Issuu on Google+

Om meer inzicht te krijgen in de Polikliniek van de Toekomst is er een spel ontworpen waarbij je een idee krijgt hoe die polikliniek eruit kan komen te zien. Het doel van het spel is om verschillende scenario’s te genereren. Door het spel word je gedwongen om vanuit een ander perspectief te kijken en zie je welke invulling invloed heeft

Stap 1

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Stap 5

Stap 6

Kies (of krijg) een personage. Vanuit dit personage speelt u het spel.

Kies (of krijg) een situatie. Dit is de opmaat voor een reeks gebeurtenissen die zich vandaag de dag voordoen en waarvan de gevolgen nog niet helemaal duidelijk zijn. Dit vormt de context waarbinnen gespeeld gaat worden.

Kies een waarde. Deze waarde is als de kanskaart in het spel. De verschillende waarden vertegenwoordigen gevoelens, gewaarwordingen en de beleving van het systeem van de polikliniek. Het spel kan meerdere malen gespeeld worden waarbij alleen de kanskaart verandert.

Schrijf op wat je in deze situatie belangrijk vindt. Rederneer vanuit het perspectief van het door jou gekozen/ verkregen personage. De te verwachten uitkomst wordt later gebruikt als vergelijking met de werkelijke uitkomst die zal ontstaan als gevolg van het doorlopen van alle stappen.

Geef vanuit het perspectief van het door jou gekozen – of verkregen – personage punten aan de andere personen in het spel. De punten staan voor het belang dat je aan bepaalde waarden hecht.

Vat de uikomsten van de simulatie samen en vergelijk ze met de verwachtingen uit stap 4.

Ko toe sten na me

Me

d

li ica

sa

tie

Het instituut/case studies wil met het ontwikkelen van innovatieve, creatieve en bijzondere oplossingen bijdragen aan het oplossen van structurele en actuele maatschappelijke vraagstukken van diverse organisaties. Via zogenaamde case studies doet het instituut op vernieuwende en open wijze onderzoek naar bestaande maatschappelijke vraagstukken; hierbij staat de inzet van creativiteit en kunstenaars centraal. Uitgangspunt van onze methode is het ongerept en fris aankijken tegen vraagstukken, het betreden van nieuwe nog onbekende paden, nieuwe inspiratie opdoen door verder te kijken dan je neus lang is en het zoeken naar en uitproberen van een nieuwe benadering. Bij onze case studies zetten wij innovatieve onderzoeksmethoden in, waarin creativiteit centraal staat. Wij schakelen vanaf het begin van ons onderzoek kunstenaars en creatieve ‘masters’ in. Zo kunnen wij op optimale wijze de unieke, frisse en inspirerende kracht van creativiteit benutten om professionals te helpen bij het ontdekken van nieuwe invalshoeken.

Te verwachten uitkomst

tie

Tra Eth nspa To iek rantie e Ve gank ilig elij Ve kh r hei eid To trouw d ew e n Ver ijd i ... antw ng oo rde lijk hei d

Pa

tië

nt

Mant

e

Sp

rts

isa

Hu

Toename ouderen

Zorg komt meer naar hius

Min

iste

ts

Ar

De

ce

Medische instellingen

Verzekeraar

Arts

Minister

Huisarts

Mantel

Uitkomst van de simulatie

Onbelangrijk

Niet zo belangrijk

Wel belangrijk

ntr

ali

sa

tie

Verfijning techniek

r jke s ed keli Ste gan de toe rden wo nis n ke

raar

r e am g en aa To rgvr zo

Afn ve ame r z o rge % rs

Belangrijk

Erg belangrijk

Voorbeeld uitkomst van een scenario met als uitgangspunt rampscenario (z.o.z.): Eiland 3 – Techniek zonder specialisten.

Me

d

li ica

sa

tie

De patiënt staat centraal

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Er is een overstroming

Faciliteiten zijn nog steeds aanwezig

De verwachte uitkomst

Ko toe sten na me

Privatisering

Stap 1

nte l

is ial

ec

Sp

Faciliteiten zijn nog steeds aanwezig

Ma

ar Huis

e

ati

ts

Vr pr aag e ve naa nt ie r r

iste

Min

Zorg komt meer naar hius

De patiënt staat centraal bij een overstroming terwijl de faciliteiten nog intact zijn: Robots nemen de taak van specialisten over. De patiënt raakt verslaafd aan de perfecte behandeling van robots die de rol van de artsen heeft overgenomen.

Stap 5

Onbelangrijk

Niet zo belangrijk

Wel belangrijk he n isc ge ed llin M ste in

ek

Arts

De

ce

ntr

ali

sa

id he lijk ke an eg To nnis Ke

Verfijning Techniek

era

ar

Afn ve ame r z o rge % rs

tie

Stap 6 Patiënt

Er is een overstroming

Patiënt rz Ve

e am g en aa To rgvr zo

Het instituut/case studies is door het UMC Utrecht gevraagd om zich te buigen over de Polikliniek van de Toekomst waarbij de arts-patiënt-relatie nadrukkelijk centraal staat. Binnen een polikliniek vernieuwt de wetenschap zich namelijk zo snel en verbetert de techniek voortdurend terwijl menselijke behoeften nogal eens uit het oog worden verloren. Zou het mogelijk zijn om deze vernieuwingen binnen de polikliniek in de pas te laten lopen met de menselijke maat? Over deze en andere vragen hebben de deelnemers zich tijdens de case study gebogen. De deelnemers met een achtergrond van interieur, architectuur, beeldende kunst of productontwerpen bestudeerden tijdens de Onderzoeksfase de polikliniek van vandaag. Zo ontstond een variëteit van meer en minder uitgewerkte visies op de polikliniek van nu. In de Ontwerpfase die volgde werd alle gegenereerde kennis weer losgelaten, maar niet vergeten. De deelnemers plaatsten de Polikliniek van de Toekomst in het jaar 2030. Ze hebben onder begeleiding van de masters hun visie op de Polikliniek van de Toekomst uitgewerkt. Dit heeft geleid tot twee concepten: de ideale situatie versus een rampscenario. De ideale situatie is vertaald in een spel: de Scenario Simulator, waarbij je door het spel te spelen inzicht krijgt in verschillende toekomst scenario’s. Het rampscenario schetst vier mogelijke toekomstvisies. Deze rampscenario’s zijn geschikt om in het spel als voorbeeld te fungeren. Het zijn niet zozeer de rampen zelf maar het onstaan van extreme omstandigheden die in het spel gebracht kunnen worden. De plannen zijn om in de Uitwerkingsfase een computergame te maken waarin de Scenario Simulator en de rampenscenario’s samengebracht zijn.

Medische instellingen

Verzek e

case study Polikliniek van de Toekomst

Patiënt

isa

l cia

el

Vr pr aag e v en naar tie

www.hetinstituut.org

op de spelers, situaties en waarden. Met het spel kan je waarden, kwaliteiten van iemand of een stelling helder krijgen. Net als in een spel spelen structuur en toeval een grote rol. De uitkomst van het spel is onvoorspelbaar en nooit dezelfde. Hieronder kunt u stap voor stap zien hoe de Scenario Simulator gebruikt wordt om het spel te spelen.

Schematische weergave van de Scenario Simulator

Privatisering

het instituut case studies

Spel: Scenario Simulator

Belangrijk

Erg belangrijk

Medische instellingen

Verzekeraar

Arts

Minister

Huisarts

Mantel

Uitkomst van de simulatie De patiënt moet een goede verzekeringspolis sluiten om de operaties te kunnen blijven betalen. De patiënt verlangt veel van de verzekeringspolissen, ondanks dat de kosten voor behandelingen teruggedrongen zijn tot een minimum. De patiënt wordt mondig jegens de verzekeraar en de minister om zijn zin te krijgen. De verzekeraar wil niet overal garant voor staan. De minister wil geen voorwaarden stellen aan de verzekeringspolissen en wenst niet al te veel bijstand voor patiënten. De medische instelling coördineert het zorgaanbod en biedt patiënten verschillende soorten medische zorgpakketten aan. De rol van de artsen en de mantelzorg blijkt overbodig omdat de robots de medische zorg perfect overnemen.


Nederland overstroomt in 2030

Eiland 3 – Techniek zonder specialisten Op dit eiland is het centrum van kennis in stand gebleven. Databanken, maar ook automatische programma’s voor diagnose werken als voorheen, zoals zij tot 2029 waren doorontwikkeld. Noodcircuits hebben de afhankelijkheid van de centrale energieleveranciers overgenomen.

Het Rampscenario

De mensen op dit eiland vinden geen polikliniek. Specialisten zijn omgekomen of gevlucht. De medische wereld kan niet meer functioneren door gebrek aan personeel en infrastructuur. De patiënt zoekt en vindt compensatie in de hoog ontwikkelde technologie en er ontstaat een wereld waarin de specialist overbodig wordt. De techniek neemt zijn rol over en is veel beter in staat om los van emoties ziekte te constateren en te voorspellen.

Tekst en illustraties: Rosa Druijven

We verplaatsen ons naar het jaar 2030. Door de plotseling stijgende waterspiegel van de oceanen zijn grote delen van de wereld onder water gelopen, dus ook Nederland. Wat zijn de gevolgen? En vooral, wat betekent het voor de Polikliniek van de Toekomst? Door de enorme overstroming zijn er verschillende eilanden ontstaan. Ik neem u mee langs vier van die eilanden. Op elk eiland zijn andere omstandigheden waardoor poliklinische zorg een ander karakter heeft.

Eiland 1 – Mobiele zorg

Eiland 2 – Wegvallen communicatiemiddelen Door de overstroming zijn communicatiemiddelen als een digitale verbinding niet langer beschikbaar waardoor ook medische dossiers zijn weggevallen. Communicatie met hulpdiensten elders of met andere eilanden is niet mogelijk. Apparatuur is vernietigd. Ook de energievoorziening, zoals die er voorheen was, is er niet meer. Mensen die op dit eiland terecht zijn gekomen, treffen een totaal niet meer functionerende polikliniek. De zorgaanbieders die zich nog op dit eiland bevinden moeten het stellen zonder hun vertrouwde technologie.

Op dit eiland staat mobiele zorg centraal. Hier leven relatief weinig mensen verdeeld over kleine eilanden. Gunstige stand van de wind heeft ervoor gezorgd dat tijdens de overstroming veel middelen bij deze eilanden terecht zijn gekomen. Zo zijn veel losgeslagen boten op de stranden terechtgekomen. De boten worden ingezet om mensen op de eilanden te voorzien van mobiele zorg. Daardoor is het gemakkelijk om de poliklinische zorg geheel opnieuw in te richten. Schepen varen tussen de eilanden en bieden hun poliklinische zorg aan. Elk schip een andere polikliniek. ‘Blijft u maar waar u bent, zorg komt naar u toe.’ Er is een overvloed aan zorg voor de eilandbewoners. Om te zorgen dat patiënten nou net dat ene schip kiezen om mee in zee te gaan moeten de mobiele polikli-

nieken zich gaan profileren. Dit doen ze door de patiënt een duidelijke voorkeursbehandeling te geven. Niet alleen een medische behandeling maar tevens een tocht langs de andere eilanden. Of luxe uitgeruste schepen waar je voor relatief weinig geld kunt wonen en volledig verzorgd wordt. Voor ieder type mens is er een schip.

Zelfredzaamheid Doordat er vanaf 2015 een heel nieuwe manier van onderwijs wordt gegeven hebben mensen zich al veel zelfbewuster ontwikkeld. In deze onderwijsvorm staat de zorg voor lichaam en geest centraal. Met het vooruitzicht op meer natuurgeweld en andere rampspoed als oorlogen richt het onderwijs zich meer en meer op preventie, zelfredzaamheid en overleven. Dit komt nu goed van pas. Op dit eiland krijgt de specialist een andere rol. Zonder apparatuur wordt de arts een mens, maar dan wel met veel medische kennis. Andere mensen op het eiland hebben weer verstand van andere zaken waardoor er een samenwerking tussen leken en specialisten ontstaat. Er worden nieuwe technieken ontwikkeld om energie op te wekken. Doordat er geen contact is met de andere eilanden worden wetten en regels op het eiland zelf bepaald. En is het ook makkelijker om eigen ideeën te introduceren en uit te werken. Initiatieven worden in die zin gestimuleerd. Diagnoses worden gesteld zonder de zekerheid van de technologie. Een behan-

deling is wat dat betreft niet 100 procent betrouwbaar. Daar staat tegenover dat als de behandeling slaagt het zowel specialist als patiënt sterkt. De weggevallen apparatuur zorgt voor vertraging van de behandelingen. Dit vraagt tevens om meer medewerking van naasten van de patiënt. Het heeft als voordeel dat er een klimaat wordt geschept voor een intensieve samenwerking tussen arts en patiënt. Zorg op dit eiland heeft een sociale rol. Wie kan helpt elkaar. Om goede zorg te krijgen zal een eilandbewoner zich moeten inzetten voor de ontwikkeling van zijn eiland. Dit eiland laat ons zien dat er een samenwerking tussen arts en patiënt ontstaat. Hun positie ten opzichte van elkaar is gelijkwaardig.

Empathische robots Om angsten en emoties op te vangen worden robots ontwikkeld die als het ware steun bieden en meer begrip en inzicht hebben dan de meeste specialisten. Eerdere experimenten uit 1992 toonden al aan dat kinderen in staat zijn om liefde en zorg te voelen voor kleine robots, Tamagotchi’s. Andersom blijkt het hier mogelijk te zijn om in een robot empathie te programmeren en te simuleren voor een patiënt die zojuist slecht nieuws heeft gekregen. Het laat zien dat de patiënt steun vindt bij de inzichten en de optimale duidelijkheid die de technologie hem/haar biedt. De vraag: ‘Dokter u kunt mij de waarheid vertellen vervalt volledig.’ De techniek is weliswaar direct en onverbiddelijk maar ook optimaal eerlijk. Je betreedt de zelfscan modules en ondergaat slechts wat je moet ondergaan. Spoedig blijkt dat de doorontwikkelde medicatie niet alleen gezegend is met robots van micro-omvang, die binnenin onze organen allerlei handelingen kunnen verrichten, maar ook met programmatuur. Deze programmatuur is zo verfijnd dat niet alleen de diagnoses secuurder zijn, maar ook de manier waarop er vragen gesteld worden over het ziektebeeld. Dat gebeurt veel gevoeliger.

De programmatuur kan, in haar configuratie met de mensen, zo nauwkeurig vragen stellen, en zo nauwkeurig op nieuwe vragen aansturen dat de behandelingsmethode automatisch op de diagnostiek wordt aangesloten. Het wordt mogelijk om een intakegesprek, diagnose en behandeling opeenvolgend te laten plaatsvinden en dat kan vaak bij de patiënt thuis. Second-opinions in de diagnose worden betaalbaar en gewoon. De kosten worden teruggedrongen tot een minimum. Optimalisatie van de diagnose en de behandeling is vanzelfsprekend omdat overbodige gesprekken en verpleging wegvallen. De gezondheidszorg is betaalbaar, efficiënt en rekent af met de oude geldverslindende poliklinieken en met de ingesleten gedachte dat een patiënt als een individu benaderd moet worden.

Eiland 4 – Medische zorg is schaars door tekort aan artsen. Op dit eiland is medische zorg schaars. De polikliniek is in tact gebleven zoals deze er voor 2030 was. Het eiland is dichtbevolkt en er zijn maar weinig artsen. Zorgvraag en -aanbod is totaal niet in balans. Contact tussen arts en patiënt verloopt snel en afstandelijk, simpelweg omdat de arts geen tijd en zin heeft om zich te verdiepen in de zoveelste patiënt. Doordat er veel hulpbehoevenden op het eiland zijn, kunnen artsen de hoogst mogelijke prijs vragen voor een behan-

deling. Zorg is erg duur geworden. De meeste mensen kunnen geen medische zorg meer betalen. Zij die minder te besteden hebben en geen vooraanstaande functie hebben bemachtigd in het nieuwe, provisionele bestuur van het eiland, hebben geen ‘recht’ op zorg tenzij zij zichzelf aanbieden voor onderzoek. Alleen dan worden ze ook poliklinisch behandeld. De prijs die ze hiervoor betalen is hoog: proefkonijn om de medische kennis te kunnen doorontwikkelen.

Dit eiland laat ons zien dat de medische zorg tot een minimum teruggedrongen kan worden en vrijwel geheel vervangen kan worden door de patiënt, geholpen door de techniek. Een interessant uitgangspunt dat vele vragen opwerpt. Wat betekent dit voor de mens? Wordt het omgaan met dood en ziekte op deze manier eenzamer? Betekent dit dat we creatiever met techniek moeten omgaan?

Colofon Artistiek leider Johan Wagenaar Projectleider Erik Uitenbogaard Zakelijk leider Martijn Jacobus Begeleidende masters Aike Kruize, Gianni Orsini, Jan van de Pavert, Kees Vuyk Deelnemers Ghita van Bergen, Klaas Burger, Rosa Druijven, Erik Groen, Bas Janssen, Bas Kools, Heidi Linck, Isabelle Scholtemeijer Illustraties en uitwerking presentatie Rosa Druijven, Bas Janssen, Bas Kools, Heidi Linck, Isabelle Scholtemeijer Medewerkers Gerda Bosman, Ellen ter Gast, Rutger van Merkerk, Barbara Trappenburg Redactie Sarah van den Berg Eindredactie Simon Jacobus Vormgeving DesignArbeid het instituut/case studies Oudezijds Voorburgwal 72 1012 GE Amsterdam +31 (0)20 4270906 www.hetinstituut.org info@hetinstituut.org De case study Polikliniek van de Toekomst is een samenwerking tussen het instituut en het UMC Utrecht met medewerking en ondersteuning van o.a. Well Design, Philips, Stichting Doen, Gemeente Utrecht, Provincie Utrecht en het Ministerie van VWS. Deze handout is een uitgave van het instituut/case studies. Niets aan deze uitgave mag zonder toestemming van het instituut/case studies worden hergebruikt of overgenomen voor publicatie. © 2009


Poliklniek van de Toekomst