accidente de avión del autor principal del programa de autopistas, Fritz Todt. En 1945, tras la decisión tomada por los países vencedores en la Conferencia de Potsdam, las nuevas fronteras dividieron a la Berlinka entre tres países. La parte septentrional de Prusia Oriental (y su capital Königsberg) quedó en territorio soviético8, mientras que los territorios al oeste del río Óder se quedaron en el territorio que más tarde sería la República Democrática Alemana. Gracias a esto, Polonia “heredó” de los alemanes varios tramos de vías rápidas que, por aquel entonces, eran de las más avanzadas del mundo, así como los territorios en los cuales la construcción de dichas carreteras se había suspendido en distintas etapas de su realización. Los primeros planes del gobierno comunista de Polonia preveían la finalización de la construcción de la Berlinka, en particular, el tramo que uniría Szczecin con Gdańsk (Danzig). Sin embargo, hasta el final de la época de Władysław Gomułka9 en la República Popular de Polonia no se llevó a cabo ninguna inversión importante en el (6) El 24 de octubre de 1938, el gobierno alemán esperaba del gobierno polaco el consentimiento a la anexión de Danzig («territorio libre» y desmilitarizado desde 1920) y el permiso para tender una línea férrea y una carretera a través del Corredor polaco, bajo el estatuto de extraterritorialidad, a cambio de establecer una alianza (Polonia tendría que unirse al pacto Antikomitern). El Ministro de Asuntos Exteriores polaco Józef Beck, tras dilatar el asunto intentando ganar tiempo, rechazó definitivamente las demandas el 24 de marzo de 1939. A continuación aceptó la propuesta de alianza con Gran Bretaña otorgada por el primer ministro Neville Chamberlain, al considerar que, de este modo, bloquearía la agresiva política de Hitler. El inicio de la guerra fue facilitado por el establecimiento de una alianza secreta entre Alemania y la URSS el 23 de agosto de 1939, que preveía la partición de Polonia. El 1 de septiembre de 1939 Polonia fue atacada por Alemania, y el 17 de septiembre por los soviéticos, de momento aliados de Alemania. (7) La Línea Sigfrido fue el nombre que dieron los Aliados a la línea defensiva alemana contrapuesta a la Línea Maginot francesa durante la Segunda Guerra Mundial. El nombre que los alemanes dieron a la línea fue “Westwall”, siendo la original Línea Sigfrido una sección de la Línea Hindenburg que se había construido durante la Primera Guerra Mundial. La Línea Sigfrido fue un sistema de defensa a lo largo de 630 km que consistía en más de 18.000 búnkeres, túneles y trampas para tanques. Empezaba a la altura del poblado de Kleve, en la frontera sur con Holanda, y terminaba a la altura de Weil am Rhein en la frontera con Suiza. A diferencia de la línea Maginot, fue pensada con propósitos propagandísticos y construida entre 1938 y 1940. (8) En 1945, tras la derrota de la Alemania Nazi por las fuerzas de la Unión Soviética, la parte sur de la antigua Prusia Oriental alemana quedó en manos de Polonia y la parte norte fue asignada a la República Socialista Federativa Soviética de Rusia. La capital de la antigua Prusia Oriental, Königsberg, cambiaría su nombre en 1946, pasando a llamarse Kaliningrad. La mayoría de los alemanes que todavía quedaban en la región fueron desalojados del hogar de sus antepasados. Tras la disolución de la Unión Soviética este enclave se mantuvo como parte de la nueva Federación Rusa a partir de 1991. (9) Secretario General del Partido Obrero Unificado de Polonia (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) entre los años 1956 y 1970.


ámbito de las carreteras. Los tiempos de Edward Gierek10 resultaron ser aún menos favorables. La inversión fue eliminada de todos los planes y en algunos lugares los suelos seleccionados para la construcción se dividieron entre los agricultores, que destruyeron los restos de la obra civil (p. ej. en el área de Barwice9). Para la región de Pomerania, los nuevos proyectos preveían únicamente una nueva autovía con un recorrido más largo que el de la Berlinka, a través de Koszalin (Köslin) y Słupsk (Stolp). Este plan, que sigue vigente a día de hoy, todavía no ha sido finalizado. Durante el periodo comunista no se ejecutó ninguna reforma significativa en los tramos de la Berlinka ya terminados, a excepción de las reconstrucciones necesarias en los puentes y viaductos. En los terrenos que pertenecen a las actuales regiones de Pomorskie y Zachodniopomorskie, los restos de la obra civil más o menos avanzada quedaron cubiertos por la naturaleza. Aunque en fotografías aéreas o de satélite siguen siendo perfectamente visibles, son difíciles de identificar sobre el terreno. No fue hasta mediados de los años 1990 cuando se empezaron a efectuar reformas. Comenzaron por la parte alemana de la autopista, donde la modernización de la Bundesautobahn 11 se ha ido desarrollando lentamente, y a finales del año 2012 solamente queda pavimento de hormigón descubierto en el área del nudo de Schmölln. El resto de la carretera tiene un pavimento totalmente nuevo, de asfalto o de hormigón. Además, cerca de Berlin se está reformando el comienzo de la Berlinka, donde el nudo tipo “Dreieck” (triángulo) está en curso de reconstruirse en forma de un nuevo cruce a desnivel tipo “Kreuz” (cruz). En la parte polaca, el tramo alrededor de Szczecin se ha ido desarrollando de manera parecida. Desde 1996 hasta diciembre de 2012 se han reformado 24 km de los 29 km de la autopista A6. En el resto de la carretera las placas de hormigón se eliminarán en los próximos años. No obstante, es posible que en la carretera nacional 142, prolongación de la A6, todavía se queden por largo tiempo. Tampoco queda mucho del pavimento original de hormigón en el actual tramo polaco que va desde Elbląg a Kaliningrad. Las sucesivas obras de modernización completa ejecutadas en los años 2004-2005 (nudo de Elbląg-Este, reorientado hacia Varsovia), 2005-2007 (alrededor de Elbląg, construcción de la segunda calzada) y 2006-2008 (desde Elbląg hasta la frontera rusa, aunque algunos puentes se habían terminado unos años antes) contribuyeron a una modernización del tráfico rodado equiparable a la de hace 70 años. En la frontera ruso-polaca, en el lado polaco, se construyó el paso fronterizo llamado Grzechotki (Rehfeld) entre los años 2004-2006. Los rusos terminarían el suyo (Mamonowo 2) entre los años 2007-2010. A partir del día 7 de diciembre de 2010 –por la primera vez desde el año 1945– se pudo volver a realizar este trayecto en coche.

(10) Secretario General del Partido Obrero Unificado de Polonia entre los años 1970-1980. (11) Alemán: Baerwalde.


Reichsautobahn Berlin–Königsberg

Euskara

1933. urtean, Hirugarren Reich1 aldarrikatu berria inbertsio eta propaganda programa handi bat burutzen hasi zen, Alemania autobide-sare batez ehunduko zuena. Testuinguru honetan, eraikitzen hasitako autobideetako bat Berlin–Königsberg (gaur egun Kaliningrad hiri errusiarra) errepidea izan zen, egun Berlinka izenez ezagutzen dena. “Berlinka” izena, 22 errepide nazionalari deitzeko ere erabili ohi da arrunki; bereziki, Chojnicetik (Konitz) Gnojeworaino (Gnojau) doan hormigoizko tarteari, Malborketik (Marienburg) hurbil. Inguru horretako biztanle askok autobide deitzen diote ibilbide honi, beharrezkoak diren parametroak betetzen ez dituen arren. Hirugarren Reichean ez ziren bakarrik Autobahnen zirelakoak eraikitzen; aitzitik, beste errepide batzuk ere modernizatzen ziren, bide nagusiak orokorki2. Alemaniako gainerako lekuetan bezala, Berlin–Königsberg Reichsautobahneko lanak handitasunez inauguratu ziren 1933. urtearen amaieran, nahiz eta hurrengo urteko udaberrira arte ez ziren lanean hasi. 1936an, Berlin eta Kolbitzow (Kołbaskowo) eskualdeko Stettin-Hegoaldea lotzen dituen bidea ireki zuten eta, hurrengo urtean, Ekialdeko Prusian posible zen ordurako Elbingetik (Elbląg) Königsbergera autobidetik joatea, nahiz eta, momentu hartan, bi noranzko galtzada partekatua baino ez izan. 1937an, Berlinkaren luzera handitu egin zen Stettingo (Szczecin) ingurabideari esker Hornskrugeko (Rzęśnica) lotuneraino, Stettin-Augustwalde (Szczecin-Wielgowo) gertu; baita 1938an ere, Elbingeko ingurabideari esker, Elbing Mendebaldeko lotuneraino. Bi alderdien lotura egiteko, autobideak Poloniar Korridorea3 nola edo hala zeharkatu behar zuen eta, hasieran, Pomeraniako eskualdean zeharreko ibilbidea modu kaotiko samarrean diseinatu zuten, bidearen trazadura ezberdinak egiteko aukera egon zedin. Egitasmoa burutzeko, hainbat proiektu egon ziren, zein baino zein bitxiago, hala nola Poloniako lurraldea zeharkatuko zuen tunela, bai eta biaduktu bat ere. Orokorrean ideia onartua izan arren, Polonian zehar igaro beharreko autobidea eraikitzeko proiektua ez zioten berehalakoan jakinarazi 1938 eta 1939 bitarteko Poloniako Bigarren Errepublikari4; aitzitik, auzia politikari, diplomatiko eta errepideeraikitzaile poloniar5 zein alemaniarren artean (aditu atzerritarren parte-hartzearekin batera) eztabaidatu zuten 30eko hamarkada osoan zehar.

(1) Hirugarren Reich izena Alemania naziaren garaia izendatzeko erabiltzen da, eta terminoa propaganda naziak sartu zuen; honek, Germaniako Erromatar Inperio Santua hartzen zuen lehen Reich edo inperiotzat; bigarrena, 1871ko inperio alemana eta, hirugarrena, euren erregimen propioa. Honen asmoa, 1919an ezarritako Weimarreko Errepublikaren osteko Alemaniaren itzulera loriatsua iradokitzea zen, erregimen berriak ofizialki inoiz deuseztatu ez zuena. Hala ere, 1939tik, naziek berek, “Hirugarren Reich” izena erabiltzea saihestu zuten eta, 1943tik aurrera, nahiago izan zuten “Alemaniar Reich Handia” (Großdeutsches Reich) deitzea, 1938 eta 1941 bitartean herrialdeak izandako muga-hedapen nabarmena aipatzeko helburuarekin. (2) Poloniaren konkistaren ondoren (1939), Chojnicetik Malborkerainoko errepidea Reichsstraße 1 barnean egoteak bidea berehala eraberritzea eragin zuen; honela, ziztu bizian errepide moderno bat eraiki zuten, leku batzuetan ibilbide berriak trazatuz – esaterako, Zblewo (Hoch Stüblau) eta Stargard Gdański (Preußisch Stargard) hirietan, baita Tczew (Dirschau) inguruan ere, non Vistula ibaiaren gainean zubi berri bat eraiki baitzuten. (3) Poloniar korridorea (alemanez: Polnischer Korridor; polonieraz: Korytarz polski) Versallesko Itunean lurraldeak jasotako izendapena da. Lurraldea Pomeranian zehar hedatzen zen, eta Poloniari Itsaso Baltikorako irteera eskaintzen zion, Ekialdeko Prusia Alemaniako gainerako lurraldeetatik bananduta utziz. (4) Poloniako Bigarren Errepublika (II. Rzeczpospolita), 1918-1939/45. (5) Garraiobide sare europar baten baitan, autobidea eraikitzea begiesten zuen pertsonetako bat Melchior Nestorowicz irakaslea izan zen, errepide poloniarren eraikitzaile seniorra.


1938. urtean, Hirugarren Reichak auzia Poloniari6 hainbat eskaera egiteko baliatzea erabaki zuen. Hauetako bat izan zen “lurraldez kanpoko autobidea” eraikitzeko aukera, Pomerania eskualdeko poloniar eremuan barrena. Hala ere, Poloniako Bigarren Errepublikak uko egin zion eskaintzari eta, handik gutxira, 1939ko irailaren 1ean, Polonia Bigarren Mundu Gerrako lehenengo biktima bihurtu zen. 1938tik, autobideen eraikitze-erritmoak nabarmen egin zuen behera. Honen arrazoi nagusia izan zen Hirugarren Reichak bere ekonomia armagintzarantz eta beste beharrizan batzuetarantz bideratzea, hastear zen gerra bati begira. Eraikuntzamaterialak eta baliabideak beharrezkoagotzat jotzen ziren gotorlekuak eraikitzeko, Sigfrido Lerroa7 esaterako. Hala eta guztiz ere, Berlinka proiektua ez zuten artxibatu. 1939ko udazkenetik aurrera, bortxazko lanak egiteko eremuak ezartzen hasi ziren (Reichsautobahnlager deiturikoak) Pomeranian planeatutako bidearen luzera osoan zehar. Bertan, gerrako presoak eta Hirugarren Reichak gatibu zeuzkan hainbat pertsona sartzen zituzten (judutar ugari, haien artean). Eraikitze-lanei bizkortasunez ekin bazieten ere, behin betiko gelditu zituzten 1942 eta 1943. urteen artean. Honek zerikusia izan zuen gerraren norabide aldaketarekin –alemaniarren kalterako–, bai eta Fritz Todt autobideen programaren egile nagusia hegazkin istripu batean hil izanarekin ere. 1945ean, garaile izandako herrialdeek Potsdamgo Batzarrean hartutako erabakiaren ostean, muga berriek hiru herrialdetan banatu zuten Berlinka. Ekialdeko Prusiaren iparraldea (Königsberg hiriburua barne) sobietarren lurren mendean geratu zen8; aldiz, Oder ibaiaren mendebaldeko lurrak, beranduago Alemaniako Errepublika Demokratikoa izango zeneko lurraldean gelditu ziren. Honi esker, Poloniak hainbat errepide azkarretako zatiak bereganatu zituen “oinordetzan” –garai hartan munduko aurreratuenetakoak zirenak–, baita aurrez errepideen eraikitzeak hainbat alditan bertan behera gelditu izan zireneko lurraldeak ere. Poloniako gobernu komunistaren lehenengo egitasmoek Berlinka eraikitzen amaitzea aurreikusten zuten; bereziki, Szczecin eta Gdańsk (Danzig) lotzen zituen tartea. Hala ere, Władysław Gomułkaren9 aroaren amaiera arte, Poloniako Herri Errepublikan ez zen inbertsio garrantzitsurik aurrera eraman errepideen arloan.

(6) 1938ko urriaren 24an, Alemaniako gobernuak espero zuen Poloniako gobernuak Danzig hiriaren («lurralde aske» eta desmilitarizatua 1920tik) anexioari onespena ematea, baita burdinbidea eta Poloniar Korridorean zehar igaro beharreko errepidea eraikitzeko baimena ere. Horiek lurraldez kanpoko estatutuaren mendean egongo ziren, trukean aliantza bat eskainiz (Poloniak bat egin behar izango zuen Antikomitern itunarekin). Poloniako atzerri ministroak, denbora irabazi nahian auzia luzatu ondoren, eskaerei uko egin zien behin betiko 1939ko martxoaren 24an. Ondoren, Neville Chamberlain lehen ministroak luzatutako proposamena onartu zuen Britainia Handiarekin aliatzeko, uste izan baitzuen, era horretan, Hitlerren politika oldarkorra blokeatuko zuela. Gerraren hasiera Alemania eta Sobietar Batasunaren artean 1939ko abuztuaren 23an lortutako aliantza sekretuak erraztu zuen, Poloniaren parte-hartzea aurreikusten baitzen. 1939ko irailaren 1ean, Poloniak Alemaniaren erasoa jasan zuen eta, irailaren 17an, sobietarrena, hauek alemaniarren aliatu baitziren une hartan. (7) Sigfrido Lerroa deitura hartu zuen aliatuek Bigarren Mundu Gerran zehar Maginot Lerroari kontrajarritako defentsa-lerro alemaniarrak. Alemaniarrek lerroari jarritako izena “Westwall” izan zen; honela, jatorrizko Sigfrido Lerroa Lehen Mundu Gerran eraikitako Hindenburg Lerroaren atal izango zen. Sigfrido Lerroa 630 kilometroko luzeradun defentsa sistema zen. 18000 bunker baino gehiago zeuzkan, tunelak eta tankeen aurkako tranpak. Hegoaldean Holandarekin muga egiten zuen Kleve herriaren inguruan hasi, eta Weil am Rhein inguruan amaitzen zen, Suitzako mugan. Maginot Lerroa ez bezala, propagandarako asmoek eraginda aurreikusi, eta 1938 eta 1940 bitartean eraiki zuten. (8) 1945ean, Alemania Nazia Sobietar Batasuneko indarrek garaitua izan ondoren, Ekialdeko Prusia alemaniarraren hegoaldeko partea Poloniaren esku geratu zen, eta iparraldeko partea Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboari egokitu zitzaion. Ekialdeko Prusia zaharreko hiriburuak izena aldatuko zuen 1946an, Kaliningrad izena hartuz. Artean, eskualdean geratzen ziren alemaniarrei euren arbasoen etxea utzarazi zieten. Sobietar Batasuna desegin ondoren, gune honek Errusiar Federazio berriaren baitan iraun zuen 1991etik aitzina. (9) Poloniako Langileen Alderdi Batuaren Idazkari Nagusia (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) 1965-1970 urteen artean.


Edward Giereken10 garaiak are kaltegarriagoak izan ziren. Inbertsioa plan guztietatik ezabatu zuten eta, zenbait lekutan, aurrez eraikuntzarako hautatutako lurrak nekazarien artean banatu zituzten, obra zibileko hondarrak suntsituz (adibidez, Barwiceko11 eremuan). Pomeraniako eskualdeari begira, proiektu berriek Berlinkarena baino ibilbide luzeagoa zuen autobide berri bat baino ez zuten aurreikusten, Koszalin (Köslin) eta Słupsk (Stolp) hiriak zeharkatzen zituena. Dena den, egitasmo hau gaur egun indarrean badago ere, oraindik orain ez dute bukatu. Agintaldi komunistan zehar, ez zen erreforma adierazgarririk burutu Berlinkako tarte aurrez bukaturikoetan, beharrezkoak ziren zubi eta biaduktuen berreraiketak izan ezik. Gaur egun Pomorskie eta Zachodniopomorskie eskualdeei dagozkien lurretan, garapen handiagoa ala txikiagoa izan zuten obra zibilen hondarrak naturak estalirik geratu ziren. Airetik edo satelite bidez hartutako argazkietan garbi asko ikus badaitezke ere, lekuan bertan nekez bereiz daitezke. 90eko hamarkadaren erdialdera arte ez ziren erreformak egiten hasi. Autobidearen alde alemaniarretik ekin zioten; bertan, Bundesautobahn 11 bidearen zaharberritzeak garapen geldoa izan du eta, 2012ko amaiera aldean, Schmöllneko lotunearen eremuan ageri den hormigoizko galtzada baino ez da geratzen. Errepidearen gainerako tarteak galtzada guztiz berritua dauka, asfaltozkoa edo hormigoizkoa. Gainera, Berlindik gertu, Berlinkaren hasiera eraberritzen ari dira; han, “Dreieck” (hiruki) motako lotunea berreraikitzen dihardute, maldatan egindako “Kreuz” (gurutze) motako bidegurutze bihurtzeko. Alde poloniarrean, Szczecin inguruko tarteak antzeko garapena izan du. 1996tik 2012ko abendura arte, A6 autobideko 29 kilometrotatik 24 eraberritu dira. Errepidearen gainerako zatian, hormigoizko xaflak datozen urteetan deuseztatuko dira. Aitzitik, baliteke A6 autobidearen luzapena den 142 errepide nazionalean xaflak luzarorako geratzea. Jatorrizko hormigoizko zoladuraren arrastorik ere ez da ia geratzen Elblągetik Kaliningraderaino doan egungo tarte poloniarrean. Errepideak guztiz eraberritzeko hainbat lan burutu dira: 2004tik 2005era (Elbląg Ekialdeko lotunea, Varsoviarantz zuzendua); 2005etik 2007ra (Elblągen inguruan bigarren galtzadaren eraikuntza); 2006tik 2008ra (Elblągetik Errusiako mugaraino, zenbait zubi urte batzuk lehenago amaitu zituzten arren). Lan hauek ibilgailuen trafikoaren modernizazioan lagundu zuten, duela 70 urte gertatutakoarekiko parekagarri. Errusia eta Polonia arteko mugan, alde poloniarrean, Grzechotki (Rehfeld) deituriko muga-igarobidea eraiki zen 2004 eta 2006 bitartean. Errusiarrek 2007 eta 2010 bitartean bukatuko zuten eurena (Mamonowo 2). 2010eko abenduaren 7tik aurrera –aurrenekoz 1945. urtetik– ibilbide hau autoz egin ahal izan zen berriz ere.

(10) Poloniako Langileen Alderdi Batuaren Idazkari Nagusia 1970-1980 urteen artean. (11) Alemanez: Baerwalde.


Reichsautobahn Berlin–Königsberg

Polski

W 1933 roku świeżo ogłoszona III Rzesza1 rozpoczęła realizację wielkiego programu inwestycyjno-propagandowego, w wyniku którego Niemcy oplecione zostać miały siecią autostrad. Jedną z powstających wtedy autostrad była trasa Berlin–Królewiec (niem. Königsberg, obecnie rosyjski Kaliningrad), dzisiaj popularnie nazywana berlinką. Termin „Berlinka” jest również chętnie wykorzystywany dla określenia drogi krajowej nr 22, a zwłaszcza jej betonowego odcinka z Chojnic (Konitz) do Gnojewa (Gnojau) koło Malborka (Marienburg). Wiele miejscowych osób nazywa tę trasę autostradą, chociaż nie ma ona na to odpowiednich parametrów. W III Rzeszy nie tylko budowano Autobahnen, ale modernizowano również wiele dróg, zwłaszcza tych głównych2. Podobnie jak w całych Niemczech, rozpoczęcie robót pod Reichsautobahn Berlin– Königsberg zainaugurowano uroczyście pod koniec roku 1933, choć faktyczne prace zaczęły się na wiosnę roku następnego. W 1936 roku oddano do użytku odcinek od Berlina do węzła Szczecin-Południe w miejscowości Kolbitzow (Kołbaskowie), a rok później w Prusach Wschodnich można było już „śmigać” autami z Elbinga (Elbląga) do Królewca po autostradzie, na której na razie położono tylko jedną jezdnię dla obu kierunków. W 1937 roku długość Berlinki powiększyła się jeszcze o obejście wokół Szczecina do węzła Hornskrug (Rzęśnica) koło Stettin-Augustwalde (SzczecinaWielgowa), a w 1938 roku - wokół Elbinga do węzła Elbing-Zachód. Aby obydwie części autostrady mogły się połączyć, musiała ona w jakiś sposób przejść przez korytarz polski3. Z tego powodu początkowo jej przebieg przez Pomorze projektowano dość chaotycznie, tak aby zostawić sobie opcje różnego wytyczenia trasy. Pomysłów na jej realizację było wiele, w tym także tak ekstrawaganckich jak budowa wiaduktu lub tunelu przebiegającego przez terytorium Polski. Wbrew stereotypowemu poglądowi, rząd II Rzeczpospolitej4 o projekcie poprowadzenia autostrady przez Polskę nie dowiedział się nagle na przełomie 1938 i 1939 roku; kwestia ta była konsultowana pomiędzy polskimi5 i niemiecki politykami, dyplomatami i drogowcami (także z udziałem zagranicznych ekspertów) przez całe lata 30.

(1) Trzecia Rzesza jest terminem używanym jako określenie synonimiczne do państwa niemieckiego w okresie rządów NSDAP. Termin ten został wprowadzony w życie przez propagandę nazistowską, która uznawała Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego za pierwszą rzeszę lub imperium, Cesarstwo Niemieckie z 1871 roku za drugą rzeszę, a własny ustrój – za rzeszę trzecią. Podział taki zastosowano w celu zasugerowania triumfalnego odrodzenia dawnych Niemiec po upadku Republiki Weimarskiej, powstałej w 1919 roku, która jednak nigdy nie została oficjalnie rozwiązana przez nowy ustrój. Tym niemniej, od roku 1939 sami naziści unikali używania terminu „Trzecia Rzesza,” a od 1943 wybierali określenie „Rzesza Wielkoniemiecka” (Großdeutsches Reich). To ostatnie nawiązywało do znacznego poszerzenia granic kraju, jakie miało miejsce w latach 1938-41. (2) Po zajęciu Polski (1939), trasa od Chojnic do Malborka weszła w skład Reichsstraße 1, przez co konieczny był jej natychmiastowy remont. W błyskawicznym tempie zbudowano nowoczesną drogę, która w niektórych miejscach poprowadzona została po nowym śladzie – np. w Zblewie (Hoch Stüblau), Stargardzie Gdańskim (Preußisch Stargard) oraz w okolicach Tczewa (Dirschau), gdzie wzniesiono nowy most na Wiśle. (3) Korytarz polski (niem. Polnischer Korridor) jest określeniem terytorium utworzonego na mocy traktatu wersalskiego, położonego na Pomorzu, zapewniającego Polsce dostęp do Morza Bałtyckiego, ale oddzielającego Prusy Wschodnie od reszty Niemiec. (4) II Rzeczpospolita, 1918-1939/1945. (5) Za budową, w ramach europejskiej sieci transportowej, optował senior polskich drogowców, prof. Melchior Nestorowicz.


Dopiero w końcu 1938 roku w III Rzeszy postanowiono użyć tego motywu do sformułowania różnych postulatów wobec Polski6. Jednym z nich była możliwość zbudowania eksterytorialnej autostrady przez polską część Pomorza. Rząd II Rzeczpospolitej ofertę tę jednak odrzucił i wkrótce, 1 września 1939 roku, Polska stała się pierwszą ofiarą drugiej wojny światowej. Od roku 1938 tempo budowy autostrad wyraźnie spadło, ponieważ III Rzesza zorientowała swoją gospodarkę na konstrukcję zbrojeń i inne przygotowania do nadchodzącej wojny. Środki i materiały budowlane uznane zostały wtedy za bardziej potrzebne do wznoszenia fortyfikacji obronnych, takich jak Linia Zygfryda7. Temat Berlinki jednak wcale nie przycichł. Jesienią 1939 roku, wzdłuż wytyczanej na Pomorzu trasy, zaczęto zakładać obozy pracy (tzw. Reichsautobahnlager), dokąd kierowano jeńców wojennych i inne uwięzione przez III Rzeszę osoby (w tym wielu Żydów). Choć budowa znowu ruszyła pełną parą, w latach 1942-43 została ostatecznie wstrzymana, co spowodowane było niekorzystnym dla Niemców obrotem wojny i śmiercią w katastrofie lotniczej głównego inicjatora programu powstania autostrad – Fritza Todta. W 1945 roku, po decyzjach podjętych na konferencji poczdamskiej przez państwa zwycięskie, nowe granice podzieliły Berlinkę pomiędzy trzy kraje. Północna część Prus Wschodnich ze stolicą w Królewcu włączona została do terytorium sowieckiego8, zaś tereny na zachód od Odry weszły w skład późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Dzięki temu Polska „odziedziczyła” wtedy po Niemcach kilka odcinków dróg szybkiego ruchu – wówczas jednych z najnowocześniejszych na świecie – jak również tereny, na których budowa kolejnych fragmentów tych arterii została przerwana na różnym etapie zaawansowania. Pierwsze plany komunistycznego rządu Polski przewidywały dokończenie budowy Berlinki, zwłaszcza na odcinku łączącym Szczecin z Gdańskiem (Danzig). Jednak do końca epoki Władysława Gomułki9, w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej nie ruszyła żadna znacząca inwestycja drogowa. Czasy Edwarda Gierka10 były jeszcze mniej łaskawe. Inwestycję wykreślono z wszelkich planów, a w niektórych miejscach wydzielone pod budowę grunty rozparcelowano pomiędzy rolników, którzy zatarli

(6) 24 października 1938 roku, w zamian za propozycję sojuszu (Polska miałaby przyłączyć się do paktu antykominternowskiego) rząd niemiecki oczekiwał od rządu polskiego zgody na aneksję Gdańska (od 1920 roku zdemilitaryzowanego „wolnego miasta”), a także na poprowadzenie przez korytarz polski eksterytorialnych torów kolejowych i autostrady. Minister Spraw Zagranicznych Polski, Józef Beck, przeciągając sprawę i grając na czas, 24 marca 1939 roku ostatecznie odrzucił te żądania. Następnie przyjął brytyjską propozycję sojuszu, udzieloną przez premiera Neville’a Chamberlaina, sądząc, że w ten sposób zablokuje agresywną politykę Hitlera. Rozpoczęcie wojny zostało ułatwione przez zawarcie w dniu 23 sierpnia 1939 r. tajnego przymierza Niemiec z ZSRR, przewidującego rozbiór Polski. 1 września 1939 roku Polska została zaatakowana przez armię niemiecką, a w dniu 17 września – przez Sowietów, tymczasowych sojuszników Niemiec. (7) Linia Zygryda to nazwa, jaką Alianci nadali niemieckiej linii obronnej zbudowanej naprzeciw francuskiej Linii Maginota. W Niemczech linia ta nosiła nazwę „Westwall”, jako że pierwotna Linia Zygfryda stanowiła część Linii Hindenburga, zbudowanej podczas Pierwszej Wojny Światowej. Linia Zygfryda była systemem umocnień obronnych o długości 630 km, składającym się z ponad 18 000 schronów, tuneli i zapór przeciwpancernych. Rozpoczynała się w miejscowości Kleve przy południowej granicy Niemiec z Holandią, a kończyła na wysokości Weil am Rhein przy granicy ze Szwajcarią. W przeciwieństwie do Linii Maginota, Linia Zygfryda została zaprojektowana w celach propagandowych i zbudowana w latach 1938-40. (8) Po pokonaniu hitlerowskich Niemiec przez wojska ZSRR w 1945 roku, południowa część dawnych Prus Wschodnich przypadła Polsce, podczas gdy część północną włączono do Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W 1946 stolica dawnych Prus Wschodnich – Królewiec – została przemianowana na Kaliningrad. Większość pozostałych tam jeszcze Niemców, zostało wysiedlonych z miejsca zamieszkiwanego przez ich przodków. W 1991 roku, po upadku Związku Radzieckiego, enklawa ta została utrzymana jako część nowopowstałej Federacji Rosyjskiej. (9) Pierwszy Sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w latach 1956-1970. (10) Pierwszy Sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w latach 1970-1980.


ślady po pracach ziemnych (np. w okolicy Barwic11). Nowe projekty przewidywały na Pomorzu jedynie drogę ekspresową po dłuższym od Berlinki szlaku, przez Koszalin (Köslin) i Słupsk (Stolp). Ta koncepcja aktualna jest po dzień dzisiejszy, a i tak ciągle nie może doczekać się ukończenia. W okresie komunizmu, na gotowych odcinkach Berlinki nie przeprowadzono żadnych większych remontów, poza niezbędnymi odbudowami wybranych mostów i wiaduktów. Na terenie obecnych województw pomorskiego i zachodniopomorskiego, ślady po mniej lub bardziej zaawansowanych pracach ziemnych wtopiły się w okoliczną przyrodę. Choć wciąż są doskonale widoczne na zdjęciach satelitarnych i lotniczych, trudno zidentyfikować je w terenie. Poważne modernizacje zaczęto przeprowadzać dopiero w połowie lat 90 ubiegłego wieku. Zapoczątkowano je po niemieckiej stronie, gdzie modernizacja Bundesautobahn 11 wciąż ciągnie się powoli, ale według stanu na koniec 2012 roku, oryginalna betonowa nawierzchnia ostała się tylko w okolicy węzła Schmölln. Pozostała część drogi ma już całkowicie nową nawierzchnię asfaltową lub betonową. Oprócz tego, pod Berlinem trwa przebudowa początku Berlinki, gdzie węzeł typu „Dreieck” (trójkąt) jest przebudowywany w nowe skrzyżowanie bezkolizyjne typu „Kreuz” (krzyż). Podobnie wygląda to po polskiej stronie, na odcinku wokół Szczecina. Od 1996 roku, z 29 km autostrady A6 do grudnia 2012 przebudowano jej 24 km. Na reszcie trasy betonowe płyty znikną zapewne najdalej w ciągu kilku najbliższych lat. Jednak na przedłużeniu A6, na drodze wojewódzkiej nr 142, mają szansę zostać jeszcze na długo. Z betonowej nawierzchni również niewiele zostało po polskiej stronie odcinka z Elbląga do Kaliningradu. Kolejne modernizacje z lat 2004-2005 (węzeł Elbląg-Wschód, przekierowany na Warszawę), 2005-2007 (wokół Elbląga, wraz z dobudową drugiej jezdni) i 2006-2008 (od Elbląga do granicy z Rosją, choć niektóre mosty wykonano kilka lat wcześniej) miały wymiar takiego unowocześnienia w zakresie ruchu kołowego, jak sama budowa Berlinki 70 lat wcześniej. Na granicy z Rosją, po polskiej stronie, zbudowano w latach 2004-2006 przejście graniczne o nazwie Grzechotki (Rehfeld). W latach 2007-2010 swoje przejście wykonali Rosjanie (Mamonowo 2). Dnia 7 grudnia 2010 roku – po raz pierwszy od 1945 roku – można było pokonać ten odcinek samochodem.

(11) Niem: Baerwalde.


Reichsautobahn Берлин–Кенигсберг

Русский

В 1933 году только что провозглашённый Третий Рейх1 начал реализацию большого инвестиционно-пропагандистского проекта, в результате которого Германия должна была быть соединена сетью автострад. Одной из строящихся тогда автострад была трасса по маршруту Берлин-Кенигсберг (ныне рос. Калининград), на сегодняшний день известная как “Берлинка”. Термин «Берлинка» часто используется для обозначения автомобильной дороги государственного значения № 22, особенно ее части от Хойниц (Konitz) до Гноева (Gnojau) недалеко от Мальборка (Marienburg). Многие местные жители называют эту дорогу автобаном, хотя она не соответствует таким параметрам. В Третьем Рейхе не только строили автобаны (Autobahnen), но также часто модернизовали дороги, особенно на главных направлениях2. Так как и во всей Германии, начало работ над Reichsautobahn Берлин– Кенигсберг было торжественно отмечено в конце 1933 года, но фактически они начались весной следующего года. В 1936 году был сдан в эксплуатацию участок дороги Берлин-Щецин-Юг (Колбасково), а годом позже водители уже могли пользоваться автобаном от Эльблонга до Кенинсберга, хотя эта дорога была однополосной. В 1937 году «Берлинка» растянулась на объездную дорогу вокруг Щецина (до узла Жесьница около Stettin-Augustwalde (Щецин-Велгово), а в 1938 году - вокруг Эльблонга (до узла Эльблонг-Запад). Для того, чтобы обе части автострады соединить, ей надо было как-то пройти через польский коридор3. Из-за этого маршрут через Померанию был спроектирован хаотически, чтобы оставить себе разные варианты его проведения. Идей его реализации было много, в том числе такие экстравагантные, как постройка виадука или туннеля, проходящего через польскую территорию. Вопреки стереотипному мнению, что якобы правительство Польши4 узнало о проекте автострады внезапно на рубеже 1938-1939 годов; этот вопрос обсуждался польскими5 и немецкими политиками, дипломатами и строителями (также при участи зарубежных экспертов) в течение всех 30-х годов.

(1) Третий Рейх - термин, который часто используется как название немецкого государства во времена правления НСДАП. Самтермин был введен нацистской пропагандой, которая считала Священную Римскую империю германской нации первым рейхом или империей, Германскую империю с 1871 года - вторым рейхом, а их собственный строй - третьим рейхом. Такое деление было использовано для того, чтобы показать триумфальное возрождение древней Германии после падения Веймарской республики, созданной в 1919 году. Хотя формально Веймарская конституция после прихода нацистов к власти так и не прекратила своего действия . Тем не менее, с 1939 года сами нацисты перестали использовать термин “Третий Рейх”, а с 1943 выбрали определение “Великий германский рейх” (Großdeutsches Reich). Это последнее определение было связано с значительным расширением границ страны в 1938-41 годах. (2) После захвата Польши (1939) дорога от Хойниц до Мальборка стала частью Reichsstraße № 1 и ей был необходим срочный ремонт. За очень короткие сроки была построена современная дорога, которая в некоторых местах была проложена по новому маршруту – напр. Зблево (Hoch Stüblau), Старгард-Гданьски (Preußisch Stargard) и Тчев (Dirschau), где был построен новый мост через Вислу. (3) Польский коридор (нем. Polnischer Korridor; польский: Korytarz polski) это определение территории созданной Версальским мирным договором, расположенная в Померании, обеспечивающая доступ Польши к Балтийскому морю, но отделяя Восточную Пруссиию от основной территории Германии. (4) Вторая Речь Посполитая (II. Rzeczpospolita), 1918-1939/45. (5) За строительством в рамках европейской транспортной сети был старейший польский строитель дорог, профессор Мельхиор Несторович.


Только в конце 1938 года нацисты стали использовать этот вопрос для выдвижения своих требований6. Одним из них была возможность постройки экстерриториальной автострады через польскую часть Померании. Правительство Польши отклонило это предложение и вскоре,1 сентября 1939 года, Польша стала первой жертвой Второй мировой войны. С 1938 года темпы строительства автобанов заметно снизились, потому что Третий Рейх занялся перевооружением и экономика была полностью направленана нужды войны. Ресурсы и строительные материалы были необходимы для возведения оборонных укреплений, прежде всего линии Зигфрида7. Но тема «Берлинки» не канула в лету. Осенью 1939 года вдоль проведенного в Померании маршрута были построены трудовые лагеря (т.н. Reichsautobahnlager), куда ссылали военнопленных и других пленников (в том числе и евреев). Но несмотря на возобновление строительства, в 1942-43 годах оно было окончательно остановлено, вероятно, из-за неудач немцев на фронтах войны, и гибели в авиакатастрофе главного инициатора программы по созданию скоростных магистралей - Фрица Тодта. В 1945 году на Потсдамской конференции «Берлинка» была разделена между тремя государствами. Северная часть Восточной Пруссии с Кенигсбергом отошла к СССР8, а территории к западу от реки Одра стали частью Германской Демократической Республики. Благодаря этому Польша получила в наследство от Германии несколько участков шоссе, на то время очень современных и территорию, на которой строительство очередных дорог по разным причинам было незакончено. Изначально социалистическое правительство планировало достроить «Берлинку», особенно участок дороги от Щецина до Гданьска (Danzig). Однако до конца правления первого секретаря Владислава Гомулки9, не началось ни одно значительное дорожное строительство. Времена Эдварда Герека10 были еще менее благоприятны. Дорожное строительство не было предусмотрено в директивных планах партии, предназначенная для строительства дороги земля (6) 24 октября 1938 года, взамен союзному предложению (Польша должна была присоединиться к Антикоминтерновскому пакту) немецкое правительство ожидало от польского согласия на присоединение Гданьска (с 1920 года демилитаризованный ”Вольный город Данциг”), а также проведения через польский коридор экстерриториальных железной дороги и автострады. Министр иностранных дел Польши Юзеф Бек затягивал дело, но в конце концов 24 марта 1939 года отклонил эти требования. Позже он принял британское предложение союза отпремьер-министра Невилла Чемберлена, думая, что таким способом он остановить агрессивную политику Гитлера. Начало войны ускорило заключение секретного союза между Германией и СССР 23 августа 1939 года, который предусматривал раздел Польши. 1 сентября 1939 года немецкая армия напала на Польшу, а 17 сентября - также напала советская армия, тогдашний союзник Германии. (7) Линия Зигфрида - название придуманное участниками Антигитлеровской коалиции для обозначения немецкой линии обороны, построенной напротив французской линии Мажино. В Германии ее называли “Westwall”, так как первоначально линия Зигфрида была частью линии Гинденбурга, построенной во время Первой мировой войны. Линия Зигфрида - это система оборонных укреплений, длиной в 630 км. Она состояла из более 18 тыс. бункеров, тоннелей и полос обеспечения. Ее начало лежало в Клеве около южной границы Германии с Голландией, а конец возле Вайль-на-Рейне около границы с Швейцарией. В отличие от линии Мажино, линия Зигфрида была спроектирована с пропагандистской целью и построена в 1938-1940 годах. (8) После поражения гитлеровской Германии в 1945 году, южная часть Восточной Пруссии отошла к Польше, а северная часть - к Российской Советской Федеративной Социалистической Республике. В 1946 году столица бывшей Восточной Пруссии - Кенигсберг - была переименована в Калининград. Большинство оставшихся там немцев было выселено из места проживания их предков. В 1991 году после распада СССР анклав был сохранен как часть только что образованной Российской Федерации. (9) Первый секретарь Центрального комитета Польской объединённой рабочей партии (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, PZPR) в 1956-1970 гг. (10) Первый секретарь Центрального комитета Польской объединённой рабочей партии в 1970-1980 гг.


была отдана крестьянскому населению, которое в ходе аграрных работ полностью уничтожило следы автобана (напр. около города Барвице11). В новых дорожных проектах Померании была учтена только дорога для скоростного движения по маршруту длиннее, чем Берлинка, через города Кошалин (Köslin) и Слупск (Stolp). Данный проект существует и на сегодняшний день, но так и остается не полностью воплощенным в жизнь. Во время коммунизма, на готовых участках Берлинки большие ремонты не проводились, кроме необходимого восстановления некоторых мостов и виадуков. На территории сегодняшних поморского и западно-поморского воеводств следы менее более развитых земных работ слились с окружающейю средой, хотя даже так они хорошо видны со спутника или при помощи аэрофотосъемки. Серьезные ремонтные работы начались только в середине 90-х годов на немецкой стороне, где ремонт дороги Bundesautobahn 11 идет медленно, хотя по состоянию на конец 2012 года, старое, бетонное покрытие осталось только около транспортного узла Schmölln. Остальная часть дороги покрыта уже новым асфальтовым или бетонным покрытием. Кроме того, недалеко от Берлина продолжается обновление «Берлинки», где транспортный узел типа “Dreieck” перестраивают в новое пересечение путей типа “Kreuz” (крест). Нечто подобное происходит и на польской стороне дороги, а именно на участке около города Щецин. С 1996 года из 29 км автострады А6 до декабря 2012 года перестроили 24 км. На остальной части шоссе бетонные плиты исчезнут, скорее всего, в течение нескольких лет. Однако на продолжении А6, на дороге воеводского значения № 142, они могут остаться еще на долгое время. Незначительное бетонное покрытие осталось на польской стороне участка от Эльблонга до Калининграда. Комплексная модернизация в 2004-2005 гг. (узел Эльблонг-Восток с выходом на Варшаву), 2005-2007 гг. (вокруг Эльблонга, вместе с построением второй полосы дорожной части), 2006-2008гг. (от Эльблонга до границы с Россией, хотя некоторые мосты были отремонтированы раньше) сделала шаг вперед, похожий на тот, который произошел благодаря постройке “Берлинки” 70 лет раньше. В 2004-2006 гг. на польской стороне построили пункт пропуска через государственную границу с Россией под названием Гжехотки (Rehfeld). В 20072010 гг. свой пункт установила Россия (Маморово 2). 7 декабря 2010 года впервые после 1945 года появилась возможность переехать через этот участок на машине.

(11) нем. Baerwalde.


Projekt Beton  

Eriz Moreno Aranguren, 2011-2013. Projekt Beton (Polish: Concrete Project) is a project which aimed at track and trace the abandoned Reichsa...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you