Page 1


DDC 378.3 O-635

“BCI” Õýâëýëèéí êîìïàíè Óòàñ: 319032

ISBN: 978-99929-64-34-0


Ìîíãîë óëñûí òªðèéí äóóëàë Äàðõàí ìàíàé òóñãààð óëñ Äàÿàð ìîíãîëûí àðèóí ãîëîìò Äàëàé èõ äýýäñèéí ãýãýýí ¿éëñ Äàíäàà ýíõæèæ, ¿¿ðä ìºíõºæíº Õàìàã äýëõèéí øóäàðãà óëñòàé Õàìòðàí íýãäñýí ýâýý áýõæ¿¿ëæ Õàòàí çîðèã, á¿õèé ë ÷àäëààðàà Õàéðòàé ìîíãîë îðíîî ìàíäóóëúÿ ªíäºð òºðèéí ìèíü ñ¿ëä èâýýæ ªðãºí ò¿ìíèé ìèíü çàÿà ò¿øèæ ¯íäýñ ÿçãóóð, õýë ñî¸ëîî ¯ðèéí ¿ðäýý ºâëºí áàäðààÿ Ýðýëõýã ìîíãîëûí çîëòîé àðäóóä Ýðõ ÷ºëºº, æàðãàëûã ýäëýâ Æàðãàëûí ò¿ëõ¿¿ð, õºãæëèéí òóëãóóð Æàâõëàíò ìàíàé îðîí ìàíäòóãàé

Ìîíãîëûí îþóòíû ÒÀÍÃÀÐÀà Ìîíãîë óëñûí ºíºº èðýýä¿éí ýçýí áîëñîí ÎÞÓÒÀÍ – ÁÈ ýðäýì ìýäëýãò øàìäàí ñóðàëöàæ, áîëîâñðîëòîé, àâüÿàñ ÷àäâàðòàé, ¸ñ ñóðòàõóóíòàé, ¿íýí÷ øóäàðãà, õ¿íëýã ýíýðýíã¿é, ýõ îðîí÷ áèå õ¿í áîëîí òºëºâøèæ, ìýäëýã ÷àäâàðàà ýõ îðíûõîî õºãæèë äýâøèëä õàðàìã¿é çîðèóëàõàà ýðäýìòýí áàãø, ãýð á¿ë, íàéç íºõºä, àðä ò¿ìýíäýý àíäãàéëàí òàíãàðàãëàÿ.


ªìíºõ ¿ã Ìýíä÷èëãýý

Ýðõëýí ãàðãàã÷ Õ.Áàòñàéõàí ÁÑØÓßàìíû ñàéä ¨.Îòãîíáàÿð ÌÎÕ-íû åðºíõèéëºã÷ ×.Ãàíõóÿã Áîëîâñðîëûí ¿íýëãýýíèé òºâèéí çàõèðàë Á.Ýíõáàò

I Á¯ËÝÃ. ÎÞÓÒÍÛ ÒÝÒÃÝËÝÃÒ ÕªÒªËÁªÐ

11

• • • • • • • •

Òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ /ãàäààä, äîòîîä æóðàì/ Ãàäààäàä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì Ãàäààä îðíóóäûí ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä Ãàäààä õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëòóóä Áîëîâñðîëûí çºâëºãºº ìýäýýëëèéí òºâ ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðààñ õýðýãæ¿¿ëäýã áîëîâñðîëûí õºòºëáºð¿¿ä, áóñàä Äîòîîäûí áàéãóóëëàãóóäûí îþóòíû òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä

12 20 61 76 104 111 117 126

• • • • • • • •

II Á¯ËÝÃ. ÎÞÓÒÍÛ ÌÝÄËÝÃÈÉÍ ÑÀÍÄ Ìîíãîëûí Îþóòíû Õîëáîî “Çàëóó õ¿íèé ØÈÐÝÝÍÈÉ ÍÎÌ” Öàõèì åðòºíöòýé õýðõýí õºë íèéë¿¿ëýí àëõàõ âý? Îþóòíû ¿éë÷èëãýýíèé ëàâëàõ, òýìäýãëýëò ºäð¿¿ä, îþóòíû öàõèì êàðò Îþóòíû äîòóóð áàéð Îþóòíû äýýä øàãíàë îëãîõ æóðàì Áîëîâñðîëûí ¿íýëãýýíèé òºâ Òîï 500 èõ ñóðãóóëü

145 146 157 178 188 192 194 199 200

• • • •

III Á¯ËÝÃ. ÎÞÓÒÍÛ ªªÐÈÉÍ ÓÄÈÐÄËÀÃÀ Îþóòíû ººðèéí óäèðäëàãà ãýæ þó âý? Îþóòíû ººðèéí óäèðäëàãûí á¿òýö, çîõèîí áàéãóóëàëò ¯éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë¿¿ä Ǻâëºìæ¿¿ä

227 228 231 240 247

• • •

IV Á¯ËÝÃ. ÎÞÓÒÍÛ ÕªÄªË̪РÝÐÕËÝËÒ Òàíû àìæèëòûí ýõëýë ªºðèé㺺 èëýðõèéëæ, ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä àìæèëò îëîõ çºâëºìæ ßðèëöëàãàíä õýðõýí áýëòãýõ âý?

265 266 278 295

• • • • • •

V Á¯ËÝÃ. ÎÞÓÒÍÛ ÕªÒª× Èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí ëàâëàõ Ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ Èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí òàíèëöóóëãà 2010-2011 îíû Îþóòíû õóàíëè, ÕÕÃÕ-ýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ Õàâñðàëò, Ñóðòàë÷èëãàà Ýìõýòãýã÷èéí òàíèëöóóëãà

306 306 320 324 379 397 423


Á¯ËÝà 1 ÒýòãýëýãÒ õªÒªËÁªÐ

1 2 3 4 5

Òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ /ãàäààä, äîòîîä æóðàì/ Ãàäààäàä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì Ãàäààä îðíóóäûí ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä Ãàäààä õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëòóóä Áîëîâñðîëûí çºâëºãºº ìýäýýëëèéí òºâ ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðààñ õýðýãæ¿¿ëäýã áîëîâñðîëûí õºòºëáºð¿¿ä Äîòîîäûí àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãóóäûí îþóòíû òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä

Òóõàéí áàéãóóëëàãààñ çàðëàñàí ìýäýýëýë ¿íýí áîäèò áàéäàëä ìàíàé áàéãóóëëàãà õàðèóöëàãà õ¿ëýýõã¿é áºãººä öàã õóãàöààíû õóâüä ººð÷ëºãäºæ áîëîõûã àíõààðàëäàà àâíà óó.


12

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Òýòãýëãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß! Îþóòàí 2010 íîìûíõîî ýõíèé á¿ëýãò ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæèéí òàëààð ÁÑØÓßàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàð, Òýòãýëýãò áîëîâñðîë òºâòýé õàìòðàí áýëòãýæ òà á¿õíèéõýý ºìíº äýëãýí òàâüæ áàéíà. Ñàéòàð òàíèëöàæ, õè÷ýýíã¿éëýí îéëãîîä Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöààðàé ãýæ õ¿ñýýä òàíä øààðäëàãàòàé äîîðõ ìýäýýëë¿¿äèéã áýëòãýëýý, .Çàëóóñ àà! Àìæèëò õ¿ñüå.

Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæ Òýòãýëýã ãýæ þó âý? Òýòãýëýã íü äîòðîî õýä õýäýí òºðºëòýé áàéäàã. Ìàíàéõàíä èë¿¿ îéð íýðýýð ò¿ãñýí íü Scholarship áóþó Ñóðãàëòûí òýòãýëýã þì. Scholarship ãýäýã íü scholar áóþó ýðäýìòýí õ¿í ãýñýí ¿ãíýýñ ãàðàëòàé. Òýð óòãààðàà îþóòíû õºãæèë, ñóð÷ áîëîâñðîõîä îëãîäîã ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã þì. Åðºíõèé人 ñóðãàëòûí òýòãýëãèéã á¿õýëä íü äýýðõ íýð òîìü¸îãîîð íýðëýäýã. Õàðèí òýòãýëãèéí ººð íýã òºðºë íü õóâü õ¿íä îëãîäîã òýòãýëýã áóþó Fellowship þì. Ýíý íü òóõàéí õ¿íèé çýðãýý àõèóëàí ñóðàëöàõàä äýìæëýã áîëîõ çîðèëãîòîé òýòãýëýãò õºòºëáºð áºãººä ñóðãàëòûí òºëáºð, îþóòíû äîòóóð áàéð, õýðýãëýýíèé çàðäàë çýðãèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýã. Grant áóþó ñóäàëãàà

øèíæèëãýýíèé àæèëä îëãîäîã òýòãýëýã íü èë¿¿ àõèñàí òºâøèíä ñóäàëãàà, øèíæèëãýý õèéõýä çîðèóëàãääàã õºòºëáºð þì. ªºðººð õýëáýë òóõàéí ñóäëàà÷èéí ñóäàëãààíäàà õýðýãëýõ ìàòåðèàëóóä, áàãàæ õýðýãñëèéí çàðäàë çýðãèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýã. Õàðèí õóâü õ¿íèé àìüæèðãààíû çàðäëûã òýð á¿ð ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýãã¿é. Ýäãýýðýýñ ãàäíà Essay contest áóþó ýññåíèé óðàëäààí, Award áóþó àìæèëòûã ¿íýëñýí ìºíãºí øàãíàë ãýæ áàéäàã. Ýññåíèé óðàëäààí íü îþóòàí, ñóðàã÷èä, çóëóó÷óóäàä çîðèóëàí ìàø ºðãºí äýëãýð çàðëàãääàã áºãººä äýëõèé íèéòèéí õýìæýýíä çàðëàæ, ìºíãºí øàãíàë óðàìøóóëàë îëãîõûí çýðýãöýý äàäëàãûí õºòºëáºðò Internship õàìðàãäàõ áîëîìæèéã îëãîäîã. Ìàíàé îðíû îþóòàí, ñóðàã÷èä, çàëóó÷óóä ÷ ¿¿íä îðîëöîõ á¿ðýí áîëîìæòîé áºãººä Àìºðèê, Àíãëè, Àâñòðàëè çýðýã óëñàä á¿ðýí õýìæýýíèé òýòãýëýãòýéãýýð ñóðàëöñàí îþóòíóóäûí ÷ ò¿¿õèéã áèä ñîíñîæ áàéñàí. Õàðèí Award áóþó àìæèëòûã ¿íýëñýí ìºíãºí øàãíàëûí õóâüä ìºí ÿëãààã¿é îëîí íèéòèéí õýìæýýíä çàðëàæ, ìºíãºí øàãíàë îëãîäîã áºãººä Emmy award-ûí òýòãýëãèéã ìàíàé Ìîíãîë óëñûí îþóòàí àâ÷ áàéñàí. Åð íü òýòãýëãèéí õýìæýý ÿìàð ÷ áàéæ áîëíî. Ñóðãàëòûí òºëáºðèéã íü á¿òýí, ýñâýë òîäîðõîé õóâèéã íü äààõ, ìºí ñàð á¿ð ñòèïåíä îëãîõ, çºâõºí íîì, òóõàéí áàéãóóëëàãàä àæèëëàõ ýðõýýð øàãíàõ, îëîí


13

ÎÞÓÒÀÍ 2010

óëñûí õóðàëä îðîëöîõ ýðõ, áè÷èã õýðýãñëèéí çàðäëûã íü îëãîõ ãýõ ìýò.

•• ßìàð òýòãýëýãò õºòºëáºðò îðîëöîõ âý? ãýäãýý ñîíãîõ õýðýãòýé

Òýòãýëýã á¿ð ººð ººðèéí íºõöºëòýé. Ìîíãîë÷óóäûí õóâüä õàìãèéí ãîë íü ãàäààä õýëíèé ÷àäâàð, ìºí ñóðëàãûí àìæèëòààñ ãàäíà ñïîðòûí ýñâýë óðëàãèéí àâüÿàñ, áóñäûã óäèðäàí çîõèîí áàéãóóëäàã, íèéãìèéí òºëºº ¿éë÷ëýõ ÷àäâàðòàé, ýðìýëçýëòýé, õèéñýí á¿òýýñýí ç¿éëñòýé áàéõàä òýòãýëýã îëäîõ ìàãàäëàë òóí ºíäºð áàéäàã.

•• Ñîíãîñîí òýòãýëãèéí åðºíõèé øàëãóóðóóäûã ìýäýæ, ò¿¿íèé äàãóó ººðèé㺺 áýëòãýõ

Òýòãýëãýýð ñóðàëöàõûí òóëä . . . Òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ òºëºâëºãººòýé õ¿ì¿¿ñ 12-24 ñàðûí ºìíººñ áýëòãýõ øààðäëàãàòàé áºãººä ýíý õóãàöààíä òýòãýëã¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëëýý îëæ àâ÷, öóãëóóëàí, òºëºâëºãºº ãàðãàõ, ººðò òîõèðñîí, îðîëöîõûã õ¿ñýæ áàéãàà òýòãýëýãò õºòºëáºðºº ñîíãîõ, ººðèé㺺 áýëòãýõ, õýëíèé ìýäëýãýý ñàéæðóóëàõ õýðýãòýé. ¯¿íýýñ ãàäíà Ìîíãîë óëñûí èðãýäýä îëãîäîã, òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð ìàø ñàéí ìýäýýëýëòýé áàéõ ¸ñòîé. Òóñ íîìûí çîðèëãî ìààíü ÷ òà á¿õýíä ¿íýí çºâ ìýäýýëëèéã íýãäñýí áàéäëààð ºãºõºä îðøèæ áàéãàà þì. Èõýíõ õ¿ì¿¿ñ òýòãýëýãò õºòºëáºðò òýíöýõã¿é áîë ÿàíàà ãýæ àéæ, öàã õóãàöàà èõ àëääàã. Òóõàéí õ¿í ººðèéí îðîëöîõ òýòãýëýãò õºòºëáºðºº ñîíãîí, ò¿¿íèéõýý òàëààð ìàø ñàéí ñóäëàõ õýðýãòýé. Òóõàéëáàë ÿìàð õýìæýýíä çîõèîí áàéãóóëàãääàã, õýí õýí îðîëöäîã, õýäýí õ¿í øàëãàðóóëæ àâäàã, õóãàöààíû õóâüä ÿìàð áàéäàã, òóõàéí óëñûí òàëààðõ îéëãîëò, ìýäëýãýý çóçààòãàõ, õÿíàëò íü ÿìàð áàéäàã òàëààð ìýäýæ, ñóäàëæ áàéõ íü ÷óõàë. ßìàð, ÿìàð òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä áàéäàã, õýçýý ÿâàãääàã, øàëãóóð íü ÿìàð áàéäàã, õýí îðîëöîõ áîëîìæòîé âý, ãàäààä õýë áîëîí ñóðãàëòûí ä¿í ÿìàð áàéâàë çîõèìæòîé òàëààð ýðòíýýñ ñàéòàð ìýäýæ, ººðèé㺺 áýëòãýñíýýð àìæèëò ãàðãàæ, óëìààð ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæ íýýãäýíý. Òà ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõààð øèéäñýí áîë: •• Çîðèëãîî òîäîðõîéëæ, ¿ð ä¿íä õ¿ðýõ¿éö òºëºâëºãºº ãàðãàõ õýðýãòýé •• Òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëýë öóãëóóëæ, õàéëò õèéõ

•• Òýòãýëýãò õºòºëáºðòºº ìàòåðèàëàà èëãýýæ, îðîëöîõ

Òýòãýëýãò õºòºëáºðèéí åðºíõèé øàëãóóðóóä Òýòãýëýãò õºòºëáºð á¿ð ººðèéí îíöëîãîîñîî øàëòãààëàí òàâèãääàã øààðäëàãà, øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò íü îíäîî áàéäàã. Ãýõäýý åðºíõèéä íü òàâèãääàã, ãîë øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã äîîð äóðäúÿ. Ñóðàëöàõ çîðèëãî Òóõàéí õ¿í èðýýä¿éí òîì çîðèëãîòîé, òýðõ¿¿ çîðèëãîäîî õ¿ðýõýä íü ãàäààäààñ îëæ àâàõ ìýäëýã, áîëîâñðîë èõ ÷óõàë ãýäãèéã èòã¿¿ëæ, ¿íýìø¿¿ëýõ õýðýãòýé. Èõýíõ òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä ÿã ýíý ñýäâýýð ýññå áè÷¿¿ëæ àâäàã áºãººä ¿íýõýý𠺺ðèéí ãýñýí çîðèëãîòîé õ¿íèé õóâüä ýíý áîë òèéì ÷ õýö¿¿ áèø øàëãóóð, ãýõäýý ñàéí ¿íäýñëýëòýé, áîäèòîé áè÷èõ ¸ñòîé. Òºãññºí ñóðãóóëèéí ¿íýëãýý Èõýíõ òýòãýëãèéí øàëãàðóóëàëòàíä îðñîí áàéäàã íýã ç¿éë íü òóõàéí õ¿í ºìíºõ ñóðãóóëèóäàà õýð çýðýã ¿íýëãýýòýé òºãññºíèéã õàðàõ ÿâäàë þì. ªºðººð õýëáýë äóíä ñóðãóóëü, äýýä ñóðãóóëèéã òºãññºí ä¿í èõ ÷óõàë áàéäàã. Íîòîëãîî áîëãîæ ãýð÷èëãýý áîëîí ä¿íãèéí õóóëáàðóóäûã îð÷óóëæ, íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ ¸ñòîé. Õýëíèé ìýäëýã Òóõàéí î÷èæ ñóðàëöàõ îðíûõîî õýëèéã ýçýìøèõã¿éãýýð õè÷ýýëýý îéëãîíî ãýäýã õýö¿¿. Ãýõäýý çàðèì îðîíä àõèñàí òºâøíèé õºòºëáºð¿¿ä íü Àíãëè õýë äýýð ÿâàãääàã. Àíãëè õýëèéã ºíººäºð äóíä ñóðãóóëü, èõ äýýä ñóðãóóëèóä á¿ð õè÷ýýëèéí ïðîãðàììàíäàà îðóóëàí ¿çäýã áîëñîí áºãººä ñóðãàëò äàìæààíóóä, íîì ñóðàõ áè÷ã¿¿ä ÷ èõ îëøèðñîí áàéíà. ¯¿íèéã àøèãëàí õýëýý áèå äààæ ìàø ñàéí ¿çýõ õýðýãòýé. Ýíý á¿ëãèéí òºãñãºë õýñýãò Àíãëè õýëíèé îëîí óëñàä õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí øàëãàëòóóäûí


14

Á¯ËÝà 1

òàëààð äýëãýðýíã¿é îðóóëñàí. /Àíãëè õýëíèé øàëãàëòóóäûí òàëààðõ õýñýãòýé òàíèëö/ Íèéãìèéí èäýâõ, íèéãýìä ýçëýõ áàéð ñóóðü Íèéãýìäýý ¿éë÷èëäýã, áóñäàä ñàíàà òàâüæ ÷àääàã, ººðèéíõºº ÷àääàã ç¿éëýýð íèéãýìä, áóñäàä öàã ãàðãàæ, ¿éë÷èëæ ÷àääàã áàéõ íü òýòãýëýãò õàìðàãäàõ øàëãóóðûí íýã áîëäîã.

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

̺í òºðºë á¿ðèéí îëîí óðàëäààí òýìöýýíä îðîëöîæ, áóñäûãàà ìàíëàéëàõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò ÷ ãýñýí òýòãýëýã àâàõàä íºëººëäºã. Õàðèí ìàãèñòð áóþó ò¿¿íýýñ äýýø òºâøíèé õºòºëáºð¿¿äýä íèéãýìä ýçëýõ áàéð ñóóðü, ìýðãýæëýýðýý àæèëëàñàí æèë, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé á¿òýýë çýðãèéã øààðääàã.

Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä 1. Ìîíãîë Óëñûí çàñãèéí ãàçàð, Áîëîâñðîë ñî¸ë øèíæëýõ óõààíû ÿàìíààñ çàðëàãääàã 2 îðíû Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð, ººðèéí îðíû òýòãýëýã áîëîí ñî¸ëûí ñîëèëöîîíû õºòºëáºð¿¿ä 2. Ãàäààä îðíóóäûí ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä 3. Áàíê áîëîí àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãóóä, äîòîîäûí ñàí, ñî¸ëûí áàéãóóëëàãóóäààñ îëãîäîã òýòãýëýãò õºòºëáºð, áîëîâñðîë ñî¸ëûí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä 4. Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä


ÎÞÓÒÀÍ 2010

15

1. Ìîíãîë Óëñûí çàñãèéí ãàçàð, Áîëîâñðîë ñî¨ë øèíæëýõ óõààíû ßàìíààñ çàðëàãääàã 2 îðíû Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò õªòªëáªð, ªªðèéí îðíû òýòãýëýã áîëîí ñî¨ëûí ñîëèëöîîíû õªòªëáªð¯¯ä 1.1 Ãàäààäàä ñóðàëöàõûã õ¯ñýã×äýä Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíààñ Ìîíãîë óëñûí èðãýäèéã õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó áîëîí Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ãàäààäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöóóëàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàí àæèëëàæ áàéíà. Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ãàäààä îðíû Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãýýð ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã òóõàéí ãýðýý, õýëýëöýýðò çààñàí íºõöëèéí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëæ ýëñ¿¿ëäýã. Ýíý øóãàìààð æèë á¿ð ãàäààäûí 14 îðîíä îþóòàí, ìàãèñòðàíò, äîêòîðàíò ñóðàëöóóëàõààð èëãýýäýã áºãººä 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí áàéäëààð ìàíàé 2000 ãàðóé èðãýí ãàäààäàä áàêàëàâð, ìàãèñòð, äîêòîðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàæ áàéíà. Ñóðàëöóóëàõ îðîí, ìýðãýæëèéí ÷èãëýë, õ¿íèé òîî, øàëãàëòûí õóâààðü, ñîíãîí øàëãàðóóëàõ íºõöºëèéã øàëãàëò ýõëýõýýñ 7-îîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñýë áîëîí ÿàìíû âýá ñàéò (www./mecs.gov.mn)-ààð äàìæóóëàí çàðëàæ áàéíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ãîëäóó 1-6 ñàðûí õîîðîíä ÿâàãääàã. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòòàé õîëáîãäîõ çàðäëûã øàëãóóëàã÷èä õàðèóöäàã. Äóíäæààð íýã ñóðàëöàã÷ 5000-10000 ìÿíãàí òºãðºã áàéäàã. Ñóðàëöóóëàõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéã òîãòîîõäîî Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èéí Òàìãûí ãàçàð, ÓÈÕ-ûí Òàìãûí ãàçàð, ÇÃÕÝÃ, ßàìä, àãåíòëàã, òóñãàé ãàçðóóä, áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäààñ èð¿¿ëñýí ìýðãýæëèéí ÷èãëýë, óëñûí íýð, õÿíàëòûí òîîíû çàõèàëãà, Çàñãèéã ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, ¿íäñýí ÷èãëýë, ¿íäýñíèé áîëîí äýä, äýìæèõ õºòºëáºð¿¿ä, íèéãýì, ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí õºãæëèéí òºëºâ áàéäàë çýðãèéã õàðãàëçäàã. Áàêàëàâðûí òºâøèíä ñóðàëöàõ îþóòíûã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí òóøààëààð áàòëàãäñàí “Ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì”-ûí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëæ áàéíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä Ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ (öààøèä “ñóðãóóëü” ãýíý)-èéí ºäðèéí 1-2 äóãààð àíãèä 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû îþóòíóóäûã ñóðãóóëèéí òîäîðõîéëîëòûã ¿íäýñëýí ñóð÷ áàéãàà ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð íü óðàëäààíò øàëãàëòàä îðóóëæ áàéãàà. Ãàäààäàä ñóðàëöàæ áóé õ¿ì¿¿ñèéã øàëãàëòàä îðóóëäàãã¿é. Á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé îþóòíóóä íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüä õàíäàíà. Èõ ñóðãóóëü 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàæ áóé îþóòíûã çàðëàãäñàí õóâààðü òóñ á¿ð äýýð óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, òýíöñýí îþóòíóóäûí á¿ðòãýëèéã ÿàìàíä èð¿¿ëäýã. Çàðèì ¿åä çàðëàëä òóõàéí ñóðãóóëèàñ øàëãàðóóëàí èð¿¿ëýõ îþóòíû òîîã íýã á¿ð÷ëýí çààäàã. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì òóõàéí îðíîîñ ìàíàé îðîíä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìòàé õàìòðàí çîõèîí áàéãóóëäàã. Õàðèí ßïîí, Õÿòàä, Ñîëîíãîñ, Ýíýòõýã óëñàä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéí øàëãàëòûã Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìä íü áèå äààí çîõèîí áàéãóóëæ áàéíà. Á¿ðòã¿¿ëñýí îþóòíóóä íü ìýðãýæëèéí ñóóðü øàëãàëò áóþó ãàäààä õýëíèé øàëãàëòûã òåñò õýëáýðýýð ºãíº. ÎÕÓ, Óêðàèí, Êàçàõñòàíä ñóðàëöàõ îþóòíóóä îðîñ õýëíèé, áóñàä îðîíä ñóðàëöàõ îþóòíóóä àíãëè õýëíèé øàëãàëò ºãíº. Õî¸ð øàëãàëòàä 60%-èàñ äýýø àìæèëò ¿ç¿¿ëñýí áàéâàë çîõèíî. Áîñãî


16

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

îíîî íü øàëãàëòàä îðîëöîã÷äûí òîîíîîñ õàìààðàí õýëáýëçýæ áîëíî. Ìýðãýæëèéí ñóóðü øàëãàëòûí òºðºë íü ñóðàëöàõ ìýðãýæëýýñýý øàëòãààëàí ººð ººð áàéäàã (õ¿ñíýãòýýñ õàðíà óó).

Ìýðãýæëèéí ÷èãëýë

Øàëãàëò

Ýäèéí çàñàã, ìåíåæìåíò, ôèçèê, ìàòåìàòèê, êîìïüþòåð, ïðîãðàìì õàíãàìæ, èíæåíåð, òåõíîëîãè, àðõèòåêòóð, ãåîäåçè, öàã óóð, óñ õàíãàìæ, ýëåêòðîíèê, ýðõ ç¿é, ôèëîñîôè, ñýòãýë ñóäëàë, áîëîâñðîë, ñîöèîëîãè

Ìàòåìàòèê

1

Ìàëç¿é, ìàë ýìíýëýã, àãðîíîìè, áèîëîãè, áèîòåõíîëîãè, îé ñóäëàë, àíàãààõ óõààí, õèìè, õèìè òåõíîëîãè, ìåòàëëóðãè, àðüñ øèð, õ¿íñ, ìàòåðèàë ñóäëàë, ìàòåðèàëûí òåõíîëîãè

Õèìè

2

3

Ò¿¿õ, ãàçàðç¿é, óëñ òºð, ìóçåé ñóäëàë, óðàí çîõèîë, ñýòã¿¿ë ç¿é, îëîí óëñûí õàðèëöàà, îðîí ñóäëàë

Íèéãìèéí òóõàé ìýäëýã

4

Ñî¸ë, óðëàã, áèåèéí òàìèð

Ìýðãýæèë

5

Á¿õ òºðëèéí ãàäààä õýëíèé îð÷óóëàã÷

Ìîíãîë õýë

  Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí òóøààëààð áàòëàãäñàí ”Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã øàëãàðóóëàõ æóðàì”-ûí äàãóó øàëãàðóóëæ áàéíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä çàðëàñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýãòýé (äèïëîìûí ãîë÷ ä¿í íü 3,0-ààñ äîîøã¿é áàéíà), ìýðãýæëýýðýý 2-îîñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí äàäëàãà, òóðøëàãàòàé, ãàäààäàä ñóðàëöàõ õýëíèé áýëòãýëòýé õ¿ì¿¿ñèéã îðóóëäàã. Øàëãóóëàã÷èä á¿ðòã¿¿ëýõäýý äîð äóðäñàí ìàòåðèàëûã á¿ðä¿¿ëíý: 1. ªðãºäºë (òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ çîðèëãî, ñóðàëöàõàä ººðèé㺺 áýëòãýñýí áàéäàë áîëîí ººðèé㺺 ýíý òýòãýëýãò õàìðàãäàõ øààðäëàãàòàéã òàéëáàðëàñàí ¿íäýñëýë, ñóðàëöàæ òºãñººä õèéõ àæëûí òóõàé òºñººëºë, ñóðàëöàõàä øààðäàãäàõ äýìæëýã, íºõöºëèéã òîäîðõîé èëýðõèéëñýí áàéíà); 2. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí òóõàé òîâ÷ ðåôåðàò (2000-ààñ èë¿¿ã¿é ¿ãýíä áàãòààí ñóäàëãàà õèéæ áóé ÷èãëýë, àøèãëàñàí àðãà ç¿é, õ¿ðñýí ãîë ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëòýý èëýðõèéëñýí áàéíà); 3. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò (ñóðòàë÷èëãààíû ÷àíàðòàé á¿òýýë õàìààðàõã¿é); 4. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò (õàìãèéí ñ¿¿ëä àæèëëóóëæ áàéñàí áàéãóóëëàãà áîëîí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûã íü ñàéí ìýäýõ ýðäýìòíýýñ ýíý ìýðãýæëýýð ñóðàëöàõ áýëòãýë, òóðøëàãà, çàí òºëºâèéí îíöëîãèéã íü òîäîðõîéëñîí çàõèäëûã áèò¿¿ìæëýí ýíýõ¿¿ òîäîðõîéëîëòûã áè÷ñýí õ¿íòýé õàðèëöàõ õàÿãèéí õàìò èð¿¿ëíý); 5. Áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýã ýçýìøñýí òóõàé áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷èã, ä¿íãèéí æàãñààëò, òýäãýýðèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð (áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷ãèéí õóóëáàðûã îëãîñîí áàéãóóëëàãààñ íü àâàõûã çºâøººðñºí çàõèäàë).


ÎÞÓÒÀÍ 2010

17

Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí òºëººëºë á¿õèé êîìèññ çîõèîí áàéãóóëíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò íü ãàäààä õýëíèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí øàëãàëò ãýñýí õî¸ð ¿å øàòòàé áàéíà. ÎÕÓ, Óêðàèí, Êàçàõñòàíä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñ îðîñ õýëíèé, áóñàä îðîíä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñ àíãëè õýëíèé òåñò ºãíº. Ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã ÿðèëöëàãà õèéõ, ðåôåðàò õàìãààëóóëàõ õýëáýðýýð àâàõ áºãººä øàëãàëòûí àãóóëãà íü øàëãóóëàã÷èéí ìýðãýæëèéí åðºíõèé ìýäëýãèéí áîëîí ñóäàëãààíû àæëûí òºâøèí, íèéòë¿¿ëñýí á¿òýýë, ñóäàëãààíû àæëûí îíîëûí áîëîí õýðýãëýýíèé à÷ õîëáîãäîë, ñóðàëöàæ èðýýä õèéõ àæëûí òàëààð ¿íýëãýý ºãºõºä îðøèíî. Øàëãóóëàã÷èä øàëãàëò á¿ðò 60-ààñ äýýø õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëáýë çîõèíî. Áîñãî îíîîã äàâñàí øàëãóóëàã÷äûí øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí øàëãóóëàã÷äûã õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Çàëóó ñóäëàà÷, ýðäýìòäèéã äýìæèõ çîðèëãîîð ”Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã øàëãàðóóëàõ æóðàì”ä ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí áàãø, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòàí íàðò òîäîðõîé òîîíû òóñãàé õóâààðèéã ãàðãàæ áàéõààð òóñãàñàí. Ýíý õóâààðüò îðîõ õ¿ñýëòýé ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãàä ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàæ áóé áàãø, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòàí íü ººðèéí àæèëëàæ áóé áàéãóóëëàãàäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Áàéãóóëëàãà íü á¿ðòã¿¿ëñýí àæèëòíóóäûíõàà õ¿ñýëòèéã ýðäìèéí çºâëºëèéí õóðëààðàà õýëýëö¿¿ëæ, æóðìûí áîëçîë, øààðäëàãûã á¿ðýí õàíãàñàí àæèëòíû ìàòåðèàëûã ýðäìèéí çºâëºëèéí õóðëûí ïðîòîêîë, øèéäâýðèéí õàìò òóñ ÿàìàíä èð¿¿ëæ, ñóðàëöóóëàõ àñóóäëûã íü ýöýñëýí øèéäâýðë¿¿ëíý. Òóñãàé õóâààðèéí äàãóó øàëãàðñàí õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãàòàé áàòëàãäñàí çàãâàðûí äàãóó ãýðýý áàéãóóëíà. Ãýðýýíä ñóðãàëòûí ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ, ñóðàëöàã÷ õóãàöààíäàà àìæèëòòàé òºãñºõ, ñóðàëöàã÷èéã áóöààí èð¿¿ëýõ, àæëûí áàéðààð áàòàëãààòàé õàíãàõ òóõàé íºõöºë áîëîí çàõèàëàã÷, ñóðàëöàã÷èéí õàðèëöàí õ¿ëýýõ áóñàä ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîé òóñãàãäñàí áàéíà. Ãàäààäàä ñóðàëöàõààð øàëãàðñàí øàëãóóëàã÷äûí ìàòåðèàëûã õ¿ëýýí àâàõ òàëûí øààðäëàãûí äàãóó á¿ðä¿¿ëýí õ¿ðã¿¿ëäýã áºãººä ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàäàã. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí ñóðàëöàã÷ íü ñóðãóóëüäàà ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöàõ áà òóõàéí îðíû õóóëü òîãòîîìæèä íèéöñýí àìüæèðãààíû òýòãýëýã àâíà. Çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöíà. Ìîíãîë óëñûí áîëîí ãàäààäûí áàéãóóëëàãóóäòàé áàéãóóëñàí ãýðýý, õýëýëöýýðò äýýð äóðäñàí æóðìóóäààñ ººðººð çààñàí áîëîí ãàäààäûí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãààñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ òàëàà𠺺ð òóñãàéëñàí íºõöºë, æóðìûã øààðäñàí òîõèîëäîëä ãýðýý, õýëýëöýýðèéí çààëòóóä áîëîí õ¿ëýýí àâàõ òàëààñ øààðäñàí íºõöºë, æóðìûã áàðèìòàëíà. 2007-2008 îíû õè÷ýýëèéí æèëä ÎÕÓ-ä 140, ÁÍÕÀÓ-ä 138 (¿¿íýýñ 100 íü ÁÍÕÀÓ-ûí ªâºð Ìîíãîëûí ªºðòºº Çàñàõ Îðîíä), ßïîíä 61 (õýëáýëçäýã), ÁÍÒóðêÓ-ä 50 (õýëáýëçäýã), Ïîëüøèä 20, ×åõýä 37 (õýëáýëçäýã), Ýíýòõýãò 15, Ñîëîíãîñò 26, Êóáàä 8 (õýëáýëçäýã), Âüåòíàìä 10, Óíãàðò 5 (¿¿íýýñ 2 íü á¿ðýí òýòãýëýãòýé), Óêðàèíä 7, Êàçàõñòàíä 1 õ¿íèéã õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð áîëîí ÿàìä õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó áàêàëàâðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðóóëàõààð øàëãàðóóëñàí. ªºðººð õýëáýë íèéò 13 îðîíä 518 õ¿íèéã áàêàëàâðûí òºâøèíä ñóðàëöóóëñàí áàéíà. Ìàãèñòð, äîêòîðûí òºâøèíä 2007-2008 îíû õè÷ýýëèéí æèëä ÎÕÓ-ä 60, Ýíýòõýãò 15, ÁÍÒóðêÓ-ä 5, ÁÍÕÀÓ-ä 30, ÁÍ×åõÓ-ä 8, ÁÍÑÓ-ä 10, ßïîíä 5, ÁÍÏÓ-ä 2, ÁÍÓíãàðÓ-ä 1, Øâåéöàðèä 1 õ¿íèéã õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð áîëîí ÿàìä õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ñóðàëöóóëàõààð øàëãàðóóëñàí. ªºðººð õýëáýë íèéò 10 óëñàä 137 õ¿íèéã ìàãèñòð, äîêòîðûí òºâøèíä ñóðàëöóóëñàí áàéíà.


18

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã Áîëîâñðîë, Ñî¸ë, Øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí áàòàëñàí “Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã øàëãàðóóëàõ æóðàì”-ûí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëæ áàéíà. Ýíý æóðìûí äàãóó òóñ ÿàì íü æèë á¿ðèéí 1 ä¿ãýýð ñàðä áàãòààí áóñàä ÿàìä, òýäãýýðèéí õàðüÿà áàéãóóëëàãà, àãåíòëàã, ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãóóäûí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí çàõèàëãûã àâ÷, Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, ¿íäñýí ÷èãëýëä íèéö¿¿ëýí òóõàéí æèëä ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöóóëàõ õ¿íèé òîî, ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéã òîãòîîæ, çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãûí íýð, á¿ðòãýõ áîëîí øàëãàðóóëàõ íºõöºë, õóãàöààíû õàìò ÿàìíû âýá õóóäàñ áîëîí îëîí íèéòèéí ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð çàðëàíà. Çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó áàêàëàâð, ìàãèñòð /äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàã÷äàä õàìààðíà/ààñ äîîøã¿é áîëîâñðîëòîé /ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25 áà ò¿¿íýýñ äýýø áàéíà/, ìýðãýæëýýðýý 2 áà ò¿¿íýýñ äýýø æèë àæèëëàñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí òóðøëàãàòàé, ãàäààä õýëíèé áýëòãýëòýé, îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí ñóðãàëòàä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó øóóä ñóðàëöàõààð ýëññýí õ¿ì¿¿ñèéã øàëãàðóóëàëòàä îðóóëäàã. Ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãàä àæèëëàæ áóé øàëãóóëàã÷ íü ººðèéí àæèëëàæ áóé áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâñàí áàéíà. Ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìðóóëàõ îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèóäûí íýðñèéí æàãñààëòûã èõ ñóðãóóëèóäûí çýðýãëýë òîãòîîäîã îëîí óëñûí íýð õ¿íä á¿õèé áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýí òîãòîîæ, ÿàìíû âýá õóóäñàíä áàéðøóóëíà. Øàëãóóëàã÷ íü á¿ðòã¿¿ëýõäýý äîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéã á¿ðä¿¿ëíý: 1. ªðãºäºë (òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõààð áîëñîí çîðèëãî, èéíõ¿¿ ñóðàëöàõàä ººðèé㺺 áýëòãýñýí áàéäàë áîëîí ÿàãààä ººðèé㺺 ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìààðàãäàõ øààðäëàãàòàéã òàéëáàðëàñàí ¿íäýñëýë, ñóðàëöàæ òºãñ㺺ä õèéõ àæëûí òóõàé òºñººëºë, ñóðàëöàõàä øààðäàãäàõ äýìæëýã, íºõöºëèéã òîäîðõîé èëýðõèéëñýí áàéíà); 2. Îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèàñ ýëñ¿¿ëñýí òóõàé àëáàí çàõèäàë; 3. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí òóõàé òîâ÷ ðåôåðàò (2000-ààñ èë¿¿ã¿é ¿ãýíä áàãòààí ñóäàëãàà õèéæ áóé ÷èãëýë, ýçýìøñýí àðãà ç¿é, õ¿ðñýí ãîë ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëòýý èëýðõèéëñýí áàéíà); 4. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò (ñóðòàë÷èëãààíû ÷àíàðòàé á¿òýýë õàìààðàõã¿é); 5. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò (õàìãèéí ñ¿¿ëä àæèëëóóëæ áàéñàí áàéãóóëëàãà áîëîí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûã íü ñàéí ìýäýõ ýðäýìòíýýñ ýíý ìýðãýæëýýð ñóðàëöàõ áýëòãýë, òóðøëàãà, çàí òºëºâèéí îíöëîãèéã íü òîäîðõîéëñîí çàõèäëûã áèò¿¿ìæëýí ýíýõ¿¿ òîäîðõîéëîëòûã áè÷ñýí õ¿íòýé õàðèëöàõ õàÿãèéí õàìò èð¿¿ëíý); 6. Áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýã ýçýìøñýí òóõàé áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷èã, ä¿íãèéí æàãñààëò, òýäãýýðèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð (áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷ãèéí õóóëáàðûã îëãîñîí áàéãóóëëàãààñ íü àâàõûã çºâøººðñºí çàõèäàë); 7. Ãàäààä õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëò ºãñºí òóõàé áàðèìò. Øàëãàðóóëàëòûã ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí òºëººë뺺ñ á¿ðäñýí êîìèññ ÿðèëöëàãà õèéõ, ðåôåðàò õàìãààëóóëàõ õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëíà. Øàëãàëòûí àãóóëãà íü øàëãóóëàã÷èéí ìýðãýæëèéí åðºíõèé ìýäëýãèéí áîëîí ñóäàëãààíû àæëûí òºâøèí, íèéòë¿¿ëñýí á¿òýýë, ñóäàëãààíû àæëûí îíîëûí áîëîí ïðàêòèêèéí à÷ õîëáîãäîë, ñóðàëöàæ èðýýä õèéõ àæëûí òàëààð ¿íýëãýý ºãºõºä


19

ÎÞÓÒÀÍ 2010

îðøèíî. Øàëãóóëàã÷äûí îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, òóõàéí ÷èãëýëýýð õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí øàëãóóëàã÷èéã õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í øàëãàðóóëàëòûí ä¿íã ¿íäýñëýí ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã ãàðãàíà. Øèéäâýðýý õ¿ëýýí àâñàí øàëãóóëàã÷ íü õîëáîãäîõ æóðìûí äàãóó çàõèàëàã÷òàé ãýðýý áàéãóóëæ, ñàíõ¿¿æèëòýä õàìðàãäàíà. Ãýðýýíä ñóðãàëòûí ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ, ñóðàëöàã÷èéã õóãàöààíä íü àìæèëòòàé òºãñãºõ, áóöààí èð¿¿ëýõ, àæëûí áàéðààð áàòàëãààòàé õàíãàõ òóõàé òîäîðõîé íºõöºë áîëîí çàõèàëàã÷, ñóðàëöàã÷èéí õàðèëöàí õ¿ëýýõ áóñàä ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîé òóñãàñàí áàéíà. Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ àðãà õýìæýý íü 1997 îíîîñ õýðýãæèæ ýõýëñýí áºãººä 2008 îíû 1 ñàð õ¿ðòýë ãàäààäûí 32 îðîíä íèéò 1115 õ¿íèéã ñóðàëöóóëñàí áàéíà. ̺í ßïîí Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí áóöàëòã¿é òóñëàìæààð õýðýãæèæ áóé “Õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëýõ òýòãýëýã” òºñëèéí õ¿ðýýíä 2002 îíîîñ õîéø æèë á¿ð 20 õ¿íèéã ßïîíû íýð õ¿íä á¿õèé èõ ñóðãóóëèóäûí ìàãèñòðàíòóðò ãîëäóó ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè, ýäèéí çàñàã, õóóëü, óäèðäëàãà, îëîí óëñûí õàðèëöààíû ÷èãëýëýýð øàëãàðóóëàí ñóðàëöóóëæ áàéíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã æèë á¿ðèéí 8 äóãààð ñàðààñ îëîí íèéòèéí õýâëýë ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð ºðãºí õ¿ðýýòýé çàðëàäàã. Ýíý òýòãýëýãò ñóðãàëòûí òàëààðõ íàðèéâ÷èëñàí ìýäýýëëèéã òºñëèéí ã¿éöýòãýã÷ áàéãóóëëàãà áîëîõ ßïîíû îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû òºâ (JICE)-èéí Óëààíáààòàð õîò äàõü Һ뺺ëºã÷èéí ãàçðààñ àâ÷ áîëíî (óòàñ: 327052, âýá ñàéò: http://www.jice.org/, õàÿã: Óëààíáààòàð õîò, Ñ¿õáààòàð ä¿¿ðýã, 2 äóãààð õîðîî, ×èíãèñèéí ºðãºí ÷ºëºº 11-1, Áîëîð Áèçíåñ òºâ, 206 òîîò ºðºº, áàéðøèë: Áàÿíãîë çî÷èä áóóäëûí áàðóóí õîéíî áàéðëàõ 3 äàâõàð öàãààí áàéøèí). Òóñ ÿàìíààñ çîõèîí áàéãóóëæ áóé äýýð äóðäñàí òýòãýëãò õºòºëáºð¿¿äýýñ ãàäíà îëîí óëñûí áîëîí îëîí íèéòèéí áàéãóóëëàãóóäûí øóãàìààð îëãîãäîæ áóé òýòãýëã¿¿äèéí òàëààðõ äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéã Áîëîâñðîëûí çºâëºãºº, ìýäýýëëèéí òºâ (EARC)-èéí âýá ñàéòààñ àâ÷ áîëíî (EARC-èéí óòàñ 319016, âýá ñàéò: www.earcmn.org, õàÿã: Óëààíáààòàð õîò 48, Ñ¿õáààòàð ä¿¿ðýã, 8 äóãààð õîðîî, 11 ä¿ãýýð õîðîîëîë, Îþóòíû ãóäàìæ, ÌÊÌ 24 ä¿ãýýð áàéð, 52 òîîò ºðºº). ÁÎËÎÂÑÐÎË ÑÎ¨Ë ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ ÌÝÐÃÝÆËÈÉÍ ÁÎËÎÂÑÐÎËÛÍ ÃÀÇÀÐ


20

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ÑÀÉÄÛÍ ÒÓØÀÀË 2006 îíû 12 ñàðûí 01 ºäºð

Äóãààð 433

Óëààíáààòàð õîò

Æóðàì áàòëàõ òóõàé Áîëîâñðîëûí òóõàé õóóëèéí 28.1.2 äóãààð çààëò, Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû 2006 îíû á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýëòèéã õàíãàõ ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãºº, Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû íýãæèéí äàðãà íàðûí çºâëºëèéí 2006 îíû 10 äóãààð ñàðûí 23-íû ºäðèéí õóðàëäààíû øèéäâýðèéã ¿íäýñëýí ÒÓØÀÀÕ íü: 1. ”Ãàäààäàä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì”-ûã õàâñðàëò ¸ñîîð øèíý÷ëýí áàòàëñóãàé. 2. Ýíý òóøààë ãàðñàíòàé õîëáîãäóóëàí “Æóðàì øèíý÷ëýí áàòëàõ òóõàé” Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí 2002 îíû 12 äóãààð ñàðûí 4-íèé ºäðèéí 356 äóãààð òóøààëûí 1 ä¿ãýýð çààëòûã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñóãàé.

ÑÀÉÄ

ª.ÝÍÕÒ¯ÂØÈÍ

Ãàäààäàä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí 2006 îíû 433 äóãààð òóøààëûí õàâñðàëò

Íýã. Íèéòëýã ç¯éë 1.1. Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýð, õàìòûí àæèëëàãààíû õºòºëáºðèéí äàãóó ãàäààäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõàä ýíýõ¿¿ æóðìûã áàðèìòàëíà. 1.2. Òóõàéí æèëä ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéã õ¿ëýýí àâàõ òàëûí ñàíàë, òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, àãåíòëàãààñ èð¿¿ëñýí çàõèàëãà, Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, ¿íäñýí ÷èãëýë, íèéãýì, ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí õºãæëèéí òºëºâ áàéäëûã õàðãàëçàí áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà (öààøèä “ÿàì” ãýíý)-ààñ òîãòîîíî.


21

ÎÞÓÒÀÍ 2010

1.3. Ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ (öààøèä “ñóðãóóëü” ãýíý)-èéí ºäðèéí 1–2 äóãààð àíãèä 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû îþóòíóóäûã ñóðãóóëèéí òîäîðõîéëîëòûã ¿íäýñëýí ñóð÷ áàéãàà ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð íü óðàëäààíò øàëãàëòàä îðóóëíà. 1.4. Ñóðàëöàã÷èéã õ¿ëýýí àâàõ ãàäààä îðíû õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãààñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ òàëààð ýíý æóðàìä çààñíààñ ººð òóñãàéëñàí íºõöºë, æóðìûã øààðäñàí òîõèîëäîëä ò¿¿íèéã áàðèìòàëíà. 1.5. Ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ÿàìíààñ 7-îîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ººðèéí âýá õóóäñààð äàìæóóëàí çàðëàíà.

Õî¨ð. Á¯ðòãýë 2.1. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä îðîëöîõ õ¿ñýëòýé îþóòíóóä íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüä õàíäàíà. 2.2. Çàðëàãäñàí õóâààðü òóñ á¿ð äýýð èõ ñóðãóóëü 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàæ áóé îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëíà. 2.3. Ñóðãóóëü íü óðä÷èëñàí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí îþóòíóóäûí á¿ðòãýëèéã äîîðõ õ¿ñíýãòèéí äàãóó ãàðãàæ, çàðëàãäñàí õóãàöààíä ÿàìàíä èð¿¿ëíý. Õîæèìäîæ èð¿¿ëñýí á¿ðòãýëèéã õ¿ëýýæ àâàõã¿é.

Îâîã íýð

Íàñ

Õ¿éñ

Óòàñ

Ñóðãóóëü

Àíãè

Ãîë÷ ä¿í

Ìýðãýæèë

Ñóðàëöàõ ìýðãýæèë

Òºâøèí

2.4. ßàì íü ñóðãóóëèóäûí á¿ðòãýëä õàìðàãäñàí îþóòíóóäûã òîãòîîñîí õóãàöààíä øàëãàëòàä îðîõ áîëîìæîîð õàíãàíà. Îþóòíóóä øàëãàëòàä îðîõäîî èðãýíèé áîëîí îþóòíû ¿íýìëýõýý àâ÷ èðíý.

Ãóðàâ. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò 3.1. Øàëãàëòûí êîìèññûí á¿ðýëäýõ¿¿íèéã ÿàì áàòàëíà. Øààðäëàãàòàé áîë õ¿ëýýí àâàõ îðíîîñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðûí òºëººëëèéã îðîëöóóëíà. 3.2. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ãàäààä õýë (òóõàéëñàí ãàäààä õýë øààðäààã¿é áîë àíãëè ýñâýë îðîñ õýë)-íèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí ñóóðü øàëãàëò ãýñýí 2 ¿å øàòòàé çîõèîí áàéãóóëíà. ¯¿íä:

Ìýðãýæëèéí ÷èãëýë

Àâàõ øàëãàëò

1.

Ýäèéí çàñàã, ìåíåæìåíò, ôèçèê, ìàòåìàòèê, êîìïüþòåð, ïðîãðàìì õàíãàìæ, èíæåíåð, òåõíîëîãè, àðõèòåêòóð, ãåîäåçè, öàã óóð, óñ õàíãàìæ, ýëåêòðîíèê, ýðõ ç¿é, ôèëîñîôè, ñýòãýë ñóäëàë, áîëîâñðîë, ñîöèîëîãè

1. Ìàòåìàòèê 2. Ãàäààä õýë

2.

Ìàëç¿é, ìàë ýìíýëýã, àãðîíîìè, áèîëîãè, áèîòåõíîëîãè, îé ñóäëàë, àíàãààõ óõààí, õèìè, õèìè òåõíîëîãè, ìåòàëëóðãè, àðüñ øèð, õ¿íñ, ìàòåðèàë ñóäëàë, ìàòåðèàëûí òåõíîëîãè

1. Õèìè 2. Ãàäààä õýë


22

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

3.

Ò¿¿õ, ãàçàðç¿é, óëñ òºð, ìóçåé ñóäëàë, óðàí çîõèîë, ñýòã¿¿ë ç¿é, îëîí óëñûí õàðèëöàà, îðîí ñóäëàë

1. Íèéãìèéí òóõàé ìýäëýã 2. Ãàäààä õýë

4.

Ñî¸ë, óðëàã, áèåèéí òàìèð

1. Ìýðãýæèë 2. Ãàäààä õýë

5.

Á¿õ òºðëèéí ãàäààä õýëíèé îð÷óóëàã÷

1. Ìîíãîë õýë 2. Ãàäààä õýë

3.3. Õî¸ð øàëãàëòàä 60-ààñ äýýø õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëáýë çîõèíî. Ýíý áîñãî îíîî íü øàëãàëòàä îðîëöîã÷äûí òîîíîîñ õàìààðàí õýëáýëçýæ áîëíî. 3.4. Ýíý æóðìûí 3.3 äàõ çààëòûã õàíãàñàí îðîëöîã÷äûí øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí îðîëöîã÷äîîñ õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Îðîëöîã÷äûí îíîî òýíöâýë ñóðëàãûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàõ áà óã îíîî ìºí òýíöñýí òîõèîëäîëä á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ¿íýìëýõèéí äóíäàæ ä¿íã õàðãàëçàíà. 3.5. ßàì íü ãàäààä îðíû ñóðãóóëüä ñóðàëöàõààð øàëãàðñàí îþóòíû ìàòåðèàëûã õ¿ëýýí àâàõ òàëûí øààðäëàãàä íèéö¿¿ëýí á¿ðäýë áîëãîæ õ¿ðã¿¿ëýõ àæëûã õîëáîãäîõ ãýðýý, õýëýëöýýðò çààñíû äàãóó ã¿éöýòãýíý. 3.6. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàíà. Øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí îþóòàí íü ÿàìíààñ ãàðãàñàí òóñãàé ìàÿãòûí äàãóó òàíãàðàãèéí áè÷èã ºðãºí áàðüæ, õ¿ëýýí àâàõ òàëààñ õóâààðèëñàí õîò, ñóðãóóëüä çààñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó ñóðàëöàíà

Īðªâ. Áóñàä ç¯éë 4.1. Ãàäààäûí àëü íýã îðîíä ñóðàëöóóëàõ øàëãàëòàä òýíöýæ òóõàéí îðíû Çàñãèéí ãàçàðò ìàòåðèàë íü õ¿ðãýãäñýí îþóòíûã äàõèí ººð îðîíä ñóðàëöóóëàõ øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. 4.2. Øàëãàëòàä òýíöñýí îþóòàí íü ãàäààä îðíîîñ õ¿ëýýí àâàõ òóõàé àëáàí ¸ñíû ýöñèéí õàðèó èðýõ õ¿ðòýë ñóðãóóëüäàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðàëöàíà. 4.3. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí áýëòãýëèéí áîëîí çîõèîí áàéãóóëàëòûí õîëáîãäîõ çàðäëûã øàëãàðóóëàëòàä îðîëöîã÷ õàðèóöíà. 4.4. Îþóòàí øàëãàëòûí àñóóëòûã õàðèóëàõ áóþó ä¿ãí¿¿ëýõäýý áóñäûí äýìæëýã àâàõ, âàðèàíò ñîëèõ, òóñãàé áýëòãýñýí ìàòåðèàë, íîì, õýâëýë õóóëæ àøèãëàõ, áóñäàä òóñëàõ çýðãýýð øàëãàëòûí äýã çºð÷èõ, õóäàë ìýäýýäýë ºãºõ, õóóðàì÷ áàðèìò áè÷èã ¿¿ëäýõ çýðýã õóóð÷ ìýõëýõèéã îðîëäñîí áîëîí á¿ðòãýë, øàëãàëòûí ¿åä òàâüñàí áóñàä íýìýëò øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýýã¿é, øàëãàëòàä îðîõäîî èðãýíèé ¿íýìëýõýý àâ÷ èðýýã¿é, çàðëàãäñàí õóãàöààíààñ õîöîðñîí áîë øàëãàëòààñ õàñíà. 4.5. Ñîíãîí øàëãàðóóëàõ ÿâöàä ãàðñàí ìàðãààíûã õîëáîãäîõ õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà õÿíàí øèéäâýðëýíý.


23

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¯ì¯¯ñèéã øàëãàðóóëàõ æóðàì    Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 17–íû ºäðèéí 11 ä¿ãýýð òóøààëûí õî¸ðäóãààð õàâñðàëò

Íýã. Íèéòëýã ç¯éë 1. Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýðèéí äàãóó ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ Ìîíãîë Óëñûí èðãýäèéã øàëãàðóóëàõàä ýíýõ¿¿ æóðìûã áàðèìòëàíà. 2. Òóõàéí æèëä ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýë, õÿíàëòûí òîîã ÿàìä, àãåíòëàã, ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãà /öààøèä “çàõèàëàã÷” ãýíý/-óóäààñ èð¿¿ëñýí çàõèàëãà, Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, íèéãýì, ýäèéí çàñàã, øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí õºãæëèéí òºëºâ áàéäàë, õ¿ëýýí àâàõ òàëûí ñàíàëûã õàðãàëçàí áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà (öààøèä “ÿàì” ãýíý)-ààñ òîãòîîíî. Èíãýõäýý çàëóó ñóäëàà÷, ýðäýìòäèéã äýìæèõ çîðèëãîîð ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí áàãø, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòàí íàðò òîäîðõîé òîîíû òóñãàé õóâààðèéã ãàðãàæ áàéíà. 3. Ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýë, õ¿íèé òîî, øàëãàëò àâàõ õóãàöàà, á¿ðòãýë, ñîíãîí øàëãàðóóëàõ çàð÷èì, øàëãàëò àâàõ áàéðûã øàëãàëò ýõëýõýýñ 15-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ÿàìíû âýá õóóäñààð äàìæóóëàí çàðëàíà. Ýíý æóðìûí 2-ò çààñàí òóñãàé õóâààðèéí òóõàé ìýäýýëëèéã ÿàìíààñ èõ, äýýä ñóðãóóëü, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí àëáàí ¸ñíû ýëåêòðîí øóóäàíãèéí õàÿãààð õ¿ðã¿¿ëýõ áºãººä òóõàéí áàéãóóëëàãà ýíý ìýäýýëëèéã ººðèéí áàãø, àæèëòíóóääàà ò¿ãýýõ ¿¿ðãèéã õ¿ëýýíý. 4. Çàðëàñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýãòýé (äèïëîìûí ãîë÷ ä¿í íü 3,00-ààñ äîîøã¿é áàéíà), ìýðãýæëýýðýý 2-îîñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí äàäëàãà, òóðøëàãàòàé, ãàäààäàä ñóðàëöàõ õýëíèé áýëòãýëòýé õ¿ì¿¿ñ (öààøèä ”øàëãóóëàã÷” ãýíý)-èéã ýíýõ¿¿ æóðìûí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä îðóóëíà.

Õî¨ð. Á¯ðòãýë, ñîíãîí øàëãàðóóëàëò 5. Øàëãóóëàã÷èä äîð äóðäñàí ìàòåðèàëûã á¿ðä¿¿ëýí çàðëàëûí äàãóó á¿ðòã¿¿ëíý: à. ªðãºäºë (òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ çîðèëãî, ñóðàëöàõàä ººðèé㺺 áýëòãýñýí áàéäàë áîëîí ººðèé㺺 ýíý òýòãýëýãò õàìðàãäàõ øààðäëàãàòàéã òàéëáàðëàñàí ¿íäýñëýë, ñóðàëöàæ òºãñººä õèéõ àæëûí òóõàé òºñººëºë, ñóðàëöàõàä øààðäàãäàõ äýìæëýã, íºõöëèéã òîäîðõîé èëýðõèéëñýí áàéíà); á. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí òóõàé òîâ÷ ðåôåðàò (2000-ààñ èë¿¿ã¿é ¿ãýíä áàãòààí ñóäàëãàà õèéæ áóé ÷èãëýë, àøèãëàñàí àðãà ç¿é, õ¿ðñýí ãîë ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëòýý èëýðõèéëñýí áàéíà); â. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé õàìààðàõã¿é);

á¿òýýëèéí

æàãñààëò

(ñóðòàë÷èëãààíû

÷àíàðòàé

á¿òýýë

ã. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò (õàìãèéí ñ¿¿ëä àæèëëóóëæ áàéñàí áàéãóóëëàãà áîëîí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûã íü ñàéí ìýäýõ ýðäýìòíýýñ ýíý ìýðãýæëýýð ñóðàëöàõ áýëòãýë, òóðøëàãà, çàí òºëºâèéí îíöëîãèéã íü òîäîðõîéëñîí çàõèäëûã áèò¿¿ìæëýí ýíýõ¿¿ òîäîðõîéëîëòûã áè÷ñýí õ¿íòýé õàðèëöàõ õàÿãèéí õàìò èð¿¿ëíý);


24

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ä. Áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýã ýçýìøñýí òóõàé áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷èã, ä¿íãèéí æàãñààëò, òýäãýýðèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð (áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷ãèéí õóóëáàðûã îëãîñîí áàéãóóëëàãààñ íü àâàõûã çºâøººðñºí çàõèäàë). 6. Ýíý æóðìûí 2-ò çààñàí òóñãàé õóâààðèéí äàãóó ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãàä ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàæ áóé áàãø, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòàí íü ººðèéí àæèëëàæ áóé áàéãóóëëàãàäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Áàéãóóëëàãà íü á¿ðòã¿¿ëñýí àæèëòíóóäûíõàà õ¿ñýëòèéã ýðäìèéí çºâëºëèéí õóðëààðàà õýëýëöýí øèéäâýðëýæ, ýíý æóðìûí áîëçîë, øààðäëàãûã á¿ðýí õàíãàñàí àæèëòíû ìàòåðèàëûã ýðäìèéí çºâëºëèéí õóðëûí ïðîòîêîë, øèéäâýðèéí õàìò àëáàí áè÷ãýýð ÿàìàíä èð¿¿ëíý. 7. Íèéòýä çàðëàñàí õóâààðèéí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã Áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ òîìèëîãäñîí êîìèññ (öààøèä “êîìèññ” ãýíý) çîõèîí áàéãóóëíà. Êîìèññûí á¿ðýëäýõ¿¿íä ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãûí òºëººëëèéã îðóóëíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò íü ãàäààä õýëíèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí øàëãàëò ãýñýí õî¸ð ¿å øàòòàé áàéíà. Ãàäààä õýëíèé øàëãàëòûã òåñòýýð, ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã ÿðèëöëàãà õèéõ, ðåôåðàò õàìãààëóóëàõ õýëáýðýýð àâíà. Ìýðãýæëèéí øàëãàëòûí àãóóëãà íü øàëãóóëàã÷èéí ìýðãýæëèéí åðºíõèé ìýäëýãèéí áîëîí ñóäàëãààíû àæëûí òºâøèí, íèéòë¿¿ëñýí á¿òýýë, ñóäàëãààíû àæëûí îíîëûí áîëîí õýðýãëýýíèé à÷ õîëáîãäîë, ñóðàëöàæ èðýýä õèéõ àæëûí òàëààð ¿íýëãýý ºãºõºä îðøèíî. 8. Øàëãóóëàã÷ øàëãàëò á¿ðò 60-ààñ äýýø õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëáýë çîõèíî. Ýíý áîñãî îíîî íü øàëãóóëàã÷äûí òîîíîîñ õàìààðàí õýëáýëçýæ áîëíî. 9. Áîñãî îíîîã äàâñàí øàëãóóëàã÷äûí øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí øàëãóóëàã÷äûã õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Øàëãóóëàã÷äûí îíîî òýíöâýë äèïëîìûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàíà. Äèïëîìûí ãîë÷ ä¿í òýíöâýë õýâë¿¿ëñýí á¿òýýëèéí òîî, ÷àíàðûã õàðãàëçàíà.

Ãóðàâ. Áóñàä ç¯éë 10. ßàì íü ãàäààäàä ñóðàëöàõààð øàëãàðñàí øàëãóóëàã÷äûí ìàòåðèàëûã õ¿ëýýí àâàõ òàëûí øààðäëàãàä íèéö¿¿ëýí á¿ðäýë áîëãîæ õ¿ðã¿¿ëýõ àæëûã õîëáîãäîõ ãýðýý, õýëýëöýýðò çààñíû äàãóó ã¿éöýòãýíý. 11. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàíà. Øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí ñóðàëöàã÷ íü ÿàìíààñ áàòëàãäñàí òóñãàé ìàÿãòûí äàãóó òàíãàðàãèéí áè÷èã ºðãºí áàðèíà. 12. Ýíý æóðìûí 2-ò çààñàí òóñãàé õóâààðèéí äàãóó øàëãàðñàí áàãø, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòàí íü çàõèàëàã÷òàé ãýðýý áàéãóóëíà. Ãýðýýíä ñóðãàëòûí ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ, ñóðàëöàã÷ õóãàöààíäàà àìæèëòòàé òºãñºõ, ñóðàëöàã÷èéã áóöààí èð¿¿ëýõ, àæëûí áàéðààð áàòàëãààòàé õàíãàõ òóõàé íºõöºë áîëîí çàõèàëàã÷, ñóðàëöàã÷èéí õàðèëöàí õ¿ëýýõ áóñàä ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîé òóñãàñàí áàéíà. 13. Ãàäààäûí àëü íýã îðîíä ñóðàëöóóëàõ øàëãàëòàä òýíöýæ, òóõàéí îðíû Çàñãèéí ãàçàðò ìàòåðèàë íü õ¿ðãýãäñýí õ¿íèéã äàõèí ººð îðîíä ñóðàëöóóëàõ øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. 14. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí áýëòãýëèéí áîëîí çîõèîí áàéãóóëàëòûí õîëáîãäîõ çàðäëûã øàëãóóëàã÷ õàðèóöíà. 15. Øàëãóóëàã÷ íü ýíý æóðàìä çààñàí áîëçîë øààðäëàãûã õàíãààã¿é, áàðèìò áè÷ãýý äóòóó ýñâýë õóóðàì÷ààð á¿ðä¿¿ëñýí, øàëãàëòûí ÿâöàä áóñäààñ äýìæëýã àâñàí, áóñäûí á¿òýýëèéã õóóëæ àøèãëàñàí, õóäàë ìýäýýëýë ºãñºí, çàðëàñàí õóãàöààíààñ õîöîðñîí áîëîí á¿ðòãýë,


25

ÎÞÓÒÀÍ 2010

øàëãàðóóëàëòûí ¿åä òàâüñàí áóñàä íèéòëýã øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýýã¿é áîë ñîíãîí øàëãàðóóëàëòààñ õàñíà. 16. Ìîíãîë óëñûí áîëîí ãàäààäûí áàéãóóëëàãóóäòàé áàéãóóëñàí ãýðýý, õýëýëöýýðò ýíý æóðìààñ ººðººð çààñàí áîëîí ãàäààäûí õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãààñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ òàëààð ýíý æóðàìä çààñíààñ ººð òóñãàéëñàí íºõöºë, æóðìûã øààðäñàí òîõèîëäîëä ãýðýý, õýëýëöýýðèéí çààëòóóä áîëîí õ¿ëýýí àâàõ òàëààñ òóñãàéëàí øààðäñàí íºõöºë, æóðìûã áàðèìòàëíà. 17. Øàëãàðóóëàëòûí ÿâöàä ãàðñàí ìàðãààíûã õîëáîãäîõ õóóëèéí äàãóó øèéäâýðëýíý.

Ñóðãàëòûí òªðèéí ñàíãèéí ñàíõ¯¯æèëòýýð ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¯ì¯¯ñèéã øàëãàðóóëàõ æóðàì Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 17-íû ºäðèéí 11 ä¿ãýýð òóøààëûí íýãä¿ãýýð õàâñðàëò

Íýã. Íèéòëýã ç¯éë 1. Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ Ìîíãîë Óëñûí èðãýäèéã øàëãàðóóëàõàä ýíýõ¿¿ æóðìûã áàðèìòàëíà. 2. Áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà /öààøèä “ÿàì” ãýíý/ íü æèë á¿ðèéí 1 ä¿ãýýð ñàðä áàãòààí áóñàä ÿàìä, òýäãýýðèéí õàðüÿà áàéãóóëëàãà, àãåíòëàã, ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãà /öààøèä “çàõèàëàã÷” ãýíý/-óóäûí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí çàõèàëãûã àâ÷, Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð, ¿íäñýí ÷èãëýëä íèéö¿¿ëýí òóõàéí æèëä ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí ñàíõ¿¿æèëòýýð ñóðàëöóóëàõ õ¿íèé òîî, ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéã òîãòîîíî. 3. ßàì æèë á¿ðèéí 2 äóãààð ñàðä áàãòààí òóõàéí æèëä ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöóóëàõ õ¿íèé òîî, ìýðãýæëèéí ÷èãëýë, çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãûí íýð, á¿ðòãýõ áîëîí øàëãàðóóëàõ òîäîðõîé íºõöºë áîëîí õóãàöààã ÿàìíû âýá õóóäàñ áîëîí îëîí íèéòèéí ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð çàðëàíà. 4. Çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó áàêàëàâð, ìàãèñòð /äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàã÷äàä õàìààðíà/-ààñ äîîøã¿é áîëîâñðîëòîé /ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25 áà ò¿¿íýýñ äýýø áàéíà/, ìýðãýæëýýðýý 2 áà ò¿¿íýýñ äýýø æèë àæèëëàñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí òóðøëàãàòàé, ãàäààä õýëíèé áýëòãýëòýé, îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí ñóðãàëòàä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó øóóä ñóðàëöàõààð ýëññýí õ¿ì¿¿ñ /öààøèä ”øàëãóóëàã÷” ãýíý/-èéã øàëãàðóóëàëòàä îðóóëíà. 5. Ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãàä àæèëëàæ áóé øàëãóóëàã÷ íü ººðèéí àæèëëàæ áóé áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâíà. 6. ßàì ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìðóóëàõ ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèóäûí íýðñèéí æàãñààëòûã èõ ñóðãóóëèóäûí çýðýãëýë òîãòîîäîã îëîí óëñûí íýð õ¿íä á¿õèé áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýí òîãòîîæ, ººðèéí âýá õóóäñàíä áàéðøóóëíà.


26

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Õî¨ð. Á¯ðòãýë, ñîíãîí øàëãàðóóëàëò 7. Øàëãóóëàã÷ íü äîîð äóðäñàí áàðèìò áè÷èã (öààøèä “áàðèìò áè÷èã” ãýíý)-èéã á¿ðä¿¿ëæ, çàðëàãäñàí õóâààðèéí äàãóó ÿàìàíä á¿ðòã¿¿ëíý: à. ªðãºäºë (òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõààð áîëñîí çîðèëãî, èéíõ¿¿ ñóðàëöàõàä ººðèé㺺 áýëòãýñýí áàéäàë áîëîí ÿàãààä ººðèé㺺 ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìààðàãäàõ øààðäëàãàòàéã òàéëáàðëàñàí ¿íäýñëýë, ñóðàëöàæ òºãñ㺺ä õèéõ àæëûí òóõàé òºñººëºë, ñóðàëöàõàä øààðäàãäàõ äýìæëýã, íºõöëèéã òîäîðõîé èëýðõèéëñýí áàéíà); á. Ýíý æóðìûí 6-ä çààñàí ñóðãóóëèàñ ýëñ¿¿ëñýí òóõàé àëáàí çàõèäàë; â. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí òóõàé òîâ÷ ðåôåðàò (2000-ààñ èë¿¿ã¿é ¿ãýíä áàãòààí ñóäàëãàà õèéæ áóé ÷èãëýë, ýçýìøñýí àðãà ç¿é, õ¿ðñýí ãîë ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëòýý èëýðõèéëñýí áàéíà); ã. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé õàìààðàõã¿é);

á¿òýýëèéí

æàãñààëò

(ñóðòàë÷èëãààíû

÷àíàðòàé

á¿òýýë

ä. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò (õàìãèéí ñ¿¿ëä àæèëëóóëæ áàéñàí áàéãóóëëàãà áîëîí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûã íü ñàéí ìýäýõ ýðäýìòíýýñ ýíý ìýðãýæëýýð ñóðàëöàõ áýëòãýë, òóðøëàãà, çàí òºëºâèéí îíöëîãèéã íü òîäîðõîéëñîí çàõèäëûã áèò¿¿ìæëýí ýíýõ¿¿ òîäîðõîéëîëòûã áè÷ñýí õ¿íòýé õàðèëöàõ õàÿãèéí õàìò èð¿¿ëíý); å. Áàêàëàâð, ìàãèñòð (äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà)-ûí áîëîâñðîëûí çýðýã ýçýìøñýí òóõàé áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷èã, ä¿íãèéí æàãñààëò, òýäãýýðèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð (áîëîâñðîëûí áàðèìò áè÷ãèéí õóóëáàðûã îëãîñîí áàéãóóëëàãààñ íü àâàõûã çºâøººðñºí çàõèäàë). æ. Ãàäààä õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëò ºãñºí òóõàé áàðèìò. 8. ßàìíû øèéäâýðýýð áàéãóóëàãäñàí êîìèññ /öààøèä “øàëãàëòûí êîìèññ” ãýíý/ íü øàëãóóëàã÷äûí áàðèìò áè÷èãò ä¿í øèíæèëãýý õèéæ, øàëãàðóóëàëòûã çîõèîí áàéãóóëíà. Øàëãàëòûí êîìèññûí á¿ðýëäýõ¿¿íä ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áîëîí çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãûí òºëººëëèéã îðóóëíà. 9. Øàëãàðóóëàëòûã ÿðèëöëàãà õèéõ, ðåôåðàò õàìãààëóóëàõ õýëáýðýýð àâíà. Øàëãàëòûí àãóóëãà íü øàëãóóëàã÷èéí ìýðãýæëèéí åðºíõèé ìýäëýãèéí áîëîí ñóäàëãààíû àæëûí òºâøèí, íèéòë¿¿ëñýí á¿òýýë, ñóäàëãààíû àæëûí îíîëûí áîëîí ïðàêòèêèéí à÷ õîëáîãäîë, ñóðàëöàæ èðýýä õèéõ àæëûí òàëààð ¿íýëãýý ºãºõºä îðøèíî. 10. Øàëãóóëàã÷äûí îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, òóõàéí ÷èãëýëýýð õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí øàëãóóëàã÷èéã õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Øàëãóóëàã÷äûí îíîî òýíöâýë áàêàëàâð, ìàãèñòð /äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õàìààðíà/-ûí äèïëîìûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàíà. Äèïëîìûí ãîë÷ ä¿í òýíöâýë õýâë¿¿ëñýí ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí òîî, ÷àíàðûã õàðãàëçàíà. 11. Áîëîâñðîëûí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í øàëãàðóóëàëòûí ä¿íã ¿íäýñëýí ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã ãàðãàíà. Øèéäâýðýý õ¿ëýýí àâñàí øàëãóóëàã÷ íü õîëáîãäîõ æóðìûí äàãóó çàõèàëàã÷òàé ãýðýý áàéãóóëæ, ÿàìíààñ áàòëàãäñàí òóñãàé ìàÿãòûí äàãóó òàíãàðàãèéí áè÷èã ºðãºí áàðèíà. Ãýðýýíä ñóðãàëòûí ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ, ñóðàëöàã÷èéã õóãàöààíä íü àìæèëòòàé òºãñãºõ, áóöààí èð¿¿ëýõ, àæëûí áàéðààð áàòàëãààòàé õàíãàõ òóõàé òîäîðõîé íºõöºë áîëîí çàõèàëàã÷, ñóðàëöàã÷èéí õàðèëöàí õ¿ëýýõ áóñàä ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîé òóñãàñàí áàéíà.


27

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Ãóðàâ. Áóñàä ç¯éë 12. Øàëãàðóóëàëòûí á¿ðòãýëèéí áîëîí çîõèîí áàéãóóëàëòûí õîëáîãäîõ çàðäëûã øàëãóóëàã÷ õàðèóöíà. 13. Øàëãóóëàã÷ íü ýíý æóðàìä çààñàí áîëçîë øààðäëàãûã õàíãààã¿é, áàðèìò áè÷ãýý äóòóó ýñâýë õóóðàì÷ààð á¿ðä¿¿ëñýí, øàëãàëòûí ÿâöàä áóñäààñ äýìæëýã àâñàí, áóñäûí á¿òýýëèéã õóóëæ àøèãëàñàí, õóäàë ìýäýýëýë ºãñºí, çàðëàãäñàí õóãàöààíààñ õîöîðñîí áîëîí á¿ðòãýë, øàëãàðóóëàëòûí ¿åä òàâüñàí áóñàä íèéòëýã øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýýã¿é áîë ñîíãîí øàëãàðóóëàëòààñ õàñíà. 14. Ãàäààäàä ñóðàëöóóëàõ ººð øàëãàëòàä òýíöýæ, òóõàéí îðíû Çàñãèéí ãàçàðò ìàòåðèàë íü õ¿ðãýãäñýí õ¿íèéã øàëãàðóóëàëòàä îðóóëàõã¿é. 15. Ìîíãîë óëñûí áîëîí ãàäààäûí áàéãóóëëàãóóäòàé áàéãóóëñàí ãýðýý, õýëýëöýýðò ýíý æóðìààñ ººðººð çààñàí òîõèîëäîëä ãýðýý, õýëýëöýýðèéí çààëòóóäûã áàðèìòàëíà. 16. Øàëãàðóóëàëòûí ÿâöàä ãàðñàí ìàðãààíûã õîëáîãäîõ õóóëèéí äàãóó øèéäâýðëýíý.

Æèøèã çàðëàë: Äîîðõ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí çàðëàë íü òóõàéí õóãàöààíä çàðëàãääàã áºãººä æèë á¿ð ÁÑØÓßàìíû âåá ñàéò áîëîí ºäºð òóòìûí ñîíèí, õýâëýë¿¿äýýð çàðëàãääàã ãýäãèéã àíõààðíà óó.

Ñóðãàëòûí òªðèéí ñàíãèéí çýýëýýð ãàäààäàä ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöóóëíà 2009-2010 îíû õè÷ýýëèéí æèëýýñ îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé ãàäààäûí èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ 30 õ¿íèéã ñîíãîí øàëãàðóóëæ, äàðààõ õóâààðèéí äàãóó Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí çýýëýýð ñóðàëöóóëíà:

Ñóðàëöóóëàõ ÷èãëýë

Ñóðàëöàõ òºâøèí

 1

 Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè

 Ìàãèñòð

 2

 Èííîâàöèéí áîäëîãî

  Ìàãèñòð

 ÁÑØÓß

 1

 3

 Ñî¸ë, óðëàãèéí óäèðäëàãà

  Ìàãèñòð

 ÁÑØÓß

 1

 4

 Àÿëàë æóó÷ëàëûí ìåíåæìåíò

  Ìàãèñòð

 ÁÎÀÆß

 1

 5

 Öàöðàãò èäýâõò àøèãò ìàëòìàëûí ãåîëîãè

  Äîêòîð

 ÝÁÝÕß

 1

 6

 Êðèìèíàëèñòèêèéí øèíæýý÷

  Ìàãèñòð

 ÕÇÄÕß

 1

 7

 Ãàìøãèéí óäèðäëàãà, ãàë ýñýðã¿¿öýõ àëáà (ÎÕÓ-ä)

  Ìàãèñòð

 ÎÁÅÃ

 1

 8

Ãèäðîìåõàíèê èíæåíåð

  Ìàãèñòð

 ÕÕÀÀÕ¯ß

 1

 9

 Àãààðûí òýýâðèéí óäèðäëàãà, ìåíåæìåíò

  Ìàãèñòð

 ÇÒÁÕÁß 

 1

  Ìàãèñòð

 ÇÒÁÕÁß

 1

  Äîêòîð

 ÝÌß

 1

 10  Ãàçðûí ìåíåæìåíò  11  Âèðóñ ñóäëàë

  Çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãóóä  ÇÃÕÝÃ, ÁÕß, ÕÇÄÕß, ÒÅÃ

Òîî  Òóñ á¿ð 1


28

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

 12  Õ¿¿õäèéí ýì÷èëãýý

  Ìàãèñòð

 ÝÌß

 1

 13  Ä¿ðñ îíîøëîãîî

  Ìàãèñòð

 ÝÌß

 2

  Ìàãèñòð

 ÝÌß

 1

 15  Ìýäýýëëèéí àþóëã¿é áàéäëûí áîäëîãî

  Ìàãèñòð

 ÌØÕÕÒÃ, ØÓÒÈÑ,ÒÅÃ

 Òóñ á¿ð 1

 16  Íàíîòåõíîëîãè

  Ìàãèñòð Äîêòîð

 ØÓÒÈÑ

 Òóñ á¿ð 1

  Äîêòîð

 ØÓÒÈÑ

 1

 18  Áèîòåõíîëîãè

  Ìàãèñòð

 ÝÌØÓÈÑ, ØÓÀ

 Òóñ á¿ð 1

 19  Õàâäàð ñóäëàë

  Ìàãèñòð

 ÝÌØÓÈÑ

 1

 20  Ìàë àæ àõóé (ôåðìºðèéí àæ àõóé)

  Ìàãèñòð

 ÕÀÀÈÑ

 1

 21  Îéí èíæåíåð

  Ìàãèñòð

 ÕÀÀÈÑ

 1

 22  Öýâäýã ñóäëàë

  Äîêòîð

 ØÓÀ

 1

 14

 Òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé óäèðäëàãà, çîõèîí áàéãóóëàëò

 17  Í¿¿ðñíèé áàÿæóóëàëò

 Á¿ãä

 30

  Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òóõàéí çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó áàêàëàâðààñ äîîøã¿é áîëîâñðîëòîé /ñóðëàãûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25 áà ò¿¿íýýñ äýýø áàéíà/, ìýðãýæëýýðýý 2 áà ò¿¿íýýñ äýýø æèë àæèëëàñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí òóðøëàãàòàé, ãàäààä õýëíèé áýëòãýëòýé, îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí ñóðãàëòàä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó øóóä ñóðàëöàõààð ýëññýí õ¿ì¿¿ñ /öààøèä ”øàëãóóëàã÷” ãýíý/-èéã îðóóëíà. Øàëãóóëàã÷äûã 2009 îíû 5 ñàðûí 18, 19-íèé ºäð¿¿äýä Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû 402 òîîò ºðººíä á¿ðòãýõ òóë äàðààõ áàðèìò áè÷ãèéã á¿ðä¿¿ëýí ººðèéí áèåýð õ¿ðýëöýí èðíý ¿¿: 1. ªðãºäºë (òóõàéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõààð áîëñîí çîðèëãî, èéíõ¿¿ ñóðàëöàõàä ººðèé㺺 áýëòãýñýí áàéäàë áîëîí ÿàãààä ººðèé㺺 ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìðàãäàõ øààðäëàãàòàéã òàéëáàðëàñàí ¿íäýñëýë, ñóðàëöàæ òºãññºíèé äàðàà õèéõ àæëûí òóõàé òºñººëºë, ñóðàëöàõàä øààðäàãäàõ äýìæëýã, íºõöºëèéã òîäîðõîé èëýðõèéëíý ¿¿); 2. Îëîí óëñûí íýð õ¿íäòýé èõ ñóðãóóëèéí ìàãèñòð, äîêòîðûí ¿íäñýí ñóðãàëòàä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëèéí äàãóó øóóä ñóðàëöàõààð ýëñ¿¿ëñýí òóõàé ºíäºð õºãæèëòýé îðíû èõ ñóðãóóëèàñ èð¿¿ëñýí àëáàí çàõèäàë (ýíý ñàíõ¿¿æèëòýä õàìðóóëàõ ãàäààäûí 500 øèëäýã èõ ñóðãóóëèéí íýðñèéã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû âýá ñàéò (http://mecs.gov.mn/)ûí “ìýäýýëýë” ãýñýí õýñãèéí “ãàäààäàä ñóðàëöàõûã õ¿ñýã÷äýä” çîðèóëñàí áóëàíãààñ õàðíà óó); 3. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí òóõàé òîâ÷ ðåôåðàò (2000-ààñ èë¿¿ã¿é ¿ãýíä áàãòààí ñóäàëãàà õèéæ áóé ÷èãëýë, ýçýìøñýí àðãà ç¿é, õ¿ðñýí ãîë ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëòýý èëýðõèéëñýí áàéíà); 4. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò (ñóðòàë÷èëãààíû ÷àíàðòàé á¿òýýë õàìààðàõã¿é); 5. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò (õàìãèéí ñ¿¿ëä àæèëëóóëæ áàéñàí áàéãóóëëàãà áîëîí ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûã íü ñàéí ìýäýõ ýðäýìòíýýñ ýíý ìýðãýæëýýð ñóðàëöàõ áýëòãýë, òóðøëàãà, çàí òºëâèéí îíöëîãèéã íü òîäîðõîéëñîí çàõèäëûã áèò¿¿ìæëýí ýíýõ¿¿ òîäîðõîéëîëòûã áè÷ñýí õ¿íòýé õàðèëöàõ õàÿãèéí õàìò èð¿¿ëíý); 6. Áàêàëàâðûí äèïëîì, ä¿íãèéí æàãñààëò, òýäãýýðèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð (äèïëîìûí õóóëáàðûã îëãîñîí áàéãóóëëàãààñ íü àâàõûã çºâøººðñºí çàõèäàë);


ÎÞÓÒÀÍ 2010

29

7. Ãàäààä õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëò ºãñºí òóõàé áàðèìò; 8. Çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãààñ òóõàéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä îðîõûã çºâøººðñºí áè÷èã; 9. Øàëãàëòûí õóðààìæ 10000 òºãðºã. Ñóðãàëò, ýðäýì øèíæèëãýýíèé áîëîí çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãûí òºëººë뺺ñ á¿ðäñýí øàëãàëòûí êîìèññ íü øàëãóóëàã÷äûí áàðèìò áè÷èãò ä¿í øèíæèëãýý õèéæ, ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã çîõèîí áàéãóóëíà. Øàëãàðóóëàëòûã ÿðèëöëàãà õèéõ, ðåôåðàò õàìãààëóóëàõ õýëáýðýýð àâíà. ßðèëöëàãûã 2009 îíû 5 ñàðûí 21-íèé ºäðèéí 15:00 öàãààñ ÌÓÈÑ-èéí õè÷ýýëèéí 2 äóãààð áàéðíû ºðãºòãºëèéí 2 äóãààð äàâõàðûí óíøëàãûí òàíõèìä çîõèîí áàéãóóëíà. Øààðäëàãà ãàðâàë øàëãàëò àâàõ íýìýëò áàéð ãàðãàæ, øàëãàëòûí ¿åýð æè÷ çàðëàíà. Èðãýíèé ¿íýìëýõã¿é õ¿íèéã øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. Øàëãàëòûí àãóóëãà íü øàëãóóëàã÷èéí ìýðãýæëèéí åðºíõèé ìýäëýãèéí áîëîí ñóäàëãààíû àæëûí òºâøèí, íèéòë¿¿ëñýí á¿òýýë, ñóäàëãààíû àæëûí îíîëûí áîëîí ïðàêòèêèéí à÷ õîëáîãäîë, ñóðàëöàæ èðýýä õèéõ àæëûí òàëààð ¿íýëãýý ºãºõºä îðøèíî. Øàëãóóëàã÷äûí îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààæ, òóõàéí ÷èãëýëýýð õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí øàëãóóëàã÷èéã õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëíà. Øàëãóóëàã÷äûí îíîî òýíöâýë áàêàëàâðûí äèïëîìûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàíà. Äèïëîìûí ãîë÷ ä¿í òýíöâýë õýâë¿¿ëñýí ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí òîî, ÷àíàðûã õàðãàëçàíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí ä¿íã 2009 îíû 5 ñàðûí 22-íû ºäðèéí 18.00 öàãò Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû ¿¿äíèé ñàìáàð äýýð çàðëàíà. Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãààñ çýýë îëãîõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéä ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí ä¿íã ¿íäýñëýí ãàðãàõ áºãººä øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí õ¿ì¿¿ñ íü çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãàòàé ãýðýý áàéãóóëæ, Òàíãàðàãèéí áè÷èã ºðãºí áàðèíà. Ãýðýýíä ñóðãàëòûí ÿâöàä õÿíàëò òàâèõ, ñóðàëöàã÷èéã õóãàöààíä íü àìæèëòòàé òºãñãºõ, áóöààí èð¿¿ëýõ, àæëûí áàéðààð áàòàëãààòàé õàíãàõ, çýýëèéã ýðãýí òºë¿¿ëýõ òóõàé òîäîðõîé íºõöºë áîëîí çàõèàëàã÷ áàéãóóëëàãà, ñóðàëöàã÷èéí õàðèëöàí õ¿ëýýõ áóñàä ýðõ, ¿¿ðãèéã òîäîðõîé òóñãàñàí áàéíà.


30

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ñóðãàëòûí òºðèéí ñàíãèéí çýýëýýð ãàäààäûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ýëñýã÷äèéí òîî № Óëñ 2000 1 ÀÍÓ 24 2 ßïîí 5 3 ÎÕÓ 6 4 Àíãëè 5 5 ÕÁÍÃÓ 8 6 Àâñòðàëè 4 7 Êàíàä 0 8 ÁÍÕÀÓ 0 9 Ãîëëàíä 1 10 Òóðê 0 11 Ôðàíö 1 12 Øèíý Çåëàíä 1 13 Øåâéöàðè 1 14 ÁÍÑÓ 0 15 Ñèíãàïóð 0 16 Àâòðè 0 17 Ìàëàéçè 0 18 Óêðàèí 1 19 Ïîëüø 0 20 Èñïàíè 0 21 Èòàëè 0 22 Øâåä 1 23 Êàçàõñòàí 1 24 Íîðâåãè 1 25 Óíãàð 1 26 Áîëãàð 0 27 Áåëüãè 0 28 Òàéëàíä 0 Ä¿í 61

2001 26 4 11 13 3 8 0 14 0 0 1 2 2 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 87

2002 41 22 17 7 2 12 6 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 109

2003 36 23 15 16 5 13 2 1 12 0 0 0 1 2 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 131

2004 58 25 16 17 6 11 3 1 0 0 0 4 0 0 2 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 145

2005 44 27 15 8 3 5 2 0 0 0 0 1 1 0 1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 112

2006 34 23 15 7 3 5 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 92

2007 48 23 9 3 2 6 2 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 94

2008 45 25 21 5 3 11 1 0 0 1 1 0 0 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 117

2009 7 25 5 2

Ä¿í 356 177 126 81 35 75 17 17 13 1 4 8 5 6 6 3 3 2 1 2 2 2 2 1 1 1 1 1 955

4 1

1

1 2

48

Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ýëñýã÷äèéí òîî № 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Óëñ ÎÕÓ ×åõ ÁÍÑÓ ßïîí ÁÍÕÀÓ ÁÍÝÓ ÁÍÒÓ Óêðàèí Øâåéöàðè Áîëãàð Ïîëüø Ä¿í

2000 50 3 1 0 0 10 10 0 0 0 0 74

2001 50 3 1 0 0 10 10 0 0 0 0 74

2002 50 3 1 0 0 10 10 0 0 0 0 74

2003 50 3 1 0 0 15 15 2 0 1 0 82

2004 50 3 1 0 0 15 15 2 0 1 2 84

2005 60 2 1 0 0 15 15 1 0 0 2 96

2006 60 6 3 5 27 13 13 1 3 0 1 134

2007 60 8 10 5 30 15 5 0 1 0 2 136

2008 60 8 30 0 15 7 2 0 1 2

Ä¿í 490 39 49 10 57 110 100 8 4 3 9 754


31

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó ýëññýí áàêàëàâðûí îþóòíóóäûí òîî № 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

Óëñ ÎÕÓ ÁÍÕÀÓ ßïîí Òóðê Ïîëüø ×åõ Ýíýòõýã ÁÍÑÓ Êóáà Âüåòíàì Óíãàð Óêðàèí Êîçàõñòàí Ëàîñ ÁÍÀÑÀÓ Áîëãàð Òàéâàí Ìàðîêêî Ä¿í

2000 77 28 27 30 10 3 6 6 6 2 5 0 4 0 0 0 0 0 204

2001 85 40 42 30 10 1 3 5 7 2 10 0 4 0 0 0 0 0 239

2002 85 10 46 35 10 2 9 5 7 3 5 5 4 0 0 0 0 0 226

2003 120 10 43 35 10 2 10 5 5 3 4 5 6 0 0 1 0 0 259

2004 135 9 47 45 10 3 10 4 4 13 2 5 0 0 0 1 0 0 288

2005 140 150 45 85 10 5 15 3 3 5 5 5 2 0 0 1 0 0 474

2006 140 125 78 50 10 34 15 5 4 5 5 7 3 0 0 1 0 0 482

2007 140 138 61 50 20 37 15 26 8 10 5 7 1 3 0 0 0 0 521

2008 160 120 0 35 20 3 15 23 5 15 5 7 3 3 2 1 2 8 427

Ä¿í 922 630 389 395 110 90 98 82 49 58 46 41 27 6 2 5 2 8 3120

Íèéò ýëñýã÷äèéí òîî Îí Òîî

2000 339

2001 400

2002 409

2003 472

2004 517

2005 682

2006 708

2007 752

2008 782

Ä¿í 5061

2010 îíä ÁÍÑÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð ãàäààäûí îþóòàí ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì 1. Çîðèëãî Ãàäààäûí îþóòàíä ÁÍÑÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöàõ áîëîìæèéã îëãîñíîîð îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õàðèëöàí ñîëèëöîîã õºõè¿ëýí äýìæèõ áîëîí óëñ õîîðîíäûí íàéðàìäàëò õàðèëöààã õºãæ¿¿ëýõ çîðèëãîòîé.

2. Ñîíãîí øàëãàðóóëàõ õ¯íèé òîî: Íèéò 12 õ¯í •• Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðààñ: 4 õ¿í Óðèãäàõ ñàëáàð(ìýðãýæèë), Øàëãàðóóëàõ Èõ ñóðãóóëü õàðãàëçàõã¿é. •• Ñîëîíãîñûí Çàñãèéí ãàçðûí çàõèàëãàò õóâààðü: 8 õ¿í 


32

Á¯ËÝà 1

Áàéãóóëëàãà

  Áîëîâñðîë, øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí ÿàì  Áàòëàí õàìãààëàõ ÿàì  Ãàçàð òàðèàëàí äàëàéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÿàì

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ñóðàëöàõ ñóðãóóëü   

Øàëãàðóóëàõ Èõ, äýýä ñóðãóóëü

 Óðèõ ñàëáàð

 Õ¿íèé òîî   

 Õóóëü(Äîêòîð)

 1

 Ìàò/Ôèçèê/Õèìè(àíàãààõ) Äîêòîð

 3

 Ãåîëîãè (Äîêòîð)

 2

 Îëîí óëñûí óëñ òºð(Ìàãèñòð)

 1

 -

 -

 Ãàçàð òàðèàëàí(Ìàë àæ àõóé)

 1

 -

 -

 Ê¿êìèí Èõ ñóðãóóëü  ¨íñýé Èõ Ñóðãóóëü  ¨íñýé Èõ Ñóðãóóëü

 ÌÓÈÑ  ØÓÒÈÑ  ØÓÒÈÑ

3. Ýëñ¯¯ëýõ ñàëáàð áîëîí ñóðàëöàõ ñóðãóóëü • Ýëñýí ñóðàëöàõ áîëîìæòîé èõ, äýýä ñóðãóóëü: Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãýýñ (NIIED) ñîíãîí øàëãàðóóëñàí 61 Èõ, äýýä ñóðãóóëü • Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðààñ ñàíàë áîëãîãäîõ õ¿íèé õóâüä äîîðõ èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí 1~5 ñóðãóóëèéã ñîíãîí òóõàéí óëñ äàõü Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð õîëáîãäîõ ìàòåðèàëàà ºãíº. Õàðèí Ñîëîíãîñûí Èõ äýýä ñóðãóóëèóäààñ ñàíàë áîëãîãäñîí õ¿íèé õóâüä äîîðõ èõ äýýä ñóðãóóëèéí àëü íýãýíä íü ìàòåðèàëàà ÿâóóëíà. • Èõ äýýä ñóðãóóëü òóñ á¿ðèéí ýëñ¿¿ëýõ ñàëáàð áîëîí òàíõèìèéí òàëààðõ äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéã Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãèéí âýá ñàéòàíä òàâèõ áºãººä õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü äîîðõ ñóðãóóëèóäààñ ýëñýí ñóðàëöàõ áîëîìæòîé ñàëáàð áîëîí ôàêóëüòåòèéã ñîíãîõ øààðäëàãàòàé. Èõ äýýä ñóðãóóëèéí íýðñ Ajou Univ., Catholic University of Korea,  Cheongju Univ., Chonbuk Nat’l Univ., Chonnam Nat’l Univ., Chosun Univ., Chung-Ang Univ., Chungnam Nat’l Univ., Daegu Univ., Daejeon University, Donga Univ., Dongguk University, Dongseo Univ., Ewha woman’s Univ., Gangneung Wonju National University, Gyeungsang Nat’l Univ., Hallym University, Handong Global University, Hankuk university of Foreign studies, Hannam University, Hanyang Univ., Hongik Univ. Inha Univ., Jeonju University, Kangwon nat’l Univ., Keimyung Univ., Kongju national Univ., Konkuk Univ., Konyang University, Kookmin Univ., Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST), Korea Aerospace University, Korea Development Institute (KDI), Korea Polytechnic University, Korea Univ., Korea university of Technology and Education, Kumoh National Institute of Technology, Kyunghee Univ., Kyungpook Nat’l Univ., Kyungsung University, Mokpo Nat’l Univ., Myongji Univ. Pai Chai Univ., Pohang University of Science and Technology, Pukyong Nat’l Univ., Pusan National University, Seoul Nat’l Univ., Seoul National University of Technology,  Silla Univ., Sogang Univ., Sookmyung womens Univ., Sungkyunkwan Univ., Sunmoon Univ., The Academy of Korean Studies,  Univ. of Ulsan , University of science and technology, Wonkwang Univ., Woosong University, Woosuk Univ., Yeungnam Univ., Yonsei Univ. Ýëñýí ñóðàëöóóëàõ ñàëáàð: Ýíãèéí ìàãèñòðûí á¿õ ñàëáàð • Ãýõäýý ñóðãàëòûí òºëáºðèéí òýòãýëãýýñ äàâñàí (ñåìåñòð á¿ðò 500,000 âîíîîñ äàâñàí) õóâèéã òóõàéí ñóðãóóëèàñ òºëºõ òîõèîëäîëä ìýðãýøñýí ìàãèñòðûí ñóðãàëòàíä ýëñýí îðîõûã çºâøººðíº.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

33

• Îðîéí àíãè, óëèðëûí ÷àíàðòàé ñóðãàëòòàé àíãè, ìýäýýëýë õîëáîî çýðýã ýíãèéí ìàãèñòðûí ñóðãàëòààñ ººð õýëáýðèéí ìàãèñòð äîêòîðûí ñóðãàëòàíä ýëñ¿¿ëýõ áîëîìæã¿é. Ýëñýí ñóðàëöóóëàõ àíãè: Ìàãèñòð, äîêòîð, ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò • Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò ãýäýã íü ýëñýí ñóðàëöàõ ¿åýñ ýõëýí ìàãèñòð äîêòîðûí ñóðãàëò çýðýã ÿâàãäàíà. Õàðèí ìàãèñòðûí ñóðãàëòàíä ýëñýí îðñíîîñ õîéø òîäîðõîé õóãàöààíä ñóðëàãûí ä¿í, ñóðàëöàõ ýðõèéã õàíãàñàí çýðãèéã øàëãàæ ¿çñýíèé ¿íäñýí äýýð äîêòîðûí çýðýãò ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðàëöëàõûã ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëòàíä òîîöîõã¿é. • Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò íü òîäîðõîé ñóðãóóëèóäàä ë òîãòîîãäñîí áàéäàã ó÷èð õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü ýëñýí ñóðàëöàõûã õ¿ññýí ñóðãóóëüäàà òóõàéí ñóðãàëò áàéãàà ýñýõèéã íÿãòëàí ¿çñýíèé ¿íäñýí äýýð àíêåòàí äýýðýý áºãëºõ øààðäëàãàòàé áîëîõûã àíõààðíà óó. • ßëàíãóÿà 5 æèëèéí õóãàöààòàé ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëòàíä ýëñýí ñóðàëöàõûã õ¿ñýã÷èä íü ýõíèé 4 æèë òýòãýëýãò õàìðàãäàæ áîëîõûã àíõààðíà óó.

4. 2010 îíû ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðìûí òóõàé • Ñàíàë áîëãîõ áàéãóóëëàãà: Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð, Ñîëîíãîñûí Èõ äýýä ñóðãóóëü • Äàâõàðäàæ õ¿ñýëò ãàðãàõ áîëîìæã¿é: Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð áîëîí Ñîëîíãîñûí Èõ äýýä ñóðãóóëüä äàâõàð õ¿ñýëò òàâèõ, ýñâýë Ñîëîíãîñûí 2 Èõ äýýä ñóðãóóëèóäàä çýðýã õ¿ñýëò ãàðãàñàí òîõèîëäîëä òýíöýýã¿éä òîîöíî.(Íýã ë ãàçðààð äàìæèí õ¿ñýëò òàâèõ ýðõòýé) • Øàëãàðóóëàõ çàð÷èì: Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð áîëîí Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîæ áóé õ¿ì¿¿ñèéã òóñ òóñàä íü ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Ýëñýí ñóðàëöàõ èõ äýýä ñóðãóóëèéã ñîíãîí ñóðàëöàõ òóõàé • Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðààñ ñàíàë áîëãîñîí õ¿íèé õóâüä Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëñàí 61 èõ äýýä ñóðãóóëèàñ 5 õ¿ðòýëõ ñóðãóóëü áîëîí ôàêóëüòåòèéã ñîíãîíî. • Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîãäñîí õ¿í òóõàéí ñóðãóóëüäàà ë ýëñýí ñóðàëöàíà.

5. Çàñãèéí ãàçðüí òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ õóãàöàà • Ìàãèñòð (3 æèë): 2010.9.1-2013.8.31 (Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë 1 æèë+¿íäñýí àíãè 2 æèë) • Äîêòîð (4 æèë): 2010.9.1-2015.8.31 (Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë  1 æèë+¿íäñýí àíãè 3 æèë) • Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò (5æèë): (Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë  1 æèë+¿íäñýí àíãè 4 æèë)

6. Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë • 1æèëèéí òóðø  ñîëîíãîñ   õýëíèé   áýëòãýëä  ñóðàëöñàíû äàðàà ¿íäñýí àíãèäàà ýëñýí îðíî(TOPIK III øàòíààñ äýýø) • Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë: 1 æèë -

1 æèëèéí äîòîð TOPIK III øàòàíä òýíöýýã¿é òîõèîëäîëä íýìýëòýýð õýëíèé áýëòãýëä äàõèí ñóðàëöàí TOPIK III øàòàíä òýíöñýí òîõèîëäîëä ¿íäñýí àíãèäàà ýëñýí ñóðàëöàíà.

-

2 óäàà (òóñ á¿ð 6 ñàð áóþó 1 æèë) íýìýëò ñóðãàëòàíä ñóðàëöñàíû äàðàà III øàòàíä òýíöýýã¿é òîõèîëäîëä òýòãýëýã öóöëàãäàõ áîëíî.


34

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

• Õýëíèé áýëòãýëä ñóðàëöàõ áàéãóóëëàãà 1. Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð áîëîí ãàäààäàä ¿ð÷ëýãäñýí øóãàìààð ñàíàë áîëãîñîí õ¿íèé õóâüä 1-5 ñóðãóóëèàñ ýëñýí ñóðàëöàõ çºâøººðºë àâñàí èõ äýýä ñóðãóóëèéí õýëíèé áýëòãýëä ñóðàëöàíà 2. Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîãäñîí õ¿íèé õóâüä òóõàéí ñóðãóóëèéíõàà õýëíèé áýëòãýëä ñóðàëöàíà. • Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýëýýñ ÷ºëººëºãäºõ òóõàé : TOPIK V, ýñâýë VI øàòàíä òýíöýã÷ • Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòýëä ñóðàëöàõ øààðäëàãàã¿é õ¿íèé õóâüä 2010.9.1 áîëîí 2011.3.1 ñóðãóóëüäàà ýëñýí ñóðàëöàõ áîëîìæòîé. • 2011.3.1 ýëñýí ñóðàëöàõ õ¿íèé õóâüä ººðºº ñóðàëöàõûã õ¿ñýæ áóé ñóðãóóëèàñàà ýëñýí ñóðàëöàõ çºâøººðëèéí áè÷ãýý àâ÷ NIIED-ä ºãíº. • 2011.3.1 õ¿ðòýë ñóðãóóëüäàà ýëñýí îðîîã¿é òîõèîëäîëä òýòãýëýã öóöëàãäàíà. • Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýëä ñóðàëöàæ áàéõ õóãàöààíäàà TOPIK V, VI øàòàíä òýíöýæ õîëáîãäîõ èõ äýýä ñóðãóóëèàñàà ýëñýí ñóðàëöàõ çºâøººðëèéí áè÷ãýý àâñàí òîõèîëäîëä ¿ëäñýí õóãàöààíû õýëíèé áýëòãýëýýñ ÷ºëººëºãäºæ 2011.3 ñàðààñ ýõëýí ñóðãóóëüäàà ýëñýí ñóðàëöàõ áîëîìæòîé.

7. Òàâèãäàõ øààðäëàãà •  ªºðºº áîëîí ýöýã ýõ íü òóõàéí óëñûí èðãýí áàéõ. • Õýðýâ Ñîëîíãîñûí äàâõàð õàðüÿàëàëòàé èðãýí áàéâàë ãàäààäûí èðãýíä òîîöîõã¿é. • Ñîëîíãîñò óäààí õóãàöààíä ñóðàëöàõàä áîëîìæ á¿õèé ýð¿¿ë ñàðóóë áàéõ  • 2010.9.1-íû áàéäëààð 40 íàñ õ¿ðýýã¿é áàéõ(1970.9.1 õîéø òºðñºí áàéõ)  • 2010.9.1-íû áàéäëààð áàêàëàâð áîëîí ìàãèñòðûí çýðýãòýé áàéõ • Ìàãèñòðûí ñóðãàëò (Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò)íä õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü áàêàëàâð áà ò¿¿íòýé ä¿éöýõ¿éö çýðýãòýé áàéõ. • Äîêòîðûí ñóðãàëòàíä õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü ìàãèñòð áà ò¿¿íòýé ä¿éöýõ¿¿ö çýðýãòýé áàéõ • Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöàõûã õ¿ññýí ìýðãýæëýýðýý ñóðàëöàæ áàéãàà òîõèîëäîëä ìºí óðüä ºìíº íü óã ìýðãýæëýýð ñóðàëöàæ áàéñàí õ¿í õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é • Òºãñºõ îþóòíû õóâüä 9-íû 1 ºäºð áóþó ÁÍÑÓ-ä î÷èõîîñ ºìíº çàéëøã¿é òºãññºí òóõàéã áàòëàõ áè÷èã áàðèìòûã ºãñºí áàéõ øààðäëàãàòàé   • Ñ¿¿ëä òºãññºí ñóðãóóëèéí ãîë÷ ä¿í 80% (GPA) 2.64/4.0, 2.80/4.3, 2.91/4.5 äýýø áóþó 100%ã äýýä îíîî ãýæ òîîöîõîä 80% õóâèàñ äýýø áàéõ • Íèéò ä¿íã õóâèëàõ áîëîìæã¿é áîë ñóðãóóëèéí àëáàí ¸ñíû íýìýëò òàéëáàð øààðäëàãàòàé

8.  Òýòãýëýã îëãîõ • Îëãîõ õóãàöàà : Óðèõ õóãàöààòàé èæèë • Àãóóëãà


35

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Îíãîöíû çàðäàë

Õî¸ð îðíû õîîðîíä çîð÷èõ ýíãèéí àíãèëëûí îíãîöíû òèéç

Àìüæèðãààíû òýòãýëýã

ñàð á¿ð 900,000 âîí

Ñóäàëãààíû çàðäàë

õ¿ì¿¿íëýã • íèéãìèéí ñàëáàð-21 0,000 âîí, áàéãàëü • òåõíèêèéí ñàëáàð 240,000 âîí

Ñóóðüøèõ çàðäàë

200,000 âîí ( íýã óäàà)

Ýõ îðîí ðóóãàà áóöàõàä îëãîõ çàðäàë

100,000 âîí (íýã óäàà)

Õýëíèé áýëòãýë

600,000 âîí (Óëèðàëä)

Ñóðãàëòûí çàðäàë

Ýëñýëòèéí áîëîí ñóðãàëòûí çàðäëààñ 100 õóâü ÷ºëººëºõ

 Äèïëîìûí àæëûã õýâëýõ çàðäàë

500,000-800,000 âîí õ¿ðòýëõ áîäèò çàðäàë (Íýã óäàà)

Ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë

15000 âîí (ñàðä)

Ñîëîíãîñ õýëíèé ÷àäâàðààð øèëäýã îþóòûí òýòãýëýã

100,000 âîí (ñàðä)

9. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò • Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãèéí âåá ñàéò(www.niied.go.kr), GKS âýá ñàéò(www.gks.go.kr), ÁÍÑÓ-ààñ ãàäààäàä ñóóãàà Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð áîëîí Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàð äàìæóóëàí ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì àíêåò á¿õèé áè÷èã áàðèìòûã àâíà óó. • Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðààñ ñàíàë áîëãîæ áóé îþóòíû õóâüä 1. Òóõàéí îðîíä ñóóãàà ÁÍÑÓ-ûí ÝÑß-íààñ òîãòîîñîí æóðìûí äàãóó õóâààðüò îþóòíû òîîíîîñ 1,5 äàõèí èõ òîîíû îþóòíûã Ýë÷èí ñàéäûí íýðýýð Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíä ñàíàë áîëãîí îðóóëíà. 2. Îëîí Óëñûí áîëîâñðîëûã äýìæèõ ¿íäýñíèé õ¿ðýýëýí áè÷èã áàðèìòûã øàëãàíà. 3. Õ¿ñýëò ãàðãàã÷èéí ýëñýí ñóðàëöàõûã õ¿ññýí ñóðãóóëèàñ ýëñýí îðîõ çºâøººðëèéã íÿãòàëæ ëàâëàíà. (1-5 õ¿ðòýëõ äàðààëëààð) • Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîñîí òîõèîëäîëä 1. Óðüæ áîëîõ óëñààñ 15 õ¿¿õäèéã ñàíàë áîëãîæ ºãíº (1óëñààñ 3 îþóòàí) 2. Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîæ áóé îþóòíûã òóñàä íü ÿëãàæ øàëãàðóóëíà.

10. Ñîíãîí øàëãàðóóëàõ øàëãóóð áà øàëãàõ àðãà Õ¿ñýëò ãàðãàã÷ûí ìýä¿¿ëñýí ñóðëàãûí ä¿í, òàíèëöóóëãà, ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº, òîäîðõîéëîëò, õýëíèé ìýäëýã(ñîëîíãîñ áîëîí àíãëè), ñóäàëãàà õèéæ áàéñàí áàéäàë, øàãíàë óðàìøóóëàë çýðãèéã õàðãàëçàí íýãòãýí ä¿ãíýæ øàëãàðóóëíà.

11. Á¯ð䯯ëýõ áè×èã áàðèìò (1) Á¿ðòãýë õ¿ëýýí àâàõ ãàçàð:    • ÄÒÃ-ààñ äàìæèõ õ¿í ÁÍÑÓ-ààñ   ãàäààäàä   ñóóãàà   Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçàð • Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëèàñ ñàíàë áîëãîãäîõ: Ñóðàëöàõûã õ¿ññýí ñóðãóóëüäàà


36

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

(2) Õóãàöàà :    • ÁÍÑÓ-ààñ òóõàéí óëñàä ñóóãàà ÝÑß-íààñ òîãòîîñîí õóãàöààíä • Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãýýñ áè÷èã áàðèìòûã õ¿ëýýí àâ÷ äóóñàõ õóãàöàà : 2010 îíû 5 ñàðûí 14 (3) Á¿ðä¿¿ëýõ áè÷èã áàðèìò 1.  Àíêåò (ìàÿãòûí äàãóó)  Çóðàã 4õ5ñì 2. ªºðèéí òóõàé òàíèëöóóëãà (ìàÿãòûí äàãóó) 3. Ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº (ìàÿãòûí äàãóó) 4. Òîäîðõîéëîëò(Òºãññºí ñóðãóóëèéí áàãø ýñâýë çàõèðàë,  àæèëëàæ áóé áàéãóóëëàãûí äàðãà) 5. Àìëàëò áè÷èã (ìàÿãòûí äàãóó) 6. Ýð¿¿ë ìýíäèéí òîäîðõîéëîëò (ìàÿãòûí äàãóó) 7. Ñóðãóóëèéí äèïëîì • Ìàãèñòð:  Áàêàëàâðûí äèïëîìûí õóóëáàð 1 õóâü • Äîêòîð:    Áàêàëàâðûí áîëîí ìàãèñòðûí äèïëîìûí õóóëáàð òóñ á¿ð1 õóâü 8. Ä¿íãèéí æàãñààëò • Ìàãèñòð: 100 õóâèàð òîîöîæ áîäñîí  áàêàëàâðûí  ñóðãàëòûí 4 æèëèéí ä¿íãèéí æàãñààëò 1 õóâü • Äîêòîð: 100  õóâèàð  òîîöîæ   áîäñîí   áàêàëàâð   áîëîí   ìàãèñòðûí   á¿õ ä¿íãèéí æàãñààëò òóñ á¿ð 1 õóâü 9. Ñîëîíãîñ  õýëíèé   òºâøèí   òîãòîîõ   øàëãàëòûí   (ÒÎÐIÊ)   ñåðòèôèêàòíû õóóëáàð 10. Àíãëè õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëòûí ãýð÷èëãýýíèé õóóëáàð 11. Ñóäàëãààíû àæèë (Õîëáîãäîõ õ¿ì¿¿ñò õàìààòàé 1-2 õóóäàñ) 12. Øàãíàë óðàìøóóëàë(Õîëáîãäîõ õ¿ì¿¿ñò õàìààòàé 1-2 õóóäàñ) 13. Ãàäààä ïàñïîðòûí õóóëáàð

12. Àíõààðàõ ç¯éë • Íýã áàéãóóëëàãààð ë äàìæèí õ¿ñýëò ãàðãàíà. Äàâõàð õ¿ñýëò òàâüñàí òîõèîëäîëä õàñàãäàõûã àíõààðíà óó. • Á¿õ áè÷èã áàðèìòûã çàð÷ìûí õóâüä ýõ õóâèàð  íü åãºõ ¸ñòîé  áºãººä ñîëîíãîñ áîëîí àíãëè õýëýýð îð÷óóëàãäààã¿é áîë îð÷óóëñàí õóóëáàðûã íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëæ õàâñàðãàõ. • Òóõàéí îðîíä ñóóãàà ÝÑß áîëîí Îëîí Óëñûí   Áîëîâñðîëûã  Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíä ºãñºí áè÷èã áàðèìòûã áóöààõã¿é • Áè÷èã   áàðèìòûí   àãóóëãà   òîäîðõîé   áóñ   ýñâýë   ìàòåðèàë   äóòóó   áàéõ òîõèîëäîëä òóñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòààñ õàñàõ áà òýíöñýí ÷ òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæèéã àëäàõ ìàãàäëàëòàé. • Õóóëáàðààð íü ºãºõ òîõèîëäîëä ÝÑß-íààñ ýõ õóâüòàé íü õàìò òóëãàí øàëãóóëæ ºãíº • Òºãñºõ îþóòíû õóâüä ñóðãóóëèéí äèïëîìûí îðîíä òºãñºõèéã íü áàòàëñàí  áàðèìò ºãíº.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

37

• Ýð¿¿ë ìýíäèéí òîäîðõîéëîëòûã ¿íýí çºâººð áºãëºõ ¸ñòîéã àíõààð÷ ñîëîíãîñò î÷ñîíû äàðàà ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿çëýãò îðîõ áà õýðýâ öààøèä ýð¿¿ë ìýíäèéí øàëòãààíààñ ñóðàëöàõ áîëîìæã¿é íü òîãòîîãäâîë òýòãýëýã öóöëàãäàõ áîëíî.(Áóöàõ çàðäëàà ººðºº äààíà.) • Ñóäàëãààíû àæëûí õóóëáàð (1-2õóâü) • Øàãíàë óðàìøóóëëûí õóóëáàð (ýõ õóâèéã ñàíàë áîëãîæ áóé áàéãóóëëàãàäàà øàëãóóëàõ) • Ñîëîíãîñ óëñàä  ñóðàëöàæ áóé õ¿í ýñâýë Ñîëîíãîñûí èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöñàí õ¿í ñóðàëöñàí ñóðãóóëèéí òýíõèìèéí ýðõëýã÷èéí òîäîðõîéëîëò 1 õóâü õàâñàðãàæ ºãºõ • Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëò íü õÿçãààðëàãäìàë òóë õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü ñàíàë áîëãîæ áóé Èõ äýýä ñóðãóóëüäàà õîñîëñîí ñóðãàëò áàéãàà ýñýõ òàëààð ëàâëàñíû ¿íäñýí äýýð àíêåòàí äýýðýý áºãëºõ øààðäëàãàòàé áîëîõûã àíõààðíà óó. (Ìàãèñòð äîêòîðûí õîñîëñîí ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ àìëàëò áè÷ãèéí äîîð áàéðëàõ äºðâºëæèí õàéðöàãàíä òýìäýãëýãýý õèéíý ¿¿.) • Õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íü ýëñýí îðñíû äàðàà ÿìàð ÷ òîõèîëäîëä ñóðàëöàæ áàéõ õóãàöààíäàà ñóðãóóëèà ñîëèõ áîëîìæã¿é.

13. Öààøäüí õªòªëáªð • Ìàòåðèàë àâ÷ äóóñàõ õóãàöàà : 2010.05.14 • Ñîíãîí øàëãàðóóëàõ õóãàöàà : 2010.6 ñàðûí ñ¿¿ë • Òýíöñýí îþóíûã çàðëàõ õóãàöàà : 2010.7 ñàðûí ýõýýð • ÁÍÑÓ-ä î÷èõ õóãàöàà : 2010 îíû 8 ñàðûí 25-8.30 • Õýëíèé áýëòãýë áîëîí ñóðãóóëüäàà ýëñýõ : 2010 îíû 9 ñàðûí 1-íû ºäºð

14. Áóñàä äýëãýðýíã¯é ìýäýýëëèéã äàðààõ áàéãóóëëàãóóäààñ òîäðóóëíà óó 1. Òóõàéí óëñàä ñóóãàà ÁÍÑÓ-ûí ÝÑß 2. Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýí ÁÍÑÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð ãàäààäûí îþóòàí ýëñ¿¿ëýõ õýëòýñ Âåá ñàéò: 1. Ñîëîíãîñ õýë: www.niied.go.kr   

2. Àíãëè õýë: www.niied.go.kr Korean Gvernment Scholarship Program-Notice

Óòàñ: Ôàêñ: E-mail:

(Àíãëè) 82-2-3668-1355, 1448, (Ñîëîíãîñ) 82-2-3668-1358 82-2-743-4992 (Àíãëè) gukje@mest.go.kr, (Ñîëîíãîñ)  intledjwc@mest.go.kr

Øààðäëàãàòàé âåá ñàéò • Ñîëîíãîñ õýëíèé ñóðãàëò, www.kosnet.go.kr • Ñîëîíãîñ äàõü èõ äýýä ñóðãóóëü, www.studyinkorea.go.kr • Ñîëîíãîñûí ñî¸ë, www.korea.net • Äèïëîìàò òºëººëºã÷èéí ãàçðóóä, www.mofat.go.kr • Õèëýýð íýâòðýõ áîëîí îðøèí ñóóõ, www.immigration.go.kr


38

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Òýòãýëýãò õàìðàãäàõ îþóòíû ñîíãîí øàëãàðóóëàëò áîëîí õýðýãæèõ õóãàöàà 2010.4.5~16

ªðãºäºë õ¿ëýýí àâíà. (Õ¿ëýýí àâàõ ãàçàð ÁÍÑÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà ÝÑß)

2010.4.22~4.26 ªðãºäëèéã øàëãàñíû äàðàà ÿðèëöëàãàíä îðîõ îþóòíóóäàä ìýäýãäýíý. 2010.4.29~30 ßðèëöëàãàíä îðíî (Ñîëîíãîñ áîëîí àíãëè õýëýýð ÿâàãäàíà.) 2010.5.12

Ýõíèé øàëãàðóóëàëòàíä òýíöñýí îþóòíóóäàä ìýäýãäýíý.

Äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéã Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûã Äýìæèõ ¯íäýñíèé Õ¿ðýýëýíãèéí âýá õóóäàñ (www.niied.go.kr), GKS-ûí âýá õóóäàñ (www.gks.go.kr) áîëîí ÁÑÍÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà ÝÑßíû (http://mng.mofat.go.kr)âýá õóóäàñíààñ àâíà óó.

Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀÕ ÕßÒÀÄ ÀÐÄ ÓËÑÀÄ ÑÓÐÀËÖÓÓËÍÀ 1.8 Ìîíãîë Óëñ, Á¿ãä Íàéðàìäàõ Õÿòàä Àðä Óëñ (ÁÍÕÀÓ)-ûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí Áîëîâñðîëûí ñîëèëöîî, õàìòûí àæèëëàãààíû òºëºâëºãººíèé äàãóó ÁÍÕÀÓ íü æèë á¿ð òóñ óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóð÷ áóé Ìîíãîë óëñûí 220 èðãýíä ÁÍÕÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã îëãîäîã. Ýíý äàãóó ÁÍÕÀÓûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä 147 îþóòàí ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðàëöàõ òóë øèíýýð 73 èðãýí (38 áàêàëàâð, 35 ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷)-èéã ñîíãîí øàëãàðóóëæ, ñóðàëöóóëíà.  ¯¿íä:

Íýã. Òàâèãäàõ øààðäëàãà 1. Áàêàëàâð: Ìîíãîë Óëñûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä 2,5-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà áîëîí ÁÍÕÀÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãèä 1 õè÷ýýëèéí æèëýýñ èë¿¿ õóãàöààãààð 80 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöàæ, õÿòàä õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ HSK øàëãàëòàä 4 áà ò¿¿íýýñ äýýø çýðýã àâñàí 25 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéõ.

2. Ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷: •• Ìàãèñòðàíò: áàêàëàâð çýðýãòýé, 2,8-ààñ äîîøã¿é ãîë÷ ä¿íòýé, 35 õ¿ðòýëõ íàñíû; •• Äîêòîðàíò: ìàãèñòð çýðýãòýé, 40 õ¿ðòýëõ íàñíû; •• Æèðèéí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã: ìýðãýæëèéí äóíä áîëîâñðîëòîé áîëîí áàêàëàâð çýðýãòýé, 35 õ¿ðòýëõ íàñíû; •• Äýýä çýðãèéí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã: ìàãèñòð çýðýãòýé, 40 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéõ. ªìíº íü ÁÍÕÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò õàìðàãäñàí áîë òóñ òýòãýëãèéã äàõèí îëãîõã¿é áîëíî.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

39

Õî¨ð. Á¯ðòãýë Áàêàëàâðûí øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Ìîíãîë óëñûí èõ ñóðãóóëü, Øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 30 õ¿ðòýë, Ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, պ人 àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ñî¸ë óðëàãèéí èõ ñóðãóóëü, Áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, Õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 15 õ¿ðòýë, áóñàä ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü òóñ á¿ð 5 õ¿ðòýë îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, îþóòàí òóñ á¿ðèéí 3000 òºãðºãèéí øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð 2010 îíû 3 äóãààð ñàðûí 18-íû ºäðèéí äîòîð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý. ÁÍÕÀÓ-ä ñóðàëöàæ áóé õ¿ì¿¿ñ íü 2010 îíû 3 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäðèéí 10.00-17.00 öàãèéí õîîðîíä Õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû èõ ñóðãóóëèéí õè÷ýýëèéí 3 äóãààð áàéðíû íýãä¿ãýýð äàâõàðò ººðèéí áèåýð èðæ, á¿ðòã¿¿ëíý.

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; •• Á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý; •• Áýëòãýë àíãèéí ñóðëàãûí ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëò; •• Õÿòàä õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ HSK øàëãàëòûí ãýð÷èëãýýíèé ýõ õóâü; •• Øàëãàëòûí õóðààìæ 3000 òºãðºã. Ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü äîîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéã ýõ õóâèàð íü á¿ðä¿¿ëýí 2010 îíû 3 äóãààð ñàðûí 21-íû ºäðèéí 10.00-17.00 öàãèéí õîîðîíä Õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû èõ ñóðãóóëèéí õè÷ýýëèéí 3 äóãààð áàéðíû íýãä¿ãýýð äàâõàðò ººðèéí áèåýð èðæ á¿ðòã¿¿ëíý ¿¿.

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; •• Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò; •• Äýýä áîëîâñðîëûí çýðãèéí äèïëîìóóä, òýäãýýðèéí ä¿íãèéí æàãñààëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; •• ÁÍÕÀÓ-ä áàêàëàâðûí áîëîâñðîë ýçýìøñýí áîë ÿìàð çàðäëààð ñóðàëöàæ òºãññºí òóõàé ñóðãóóëèéí àëáàí ¸ñíû òîäîðõîéëîëò, •• Ñóðàëöàõ õºòºëáºð, òºëºâëºãºº (500-ààñ öººíã¿é ¿ãòýé); •• Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò (ñî¸ë óðëàãèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷èä ººðèéí 2 á¿òýýëèéã CD, VCD-íä áóóëãàí õàâñàðãàíà); -Øàëãàëòûí õóðààìæ 5000 òºãðºã.

Ãóðàâ. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ÁÍÕÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ÁÍÕÀÓ-ûí Áîëîâñðîëûí ÿàìíû õîëáîãäîõ æóðìûí äàãóó ÁÍÕÀÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì õàðèóöàí çîõèîí áàéãóóëíà. Øàëãóóëàã÷äûí “ìàòåìàòèê”, “àíãëè õýë”, “õÿòàä õýë”-íèé ìýäëýã, ÷àäâàðûã íýãäñýí òåñòýýð øàëãàæ, ä¿ãíýíý. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñýýñ äýýðõ øàëãàëòûã 2010 îíû 3 äóãààð ñàðûí 27-íû ºäðèéí 10.00 öàãò àâíà. Øàëãàëòûã ÌÓÈÑ-èéí õè÷ýýëèéí 2 äóãààð áàéðíû ºðãºòãºëèéí 2, 3 äóãààð


40

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

äàâõàðûí óíøëàãûí òàíõèìóóäàä çîõèîí áàéãóóëíà. Øààðäëàãà ãàðâàë øàëãàëò àâàõ íýìýëò áàéð ãàðãàæ, øàëãàëòûí ¿åýð æè÷ çàðëàíà. Èðãýíèé ¿íýìëýõã¿é õ¿íèéã øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. Ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõýýð á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñèéí áàðèìò áè÷èãò ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò ºãºõ õýëáýðýýð ñîíãîí øàëãàðóóëæ, øàëãàðñàí õ¿ì¿¿ñèéã ÿðèëöëàãàä îðóóëíà. Øàëãàëòûí ä¿í áîëîí ÿðèëöëàãàä îðîõîîð øàëãàðñàí õ¿ì¿¿ñèéí íýðñèéã 3 äóãààð ñàðûí 31íèé ºäðèéí 17.00 öàãò ÁÍÕÀÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà ÝÑß-íû ¿¿äíèé ñàìáàð äýýð çàðëàíà. ßðèëöëàãàä îðîõäîî äîòîîäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöàæ áóé õ¿ì¿¿ñ íü èðãýíèé ¿íýìëýõ, á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý, ñóðàëöàæ áóé õóãàöààíûõàà ñóðëàãûí áîëîí ãîë÷ ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëòîî, õàðèí ÁÍÕÀÓ-ä ñóðàëöàã÷ áîëîí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü á¿ðòã¿¿ëýõäýý á¿ðä¿¿ëñýí ìàòåðèàëóóäûã ýõ õóâèàð íü àâ÷ èðýõ øààðäëàãàòàé. ßðèëöëàãûí öàãèéã ÁÍÕÀÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà ÝÑß-íû ¿¿äíèé ñàìáàð äýýð æè÷ çàðëàíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí ä¿íä ÿìàð íýãýí òàéëáàð õèéõã¿é òóõàé ÁÍÕÀÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíààñ ìýäýãäýæ áàéíà.   Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã ÁÍÕÀÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëýõ áºãººä ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã ÁÍÕÀÓ-ûí Áîëîâñðîëûí ÿàì, õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü õî¸ð õàìòðàí ãàðãàíà. Ñóðàëöàõààð óðèëãà õ¿ëýýí àâñàí îþóòàí, ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü õÿòàäûí òàëààñ õóâààðèëñàí ñóðãóóëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàä õàìðàãäñàíû äàðàà øàëãàëò ºãíº. Ýíý øàëãàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñ íü ¿ðãýëæë¿¿ëýí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð ¿íäñýí ñóðãàëòàä õàìðàãäàíà. Çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàõ áºãººä ñóðãàëòûí òºëáºð, àìüæèðãààíû òýòãýëãèéã ÁÍÕÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ

ÁÍÕÀÓ-ÀÀÑ ÌÎÍÃÎË ÓËÑÀÄ ÑÓÓÃÀÀ ÝË×ÈÍ ÑÀÉÄÛÍ ßÀÌ

ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-íû Àðäûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀÕ ÕßÒÀÄ ÀÐÄ ÓËÑÛÍ ªÂªÐ ÌÎÍÃÎËÛÍ ªªÐÒªª ÇÀÑÀÕ ÎÐÍÛ ÈÕ ÑÓÐÃÓÓËÜÄ ÎÞÓÒÀÍ ÑÓÐÀËÖÓÓËÍÀ Ìîíãîë Óëñûí Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì (ÁÑØÓß), Á¿ãä Íàéðàìäàõ Õÿòàä Àðä Óëñ (ÁÍÕÀÓ)-ûí ªâºð Ìîíãîëûí ªºðòºº Çàñàõ Îðîí (ªÌªÇÎ)-û Àðäûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-û Àðäûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð òóñ óëñûí èõ ñóðãóóëèóäàä áàêàëàâðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä 100 îþóòàí, ìºí ÁÍÕÀÓûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä 80 õ¿íèéã òóñ òóñ ñîíãîí øàëãàðóóëæ ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-û èõ, äýýä ñóðãóóëèóäàä ñóðàëöóóëíà. ªìíº íü ÁÍÕÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçàð áîëîí ªÌªÇÎ-û Àðäûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò õàìðàãäñàí áîë òóñ òýòãýëãèéã äàõèí îëãîõã¿é áîëíî. Ìºí ººð îðíû ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä òýíöýæ, òóõàéí îðíû Çàñãèéí ãàçàðò ìàòåðèàë íü õ¿ðãýãäñýí õ¿íèéã óã ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä îðóóëàõã¿é. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ îþóòíûã ªâºð ìîíãîëûí èõ ñóðãóóëüä Õÿòàä õýë, óòãà çîõèîë, Àÿëàë æóóë÷ëàëûí óäèðäëàãà, Îëîí óëñûí ãàäààä õóäàëäàà, ýäèéí çàñàã, íÿãòëàí áîäîõ, ìºíãºí ã¿éëãýý, Õóóëü, ýðõ ç¿é, Ýëåêòðîí øèíæëýõ óõààí áà òåõíèê, Àìüä áèåòèéí òåõíèê, Ýëåêòðîí ìýäýýëëèéí øèíæëýõ óõààí áà òåõíèê, Õàðèëöàà õîëáîîíû èíæåíåð, Êîìïüþòåðèéí øèíæëýõ óõààí áîëîí òåõíèê, Çàì òýýâýð áîëîí ã¿¿ðíèé èíæåíåð, Çàì òýýâðèéí ìýðãýæèëòýí, Äóíäàä


ÎÞÓÒÀÍ 2010

41

óëñûí çóðàã, Óðëàã äèçàéíåð òóñãàé ìýðãýæèë /îð÷èí òîéðíû óðëàã äèçàéíåð ÷èãëýë/, Óðëàã äèçàéíåðèéí òóñãàé ìýðãýæèë /îð÷èí òîéðíû óðëàã äèçàéíåð ÷èãëýë/, ªâºð ìîíãîëûí áàãøèéí èõ ñóðãóóëüä Ýäèéí çàñãèéí óäèðäëàãà, Õÿòàä õýë, óòãà çîõèîë, Ýõ áàÿëàã îð÷èí òîéðîí áîëîí õîò òºëºâëºëòèéí óäèðäëàãà, Ñýòã¿¿ë ç¿éí ìýäýýëëèéí óõààí, Àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñóðãóóëü, Áîëîâñðîë ñóäëàëûí ñóðãóóëü, Ñýòãýë ç¿éí ñóðãóóëü, ªâºð ìîíãîëûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëüä Òýæýýâýð àìüòàí ñóäëàë, Ìàë ýìíýëãèéí òóñãàé ìýðãýæèë, õ¿íñ ñóäëàë áîëîí õ¿íñíèé òåõíîëîãè, Õàäëàí áýë÷ýýðèéí àãðîíîìè, Îéí èíæåíåð, Õàà-í àâòîìàò ìåõàíèê, Õàà-í ýäèéí çàñàã áà ìåíåæìåíò, öýöýðëýãæ¿¿ëýõ ìýðãýæëèéí òîâ÷ òàíèëöóóëãà, îé øóãóé õàìãààëàëõ õóóëü, àÿëàë æóë÷ëàë, ªâºð ìîíãîëûí àæ ¿éëäâýðèéí èõ ñóðãóóëüä Ýë÷èí ýíåðãè áîëîîä õºäºëãºõ õ¿÷íèé ìýðãýæèë, Ìåõàíèê, çóðàã òºñºë áà àâòîìàò÷èëàë, Õèìèéí èíæåíåð áà òåõíîëîãè, Ìåõàíèê òºìºðëºã áóñ ìàòåðèàëûí ñóäëàë, ¯éëäâýðëýëèéí á¿ðòãýã÷ áîëîîä óäèðäàã÷, Áàðèëãûí èíæåíåð, Áèçíåñèéí óäèðäëàãà, ªâºð ìîíãîëûí ¿íäýñòíèé èõ ñóðãóóëüä  Ìîíãîë àíàãààõ óõààí, Ìîíãîë ýì ç¿é, Ä¿ðñ àíàãààõ óõààí, Êëèíèê àíàãààõ óõààí, Ýäèéí çàñàã, Õÿòàä õýë óòãà çîõèîë, Õóóëü, Êîìïüþòåð áîëîí õýðýãëýý, Àÿëàë æóóë÷ëàë. ªâºð ìîíãîëûí àíàãààõ óõààíû èõ ñóðãóóëüä Õÿòàä óëàìæëàëò àíàãààõ, Ýì÷èëãýýíèé àíàãààõ, ðåíòãåíèé àíàãààõûí ÷èãëýëýýð, Ìàãèñòðàíòóðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ªâºð ìîíãîëûí èõ ñóðãóóëüä Óðãàìàë ñóäëàë, Àìüòàí ñóäëàë, Ìèêðîáèîëîãè, Áèîõèìè áà ìîëåêóëàð áèîëîãè, Ýêîëîãè, Ìýäýýëýë ç¿é, Õÿòàäûí ¿íäýñòíèé öººíõèéí õýë áà óðàí çîõèîë, Òóñãàé ò¿¿õ, Õèìè, Êîìïüþòåðèéí øèíæëýõ óõààí áà òåõíîëîãè, Äîõèîëîë áà ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàëò, Àæ ¿éëäâýðëýëèéí ìåíåæìåíò, Èðãýíèé õóäàëäààíû õóóëü, Àðõåîëîãè áà ìóçåé ñóäëàë, ªâºð ìîíãîëûí áàãøèéí èõ ñóðãóóëüä Ìîíãîë õýë áà óòãà çîõèîë (Ýðòíèé ìîíãîë õýë ñóäëàë), Õÿòàä õýë óðàí çîõèîë, Ò¿¿õ, Áàéãàëèéí ãàçàðç¿é, Áîëîâñðîë ñóäëàë, Õèìè, Óðëàãèéí äèçàéí, Àìüòàí ñóäëàë, Ýäèéí çàñàã, Óëàìæëàëò áèåí òàìèðûí áîëîâñðîë, õºãæèì ñóäëàë, ªâºð ìîíãîëûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëüä Àìüòíû ãåíåòèê, õîîëëîëò áà ¿ðæ¿¿ëýã, Àìüòíû òýæýýë áà õîîë ñóäëàë, Ìàëûí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý, Êëèíèêèéí ìàëûí ýì÷, Àìüòíû ¿éëäâýðëýë áà óäèðäëàãà, Ìàë ç¿éí ¿íäñýí øèíæëýõ óõààí, Óðãàìàë ñóäëàë, Öýöýðëýãèéí óðãàìàë áà öýöýðëýãæ¿¿ëýëò, ÕÀÀ-í ìåõàíèêæóóëàëò áà èíæåíåðèíã, Íîãîî ñóäëàë, Îéæóóëàëò, Áýë÷ýýðèéí øèíæëýõ óõààí, ¯éëäâýðèéí ýäèéí çàñàã, Ýêîëîãè, Õ¿íñ ñóäëàë, ¯ð òàðèà, óðãàìàë áà ñóóëãàöûí óóðãèéí èíæåíåðèíã. ªâºð ìîíãîëûí àæ ¿éëäâýðèéí èõ ñóðãóóëüä Ìåõàíèê èíæåíåð, Ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ, Òåõíîëîãè áà áàãàæ õýðýãñëèéí òóðøèëò áà õýìæèëò, Òîîöîîëîí áîäîõ ìàòåìàòèê, Ôèçèêèéí ýëåêòðîíèê, Ìåõàíèê, Öàõèëãààí ñòàíöûí ýëåêòðîíèê áà öàõèëãààí äàìæóóëàëò, Õÿíàëòûí îíîë áà õÿíàëòûí èíæåíåð, Àâòîìàòæóóëàëò áà òóðøèëòûí òåõíîëîãè, Êîìïüþòåðèéí õýðýãëýý, Õèìèéí ¿éë ÿâöûí ìåõàíèê, Õèìèéí èíæåíåð áà òåõíîëîãè, Áàéãàëü îð÷íû èíæåíåð, Äóëààíû èíæåíåð, Öàõèëãààí òîíîã òºõººðºìæ áà èíæåíåð, Øèíãýí øàòàõóóíû òîíîã òºõººðºìæ áà èíæåíåð, Àâòîìàøèíû  èíæåíåð, Ìàòåðèàë ñóäëàë áà èíæåíåðèíã, Àðõèòåêòóðûí îíîë áà äèçàéí, Õºðñ ñóäëàë, Áàðèëãûí èíæåíåð, Äóëààí, ãàç íèéë¿¿ëýëò áà  àãààðæóóëàëòûí ñèñòåìèéí èíæåíåð, Ìèêðî õèìè áà ¿õæèëòèéí èíæåíåðèíã, Óäèðäëàãûí øèíæëýõ óõààí áà èíæåíåðèíã, Áèçíåñèéí óäèðäëàãà, Öàõèëãààí ñèñòåì áà ò¿¿íèé óäèðäëàãûí ÷èãëýëýýð, Äîêòîðàíòóðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ªâºð ìîíãîëûí èõ ñóðãóóëüä Óðãàìàë ñóäëàë, Àìüòàí ñóäëàë, Ìèêðîáèîëîãè, Áèîõèìè áà ìîëåêóëàð áèîëîãè, Ýêîëîãè, Ìýäýýëýë ç¿é, Õÿòàäûí ¿íäýñòíèé öººíõèéí õýë áà óðàí çîõèîë, Òóñãàé ò¿¿õ, ªâºð ìîíãîëûí áàãøèéí èõ ñóðãóóëüä Ò¿¿õ ñóäëàë, ªâºð ìîíãîëûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëüä Àìüòíû ãåíåòèê, õîîëëîëò áà ¿ðæ¿¿ëýã, Àìüòíû õîîë òýæýýë ñóäëàë, Ìàëûí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý, Êëèíèêèéí ìàëûí ýì÷, Áýë÷ýýðèéí øèíæëýõ óõààí, Àìüä áàéãàëèéí õàìãààëàëò áà àøèãëàëò, Õºðñ áà óñíû õàìãààëàëàëò, öºëæèëòººñ õàìãààëàõ áà õÿíàëò, ÕÀÀ-í ýäèéí çàñàã, óäèðäëàãà, ÕÀÀ-í ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëò, õàäãàëàëò, áà óäèðäëàãà, Íîãîî ñóäëàë, Îéæóóëàëò, ªâºð ìîíãîëûí àæ ¿éëäâýðèéí èõ ñóðãóóëüä Òóðøèëòûí ìåçî-ìåõàíèê, Íèéëìýë ìåõàíèê, Õàòóó ñýíñò ïóóæèíãèéí á¿òöèéí äèçàéí áà ìåõàíèê ñóäëàë, Ìåõàíèê àñóóäëûã øèéäýõ


42

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ìàòåìàòèê àðãà ç¿é, Ýëåêòðîìåõàíèêèéí ñèñòåìèéí óÿí õàòàí áàéäëûí øèíæèëãýý áà ñàéæðóóëàëò, Õàòóó ñýíñò õºäºëã¿¿ðèéí äèçàéí, Íàðèéí õèìèéí òåõíîëîãè, Õèìèéí ¿éë ÿâöûí òåõíîëîãè, Õóðäàñãóóð ¿ëéäâýðëýë áà õàðèëöàí íºëººëëèéí èíæåíåðèíã, Îëîí ¿å øàòàò õóðäàñãóóð, Õèìèéí îðãàíèê áóñ ìàòåðèàë, Áàéãàëü îð÷íû íºëººëëèéí èíæåíåðèíã áà ìàòåðèàë, Ñýðãýýãäýõ ýð÷èì õ¿÷íèé òåõíîëîãè áà õýðýãëýý, Ýíåðãè àøèãëàëòûí òåõíîëîãè, äóëààí íýâòð¿¿ëýëò, äàìæóóëàëò áà èäýâõæ¿¿ëýëò, Öàõèëãààí ìàøèí òºõººðºìæèéí àâòîìàò õÿíàëò áà òóðøèëòûí òåõíîëîãè, Òºìºð áåòîí áóñ ìåòàëûí áýëòãýë, áà õýâ îðóóëàëòûí òåõíîëîãè, Ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë, õýâæ¿¿ëýëò áà ÷àíàðûí õÿíàëòûí òåõíîëîãè, ºíºäºð òºâøíèé ìåòàëëûí áîëîâñðóóëàëò áà ìåõàíèêèéí òºëºâ áàéäëûí ñóäëàë, Ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýëèéí äàìæóóëàëòûí èäýâõæ¿¿ëýëò, ªíäºð õèéöèéí õàëüøèéí øèíæ ÷àíàðóóä áà áýëòãýëèéí ÷èãëýëýýð òóñ òóñ ñóðàëöóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã Ìîíãîë Óëñûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä äýýðõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð 2.5-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà áîëîí Õÿòàäûí òàëòàé çºâøèëöñºíèé äàãóó ÁÍÕÀÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãèä íýã õè÷ýýëèéí æèëýýñ èë¿¿ õóãàöààãààð 80 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöñàí 25 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Áàêàëàâðûí øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Ìîíãîë óëñûí èõ ñóðãóóëü, Øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 30 õ¿ðòýë, Ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, պ人 àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ñî¸ë óðëàãèéí èõ ñóðãóóëü, Áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, Õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû èõ ñóðãóóëü, Èõ çàñàã èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 15 õ¿ðòýë, áóñàä ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü òóñ á¿ð 5 õ¿ðòýë îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, îþóòàí òóñ á¿ðèéí 3000 òºãðºãèéí øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý. Ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñèéã áàêàëàâðààñ äîîøã¿é áîëîâñðîëòîé (ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 2.5-ààñ äýýø áàéíà), ìýðãýæëýýðýý 2-îîñ äîîøã¿é æèë ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàñàí, 40 (ìàãèñòðàíòóð 35, äîêòîðàíòóð 40) õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü äîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéã àâ÷ èðíý ¿¿. ¯¿íä: 1. Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; 2. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò; 3. Äýýä áîëîâñðîëûí çýðãèéí äèïëîìóóä, òýäãýýðèéí ä¿íãèéí æàãñààëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; 4. Ñóðàëöàõ õºòºëáºð, òºëºâëºãºº (500-ààñ öººíã¿é ¿ãýýð áè÷íý); 5. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò; 6. Øàëãàëòûí õóðààìæ 5000 òºãðºã. Ìîíãîë Óëñûí ÁÑØÓß, ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-û Àðäûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó îþóòàí, ìàãèñòðàíò, äîêòîðàíòûí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ÁÍÕÀÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ßàì õàðèóöàí çîõèîí áàéãóóëàõ òóë á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñèéí ìàòåðèàëûã 2010 îíû 5 äóãààð ñàðûí 14-íèé ºäºð ÁÍÕÀÓ-ûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìàíä õ¿ëýýëãýæ ºãíº. Áàêàëàâðûí îþóòíû ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã ìàòåìàòèêèéí øàëãàëò, ÿðèëöëàãà ãýñýí 2 ¿å øàòòàé çîõèîí áàéãóóëíà. Äîòîîäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöàæ áóé õ¿ì¿¿ñ íü ÿðèëöëàãàä îðîõäîî èðãýíèé ¿íýìëýõ, á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý, èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1,2 äóãààð àíãèéí ñóðëàãûí áîëîí ãîë÷ ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëò, ÁÍÕÀÓ-ä õýëíèé áýëòãýë àíãèä ñóðàëöñàí õ¿ì¿¿ñ íü èðãýíèé ¿íýìëýõ, á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý, ÁÍÕÀÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãèéí ñóðëàãûí áîëîí ãîë÷ ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëò /õýðýâ õÿòàä õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ HSK øàëãàëòûí ãýð÷èëãýýãýý áàéâàë ýõ õóâèàð/-ûã àâ÷ èðíý.


43

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-û èõ ñóðãóóëèóäàä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëýõ áºãººä ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàæ, óðèëãà èð¿¿ëíý. Óðèëãà õ¿ëýýí àâñàí îþóòàí íü õ¿ëýýí àâàõ òàëààñ õóâààðèëñàí ñóðãóóëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàä õàìðàãäñàíû äàðàà øàëãàëò ºãíº. Ýíý øàëãàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñ íü ¿ðãýëæë¿¿ëýí ¿íäñýí ñóðãàëòàä õàìðàãäàíà. Çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàõ áºãººä ñóðãàëòûí òºëáºð, àìüæèðãààíû òýòãýëãèéã ÁÍÕÀÓ-ûí ªÌªÇÎ-û Àðäûí Çàñãèéí ãàçðààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ

ÁÍÕÀÓ-ÛÍ ªÌªÇÎ-Û ÀÐÄÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎËÛÍ ÒÀÍÕÈÌ

ÏÎËÜØ, ÂÜÅÒÍÀÌ, ÊÀÇÀÊÑÒÀÍ, ÓÍÃÀÐ ÓËÑÀÄ ÎÞÓÒÀÍ, ÌÀÃÈÑÒÐÀÍÒ ÑÓÐÀËÖÓÓËÍÀ Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ãýðýý, õýëýëöýýð áà ñî¸ëûí ñîëèëöîîíû õºòºëáºðèéí äàãóó 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä Á¿ãä Íàéðàìäàõ Ïîëüø óëñ /ÁÍÏÓ/, Á¿ãä Íàéðàìäàõ Ñîöèàëèñò Âüåòíàì óëñ /ÁÍÑÂÓ/, Á¿ãä Íàéðàìäàõ Êàçàêñòàí /ÁÍÊàçÓ/, Á¿ãä Íàéðàìäàõ Óíãàð óëñ /ÁÍÓÓ/-ä ñóðàëöàõ îþóòàí, ìàãèñòðàíòóóäûã ñîíãîí øàëãàðóóëíà. -ÁÍÏÓ-ä 15 îþóòàí (áàðèëãà /3/, èíæåíåð /3/, óóë óóðõàé /3/, ýð÷èì õ¿÷ /2/, ýäèéí çàñàã /2/, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè /1/, áîëîâñðîë ñóäëàë /1/); -ÁÍÑÂÓ-ä 12 îþóòàí (ýäèéí çàñàã /3/, èíæåíåð /2/, õ¿íñíèé  òåõíîëîãè /2/, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè /1/, îëîí óëñûí õàðèëöàà /1/, õºäºº àæ àõóé /1/, ýì ç¿é /1/, àÿëàë æóóë÷ëàë /1/); -ÁÍÊàçÓ-ä 4 îþóòàí (èíæåíåð /1/, óóë óóðõàé /1/, öºìèéí ýíåðãè /1/, õºäºº àæ àõóé) /1/; -ÁÍÓÓ-ä 2 îþóòàí (À êàòåãîðè) ìàëûí ýì÷ /1/, óóë óóðõàéí èíæåíåð /1/; 3 îþóòàí (Á êàòåãîðè) áèîòåõíîëîãè /1/, àíàãààõ óõààí /1/, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè /1/, ìºí ºìíº íü ÁÍÓÓ-ä áàêàëàâð ýñâýë ìàãèñòðûí áîëîâñðîë ýçýìøñýí èðãýäýýñ 2 ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ /áèîòåõíîëîãè, ìàëûí ýì÷, ñîãîã ç¿é÷/, 2 ìàãèñòðàíò (áèîòåõíîëîãè, ìàëûí ýì÷); 1 äîêòîðàíò /áèîòåõíîëîãè/ûã òóñ òóñ ñîíãîí øàëãàðóóëæ, áàêàëàâð, ìàãèñòð, äîêòîðûí òºâøíèé ñóðãàëò áîëîí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ êóðñò ñóðàëöóóëíà.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü Ìîíãîë Óëñûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä äýýðõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéíà. Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü ñóðàëöàõ ÷èãëýëýýð áàêàëàâð çýðýãòýé, ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25-ààñ äîîøã¿é, 35 õ¿ðòýëõ íàñíû, õàðèí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü áàêàëàâð çýðýãòýé, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñ íü ìàãèñòðûí çýðýãòýé 40 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéíà.


44

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò  №

Á¿ðòã¿¿ëñýí ìýðãýæëèéí ÷èãëýë

Ìýðãýæëèéí øàëãàëò

 1

Áàðèëãà, Ýð÷èì õ¿÷, Óóë óóðõàé, պ人 àæ àõóé, Ýäèéí çàñàã, Ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè, Èíæåíåð, Õ¿íñíèé  òåõíîëîãè, Àÿëàë æóóë÷ëàë, Öºìèéí ýíåðãè, Îëîí óëñûí õàðèëöàà, Áîëîâñðîë ñóäëàë

Ìàòåìàòèê

 2

պ人 àæ àõóé, Àíàãààõ óõààí, Ýì ç¿é, Áèîòåõíîëîãè,

Õèìè

Øàëãóóëàã÷èéí 2 øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààí õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí õ¿ì¿¿ñýýñ õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí ñîíãîíî. Øàëãàëòàä òýíöñýí, õÿíàëòûí òîîíä áàãòñàí õ¿ì¿¿ñèéã äýýð äóðäñàí óëñóóäûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëíý. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâ÷ áóé óëñ ãàðãàíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. Çàìûí áîëîí áóñàä çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàíà. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ

Ôðàíö óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Ôðàíöûí Çàñãèéí Ãàçðûí òýòãýëãèéí òªðªë: 1. Ñóðãàëòûí òýòãýëýã 2. Äàäëàãûí òýòãýëýã 3. Áîãèíî õóãàöààíû õýëíèé ñóðãàëòûí òýòãýëýã 4. Øèíæëýõ Óõààíû ñóäàëãààíû òýòãýëýã 5. Ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ óõààíû ñóðãàëòûí òýòãýëýã 6. Óäèðäëàãûí Óëñûí Ñóðãóóëèéí /ENA/-í òýòãýëýã

Ñóðãàëòûí òýòãýëýã Ñóðãàëòûí òýòãýëýã íü Ôðàíöûí Äýýä Áîëîâñðîëûí 3 äàõü øàòíû ñóðãàëòàä á¿ðòãýãäñýí Ìîíãîë îþóòíóóäàä îëãîõ áºãººä òóõàéí ñóðãóóëèàñ îëãîñîí äèïëîìûã ¿íäýñëýíý. Òàâèãäàõ øààðäëàãà: ••

Òóõàéí õè÷ýýëèéí æèëèéí 6 ñàðä Ìîíãîëûí Èõ Äýýä Ñóðãóóëü òºãñºõ áàéæ áîëíî.

•• Ìîíãîë Óëñûí èðãýí áàéõ •• Ôðàíö õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé áàéõ


ÎÞÓÒÀÍ 2010

45

Ñóðãàëòûí õýëáýð: •• DESS ( Ìýðãýæëèéí Äýýä Áîëîâñðîëûí Äèïëîì ) , ýñâýë, DEA (ÿíçãèéð¿¿ëñýí ñóðãàëòûí äèïëîì ). Ýäãýýð íü Åâðîïûí Áîëîâñðîëûí Ñòàíäàðòûí Ìàñòåðûí çýðýãëýëèéí äèïëîì þì. •• Èõ Ñóðãóóëèéí äèïëîì ••

Ìàñòåð áîëîí áóñàä äèïëîì

Ìýðãýæèë: •• Óäèðäëàãà, Ýäèéí çàñàã, Ñàíõ¿¿ •• Òºðèéí óäèðäëàãà •• Õóóëü, Óëñ òºð •• Øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãè •• Õ¿ì¿¿íëýãèéí Óõààí •• Ñýòã¿¿ë ç¿é, êèíî óðëàã •• Õºãæèì, óðëàã Ñóðàëöàõ õóãàöààíä ñàíõ¿¿ãèéí òàëààñ: Òýòãýëãèéí õóãàöàà: 6-12 ñàð /1 ñàðûí òýòãýìæ äóíäæààð 750 åâðî/ + íèéãìèéí äààòãàë. Ôðàíöûí Òýòãýëýã õàðèóöñàí áàéãóóëëàãûí / CNOUS/ õàðüÿà îþóòíû áàéðàíä áàéðëàõ áîëîìæòîé. /Ïàðèñ çýðýã õîòîä èéì îþóòíû áàéð îëäîõ ìàãàäëàë áàãà/

Äàäëàãûí òýòãýëýã Äàäëàãûí áîãèíî õóãàöààíû òýòãýìæ íü áîãèíî õóãàöààíû ñóäàëãààíû àæèë õèéæ áóé îþóòíóóä áîëîí ººðèéí àæèëëàæ áóé ñàëáàðòàà ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõèéã õ¿ññýí äýýä ñóðãóóëü òºãñºã÷äºä çîðèóëàãäàíà. Òàâèãäàõ øààðäëàãà: •• Ìîíãîë Óëñûí èðãýí áàéõ •• Ôðàíö õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé áàéõÌýðãýæèë: •• Óäèðäëàãà, Ýäèéí çàñàã, Ñàíõ¿¿ •• Òeðèéí óäèðäëàãà •• Õóóëü, Óëñ òeð •• Õîòæèëò, Àðõèòåêòóð •• Øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãè •• Õ¿ì¿¿íëýãèéí Óõààí •• Ñýòã¿¿ë ç¿é, êèíî óðëàã •• Õeãæèì, óðëàã Òýòãýëãèéí õóãàöàà: 1-3 ñàð / òýòãýìæ íü òóõàéí îþóòàí ýñâýë òºãñºã÷äèéí ñòàòóñààñ õàìààðíà./ Ôðàíöûí Òýòãýëýã õàðèóöñàí áàéãóóëëàãûí /CNOUS/ õàðüÿà îþóòíû áàéðàíä áàéðëàõ áîëîìæòîé. /Ïàðèñ çýðýã õîòîä èéì îþóòíû áàéð îëäîõ ìàãàäëàë áàãà/


46

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Áîãèíî õóãàöààíû õýëíèé ñóðãàëòûí òýòãýìæ Ýíýõ¿¿ áîãèíî õóãàöààíû õýëíèé òýòãýìæèò ñóðãàëò íü Ôðàíöûí Áîëîâñðîëûí ßàìíààñ õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí ôðàíö õýëíèé ñóðãàëòûí òºâ¿¿ä äýýð ÿâàãäàíà. Òýòãýëãèéí õóãàöàà: 1-3 ñàð /1 ñàðûí òýòãýìæ -750 åâðî/

Øèíæëýõ Óõààíû ñóäàëãààíû òýòãýëýã Øèíæëýõ Óõààíû ñóäàëãààíû ýíýõ¿¿ òýòãýëãèéã åðºíõèé人 1-3 ñàðûí õóãàöààòàé îëãîäîã áºãººä ñóäàëãààíû àæèë, ñî¸ë óðëàã, øèæëýõ óõààí, òåõíèê, äýýä øàòíû ¿éëäâýðëýëèéí òóðøëàãà ñîëèëöîõ õºòºëáºðèéí õyðýýíä îëãîõ þì. Òýòãýìæ íü 1-3 ñàðûí õóãàöààòàé áàéõ áºãººä òóõàéí òýòãýìæ õ¿ñýã÷èéí ñòàòóñààñ òýòãýëãèéí õýìæýý øàëòãààëíà.

Ñóðãàí õ¯ì¯¯æ¯¯ëýõ óõààíû ñóðãàëòûí òýòãýëýã Ôðàíö õýëíèé áîëîí ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ óõààíû áîãèíî õóãàöààíû ñóðãàëòûí òýòãýëýã íü ôðàíö õýëíèé áàãø íàðò çîðèóëàãäàíà. Ýíýõ¿¿ 3 õ¿ðòýëõ ñàðûí òýòãýìæ íü ôðàíö õýëíèé áàãø íàðûí õýëíèé áîëîí ñî¸ëûí ìýäëýãèéã îð÷èíä íü ã¿íçãèéð¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýíý. Íýð äýâøèã÷ íü þóíû ò¿ð¿¿íä ôðàíö õýëíèé áàãø áàéõ áºãººä ìýðãýæëýýðýý 3-ààñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí áàéõ øààðäëàãàòàé. Ôðàíö õýëíèé ìîíãîë áàãø íàðûí õîëáîî íü íýð äýâøèã÷äèéí óðüä÷èëñàí øàëãàðóóëàëòûã ÿâóóëàõ áºãººä äàðààãèéí õè÷ýýëèéí æèëä ñóðàëöàõ íýð äýâøèã÷äèéí ìàòåðèàëûã òóõàéí æèëèéí 5 ñàðûí 15 íààñ ºìíº õ¿ðã¿¿ëñýí áàéõ øààðäëàãàòàé.

Óäèðäëàãûí Óëñûí Ñóðãóóëèéí /ENA/ òýòãýëýã ENA íü òºðèéí àëáàí õààã÷äàä áîëîâñðîë äýýøë¿¿ëýõ óëñûí ñóðãóóëü áºãººä ¿íäýñíèé áîëîí îëîí óëñûí ñóðãàëò ÿâóóëäàã. Æèë áîëãîí ENA íü 100 ãàðóé ¿íäýñòíèé 1000 ãàðóé ãàäààäûí ñîíñîã÷äûã õyëýýí àâäàã. Ýíýõ¿¿ îëîí óëñûí òýòãýëýã íü äàðààõ àíãèëàëä õóâààãäàíà: Óðò õóãàöààíû îëîí óëñûí ñóðãàëò. Ýíý ñóðãàëò íü 18 ñàðûí ñóðãàëò áºãººä òºðèéí çàëóó àëáàí õààã÷ áîëîí íèéãìèéí àæèëòàí íàðò õàìààðíà. ̺í òºãñººä òóõàéí îðíûõîî óëñûí àëáàí õààã÷ áîëîõ èõ ñóðãóóëèéí 2 äàõü øàòíû ñóðàëöàãñäûã çàðèì òîõèîëäîëä öººí òîîãîîð õyëýýí àâäàã. Òóñ ñóðãàëòûí õóãàöààíä 4 ñàð òàìãûí ãàçàð äàäëàãà õèéí, 14 ñàð Ïàðèñ, Ñòðàñáóðã õîòóóäàä õè÷ýýëëýíý. Óã ñóðãàëòààð óäèðäëàãûí ìàñòåð çýðýã õàìãààëæ áîëîõ þì. Áîãèíî õóãàöààíû îëîí óëñûí ñóðãàëò. Ýíý ñóðãàëò íü 9 ñàðûí ñóðãàëò áºãººä òºðèéí àëáàí õààã÷èä Ôðàíö Óëñûí èæèë òºðëèéí àëáàíû õ¿ì¿¿ñòýé òóðøëàãà ñîëèëöîõ, ò¿¿í÷ëýí òýäíèé õýðýãëýæ áóé øèíý òåõíîëîãèéí òåõíèê òºõººðºìæòýé òàíèëöàí ñóðàëöàõ ñóðãàëò þì. Ñóðãàëòûí ãîë àãóóëãà íü Åâðîïûí õeãæèë áîëîí îð÷èí öàãèéí òeðèéí óäèðäëàãàä ãàð÷ áîëîõ àñóóäëóóäûã ñóäëàõ þì. Òóõàéí ñóðãàëòàíä õàìðàãäàãñàäûí òàë îð÷èì õóâü íü îëîí óëñàä õyëýýí çºâøººðºãäñºí óäèðäëàãûí ìàñòåð çýðýãòýéãýýð òºãñäºã. Íèéãìèéí àæèëòàí íàðûí îëîí óëñûí ñóðãàëò. Óã ñóðãàëò íü 6 ñàð õàãàñ yðãýëæèëíý. /1-ð ñàðààñ 7-ð ñàðûí äóíä õ¿ðòýë ôðàíö õýëíèé ìýäëýãòýé õ¿ì¿¿ñò, 12-ð ñàðààñ 7-ð ñàðûí äóíä õ¿ðòýë ôðàíö õýëíèé ìýäëýãã¿é õ¿ì¿¿ñò/ Ñóðãàëòûí õóãàöààíä 10 äîëîî õîíîã äàäëàãà õèéí, 3 ñàð õàãàñ õóãàöààíä Èõ ñóðãóóëüä õè÷ýýëëýíý.Óã ñóðãàëò á¿õýëäýý óäèðäëàãûí øèíý÷ëýëä ãàðàõ àñóóäëûí òóõàé þì. Íèéãìèéí àæèëòàí íàðûí îëîí óëñûí òóñãàé ñóðãàëò. Óã ñóðãàëò íü 2-6 äîëîî õîíîãèéí õóãàöààòàé áºãººä ãîë çîðèëãî íü áîãèíî õóãàöààíä ãàäààäûí òºðèéí àëáàí õààã÷äûã òîäîðõîé ÷èãëýëýýð ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ çîðèëãîòîé. Ýíýõ¿¿ ñóðãàëò íü 3 ¿íäñýí


47

ÎÞÓÒÀÍ 2010

àíãèëàëòàé: óäèðäëàãà áà îëîí íèéòèéí èíñòèòóöè, íèéãìèéí ýäèéí çàñàã áà ñàíõ¿¿, îëîí óëñûí õàðèëöàà. Ýäãýýð ñóðãàëòûí òàëààð äýëãýðýíã¿é ìýäýýëýë àâàõûã õ¿ñâýë: http://www. ena.fr/international

Æè÷: Ýäãýýð òýòãýìæ á¿õèé ñóðãàëòûí íýð äýâøèã÷èä íü ôðàíö õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé áàéõ õýðýãòýé áºãººä íèéãìèéí àæèëòàí íàðûí òóñãàé ñóðãàëòûí íýð äýâøèã÷èä íü àíãëè õýëòýé áàéæ áîëíî.

×åõèéí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Á¿ãä Íàéðàìäàõ ×åõ Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð òóñ óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä áàéãàëèéí óõààí, ãåîëîãè / ãèäðîãåîëîãè/, ìàë ýìíýëýã, ýêîëîãè, ãàçàð òàðèàëàí, õ¿íä ¿éëäâýð /ýð÷èì õ¿÷/, àíàãààõ óõààíû ÷èãëýëýýð ×åõ õýë äýýð áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ 3 õ¿íèéã, õºäºº àæ àõóé, ýäèéí çàñàã /õóäàëäàà/, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè ÷èãëýëýýð Àíãëè õýë äýýð ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ 3 õ¿íèéã òóñ òóñ øàëãàðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí ìîíãîë óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð 3,0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë îþóòíûã ºðñºëä¿¿ëýõýýð óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, îþóòàí òóñ á¿ðèéí 5000 òºãðºãèéí øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý. Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð áàêàëàâðûí áîëîâñðîëûí çýðýãòýé, á¿õ òºâøèíä 3,25-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöñàí, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí äàäëàãà òóðøëàãàòàé, ìýðãýæëýýðýý 2-îîñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí, àíãëè õýëíèé áýëòãýëòýé 35 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë óëñûí èðãýä áàéíà. Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ äîð äóðäñàí áè÷èã áàðèìòûã á¿ðä¿¿ëýí àâ÷èðíà: 1. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò 2. Áàêàëàâð, ìàãèñòðûí äèïëîìóóä, òýäãýýðèéí ä¿íãèéí æàãñààëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã àíãëè õýëíèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí øàëãàëò, Á¿ãä íàéðàìäàõ ×åõ óëñààñ Ìîíãîë óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû ÿðèëöëàãà ãýñýí ãóðâàí ¿å øàòòàéãààð çîõèîí áàéãóóëíà. Àíãëè õýëíèé øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëàõ áºãººä õýëíèé øàëãàëòàä 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí îíîî àâñàí õ¿ì¿¿ñèéã äàðààãèéí øàòíû ìýðãýæëèéí øàëãàëòàä îðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõààð á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñýýñ ìýðãýæëèéí îíöëîãîîñ øàëòãààëàí ìàòåìàòèê, õèìèéí øàëãàëòûí àëü íýãèéã òåñòýýð àâíà. Ìýðãýæëèéí øàëãàëòàä ìºí 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí îíîî àâñàí áàéâàë çîõèíî. Øàëãàëòàä îðîëöîã÷äûã õî¸ð øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîíû äàðààëëààð æàãñààæ áàêàëàâðûí áîëîí ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàæ áîëîõ òóñ á¿ð 6 õ¿íèéã íýð äýâø¿¿ëýõýýð ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Íýð


48

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

äýâøèã÷äèéí ìàòåðèàëûã Á¿ãä Íàéðàìäàõ ×åõ Óëñààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû ÿðèëöëàãàä îðóóëàõààð õ¿ðã¿¿ëíý. ßðèëöëàãà àíãëè, ÷åõ õýë äýýð ÿâàãäàíà. ßðèëöëàãàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéí ìàòåðèàëûã Á¿ãä Íàéðàìäàõ ×åõ Óëñààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì õ¿ëýýí àâ÷, ×åõèéí òàëä õ¿ðã¿¿ëíý. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã ×åõèéí òàë ãàðãàíà. Øàëãàëòàä òýíöñýí îþóòàí íü ãàäààä îðíîîñ õ¿ëýýí àâàõ òóõàé àëáàí ¸ñíû ýöñèéí õàðèó èðýõ õ¿ðòýë ñóðãóóëüäàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðàëöàíà Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ ÷åõ õýëíèé íýã æèëèéí áýëòãýë ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ áîëîìæòîé. Ìàãèñòðûí ñóðãàëò àíãëè õýë äýýð ÿâàãäàõ òóë ýíý ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ õýëíèé áýëòãýëã¿éãýýð øóóä ¿íäñýí àíãèäàà ýëñýí ñóðàëöàíà. Á¿ãä Íàéðàìäàõ ×åõ Óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ ñóðãàëòûí òºëáºð, àìüæèðãààíû òýòãýëýã, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëûã õàðèóöàí ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ áºãººä çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöíà.

Êóáûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Á¿ãä Íàéðàìäàõ Êóáà óëñàä 4 îþóòíûã ýð¿¿ë ìýíäèéí òåõíîëîãè, ñóâèëàõóéí óõààí, õºäºº àæ àõóéí èíæåíåð, èíôîðìàòèêèéí èíæåíåðèéí ÷èãëýëýýð ñîíãîí øàëãàðóóëæ áàêàëàâðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðóóëíà. Ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí Ìîíãîë óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä, óëèðàë òóòàìä 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà.

Á¯ðòãýë Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé îþóòíóóä íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý.

Øàëãàëò Îþóòíóóäààñ àíãëè õýë, ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð àâíà. Õî¸ð øàëãàëòàä 60-ààñ äýýø õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëáýë çîõèíî. Øàëãóóëàã÷äûã 2 øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîãîîð æàãñààæ, çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéí íýðñèéã çàðëàíà. Îðîëöîã÷äûí îíîî òýíöâýë ñóðëàãûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàõ áà óã îíîî òýíöñýí òîõèîëäîëä á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ¿íýìëýõíèé äóíäàæ ä¿íã õàðãàëçàíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã òóõàéí óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëýõ áºãººä ñóðàëöóóëàõ ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàíà. Øàëãàëòàä òýíöñýí îþóòàí íü ãàäààä îðíîîñ õ¿ëýýí àâàõ òóõàé àëáàí ¸ñíû õàðèó èðýõ õ¿ðòýë ñóðãóóëüäàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðíà. Ñóðàëöàõ õàðèó àâñàí îþóòíóóäûã íýã æèëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàíä õàìðóóëíà. Õ¿ëýýí àâàõ òàë ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëíà. Çàìûí çàðäëûã ñóðàëöàã÷ ººðºº á¿ðýí õàðèóöíà.


49

ÎÞÓÒÀÍ 2010

ÎÕÓ-ûí áîëîâñðîë ìýäýýëýë Îðîñûí õîëáîîíû óëñ íü æèë á¿ð Ìîíãîëä ¿ç¿¿ëýõ áîëîâñîí õ¿÷èí áýëòãýõ òóñëàìæòàà íýìýãä¿¿ëñýýð áàéíà. Æèë á¿ð 200-ààñ äýýø Ìîíãîëèéí èðãýäèéã Îðîñ óëñûí òýòãýëýãò õàìðóóëæ áàéíà. Ãàäààäûí èðãýäèéã õ¿ëýýí àâàëòûí òîîãîîð Ìîíãîë óëñ, Âüåòíàì áîëîí Õÿòàä óëñóóäûí äàðàà îðæ áàéíà. Ìîíãîëûí èðãýäèéã Ìîíãîëä îðøèí ñóóæ áóé Îðîñûí èðãýäýý ¿íýã¿é àìüäðàõ áàéõ ¿íýã¿é ñóðãàëò óëñààñ îëãîõ òýòãýëýã íü òýòãýëýýð ñóðæ áóé ÎÕÓ-ûí èðãýäòýé àäèë òºñºâëºñºí õýìæýýòýé áàéõ 2 óëñûí ãýðýýíèé äàãóó õ¿ëýýí àâ÷ õýðýãæ¿¿ëäýã áàéíà. 2010-2011îíû õè÷ýýëèéí æèëä Ìîíãîëûí èðãýäýä áàêàëàâð áîëîí ìýðãýæèëòýé ìàãèñòð áîëîí äýýä áîëîâñðîëûã äàðààõ (äîêòîðàíòóð àñïèðàíòóð ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ)çýðýã äýýä áîëîâñðîë îëãîõ ÷èãëýëä 250 õ¿íèé óëñûí òýòãýëãèéí òîîã îëãîñîí áàéíà. Ãàäààäûí èðãýä áîëîí ãàäààäàä àìüäàð÷ áóé Îðîñûí èðãýäèéã Îðîñò ñóðãàõ àðãà õýìæýýíèéã ÎÕÓ-ûí áîëîâñðîë øèíæëýõ óõààíû ÿàìûí ñàéäûí àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæ áóé àðãà õýìæýý þì. Æèë á¿ðèéí 2-3 ñàðä Ìîíãîëûí áîëîâñðîë øèíæëýõ óõààíû ÿàì ñóðãàëöàõ èðãýäèéã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ óðàëäààíò øàëãàëòûã çàðëàäàã áàéíà. Óðàëäààíò øàëãàëòûí á¿õ ìýäýýëëèéã äàðààõ õàÿãíààñ ìýäýæ áîëíî. www.mecs.gov.mn Ìîíãîëûí áîëîâñðîëûí ÿàì óðàëäààíò øàëãàëòûí äàðàà øàëãàðñàí èðãýäèéí áè÷èã áàðèìòûã ÎÕÓ-í Áîëîâñðîëûí ÿàì óðàëäààíò øàëãàëòûí äàðàà øàëãàðñàí èðãýäèéí áè÷èã áàðèìòèéã ÎÕÓ-í Áîëîâñðîë ÿàì ðóó èëãýýäýã áàéíà. Áàêàëàâð, ìàãèñòðàíòóðò ñóðàõ èðãýäèéí íàñíû õÿçãààð 20 íàñ áà àñïèðàíòóðò 35 äîêòîðàíòóð 35 áà ìýðãýæèëòýí äýýøë¿¿ëýõýä 45 õ¿ðòýë íàñíûõàí õàìðàãäàíà. Ñóðàëöàõààð øàëãàðñàí èðãýäèéã áàéðààð õàíãàíà.ñ¿¿ëèéí ¿åèéí áàéäëààð ñàð á¿ðèéí òýòãýëýã îþóòíóóäàä 1100 ðóáëü, äîêòîðàíòóð äàäëàãàæèã÷ íàðò 1500 ðóáëü îëãîãäîæ áàéíà. Ñóðàõ õîò áîëîí ñóðàõ ñóðãóóëèéí Îðîñûí áîëîâñðîëûí ÿàì òîäîðõîéëíî. Øààðäëàãàòàé áè÷èã áàðèìòûí æàãñààëò: 1. Àíêåò áîëîí öýýæ çóðàã 4*6 õýìæýýòýé 2. Ãàäààä ïàñïîðòûí õóóëáàð /õ¿÷èíòýé õóãàöàà íü 1,5 æèëýýñ èë¿¿ áàéõ/ 3. Áîëîñðîëûí ¿íýìëýõ ñóäàëñàí õè÷ýýë¿¿äèéí ä¿í /Îðîñ õýë äýýð îð÷óóëæ íîòàðèàòààð áàòëóóëñàí/ 4. Ñóðàõ ÷àäâàðòàéã íîòîëñîí ýìíýëãèéí ìàãàäëàãàà 5. Õ¿íèé äàðõëàë õîìñäîëûí âèðóñ ÄÎÕ ºâ÷èíã¿é ãýñýí ýìíýëãèéí ìàãàäëàãàà. Äýýðõ áè÷èã áàðèìòûã Ìîíãîëûí Áîëîâñðîë Øèíæëýõ Óõààíû ÿàìàíä ºãíº. ÎÕÓ-ûí äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà áîëîõ Ã.Â.Ïëåõàíîâûí íýðýìæèò Îðîñûí ýäèéí çàñãèéí àêàäåìè, Ç¿¿í Ñèáèðèéí Òåõíîëîãèéí Èõ ñóðãóóëü ìºí Ýðõ¿¿ Õîòûí Òºìºð çàìûí èõ ñóðãóóëèéí ñàëáàðóóä Ìîíãîëä ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. Äýýðõ ñóðãóóëèóäèéí ñàëáàð áîëîí Îðîñûí Ñî¸ë Øèíæëýõ Óõààíû òºâ /ÐÖÍÊ/ äýýð õýëíèé áýëòãýë êóðñ àæèëëàæ áàéíà. Äýýð çààñàí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóä íü Îðîñûí Èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí æèøãýýð äèïëîì îëãîäîã áàéíà. ÎÕÓ-ûí ýë×èí ñàéäûí ßàì


50

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ÓÊÐÀÈÍ, ÑËÎÂÀÊ ÁÎËÎÍ ÎÐÎÑÛÍ ÕÎËÁÎÎÍÛ ÓËÑÀÄ ÑÓÐÀËÖÓÓËÍÀ Õî¸ð óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä Óêðàèí Óëñàä  3 îþóòàí /àíàãààõ óõààí, ýäèéí çàñàã, èíæåíåð ÷èãëýëýýð/, Ñëîâàê óëñàä 1 îþóòàí /õºäºº àæ àõóéí ÷èãëýëýýð/, Îðîñûí õîëáîîíû óëñ /ÎÕÓ/-ä 135 îþóòàí, 50 äîêòîðàíò áîëîí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ ñóðàëöóóëíà. ¯¿íèé äîòîð ÎÕÓ-ä àíàãààõûí ÷èãëýëýýð 12, õóóëü ýðõ ç¿éí ÷èãëýëýýð 2, óëñ òºð ñóäëàëûí ÷èãëýëýýð 2, ýäèéí çàñàã áà óäèðäëàãûí ÷èãëýëýýð 15 îþóòàí òóñ òóñ ñóðãàíà. Áóñàä ìýðãýæëýýð ÎÕÓ-ä õýäýí õ¿í ñóðãàõûã øàëãàëòûí ä¿íã õàðãàëçàí ÁÑØÓß òîãòîîíî.

Íýã. Òàâèãäàõ øààðäëàãà 1/Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷ íü: •• Ìîíãîëûí Óëñûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä 3,0ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà, á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýýíä íýã ÷ “Ñ” ä¿íã¿é, •• ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãèä ñóðàëöàã÷ áîëîí òºãñºã÷, á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýýíä íýã ÷ “Ñ” ä¿íã¿é, •• Ìîíãîë Óëñûí îðîñ õýëíèé ã¿íçãèéð¿¿ëñýí ñóðãàëòàé áîëîí ÎÕÓ-òàé õàìòàðñàí åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëèéí òºãñºõ àíãèä 80 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áàéãàà •• ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí ñàëáàð ñóðãóóëèéí îðîñ õýëíèé áýëòãýë àíãèä ñóðàëöàæ áàéãàà áîëîí ÎÕÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì /ÝÑß/-íû õàðüÿà åðºíõèé áîëîâñðîëûí 14-ð ñóðãóóëèéí òºãñºõ àíãèä ñóðàëöàã÷ çýðýã 25 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéõ.

2/Äîêòîðàíò áà ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü •• Äîêòîðàíò íü ìàãèñòð çýðýãòýé, 3,25-ààñ äîîøã¿é ãîë÷ ä¿íòýé, 45 õ¿ðòýëõ íàñíû; •• Ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü áàêàëàâð áîëîí ìàãèñòðûí çýðýãòýé, 3,0-ààñ  äîîøã¿é ãîë÷ ä¿íòýé, 35 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéõ. ªìíº íü äýýðõ óëñóóäûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò õàìðàãäñàí áîë òóñ òýòãýëãèéã äàõèí îëãîõã¿é áîëíî.

Õî¨ð. Á¯ðòãýë Ìîíãîëûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí ñóðàëöàã÷ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ÷èãëýëèéí äàãóó ìýðãýæëýý ñîíãîí ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Ìîíãîë óëñûí èõ ñóðãóóëü, Øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 50 õ¿ðòýë, Ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, պ人 àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ñî¸ë óðëàãèéí èõ ñóðãóóëü, Áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, Õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû èõ ñóðãóóëü òóñ á¿ð 20 õ¿ðòýë, áóñàä ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü òóñ á¿ð 10 õ¿ðòýë îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì /ÁÑØÓß/-íû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý. Á¿ðòãýëèéí ¿åä øàëãóóëàã÷ íü Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ñàéäûí 2006 îíû 433 äóãààð òóøààëààð áàòàëñàí “Ãàäààäàä ñóðàëöàõ îþóòíûã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðàì”-ä çààñíû äàãóó ñóðàëöàõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëòýéãýý óÿëäóóëàí ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã “ìàòåìàòèê”, “õèìè”,


ÎÞÓÒÀÍ 2010

51

“íèéãìèéí òóõàé ìýäëýã” ãýñýí õè÷ýýë¿¿äèéí àëü íýãíýýð ºãºõºº ñîíãîñîí áàéíà. /Óã æóðìûã ÿàìíû “www.mecs.gov.mn” âýá ñàéòûí “Ìýäýýëýë” ãýñýí õýñãèéí “Ãàäààäàä ñóðàëöàõûã õ¿ñýã÷äýä” áóëàíãààñ  õàðíà óó./

1. ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí õýëíèé áýëòãýë àíãèä ñóðàëöàã÷èä íü •• ªºðèéí ñóð÷ áóé ñóðãóóëèàñ òóñ óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä îðîõûã çºâøººðñºí àëáàí ¸ñíû áè÷ãèéí ýõ õóâü, •• Áýëòãýë àíãèéí ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëòûí ýõ õóâü, •• Á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý áîëîí ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð

2. Õýëíèé áýëòãýë àíãè òºãññºí õ¿ì¿¿ñ íü •• Õýëíèé áýëòãýë àíãè òºãññºí ãýð÷èëãýýíèé íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóâü; •• Õýëíèé áýëòãýë òºãññºíèé äàðàà õààíà, þó õèéæ áàéñàí òóõàé àëáàí ¸ñíû òîäîðõîéëîëò ýñâýë òàéëáàð áè÷ãèéí ýõ õóâü; •• Á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý áîëîí ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð

3. Åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëèéí òºãñºõ àíãèä ñóðàëöàã÷ íü •• Ñ¿¿ëèéí õàãàñ æèëèéí ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëòûí ýõ õóâü, Òóñ óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò îðîõûã äýìæñýí ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãèéí ýõ õóâü •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð

4. Äîêòîðàíò íü: •• Ìàãèñòðûí äèïëîì, ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð; ••  Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò;                  •• ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí ÷èãëýëýýð áè÷ñýí òîâ÷ ðåôåðàò (1000-ààñ öººíã¿é ¿ãòýé); •• Òóñ óëñûí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä îðîõûã çºâøººðñºí àæëûí ãàçðûí àëáàí ¸ñíû áè÷èã •• Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò; •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð

5. Ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýã÷ íü: •• Äýýä áîëîâñðîëûí çýðãèéí äèïëîìóóä, òýäãýýðèéí ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð. •• Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò;        •• Òóñ óëñûí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä îðîõûã çºâøººðñºí àæëûí ãàçðûí àëáàí ¸ñíû áè÷èã •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð;


52

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ãóðàâ. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ÎÕÓ, Óêðàéí, Ñëîâàê óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëò íü    3 ¿å øàòòàé. Îðîñ õýëíèé øàëãàëòûã ÎÕÓ-ààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà ÝÑß õàðèóöàí çîõèîí áàéãóóëíà. Ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã ÁÑØÓß õàðèóöàí çîõèîí áàéãóóëíà. Îðîëöîã÷äûí îíîî òýíöâýë ñóðëàãûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàõ áà óã îíîî ìºí òýíöñýí òîõèîëäîëä á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ¿íýìëýõèéí äóíäà÷ ä¿íã õàðãàëçàíà. Äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàõààð áîëîí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõýýð á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñèéí áàðèìò áè÷èãò ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò ºãºõ õýëáýðýýð ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã ÎÕÓ, Óêðàéí, Ñëîâàê óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëýõ áºãººä ñóðãàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã äýýðõ óëñûí Áîëîâñðîëûí ÿàì, õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü õî¸ð õàìòðàí ãàðãàíà. Íýð äýâøèã÷äèéí ñóðàëöàõ õîò, ñóðãóóëèéí õóâààðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë øèéäâýðëýíý. Ñóðàëöàõ óðèëãà õ¿ëýýí àâàõ õ¿ðòýë îþóòàí íü ñóðãóóëüäàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðàëöàõ ¸ñòîé. Åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëü òºãñºã÷ íü ãýð÷èëãýýãýý ãàðäàí àâìàãö ãýð÷èëãýýíèé íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð áîëîí ãýð÷èëãýýã îðîñ õýë äýýðõ îð÷óóëãûã îð÷óóëãûí òîâ÷îîíû òàìãààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàðûã òóñ á¿ð 4 õóâü ¿éëäýí ÁÑØÓß-íä àâ÷èð÷ ºãíº. Çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàõ áºãººä õ¿ëýýí àâàõ òàë ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. ÎÕÓ-ä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñ æèëèéí 250 àì.äîëëàðûí ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëä õàìðàãäàõ, ìºí äîòóóð áàéðíû òºëáºðèéã àìüæèðãààíû òýòãýìæýýñýý òºëºõ ¸ñòîéã àíõààðàëäàà àâíà óó. Óêðàèí, Ñëîâàê óëñûí áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íýã æèëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàä ¿íý òºëáºðã¿é õàìðàãäàõ áîëîìæòîé. Óêðàèíä õýëíèé áýëòãýë õèéõ õóãàöààíä àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîõã¿é áîëîõûã àíõààðàëäàà àâíà óó.   ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ

ÎÐÎÑÛÍ ÕÎËÁÎÎÍÛ ÓËÑÀÄ ÑΨË, ÓÐËÀÃÈÉÍ ×ÈÃËÝËÝÝÐ ÑÓÐÀËÖÓÓËÍÀ Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð, Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí õýëýëöýýðèéí äàãóó 2010 - 2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñî¸ë, óðëàãèéí ÷èãëýëýýð 26 îþóòàí / áàëåòèéí æ¿æèã÷èí ìýðãýæëýýð 12, õ¿¿õýëäýéí æ¿æèã÷èí ìýðãýæëýýð 10, ñî¸ë, óðëàãèéí áóñàä ìýðãýæëýýð 4 îþóòàí/ ñóðàëöóóëíà.

Íýã. Òàâèãäàõ øààðäëàãà •• Ìîíãîë Óëñûí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà, •• Ìîíãîë Óëñûí îðîñ õýëíèé ã¿íçãèéð¿¿ëñýí ñóðãàëòòàé áîëîí ÎÕÓ-òàé õàìòàðñàí åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëèéí òºãñºõ àíãèä 75 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áàéãàà, •• ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãè áîëîí 1,2-ð êóðñýä 75 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áàéãàà,


ÎÞÓÒÀÍ 2010

53

•• Ñî¸ë, óðëàãèéí áàéãóóëëàãàä àæèëëàæ áàéãàà 28-ààñ äîîø íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä,

3/ Áàëåòèéí æ¿æèã÷íýýð ñóðàëöàõûã õ¿ñýã÷ íü: •• Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã Äóóðü, á¿æãèéí ýðäìèéí òåàòð õàðèóöàí çîõèîí áàéãóóëíà. /99090513/ Õî¨ð. Á¯ðòãýë 1/ Õ¿¿õýëäýéí æ¿æèã÷íýýð ñóðàëöàõûã õ¿ñýã÷ íü:  •• ªºðèéí ñóð÷ áóé ñóðãóóëèàñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä îðîõûã çºâøººðñºí çàõèðëûí àëáàí áè÷èã, •• Ñ¿¿ëèéí õàãàñ æèëèéí ä¿íãèéí òîäîðõîéëîòûí ýõ õóâü, •• Èðãýíèé ¿íýìëýõíèé õóóëáàð. 2/ Áóñàä ñî¸ë, óðëàãèéí ìýðãýæëýýð áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷ íü:  •• ªºðèéí ñóð÷ áóé ñóðãóóëèàñ ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä îðîõûã çºâøººðñºí àëáàí áè÷èã, •• Á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý áîëîí ä¿íãèéí õàâñðàëòûí õóóëáàð, •• Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí õóóëáàð, •• Øàëãàëòûí õóðààìæ 10,000 òºãðºã Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ñî¸ë, óðëàãèéí áîäëîãûí ãàçàðò ÿâóóëíà. Ãóðàâ. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëò 1/ Õ¿¿õýëäýéí æ¿æèã÷íèé ñîíãîí øàëãàðóóëàëò Õ¿¿õýëäýéí æ¿æèã÷èí ìýðãýæëýýð ñîíãîí øàëãàðóóëàõ øàëãàðóóëàëòûã äóó ø¿ëýã, õºäºë㺺íèé ýâñýë áóþó á¿æèã, õºãæìèéí ñîíñãîë ðèòì, ñóäàëáàð /ýòþä/ îðîñ õýëíèé ìýäëýãýýð ÿâóóëíà. Øàëãàëòàä 60 -ààñ äýýø îíîî àâñàí áàéâàë çîõèíî.     60–ààñ äýýø îíîî àâñàí õ¿¿õä¿¿ä 2 äàõü øàòíû áóþó ýöñèéí øàëãàðóóëàëòàä îðóóëíà. Ýöñèéí øàëãàðóóëàëòûã ÎÕÓ-ûí ìýðãýæèëòýí áàãø íàð õèéõ áºãººä ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí Ñàíêò-Ïåòåðáóðãèéí Óëñûí Òåàòð Óðëàãèéí Àêàäåìèä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëæ, õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã ÿâóóëíà. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí Áîëîâñðîëûí ÿàì, Ñî¸ëûí ÿàì áîëîí õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü õàìòðàí ãàðãàíà.

2/ Áóñàä ñî¸ë, óðëàãèéí ìýðãýæëýýð áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷äèéí øàëãàðóóëàëò Ñîíãîí øàëãàðóóëàõ øàëãàðóóëàëò íü ìýðãýæëèéí áîëîí îðîñ õýëíèé ãýñýí 2 õýñãýýñ á¿ðäýíý. Øàëãàëòàä 60%-èàñ äýýø àìæèëò ¿ç¿¿ëñýí áàéâàë çîõèíî. Ýöñèéí øàëãàðóóëàëòûã ÎÕÓ-ûí ìýðãýæèëòýí áàãø íàð õèéõ áºãººä ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëæ, õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã ÿâóóëíà. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã Îðîñûí Õîëáîîíû Óëñûí Áîëîâñðîëûí ÿàì, Ñî¸ëûí ÿàì áîëîí õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü õàìòðàí ãàðãàíà.

Īðªâ. Áóñàä Çàìûí çàðäàë, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëûí çàðäëûã ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàõ áºãººä õ¿ëýýí àâàã÷ òàë ñóðãàëòûí çàðäëûã õàðèóöàæ àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. Õàðèëöàõ óòàñ: 266294


54

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Óíãàðûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Óíãàð óëñàä 2 îþóòàí (À êàòåãîðè)-ûã áàðèëãà, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëýýð, ìºí 3 îþóòàí (Á êàòåãîðè)-ûã õºíãºí ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè, õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè, áèîòåõíîëîãèéí ÷èãëýëýýð ñîíãîí øàëãàðóóëæ, áàêàëàâðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðóóëíà. Ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí Ìîíãîë Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä, óëèðàë òóòàìä 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Óíãàð (À êàòåãîðè) óëñàä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò õ¿ëýýí àâàõ òàëûí Çàñãèéí ãàçðààñ àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. Óíãàð óëñàä Á êàòåãîðèîð ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñò àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîõã¿é.

Á¯ðòãýë Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé îþóòíóóä íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë îþóòíûã óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, îþóòàí òóñ á¿ðèéí 5000 òºãðºãèéí øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý.      

Øàëãàëò Îþóòíóóäààñ àíãëè õýë, ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð àâíà. Õî¸ð øàëãàëòàä 60-ààñ äýýø õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëáýë çîõèíî. Ýíý áîñãî îíîî íü øàëãàëòàä îðîëöîã÷äûí òîîíîîñ õàìààðàí õýëáýëçýæ áîëíî. Àíãëè õýëíèé øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëíà. Áàðèëãà, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ îþóòíóóä ìàòåìàòèêèéí, õºíãºí ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè, õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè, áèîòåõíîëîãèéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ îþóòíóóä õèìèéí øàëãàëòûã òóñ òóñ òåñòèéí õýëáýðýýð ºãíº. Øàëãóóëàã÷äûã 2 øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîãîîð æàãñààæ, çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéí íýðñèéã çàðëàíà. Îðîëöîã÷äûí îíîî òýíöâýë ñóðëàãûí ãîë÷ ä¿íã õàðãàëçàõ áà óã îíîî òýíöñýí òîõèîëäîëä á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ¿íýìëýõíèé äóíäàæ ä¿íã õàðãàëçàíà. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàíä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã òóõàéí óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëýõ áºãººä ñóðàëöóóëàõ ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë ãàðãàíà. Øàëãàëòàä òýíöñýí îþóòàí íü ãàäààä îðíîîñ õ¿ëýýí àâàõ òóõàé àëáàí ¸ñíû õàðèó èðýõ õ¿ðòýë ñóðãóóëüäàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóðíà. Ñóðàëöàõ õàðèó àâñàí îþóòíóóäûã íýã æèëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàíä õàìðóóëíà. Õ¿ëýýí àâàõ òàë ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëíà. Çàìûí çàðäëûã ñóðàëöàã÷ ººðºº á¿ðýí õàðèóöíà


55

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Óêðàéí óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Óêðàèí Óëñàä óóë óóðõàé, öºìèéí ôèçèêèéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ 2 îþóòàí, ýð÷èì õ¿÷, õºäºº àæ àõóéí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ 2 äîêòîðàíò òóñ òóñ óðàëäààíò øàëãàëòààð ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí Ìîíãîë Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä øàëãàëòàä îðîëöîõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð 3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà ýñâýë ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áýëòãýë àíãèä 80 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áàéãàà 25 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé íèéò õ¿ì¿¿ñèéí á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýýíèé á¿õ ä¿íã¿¿ä 80 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâüòàé áàéíà. Áàêàëàâðûí øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé äîòîîäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóä ººðèéí ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ íü 3 õ¿ðòýë îþóòíûã ºðñºëä¿¿ëýõýýð óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý.  Äîêòîðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü òóõàéí ÷èãëýëýýð áàêàëàâð, ìàãèñòðûí çýðýãòýé /ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25-ààñ äîîøã¿é/, îðîñ, óêðàèí õýëíèé çîõèõ ìýäëýãòýé, ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí äàäëàãà òóðøëàãàòàé, ìýðãýæëýýðýý 3-ààñ äîîøã¿é æèë àæèëëàñàí 35 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéíà. Äîêòîðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ äîîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéã ýõ õóâèàð íü á¿ðä¿¿ëíý. ¯¿íä: 1. Èðãýíèé ¿íýìëýõ 2. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò 3. Áàêàëàâð, ìàãèñòðûí äèïëîì, ä¿íãèéí æàãñààëò; 4. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëèéí æàãñààëò; 5. ªºðèéí ñóäàëãààíû àæëûí ÷èãëýëýýð áè÷ñýí òîâ÷ ðåôåðàò; Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã îðîñ õýëíèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí øàëãàëò ãýñýí õî¸ð ¿å øàòòàé çîõèîí áàéãóóëíà. Èðãýíèé ¿íýìëýõã¿é õ¿íèéã øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é.  Îðîñ õýëíèé øàëãàëòûí íèéò îíîîíû 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí îíîî àâñàí õ¿ì¿¿ñèéã äàðààãèéí øàòíû ìýðãýæëèéí øàëãàëòàä îðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð ºãíº Äîêòîðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü ìýðãýæëèéí øàëãàëòûã ðåôåðàò õàìãààëàõ, ýðäýì øèíæèëãýýíèé á¿òýýëä ¿íýëãýý ºãºõ, ÿðèëöëàãà õèéõ õýëáýðýýð ºãíº. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã òóõàéí óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëæ, õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã íü ÿâóóëàõ áºãººä ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã òóõàéí óëñûí Áîëîâñðîëûí ÿàì íü õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëüòàé õàìòðàí ãàðãàíà. Íýð äýâøèã÷äèéí ñóðàëöàõ õîò, ñóðãóóëèéí õóâààðèéã õ¿ëýýí àâàõ òàë øèéäâýðëýíý. Çàìûí çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàõ áºãººä õ¿ëýýí àâàõ òàë ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî (ÎÕÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðààñ áàêàëàâðûí îþóòàíä ñàð á¿ð 1100 ðóáëèéí, àñïèðàíò, äîêòîðàíòàä 1500 ðóáëèéí òýòãýëýã, Óêðàèíû Çàñãèéí ãàçðààñ ñàðûí 50 îð÷èì àì.äîëëàðûí òýòãýëýã, ÁÍÊàçÓ-ûí Çàñãèéí


56

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ãàçðààñ ñàðûí 10 îð÷èì àì.äîëëàðûí òýòãýëýã òóñ òóñ îëãîæ áàéíà). ÎÕÓ-ä ñóðàëöàõ õ¿ì¿¿ñ æèëèéí 250 àì.äîëëàðûí ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëä õàìðàãäàõ ¸ñòîéã àíõààðàëäàà àâíà óó. ÎÕÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õýëíèé áýëòãýëã¿éãýýð øóóä ýëñýõ õ¿ñýëòýé íýð äýâøèã÷äýýñ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë îðîñ õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ ÿðèëöëàãà àâíà. Ýíý ÿðèëöëàãàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã ¿íäñýí àíãèä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëíý. ßðèëöëàãûã çîõèîí áàéãóóëàõ õóãàöàà, áàéðûã æè÷ çàðëàíà. Óêðàèí, ÁÍÊàçÓ-ä áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íýã æèëèéí õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàä ¿íý òºëáºðã¿é õàìðàãäàõ áîëîìæòîé. Óêðàèíä õýëíèé áýëòãýë õèéõ õóãàöààíä àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîõã¿é.  Äîêòîðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ õýëíèé áýëòãýë ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é.

Ëàîñ áà Òóðê óëñûí çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä Ìîíãîë Óëñ áà Á¿ãä Íàéðàìäàõ Òóðê Óëñ /ÁÍÒÓ/-ûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí ñî¸ë, áîëîâñðîë, øèíæëýõ óõààíû ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ òóõàé õºòºëáºðèéí äàãóó ÁÍÒÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð 29 áàêàëàâð /èíæåíåð (8), òåõíîëîãè (5), áàéãàëèéí óõààí (3), àíàãààõ óõààí (5), ýäèéí çàñàã (4), ýðõ ç¿é (2), îëîí óëñûí õàðèëöàà (2)/, 8 ìàãèñòðàíò /òåõíèêèéí óõààí, áàéãàëèéí óõààí, íèéãìèéí óõààíû ÷èãëýëýýð/, ìºí ñî¸ëûí ñîëèëöîîíû õºòºëáºðèéí äàãóó               15 îþóòàí /èíæåíåð (5), òåõíîëîãè (5), áàéãàëèéí óõààí (5)/, 8 ìàãèñòðàíò /òåõíèêèéí óõààí, áàéãàëèéí óõààí, íèéãìèéí óõààíû ÷èãëýëýýð/-ûã òóñ òóñ ñóðãàíà. Ìîíãîë Óëñûí Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì, Á¿ãä Íàéðàìäàõ Àðä÷èëñàí Ëàîñ Àðä Óëñ /ÁÍÀËÀÓ/-ûí Áîëîâñðîëûí ÿàì õîîðîíä áàéãóóëñàí Îþóòàí ñîëèëöîõ òóõàé ïðîòîêîëûí äàãóó ÁÍÀËÀÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð 8 áàêàëàâð /èíæåíåð (3), õºäºº àæ àõóé (3), áèçíåñ óäèðäëàãà (2)/-ûã òóñ òóñ ñóðãàíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí Ìîíãîë Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä äýýðõ ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð    3.0-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéíà. Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ 3 õ¿ðòýë îþóòíûã ºðñºëä¿¿ëýõýýð óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, á¿ðòãýíý. Øàëãàðóóëàëòûã àíãëè õýë áîëîí ìýðãýæëèéí øàëãàëòûí ä¿íãýýð øèéäâýðëýíý. Øàëãàëòóóäûã ÌÓÈÑ-èéí õè÷ýýëèéí 2 äóãààð áàéðíû ºðãºòãºëèéí 2, 3 äóãààð äàâõàðûí óíøëàãûí òàíõèìä çîõèîí áàéãóóëíà. Á¿õ øàëãàëòàä íèéò îíîîíû 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí îíîî àâñàí áàéâàë çîõèíî. Èðãýíèé ¿íýìëýõã¿é õ¿íèéã øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. Ýöñèéí ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã 2 øàëãàëòûí íèéëáýð ä¿íãýýð õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí õ¿ì¿¿ñýýð ñóðàëöàõ ìýðãýæëèéã ñîíãóóëàõ çàìààð õóâààðèëíà. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü ãàðãàíà. Øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí õ¿ì¿¿ñèéã ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. Çàìûí áîëîí áóñàä çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöàíà.  


57

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Ýíýòõýã óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã Ìîíãîë Óëñ, Ýíýòõýã Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíä áàéãóóëñàí áîëîâñðîëûí ñàëáàðò õàìòðàí àæèëëàõ õºòºëáºðèéí äàãóó Ýíýòõýã Óëñûí èõ ñóðãóóëüä èíæåíåð (15), òåõíîëîãè (15), ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè (10), áàéãàëèéí øèíæëýë (10), àÿëàë æóóë÷ëàë (4), áèçíåñèéí óäèðäëàãà (4), ã¿í óõààí (2)-û ÷èãëýëýýð àíãëè õýë äýýð ñóðàëöàõ 60 õ¿íèéã øàëãàðóóëæ, Ýíýòõýã Óëñààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíààñ çîõèîí áàéãóóëàõ ÿðèëöëàãàä îðóóëíà. Ýíý ÿðèëöëàãààð 30 õ¿íèéã øàëãàðóóëæ, Ýíýòõýã óëñûí óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð áàêàëàâð, ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðóóëíà. Áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí Ìîíãîë Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí 1, 2 äóãààð àíãèä çàðëàãäñàí ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð 3.25-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé ñóðàëöàæ áàéãàà 21 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýäýýñ ñîíãîí øàëãàðóóëíà. Øàëãàëòàä îðîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ íü ººðèéí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëüäàà á¿ðòã¿¿ëíý. Èõ ñóðãóóëü íýã õóâààðü äýýð 6 õ¿ðòýë, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ 3 õ¿ðòýë îþóòíûã ºðñºëä¿¿ëýõýýð óðüä÷èëàí øàëãàðóóëæ, äàðààõ õ¿ñíýãòèéí äàãóó á¿ðòãýí îþóòàí òóñ á¿ðèéí 5000 òºãðºãèéí øàëãàëòûí õóðààìæèéí õàìò ñóðãóóëèéí çàõèðëûí àëáàí áè÷ãýýð Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàìíû Ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûí ãàçàðò èð¿¿ëíý.

Á¿ðòãýë õºòëºõ õ¿ñíýãò: №

Îâîã íýð

Íàñ

Õ¿éñ

Óòàñ

1

Ðåãèñòðèéí äóãààð  

Êóðñ  

Ãîë÷ ä¿í  

Ñóðàëöàæ áóé ÷èãëýë  

Ñóðàëöàõ ÷èãëýë  

Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñ íü ñóðàëöàõ ÷èãëýëýýð áàêàëàâðààñ äîîøã¿é çýðýãòýé / ñóðãàëòûí ãîë÷ ä¿í íü 3,25-ààñ äîîøã¿é/, 35 õ¿ðòýëõ íàñíû Ìîíãîë Óëñûí èðãýä áàéíà. Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ äîîð äóðäñàí áàðèìò áè÷ãèéã ýõ õóâèàð íü á¿ðä¿¿ëíý. ¯¿íä: 1. Èðãýíèé ¿íýìëýõ 2. Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò 3. Áàêàëàâðûí äèïëîì, ä¿íãèéí æàãñààëò Øàëãàðóóëàëòûã àíãëè õýëíèé øàëãàëò, ìýðãýæëèéí øàëãàëò ãýñýí õî¸ð ¿å øàòòàé çîõèîí áàéãóóëíà. Á¿õ øàëãàëòàä íèéò îíîîíû 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí îíîî àâñàí áàéâàë çîõèíî. Èðãýíèé ¿íýìëýõã¿é õ¿íèéã øàëãàëòàä îðóóëàõã¿é. Àíãëè õýëíèé øàëãàëòûã òåñòèéí õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëíà. Øàëãàëòûí áîñãî îíîîã äàâñàí õ¿ì¿¿ñèéã äàðààãèéí øàòíû ìýðãýæëèéí øàëãàëòàä îðóóëíà. Èíæåíåð, òåõíîëîãè, ìýäýýëëèéí òåõíîëîãè, áàéãàëèéí óõààí, àÿëàë æóóë÷ëàë, ã¿í óõààíû ÷èãëýëýýð á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñ ìàòåìàòèêèéí øàëãàëòûã, òåõíîëîãè, áàéãàëèéí óõààíû ÷èãëýëýýð á¿ðòã¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñ õèìèéí øàëãàëòûã òóñ òóñ òåñòýýð ºãíº.


58

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Øàëãàðóóëàëòàä îðîëöîã÷äûí 2 øàëãàëòûí íèéëáýð îíîîã ìýðãýæëèéí ÷èãëýë òóñ á¿ðýýð æàãñààí õàìãèéí ºíäºð îíîî àâñàí õ¿ì¿¿ñýýñ õÿíàëòûí òîîíä áàãòààí øàëãàðóóëæ, Ýíýòõýã Óëñààñ Ìîíãîë Óëñàä ñóóãàà Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìíû ÿðèëöëàãàä îðóóëíà. ßðèëöëàãàä òýíöñýí õ¿ì¿¿ñèéã Ýíýòõýã óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõààð íýð äýâø¿¿ëíý. Ñóðàëöóóëàõ òóõàé ýöñèéí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâàõ ñóðãóóëü ãàðãàíà. Øèéäâýð õ¿ëýýí àâñàí õ¿ì¿¿ñèéã ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àìüæèðãààíû òýòãýëýã îëãîíî. Çàìûí áîëîí áóñàä çàðäëàà ñóðàëöàã÷ ººðºº õàðèóöíà.  

ßïîí óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã ßïîí Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð (ßïîíû Áîëîâñðîë, øèíæëýõ óõààíû ßàì)-ûí òýòãýëýãò îþóòàí ýëñ¯¯ëýõ æóðàì 2011 îíä ßïîí Óëñàä ñóðàëöàõ ßïîí Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýãò îþóòàí äàðààõ áàéäëààð ýëñ¿¿ëíý.

1. Ýëñýëò àâàõ àíãèëàë, òàâèõ áîëçîë çýðýã Èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí îþóòàí, Òåõíèêèéí êîëëåæ, Ìýðãýæëèéí ñóðãóóëü, Ñóäëàà÷ îþóòàí Á¿ðòãýë áîëîí òàâèãäàõ øààðäëàãûí òàëààðõ ìýäýýëëèéã âåá õóóäàñíààñ ¿çíý ¿¿.

2. Á¿ðòãýë 5 äóãààð ñàðûí 17-íîîñ (Äàâàà) 21-íèé (Áààñàí) ºäð¿¿äýä 13:00 – 17:00 öàãèéí õîîðîíä Ìîíãîëßïîíû òºâä á¿ðòãýíý. Á¿ðòã¿¿ëýõäýý äàðààõ áè÷èã áàðèìòòàé èðíý. ¯¿íä: 1. Èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí îþóòàí, Òåõíèêèéí êîëëåæ, Ìýðãýæëèéí ñóðãóóëü a) Ñóðãóóëèéí òîäîðõîéëîëò (Ñóðàëöàæ áàéãààã áàòàëñàí) b) Èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöñàí á¿õ õóãàöààíû ñóðëàãûí ä¿íãèéí æàãñààëò, ýíý æèë 11 æèëèéí ñóðãàëòòàé ÅÁÑ òºãñºæ áàéãàà ñóðàã÷èä ñ¿¿ëèéí 3 æèëèéí ä¿íãèéí æàãñààëò (Ãîë÷ ä¿í ýñâýë ãîë÷ îíîîã òîäîðõîéëîí áè÷ñýí áàéõ øààðäëàãàòàé.) c) Èðãýíèé ¿íýìëýõ d) Ñóðëàãûí äýâòýð e) 6 ñàðûí äîòîð àâàõóóëñàí 4õ3 õýìæýýòýé èæèë öýýæ çóðàã – 2 ø * Äýýðõ Èõ ñóðãóóëèéí ¿íäñýí îþóòàí, Òåõíèêèéí êîëëåæ, Ìýðãýæëèéí ñóðãóóëèéí îþóòíû õºòºëáºðò àíãè àëãàñàí (áîëîâñðîëûí ñèñòåì 11 æèëèéí ñóðãàëòòàé áîëñíîîð íèéòýýðýý àíãè àëãàñàí æèë ¿¿íä õàìààðàõã¿é) ÅÁÑ-èéí 11 ä¿ãýýð àíãèéí òºãñºã÷ õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é. 2. Ñóäëàà÷ îþóòàí a) Àæëûí ýñâýë ñóðãóóëèéí òîäîðõîéëîëò b) Äèïëîì, äèïëîìûí õàâñðàëòûí ýõ õóâü c) Èðãýíèé ¿íýìëýõ


59

ÎÞÓÒÀÍ 2010

d) Íèéãìèéí äààòãàëûí äýâòýð e) 6 ñàðûí äîòîð àâàõóóëñàí 4õ3 õýìæýýòýé èæèë öýýæ çóðàã – 2ø * Áè÷èã áàðèìò äóòóó áîë á¿ðòãýõã¿é. * ªìíºõ æèë¿¿äèéí áàéäëààñ ¿çýõýä, á¿ðòãýëèéí õàìãèéí ñ¿¿ëèéí ºäºð äóòóó á¿ðäñýí áè÷èã áàðèìòòàé èðñíýýñ áîëæ á¿ðòãýõ áîëîìæã¿éä õ¿ðýõ òîõèîëäîë îëîí ãàð÷ áàéñàí òóë äîîð äóðäñàí ßïîíä ñóðàëöàõ òóõàé çºâëºãºº ºãºõ áóëàíãààñ ëàâëàõûí õàìò áè÷èã áàðèìòàà á¿ðòãýëèéí ºäðººñ ºìíº óðüä÷èëàí áýëòãýæ, á¿ðòãýëèéí ýõíèé ºäð¿¿äýä èðíý ¿¿.

3. ßïîíä ñóðàëöàõ òóõàé çºâëºãºº ºãºõ áóëàí 13:00 – 17:00 öàãèéí õîîðîíä ßïîí Óëñàä ñóðàëöàõ òàëààð çºâëºãºº ºãºõ áóëàí Ìîíãîë-ßïîíû òºâ äýýð àæèëëàæ, ßïîí Óëñûí òýòãýëýãò îþóòàí ýëñ¿¿ëýõ äýëãýðýíã¿é æóðàì (óã áè÷ãèéí õàâñðàëò áîëîí òóñ ÝÑß-íû âåá õóóäàñòàé èæèë)-ûã òàðààõûí õàìò äýýðõ õºòºëáºðèéí äàãóó ßïîí Óëñàä ñóðàëöàõ òàëààð àñóóëòàíä õàðèóëíà. ßÏÎÍ ÓËÑÀÀÑ ÌÎÍÃÎË ÓËÑÀÄ ÑÓÓÃÀÀ ÝË×ÈÍ ÑÀÉÄÛÍ ßÀÌ

Ãåðìàíû òýòãýëýãò õªòªëáªð ÓÓË ÓÓÐÕÀÉÍ ÑÀËÁÀÐÒ ÀÆÈËËÀÕ ÌÎÍÃÎËÛÍ ÇÀËÓÓ ÌÝÐÃÝÆÈËÒͯ¯ÄÈÉà ÄÝÌÆÈÕ ÌÎÍÃÎË-ÃÅÐÌÀÍÛ ÕÀÌÒÀÐÑÀÍ ÒÝÒÃÝËÃÈÉÍ ÕªÒªËÁªÐ 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëýýñ Ìîíãîë óëñ, Õîëáîîíû Á¿ãä Íàéðàìäàõ Ãåðìàí Óëñ /ÕÁÍÃÓ/ õîîðîíäûí õàìòàðñàí òýòãýëãèéí õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä ÕÁÍÃÓ-ûí èõ, äýýä ñóðãóóëüä óóë óóðõàéí ñàëáàðò àæèëëàõ ìýðãýæèëòí¿¿äèéã áýëòãýõ çîðèëãîîð èíæåíåðèéí áîëîí áàéãàëèéí óõààíû ÷èãëýëýýð ãåðìàí õýë äýýð ÿâàãäàõ áàêàëàâðûí ñóðãàëòàä 10 õ¿íèéã, ìºí ãåðìàí áîëîí àíãëè õýë äýýð ÿâàãäàõ ìàãèñòðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðàãäàõ 10 õ¿íèéã òóñ òóñ øàëãàðóóëíà. Ìàãèñòðàíò íü äîëîî õ¿ðòýë, áàêàëàâð íü òàâ õ¿ðòýë ñåìåñòðèéí õºòºëáºðò õàìðàãäàíà. Òýòãýëýãò õàìðàãäàõààð øàëãàðñàí õ¿ì¿¿ñèéã ¿íäñýí ñóðãàëò ýõëýõýýñ íü ºìíº Ãåðìàí Óëñàä õî¸ð ñàðûí ãåðìàí õýëíèé êóðñò ñóðàëöóóëíà. Ýíýõ¿¿ õºòºëáºðèéã Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçàð áîëîí ÕÁÍÃÓûí Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý. Òýòãýëýãò ñóðãàëòûí áîëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëûí òºëáºð, àìüæèðãààíû çàðäàë, íýã óäààãèéí   2 òàëûí íèñëýãèéí çàìûí çàðäàë îðíî.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà • Ãåðìàí óëñûí ç¿ãýýñ õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí Ìîíãîë Óëñûí èõ, äýýä ñóðãóóëèóäàä /òóñ æàãñààëòûã ÁÑØÓß-íû âýá ñàéò äàõü çàðààñ õàðíà óó/ ñóðàëöàí 2-ð êóðñ òºãñºæ áóé áîëîí áàêàëàâðûí áîëîâñðîë ýçýìøñýí  Ìîíãîë óëñûí èðãýä áàéõ •    Ìàãèñòðûí ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷èéí áàêàëàâðûí çýðãèéí äèïëîì íü ºðãºäºë ºãºõººñ çóðãààí æèëýýñ èë¿¿ã¿é õóãàöààíû ºìíº îëãîãäñîí áàéõ


60

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

•    Ãåðìàí õýëíèé B-2 /äóíä øàòíû äýýä òºâøèíä õ¿ðñýí/ áîëîí  àíãëè õýë (TOEFL, IELTS, äîîä òàë íü TOEFL 550 áóþó ò¿¿íòýé ä¿éö¿¿ëýõ òºâøèíãèéíõ áàéõ/-íèé  çîõèõ òºâøíèé ìýäëýãòýé áàéõ •    ªðãºäºë ãàðãàæ áàéãàà òóõàéí öàã õóãàöààíä ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü Ãåðìàíä èðýýä íýã æèëèéí õóãàöàà ºíãºðñºí áîë òýòãýëýãò õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é.

ªðãºäºë ãàðãàã÷èéí á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë •  Ãåðìàíû ýðäìèéí ñîëèëöîîíû àëáà /ÃÝÑÀ/-íû ìàÿãòûí äàãóó áè÷ñýí òýòãýëýãò õàìðàãäàõ õ¿ñýëò (Ñóäàëãààíû áîëîí ñóðãàëòûí òýòãýëãèéí ºðãºäºë) •   Ñóðàëöàõ òºëºâëºãºº   /Ãåðìàí Óëñàä ñóðàëöàõûã çîðüæ áàéãàà ìýðãýæëèéí áîëîí õóâèéí ñîíèðõîë áîëîí ýõ îðîíäîî èðãýæ èðýýä õýðõýí ¿ð ä¿íòýé àæèëëàõ òóõàé ýññý/ •    Òîâ÷ íàìòàð (ººðèéí   òóõàé òîâ÷ òàíèëöóóëãà, ýçýìøñýí áîëîâñðîëûí áîëîí àæëûí òóõàé ìýäýýëëèéã òîäîðõîé îðóóëñàí áàéõ) •    Õî¸ð õ¿íèé òîäîðõîéëîëò (Èõ, äýýä ñóðãóóëèéí áàãø ýñâýë àæèëëàäàã áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà áàéæ áîëíî)-ûí ýõ õóâü /Õýðýâ òîäîðõîéëîëò ìîíãîë õýë äýýð áè÷èãäñýí áîë Ãåðìàí äýýð îð÷óóëæ, îð÷óóëãûí òîâ÷îîãîîð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ, ýñâýë àíãëè õýë äýýð áàéæ áîëíî/. •    Èðãýíèé ¿íýìëýõèéí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð •    Ãåðìàí   áîëîí Àíãëè õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèíã áàòàëñàí áàðèìò áè÷ãèéí ýõ õóâü. •    Á¿ðýí äóíä áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý, ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð, òýäãýýðèéí àëáàí ¸ñíû îð÷óóëãà /îð÷óóëãûí òîâ÷îîãîîð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ/. •    Èõ, äýýä ñóðãóóëèéí I, II, III äóãààð óëèðëûí ä¿íãèéí òîäîðõîéëîëòûí ýõ õóâü, ò¿¿íèé àëáàí ¸ñíû îð÷óóëãà /îð÷óóëãûí òîâ÷îîãîîð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ/ •    Áàêàëàâðûí äèïëîì, ä¿íãèéí õàâñðàëòûí íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð, òýäãýýðèéí àëáàí ¸ñíû îð÷óóëãà /îð÷óóëãûí òîâ÷îîãîîð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ/; •  Á¿ðòãýëèéí õóðààìæ: áàêàëàâð-5000 òºãðºã, ìàãèñòð-10000 òºãðºã. Äýýðõ ìàòåðèàëóóäûã Ãåðìàí õýë äýýð á¿ðä¿¿ëñýí áàéõ øààðäëàãàòàé. Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàëûí òàëààðõ íýìýëò ìýäýýëëèéã ÃÝÑÀ-íû ñóäàëãààíû áîëîí ñóðãàëòûí òýòãýëãèéí ºðãºä뺺ñ  ¿çýæ áîëîõ áºãººä ºðãºäëèéã èíòåðíåò (www.daad.de/de/form)-ýýñ þìóó ÃÝÑÀ-íû òºëººëºã÷èä /õîëáîî áàðèõ õàÿã, óòñûã ÁÑØÓß-íû âýá ñàéò äàõü çàðààñ õàðíà óó/-ººñ àâ÷ áîëíî. ªðãºäºë ãàðãàã÷ àíêåòûã äóòóó þìóó áóðóó áºãëºñºí áîëîí ìàòåðèàëûã õóóðàì÷ààð á¿ðä¿¿ëñýí áîë òàòãàëçñàí õàðèó ºãºõ áîëíî. Á¿ðòãýë áà ñîíãîí øàëãàðóóëàëò Óðüä÷èëñàí ñîíãîí øàëãàðóóëàëò: ÁÑØÓß áîëîí ÃÝÑÀ-íû òºëººëºã÷èä áè÷èã áàðèìòûí á¿ðäýëòèéã øàëãàæ ¿çýýä øààðäëàãà õàíãàñàí õ¿ì¿¿ñèéã õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ òåñò /óíøèæ áà ñîíñîæ îéëãîõ, ÿðèëöàõ/-ä óðèíà. ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÁÎËÎÂÑÐÎË, ÑΨË, ØÈÍÆËÝÕ ÓÕÀÀÍÛ ßÀÌ ÕÎËÁÎÎÍÛ Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀX ÃÅÐÌÀÍ ÓËÑÛÍ ÝË×ÈÍ ÑÀÉÄÛÍ ßÀÌ ÕÎËÁÎÎÍÛ Á¯ÃÄ ÍÀÉÐÀÌÄÀX ÃÅÐÌÀÍ ÓËÑÛÍ ÝÐÄÌÈÉÍ ÑÎËÈËÖÎÎÍÛ ÀËÁÀ


61

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Ãàäààä îðíóóäûí ýë×èí ñàéäûí ßàìíû òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä

2.1 Èõ Áðèòàíè óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí “Áðèòèø ×àâåíèíã” òýòãýëýã Òýòãýëãèéí ãîë çîðèëãî íü õºãæèæ áóé áîëîí Èõ Áðèòàíèòàé ýäèéí çàñãèéí õàðèëöàà íü ºðãºæèæ, õºãæèõ õàíäëàãàòàé áàéãàà îðíóóäûí îäîîãèéí áîëîí èðýýä¿éí óäèðäàã÷èä, øèéäâýð ãàðãàã÷èä, íèéãìèéí ç¿òãýëòí¿¿äèéã Áðèòàíèä ñóðàõàä íü òóñëàõ ÿâäàë þì. Ýíý òýòãýëãèéí ñàíõ¿¿æèëò íü Áðèòàíèé õýðýã áà Õàìòûí íºõºðëºëèéí ãàçðààñ õèéãääýã áà “×àâåíèíã” ãýñýí íýð íü ¿¿íòýé õîëáîîòîé. Áðèòàíèé çàñãèéí ãàçàð æèë á¿ð 2,200 ãàðóé òýòãýëãèéã ×àâåíèíãèéí òºñ뺺ð äýëõèéí ÿíç á¿ðèéí îðíû îþóòíóóäàä îëãîõ áºãººä õýìæýý íü òóõàéí ñóðãàëòòàé õîëáîîòîé íèéò çàðäëûã á¿õýëä íü áóþó çàðèì õýñãèéã íü õàìàðíà. Áàêàëàâðûí áîëîí äîêòîðûí òºâøíèé ñóðãàëòûã öººí òîîãîîð èâýýí òýòãýäýã. Ìîíãîëûí èðãýäèéã èõýâ÷ëýí Ìàãèñòðûí òºâøíèé ñóðãàëòàä õàìðóóëäàã.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: • Äóíä áîëîí èõ, äýýä ñóðãóóëèéã àìæèëòòàé òºãññºí, öààøèä ñàéí ñóðàëöàõ ÷àäâàðûã ýçýìøñýí. • Ìýðãýæëýýðýý 3-ààñ äýýø æèë àæèëëàñàí • Àíãëè õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé. IELTS-èéí 6.5-ààñ äýýø îíîîòîé áàéõ • Áðèòàíèä ñóðàëöñàíûõàà äàðàà ýõ îðîíäîî ýðãýí èðæ, ººðèéí óëñûí íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí öààøäûí õºãæèëä ñóðñàí ìýäëýã, ÷àäâàðàà àøèãëàí õóâü íýìðýý îðóóëàõ ÷èí ýðìýëçýëòýé Òýòãýëãèéí øàëãàðóóëàëò áîëîí ºðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ àæèëëàãààã òóõàéí îðîí äàõü Áðèòàíèé äèïëîìàò áàéãóóëëàãà çîõèîí áàéãóóëäàã.

Òýòãýëýã: Òóñ òýòãýëýã íü 3 òºðºëòýé. 1. Ǻâõºí ñóðãàëòûí çàðäëûã òºëíº. 2. Ñóðãàëòûí çàðäàë, ñàð á¿ðèéí ñòèïåíä áîëîí áóñàä íýã óäàà ãàðàõ çàðäëóóäûã áàãòààíà. 3. Òóõàéí íºõöºë áàéäëààñ õàìààðàõ áºãººä á¿ðýí áîëîí á¿ðýí áóñ ñòèïåíä, òýòãýìæèéã îëãîäîã. Áðèòàíè óëñûí Ýë×èí Ñàéäûí ßàì


62

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ÊÈÏÐ ÓËÑÛÍ ÇÀÑÃÈÉÍ ÃÀÇÐÛÍ ÒÝÒÃÝËÃÈÉÍ ÇÀÐ Õýðâýý Òà Êèïð óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëãýýð 2010-2011 îíû õè÷ýýëèéí æèëä Ìàãèñòð áîëîí äîêòîðûí øàòíû ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõûã õ¿ñâýë äîîðõ ìàòåðèàëòàé òàíèëöàíà óó. •• Ñóðãàëò 2010 îíû 9 ñàðä ýõýëíý. •• Òýòãýëãèéí ìýäýýëýë: http://www.ucy.ac.cy/goto/acafsw/en-US/NewsEventsAnnouncements.aspx •• Òýòãýëãèéí ºðãºäºë: http://www.ucy.ac.cy/goto/acafsw/en-US/postgraduateOffice.aspx •• Á¿ðòã¿¿ëýã÷ íü ìàòåðèàëàà Êèïðèéí èõ ñóðãóóëü /University of Cyprus/-ä õ¿ðã¿¿ëíý. Ìàòºðàèëàà èëãýýõ õàÿã: Coordinator of Postgraduate Studies Department of ………………………… (To be completed by the applicant accordingly) University of Cyprus P.O.Box 20537 1678 Nicosia Cyprus •• Íèéò 16 ãàäààäûí èðãýíèéã ýëñ¿¿ëíý. •• Á¿ðòãýë 2010 îíû 4 ñàðûí 15-íä äóóñíà. •• Òóñ òýòãýëýã íü ñóðãàëòûí òºëáºð áà àìüæèðãààíû òýòãýëýã /ñàð á¿ð 680 åâðî/ îëãîíî. Äîòóóð áàéðíû çàðäëûã ñóðàëöàã÷ õàðèóöàíà. •• Ýõëýýä 1 æèëèéí õóãàöààòàé òýòãýëýã îëãîãäîõ áà äàõèí íýã æèëýýð ñóíãàõ áîëîìæòîé. Åð íü áîë ìàãèñòðàíò íü 2 æèëýýð, äîêòîðàíò íü 4 õ¿ðòýëõ æèëýýð ¿ðãýëæë¿¿ëýí ñóíãàõ áîëîìæòîé. Ñóíãàõ àñóóäëûã 6 ñàð òóòàìä àâ÷ õýëýëöýæ øèéäíý. •• Òýòãýëýã àâàõûã õ¿ñýã÷ íü òóõàéí ãàäààä îðíû èðãýí áàéíà. Ñ¿¿ëèéí 30 ñàðààñ áàãàã¿é õóãàöààíä ýõ îðîíäîî àæèëëàæ, àìüäàðñàí áàéõ øààðäëàãàòàé.

Íýìýëò ìýäýýëýë õ¿ñâýë: Office of postgraduate Studies of the Academic Affairs and Student Welfare Service, Tel: +357 22894021; Fax: +357 22894463, email: gradstud@ucy.ac.cy, or visit the web page: www.ucy.ac.cy/goto/acafsw/en-US/home.aspx


ÎÞÓÒÀÍ 2010

63

ÀÍÓ-ûí ýë×èí ñàéäûí ßàìíààñ çàðëàãääàã òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí èâýýí òýòãýäýã Fulbright õºòºëáºð äýëõèéí íèéò 140 îðîíä ÿâàãääàã áºãººä çîðèëãî íü áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õàìòûí àæèëëàãàà, ñîëèëöîîã äýìæèæ, óëñ îðíóóäòàé õàðèëöàõ õîëáîî, õî¸ð òàëûí îéëãîëöëûã áýõæ¿¿ëýõýä ÷èãëýäýã. Æèë á¿ð øèíýýð 1300 ãàðóé õ¿í ýíýõ¿¿ òýòãýëãèéã õ¿ðòýí ÀÍÓ-ä ñóðàëöäàã. ÀÍÓ äàõü Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûí Õ¿ðýýëýí Fulbright õºòºëáºðèéí õÿíàí çîõèîí áàéãóóëàõ áà òýòãýëýã õ¿ðòýãñýä õààíà, ÿìàð ñóðãóóëüä ñóðàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ áºãººä ñóðàëöàõ õóãàöààíä íü õÿíàõ, çààâàðëàõ ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã. Ìîíãîë óëñàä ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õàìðàãñäûã ÀÍÓ-ûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâ÷, øàëãàðóóëäàã þì. Ñóðàëöàõ ÷èãëýë: Íèéãýì, Õ¿ì¿¿íëýãèéí øèíæëýõ óõààí Òàâèãäàõ øààðäëàãà: • Ìîíãîë óëñûí èðãýí • Äýýä ñóðãóóëü òºãññºí /B.A/ • Àíãëè õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé áàéõ /TOEFL-ûí îíîî äîîä òàë íü 550 áàéõ/ Òýòãýëãèéí õýìæýý: ÀÍÓ-ä èðæ î÷èõ çàðäàë, íîì, ñóðàõ áè÷ãèéí òºëáºð, ãýíýòèéí îñîë áîëîí ýìíýëãèéí äààòãàë, ñàð á¿ðèéí ñòèïåíä, ñóðãàëòûí òºëáºð ªðãºäëèéí ìàÿãòûã äàðààõ ñàéòààñ àâíà http://ulaanbaatar.usembassy.gov

Ãàäààä õýëíèé áàãøèéí òýòãýëýãò õªòªëáªð Ãàäààä õýëíèé áàãøèéí òýòãýëýãò õºòºëáºð íü àíãëè õýëíèé áàãø íàðò çîðèóëñàí õºòºëáºð áºãººä Ôóëáðàéòûí Îþóòíû Õºòºëáºðèéí íýã õýñýã þì. Òóñ õºòºëáºðèéí çîðèëãî íü àíãëè õýëíèé áàãø íàðò ÷àäâàðàà ñàéæðóóëæ, àíãëè õýëíèé ìýäëýãýý äýýøë¿¿ëæ, Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí ñî¸ë, çàí çàíøëûí òàëààðõ ìýäëýãýý áàÿæóóëàõ áîëîìæ îëãîõûí ñàöóó ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèéí ãàäààä õýëíèé ñóðãàëòûã ñàéæðóóëàõàä ÷èãëýñýí. Òýòãýëãèéã õè÷ýýëèéí íýã æèëèéí õóãàöààòàé îëãîõ áºãººä ñóíãàõã¿é.

ªðãºäºë ãàðãàã÷ íü äàðààõ øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé:  • Èõ äýýä, äóíä ñóðãóóëèéí àíãëè õýëíèé áàãøààð àæèëëàäàã áàéõ  • Áàêàëàâð çýðýãòýé áàéõ. Ìàãèñòðûí çýðýãòýé áîë áóð ñàéí  • Àíãëè õýë ÷ºëººòýé ýçýìøñýí áàéõ, òóõàéëáàë TOEFL-èéí øàëãàëòàä äîîä òàë íü 550 îíîî àâñàí áàéõ (Institutional TOEFL-èéã õóëýýí çåâøººðíå)  • Äîð õàÿæ 2-3 æèë áàãøèëñàí òóðøëàãàòàé áàéõ  • ªðãºäºë ãàðãàõ ¿åä 22-29 íàñòàé áàéõ

Òîâ÷ òàíèëöóóëãà: Ãàäààä õýëíèé áàãøèéí òýòãýëýãò õºòºëáºðò îðîëöîã÷èä íü áàãøëàõ àæèëäàà äóð ñîíèðõîëòîé áàéõ ¸ñòîé. Òýä òºðåëõ õýë, ñî¸ëîî àìºðèê ñóðàã÷, îþóòíóóäàä çààõ ÷èí ýðìýëçýëòýé áàéõ ¸ñòîé. Òýä àðä òóìíèéõýý ñî¸ëûí òàëààð áîëîí ýõ îðîíä íü ñóóëèéí ¿åä áîëñîí ¿éë ÿâäëûí òàëààð ìýäëýãòýé


64

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

áîëîõîî ºðãºäºë人 õàðóóëàõ íü ç¿éòýé. Òýä ìàíëàéëàõ ÷àäâàðòàé áàéõààñ ãàäíà îþóòíóóäûí óðìûã õºäºëãºæ, òýäýíòýé øèéäýìãèé õàðüöàæ ÷àääàã áàéõ õýðýãòýé. Ãàäààä õýëíèé áàãøèéí òýòãýëýãò íü îëîí íèéòèéí àðãà õýìæýý, ñóðãóóëü äýýð çîõèîãääîã àðãà õýìæýýíä èäýâõòýé îðîëöîí, õ¿ì¿¿ñòýé òàíèëöàæ, òóõàéí õàìò îëíû íýã õýñýã áîëîõ ýðìýëçýëòýé áàéõ õýðýãòýé. Òýä á¿òýýë÷ ñàíàà÷ëàãàòàé, ººðèéí õ¿÷èíä òóëãóóðëàäàã áàéõûí çýðýãöýý ñóðãóóëèéí áàãø, àæèëòàí, ñóðàã÷ îþóòíóóäòàé ìàø ñàéí õàðèëöàà òîãòîîæ, áàãààð àæèëëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ ¸ñòîé. Îëîíõ ñóðãóóëü æèæèã õîòîä àìüäðàõ ñîíèðõîëòîé áºãººä ÷àäâàðòàé, õºäººãèéí àìüäðàëä äàñàí çîõèöîæ ÷àäàõ Ãàäààä õýëíèé áàãøèéí òýòãýëýãò àâàõûã õ¿ñäýã. Ò¿¿í÷ëýí ÃÕÁÒ íü çîõèîí áàéãóóëàõ ÷àäâàð ìàø ñàéí, êîìïüþòåð äýýð àæèëëàæ ÷àääàã áàéõûã ñóðãóóëèóä øààðääàã. Ñïîðò, äóó õºãæèì, áóæèã, òåàòð, óðàí çîõèîë, ÿðóó íàéðàã áîëîí áóñàä ñî¸ë ñïîðòûí àðãà õýìæýý ñîíèðõäîã, õîîë õèéõ äóðòàé õ¿ì¿¿ñèéã ñóðãóóëèóä àâàõäàà äóðòàé áàéäàã. Ãýõäýý þóíû ºìíº ñóðàëöàõ õ¿ñýë ýðìýëçýë, äàñàí çîõèöîõ ÷àäâàðàà õàðóóëñàí õ¿ì¿¿ñèéã ñóðãóóëèóä õàéäàã. Íýìýëò ìýäýýëýë àâàõûã õóñâýë ÀÍÓ-ûí ÝÑß-íû Îëîí Íèéòòýé Õàðèëöàõ Àëáàòàé 329-095 óòñààð õîëáîî áàðèíà óó.

Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õ¯ðýýëýíãèéí õýðýã毯ëäýã ñîëèëöîîíû õªòªëáªð¯¯ä Ôóëáðàéòûí Ñîëèëöîî ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí òýðã¿¿ëýõ îëîí óëñûí ñîëèëöîîíû ñàíàà÷èëãà áîëîõ Ôóëáðàéòûí õºòºëáºð íü áîëîâñðîë, ñî¸ëûí ñîëèëöîîãîîð äàìæóóëàí óëñ ¿íäýñòýí õîîðîíäûí îéëãîëöëûã íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîòîé. Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Òºðèéí äåïàðòàìåíòèéí Áîëîâñðîë, ñî¸ëûí òîâ÷îîíû ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýã Ôóëáðàéò õºòºëáºð íü äýëõèé äàÿàð áàêàëàâðûí äàðààõ øàòíû ñóðãàëòàíä õàìðàãäàõ, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèë õèéõ, èõ äýýä ñóðãóóëüä áàãøëàõ, áàãà äóíä ñóðãóóëüä áàãøëàõ îþóòàí, ýðäýìòýí, ìýðãýæèëòí¿¿äýä òýòãýëýã îëãîäîã. Äýëõèéí 2-ð äàéíû äàðàà 1946 îíä Êîíãðåññ äýëõèé äàÿàð õàðèëöàí îéëãîëöëûã äýìæèæ, ÀÍÓ àðä÷èëëûí ¿íýò ç¿éëä ¿íýí÷ áàéãààã íîòëîí õàðóóëàõ çîðèëãîîð Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã áóé áîëãîæýý. Òóñ õóóëü òîãòîîìæèéí ãîë èâýýí òýòãýã÷ Ñåíàò÷ Æ.Âèëëèàì Ôóëáðàéò òóñ õºòºëáºðèéã îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãàà áèé áîëãîõ òàëààð õèéæ áàéãàà íýã àëõàì ãýæ ¿çñýí ¿¿. Òºðèéí äåïàðòàìåíòèéí Áîëîâñðîë, ñî¸ëûí òîâ÷îî õºòºëáºðò òºñºâ, çàõèðãàà, áîëîâñîí õ¿÷íèé äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã áºãººä áóñàä óëñ îðíû çàñãèéí ãàçðóóäòàé áîëîâñðîëûí ñîëèëöîîíû òàëààð ãýðýý õýëýëöýýð áàéãóóëäàã. Ôóëáðàéòûí êîìèññ áàéõã¿é óëñ îðíóóäàä òóñ òîâ÷îî íü ÀÍÓ-ûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìäòàé õàìòðàí Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã çîõèîí áàéãóóëæ õýðýãæ¿¿ëäýã. Ãàäààäàä Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä õî¸ð óëñûí õîîðîíäîõ Ôóëáðàéòûí êîìèññ áîëîí ÀÍÓ-ûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìä äýì áîëäîã. ÀÍÓ áîëîí ãàäààä óëñûí çàñãèéí ãàçðóóäûí õîîðîíäîõ ãýðýý õýëýëöýýðèéí ¿ð ä¿íä Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ, õýðýãæ¿¿ëýõýä òóñàëæ, áîëîâñðîëûí ººð ñîëèëöîî ÿâóóëàõ çîðèëãîîð 50 ãàðóé èéì êîìèññ áàéãóóëàãäñàí. Òóñ õºòºëáºðèéã ñóðòàë÷ëàõ, ºðãºäºë ãàðãàã÷äûã á¿ðòãýõ, õóâààðèëàõ, òýòãýëýã àâàã÷èéã õÿíàõ çýðýã àæëûã ãóéöýòãýõýä çîðèóëæ æèë áóð ÎÓÁÕ áîëîí áóñàä õàìòðàí àæèëëàã÷ áàéãóóëëàãóóäàä çàõèðãààíû òóñëàìæ îëãîäîã. ÎÓÁÕ Òºðèéí äåïàðòìåíò, êîìèññ, ãàäààä äàõü ýë÷èí ñàéäûí ÿàìä, ÀÍÓ-ûí äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ Ôóëáðàéòûí òýòãýëýã øèíýýð


ÎÞÓÒÀÍ 2010

65

àâàã÷äûã ÀÍÓ áîëîí ãàäààäàä çîõèõ áîëîâñðîëûí õºòºëáºð¿¿äýä õóâààðèëæ, Ôóëáðàéò õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæîîð õàíãàíà.

ÎÓÁÕ áà Ôóëáðàéò ÀÍÓ-ûí îþóòíû õªòªëáªð Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õ¿ðýýëýí çàëóó àìºðèê÷óóäûã îëîí óëñûí ñóäàëãàà, øèíæèëãýý õèéõ áîëîìæîîð õàíãàäàã Ôóëáðàéò ÀÍÓ-ûí îþóòíû õºòºëáºðò õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé îþóòíóóäûí äóíä ¿íäýñíèé õýìæýýíèé øàëãàðóóëàëò çîõèîí áàéãóóëäàã. ÎÓÁÕ íü ÀÍÓ-ûí îþóòíû õºòºëáºð áîëîí æèë òóòìûí øàëãàðóóëàëòûã áóõ òàëààð çîõèîí áàéãóóëäàã. Òóõàéëáàë ºðãºäëèéí ìàòåðèàë áîëîâñðóóëàõ, ºðãºäºë ãàðãàã÷äûã á¿ðòãýõ, íýã æèëä 5000 ãàðóé ºðãºäºë õÿíàäàã àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàõààñ ýõëýýä õºòºëáºðèéã ñóðòàë÷ëàõ, òýòãýëãèéã çàõèðàí çàðöóóëàõ õóðòýë á¿õ ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëäàã.

ÀÍÓ-ûí îþóòíû õªòªëáªðèéí òýòãýëýã Ôóëáðàéò ÀÍÓ-ûí îþóòíû õºòºëáºð æèë á¿ð äýëõèéí 140 ãàðóé óëñ îðîíä ñóðàëöàõ, ñóäàëãàà õèéõ 1000 îð÷èì àìåðèê îþóòàíä òýòãýëýã îëãîäîã. Ôóëáðàéò õºòºëáºð íü èõ äýýä ñóðãóóëü äºíãºæ òºãñºã÷èä, ìàãèñòð, äîêòîðûí çýðýã ãîðèëîã÷èä, ìýðãýæèëòí¿¿ä, óðàí áóòýýë÷äýä ìýäëýã ÷àäâàðàà áàÿæóóëæ, ãàäààä óëñ îðîíä î÷èõ áîëîìæ ºãºõ çîðèëãîòîé. Òóñ õºòºëáºð íü îðîëöîã÷äîä ìýäëýã îþóí, ìýðãýæèë, óðàí áóòýýëèéí õóâüä ºñ÷ õºãæèõ áîëîìæ ºãºõèéí çýðýãöýý ìàíëàéëàõ ÷àäâàðàà õºãæ¿¿ëýõ ¿íýëæ áàðøãóé òóðøëàãà áîëíî. Òýòãýëýã õóðòýã÷èä íèéãìèéí óõààí, áèçíåñ, õàðèëöàà õîëáîî, óðëàã, ñàâ åðòåíöèéí óõààí, òåõíèê òåõíîëîãè, áîëîâñðîë çýðýã ÷èãëýëýý𠺺ðñäèéí çîõèîñîí õºòºëáºðººð ñóðàëöàæ, ñóäàëãàà õèéäýã. Èõýíõ òýòãýëãèéã õè÷ýýëèéí íýã æèëèéí òóðø ñóðàëöàõ, ñóäàëãàà õèéõýä çîðèóëæ îëãîäîã. Òýòãýëýã àâàõ òºñë¿¿ä íü èõ äýýä ñóðãóóëèéí êóðñèéí àæèë, áèå äààñàí íîìûí ñàíãèéí áóþó õýýðèéí ñóäàëãàà, õºãæìèéí áóþó óðëàãèéí ñóðãóóëüä ñóðàëöàõ, íèéãìèéí áóþó øèì åðòºíöèéí óõààíû òóñãàé òºñºë, ýñâýë ýäãýýðèéã õîñëóóëñàí òºñºë áàéæ áîëíî.

Ôóëáðàéò õªòªëáªðèéí çªâëªõ¯¯ä ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæóóäàä ñàéí äóðààð àæèëëàæ, äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãàä ýëñýí ñóðàëöàæ áàéãàà îþóòíóóäûí ºðãºäºë ãàðãàõ ÿâöàä òóñàëäàã Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéí 1700 çºâëºõèéí (ÔÕÇ) ñóëæýýã ÎÓÁÕ õÿíàæ óäèðääàã. Äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãàä ýëñýýãóé áàéãàà õ¿ì¿¿ñ ÷ ãýñýí Ôóëáðàéò ÀÍÓ-ûí îþóòíû õºòºëáºðò ºðãºäºë ãàðãàæ áîëíî. ªðãºäëèéí ìàòåðèàëûã ÎÓÁÕ-ãèéí á¿ñèéí òºâååñ øóóä àâ÷ áîëíî.

Òýòãýëýã õ¯ðòýã×äèéã ñîíãîí øàëãàðóóëàõ ÎÓÁÕ ñàéí äóðûí àæèëëàäàã òýðã¿¿ëýõ áàãø, óðëàãèéí ìýðãýæèëòí¿¿äýýñ áóðäñýí ¿íäýñíèé õÿíàõ êîìèññ (ÓÕÊ)-ûã õóðàëäóóëæ áóõ ºðãºäëèéã õÿíàäàã. ÓÕÊ íýð äýâøèã÷äèéã øàëãàðóóëàí òýäíèé òîäîðõîéëîëòûã õóëýýí àâàõ óëñûí Ôóëáðàéòûí êîìèññ, Ôóëáðàéòûí ñàí, ÀÍÓ-ûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàìä, ýðäýì øèíæèëãýý, áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóäàä èëãýýæ äàõèí õÿíóóëäàã. Ýäãýýð áàéãóóëëàãà íü òýòãýëýã õóðòýã÷äèéã õèëèéí ÷àíàäàä ñóðàëöàæ áàéõ õóãàöààíä õÿíàæ, òóñàëäàã. ÓÕÊ-ûí òîäîðõîéëîëò, ñàíõ¿¿æèëò, õèëèéí ÷àíàä äàõü àãåíòëàãóóäûí çºâøººðºë, õºòºëáºðèéí áóñàä øààðäëàãûã õàðãàëçàí óçñýíèé ¿íäñýí äýýð Æ.Âèëëèàì Ôóëáðàéòûí ãàäààä òýòãýëãèéí çºâëºë Ôóëáðàéòûí òýòãýëýã õ¿ðòýõ õ¿ì¿¿ñèéã ýöñèéí áàéäëààð ñîíãîí øàëãàðóóëäàã.


66

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

ÎÓÁÕ áà Ôóëáðàéò Ãàäààä Îþóòíû Õªòªëáªð ÎÓÁÕ ìåí æèë áóð áóñàä óëñ îðíîîñ Àìåðèêèéí ìàãèñòðûí õºòºëáºðò ýëñýí ñóðàëöàõ 1500 îð÷èì îþóòíûã àâ÷èðäàã Ôóëáðàéò ãàäààä îþóòíû õºòºëáºðèéí òîìîîõîí õýñãèéã çîõèîí áàéãóóëäàã. Çîõèöóóëàã÷ àãåíòëàãóóäòàé õàìòðàí ÎÓÁÕ ÀÍÓ-ä ñóðàëöàæ áàéãàà 3000 îð÷èì Ôóëáðàéòûí òýòãýëýãò îþóòíóóäûã ñóðãóóëüä õóâààðèëæ, òýòãýëãèéí õóãàöààíû òóðø òýäíèéã õÿíàæ çºâëºäºã. Àìåðèêèéí îëîí íèéòèéí äèïëîìàò õ¿÷èí ÷àðìàéëòûí íýã ãîë õýñýã áîëñîí Ôóëáðàéò ãàäààä îþóòíû õºòºëáºð íü óëñ îðíûõîî èðýýäóéä ¿¿ðýã ãóéöýòãýæ, íåëåå óçóóëýõ áóñàä îðíû èðãýäèéã ÀÍÓ-òàé õîëáîîòîé áîëãîõûã äýìæäýã. Ôóëáðàéòûí òýòãýëýã õóðòýã÷äèéí îëîíõ íü ýõ îðîíäîî ýðãýæ î÷îîä óäèðäàõ àëáàí òóøààë õàøèõ çàëóó ìýðãýæèëòíóóä áàéäàã. Õºãæèæ áóé îðíóóäààñ èðñýí ýäãýýð òýòãýëýã õóðòýã÷èä íü ýõ îðîíäîî èõ äýýä ñóðãóóëü, òºðèéí àëáàíä àæèëëàæ èíñòèòóöèéí áýõæèëòýä òîìîîõîí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã áèëýý. Áóñàä óëñ îðíîîñ èðñýí Ôóëáðàéòûí îþóòíóóä Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñàä ¿íäñýí ñóðãàëòàà ýõëýõýýñ ºìíº ÎÓÁÕ-ãèéí çîõèîí áàéãóóëæ, ÿâóóëäàã ÷èã áàðèìæàà ºãäºã õºòºëáºð áîëîí àíãëè õýëíèé ñóðãàëòàä õàìðàãäàæ áîëíî. Íýìýëò ñåìèíàð áà áóñàä àðãà õýìæýýã ×èêàãî, Äåíâåð, Õüþñòîí, ÑàíÔðàíöèñêî äàõü ÎÓÁÕ-ãèéí á¿ñèéí òºâ¿¿äòýé õàìòðàí æèëèéí òóðø çîõèîí áàéãóóëíà. ÎÓÁÕ-ãèéí áóñèéí òºâ¿¿äèéí àæèëòíóóä òýòãýëýã àâàã÷ ãàäààäûí èðãýäèéã Àìºðèêò áàéõ õóãàöààíû òóðø ýðäìèéí óäèðäëàãà, çºâëºì溺ð õàíãàæ, âèçàíû ñòàòóñ, òýòãýëãèéí ñóíãàëò, äààòãàë, íèñëýãèéí òèéç çàõèàëàõ çýðýã àñóóäëààð çºâëºëääºã.

ÎÓÁÕ áà Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õªòªëáªð ÎÓÁÕ-ãèéí íýã õýëòýñ áîëîõ Îëîí óëñûí ýðäýìòäèéí ñîëèëöîîíû çºâëºë (ÎÓÝÑÇ) ÀÍÓ áîëîí ãàäààäûí áàãø, ìýðãýæèëòíóóäýä çîðèóëñàí Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õºòºëáºðèéã çîõèîí áàéãóóëäàã. ÎÓÝÑÇ æèë áóð ÀÍÓ-ãààñ 800 áàãø, ìýðãýæèëòýí áóðòãýí àâ÷, 140 óëñ îðîíä óëàìæëàëò õºòºëáºðèéí äàãóó ëåêö óíøóóëàõààð áóþó ñóäàëãàà õèéëãýõýýð èëãýýäýã áºãººä ãàäààäûí 800 áàãø, ìýðãýæèëòíèéã ÀÍÓ-ä àâ÷èðäàã. ¯¿íèé çýðýãöýý òóñ áàéãóóëëàãà òóðøèëòûí ãóðâàí Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà: •• Øèíý çóóíû ýðäýìòíèé õºòºëáºð: äýëõèéí ºíöºã áóëàí áóðýýñ òýðã¿¿ëýõ 30 ýðäýìòýí, ïðîôåññîðûã Ôóëáðàéòûí òóãàí äîð öóãëóóëæ, ¿íäýñòýí äàìíàñàí òîìîîõîí ñýäâèéã ñóäëóóëàõ áóþó äýëõèéí õýìæýýíèé à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àñóóäàë äýýð õàìòðàí àæèëëóóëíà. •• Àõëàõ ìýðãýæèëòíèé õºòºëáºð: ñóðãàã÷ áàãø íàðûí ñóðãàëò ÿâóóëàõ, õè÷ýýëèéí õºòºëáºð, ñóðãàëòûí ìàòåðèàë áîëîâñðóóëæ, ¿íýëýõ, áóñàä èæèë òºñòýé òºñëèéã õýðýãæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð ãàäààä óëñ ðóó áîãèíî õóãàöààòàé (2-6 äîëîî õîíîã) ÿâàõ òýòãýëýã. •• Òºãñºã÷äèéí ñàíàà÷ëàãûí òýòãýëãèéí õºòºëáºð: ººðèéí áîëîí õóëýýí àâàã÷ áàéãóóëëàãóóäûã õîëáîñîí òºñºë õýðýãæ¿¿ëýõ õóó÷èí Ôóëáðàéò÷óóäàä òýòãýëýã ºãäºã. ¯¿íèé çýðýãöýý, ÎÓÝÑÇ íü äàðààõ õºòºëáºð¿¿äèéã õýðýãæ¿¿ëäýã: • Ôóëáðàéò îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí ìåíåæåðóóäèéí ñåìèíàð õºòºëáºð: ÀÍÓ-ûí ìåíåæåðóóäèéã Ãåðìàí, ßïîí, Ñîëîíãîñ ðóó 2-3 äîëîî õîíîãèéí çóíû ñåìèíàðò ÿâóóëæ, Ãåðìàíû ìåíåæåðóóäèéã ÀÍÓ-ä èæèë òºñòýé ñåìèíàðò îðîëöóóëäàã. • Ôóëáðàéò ãåðìàí ñóäëàëûí ñåìèíàð: ÀÍÓ-ûí ýðäýìòýä, ìýðãýæèëòíóóäèéã Ãåðìàíû îäîîãèéí íèéãýì, ñî¸ëûí ñýäýâòýé 3 äîëîî õîíîãèéí çóíû ñåìèíàðò îðîëöóóëàõààð èëãýýäýã. 300 îð÷èì ýðäýìòýí, ìýðãýæèëòýí ÎÓÝÑÇ-èéí äýã, ä¿ãíýõ êîìèññò öàëèí õºëñã¿é àæèëëàæ, Àìåðèêèéí


ÎÞÓÒÀÍ 2010

67

áîëîí ãàäààäûí ýðäýìòäèéí ºðãºäëèéã õÿíàíà. Êîìèññóóä æèëèéí òóðø ÎÓÝÑÇ äýýð öóãëàð÷ Ôóëáðàéòûí òýòãýëýã àâàõûã õóññýí õ¿ì¿¿ñèéã äóãíýæ, òîäîðõîéëíî. ÎÓÝÑÇ íü èõ äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæèä 2200 òºëººëºã÷òýé áºãººä ýäãýýð òºëººëºã÷ íü Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õºòºëáºðèéã ñóðòàë÷èëæ, áàãø, ìåíåæåð¿¿äèéã ºðãºäºë ãàðãàõàä íü òóñàëäàã.

ÎÓÁÕ áà Õàìôðèé òýòãýëãèéí õªòªëáªð Õþáåðò Õ. Õàìôðèé Òýòãýëãèéí õºòºëáºðèéí øóãàìààð Àôðèê, Àçè, Ëàòèí Àìºðèê, Êàðèáûí òýíãèñ, Îéðõè Äîðíîä, Åâðàçèéí òîäîðõîé óëñ îðíû àæèë ìýðãýæëèéíõýý çàì ìºðèéí äóíä ¿åä ÿâàà ìýðãýæèëòíóóäèéã íýã æèëèéí õóãàöààòàé ñóðãàëòàíä õàìðóóëàõ áóþó ìýðãýæëèéí äàäëàãà õèéëãýõýýð Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñàä àâ÷èðäàã. Òýòãýëãèéã òºðèéí çàõèðãàà, ýäèéí çàñãèéí õºãæèë,  áàéãàëü îð÷íû ìåíåæìåíò, áîëîâñðîë, ýðõ ç¿é, õóíèé ýðõ, íèéòèéí ýð¿¿ë ìýíä, õàðèëöàà/ñýòã¿¿ë ç¿é çýðýã ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòíóóäýä ºðñºë人íèé ¿íäñýí äýýð îëãîäîã. Õþáåðò Õ. Õàìôðèé Òýòãýëãèéí õºòºëáºðèéí øóãàìààð Àôðèê, Àçè, Ëàòèí Àìºðèê, Êàðèáûí òýíãèñ, Îéðõè Äîðíîä, Åâðàçèéí òîäîðõîé óëñ îðíû àæèë ìýðãýæëèéíõýý çàì ìºðèéí äóíä ¿åä ÿâàà ìýðãýæèëòí¿¿äèéã íýã æèëèéí õóãàöààòàé ñóðãàëòàíä õàìðóóëàõ áóþó ìýðãýæëèéí äàäëàãà õèéëãýõýýð Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñàä àâ÷èðäàã. Òýòãýëãèéã òºðèéí çàõèðãàà, ýäèéí çàñãèéí õºãæèë,  áàéãàëü îð÷íû ìåíåæìåíò, áîëîâñðîë, ýðõ ç¿é, õóíèé ýðõ, íèéòèéí ýð¿¿ë ìýíä, õàðèëöàà/ñýòã¿¿ë ç¿é çýðýã ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòí¿¿äýä ºðñºë人íèé ¿íäñýí äýýð îëãîäîã. Àíõ Õàìôðèé õºòºëáºðèéã 1978 îíä Ñåíàò÷ áîëîí Äýä åðåíõèéëåã÷ àãñàí Õþáåðò Õ. Õàìôðèéí äóðñãàë, ãàâüÿà ç¿òãýëèéã õóíäýòãýõ çîðèëãîîð ñàíàà÷èëñàí. 1978 îíîîñ õîéø 140 ãàðóé óëñ îðíû 3000 îð÷èì õóí òóñ õºòºëáºðò õàìðàãäñàí. 2002-2003 îíû õè÷ýýëèéí æèëä 140 ãàðóé òýòãýëýã îëãîâ.

ÎÓÁÕ: Ò¯íøëýëä õªðªí㪠îðóóëàõóé ÎÓÁÕ Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõäýý ãóéöýòãýäýã íýã ¿¿ðýã íü äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóä áîëîí õóâèéí õýâøëèéíõíèé äýìæëýãèéã àâ÷ õàäãàëàõàä îðøèíî. ¿¿íèé òóëä ÎÓÁÕ Ôóëáðàéò õºòºëáºð áîëîí îëîí ìÿíãàí èõ äýýä ñóðãóóëü, õóâèéí êîìïàíè, ñàí, îëîí óëñûí áàéãóóëëàãóóäûí õîîðîíä òîãòñîí ò¿íøëýëèéã òýòãýäýã. ÎÓÁÕ Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõäýý ãóéöýòãýäýã íýã ¿¿ðýã íü äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóä áîëîí õóâèéí õýâøëèéíõíèé äýìæëýãèéã àâ÷ õàäãàëàõàä îðøèíî. ¯¿íèé òóëä ÎÓÁÕ Ôóëáðàéò õºòºëáºð áîëîí îëîí ìÿíãàí èõ äýýä ñóðãóóëü, õóâèéí êîìïàíè, ñàí, îëîí óëñûí áàéãóóëëàãóóäûí õîîðîíä òîãòñîí ò¿íøëýëèéã òýòãýäýã. Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéí ºíäºð ÷àíàð íü ÀÍÓ áîëîí îëîí óëñûí äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóäûí çàðöóóëñàí öàã õóãàöàà, ýð÷ õ¿÷, äýìæëýãèéí øóóä òóñãàë þì. Ãàäààäàä ñóðàõ òàëààð çºâëºãºº ºãäºã çºâëºõ¿¿ä, ãàäààä îþóòíû çºâëºõ¿¿ä, áàãø íàðûí çºâëºõ¿¿ä, ýëñýëòèéí àæèëòíóóä Ôóëáðàéò÷óóäàä ñîëèëöîîíû õºòºëáºðèéíõ íü òóðø òóñàëæ äýìæäýã. ¯íäýñíèé õÿíàõ êîìèññ áîëîí ä¿ãíýõ êîìèññûí ãèøóóä ÀÍÓ-ûí Ôóëáðàéòàä ºðãºäºë ãàðãàã÷äûí ºðãºäºë, ñàíàëûã ä¿ãíýõýä ìýðãýæëèéí ¿éë÷èëãýýãýý õàíäèâûí áàéäëààð óçóóëíý. ÀÍÓ-ûí êîëëåæ, èõ äýýä ñóðãóóëèóä ýõíèé æèëýý ñóðàëöàæ, ñóäàëãàà õèéæ áàéãàà ãàäààäûí Ôóëáðàéò÷óóäàä 6 ñàÿ äîëëàðûí ñàíõ¿¿ãèéí òóñëàìæèéã ÎÓÁÕ-ãýýð äàìæóóëàí ñóðãàëòûí òºëáºðèéí òýòãýëýã, áóñàä ñàíõ¿¿ãèéí òóñëàìæèéí õýëáýðýýð îëãîäîã. Îëîí æèëèéí çýðýã îëãîõ ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí õ¿ì¿¿ñèéí òýòãýëãèéã ñóíãàõàä àíõíû òýòãýëãèéí ¿íèéí ä¿íãýýñ õýä äàõèí èëóó áîëäîã. Àìåðèêèéí äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóäûí ýíýõóó ºãººìºð ñýòãýëèéí à÷ààð Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéí øóãàìààð ñóðàëöàõ îþóòíû òîî ìàø èõ ºñ÷ áàéãàà áºãººä ýíý íü Ôóëáðàéòûí ñîëèëöîîíû ¿íý öýíèéã äýýä áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãóóä îéëãîñíûã õàðóóëæ áàéíà.


68

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Êîðïîðàöèóä áîëîí õóâèéí õýâøëèéí áóñàä áàéãóóëëàãóóä Ôóëáðàéò õºòºëáºðò èõýýõýí äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã. Ñèòèêîðï, Êîêà Êîëà, Òåêñàêî êýðýã êîìïàíèóä îëîí æèëèéí òóðø ÎÓÁÕ-òýé ò¿íøèëæ, Ôóëáðàéòûí íýð äýâøèã÷äýä íýìýëò òýòãýëýã îëãîæ èðñýí. ÀÍÓ áà îëîí óëñûí ñàíãóóä, òîäîðõîé á¿ñ íóòãèéí Ôóëáðàéò÷óóäàä òóñàëäàã ÎÓÁÕ-ãèéí ñàíãóóä íýìýëò ñàíõ¿¿æèëò õèéäýã. ÎÓÁÕ ãàäààäàä çàðäàë õóâààëöàõ íººö õºãæ¿¿ëñíýýð áàíê, ñàí, áèçíåñ, îðîí íóòãèéí õóäàëäààíû òàíõèìààñ îëîí ñàÿ äîëëàðûí ñàíõ¿¿æèëò àâñàí. ÀÍÓ-ûí Òºðèéí äåïàðòàìåíò Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéí çîðèëãûã äýìæñýí èéì õóâèéí õàíäèâûã õºõèóëýí äýìæäýã.

Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýã÷: Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Òºðèéí Äåïàðòàìåíòèéí Áîëîâñðîë, ñî¸ëûí òîâ÷îî 301 Fourth St., NW Washington, DC 20547

Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýã÷èä: Ôóëáðàéò îþóòíû õºòºëáºð Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õ¿ðýýëýí 809 United Nations Plaza New York, NY 10017 212-883-8200 Âýá: www.iie.org/fulbright

Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õºòºëáºð Îëîí óëñûí ýðäýìòýí ñîëèëöîîíû çºâëºë (ÎÓÝÑÇ) 3007 Tilden St., NW Suite 5L Washington, DC 20008-3009 202-686-4000 Âýá: www.cies.org

Õþáåðò Õ. Õàìôðèé òýòãýëãèéí õºòºëáºð Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õ¿ðýýëýí 1400 K St., NW Suite 650 Washington, DC 20005 202-326-7701 Âýá: www.iie.org/programs/hhh

Õþáåðò Õàìôðèéí Òýòãýëýãò õªòªëáªð Õàìôðèéí òýòãýëýã íü 1 æèëèéí äóíäàæ íàñàíûõàíä çîðèóëñàí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ õºòºëáºð þì. Óã õºòºëáºðººð 1 æèë ÀÍÓ-ûí àëü íýã ñóðãóóëüä äàðààõ ÷èãëýëóóäýýð ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ áîëîìæòîé: Òºðèéí Çàõèðãàà Óäèðäëàãà, Ýäèéí Çàñãèéí Õºãæèë, Áàíê Ñàíõ¿¿, Áîëîâñîí Õ¿÷èí, Áàéãàëèéí ͺºöèéí Ìåíåæìåíò, Áóñèéí áîëîí Õîòûí Õºãæèë, Òåõíîëîãèéí Áîäëîãî, Õóí Íàéìààëàõ Àñóóäàë, Áîëîâñðîëûí Õºãæèë, Çýâñýã Óë Äýëãýð¿¿ëýõ Àñóóäàë, Õóóëü / Èðãýíèé Íèéãýì/ Õóíèé Ýðõ áîëîí Àðä÷èëëûí Õºãæèë, Õàðèëöàà Õîëáîî áà Ñýòãýë Ç¿é.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

69

Òàâèãäàõ øààðäëàãóóä:  • Ìîíãîëûí èðãýí áàéõ áîëîí Ìîíãîëä îðøèí ñóóæ áàéõ  • Áàêàëàâðûí äèïëîìòîé  • 5 æèëèéí òàñðàëòã¿é àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé áàéõ  • Óäèðäàõ àâüÿàñ ÷àäâàð áîëîí òºðèéí áîëîí îëîí íèéòèéí áàéãóëëàãàä àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé áàéõ  • Àíãëè õýëòýé îðîíä ñóðàëöñàíààñ õîéø 5ààñ äîîøã¿é æèë áîëñîí áàéõ  • ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöàõàä õàíãàõóéö àíãëè õýëíèé çîõèõ òºâøíèé ìýäëýãòýé áàéõ TOEFL – èéí îíîî 525 äýýø) Òóñ õºòºëáºð íü Ôóëáðàéòûí õºòºëáºðòýé öóã çàðëàãääàã áºãººä äýëãýðýíãóé ìýäýýëëèéã ìåí www.iie.org õóóäàñíààñ àâàõ áîëîìæòîé. 

Õºòºëáºðèéí òóõàé Õþáåðò Õ. Õàìôðèé Òýòãýëãèéí õºòºëáºðèéí øóãàìààð Àôðèê, Àçè, Ëàòèí Àìºðèê, Êàðèáûí òýíãèñ, Îéðõè Äîðíîä, Åâðàçèéí òîäîðõîé óëñ îðíû àæèë ìýðãýæëèéíõýý çàì ìºðèéí äóíä ¿åä ÿâàà ìýðãýæèëòíóóäèéã íýã æèëèéí õóãàöààòàé ñóðãàëòàíä õàìðóóëàõ áóþó ìýðãýæëèéí äàäëàãà õèéëãýõýýð Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñàä àâ÷èðäàã. Àíõ Õàìôðèé õºòºëáºðèéã 1978 îíä Ñåíàò÷ áîëîí Äýä åðåíõèéëåã÷ àãñàí Õþáåðò Õ. Õàìôðèéí äóðñãàë, ãàâüÿà ç¿òãýëèéã õóíäýòãýõ çîðèëãîîð ñàíàà÷èëñàí. Õºòºëáºðò îðîëöîãñäûã òóõàéí óëñäàà òºðèéí áóþó õóâèéí õýâøèëä ìàíëàéëàõ èðýýä¿é, íèéòèéí òºëºº çóòãýõ ýðìýëçýë çýðýã äýýð ¿íäýñëýí ñîíãîäîã. Òóñ õºòºëáºð íü äýëõèé äàÿàð ìýäëýã ñîëèëöîõ, õàðèëöàí îéëãîëöîõ ¿éë ÿâöûã äýìæèæ, Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí èðãýä áîëîí áóñàä îðíû ìýðãýæèë íýãòíóóäèéí õîîðîíä óäààí óðãýëæëýõ áóòýýë÷ ò¿íøëýë, õàðèëöààã áèé áîëãîõ ¿íäýñ ñóóðèéã òàâüäàã. Òýòãýëãèéã äàðààõ ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòí¿¿äýä ºðñºë人íèé ¿íäñýí äýýð îëãîäîã: • Áàéãàëèéí íººö, áàéãàëü îð÷íû ìåíåæìåíò • Òºðèéí áîäëîãûí øèíæèëãýý, òºðèéí çàõèðãàà • Ýäèéí çàñãèéí õºãæèë • պ人 àæ àõóéí õºãæèë/ õºäºº àæ àõóéí ýäèéí çàñàã • Ñàíõ¿¿, áàíê • Õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíò • Õîò, áóñèéí òºëºâëºëò • Íèéòèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áîäëîãî, ìåíåæìåíò • Òåõíîëîãèéí áîäëîãî, ìåíåæìåíò • Áîëîâñðîëûí òºëºâëºëò • Ýðõ ç¿é, èðãýíèé íèéãýì, õóíèé ýðõ, àðä÷èëñàí õºãæèë • Õàðèëöàà õîëáîî/ñýòã¿¿ë ç¿é • Õàð òàìõèíû ýì÷èëãýý, óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý, ñóðãàëò Òýòãýëãèéí õóãàöààíä Õàìôðèé õºòºëáºðò îðîëöîãñîä ìàãèñòðûí ò¿âøíèé êóðñèéí àæëûã ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààòàé õîñëóóëñàí õºòºëáºðò îðîëöäîã. Òóñ õºòºëáºð íü áîëîâñðîëûí çýðýã


70

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

îëãîäîãã¿é áîëîâ÷ îðîëöîã÷ áóðèéí ñîíèðõëûí äàãóó õîñîëñîí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ çàìààð òýäíèé ìýðãýæëèéí ìýäëýã ÷àäâàðûã áàÿæóóëäàã. Õºòºëáºðèéí ýöýñò îðîëöîã÷èä ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçàð áîëîí õóëýýí àâàã÷ èõ äýýä ñóðãóóëèàñ òóñãàé ãýð÷èëãýý àâäàã. Õàìôðèé õºòºëáºðò îðîëöîãñäûã íàðèéí øàëãóóðààð ñîíãîñîí ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëèóäàä õýñýã õýñãýýð íü õóâààðèëäàã. Èõ äýýä ñóðãóóëü áóðò Õàìôðèé õºòºëáºðèéí çîõèöóóëàã÷ áîëîí çºâëºõ¿¿ä àæèëëàæ, îðîëöîã÷äîä ýðäýì øèíæèëãýý, çàõèðãààíû äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ, îðîëöîã÷ áóðò ìàãèñòðûí ò¿âøíèé êóðñèéí àæèë, ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààíû òóñãàé õºòºëáºð áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõýä íü òóñàëäàã.  Îðîëöîã÷èä æèëèéí òóðø ÀÍÓ-ûí õîëáîîíû áîëîí ìóæ, îðîí íóòãèéí çàñãèéí ãàçàð, ¿íäýñòýí äàìíàñàí áàéãóóëëàãà, õóâèéí õýâøëèéí óäèðäàõ õ¿ì¿¿ñòýé õàðèëöàõ áîëîìæ ºãºõ óóëçàëò ñåìèíàð, õóðàëä îðîëöîíî. Ýäãýýð õóðàë óóëçàëòûí ¿åýð îðîëöîã÷äûí ñàëáàð ÷èãëýëèéí àñóóäëûã õýëýëöýõ áîëîìæ ãàðíà. Õàìôðèé Òýòãýëãèéã õè÷ýýëèéí íýã æèëèéí õóãàöààòàé îëãîõ áºãººä øààðäëàãàòàé áîë ¿íäñýí õºòºëáºðººñºº ºìíº àíãëè õýëíèé áýëòãýëä õàìðàãäàíà.

Îðîëöîã÷ Èõ Äýýä Ñóðãóóëèóä Õºòºëáºðò îðîëöîã÷äûã ìýðãýæëèéí ÷èãëýëýýð á¿ëýã á¿ëãýýð íü õóëýýí àâàõ èõ äýýä ñóðãóóëèóäûã ºðñºëä¿¿ëýí ñîíãîäîã. 2005-2006 îíä õóëýýí àâàõ èõ äýýä ñóðãóóëèóä: • Àìåðèêèéí Èõ ñóðãóóëü, Âàøèíãòîíû Õóóëü ç¿éí Êîëëåæ • Áîñòîí Èõ Ñóðãóóëü • Êàëèôîðíèéí Èõ Ñóðãóóëü, Äýâèñ • Êîðíåëë Èõ Ñóðãóóëü • Ýìîðè Èõ Ñóðãóóëü • Æîí Õîïêèíñ Èõ Ñóðãóóëü • Ìýðèëýíäèéí Èõ ñóðãóóëü, Êîëëåæ Ïàðê • Ìàññà÷óñåòñèéí Òåõíîëîãèéí Äýýä Ñóðãóóëü • Ìè÷èãàí ìóæèéí Èõ Ñóðãóóëü • Ìèííåñîòàãèéí Èõ ñóðãóóëü, Òâèí Ñèòèéç • Õîéä Êàðîëèíàãèéí Èõ Ñóðãóóëü, ×àïåë Õèëë • Ïåíñèëâàíèà ìóæèéí Èõ Ñóðãóóëü • Íüþ-Æåðñè ìóæèéí Èõ Ñóðãóóëü, Ðàòæåðñ • Òþëýéí Èõ Ñóðãóóëü • Âàøèíãòîíû Èõ Ñóðãóóëü, Ñèýòë

ªðãºäºë ãàðãàõ /õÿíàõ æóðàì/ ñàíõ¿¿ãèéí àñóóäàë Õºòºëáºðò õàìðàãäàõûã õ¿ññýí õ¿ì¿¿ñ ýõ îðîíäîî Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Ýë÷èí ñàéäûí ÿàì áóþó Ôóëáðàéòûí êîìèññò ºðãºäºë ãàðãàõ ¸ñòîé. Òóõàéí óëñàä ñîíãîí øàëãàðóóëñíû äàðàà Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñàä áèå äààñàí êîìèññóóä ºðãºäºë ãàðãàã÷äûã ýöñèéí áàéäëààð øàëãàðóóëæ íýð äýâø¿¿ëäýã. Ýäãýýð êîìèññ íü íýð äýâøèã÷äèéã òîäîðõîéëæ Æ.Âèëëèàì Ôóëáðàéò ãàäààä òýòãýëãèéí çºâëºëä ºðãºí ìýä¿¿ëäýã. Íàéì, åñäóãýýð ñàðààñ ýõëýõ õºòºëáºðò õàìðàãäàõ õ¿ì¿¿ñèéã æèë áóðèéí äºðºâä¿ãýýð ñàð ãýõýä çàðëàäàã.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

71

Õàìôðèé Òýòãýëãèéí õºòºëáºðò õàìðàãäàõûí òóëä ºðãºäºë ãàðãàã÷ äàðààõ øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé: • Èõ äýýä ñóðãóóëü òºãññºí áàéõ • ªðãºäºë ãàðãàõààñàà ºìíº òàâàí æèë ìýðãýæëýýðýý ýõ îðîíäîî àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé áàéõ • Ìàíëàéëàõ ÷àäâàðàà õàðóóëñàí, òºðèéí àëáàíä àæèëëàñàí áàéõ • Àíãëè õýëèéã ÷ºëººòýé ýçýìøñýí áàéõ Õàìôðèé Òýòãýëýãò äàðààõ çàðäàë áàãòàíà: • Çàìûí çàðäàë • Ñóðãàëòûí òºëáºð /õóðààìæ • Îñëûí áîëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë • Ñàð áóðèéí òýòãýëýã • Ñóðãàëòûí ìàòåðèàë • Ìýðãýæëèéí ¿éë àæèëëàãààíû çàðäàë. Õàìôðèé Õºòºëáºð äàãàëäàí ÿâàà òýæýýëãýã÷ íàðò ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýããóé.

Õàìôðèé Õªòªëáªðèéí Òóõàé Õàìôðèé Õºòºëáºð íü Ôóëáðàéòûí ñîëèëöîîíû ¿éë àæèëëàãààíû íýã õýñýã þì. Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Êîíãðåññ Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Òºðèéí äåïàðòàìåíòèéí Áîëîâñðîë, ñî¸ëûí òîâ÷îîãîîð äàìæóóëàí òóñ õºòºëáºðèéí ¿íäñýí ñàíõ¿¿æèëòèéã õèéäýã. Õàìòðàí ñàíõ¿¿æ¿¿ëýã÷èä íü çàñãèéí ãàçðûí áóñàä àãåíòëàã, ¿íäýñòýí äàìíàñàí áàéãóóëëàãà, õàíäèâëàã÷ õóâü õ¿ì¿¿ñ áàéäàã. Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéí áîëîâñðîëûí ñîëèëöîîã õÿíàõ, óäèðäàõ ¿¿ðýãòýé Åðºíõèéëºã÷èéí òîìèëäîã Æ.Âèëëèàì Ôóëáðàéò ãàäààä òýòãýëãèéí çºâëºë Õàìôðèé õºòºëáºðò îðîëöîãñäûã ýöñèéí áàéäëààð ñîíãîí øàëãàðóóëàõ ¿¿ðýãòýé. 1978 îíîîñ õîéø 140 ãàðóé óëñ îðíû 3300 îð÷èì õóí òóñ õºòºëáºðò õàìðàãäñàí. 2005-2006 îíû õè÷ýýëèéí æèëä 165 òýòãýëýã îëãîâ. Õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýã÷èä Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Òºðèéí Äåïàðòàìåíòèéí Áîëîâñðîë, Ñî¸ëûí Òîâ÷îî íü ÀÍÓ-ûí Çàñãèéí ãàçðûí îëîí óëñûí ñî¸ë, áîëîâñðîëûí ñîëèëöîîíû îëîí õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëäýã. Òóñ òîâ÷îî íü “Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí èðãýä áîëîí áóñàä óëñ îðíû èðãýäèéí õîîðîíäîõ õàðèëöàí îéëãîëöëûã íýìýãä¿¿ëýõ. .” çîðèëãîòîé Ôóëáðàéò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëäýã. Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õ¿ðýýëýí (ÎÓÁÕ) íü äýýä áîëîâñðîë, ìýðãýæëèéí ñîëèëöîîíû ÷èãëýëýýð òýðãóóëýã÷ àøãèéí áóñ áàéãóóëëàãà þì. 1919 îíä ýíõ òàéâàí, õàðèëöàí îéëãîëöëûã äýìæèõ çîðèëãîòîé áàéãóóëàãäñàí òóñ õ¿ðýýëýí íü Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñ áîëîí äýëõèé äàÿàð îëîí ñàëáàðòàé áºãººä òºâ íü Íüþ-Éîðê õîòîä áàéðëàäàã. ÎÓÁÕ Òºðèéí äåïàðòàìåíòàä Ôóëáðàéò îþóòíû õºòºëáºð, Ôóëáðàéò ýðäýìòíèé õºòºëáºð, Õàìôðèé òýòãýëãèéí õºòºëáºð, Îëîí óëñûí çî÷äûí õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä íü òóñàëäàã. Ò¿¿í÷ëýí ÎÓÁÕ íü ÀÍÓ-ûí ñàí, êîðïîðàöè, îëîí óëñûí àãåíòëàã, áóñàä àãåíòëàã áîëîí áóñàä óëñ îðíû çàñãèéí ãàçðûí ñîëèëöîîíû õºòºëáºð¿¿äèéã õàðèóöàí õýðýãæ¿¿ëäýã.


72

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Íýìýëò Ìýäýýëýë àâúÿ ãýâýë:

Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí ãàäíà áàéãàà áîë äàðààõ õàÿãààð õàíäàíà óó: Hubert H. Humphrey Fellowship Program Institute of International Education 1400 K Street, N.W., Suite 650 Washington, D.C. 20005 Óòàñ: (202)-326-7701 Ôàêñ: (202)-326-7702 Èíòºðíåò: www.iie.org/pgms/hhh

Õþáåðò Õ.Õàìôðèé Òýòãýëãèéí Õåòºëáºð Ãîë ñàíõ¿¿æ¿¿ëýã÷ Àìåðèêèéí Íýãäñýí Óëñûí Òºðèéí Äåïàðòàìåíò Õýðýãæ¿¿ëýã÷ Îëîí Óëñûí Áîëîâñðîëûí Õ¿ðýýëýí 1400 K Street, N.W., Suite 650 Washington, D.C. 20005 Óòàñ: (202)-326-7701 Ôàêñ: (202)-326-7702 Èíòºðíåò: www.iie.org/pgms/hhh Áàíê áîëîí àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãóóä, äîòîîäûí ñàí, ñî¸ëûí áàéãóóëëàãóóäààñ îëãîäîã òýòãýëýãò õºòºëáºð, áîëîâñðîë ñî¸ëûí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä

Õ¯íèé íªªöèéã õªã毯ëýõ òýòãýëýãò õªòªëáªð / Japanese Grant Aid for Human Resource Development Scholar Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð íü ßïîí óëñûí çàñãèéí ãàçðûí òóñëàìæààð “Õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëýõ òýòãýëýãò õºòºëáºð (JDS)-èéã 2001 îíîîñ õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. Óã õºòºëáºðèéí çîðèëãî íü Ìîíãîë Óëñûí íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí çîðèëòóóäûã øèéäâýðëýõýä òºëºâëºãººíèé áîëîâñðóóëàëò, õýðýãæèëòýíä óëñ îðíîî 21-ð çóóíä óäèðäàí æîëîîäîæ ÷àäàõóéö èòãýë íàéäâàðòàé, øèëäýã, çàëóó òºðèéí àëáàí õààã÷èéã áýëòãýõýä îðøèíî. ̺í ò¿¿í÷ëýí ãàäààä îþóòíóóä ßïîí îðíûã ñàéòàð îéëãîæ, õî¸ð îðíû íàéðàìäàëò õàðèëöààíû ¿íäñèéã õºãæ¿¿ëæ, áýõæ¿¿ëíý ãýäýãò èòãýë íàéäâàð òàâüæ áàéíà. Óã õºòºëáºðººð ßïîí óëñûí ìàãèñòðàíòóðò ñóðàëöàõ áîëñîí îþóòíóóä ìýðãýæëèéí ìýäëýã îëæ àâàõûí çýðýãöýý ñóäàëãàà õèéí ò¿¿ãýýðýý äàìæóóëàí õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöàà õîëáîîã òîãòîîæ, ººðèéí îðîíä òóëãàðààä áóé íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä õîëáîãäîõ àñóóäëóóäûã øèéäâýðëýõèéã õ¿ñ÷ áàéíà. Òóñ õºòºëáºð íü ºíãºðñºí æèëýýñ ýõëýí JDS äýä õºòºëáºðò íèéöñýí áàéãóóëëàãóóäààñ (çºâõºí òºðèéí áàéãóóëëàãóóä) ýëñýëò àâàõ áîëñîí áºãººä óã òºñºëä äàðààõ áàéãóóëëàãóóä õàìðàãäàõ áîëíî. Á¿ðòãýëä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷ íü õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà òºðèéí çàõèðãààíû óäèðäëàãûí ãàçàð ýñâýë õ¿íèé íººöèéí àëáàíû õàðèóöàã÷òàé õîëáîãäîæ áîëîõ áà ò¿¿í÷ëýí JICE/JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàðòàé õîëáîãäîí 10-ð ñàðûí 1-íèé ºäðèéã õ¿ðòýë õàðüÿà áàéãóóëëàãààðàà äàìæóóëàí JICE/JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð á¿ðòãýëèéí ìàòåðèàëûã èð¿¿ëíý ¿¿.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

73

Ýíý æèë àíãëè õýëýýð íèéò 18 òýòãýëýãò îþóòíûã òýòãýëýãýýð ñóðàëöóóëàõ áà òýíöýã÷ íü 2010 îíû çóíààñ ßïîíä ìàãèñòðàíòóðûí îþóòàí áîëæ ßïîí óëñàä ñóäàëãààíû àæëàà ýõëýõ áîëíî.

1. JDS ÕªÒªËÁªÐÈÉÍ ÎÍÖËÎà JDS õºòºëáºð íü èõ äýýä ñóðãóóëèéí ñóðãàëòûí òºëáºð áîëîí áóñàä øààðäëàãàòàé ñóðãàëòûí õóðààìæ, ñàð á¿ðèéí áàéð / àìüæèðãààíû çàðäàë, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë, õî¸ð òàëûí îíãîöíû çàðäàë, áóñàä òýòãýìæ (ßïîíä àíõ î÷èõîä îëãîõ òýòãýìæ, ñóðãàëòûí ìàòåðèàë õóäàëäàí àâàõ òýòãýìæ ãýõ ìýò) îëãîãääîã. ̺í îþóòíóóä ßïîí óëñàä ñóðàëöàæ áàéõ õóãàöààíä ñóðãàëò áîëîí àìüæèðãààíû òàë äýýð òóëãàìëàìäàæ áóé àñóóäëûíõàà òàëààð òîãòìîë çºâºë㺺 àâàõ áîëîìæòîé. ̺í øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí òîõèîëäîëä Ìîíãîë õýë äýýð çºâëºãºº ºãºõ ãýõ ìýòýýð ãàäààä îþóòíóóäûã äýìæèõ á¿õèé ë òàëûí òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëäýã.

2. ÝËÑÝËÒÝÍÄ ÒÀÂÈÃÄÀÕ ØÀÀÐÄËÀÃÀ (1) Èðãýíøèë: Ìîíãîë óëñûí èðãýí áàéõ. (2) Íàñ: 2009 îíû 4-ð ñàðûí 1-íû áàéäëààð 22-îîñ äýýø, 40-ººñ äîîø íàñòàé áàéõ. (1970 îíû 4-ð ñàðûí 2-íîîñ 1988 îíû 4-ð ñàðûí 1-íû ºìíº òºðñºí áàéõ) (3) Áîëîâñðîëûí òºâøèí: Áàêëàâðûí çýðýãòýé áàéõ. (Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð áîëîí áóñàä îðíû çàñãèéí ãàçðààñ àëáàí ¸ñîîð ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí ñóðãóóëü áàéõ) (4 Àæëûí òóðøëàãà: ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà áîëîõ 2009 îíû 10-ð ñàðûí 1-íèé áàéäëààð õîëáîãäîõ ñàëáàðòàà áàêëàâðûí çýðýã ãîðèëñîíîîñ õîéø 2-îîñ äýýø æèë àæèëëàñàí áàéõ. (Èõ ñóðãóóëü òºãñºõººñ ºìíºõ àæèëëàñàí õóãàöàà áîëîí ò¿ð õóãàöààíû àæèë, àæëààñ ÷ºëººòýé áàéõ õóãàöàà çýðãèéã õàìðàõã¿é) Äîîðõ 3-ò çààñàí÷ëàí ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûí æèíõýíý òºðèéí àëáàí õààã÷ áàéíà. (5) Õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèí: TOEFL-PBT 550 îð÷èì áàéõ. (6) Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë: Áèå, ñýòãýë ýð¿¿ë áàéõ. (7) Äàðààõ õ¿ì¿¿ñ ýëñýëòýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é: a. Îäîîãèéí áàéäëààð ßïîíû çàñãèéí ãàçðûí (Áîëîâñðîëûí ÿàì) òýòãýëýã, áóñàä ãàäààä îðíû çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã, õóâèéí ñåêòîðûí òýòãýëãèéã àâ÷ áàéãàà (ìºí òýòãýëýã àâàõ òºëºâëºãººòýé áàéãàà) õ¿í. b. Óðüä ºìíº íü ýðäìèéí çýðýã ãîðèëîõûí òóëä Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð, ßïîí óëñ áîëîí áóñàä ãàäààä îðíû òýòãýëýãýýð ìàãèñòðàíòóðò ñóðàëöñàí õ¿í. c.

JDS òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãóóäàä õàðüÿàëàãääàãã¿é õ¿í.

d. Õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà æèíõýíý òºðèéí àëáàí õààã÷ áèø áîë ýëñýëòýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é. e. Îäîîãèéí áàéäëààð öýðãèéí àëáà õààæ áàéãàà õ¿í. Àëü ýñâýë öýðãèéí õàðüÿàëàëòàé õ¿í. (8) Áóñàä: Ãàäààä îþóòàí íü ßïîíä ñóðàëöàæ òºãñººä ñóð÷ ìýäñýí ìýäëýã, óð ÷àäâàðàà àøèãëàí ýõ îðíûõîî õºãæèë öýöýãëýëòýíä õóâü íýìðýý îðóóëàõ ¿¿ðýãòýé áºãººä Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàñàí òàíãàðãèéí áè÷èãò ãàðûí ¿ñýã çóðàõ øààðäëàãàòàé.


74

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

3. JDS ÕªÒªËÁªÐÈÉÍ Õ¯ÐÝÝ Äàðààõ á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã òóñ á¿ðýýð øèéäâýðëýõ àñóóäàë áîëîí ò¿¿íòýé íÿãò óÿëäàà õîëáîî á¿õèé áàéãóóëëàãóóäûã òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãààð ñîíãîñîí áàéãàà áºãººä ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãààñ íýð äýâøèãäýí, çºâõºí õàìààðàãäàõ äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýãò á¿ðòã¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ̺í òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûí äîîä áàéãóóëëàãààñ ºðãºäºë ãàðãàõ áîëîìæòîé áà äýýä áàéãóóëëàãààðàà äàìæóóëàí ºðãºä뺺 ºãíº. Òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûã Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð áîëîí ßïîí óëñûí çàñãèéí ãàçðûí òºëººë뺺ñ á¿ðäýõ Óäèðäàõ çºâëºëèéí õóðëààð õýëýëöýí øèéäâýðëýñýí áºãººä öààøèä 3 æèë ººð÷ëºõ òºëºâëºãººã¿é áîëíî. Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 1-1-Õóóëèéí òîãòîëöîîã ñàéæðóóëàõ, Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Êþ¿øþ¿ãèéí èõ ñóðãóóëü Õóóëü ç¿é, äîòîîä õýðãèéí ÿàì, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Äýýä ø¿¿õ, Åðºíõèé ïðîêóðîðûí ãàçàð, ¯íäñýí õóóëèéí öýö, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî, Óëñûí èõ õóðëûí òàìãûí ãàçàð, Ñàíõ¿¿ãèéí çîõèöóóëàõ õîðîî, Øóäàðãà ºðñºë人í, õýðýãëýã÷èéí òºëºº ãàçàð, Ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí åðºíõèé ãàçàð, Îþóíû ºì÷èéí ãàçàð, Àâëèãàòàé òýìöýõ ãàçàð Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 1-2-Ñàíõ¿¿, ýäèéí çàñãèéí ìåíåæìýíò, Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Õèòîö¿áàøèãèéí èõ ñóðãóóëü Ñàíãèéí ÿàì, Ñàíõ¿¿ãèéí çîõèöóóëàõ õîðîî, Ìîíãîë áàíê, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, ¯íäýñíèé õºãæèë, øèíýòãýëèéí õîðîî, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî, Øóäàðãà ºðñºë人í, õýðýãëýã÷èéí òºëºº ãàçàð, Ñòàíäàð÷ëàë, õýìæèëç¿éí ãàçàð, ¯íäýñíèé õºãæëèéí õ¿ðýýëýí

Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 1-3 ¯éëäâýðëýëèéí ìåíåæìåíò, òºðèéí áîäëîãî çîõèöóóëàëò,Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Îëîí óëñûí èõ ñóðãóóëü Ñàíãèéí ÿàì, Çàñãèéí ãàçðûí õýðýã ýðõëýõ ãàçàð, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Ìîíãîë áàíê, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, ¯íäýñíèé õºãæèë, øèíýòãýëèéí õîðîî, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî

Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 2-Ñóóðü áîëîâñðîë, àæëûí äàäëàãà,Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Îñàêàãèéí èõ ñóðãóóëü Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì, Ìîíãîë óëñûí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí Õîâä èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí Äîðíîä äýýä ñóðãóóëü Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 2 Áàéãàëü îð÷íû õàìãààëàëò, Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Ö¿ê¿áàãèéí èõ ñóðãóóëü Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Öºìèéí ýíåðãèéí ãàçàð, Ñòàíäàð÷ëàë, õýìæèëç¿éí ãàçàð, Ìîíãîë óëñûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, Áèîëîãèéí õ¿ðýýëýí, Áîòàíèêèéí õ¿ðýýëýí, Ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 3 Õîòûí õ¿ðýýëýí áóé îð÷íûã ñàéæðóóëàõ, Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Òî¸îãèéí èõ ñóðãóóëü Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Íèéñëýëèéí òàìãûí ãàçàð, Áîòàíèêèéí õ¿ðýýëýí, Ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí


75

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã 3 Õºãæëèéí èíæåíýð÷ëýë/ICT, Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Òîê¸îãèéí òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü (Õºãæëèéí èíæåíýð÷ëýë) Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Íèéñëýëèéí òàìãûí ãàçàð, Ìîíãîë óëñûí øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü (ICT) Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Ìýäýýëýë, øóóäàí, õàðèëöàà õîëáîî, òåõíîëîãèéí ãàçàð, Õàðèëöàà õîëáîîíû çîõèöóóëàõ ãàçàð, Ìîíãîë áàíê -

Ãîðèëîõ ýðäìèéí çýðýã: Ìàãèñòð (2 æèë)

-

Ñóðàëöàõ õýë: Àíãëè õýë

-

ßïîí ðóó ÿâàõ õóãàöàà: 2010 îíû çóí

4. Á¯ðòãýë (1) “Ýëñýã÷äýä çîðèóëñàí óäèðäàìæ”-èéã äàðààõ ãàçðààñ àâíà óó. a.

Õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà òºðèéí çàõèðãààíû óäèðäëàãûí ãàçàð, õ¿íèé íººöèéí àëáà

b.

JICE – JDS õºòºëáºðèéí âýáñàéò: http://sv2.jice.org/jds/ àâàõ áîëîìæòîé.

c.

JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð

*ýëñýëòèéí ìàòåðèàëûã òàòàæ

(2) Ýëñýëòèéí ìàòåðèàë äýýð øààðäëàãàòàé õýñãèéã áºãëºí, áóñàä øààðäëàãàòàé áè÷èã áàðèìòûã á¿ðä¿¿ëýí õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà õàðèóöàæ áóé àëáààð äàìæóóëàí JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð èð¿¿ëíý ¿¿.

5. Á¯ðòãýëèéí òàëààðõ ëàâëàãàà àâàõ õàßã: JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð Õàÿã: Áîëîð Áèçíåñ òºâ 206, Òºâ Ø/Õ 917, Óëààíáààòàð 13 (Áîëîð Áèçíåñ òºâ íü Áàÿíãîë çî÷èä áóóäëûí áàðóóí õîéä òàëä áàéðëàäàã) Àæëûí öàã: Äàâàà - Áààñàí, 9:30-12:30, 14:00-18:00 Óòàñ: 55150415, 55150416


76

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà, òªðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä

ÀÍÓ-ÛÍ ÈÕ ÄÝÝÄ ÑÓÐÃÓÓËÜ, ÊÎËËÅÆÈÄ ÑÓÐÀËÖÀÕ ÒÝÒÃÝËÝÃÒ ÕªÒªËÁªÐ USAP –2010 Áîëîâñðîëûí Ǻâëºãºº Ìýäýýëëèéí Òºâ /ÁÇÌÒ ÒÁÁ/ íü äóíä ñóðãóóëèéí 10-ð àíãèä îíöñàéí ä¿íòýé ñóðàëöàæ áóé, àíãëè õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé, îðëîãî áàãàòàé ºðõèéí ñóðàã÷äûã ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëü êîëëåæèéí òýòãýëãýýð ñóðàëöóóëàõ õºòºëáºðò /USAP/ îðîëöîõûã óðüæ áàéíà.

Õºòºëáºðèéí çîðèëãî: Ñóðëàãà ñàéòàé, ñóðàõ ºíäºð ýðìýëçýëòýé, ãàäààä îðíû èõ äýýä ñóðãóóëèéí òºëáºð òºëºõ ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæã¿é ñóðàã÷äûã ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëüä òýòãýëýãòýéãýýð ýëñ¿¿ëýí ñóðàëöóóëæ Ìîíãîë îðíû èðýýä¿éí ºíäºð ìýäëýã áîëîâñðîë, óð ÷àäâàðòàé óäèðäàã÷äûã òºð¿¿ëýõýä îðøèíî. Õºòºëáºðò îðîëöîã÷èä ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëüä ýëñýí òýòãýëãýýð ñóðàëöàõààð ºðãºäºë ãàðãàíà. Îðîëöîã÷èä íü àëáàí ¸ñíû ÒÎEFL , SAT ýëñýëòèéí øàëãàëòóóäûí òºëáºð, ºðãºäëèéí ìàÿãòûí òºëáºð, øóóäàíãèéí çàðäëûã ººðºº õàðèóöíà.

Òýòãýëýã: ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëèóä îðîëöîã÷èéã ñóðãóóëüäàà ýëñ¿¿ëýõ, òýòãýëýã îëãîõ áîëîí òýòãýëãèéí õýìæýýã òóõàéí îðîëöîã÷èéí ÒÎEFL, SAT øàëãàëòûí ä¿í, ºðãºäëèéí àãóóëãààñ õàìààð÷ á¿òýí áîëîí õýñýã÷èëñýí òýòãýëýã îëãîäîã. Ò¿¿í÷ëýí îðîëöîã÷ íü ºðñºëäºõ¿éö áóñ ìàòåðèàë, øàëãàëòûí îíîî èð¿¿ëñýí òîõèîëäîëä òàòãàëçàõ òîõèîëäîëä ãàðäãèéã àíõààðíà óó.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: •

11 æèëèéí ñóðãàëòòàé ñóðãóóëèéí 10-ð àíãèéí ñóðàã÷ áàéõ

Ñàéíààñ äîîøã¿é ä¿íòýé áàéõ (B/80/-ààñ äýýø ãîë÷ ä¿íòýé áàéõ/

Àíãëè õýëíèé ºíäºð ìýäëýãòýé áàéõ

/TOEFL PBT-550-ààñ äîîøã¿é îíîî àâàõ ÷àäâàðòàé áàéõ/ •

Ñóðãàëòûí òºëáºðºº ººðºº òºëºõ áîëîìæã¿é áàéõ

Îëîí íèéòèéí àæèëä èäýâõòýé îðîëöäîã áàéõ

Ñàð á¿ð Óëààíáààòàðò áîëîõ ñóðãàëòàä èðæ îðîëöîõ áîëîìæòîé áàéõ

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: /á¿õ ìàòåðèàë Àíãëè õýë äýýð áàéíà./ •

ªðãºäëèéí ìàÿãò

9-ð àíãèéí á¿òýí æèëèéí áîëîí 10-ð àíãèéí ýõíèé õàãàñ æèëèéí ñóðëàãûí ä¿í /ñóðãóóëèéí òàìãà, ãàðûí ¿ñýãòýé áàéõ/

ªðãºäëèéí ìàÿãòàíä ºãºãäñºí ñýäâýýð 2 çîõèîí áè÷ëýã áè÷èõ /¿ãèéí òîî 300-500/

Àíãèéí ýñâýë Àíãëè õýëíèé áàãøèéí òîäîðõîéëîõ çàõèäàë /òóñãàé ìàÿãòûí äàãóó/

Ýöýã ýõèéí àæëûí áîëîí öàëèíãèéí òîäîðõîéëîëò /ìîíãîë õýë äýýð áàéæ áîëíî./

Ãýð á¿ëèèéí ñàíõ¿¿ãèéí ìýäýýëýë /òóñãàé ìàÿãòûí äàãóó/


ÎÞÓÒÀÍ 2010

77

Øàëãàðóóëàëò: 1-ð ¿å •• ªðãºäºë õ¿ëýýæ àâíà •• ªðãºäëèéí øàëãàðóóëàëòûí õàðèó áóþó 2-ð øàòàíä îðîõ ñóðàã÷äûí íýðñ ìýäýýëëèéí ñàìáàð äýýð ãàðíà. 2-ð ¿å •• ªðãºäºë øàëãàðñàí á¿õ ñóðàã÷èä Mock-TOEFL øàëãàëò ºãíº. 3-ð ¿å •• Mock-PBT TOEFL-ä 550-èàñ äýýø îíîî àâñàí ñóðàã÷èä SAT øàëãàëò ºãíº. Ýöñèéí øàëãàðóóëàëò •• Íèéò 3-í ¿å øàòààñ ºíäºð îíîî àâñàí ñóðàã÷äûã øàëãàðóóëàí õºòºëáºðò õàìðóóëíà.

Èõ Áðèòàíèé Îêñôîðäûí èõ ñóðãóóëü, ÍÜÞ Èîðêèéí èõ ñóðãóóëüä ñóðàëöóóëàõ òýòãýëýãò õªòªëáªð Íýýëòòýé Íèéãýì õ¿ðýýëýí, Èõ Áðèòàíèé ãàäààä õàðèëöàà, õàìòûí íºõºðëºëèéí õýðýã ýðõëýõ ãàçðààñ çàðëàæ áóé Îêñôîðäûí èõ ñóðãóóëü, Íüþ Èîðêèéí èõ ñóðãóóëèéí òýòãýëýãò õºòºëáºð íü ÷àäâàðëàã çàëóó÷óóä áîëîí çàëóó ìýðãýæèëòí¿¿äýä íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýã, áàéãàëü îð÷íû ÷èãëýëýýð Àíãëè óëñàä ìàãèñòðûí áîëîí ìàãèñòðûí äàðààõ ñóäàëãààíû àæèë õèéõ áîëîìæ îëãîõ çîðèëãîòîé þì. Ìýðãýæëèéíõýý õ¿ðýýíä ìàø ñàéí ìýäëýãòýé, óäèðäàí ìàíëàéëàõ óð ÷àäâàðòàé, îíö ñàéí ä¿íòýé òºãññºí, Àíãëè õýëèéã ºíäºð òºâøèíä ýçýìøñýí Ìîíãîë÷óóä ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæòîé. Øàëãàðñàí îðîëöîã÷èä Àíãëèéí Îêñôîðäûí èõ ñóðãóóëü, ýñâýë Íüþ Èîðêèéí èõ ñóðãóóëüä á¿òýí òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ þì. Òýòãýëýãò ñóðãàëòûí òºëáºð, èðýõ, î÷èõ çàðäàë, àìüäðàëûí ñóóðü çàðäàë çýðãèéã õàìàðñàí áîëíî. Äàðààõ 2 òºðëèéí òýòãýëãèéí àëü íýãýíä õàìðàãäàõ áîëîìæòîé. 1. Ñóäàëãààíû òýòãýëýã: Îêñôîðäûí èõ ñóðãóóëü äýýð 9 ñàðûí õóãàöààíä ñóäàëãàà õèéõ òýòãýëýã. Ýõ îðîíäîî äîêòîðûí çýðýã õàìãààëàõààð ñóð÷ áóé Ìîíãîë èðãýä ýíýõ¿¿ õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæòîé. Íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààí, áàéãàëü îð÷íû ÷èãëýëýýð íèéò 16 îðíû 22 õ¿íä òýòãýëýã îëãîíî. Ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õàìðàãäñàí ñóäëàà÷èä òóñ ñóðãóóëèéí çýðýã îëãîõ ñóðãàëòàä õàìðàãäàõûã õîðèãëîíî. 2. Ìàãèñòðûí çýðýã îëãîõ òýòãýëýã. • Îêñôîðäûí èõ ñóðãóóëèéí íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýã, áàéãàëü îð÷èí ñóäëàë çýðýã ÷èãëýëýýð ìàãèñòðûí çýðýã îëãîõ íýã æèëèéí õºòºëáºðò õàìðàãäàõ áîëîìæòîé. Íèéò 16 îðíû 15 õ¿íä á¿òýí òýòãýëýã îëãîíî. http://www.ox.ac.uk/admissions/postgraduate_courses/index.html • Íüþ Èîðêèéí èõ ñóðãóóëèéí óëñ òºðèéí ôèëîñîôèéí ÷èãëýëýýð ìàãèñòð çýðýã îëãîõ íýã æèëèéí òýòãýëýãò õºòºëáºð ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà: æèë á¿ðèéí 01-ð ñàð


78

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ñîðîñûí ñàíãèéí íýìýëò òýòãýëýã Òóñ õºòºëáºð íü Òºâ áîëîí Ç¿¿í Åâðîï, õóó÷èí ÇÕÓ-ûí îðíóóäûí õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí èõ, äýýä ñóðãóóëèóäàä íèéãìèéí áà õ¿ì¿¿íëýãèéí ÷èãëýëýýð áàêàëàâð, ìàãèñòð, äîêòîðûí òºâøèíä ñóðàëöàæ áóé Ìîíãîë óëñûí èðãýäýä çîðèóëàãäñàí. Äýýðõ ¿íäñýí øààðäëàãûã õàíãàñàí Ìîíãîë óëñûí èðãýíä óã õºòºëáºðººñ 1000-5000 àì.äîëëàðûí òýòãýëýã îëãîõ áîëîìæòîé áºãººä îþóòàí íü ººðºº ñóðãàëòòàé õîëáîîòîé íèéò çàðäëûí èõýíõèéã òºëºõ ÷àäâàðòàé áàéõ ¸ñòîé. Ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õºòºëáºð íü Òºâ áîëîí Ç¿¿í Åâðîï, õóó÷èí ÇÕÓ-ûí îðíóóäûí îþóòíóóäàä òóõàéí á¿ñ íóòàãòàà /ãýõäýý ººðèéí ýõ îðíîîñ ººð óëñàä/ ñóðàëöàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîòîéãîîð áèé áîëæýý. ªºð íýã çîðèëãî íü òóõàéí á¿ñ íóòàã õîîðîíäûí ñî¸ëûí õàðèëöàà, îþóòàí ñîëèëöîî, õàðèëöàí îéëãîëöëûã íýìýãä¿¿ëýõýä ò¿ëõýö áîëîõ ÿâäàë þì. Òýòãýëýã íü îþóòàíä äàðààõ çàðäëóóäûí àëü íýãèéã òºëºõºä òóñàëíà. 1. Ñóðãàëòûí òºëáºð – íýã õè÷ýýëèéí æèëèéí ñóðãàëòûí òºëáºðèéí 50 õ¿ðòýëõ õóâèéã õàìàð÷ áîëíî. 2. Áàéð, õîîë – ñóðãàëòûí òºëáºðºº ººð òýòãýëãýýð òºëñºí áóþó ÷ºëººë¿¿ëñýí îþóòíû áàéð, õîîëíû çàðäëûã äààõ 3. Áóñàä – ñàíõ¿¿æèëòàà õàíãàëòòàé õýìæýýãýýð îëñîí áîëîâ÷ ýõ îðîíäîî èðýõ, áóöàõ, íîì, ñóðàõ áè÷èã, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë çýðýã íýìýëò çàðäëûã òºëºõ ÷àäâàðã¿é îþóòíóóäàä òóñëàõ

Òóñ òýòãýëýã íü äýýðõ ãóðâàí òºðëèéí çàðäëûã á¿ãäèéã òºëºõã¿é, øàëãàðóóëàëòàíä áóñàä ñàíõ¿¿ãèéí ¿¿ñâýðòýé îþóòíóóä ë îðîëöîõ ýðõòýé. Ò¿¿í÷ëýí, îþóòàí íü ººðèéí äàãàëäàí ÿâàà õ¿ì¿¿ñ, ãýð á¿ëèéí ãèø¿¿äýä ñàíõ¿¿ãèéí òóñëàìæ õ¿ñýõ ýðõã¿é.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: 1. ¯íäñýí øàëãóóð: Ñóðãàëòûí çàðäëûí òîäîðõîé õýñãèéã õàðèóöàõ á¿ðýí ÷àäâàðòàé íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýã, óðëàãèéí ÷èãëýëýýð ñóð÷ áóé îþóòíóóä 2. Òóñãàé á¿ëýã: ¯¿íä ðîìà, ä¿ðâýãñýä, óëñ òºðèéí îðîãíîë õ¿ññýí, íóòàãã¿é áîëñîí îþóòíóóä îðíî. Òýòãýëýã íü íýã õè÷ýýëèéí æèëä îëãîãäîõ áºãººä õýìæýý íü 1000-5000 àì.äîëëàð áàéíà. ººðèéí ýõ îðíîîñ áóñàä äîîð äóðäñàí îðíóóäûí àëü íýãýíä èõ, äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóä ýíý õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæòîé. Àëáàíè

×åõ

Ëèòâà

Ñëîâàê

Àðìåí

Ýñòîí

Ìàêåäîí

Ñëîâåí

Àçåðáàéæàí

ÿðæ

Ìîëäîâ

Òàæèêñòàí

Áîñíè, Õåðöîãîâèíî

Óíãàð

Ìîíãîë

Òóðêìåíèñòàí

Áåëàðóñü

Êàçàõñòàí

Ïîëüø

Óêðàéí

Áîëãàð

Êèðãèçñòàí

Ðóìûí

Óçáåêñòàí

Õîðâàò

Ëàòâè

Îðîñ

Þãîñëàâ

Òàõèð äóòóó áîëîí ¿íäýñíèé öººíõèéí îþóòíóóäûã ºðãºäºë ãàðãàõûã äýìæèíý. Äýýðõ 2 á¿ëýãò øàëãàðóóëàëòûã õèéõäýý òóõàéí ºðãºäºë ãàðãàã÷èéí ñóðëàãûí áàéäàë, ñóðàëöàæ áóé ÷èãëýë, áè÷ãýýð èð¿¿ëýõ ýññå, ºðãºäºë ãàðãàã÷èéí çîðèëãî, ºðãºäëèéí ìàòåðèàëûí á¿ðýí áàéäàë çýðýã äýýð ¿íäýñëýíý.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

79

1. ¯íäñýí á¿ëýãò òàâèãäàõ øààðäëàãà: Äýýð äóðäñàí îðíóóäûí àëü íýãýíä ñóðàëöàæ áóé Òºâ áîëîí Ç¿¿í Åâðîï, Ìîíãîë, õóó÷èí ÇÕÓ-ûí îðíóóäûí èðãýä ýíýõ¿¿ õºòºëáºðò îðîëöîõîîð ºðãºäºë ãàðãàæ áîëíî. Îðîëöîõ õ¿ñýëòýé õ¿ì¿¿ñ äàðààõ øàëãóóðûã õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé: • Äýýð äóðäñàí îðíóóäûí àëü íýãíèé /ãýõäýý ººðèéí îðîíä áèø/ õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí èõ, äýýä ñóðãóóëüä íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýã, óðëàãèéí ÷èãëýëèéí çýðýã àâàõààð ñóð÷ áóé îþóòíóóä • Äýýð äóðäñàí îðíóóäûí àëü íýãíèé èðãýí áóþó áàéíãûí îðøèí ñóóã÷ áàéõ • Äèïëîì, ñóðëàãûí ä¿í, òîäîðõîéëîëò çàõèäàë çýðãýýð ñàéí ñóðàëöäàã áàéñàí ãýäãýý õàðóóëàõ • ªºðèéí ñóð÷ áóé îðíûõîî õýëèéã õàíãàëòòàé òºâøèíä ýçýìøñýí áàéõ • Ñóðãóóëèà ä¿¿ðãýñíèé äàðàà ýõ îðîíäîî ýðãýæ èðýõ • Ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã àâàõ áóñàä ýõ ¿¿ñâýðòýé áàéõ

2.Òóñãàé á¿ëãèéíõýíä òàâèãäàõ øààðäëàãà Äýýð äóðäñàí îðíóóäûí Ðîìà èðãýä, áàéíãûí îðøèí ñóóã÷èä áºãººä îäîîãîîð ä¿ðâýã÷èéí ñòàòóñòàé, óëñ òºðèéí îðîãíîë õ¿ñ÷ áóé, ýñâýë óëñ òºðèéí þìóó ¿íäýñíèé õÿìðàëààñ áîëîîä ýõ îðîíã¿é áîëñîí õ¿ì¿¿ñ ýíý á¿ëýãò õàìàðíà. Ýíýõ¿¿ á¿ëãèéí õ¿ì¿¿ñ äàðààõ øààðäëàãóóäûã õàíãàñàí òîõèîëäîëä Ñîðîñûí Íýìýëò òýòãýëãèéí õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæòîé. ¯¿íä: • Ðîìà, ä¿ðâýã÷, õ¿÷ýýð ä¿ðâýõ áîëñîí, ýñâýë óëñ òºðèéí îðîãíîë õ¿ñ÷ áóé õ¿ì¿¿ñ • Õýðýâ áîëîìæòîé áîë, òóõàéí îðíû öàãàà÷ëàëûí àëáà þìóó öàãäààãèéí ãàçðààñ ººðèéí ñòàòóñûã òîäîðõîéëñîí áàðèìò áè÷èãòýé áàéõ • Äýýð äóðäñàí îðíóóäûí àëü íýãíèé õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí ÿìàð íýã ñóðãóóëüä ýëññýí áàéõ. Ãýõäýý ñóðàëöàõ ÷èãëýë íü ÿìàð ÷ ñàëáàðò áàéæ áîëíî. • Äèïëîì, ñóðëàãûí ä¿í, òîäîðõîéëîëò çàõèäàë çýðãýýð ñàéí ñóðàëöäàã ãýäãýý õàðóóëàõ • Ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã àâàõ áóñàä ýõ ¿¿ñâýðòýé áàéõ Õàðèí çýðýã ¿ë ãîðèëîõ ñóäàëãàà áóþó êóðñèéí àæèë õèéõ ñàíàëûã õ¿ëýýí àâàõã¿é. ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà: æèë á¿ðèéí 04-ð ñàð

Íèéãìèéí àæèëòíû ìýðãýæëýýð ÀÍÓ-ä ìàãèñòðûí çýðýã õàìãààëàõ òýòãýëýãò õªòªëáªð Íèéãìèéí àæëûí õºòºëáºð íü Ìîíãîëûí èðãýäýä ÀÍÓ-ä íèéãìèéí àæëûí ìàãèñòðûí çýðãýýð ñóðàëöàõàä íü ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã. Ñóðàëöàõ ÷èãëýë: Íèéãìèéí àñóóäëààð çºâëºãºº ºãºõ, åðºíõèé íèéãìèéí àæèëòàí, íèéãìèéí àæëûí óäèðäëàãà, ìåíåæìåíò, íèéãìèéí áîäëîãî, íèéãìèéí ñóäàëãàà, õ¿¿õýä, çàëóó÷óóä, ãýð á¿ë, ºíäºð íàñòàí, ñóðãóóëü, àæëûí áàéð, îð÷èí ¿åèéí íèéãìèéí àñóóäëóóä, ýð¿¿ë ìýíä, òàõèð äóòóó èðãýä, öàãàà÷ëàã÷èä áîëîí ä¿ðâýãñäýä ¿ç¿¿ëýõ îëîí óëñûí íèéãìèéí õàëàìæ, ¿éë÷èëãýý, íèéãýì ýäèéí çàñãèéí õºãæèë. Òýòãýëýã: Òºâ Àçèéí 7 îðíû 14 õ¿íèéã øàëãàðóóëàí á¿ðýí òýòãýëãýýð ñóðàëöóóëíà. Òàâèãäàõ øààðäëàãà: Èõ äýýä ñóðãóóëèéã îíöñàéí ä¿íòýé òºãññºí, àíãëè õýëíèé áè÷ãèéí áîëîí ÿðèàíû ºíäºð ìýäëýãòýé, íèéãìèéí àæëûí óäèðäëàãûí ÷àäâàðòàé, õºòºëáºð äóóññàíû äàðàà ýõ îðîíäîî ýðãýí èðæ àæèëëàõ ýðìýëçýëòýé Ìîíãîë óëñûí èðãýí áàéõ.


80

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: ªðãºäëèéí ìàÿãò, 3 òîäîðõîéëîõ çàõèäàë, òîâ÷ íàìòàð, ýññý, ä¿íãèéí æàãñààëò, äèïëîìûí õóóëáàð, îð÷óóëãà ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà: æèë á¿ðèéí 11-ð ñàð

Ñîðîñûí ñàíãèéí Ãëîáàëü íýìýëò òýòãýëýã Íüþ-Éîðê äàõü Íýýëòòýé Íèéãýì õ¿ðýýëýíãýýñ çàðëàäàã ýíýõ¿¿ íýìýëò òýòãýëýãò õºòºëáºð íü Áàðóóí Åâðîï áîëîí Äóíäàä, Îéðõè Äîðíî, Åâðîï, Àçè, Àâñòðàëè, Õîéä Àìåðèêèéí ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ, äýýä ñóðãóóëüä íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààíû ÷èãëýëýýð äîêòîðûí çýðýã õàìãààëàõààð ýëññýí áîëîí ñóðàëöàæ áàéãàà äýýðõ îðíû èðãýäýä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîòîé þì. Íýìýëò òýòãýëãèéã ñóäàëãàà øèíæèëãýýíèé àæëûí ¿ð ä¿í, ñàíõ¿¿ãèéí õýðýãöýýã ¿íäýñëýí îëãîíî. Òýòãýëãèéã õè÷ýýëèéí æèëä íýã óäàà îëãîõ áºãººä ºðãºäºë ºãñºí õ¿í äàðàà æèë íü äàõèí ºðãºäºë ºãºõ áîëîìæòîé. Á¿ñ íóòãèéí áîëîí ººðèéí óëñ îðíû áîëîâñðîëûí õºãæèëä øóóä à÷ õîëáîãäëîî ¿ç¿¿ëýõ ìýðãýæèë, ìýðãýøëýýð ñóðàëöàãñäûã èë¿¿ äýìæèíý. Ñóðàëöàõ ÷èãëýë: íèéãýì, õ¿ì¿¿íëýãèéí óõààí. Òýòãýëýã: Òýòãýëýã äàðààõ ç¿éëýýñ á¿ðäýíý. 1. Ñóðãàëòûí òºëáºð: 1 æèëèéí ñóðãàëòûí òºëáºðèéí 50-èàñ èë¿¿ã¿é õóâü áàéíà. 2. Àìüæèðãààíû çàðäàë: Ñóðãàëòûí òºëáºðºº äààñàí îþóòíóóä ýíýõ¿¿ ñàíõ¿¿æèëòèéã õ¿ñýõ áîëîìæòîé. 3. Áóñàä: Á¿õ òºëáºðºº ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýí áîëîâ÷ ñóðãóóëüäàà î÷èõ áîëîí áóöàõ çàìûí çàðäàë, íîì, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë ãýõ ìýò íýìýëò ñàíõ¿¿æèëò øààðäëàãàòàé îþóòíóóä ýíýõ¿¿ ñàíõ¿¿æèëòèéã õ¿ñýõ áîëîìæòîé. Òàâèãäàõ øààðäëàãà: Ñóðãàëòòàé õîëáîîòîé çàðèì çàðäëóóäûã òºëñºí áóþó àëü íýãýí ýõ ¿¿ñâýðýýñ ñàíõ¿¿æèëò îëñîí áàéõ / ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü ýëñýõ áîëîí ýëññýí ñóðãóóëèàñàà ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã õ¿ññýí áè÷èã áîëîí áóñàä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýãèéã áàòàëãààæóóëñàí á¿õèé ë áè÷èã áàðèìòóóäûã õàâñàðãàíà/ ªðãºäºë ºãºõ ¿åäýý 40-ººñ äîîø íàñòàé áàéõ, ñóðàëöàõ ñóðãóóëèéíõàà ÿðèàíû áîëîí áè÷ãèéí õýëèéã ñàéòàð ýçýìøñýí áàéíà. Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: ªðãºäëèéí ìàÿãò, òîâ÷ íàìòàð, ñóðàëöàõ áîëîí ñóðàëöàæ áóé ñóðãóóëèàñàà òóñ ñóðãóóëüä ñóðàëöàõ áîëíî ãýñýí àëáàí ¸ñíû áè÷èã, äóíä ñóðãóóëèàñ õîéøõ á¿õ äýýä áîëîâñðîëûí äèïëîì, ä¿íãèéí æàãñààëò îð÷óóëãûí õàìò, ñàíõ¿¿ãèéí áóñàä ýõ ¿¿ñâýðèéã íîòîëñîí áè÷èã, ïàñïîðòûí õóóëáàð, ñóðàëöàæ áóé îðíû âèçèéí õóóëáàð, 2 òîäîðõîéëîõ çàõèäàë


ÎÞÓÒÀÍ 2010

81

ÈÕ ÄÝÝÄ ÑÓÐÃÓÓËÈÉÍ ÍÈÉÃÌÈÉÍ ÓÕÀÀÍÛ ÁÀÃØ ÍÀÐÛà ÀÍÓ-Ä ÑÓÐÀËÖÓÓËÀÕ ÒÝÒÃÝËÝà Áîëîâñðîëûí Ǻâëºãºº Ìýäýýëëèéí Һ⺺ñ ÀÍÓ äàõü Íýýëòòýé Íèéãýì Õ¿ðýýëýíãèéí èõ äýýä ñóðãóóëèéí áàãø íàðûã ÀÍÓ-ä òýòãýëãýýð ñóðàëöóóëàõ õºòºëáºðò ºðãºíººð îðîëöîõûã óðüæ áàéíà. Òóñ õºòºëáºðèéí çîðèëãî íü Àçåðáàéæàí, Àðìåí, ÿðæ, Êàçàõñòàí, Êèðãèçñòàí, Ìîëäàâ, Ìîíãîë, Òàæèêèñòàí, Óçáåêèñòàí Óëñûí íèéãìèéí óõààíû òýíõèìèéã õºãæ¿¿ëýõ, áàãø íàðûí çààõ àðãûã ñàéæðóóëàõ, ñóäàëãààíû àæèë õèéõèéã íü äýìæèõ ÿâäàë þì. Ýðäìèéí çýðýã îëãîõã¿é  ýíýõ¿¿ õºòºëáºðò øàëãàðñàí áàãø íàð 2-3 æèëèéí õóãàöààíä ÀÍÓ-ûí èõ äýýä ñóðãóóëüä íýã æèëä íýã ñåìåñòðèéí õóãàöààòàéãààð î÷èæ ñóð÷ àæèëëàíà. Ýíý õóãàöààíä îëæ àâñàí ìýäëýã ÷àäâàðàà ººðèéí ñóðãóóëüäàà õýðýãæ¿¿ëýõ ¿¿ðýã õ¿ëýýíý.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà*: • Àìºðèê ñóäëàë, Óðëàãèéí ò¿¿õ, Ñî¸ëûí àíòðîïîëîãè, Ò¿¿õ, Õóóëü, Ôèëîñîôè, Óëñ òºð, Øàøèí ñóäëàë, Ñîöèîëîãè, áîëîí Íèéãìèéí àæëûí õè÷ýýëèéã èõ äýýä ñóðãóóëüä á¿òýí öàãààð çààäàã áàãø áàéõ; • Èõ äýýä ñóðãóóëèéã îíöñàéí ä¿íòýé òºãññºí áàéõ; • Áè÷ãèéí áîëîí ÿðèàíû Àíãëè õýëèéã ñàéí ýçýìøñýí áàéõ ; • Ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí èõ äýýä ñóðãóóëèéã òºãññºí áàéõ /íààä çàõ íü 5 æèë ñóð÷ ìýðãýæëèéí àõèñàí øàòíû çýðýã àâñàí áàéõ/; • Äàðàà æèëèéí õè÷ýýëèéí æèëèéí 2-ð ñåìåñòåðò òóñ õºòºëáºðò îðîëöîõ áîëîìæòîé áàéõ; • Äàðàà æèëèéí õè÷ýýëèéí æèëèéí 2-ð ñåìåñòåðò ñóðãóóëèàñ íü ÷ºëºº îëãîõûã çºâøººðñºí çàõèðàë, äýä çàõèðàë, òýíõìèéí ýðõëýã÷èéí õýí íýãíèé íü òîäîðõîéëîëò àâñàí áàéõ; • Àçåðáàéæàí, Àðìåí, ÿðæ, Êàçàõñòàí, Êèðãèçñòàí, Ìîëäàâ, Ìîíãîë, Òàæèêèñòàí, Óçáåêèñòàí Óëñûí èðãýí áºãººä ýäãýýð îðíóóäûí àëü íýãíèé îðøèí ñóóã÷ áàéõ

Á¿ðä¿¿ëýõ  ç¿éëñ*: 1. ªðãºäëèéí ìàÿãòûã á¿ðýí áºãëºæ  ºãíº: Çàãâàð ºðãºäëèéí ìàÿãòûã äîîðîîñ òàòàæ àâíà óó 2. 2 õ¿íèé òîäîðõîéëîëò /áèò¿¿ìæèëñýí áàéõ/ 3. Çîðèëãî òîäîðõîéëñîí çàõèäàë áóþó ýññýý /àñóóëòûã ºðãºäëèéí ìàÿãòàä çààñàí áàéãàà/ 4. ªºðèéí ñóðãóóëèéí  çàõèðãààíààñ äýìæñýí òîäîðõîéëîëò 5. Äýýä áîëîâñðîëûí á¿õ äèïëîì áîëîí ä¿íãèéí æàãñààëòûí õóóëáàð /íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ/ 6. Äýýä áîëîâñðîëûí á¿õ äèïëîì áîëîí ä¿íãèéí æàãñààëòûí àëáàí ¸ñíû îð÷óóëãà /îð÷óóëãûí òîâ÷îîãîîð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ/ 7. Òîâ÷ íàìòàð áóþó  CV 8. Ãàäààä ïàñïîðòûí çóðàãòàé õóóäàñíû õóóëáàð Ýõ ñóðâàëæ: http://www.earcmn.org


82

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë Òªâèéí òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä “Òýòãýëýãò áîëîâñðîë òºâ”-ººñ çàðëàæ áóé Òýòãýëýãò õºòºëáºð

Çîðèëãî: Òýòãýëýãò áîëîâñðîë òºâ íü îþóòàí ñóðàã÷äûí õýëíèé ìýäëýã áîëîí áîëîâñðîëûã ºíäºð òºâøèíä õ¿ðãýõ, òýäíèé öààøèä õºãæèõ, ãàäààäàä 100% òýòãýëãýýð ñóð÷ ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõýä íü ìýäýýëëýýð õàíãàæ äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, Ìîíãîë óëñàä áîëîâñðîëòîé îþóòàí ñóðàã÷äûí òîîã íýìýãä¿¿ëýõ, óëñ ýõ îðíûõîî õºãæèëä ýåðýã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ çîðèëãîîð áàéãóóëàãäñàí ñàéí äóðûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà þì. Öààøèä “Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë òºâ”-èéí íýðýìæèò îëîí îëîí òýòãýëã¿¿ä çàðëàõ áºãººä ýíý óäààä Ìàëàéçûí çóíû Àíãëè õýëíèé êóðñýä ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöóóëæ, àíãëè õýëíèé ìýäëýãýý ýðñ äýýøë¿¿ëýí, îëîí îðíû øèíý íàéç íºõºäòýé áîëîõ áîëîìæèéã ñóðàã÷äàäàà îëãîæ áàéíà.

Øàãíàë: 1-ð áàéð

Ìàëàéçàä Àíãëè õýëíèé çóíû êóðñò ñóðàëöàõ ýðõèéí áè÷èã

2-ð áàéð

Èõ äýýä ñóðãóóëüä ñóðàëöàõ ñóðãàëòûí òºëáºð

3-ð áàéð

“Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë òºâ”-èéí TOEFL-í ñóðãàëòàíä ñóðàëöàõ

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: • Íèéñëýëèéí õóâèéí áîëîí óëñûí ÅÁÑ-í 5-11-ð àíãèéí ñóðàã÷ áàéõ • ªºðòºº èòãýëòýé ººðèé㺺 õºãæ¿¿ëæ, Àíãëè õýëèéã ºíäºð òºâøèíä ñóðàõ ñîíèðõîëòîé áàéõ • Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ ÷èí õ¿ñýë ìºðººäºëòýé áàéõ

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: • ªºðèéí íàìòàð • Èðãýíèé ¿íýìëýõ ýñâýë òºðñíèé ãýð÷èëãýýíèé õóóëáàð • “Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ ìèíèé ìºðººäºë” ýññå Ìîíãîë õýë äýýð /250-äýýø/ • Ñóðàã÷èéí ¿íýìëýõ, 3*4 õýìæýýòýé 2% öýýæ çóðàã iBT TOEFL-í 1 æèëèéí ñóðãàëòàíä ñóðàëöóóëàõ òýòãýëýãò õºòºëáºð Çîðèëãî: “Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë Һ┠íü ãàäààäûí 18 ãàðóé îðíû òýòãýëýãò õºòºëáºðèéí òàëààð ìýäýýëýë çºâëºãºº ºã÷, çàðèì òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿äèéã îþóòàí çàëóó÷óóäàä çîðèóëàí õýðýãæ¿¿ëäýã ñàéí äóðûí áîëîâñðîëûí áàéãóóëëàãà þì. Ãàäààäàä 100% òýòãýëýãýýð ñóðàëöàõàä Àíãëè õýëíèé ìýäëýã, òýð äóíäàà iBT TOEFL îíîî èõýýõýí øààðäàãääàã. Òèéìýýñ ýíýõ¿¿ øààðäëàãûã õàðãàëçàí ¿çýæ, òà á¿õíèéã ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðãàõàä äýìæèõ çîðèëãîîð ìàíàé òºâººñ ÅÁÑ-í ñóðàã÷èä, îþóòàí çàëóó÷óóä, àæèëòàí àëáàí õààã÷äûí äóíä iBT TOEFL-í 1 æèëèéí ñóðãàëòàíä ñóðàëöàõ òýòãýëýãò õºòºëáºð çàðëàæ áàéíà. Ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õºòºëáºðººð íèéò 10 õ¿íèéã 1 æèëèéí õóãàöààíä ¿íýã¿é iBT TOEFL-ä áýëòãýõ áºãººä àìæèëòòàé ñóðàëöñàí òîõèîëäîëä ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæòîé.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: Õýëíèé ìýäëýãýý äýýøë¿¿ëýí Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàõûã õ¿ñýæ áóé õ¿í á¿ð îðîëöîõ áîëîìæòîé.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

83

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: • ªºðèéí íàìòàð /CV/ • Èðãýíèé ¿íýìëýõ ýñâýë òºðñíèé ãýð÷èëãýýíèé õóóëáàð • “Ãàäààäàä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ ìèíèé ìºðººäºë” ýññå Ìîíãîë õýë äýýð /250-äýýø/ • 3*4 õýìæýýòýé 1% öýýæ çóðàã

“ Scholarship for Secondary School” òýòãýëýãò õªòªëáªð “Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë Òºâ”-ººñ æèë á¿ð ÅÁÑ-èéí ñóðàã÷äûí äóíä çîõèîí áàéãóóëäàã ýññý áè÷ëýãèéí óðàëäààíàà äàõèí çàðëàæ øàëãàðñàí ñóðàã÷äàä õè÷ýýëèéí æèë äóóñòàë ñàð á¿ð ìºíãºí òýòãýëýã îëãîõîîð áîëëîî.

Òýòãýëãèéí õýìæýý: Õè÷ýýëèéí æèë äóóñòàë ñàð á¿ð 20,000 òºãðºãíèé ñòèïåíä îëãîãäîíî.

Øàëãàðñàí ñóðàã÷äàä: 1. Øàëãàðñàí ýõíèé 10 ñóðàã÷èä ñàð á¿ð 20,000 òºãðºãèéí ñòèïåíä îëãîíî. 2. Øàëãàðñàí 1 ñóðàã÷èä “Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë Òºâ”-èéí àíãëè õýëíèé ñóðãàëòàíä ¿íý òºëáºðã¿é ñóðàëöàõ ýðõèéí áè÷èã îëãîíî. 3. Øàëãàðñàí 2 ñóðàã÷èä àíãëè õýëíèé áàãö íîì áýëýãëýíý. 4. Íèéò îðîëöñîí ñóðàã÷äàäàà “Òýòãýëýãò Áîëîâñðîë Òºâ”-èéí àíãëè õýëíèé ñóðãàëòàíä 50%-èéí õºíãºëºëòòýé ñóðàëöàõ ýðõèéí áè÷èã îëãîíî.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: • ÅÁÑ-í 5-11-ð àíãèéí ñóðàã÷ áàéõ • ªºðòºº èòãýëòýé, ººðèé㺺 õºãæ¿¿ëýõ ÷èí ýðìýëçýëòýé áàéõ • “Òýòãýëýã ãýæ þó âý?, Òýòãýëýãò õàìðàãäàõûí òóëä ÿìàð øàëãóóðóóäûã õàíãàæ, ººðèé㺺 õýðõýí áýëòãýõ øààðäëàãàòàé âý? “ ãýñýí ñýäâýýð ýðãýö¿¿ëýë ýññå áè÷èæ èð¿¿ëíý. /¿ã 500-ñ äýýø/

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë: • ÅÁÑ-í ñóðàã÷ ãýäãýý áàòëàõ ñóðãóóëèéí òîäîðõîéëîëò ýñâýë ñóðàã÷èéí ¿íýìëýõíèé õóóëáàð • ªºðèéí íàìòàð / CV / Ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õºòºëáºð íü æèë á¿ðèéí 10-12 ñàðä çàðëàãääàã. Ýõ ñóðâàëæ: http://www.scholarshiped.com

Îëîí óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯ä 1. Îëîí óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿äèéí òàíèëöóóëãà 2. Àçèéí õºãæëèéí áàíêíû òýòãýëýã 3. Õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëýõ òýòãýëýãò õºòºëáºð


84

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

4. Ðîòàðè êëóáûí òýòãýëýã 5. Òàéâàíèé òýòãýëýãò õºòºëáºð 6. Àâñòðàëèéí òýòãýëýãò õºòºëáºð 7. Àâñòðàëèä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæ 8. Èñïàíè, Èòàëè, Ïîðòóãàëè, Òóðêèéí èõ ñóðãóóëèóäàä ñóðàëöàõ, ñóäàëãààíû àæèë õèéõ òýòãýëýãò õºòºëáºð 9. Øâåéöàðèéí õºãæëèéí àãåíòëàã, áîãèíî õóãàöààíû ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ ñóðãàëòûí òýòãýëýãò õºòºëáºð 10. Øâåéöàðèéí õºãæëèéí àãåíòëàã, ìàãèñòðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð 11. Ñîëîíãîñûí èõýíõ èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí ãàäààäûí îþóòíóóäàä çîðèóëñàí òýòãýëýãò õºòºëáºð 12. ÁÍÑÓ-ûí çàñãèéí ãàçðûí óðèëãààð áàêàëàâðûí çýðýãò ñóðàëöóóëàõ òýòãýëýãò õºòºëáºð 13. Ç¿¿í àçèéí óðëàãèéí ìýðãýæèëòýíä çîðèóëñàí òýòãýëýã 14. Ñîëîíãîñ ñóäëàà÷ ìàãèñòð, äîêòîðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð 15. Ñîëîíãîñ õýëíèé ñóðãàëòûí òýòãýëýã 16. Ñîëîíãîñûí äýýä áîëîâñðîëûí ñàí, îëîí óëñûí ýðäýì øèíæèëãýýíèé ñîëèëöîîíû äýìæèõ õºòºëáºð 17. ¯éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè ñóäàëãààíû äýýä ñóðãóóëèéí äîêòîðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð 18. ÀÍÓ-ä ñóðàëöàõ áàêàëàâðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð

1. Îëîí óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õªòªëáªð¯¯äèéí òàíèëöóóëãà Áèä ºìíºõ á¿ëýãò ìàíàé Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëýë àâ÷, õààíà õýðõýí õàíäàõ òàëààð ìýäýýëýëòýé áîëæ àâëàà. Ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õºòºëáºðò ºðñºëäºã÷èä íü èõýâ÷ëýí ìàíàé îðíû îþóòàí, ñóðàã÷èä, çàëóó÷óóä áàéõ áºãººä õàðèí Îëîí óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õºòºëáºðèéí ºðñºëäºã÷èä íü äýëõèé íèéòèéí îþóòàí, ñóðàã÷èä, çàëóó÷óóä áàéäàã. Òèéìýýñ äýëõèé äàÿàð çîõèîí áàéãóóëàãääàã ýíý òºðëèéí òýòãýëã¿¿ä íü ìàø èõ ºðñºë人íòýé, ìºí øàëãóóð ºíäºðòýé áàéäàã. ßã ÿìàð òºðëèéí òýòãýëãèéã îëîí óëñûí õýìæýýíä çàðëàãääàã òýòãýëýãò õºòºëáºð ãýæ íýðëýýä áàéíà âý ãýõýýð îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãà, ñàíãóóäààñ çàðëàäàã òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä, èõ, äýýä ñóðãóóëèóäûí ãàäààä îþóòàíä õàíäñàí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä, õóâü õ¿íèé õºãæëèéã äýìæèõ ñàíãèéí òýòãýëã¿¿ä, çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýãòýé áîëîâñðîëûí õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä, îëîí óëñûí áîëîâñðîëûí õºòºëáºðèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òýòýãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä ãýõ ìýò îðíî. Ýíý òºðëèéí ìýäýýëëèéã òóõàéí áàéãóóëëàãûí âýá ñàéòààñ õàðæ ìýäýýëýë àâàõ áîëîìæòîé áºãººä èíòåðíýò äýýð ìàø îëîí òýòãýëýãò õºòºëáºð¿¿ä áàéäàã. Ìýäýýëýë àâ÷ áîëîõ âýá ñàéòóóä: •

http://www.edupass.org/

http://www.finaid.org/

http://www.college-scholarships.com/

http://www.fastweb.com/

http://www.srnexpress.com/


ÎÞÓÒÀÍ 2010

http://www.collegenet.com/mach25/

http://www.scholarship-page.com/

http://www.iefa.org/

http://www.fundingusstudy.org

http://www.meritmoney.com

http://freschinfo.com

http://www.fastaid.com/

http://www.collegelink.com/clnk/customize/

International Student.com

85

Äîîð õýäýí òºðëèéí îëîí óëñûí òýòãýëýãò õºòºëáºðèéí òàëààð òàíèëöóóëæ áàéãàà áºãººä äàðàà äàðààãèéí óäàà Ìîíãîëûí îþóòàí, ñóðàã÷èä, çàëóóñäàà çîðèóëæ ººð îëîí òºðëèéí òýòãýëã¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëëèéã õ¿ðãýõ áîëíî.

2. Àçèéí Õªãæëèéí Áàíêíû Òýòãýëýãò õªòªëáªð Asian Development Bank Scholarship Àçèéí Õºãæëèéí Áàíê, ßïîí Óëñûí çàñãèéí ãàçðûí õàìòðàí õýðýãævvëäýã óã õºòºëáºð íü Àçèéí Õºãæëèéí Áàíêíû ãèøvví áîëîõ õºãæèæ áóé îðíóóäûí èðãýäèéã ßïîí áîëîí áóñàä õºãæèíãvé îðîíä ìàãèñòð, PhD çýðýã ãîðèëîí, ñóäàëãàà õèéæ ñóðàëöàõ áîëîìæ îëãîäîã þì .

Ñóðàëöàõ ÷èãëýë: Òóõàéí ñîíãîñîí ñóðãóóëü ávðýýñ øàëòãààëàí õàðèëöàí àäèëãvé áàéíà.

Òýòãýëãèéí õýìæýý: Ñóðãàëòûí òºëáºð, èðæ î÷èõ çàìûí çàðäàë, ýðvvë ìýíäèéí äààòãàë, ñóäàëãàà øèíæèëãýýòýé õîëáîîòîé çàðäàë, íîì ñóðàõ áè÷ãèéí víý áîëîí àìüäðàõ çàðäëûã äààæ õàðèóöíà.

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: •• Àçèéí Õºãæëèéí Áàíêíû ãèøvví àëü íýã îðíû èðãýí •• Ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí êîëëåæ, äýýä ñóðãóóëü òºãññºí áàêëàâðûí çýðýãòýé •• 2 æèëèéí àæëûí òóðøëàãà ávõèé •• TOEFL-í îíîî 550, IELTS-í 6,0-ààñ äîîøãvé áàéíà. Õàÿã: ADB- Mongolia Mailing Address: Mission Representative ADB-Mongolia MCS Plaza Building P.O.Box 1083 2nd Floor Central Post Office Natsagdorj Street- 4 Ulaanbaatar- 13 Ulaanbaatar, Mongolia Mongolia Tel: 976-11-329836 Fax: 976-11-311795


86

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

3. Õ¯íèé íªªöèéã õªã毯ëýõ òýòãýëýãò õªòªëáªð Japanese Grant Aid for Human Resource Development Scholarship Program 2010-2011 Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð íü ßïîí óëñûí çàñãèéí ãàçðûí òóñëàìæààð “Õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëýõ òýòãýëýãò õºòºëáºð (JDS)”-èéã 2001 îíîîñ õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. Óã õºòºëáºðèéí çîðèëãî íü Ìîíãîë Óëñûí íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí çîðèëòóóäûã øèéäâýðëýõýä òºëºâëºãººíèé áîëîâñðóóëàëò, õýðýãæèëòýíä óëñ îðíîî 21-ð çóóíä óäèðäàí æîëîîäîæ ÷àäàõóéö èòãýë íàéäâàðòàé, øèëäýã, çàëóó òºðèéí àëáàí õààã÷èéã áýëòãýõýä îðøèíî. ̺í ò¿¿í÷ëýí ãàäààä îþóòíóóä ßïîí îðíûã ñàéòàð îéëãîæ, õî¸ð îðíû íàéðàìäàëò õàðèëöààíû ¿íäñèéã õºãæ¿¿ëæ, áýõæ¿¿ëíý ãýäýãò èòãýë íàéäâàð òàâüæ áàéíà. Óã õºòºëáºðººð ßïîí óëñûí ìàãèñòðàíòóðò ñóðàëöàõ áîëñîí îþóòíóóä ìýðãýæëèéí ìýäëýã îëæ àâàõûí çýðýãöýý ñóäàëãàà õèéí ò¿¿ãýýðýý äàìæóóëàí õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöàà õîëáîîã òîãòîîæ, ººðèéí îðîíä òóëãàðààä áóé íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä õîëáîãäîõ àñóóäëóóäûã øèéäâýðëýõèéã õ¿ñ÷ áàéíà. Òóñ õºòºëáºð íü ºíãºðñºí æèëýýñ ýõëýí JDS äýä õºòºëáºðò íèéöñýí áàéãóóëëàãóóäààñ (çºâõºí òºðèéí áàéãóóëëàãóóä) ýëñýëò àâàõ áîëñîí áºãººä óã òºñºëä äàðààõ áàéãóóëëàãóóä õàìðàãäàõ áîëíî. Á¿ðòãýëä õàìðàãäàõûã õ¿ñýã÷ íü õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà òºðèéí çàõèðãààíû óäèðäëàãûí ãàçàð ýñâýë õ¿íèé íººöèéí àëáàíû õàðèóöàã÷òàé õîëáîãäîæ áîëîõ áà ò¿¿í÷ëýí JICE-JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàðòàé õîëáîãäîí 10-ð ñàðûí 1-íèé ºäðèéã õ¿ðòýë õàðüÿà áàéãóóëëàãààðàà äàìæóóëàí JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð á¿ðòãýëèéí ìàòåðèàëûã èð¿¿ëíý ¿¿. Ýíý æèë àíãëè õýëýýð íèéò 18 òýòãýëýãò îþóòíûã òýòãýëýãýýð ñóðàëöóóëàõ áà òýíöýã÷ íü 2010 îíû çóíààñ ßïîíä ìàãèñòðàíòóðûí îþóòàí áîëæ ßïîí óëñàä ñóäàëãààíû àæëàà ýõëýõ áîëíî.

JDS ÕªÒªËÁªÐÈÉÍ ÎÍÖËÎà JDS õºòºëáºð íü èõ äýýä ñóðãóóëèéí ñóðãàëòûí òºëáºð áîëîí áóñàä øààðäëàãàòàé ñóðãàëòûí õóðààìæ, ñàð á¿ðèéí áàéð / àìüæèðãààíû çàðäàë, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë, õî¸ð òàëûí îíãîöíû çàðäàë, áóñàä òýòãýìæ (ßïîíä àíõ î÷èõîä îëãîõ òýòãýìæ, ñóðãàëòûí ìàòåðèàë õóäàëäàí àâàõ òýòãýìæ ãýõ ìýò) îëãîãääîã. ̺í îþóòíóóä ßïîí óëñàä ñóðàëöàæ áàéõ õóãàöààíä ñóðãàëò áîëîí àìüæèðãààíû òàë äýýð òóëãàìëàìäàæ áóé àñóóäëûíõàà òàëààð òîãòìîë çºâºë㺺 àâàõ áîëîìæòîé. ̺í øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí òîõèîëäîëä Ìîíãîë õýë äýýð çºâºë㺺 ºãºõ ãýõ ìýòýýð ãàäààä îþóòíóóäûã äýìæèõ á¿õèé ë òàëûí òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëäýã.

ÝËÑÝËÒÝÍÄ ÒÀÂÈÃÄÀÕ ØÀÀÐÄËÀÃÀ (1) Èðãýíøèë: Ìîíãîë óëñûí èðãýí áàéõ. (2) Íàñ: 2009 îíû 4-ð ñàðûí 1-íû áàéäëààð 22-îîñ äýýø, 40-ººñ äîîø íàñòàé áàéõ. (1970 îíû 4-ð ñàðûí 2-íîîñ 1988 îíû 4-ð ñàðûí 1-íû ºìíº òºðñºí áàéõ) (3) Áîëîâñðîëûí òºâøèí: Áàêëàâðûí çýðýãòýé áàéõ. (Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð áîëîí áóñàä îðíû çàñãèéí ãàçðààñ àëáàí ¸ñîîð ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí ñóðãóóëü áàéõ) (4) Àæëûí òóðøëàãà: ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà áîëîõ 2009 îíû 10-ð ñàðûí 1-íèé áàéäëààð õîëáîãäîõ ñàëáàðòàà áàêëàâðûí çýðýã ãîðèëñîíîîñ õîéø 2-îîñ äýýø æèë àæèëëàñàí áàéõ. (Èõ ñóðãóóëü òºãñºõººñ ºìíºõ àæèëëàñàí õóãàöàà áîëîí ò¿ð õóãàöààíû àæèë, àæëààñ ÷ºëººòýé áàéõ õóãàöàà çýðãèéã õàìðàõã¿é) Äîîðõ 3-ò çààñàí÷ëàí ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûí æèíõýíý òºðèéí àëáàí õààã÷ áàéíà. (5) Õýëíèé ìýäëýãèéí òºâøèí: TOEFL PBT 550 îð÷èì áàéõ. (6) Ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë: Áèå, ñýòãýö ýð¿¿ë áàéõ.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

87

(7) Äàðààõ õ¿ì¿¿ñ ýëñýëòýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é: a. Îäîîãèéí áàéäëààð ßïîíû çàñãèéí ãàçðûí (Áîëîâñðîëûí ÿàì) òýòãýëýã, áóñàä ãàäààä îðíû çàñãèéí ãàçðûí òýòãýëýã, õóâèéí ñåêòîðûí òýòãýëãèéã àâ÷ áàéãàà (ìºí òýòãýëýã àâàõ òºëºâëºãººòýé áàéãàà) õ¿í. b. Óðüä ºìíº íü ýðäìèéí çýðýã ãîðèëîõûí òóëä Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð, ßïîí óëñ áîëîí áóñàä ãàäààä îðíû òýòãýëãýýð ìàãèñòðàíòóðò ñóðàëöñàí õ¿í. c. JDS òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãóóäàä õàðüÿàëàãääàãã¿é õ¿í. d. Õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà æèíõýíý òºðèéí àëáàí õààã÷ áèø áîë ýëñýëòýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é. e. Îäîîãèéí áàéäëààð öýðãèéí àëáà õààæ áàéãàà õ¿í. Àëü ýñâýë öýðãèéí õàðüÿàëàëòàé õ¿í.

Áóñàä: Ãàäààä îþóòàí íü ßïîíä ñóðàëöàæ òºãñººä ñóð÷ ìýäñýí ìýäëýã, óð ÷àäâàðàà àøèãëàí ýõ îðíûõîî õºãæèë öýöýãëýëòýíä õóâü íýìðýý îðóóëàõ ¿¿ðýãòýé áºãººä Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàñàí òàíãàðãûí áè÷èãò ãàðûí ¿ñýã çóðàõ øààðäëàãàòàé.

JDS ÕªÒªËÁªÐÈÉÍ Õ¯ÐÝÝ Äàðààõ á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã òóñ á¿ðýýð øèéäâýðëýõ àñóóäàë áîëîí ò¿¿íòýé íÿãò óÿëäàà õîëáîî á¿õèé áàéãóóëëàãóóäûã òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãààð ñîíãîñîí áàéãàà áºãººä ºðãºäºë ãàðãàã÷ íü òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãààñ íýð äýâøèãäýí, çºâõºí õàìààðàãäàõ äýä á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýãò á¿ðòã¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ̺í òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûí äîîä áàéãóóëëàãààñ ºðãºäºë ãàðãàõ áîëîìæòîé áà äýýä áàéãóóëëàãààðàà äàìæóóëàí ºðãºä뺺 ºãíº. Òºñºëä õàìðàãäàõ áàéãóóëëàãûã Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð áîëîí ßïîí óëñûí çàñãèéí ãàçðûí òºëººë뺺ñ á¿ðäýõ Óäèðäàõ çºâëºëèéí õóðëààð õýëýëöýí øèéäâýðëýñýí áºãººä öààøèä 3 æèë ººð÷ëºõ òºëºâëºãººã¿é áîëíî.

Õóóëèéí òîãòîëöîîã ñàéæðóóëàõ Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Êþ¿øþ¿ãèéí èõ ñóðãóóëü Õóóëü ç¿é, äîòîîä õýðãèéí ÿàì, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Äýýä ø¿¿õ, Åðºíõèé ïðîêóðîðûí ãàçàð, ¯íäñýí õóóëèéí öýö, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî, Óëñûí èõ õóðëûí òàìãûí ãàçàð, Ñàíõ¿¿ãèéí çîõèöóóëàõ õîðîî, Øóäðàãà ºðñºë人í, õýðýãëýã÷èéí òºëºº ãàçàð, Ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí åðºíõèé ãàçàð, Îþóíû ºì÷èéí ãàçàð, Àâëèãàòàé òýìöýõ ãàçàð

Ñàíõ¿¿, ýäèéí çàñãèéí ìåíåæìýíò Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Õèòîö¿áàøèãèéí èõ ñóðãóóëü Ñàíãèéí ÿàì, Ñàíõ¿¿ãèéí çîõèöóóëàõ õîðîî, Ìîíãîë áàíê, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, ¯íäýñíèé õºãæèë, øèíýòãýëèéí õîðîî, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî, Øóäðàãà ºðñºë人í, õýðýãëýã÷èéí òºëºº ãàçàð, Ñòàíäàð÷ëàë, õýìæèëç¿éí ãàçàð, ¯íäñýíèé õºãæëèéí õ¿ðýýëýí

¯éëäâýðëýëèéí ìåíåæòåíò, òºðèéí áîäëîãî çîõèöóóëàëò Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Îëîí óëñûí èõ ñóðãóóëü


88

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ñàíãèéí ÿàì, Çàñãèéí ãàçðûí õýðýã ýðõëýõ ãàçàð, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Ìîíãîë áàíê, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, ¯íäýñíèé õºãæèë, øèíýòãýëèéí õîðîî, Òºðèéí ºì÷èéí õîðîî

Ñóóðü áîëîâñðîë, àæëûí äàäëàãà Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Îñàêàãèéí èõ ñóðãóóëü Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì, Ìîíãîë óëñûí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí áîëîâñðîëûí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí Õîâä èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí Äîðíîä äýýä ñóðãóóëü

Áàéãàëü îð÷íû õàìãààëàëò Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Ö¿ê¿áàãèéí èõ ñóðãóóëü Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Õ¿íñ, õºäºº àæ àõóé, õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Öºìèéí ýíåðãèéí ãàçàð, Ñòàíäàð÷ëàë, õýìæèëç¿éí ãàçàð, Ìîíãîë óëñûí õºäºº àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü, Ìîíãîë óëñûí ýð¿¿ë ìýíäèéí øèíæëýõ óõààíû èõ ñóðãóóëü, Áèîëîãèéí õ¿ðýýëýí, Áîòàíèêèéí õ¿ðýýëýí, Ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí

Õîòûí õ¿ðýýëýí áóé îð÷íûã ñàéæðóóëàõ Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Òîêèîãèéí èõ ñóðãóóëü Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Íèéñëýëèéí òàìãûí ãàçàð, Áîòàíèêèéí õ¿ðýýëýí, Ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí

Õºãæëèéí èíæåíýð÷ëýë/ICT Õ¿ëýýí àâàõ èõ ñóðãóóëü: Òîêèîãèéí òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü (Õºãæëèéí èíæåíýð÷ëýë) Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Áàéãàëü îð÷èí, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Ýðäýñ áàÿëàã, ýð÷èì õ¿÷íèé ÿàì, Íèéñëýëèéí òàìãûí ãàçàð, Ìîíãîë óëñûí øèíæëýõ óõààí, òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü, (ICT), Çàì òýýâýð, áàðèëãà, õîò áàéãóóëàëòûí ÿàì, Ãàäààä õàðèëöààíû ÿàì, Ìýäýýëýë, øóóäàí, õàðèëöàà õîëáîî, òåõíîëîãèéí ãàçàð, Õàðèëöàà õîëáîîíû çîõèöóóëàõ ãàçàð, Ìîíãîë áàíê •• Ãîðèëîõ ýðäìèéí çýðýã: Ìàãèñòð (2 æèë) •• Ñóðàëöàõ õýë: Àíãëè õýë •• ßïîí ðóó ÿâàõ õóãàöàà: 2010 îíû çóí

Á¿ðòãýë (1) “Ýëñýã÷äýä çîðèóëñàí óäèðäàìæ”-èéã äàðààõ ãàçðààñ àâíà óó. a. Õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà òºðèéí çàõèðãààíû óäèðäëàãûí ãàçàð, õ¿íèé íººöèéí àëáà b. JICE-JDS õºòºëáºðèéí âýáñàéò: http://sv2.jice.org/jds/ *ýëñýëòèéí ìàòåðèàëûã òàòàæ àâàõ áîëîìæòîé. c. JICE- JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð (2) Ýëñýëòèéí ìàòåðèàë äýýð øààðäëàãàòàé õýñãèéã áºãëºí, áóñàä øààðäëàãàòàé áè÷èã áàðèìòûã á¿ðä¿¿ëýí õàðüÿà áàéãóóëëàãûíõàà õàðèóöàæ áóé àëáààð äàìæóóëàí JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð èð¿¿ëíý ¿¿.


89

ÎÞÓÒÀÍ 2010

ªðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ ýöñèéí õóãàöàà íü æèë á¿ðèéí 8 ñàðä áàéäàã.

Á¿ðòãýëèéí òàëààðõ ëàâëàãàà àâàõ õàÿã JICE JDS Ìîíãîë äàõü òºëººëºã÷èéí ãàçàð Õàÿã: Áîëîð Áèçíåñ òºâ 206, Òºâ Ø/Õ 917, Óëààíáààòàð 13 (Áîëîð Áèçíåñ òºâ íü Áàÿíãîë çî÷èä áóóäëûí áàðóóí õîéä òàëä áàéðëàäàã) Àæëûí öàã: Äàâàà - Áààñàí, 9:30-12:30, 14:00-18:00 Óòàñ: 55150415, 55150416

4. Ðîòàðè Êëóáûí Òýòãýëýã--Rotary World Peace Scholarship, Rotary Ambassadorial Scholarship Rotary World Peace Scholarship Ðîòàðè êëóáûí øóãàìààð ýíõ òàéâàí áîëîí çºð÷èë人íèéã õýðõýí çîõèöóóëàõ àñóóäëûã ãîëëîí îëîí óëñûí ñóäëàëûí ÷èãëýëýýð ñóðàëöàõ õvñýëòýé õvìvvñò ýíýõvv òýòãýëãèéã îëãîäîã. Õºòºëáºðò îðîëöîã÷èä ýíõ òàéâíûã òîãòîîõ áîëîí îëîí óëñûí õvìvvíëýãèéí véë õýðýã, îëîí íèéòèéí òóñûã òóëä õv÷èí çvòãýõýä áýëýí áºãººä öààøèä Ðîòàðè êëóáûí véë àæèëëàãààíä õàìòðàí îðîëöîæ íýìýð õàíäèâ áîëîõ ýðìýëçýëòýé áàéõ õýðýãòýé. Òýòãýëãèéã ýíõ òàéâàí, çºð÷èë人íèéã çîõèöóóëàõ àñóóäàë áîëîí îëîí óëñûí õàðèëöààíû ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, óðüä ºìíº ýäãýýð ÷èãëýëýýð àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé õvìvvñò îëãîäîã.

Ñóðàëöàõ ÷èãëýë: Ýíõ òàéâàí áà çºð÷èë人íèéã çîõèöóóëàõ

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: •• Ìîíãîë óëñûí èðãýí •• TOEFL-í îíîî 600 •• 3-ààñ äîîøãvé æèë ìýðýãæëýýðýý àæèëëàñàí •• âèçíû àëèâàà çºð÷èë ãàðãàæ áàéãààãvé

Rotary Ambassadorial Scholarship ªíäºð õºãæèëòýé îðíóóäàä äýýä áîëîâñðîë ýçýìøèõèéã õvññýí 1200 îð÷èì îþóòàíä ýíýõvv òýòãýëýãèéã æèë ávð îëãîäîã. Óã õºòºëáºðèéí äýìæëýãòýé ñóðàõûã õvñâýë þóíû ºìíº õºòºëáºðèéí ºðãºäëèéí ìàÿãòûãáºãëºõ õýðýãòýé áºãººä õºòºëáºðèéí øàëãàðóóëàëòàíä òýíöñýí òîõèîëäîëä ñóðãóóëèà õàéæ, ýëñýí îðîõ øààðäëàãàòàé. Ñóðãóóëèà íýãýíò îë÷èõñîí áàéãàà òîõèîëäîëä õºòºëáºðò îðîëöîõûã çºâøººðºõãvé

Ñóðàëöàõ ñàëáàð: Íýýëòòýé

Òàâèãäàõ øààðäëàãà: Ìîíãîë óëñûí èðãýí áàéãààãvé

TOEFL-í îíîî 600,

21-ñ äýýø íàñòàé,

Õàÿã: Òºâ øóóäàí Øóóäàíãèéí õàéðöàã 382 Óëààíáààòàð 44, Ìîíãîë óëñ Ý-øóóäàí: info@rotarymongolia.org or www.rotary.org.hk

âèçíû àëèâàà çºð÷èë ãàðãàæ


90

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

4. Òàéâàíèé òýòãýëýãò õªòªëáªð Òàéâàíèé ¯íäýñíèé ×åíã Êóíã Èõ Ñóðãóóëü äýýð õýä õýäýí òºðëèéí òýòãýëýã îëãîãäîíî.

ÎÓ-ûí Áèçíåñèéí Óäèðäëàãûí Ìàãèñòðûí òýòãýëýã: Ýíý òýòãýëýãò õºòºëáºð íü îþóòíûã áàéð, ñóðãàëòûí òºëáºðººñ 100 õóâü ÷ºëººëíº.̺í ýðäýì øèíæèëãýýíèé òóñëàõ àæèëòàíààð àæèëëóóëæ ñàðäàà 200$-300$ öàëèí àâàõ áîëîìæîîð õàíãàíà. Òóñ òýòãýëýãò áàêàëàâð çýðýãòýé, àíãëè õýëíèé òîäîðõîé ìýäëýãòýé ìýðãýæëýýðýý äîð õàÿæ 2 æèë àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé ãàäààäûí èðãýí õàìðàãäàíà.

Òàéâàíèé Çàñãèéí Ãàçðûí Òýòãýëýã Ýíý òýòãýëãèéí òóõàéä òóñ èõ ñóðãóóëüä äîð õàÿæ 1 óëèðàë àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóäàä îëãîíî. Òóñ òýòãýëãèéã Òàéâàíèé Ãàäààä Õàðèëöààíû ßàì, Áîëîâñðîëûí ßàì, Ýäèéí Õàðèëöààíû ßàì áîëîí ¯íäýñíèé Øèíæëýõ Óõààíû Êîíñóë ãýñýí òºðèéí 4 áàéãóóëëàãààñ îëãîäîã áàéíà.Òýòãýëãèéã ìºí㺠õýëáýðýýð ñòèïåíäè áàéäëààð îëãîíî. Ñòèïåíäèéí õýìæýý ñàðûí 800US$-1000US$ òýíöýíý. ̺í íýìæ îíãîöíû òèéçèéí ¿íèéã òºëíº.

Èõ ñóðãóóëèàñ îëãîõ òýòãýëýã: Ýíý òýòãýëãèéí òóõàéä òóñ èõ ñóðãóóëüä äîð õàÿæ 1 óëèðàë àìæèëòòàé ñóðàëöàæ áóé áàêàëàâð, ìàãèñòð, äîêòîðàíòóðûí õºòºëáºðò ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóäàä îëãîíî. Ýíýõ¿¿¿ òýòãýëýã íü äàðààõ áàéäëààð îëãîãäîíî: •• Áàêàëàâðò ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóäûã ñóðãóóëèéí áàéðàíä ¿íý òºëáºðã¿é áàéðëóóëíà •• Ìàãèñòð, äîêòîðàíòóðò ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóäûã áàéð, ñóðãàëòûí òºëáºðººñ 50%100% ÷ºëººëíº.̺í ñàð á¿ð 130US$-500US$-òîé òýíöýõ õýìæýýíèé ñòèïåíäè îëãîíî.

6. ÀâÑòðàëèéí òýòãýëýãò õªòªëáªð Endeavor Award-èéí íýã á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áîëîõ Vocational Education and Training õºòºëáºðèéí á¿ðýí äóíä ñóðãóóëü òºãññºí îþóòíóóäàä áàêàëàâðûí ºìíºõ áîëîâñðîëûí çýðýãò õàìðàãäàõ 1-2 æèë ñóðàëöàõ /Àíãëè õýëíèé êóðñýä ñóðàëöàõààð áîë 2,5 æèë/ òýòãýëýã çàðëàäàã. Ýíýõ¿¿ òýòãýëãèéí ãîë çîðèëãî íü: • Àâñòðàëèä ñóðàëöàõ áîëîìæèéã àìæèëòòàé ñóðàëöñàí îþóòíóóäàä îëãîõ • Òýòãýëýãò õàìðàãäñàí îþóòíóóäûí ìýäëýã ÷àäâàðûí äýýøë¿¿ëýõ • Àâñòðàëèéí áîëîâñðîëûí ñèñòåìèéã òàíèóëàõ, ñóðòàë÷ëàõ • Õî¸ð îðíû õ¿ì¿¿ñèéí õîîðîíäûí õàðèëöààã áýõæ¿¿ëýí, íýã íýãíýýñýý òóðøëàãà ñóäëàõ áîëîìæèéã íýýõ Ýíýõ¿¿ òýòãýëýã íü á¿ðýí õýìæýýíèé òýòãýëýã áºãººä ¿¿íä ñóðãàëòûí òºëáºð, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë, ñòèïåíä, Àâñòðàëèä èðýõ áóöàõ çàìûí çàðäàë çýðýã îðñîí áîëíî. Õýðýâ òà òóõàéí ñóðãóóëèéí Àíãëè õýëíèé øàëãóóðûã õàíãàõã¿é áàéãàà áîë 6 ñàð õ¿ðòýëõ õýëíèé áýëòãýëèéí òºëáºðèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýã.

Òýòãýëýãò õºòºëáºðò îðîëöîõ ãîë øàëãóóð íü: • Ñ¿¿ëèéí 2 æèë Àâñòðàëè óëñàä àìüäàð÷ áàéãààã¿é áàéõ • Äàâõàð èðãýíøèëòýé, ýñâýë Àâñðàëèéí áàéíãûí îðøèí ñóóõ âèçòýé õ¿ì¿¿ñ øàëãóóð õàíãàõã¿é


ÎÞÓÒÀÍ 2010

91

• Òýòãýëýã õ¿ñýã÷ íü Àâñðàëèéí áîëîâñðîëûí ñòàíäàðòûí äàãóó 12 æèëèéí áîëîâñðîë ýçýìøñýí áàéõ • Àâñòðàëèéí Vocational Education and Training-ààñ ÿìàð íýãýí áîëîìæ îëãîõ çàõèäàë àâñàí áàéõ • Àíãëè õýëíèé øàëãóóð /IELTS 5.0-6.0, TOEFL IBT 64-80/ • Áàãøèéí òîäîðõîéëîõ çàõèäàë /3 áàãø/ • 2 æèëèéí ºìíº Àâñòðàëèä ÿìàð íýãýí òýòãýëýãò õºòºëáºðò õàìðàãäàæ áàéñàí áîë ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò ºðãºäºë ãàðãàõ ýðõã¿é.

Øààðäëàãàòàé áè÷èã áàðèìò: • Ãàäààä ïàñïîðò (õóóëáàð) • Àíãëè õýëíèé òºâøèí òîãòîîõ øàëãàëòûí ä¿í • Áîëîâñðîëûí ãýð÷èëãýý, ä¿íãèéí õóóëáàð • Ñóðãóóëèéí àëáàí ¸ñíû óðèëãà • 3 øèðõýã òîäîðõîéëîõ çàõèäàë Äýýðõ á¿õ ìàòåðèàë àëáàí ¸ñíû îð÷óóëãàòàé, íîòàðèàòààð áàòàëãààæóóëñàí áàéõ ¸ñòîé. Ýõ ñóðâàëæ: http://www.endeavour.deewr.gov.au/international_applicants/vet_awards.htm

7. Àâñòðàëèä òýòãýëãýýð ñóðàëöàõ áîëîìæ Àâñòðàëè íü àíãëè õýëòýé öººõºí áàÿí óëñûí íýã. Õ¿í áîëãîíä îëäîîä áàéäàãã¿é, àâñòðàëè÷óóä ººðñ人 ÷ õºäºëìºð뺺ä îëæ àâ÷ ÷àääàãã¿é ñóðãàëòûí òýòãýëãèéã Ìîíãîë÷óóä áèäýíä Àâñòðàëèéí Çàñãèéí ãàçðààñ îëãîæ áàéíà. AUSAID õýìýýí íýðëýæ çàíøñàí áàéãóóëëàãà íü Àâñòðàëèéí Çàñãèéí ãàçðûí Îëîí óëñûí õºãæëèéí àãåíòëàã áèëýý. Àâñòðàëèéí Çàñãèéí ãàçàð æèë á¿ð á¿ñ íóòãèéí õºðø îðíóóääàà AUSAID-ýýð äàìæóóëàí îþóíû õºðºí㺠îðóóëàëò õèéäýã. Ìîíãîë õ¿í Òà ADS (Australian development scholarship) áóþó Àâñòðàëèéí õºãæëèéí òýòãýëýã, ALA (Australian Leadership Awards Fellowships) áóþó Àâñòðàëèéí ìàíëàéëàã÷èéí  òýòãýëýã àâàõ áîëîìæòîé.

ADS Íýð á¿õèé áóóðàé õºãæèëòýé îðíû èðãýäýä ººðèéí îðíû íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä õóâü íýìðýý îðóóëàõ áîëîâñîí õ¿÷èí áîëîõîä íü Àâñòðàëèä óëñàä ñóðàëöóóëàõ ADS òýòãýëýã îëãîäîã áèëýý. ADS òýòãýëãýýð æèë á¿ð 31 îðíû 1000 õ¿ðòýëõ îþóòíóóä áàêaëàâð, ìàãèñòð, äîêòîðûí çýðýãò ñóðàëöäàã áºãººä õ¿ñâýë òóõàéí îþóòàí çàéíû ñóðãàëòûí õýëáýðèéã ñîíãîæ áîëíî. Ìîíãîëûí õóâüä ìàãèñòðûí çýðýãò (master by coursework) ñóðàëöóóëàõûã ýí òýðã¿¿íä òàâüäàã. 2003 îíîîñ ýõëýí íýð çààñàí òºðèéí áàéãóóëëàãûí 14 õ¿íä òýòãýëýã îëãîæ áàéñàí áîë, 2008 îíä 19 õ¿íä, 2009 îíä 24 õ¿íä òóñ òóñ îëãîñîí þì. Õàðèí 2010 îíîîñ 28 õ¿íä îëãîõ áºãººä íýð á¿õèé ÿàì áîëîí õàðüÿà àãåíòëàãèéí 18 òºðèéí àëáàí õààã÷äàä, òºðèéí áóñàä áàéãóóëëàãà, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, õóâèéí õýâøëýýñ íýð çààñàí ñàëáàðò ñóðàëöàõ 10 õ¿íä òýòãýëýã îëãîõ þì áàéíà. Äàøðàìä äóðäàõàä ýíý æèëýýñ àíõ óäàà çºâõºí òºðèéí àëáàí õààã÷èä áóñ, õóâèéí õýâøèë, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí àæèëëàãñàä ýíýõ¿¿ òýòãýëýãò õàìðàãäàõ áîëîìæòîé áîëæ áàéíà. Òýòãýëýãò òàâüäàã ãîë øààðäëàãà íü õ¿ñýëò ãàðãàã÷ ºðãºäºë áºãëºõ ¿åäýý ººðèéí  áàéãóóëëàãàä õî¸ðîîñ äîîøã¿é æèë


92

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

òàñðàëòã¿é àæèëëàñàí,  àæëûí òóðøëàãàòàé, áàêàëàâðûí çýðýã ýçýìøñýí. Àâñòðàëèä òºãññºíèé äàðàà íýð äýâø¿¿ëñýí áàéãóóëëàãàä 2-îîñ äîîøã¿é æèë àæèëëàõ õ¿ñýëòýé áàéõ, IELTS-èéí 5.0 áóþó ò¿¿íýýñ äýýø îíîîòîé òýíöýõ¿éö àíãëè õýëíèé ìýäëýãòýé áàéõ çýðýã îðäîã. Òà Àâñòðàëèéí èõ ñóðãóóëüä ñóðàëöàõàä IELTS-èéí 6.5 áà ò¿¿íýýñ äýýø îíîî (ÿðèà, áè÷èã, óíøèõ, ñîíñîõ ÷àäâàð òóñ á¿ð íààä çàõ íü 6.0) õýðýãòýé. Õýëíèé òºâøèíãèéí õóâüä òàíä îäîîãîîð Àâñòðàëèéí èõ ñóðãóóëüä ñóðàëöàõ õýìæýýíèé àíãëè õýëíèé ìýäëýã áàéõã¿é (ãýõäýý äîð õàÿæ IELTS-èéí 5.0 áàéõ) áîëîâ÷ òàíû ºðãºäºë øàëãàðàõ þì áîë òàíä åñºí ñàðûí àíãëè õýëíèé êóðñò Ìîíãîëä ¿íýã¿é ñóðàõ áîëîìæ îëãîíî. Åñºí ñàðûí äàðàà äàõèí IELTS -èéí øàëãàëò ºã÷, àâñòðàëèéí èõ äýýä ñóðãóóëèóäàä îðîõîä øààðäàãäàõ IELTS-èéí 6.5ààñ äýýø îíîî àâàõ õýðýãòýé. Òýòãýëãèéí õàìãèéí ãîë øàëãóóð íü ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºð. Óã õºòºëáºð íü Àâñòðàëèä ñóðàëöàõ çîðèëãî áîëîí ñóðàëöàõ ñàëáàð, êóðñýý  òîäîðõîéëæ,  Àâñòðàëèä òóõàéí êóðñýä ñóðàëöñàíààð òàíû îäîîãèéí õèéæ áàéãàà àæèë áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã õýðõýí ñàéæðóóëàõ âý? áàéãóóëëàãûí õºãæëèéí çîðèëò, çîðèëãîò ÿàãààä íèéöýæ áàéãààã òàéëáàðëàñàí ýñýý þì. Òàíû ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºðèéã àëü õýð õýìæèãäýõ¿éö, áèåëýãäýõ¿éö áàéíà âý, ïðàêòèêò õýð áîäèòîéãîîð íýâòðýõ âý? ãýäãýýð íü ä¿ãíýäýã. Èíãýýä õýðâýý òàíû ºðãºäºë øàëãàðâàë, àíãëè õýëèéã æèëèéí õóãàöààíä ýð÷èìòýé ñóð÷ øààðäàãäàõ îíîî àâàõ ¸ñòîé. Ãýõäýý Àâñòðàëè ðóó ÿâàõ ýöñèéí øàëãàðóóëàëò íü òàíû ñóðàëöàõ ñàëáàð, êóðñ, ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãººãººð øèéäýãääýã ó÷ðààñ  àíõíààñàà çîðèëãîî çºâ òîäîðõîéëæ, ñóðàëöàõ êóðñ, ñàëáàðàà çºâ ñîíãîí, ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºðºº ñàéí áè÷èõ õýðýãòýé. Òýòãýëãèéí øàëãàðóóëàëòûã Ìîíãîë äàõü CaBSAF áóþó ×àäàâõèéã áýõæ¿¿ëýõ, æèæèã ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ Ìîíãîë-Àâñðàëèéí çîðèëòîò õºòºëáºðèéí ãàçàð (www.cabsaf.mn) çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëäàã þì.

ALA ADS òýòãýëýãòýé õàðüöóóëàõàä ìàø ºíäºð øààðäëàãà òàâüäàã. Òýòãýëãèéí çîðèëãî íü á¿ñ íóòãèéí õàðèëöàà, õºãæèëä õóâü íýìðýý îðóóëàõ ìàíëàéëàã÷èéã áýëòãýõýä îðøäîã. Ìàãèñòð, äîêòîðûí çýðýãò ñóðàëöóóëäàã. Õ¿ñýëò ãàðãàã÷ íààä çàõ íü  áàêàëàâðûí çýðýãòýé áàéõ áºãººä áàêàëàâðààñ äýýø çýðýã ýçýìøñýí áàéæ áîëíî. ªìíºõ ñóðãóóëèà àìæèëòòàé, ñàéíààñ äýýø ä¿íòýé òºãññºí áàéâàë ñàéí, àíãëè õýëíèé ºíäºð òºâøíèé ìýäëýãòýé (äîð õàÿæ IELTS 6.5) áàéõ çýðýã øààðäëàãà òàâüäàã. Ñóðàëöàõ êóðñèéí õóâüä á¿õ ÷èãëýëèéã õ¿ëýýí çºâøººðäºã áºãººä îëîí óëñûí õóäàëäàà, ºâ÷èí ñóäëàë (pandemics), security, öàã àãààðûí ººð÷ëºëò (climate change including clean energy) ÷èãëýëèéã èë¿¿ äýìæäýã. Øàëãàðóóëàëòûí õóâüä Òà ìîíãîëäîî áóñ, õàðèí Àçè, Íîìõîí äàëàéí áóñàä îðíû õ¿ì¿¿ñòýé ºðñºëääºã. ªðãºäëèéã áè÷ãýýð áîëîí èíòýðíýòýýð áºãëºæ áîëíî. Áè÷ãýýð áîë Ìîíãîë äàõü CaBSAF-ä õ¿ðãýæ ºã÷ áîëíî, èíòýðíýòýýð áîë è-ìýéëýýð èëãýýõýýñ ãàäíà, www.ausaid.gov.au õàÿãààð îðæ îíëàéíààð  áºãëºæ áîëíî. Ýöýñò íü õýëýõýä, Ìîíãîë Óëñûí èðãýí òºäèéã¿é, Àâñòðàëè Óëñûí èðãýä ÷ òýòãýëýã îëîîä ºíäºð òºëáºðòýé òîï ñóðãóóëèóäàä ñóðàõ íü ò¿éëûí èõ  àç çàâøààí. Àâñòðàëè õ¿ì¿¿ñèéí èõýíõ íü äóíä ñóðãóóëèà òºãñººä àæèëëàæ ýõýëäýã. Õýäýí æèëèéí äàðàà çýýëýýð òºëáºðºº õèéãýýä ñóðäàã. Õàðèí Ìîíãîë õ¿í òàíä Àâñòðàëèéí Çàñãèéí ãàçàð áîëîìæ îëãîæ áàéíà. Ñóðãàëòûí òºëáºð æèëä äóíäæààð 18 ìÿíãàí àâñòðàëè äîëëàð, äýýð íü àâñòðàëèä àìüäðàõ ºðòºã ñàðûí äóíäæààð 1400 àâñòðàëè äîëëàð, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë,  Ìîíãîëîîñ èðæ, î÷èõ çàðäàë ãýýä òîîëæ áàðøã¿é èõ ìºíãèéã òà Ìîíãîëä ÷, ãàäààäàä ÷ ÿàæ ÷ õºäºëìºð뺺ä îëîõã¿é. Õàðèí òàíä áîëîìæ áàéíà. Áîëîìæèéã àøèãëàõã¿é ºíãºðâºë Òàíûã àìüäðàëûí çîðèëãîã¿é, èäýâõã¿é íýãýí áàéíà ãýæ ä¿ãíýíý. Ýõ ñóðâàëæ: http://news.gogo.mn/r/55882


ÎÞÓÒÀÍ 2010

93

8. Èòòªëáªð ERASMUS MUNDUS External Cooperation Window Áàêàëàâð îþóòíû ñîëèëöîî · 6 ñàð – 3 îþóòàí · 10 ñàð –1 îþóòàí

Ìàãèñòð îþóòíû ñîëèëöîî · 9 ñàð – 2 îþóòàí

Äîêòîðûí ñóäàëãààíû àæèë · 10 ñàð – 1 äîêòîðàíò Äîêòîðûí äàðààõ ñóäàëãààíû àæèë (Õºäºë㺺íèé áýðõøýýëòýé, ¿íäýñíèé öººíõ, óëñ òºðèéí õýëìýãäýëä ºðòºæ áàéñàí áîë èë¿¿ àíõààð÷ ¿çíý) · 10 ñàð -1  ñóäëàà÷, áàãø

Áàãø ñîëèëöîõ · 1,5 ñàð – 2 áàãø Äàðààõ ñóðãóóëèóäàä ñóðàëöàõ áîëîìæòîé: •• Èòàëè – University of Trento •• Ïîðòóãàëè- University of Minho •• Èñïàíè- University of Murcia •• Òóðê- University of Atilim

Ãîë øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò: 1.    Ãàäààä õýëíèé ìýäëýã Õýðýâ òóõàéí ñóðãóóëüä Àíãëè õýë äýýð ìýðãýæëýýðýý ñóðàëöàõ áîëîìæòîé áîë Àíãëè õýëíèé TOEFL øàëãàëò ºã÷ IBT 90-ñ äîîøã¿é îíîî àâñàí áàéõ áà íàðèéâ÷èëñàí êðèòåðèéã òóõàéí ñóðãóóëèéí âåáñàéòààñ îëæ ¿çíý ¿¿.Òóõàéí ñóðãóóëèéí õè÷ýýë¿¿ä Àíãëè õýë  äýýð îðäîãã¿é áîë õýëíèé çîõèõ øààðäëàãà õàíãàñàí áàéõ ¸ñòîé áà òóõàéí ñóðãóóëèéí âåáñàéòààñ îëæ ¿çíý ¿¿. •• Èñïàíè õýëíèé ìýäëýã •• Èòàëè õýëíèé ìýäëýã •• Òóðê õýëíèé ìýäëýã •• Ïîðòóãàëè õýëíèé ìýäëýã 2. Áàêàëàâðûí ñîëèëöîîíä ñóðàëöàõ õ¿ñýëòýé áîë 2-3-ð êóðñèéí îþóòàí áàéõ 3.  Ìàãèñòðûí ñîëèëöîîíû õºòºëáºðò îðîëöîõ áîë Áàêàëâàðûí çýðýã àâñàí áàéõ 4.  ÌÓÈÑ-ä 3-ààñ äýýø æèë àæèëëàñàí áàéõ /äîêòîðàíòóð áîëîí äîêòîðûí äàðààõ ñóäàëãààíû àæèëä õàìààðíà/.


94

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

5.  Äîêòîðàíòóð áîëîí äîêòîðûí äàðààõ ñóäàëãààíû àæèëä õàìðàãäàõ îþóòàí, áàãø, ñóäëàà÷ íü ñóäàëãààíû àæèë õèéæ áàéñàí òóðøëàãàòàé, á¿òýýëòýé áàéõ 6.  Äîêòîðàíòóð áîëîí äîêòîðûí äàðààõ ñóäàëãààíû àæèëä õàìðàãäàõ îþóòàí, áàãø, ñóäëàà÷ íü õàìòðàí àæèëëàõ áàãø, ýðäýìòíýý îëñîí, òîäîðõîé òºñëèéí ñàíàë äýâø¿¿ëæ, õàìòðàí àæèëëàõ áàãø, ýðäýìòýí, óäèðäàã÷àà îëñîí áàéõ. 7. Èõ ñóðãóóëèóäàä ìàòåðèàë á¿ðä¿¿ëýõäýý Àíãëè õýë äýýð á¿ðä¿¿ëýõ  áà äèïëîìûí õóóëáàð, Àíãëè õýëíèé îð÷óóëãûã íîòàðèàòààð áàòëóóëñàí áàéíà. Èòàëèéí èõ ñóðãóóëüä ìàòåðèàë á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà áîë äèïëîìûí õóóëáàðûã íîòàðèàò, Ìîíãîë óëñûí Ãàäààä õýðãèéí ÿàì, Èòàëèéí Áýýæèí äýõ ýë÷èí ñàéäûí ÿàìààð áàòëóóëàõ áà ¿¿íòýé õîëáîãäîí ãàðàõ çàðäëûã îþóòàí õàðèóöíà.

Òýòãýëãèéí õýìæýý •• Íýã óäààãèéí çàìûí çàðäàë •• Ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë •• Ñòèïåíä •• Áàêàëàâð: ñàðûí 1000 åâðî •• Ìàãèñòð: ñàðûí 1000 åâðî •• Äîêòîðàíòóð: ñàðûí 1500 åâðî •• Äîêòîðûí äàðààõ: ñàðûí 1800 åâðî •• Áàãø ñîëèëöîî: ñàðûí 2500 åâðî

Á¿ðä¿¿ëýõ ìàòåðèàë •• Òóõàéí ñóðãóóëèéí ºðãºäëèéí ìàÿãò /ÃÕÕ-ýýñ àâàõ/ •• Òýòãýëãèéí ìàÿãò /ÃÕÕ-ýýñ àâàõ/ •• Learning agreement /ÃÕÕ-ýýñ àâàõ/ •• Grant acceptance /ÃÕÕ-ýýñ àâàõ/ •• Ñóðàëöàõ òºëºâëºãºº  /Study plan / •• Ýññý /Motivation letter or motivation essay/ •• Ñóäàëãààíû òºñºë •• Òóõàéí ñóðãóóëüä ñóðàëöäàã òóõàé òîäîðõîéëîëò •• Ä¿íãèéí æàãñààëò /3.0 äýýø/ •• TOEFL øàëãàëòûí õóóëáàð •• 2 áàãø, ýðäýìòíèé òîäîðõîéëîëò (academic recommendation letter) •• Äèïëîìûí õóóëáàð áà îð÷óóëãà •• Õóâü õ¿íèé íàìòàð /Curriculum vitae/ •• 2 õóâü çóðàã Á¿õ ìàòåðèàëûã öààñààð áîëîí ñêàéííåðäñàí õýëáýðýýð àâíà. Óòñààð áîëîí áèåýð èíòåðâüþ àâàõ áà ýöñèéí øàëãàðóóëàëòûã Åâðîïûí õîëáîîíû íýð äóðäñàí èõ ñóðãóóëèóä, õºòºëáºðººñ õèéíý. Ýõ ñóðâàëæ: http://monoffset.blog.banjig.net/post.php?post_id=270352


ÎÞÓÒÀÍ 2010

95

9. Øâåéöàðèéí õªãæëèéí àãåíòëàã, á Øâåéöàðèéí õºãæëèéí àãåíòëàã, Öºëæèëòèéã ñààðóóëàõ òºñºë, Ìîíãîëûí áýë÷ýýðèéí ìåíåæìåíòèéí õîëáîî õàìòðàí äàðààõ ñàëáàð, ÷èãëýë¿¿äýýð áàðóóíû ýõ äýýä ñóðãóóëèóä,ýðäýì øèíæèëãýýíèé òºâ¿¿äýä áîãèíî õóãàöààíû (3-6 ñàð) ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ ñóðãàëòàä õàìðóóëàõ óðàëäààíò øàëãàðóóëàëòûã ñóäëàà÷èä, ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòíóóäûí äóíä çàðëàæ áàéíà.

Òàâèãäàõ ¿íäñýí øààðäëàãóóä: 1.     Äàðààõ ñàëáàð, ÷èãëýëýýð ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæèëä îðîëöîæ áàéñàí òóðøëàãàòàé áàéõ. ¯¿íä: •• Öºëæèëò, ò¿¿íòýé õîëáîãäîõ ÷èãëýë¿¿ä •• Áýë÷ýýðèéí ÷àíàðûí ¿íýëãýý áà ìîíèòîðèíã •• Áýë÷ýýðèéí ýêîñèñòåì, ò¿¿íèé ¿éë÷èëãýý •• Äîðîéòñîí ãàçðûí íºõºí ñýðãýýëò (áýë÷ýýð, óóðõàéí àøèãëàãäñàí òàëáàé ) •• Áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý •• Íóòãèéí èðãýäýä ò¿øèãëýñýí áàéãàëèéí íººöèéí ìåíåæìåíò 2. Àíãëè õýëíèé áè÷ãèéí áîëîí ÿðèàíû ºíäºð ÷àäâàðòàé 3. Ìýðãýæëýýðýý 3-ààñ äîîøã¿é æèë òîãòâîð ñóóðüøèëòàé àæèëëàæ áàéãàà 4. Ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõ ÷èí õ¿ñýë ýðìýëçýëòýé 5. 45 õ¿ðòýëõ íàñíû Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã 2 ¿å øàòòàéãààð ÿâóóëàõ áºãººä ýõíèé øàòíû øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí 15 õ¿íèéã àíãëè õýëíèé ýð÷èìæ¿¿ëñýí êóðñò ñóðãàæ,øàëãàëòàíä áýëòãýõ êóðñò ñóðãàæ, óã øàëãàëòàíä õàìðóóëíà. Øàëãàðñàí 6 õ¿íèéã  òýòãýëýãò õºòºëáºðò õàìðóóëíà. Èð¿¿ëýõ ìàòåðèàë: •• Íàìòàð (cv),öýýæ çóðãûí  õàìò: •• Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò, õî¸ðîîñ äîîøã¿é: •• Èõ äýýä ñóðãóóëü òºãññºí äèïëîìûí õóóëáàð: •• Àæèë ìýðãýæëèéíõýý òóõàé áè÷ñýí ýññå 2-3 õóóäàñ, àíãëè õýë äýýð/ •• Äèïëîìûí  àæëûí õóðààíãóé /1õóóäàñ/ •• Àíãëè õýëíèé øàëãàëò ºãñºí áîë ãýð÷èëãýý, áàòëàõ áàðèìòûí áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð Æè÷: պ人 îðîí íóòàãò ìýðãýæëýýðýý àæèëëàæ áàéãàà çàëóó÷óóäàä èë¿¿ áîëîìæ îëãîíî. Äýýðõ ¿íäñýí  øààðäëàãóóäûã õàíãàñàí õ¿ì¿¿ñ á¿ðä¿¿ëñýí ìàòåðèàëàà PDF õýëáýðò îðóóëæ ìàíàé Ulaanbaatar @greenmongolia.mn  öàõèì øóóäàíãèéí õàÿãààð èëãýýíý ¿¿.

10.Øâåéöàðèéí õªãæëèéí àãåíòëàã Schweizerische Eidgenossenschaft Confederation Suisse Confederazione Svizzera Confederaziun svizra Øâåéöàðèéí õºãæëèéí àãåíòëàã, Öºëæèëòèéã ñààðóóëàõ òºñºë, Ìîíãîëûí áýë÷ýýðèéí ìåíåæìåíòèéí õîëáîî õàìòðàí 2010  îíû õè÷ýýëèéí øèíý æèëýýñ äàðààõ ìýðãýæëýýð áàðóóíû


96

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

èõ, äýýä ñóðãóóëèóäàä ñóðàëöóóëàõ ìàãèñòðûí òýòãýëýãò õºòºëáºðèéí óðàëäààíò øàëãàðóóëàëòûã îþóòàí  çàëóóñ, çàëóó ñóäëàà÷äûí äóíä çàðëàæ áàéíà.

Òàâèãäàõ ¿íäñýí øààðäëàãóóä: 1. Äàðààõ áîëîí òýäãýýðòýé àäèëòãàõ ìýðãýæë¿¿äýýð äýýä áîëîâñðîë ýçýìøñýí. Áàêàëàâðààñ äîîøã¿é çýðýãòýé áàéõ. ¯¿íä: •• Õºðñ ñóäëàà÷ •• Óðãàìàë ñóäëàà÷ •• Àãðîíîìè÷ •• Áýë÷ýýð, òýæýýëèéí ìýðãýæèëòýí •• Ýêîëîãè÷(öºëæèëò,ãàçðûí äîðîéòîë, íºõºí ñýðãýýëò, ýäèéí çàñàã ) •• Ãàçðûí ìåíåæåð •• Áàéãàëèéí íººöèéí ìåíåæåð 2.    Àíãëè õýëíèé áè÷ãèéí áîëîí ÿðèàíû ºíäºð ÷àäâàðòàé 3.    Ìýðãýæëýýðýý àæèëëàñàí çîõèõ òóðøëàãàòàé 4.    Ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõ ÷èí õ¿ñýë ýðìýëçýëòýé 5.    40 õ¿ðòýëõ íàñíû Æè÷: պ人 îðîí íóòàãò ìýðãýæëýýðýý àæèëëàæ áàéãàà çàëóó÷óóäàä èë¿¿ áîëîìæ îëãîíî. Ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã 2 ¿å øàòòàéãààð ÿâóóëàõ áºãººä ýõíèé øàòíû øàëãàðóóëàëòàä òýíöñýí 15 õ¿íèéã TOEFL-èéí øàëãàëòàíä áýëòãýõ êóðñò ñóðãàæ, óã øàëãàëòàíä õàìðóóëíà. Øàëãàðñàí 6 õ¿íèéã ìàãèñòðûí òýòãýëýãò õºòºëáºðò õàìðóóëíà. Èð¿¿ëýõ ìàòåðèàë: •• Íàìòàð (cv),öýýæ çóðãèéí  õàìò: •• Àæèë áàéäëûí òîäîðõîéëîëò, õî¸ðîîñ äîîøã¿é: •• Èõ äýýä ñóðãóóëü òºãññºí äèïëîìûí õóóëáàð: •• Àæèë ìýðãýæëèéíõýý òóõàé áè÷ñýí ýññå 2-3 õóóäàñ, àíãëè õýë äýýð/ •• Äèïëîìûí  àæëûí õóðààíãóé /1õóóäàñ/ •• Àíãëè õýëíèé øàëãàëò ºãñºí áîë ãýð÷èëãýý, áàòëàõ áàðèìòûí áàòàëãààæóóëñàí õóóëáàð Äýýðõ ¿íäñýí  øààðäëàãóóäûã õàíãàñàí õ¿ì¿¿ñ á¿ðä¿¿ëñýí ìàòåðèàëàà PDF õýëáýðò îðóóëæ ìàíàé Ulaanbaatar@greenmongolia.mn  öàõèì øóóäàíãèéí õàÿãààð èëãýýíý ¿¿.

11. Ñ Ñîëîíãîñûí èõýíõ èõ, äýýä ñóðãóóëèóä ãàäààäûí îþóòíóóäàä çîðèóëñàí òýòãýëýãò õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áà èõýíõ ñóðãóóëèóä ýëñýëòèéí áàéäëààñ øàëòãààëàí ñóðãàëòûí çàðäëûã 30100% õ¿ðòýë õºíãºëæ áàéíà. ÁÍÑÓ-ûí Çà íü ãàäààä îþóòíóóäàä òýòãýëýã îëãîõ õºòºëáºðèéã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áà õàìðàãäàõ îþóòíóóäûí òîîã æèëýýñ æèëä íýìýãä¿¿ëæ áàéíà. Îäîîãîîð Áîëîâñðîë, Øèíæëýõ óõààí, Òåõíîëîãèéí ÿàì, Ìýäýýëýë õàðèëöààíû ÿàì, Ñî¸ë, àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàì, Ãàäààä õýðýã, õóäàëäààíû ÿàì çýðýã ÿàìäóóäààñ ãàäààäûí îþóòíóóäàä òýòãýëýã îëãîæ áàéíà.


ÎÞÓÒÀÍ 2010

97

ÁÍÑÓ-ûí ÇÃ- ûí óðèëãààð ñóðàëöóóëàõ ìàãèñòð äîêòîðûí òýòãýëýãò õºòºëáºð-Áîëîâñðîë, Øèíæëýõ óõààí, Òåõíîëîãèéí ÿàì Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Korean Government Scholarship Program

Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ Ñî¸ëûí õàðèëöàí îéëãîëöëûí áè÷ãèéã áàéãóóëñàí óëñ îðîí (Óëñûí òîî ººð÷ëºãäºõ áîëîìæòîé)

Ìýðãýæëèéí ñàëáàð Ìýðãýæèõ ñàëáàðò õÿçãààð òàâèõã¿é

Ñóðãàëòûí òºðºë áà õóãàöàà Ìàãèñòðûí ñóðãàëò 2 æèë, äîêòîðûí ñóðãàëò 3 æèë Ñîëîíãîñ õýëíèé ñóðãàëò 6ñàðààñ 1 æèë õ¿ðòýë 6ñàðààð òýòãýëýã îëãîíî

Òýòãýëãèéí àãóóëãà Èðæ î÷èõ 2 òàëûí îíãîöíû çàðäàë, ñóðãàëòûí òºëáºð, ñàðûí àìüæèðãààíû òýòãýëýã 900000 âîí, ñóäàëãààíû çàðäàë (õ¿ì¿¿íëýãèéí ñàëáàð íýã óëèðàëä 210000 âîí, áàéãàëèéí óõààíû ñàëáàð óëèðàëä 240000 âîí) ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë

Ìàòåðèàë õ¿ëýýí àâàõ õóãàöàà æèë á¿ðèéí 11~2 ñàð

Õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãà Áîëîâñðîë, Øèíæëýõ óõààí, Òåõíîëîãèéí ÿàì Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûã äýìæèõ õ¿ðýýëýí Óòàñ 822-3668-1355 www.niied.go.kr  gukje@mest.go.kr

12. ÁÍÑÓ-ûí ÇÃ-ûí óðèëãààð áàêàëàâðûí çýðýãò ñóðàëöóóëàõ òýòãýëýãò õªòªëáªð Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Korean Government Scholarship Students(Undergraduate Course)

Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ Ñî¸ëûí õàðèëöàí îéëãîëöëûí áè÷ãèéã áàéãóóëñàí óëñ îðîí (Óëñûí òîî ººð÷ëºãäºõ áîëîìæòîé

Ìýðãýæëèéí ñàëáàð Ìýðãýæèõ ñàëáàðò õÿçãààð òàâèõã¿é

Ñóðãàëòûí òºðºë áà õóãàöàà Áàêàëàâðûí ñóðãàëò 4 æèë, Ñîëîíãîñ õýëíèé áýëòãýë òóñàä íü 1 æèë

Òýòãýëãèéí àãóóëãà Èðæ î÷èõ 2 òàëûí îíãîöíû çàðäàë, ñóðãàëòûí òºëáºð, ñàðûí àìüæèðãààíû òýòãýëýã 800000 âîí, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë


98

Á¯ËÝà 1

Òýòãýëýãýýð ãàäààäàä ñóðàëöàöãààß !

Ìàòåðèàë õ¿ëýýí àâàõ õóãàöàà æèë á¿ðèéí 10~1 ñàð

Õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãà Áîëîâñðîë, Øèíæëýõ óõààí, Òåõíîëîãèéí ÿàì Îëîí óëñûí áîëîâñðîëûã äýìæèõ õ¿ðýýëýí Óòàñ 822-3668-1355 www.niied.go.kr hongbo@mest.go.kr

13. ǯ¯í Àçèéí óðëàãèéí ìýðãýæèëòýíä çîðèóëñàí òýòãýëýã – Ñî¨ë Àßëàë æóóë×ëàëûí ßàì Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Art Major Asian(AMA) Scholarship

Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ Àçèéí îðíóóäûí øèëäýã óðëàãèéí ç¿òãýëòí¿¿ä ìýðãýæëèéí ñàëáàð, óðëàãèéí ñàëáàð (õºãæèì, á¿æèã, óðëàë, ä¿ðñ áè÷ëýã, æèæèã, óëàìæëàëò óðëàã)

Ñóðãàëòûí òºðºë áà õóãàöàà áàêàëàâð 4 æèë, ìàãèñòðàíòóð, äîêòîðàíòóð 2~3 æèë òýòãýëãèéí àãóóëãà $18,000îð÷èì(1æèë)

Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷èéí òîî 20 õ¿í

Ìàòåðèàë õ¿ëýýí àâàõ õóãàöàà 6-7 ñàð

Õýðýãæ¿¿ëýã÷ áàéãóóëëàãà õàðèóöàõ áàéãóóëëàãà : Ñîëîíãîñûí óðëàãèéí íýãäñýí ñóðãóóëü Óòàñ : 82-2-746-9073 www.knua.ac.kr ama@knua.ac.kr

14. Ñîëîíãîñ ñóäëàà× ìàãèñòð, äîêòîðûí òýòãýëýãò õªòªëáªð Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Graduate Studies Fellowship for Foreign Students in Korea

Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ Äýëõèéí á¿õ îðíóóä

Ìýðãýæëèéí ñàëáàð Ñîëîíãîñòîé õîëáîîòîé õ¿ì¿¿íëýã, íèéãýì, øèíæëýõ óõààíû ñàëáàð Ñîëîíãîñ ñóäëàë, Ñîëîíãîñ õýë, ñî¸ë ñóäëàë, Ñîëîíãîñûí ò¿¿õ ñóäëàë áîëîí áóñàä Ñîëîíãîñòîé õîëáîîòîé õ¿ì¿¿íëýã, íèéãìèéí óõààíû ñàëáàð


99

ÎÞÓÒÀÍ 2010

Òýòãýëãèéí õóãàöàà Ìàãèñòð2 æèë, äîêòîð3 æèë

Òýòãýëãèéí àãóóëãà Ñóðãàëòûí òºëáºð

Øàëãàðóóëàõ ¿å æèë á¿ðèéí 1 ñàðûí 15-íä äóóñíà

Õàðèóöàõ áàéãóóëëàãà Ñîëîíãîñûí îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû ñàí www.kf.or.kr scholar@kf.or.kr

15. Ñîëîíãîñ õýëíèé ñóðãàëòûí òýòãýëýã Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ òýòãýëãèéí ñàëáàð òýòãýëãèéí õóãàöàà òýòãýëãèéí àãóóëãà øàëãàðóóëàõ õ¿íèé òîî ìàòåðèàë ºãºõ õóãàöàà õàðèóöàõ áàéãóóëëàãà Õîëáîî áàðèõ óòàñ

Korean Language Training Fellowship äýëõèéí á¿õ îðîí ñîëîíãîñ õýëíèé ñóðãàëò 6ñàð ~ 1æèë ñàðä $900 ~ $1,100, ñóóðüøèõ ìºí㺠$300, ñóðãàëòûí òºëáºð, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë 70 ~ 80õ¿í æèë á¿ðèéí 7ñàðûí 31 õ¿ðòýë Ñîëîíãîñûí îëîí óëñûí ñîëèëöîîíû ñàí http://www.kf.or. kr/ language@kf.or.kr 02)2006-8606 Fax: 02)3463-6075

  16. Ñîëîíãîñûí äýýä áîëîâñðîëûí ñàí îëîí óëñûí ýðäýì øèíæèëãýýíèé ñîëèëöîîí äýìæèõ õªòªëáªð Õºòºëáºðèéí àíãëè íýð Õºòºëáºðò õàìðàãäàã÷ òýòãýëãèéí ñàëáàð òýòãýëãèéí õóãàöàà òýòãýëãèéí àãóóëãà øàëãàðóóëàõ õ¿íèé òîî ìàòåðèàë ºãºõ õóãàöàà õàðèóöàõ áàéãóóëëàãà

The International Scholar Exchange Fellowship Àçèéí îðíóóäûí èõ ñóðãóóëèéí áàãø íàð, ñóäëàà÷èä õ¿ì¿¿íëýã íèéãýì, ýíåðãè, ìýäýýëýë õîëáîîíû ñàëáàðóóä 1æèë ñóäàëãààíû òºëáºð(ñàð á¿ð), ñóóðüøèõ çàðäàë, îíãîöíû òèéç, ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàë 50õ¿í æèë á¿ð 2ñàð 15 ñ¿¿ë÷èéí õóãàöàà Ñîëîíãîñûí äýýä áîëîâñðîëûí ñàí www.kfas.or.kr

studentbook2010 I-heseg  

DDC 378.3 O-635 “BCI” Õýâëýëèéí êîìïàíè Óòàñ: 319032 Ýðýëõýã ìîíãîëûí çîëòîé àðäóóä Ýðõ ÷ºëºº, æàðãàëûã ýäëýâ Æàðãàëûí ò¿ëõ¿¿ð, õºãæëèéí òóë...