Issuu on Google+

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÑÎÍÃÓÓËÈÉÍ ÒÓÕÀÉ /øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ ÍÝÃÄYÃÝÝÐ ÁYËÝà Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéã çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëü 1 , ýíý õóóëü áîëîí ýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 3 äóãààð ç¿éë.Õóóëèéí íýð òîìú¸îíû òîäîðõîéëîëò 3.1.Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõü íýð òîìú¸îã äîð äóðäñàí óòãààð îéëãîíî: 3.1.1.”ñîíãîã÷” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýíèéã; 3.1.2.”ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí” ãýæ àðâàí íàéìàí íàñàíä õ¿ðñýí, ýðõ ç¿éí á¿ðýí ÷àäàìæòàé èðãýíèéã; 3.1.3.”àëü íýã íàìûí ãèø¿¿í” ãýæ àëü íýã óëñ òºðèéí íàìä ãèø¿¿íýýð ýëñ÷ á¿ðòã¿¿ëñýí áºãººä òóõàéí íàìààñ ãàðàõ ºðãºä뺺 ºã÷, ãèø¿¿íèé á¿ðòãýëýýñ õàñóóëààã¿é èðãýíèéã; 3.1.4.”àðâàí íàéì, õîðèí òàâàí íàñàíä õ¿ðñýí” ãýæ òóõàéí èðãýíèé òºðñºí îí, ñàð, ºäðººñ òîîëîõîä ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäºð áóþó ò¿¿íýýñ ºìíº òóõàéí íàñàíä õ¿ðñýí áàéõûã; 3.1.5.”òºðèéí ºì÷èò õóóëèéí ýòãýýä” ãýæ Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí òóõàé õóóëèéí 2 13, 15 äóãààð ç¿éëä çààñàí òºðèéí áàéãóóëëàãà, àëáàí ãàçàð, òºðèéí ºì÷èò ¿éëäâýðèéí ãàçðûã; 3.1.6.”òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä” ãýæ Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí òóõàé õóóëèéí 21 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí òºðèéí ºì÷èéí õóâüöààòàé áóþó òºð õóâü õºðºí㺺 îðóóëñàí õóóëèéí ýòãýýäèéã. 4 ä¿ãýýð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëü 4.1.Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëèéí Õîðèí íýãä¿ãýýð ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýãò çààñíû äàãóó Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàëä 76 ãèø¿¿íèéã ñîíãîíî. 4.2.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí 76 ãèø¿¿íèéã îëîí ìàíäàòòàé òîéðãîîñ ñîíãîíî. 5 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéí ¿íäñýí çàð÷èì 5.1.Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëèéí Õîðèí íýãä¿ãýýð ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñíû äàãóó Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íèéã Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýä íèéòýýðýý, ÷ºëººòýé, øóóä ñîíãîõ ýðõèéí ¿íäñýí äýýð ñàíàëàà íóóöààð ãàðãàæ ñîíãîíî. 5.2.Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëü /öààøèä “ñîíãóóëü” ãýõ/ á¿õ íèéòèéí áàéõ áºãººä ò¿¿íä Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí á¿ð îðîëöîõ ýðõòýé. 5.3.Ñîíãóóëü øóóä áàéõ áºãººä ò¿¿íä ñîíãîã÷ ÿìàð íýã òºëººëºëã¿éãýýð îðîëöîæ, ñàíàëàà ººðºº ºãíº. 5.4.Ñîíãîã÷ ñàíàëàà íóóöààð ºãºõ áºãººä èéíõ¿¿ ñàíàëàà ºãºõ áîëîìæîîð õàíãàãäñàí áàéíà. 5.5.Ñîíãîã÷îîñ ñàíàëàà ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõýä õýí áîëîâ÷ àëáàäàí íºëººëæ, ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî. 5.6.Ñîíãîã÷îîñ ýíý õóóëèéí 5 äóãààð ç¿éëä çààñàí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä àëèâàà õýëáýðýýð ñàíààòàéãààð ñààä ó÷ðóóëñàí èðãýíèéã 100000-130000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000700000 òºãðºãººð òîðãîíî. 6 äóãààð ç¿éë.Ìîíãîë Óëñûí èðãýíèé ñîíãóóëèéí ýðõ

1

Ìîíãîë Óëñûí Yíäñýí õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1992 îíû 1 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí. Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1996 îíû 11 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí. 2


6.1.Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí ¿íäýñ, óãñàà, õýë, àðüñíû ºíãº, õ¿éñ, íèéãìèéí ãàðàë, áàéäàë, õºðºí㺠÷èíýý, ýðõýëñýí àæèë, àëáàí òóøààë, øàøèí ø¿òëýã, ¿çýë áîäîë, áîëîâñðîëîîð ÿëãàâàðëàãäàõã¿éãýýð ñîíãóóëüä îðîëöîæ, ñàíàëàà ºãºõ ýðõòýé. 6.2.Õîðèí òàâàí íàñ õ¿ðñýí, Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýð ñîíãîãäîõ ýðõòýé. 6.3.Ãàäààä óëñàä àìüäàð÷ áàéãàà Ìîíãîë Óëñûí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí ñîíãóóëüä îðîëöîõ ýðõòýé. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 6.4.Ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð íîòëîãäñîí, ò¿¿í÷ëýí õîðèõ ãàçàð ÿë ýäýëæ áàéãàà Ìîíãîë Óëñûí èðãýí ñîíãóóëüä îðîëöîõ ýðõ ýäëýõã¿é. 6.5.”Ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é íü ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð íîòëîãäñîí” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí Èðãýíèé õóóëèéí 3 18.2, Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 4 141-143 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó ø¿¿õýýñ èðãýíèéã ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é ãýæ òîîöñîíûã îéëãîíî. 6.6.”Õîðèõ ãàçàð ÿë ýäýëæ áàéãàà” ãýæ ø¿¿õèéí õ¿÷èí òºãºëäºð øèéòãýõ òîãòîîëîîð õîðèõ ÿë ýäýëæ áàéãàà èðãýíèéã îéëãîõ áºãººä ¿¿íä õîðèõ ÿë ýäëýõýýñ çàéëñõèéæ ÿâàà, õîðèõ áàéãóóëëàãààñ ò¿ð ÷ºëººãººð ãàðñàí èðãýíèéã íýãýí àäèë õàìààðóóëíà. 6.7.Ñîíãîã÷èéí ýíý õóóëèéí 6.1-ä çààñàí ýðõèéã çºð÷ñºí èðãýíèéã 100000-130000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-800000 òºãðºãººð òîðãîíî. 7 äóãààð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõ 7.1.Ýíý õóóëèéí 24.1-ä çààñàí íàì áóþó íàìóóäûí ñîíãóóëèéí ýâñýë /öààøèä ”íàì, ýâñýë” ãýíý/ Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõòýé. 7.2.Ìîíãîë Óëñûí ñîíãîãäîõ ýðõ á¿õèé èðãýí òóõàéí ñîíãóóëèéí òîéðãèéí 801-ýýñ äîîøã¿é ñîíãîã÷èéí äýìæëýã àâñàí íºõöºëä Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýðýý áèå äààí äýâø¿¿ëýõ ýðõòýé. 8 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëü çàðëàõ 8.1.Ñîíãóóëèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 45-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº Óëñûí Èõ Õóðàë òîâëîí çàðëàíà. 8.2.Óëñûí Èõ Õóðëûí ýýëæèò ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ºäºð íü ñîíãóóëèéí æèëèéí çóðãàäóãààð ñàðûí ñ¿¿ëèéí õàãàñûí àëü íýã íÿì ãàðèã áàéíà. 8.3.Óëñûí íèéò íóòàã äýâñãýð áóþó çàðèì õýñãèéã íü õàìàðñàí áàéãàëèéí ãàìøèã, ãîö õàëäâàðò ºâ÷èí, ãýíýòèéí áóñàä àþóë òîõèîëäñîí, äàéíû áà íèéòèéí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéäàë ¿¿ññýí çýðýã îíöãîé íºõöºëèéí óëìààñ ýíý õóóëèéí 8.2-ò çààñàí ºäºð ñàíàë àâàõ áîëîìæã¿é áîëñîí áîë Óëñûí Èõ Õóðàë ýíýõ¿¿ îíöãîé íºõöºë àðèëìàãö ýíý õóóëèéí 8.1-ä çààñíû äàãóó ñîíãóóëü òîâëîí çàðëàæ, ñàíàë àâàõ ºäðèéã òîãòîîæ, òîãòîîë ãàðãàíà. 9 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ àæëûí èë òîä áàéäàë 9.1.Ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ àæèë èë òîä áàéõ áºãººä ýíý íü ñîíãîã÷äûí ñàíàë íóóöààð àâàõàä õàìààðàõã¿é. 9.2.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõ, ò¿¿íèé áýëòãýë àæèëòàé õîëáîãäóóëàí ýíý õóóëèàð îëãîñîí ýðõèéí õ¿ðýýíä íèéòýýð äàãàæ ìºðä¿¿ëýõýýð áàòëàí ãàðãàñàí øèéäâýð íü õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð íèéòýä àëáàí ¸ñîîð ìýäýýëýãäñýí áàéíà. 9.3.Õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýë áîëîí èéì ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëäýã áàéãóóëëàãà ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð ¿íýí çºâ, áîäèòîé ìýäýýëýë ò¿ãýýõ ¿¿ðýãòýé. 9.4.Ýíý õóóëèéí 9.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í, àæèëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð, 9.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí õýâëýë, ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûã 600000-800000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. 10 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ýäèéí çàñãèéí áàòàëãàà 10.1.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõ, ò¿¿íèé áýëòãýë àæëûã õàíãàõòàé õîëáîãäñîí äîð äóðäñàí çàðäëûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý:

3

Èðãýíèé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 8 äóãààðò íèéòëýãäñýí

4


10.1.1.ñîíãîã÷, íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ áîëîí ñîíãóóëèéí àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ, ò¿¿í÷ëýí ñàíàëûí õóóäàñ, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéã äýìæèã÷-ñîíãîã÷äûí ãàðûí ¿ñýã çóðóóëàõ ìàÿãò, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò, ñîíãóóëèéí ä¿í, ìýäýýíèé ìàÿãò, ñîíãóóëèéí òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí àëáàí áè÷ãèéí õýâëýìýë õóóäàñ, òàìãà, òýìäýã, ëàö, òóñãàé òýìäýã òàâèõ õýðýãñýë áîëîí òýäãýýðèéã õýâëýõ, ¿éëäâýðëýõ, òýýâýðëýõ, õ¿ðãýõ çàðäàë; 10.1.2.ñàíàëûí õàéðöàã õèéõ, ñîíãóóëèéí òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí àæèëëàõ áîëîí ñàíàë àâàõ áàéðûã òîõèæóóëàõ çàðäàë; 10.1.3.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ áîëîí ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõòàé õîëáîãäñîí ä¿ðýì, æóðàì, çààâàð, ãàðûí àâëàãà õýâëýõ, õ¿ðãýõ çàðäàë; 10.1.4.ñîíãóóëèéí òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí àæèëòíóóäûí ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí ñóðãàëòûí çàðäàë; 10.1.5.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã ñóðòàë÷ëàõ áîëîí ñîíãóóëèéí áýëòãýë àæëûí ÿâö, õóãàöààíû òàëààð ñîíãîã÷äûã ìýäýýëëýýð õàíãàõ àðãà õýìæýýíèé çàðäàë; 10.1.6.íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí ñàíõ¿¿æèëò, çàðöóóëàëòûã õÿíàõàä ãàðàõ çàðäàë; 10.1.7.äàõèí ñàíàë àâàõ, äàõèí áîëîí íºõºí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ çàðäàë; 10.1.8.îíöãîé íºõöºë áàéäàë ¿¿ññýí ¿åä ãàð÷ áîëçîøã¿é çàðäàë; 10.1.9.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí îðîí òîîíû áóñ ãèø¿¿íèé òóñ õîðîîíä àæèëëàñàí õóãàöààíû ìºíãºí óðàìøóóëëûí çàðäàë; 10.1.10.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí áè÷èã õýðýã, øóóäàí, õîëáîî, óíàà, àëáàí òîìèëîëòûí çàðäàë; 10.1.11.Óëñûí Èõ Õóðëààñ òîãòîîñîí áóñàä çàðäàë. 10.2.Ýíý õóóëèéí 10.1-ä çààñàí óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ çàðäëûí õýìæýýã Óëñûí Èõ Õóðàë òóõàé á¿ð òîãòîîíî. 10.3.Ñîíãóóëèéí òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí àæèëëàõ, ñàíàë àâàõ áàéðûã òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä ¿íý òºëáºðã¿é ãàðãàæ ºãíº. 10.4.Ñîíãóóëèéí òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûã àæëûí áàéð, òýýâýð, õîëáîîíû áîëîí áóñàä øààðäëàãàòàé õýðýãñëýýð õàíãàõ àñóóäëûã òóõàéí øàòíû çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæèéí Çàñàã äàðãà õàðèóöíà. 10.5.Ýíý õóóëèéí 10.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-700000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000250000 òºãðºãººð, 10.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí Çàñàã äàðãûã 150000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýðèéí çîõèîí áàéãóóëàëò 11 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýðèéí õóâààðü 11.1.Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýð íü Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýð áàéíà. 11.2.Ñîíãóóëèéí íóòàã äýâñãýð íü ýíý õóóëèéí 12.1-12.3-ò çààñíû äàãóó áàéãóóëàãäñàí ñîíãóóëèéí òîéðîã /öààøèä ”òîéðîã” ãýõ/-óóäàä õóâààãäàíà. 11.3.Òîéðîã íü ýíý õóóëèéí 13 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó áàéãóóëàãäñàí ñîíãóóëèéí õýñýã /öààøèä ”õýñýã” ãýõ/¿¿äýä õóâààãäàíà. 12 äóãààð ç¿éë.Òîéðîã, ò¿¿íèéã áàéãóóëàõ 12.1.Óëñûí Èõ Õóðëûí 76 ãèø¿¿íèéã ñîíãîõ ñîíãóóëèéã îëîí ìàíäàòòàé òîéðãîîð çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëíà. 12.2.Óëñûí Èõ Õóðàë îëîí ìàíäàòòàé òîéðãèéã àéìàã, íèéñëýëèéí ä¿¿ðãèéí õ¿í àìûí òîî, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû ñàíàëûã ¿íäýñëýí ñàíàë àâàõ ºäðººñ çóðãààí ñàðààñ äîîøã¿éí ºìíº áàéãóóëæ, òîéðãèéí äóãààð, íóòàã äýâñãýð, òºâèéã òîãòîîíî. 12.3.Àéìàã, íèéñëýëèéí ä¿¿ðãèéí õ¿í àìûí òîî íü òîéðîã áàéãóóëàõ óëñûí äóíäæààñ öººí áàéâàë çýðãýëäýý àéìàã, íèéñëýëèéí ä¿¿ðýãòýé íýãòãýí íýã òîéðîã áîëãîíî. 12.4.Òîéðîã áàéãóóëàõ õ¿í àìûí òîîíû óëñûí äóíäàæèéã àéìàã, íèéñëýëä ÿëãàâàðòàéãààð òîãòîîíî. 12.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî òîéðãèéã ººð÷ëºõ òóõàé ñàíàëûã äàðààõü òîõèîëäîëä Óëñûí Èõ Õóðàëä îðóóëíà:


12.5.1.çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæèéí õóâààðü ººð÷ëºãäñºí íü òîéðãèéí çîõèîí áàéãóóëàëòàä íºëººëºõººð áàéâàë; 12.5.2.òîéðãèéí õ¿í àìûí òîî íü ºìíºõ ñîíãóóëèàñ õîéøõè õóãàöààíä 20-èîñ äýýø õóâèà𠺺ð÷ëºãäñºí áîë. 12.6.Óëñûí Èõ Õóðàë òîéðãèéã ººð÷ëºõ òóõàé àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 12.2-ò çààñàí õóãàöààíä áàãòààí øèéäâýðëýíý. 13 äóãààð ç¿éë.Õýñýã, ò¿¿íèéã áàéãóóëàõ 13.1.Ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâ÷ òîîëîõ çîðèëãîîð ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷èä õýñãèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 35-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº áàéãóóëæ, õýñãèéí äóãààð, íóòàã äýâñãýð, òºâèéã çàðëàíà. 13.2.Íýã õýñýã íü ñóìàíä 2000, àéìãèéí òºâä 3500, Óëààíáààòàð õîòîä 6000 õ¿ðòýë ñîíãîã÷òîé áàéíà. 13.3.Ãàäààä óëñàä àìüäàð÷ áàéãàà Ìîíãîë Óëñûí èðãýäèéí ñàíàëûã àâàõ õýñýã áàéãóóëàõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Ñîíãóóëèéí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé çîõèîí áàéãóóëàëò, á¿ðýí ýðõ 14 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí áàéãóóëëàãûí òîãòîëöîî 14.1.Ñîíãóóëèéí áàéãóóëëàãûí òîãòîëöîî íü ñîíãóóëèéí òºâ, îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãààñ á¿ðäýíý. 14.2.Ñîíãóóëèéí òºâ áàéãóóëëàãà íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî, îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãà íü ñîíãóóëèéí òîéðãèéí õîðîî /öààøèä “òîéðãèéí õîðîî” ãýõ/, òîéðãèéí ñàëáàð õîðîî /öààøèä “ñàëáàð õîðîî” ãýõ/, ñîíãóóëèéí õýñãèéí õîðîî /öààøèä “õýñãèéí õîðîî“ ãýõ/ áàéíà. 14.3.Ñîíãóóëèéã óëñ, òîéðîã, õýñãèéí õýìæýýíä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîî /öààøèä “ñîíãóóëèéí õîðîîä” ãýõ/ ýðõëýí ÿâóóëàõ áºãººä òýäãýýðèéí á¿ðýëäýõ¿¿í, ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð äàðààõü çàð÷ìûã ìºðäëºã áîëãîíî: 14.3.1.òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íèé òîîã òîãòîîõîä àæëûí õýìæýý, ýíý õóóëèéí 14.3.3-ò çààñíûã ¿íäýñëýõ; 14.3.2.òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîä áàéãóóëàãäñàí ºäðººñ ýõëýí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî òîéðãèéí õîðîîíû, òîéðãèéí õîðîî õàðüÿàëàõ ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí ¿éë àæèëëàãààã äóóñãàâàð áîëãîõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ººðñäèéí á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõ; 14.3.3.òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí á¿ðýëäýõ¿¿íä ñîíãóóëüä îðîëöîã÷ àëü íýã íàì, ýâñëèéí òºëººëºë äàâàìãàéëàõûã õÿçãààðëàõ áºãººä ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàìóóäûí òºëººëëèéã ýâñëèéí òºëººë뺺ð òîîöîõ; 14.3.4.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà íýã íàìûí ãèø¿¿í áàéõûã õîðèãëîõ; 14.3.5.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí á¿ðýëäýõ¿¿íä òºðèéí óëñ òºðèéí àëáàí òóøààëòíûã îðóóëàõûã õîðèãëîõ; 14.3.6.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâøèã÷ áàéõûã õîðèãëîõ; 14.3.7.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿í àëü íýãýí íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéí òàëààð ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ, ýíý çîðèëãîîð ñîíãîã÷îîñ ñîíãóóëèéí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä, ò¿¿í÷ëýí ñàíàë õóðààõ, òîîëîõ àæèëä ñàíààòàéãààð ñààä õèéõ, áóñäûã òºëººëæ ñàíàë ºãºõ, ñàíàëûí õàéðöãèéí ëàö, áèò¿¿ìæëýëèéã ãýìòýýõ, ãàðûí ¿ñýã õóóðàì÷ààð ¿éëäýõ, ñàíàëûí õóóäàñ ñîëèõ, õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäñààð ñàíàë àâàõ çýðýã õóóëü áóñ àëèâàà ¿éëäëèéã çîõèîí áàéãóóëàõ, ººãø¿¿ëýõ, áóñàä õýëáýðýýð äýìæèõèéã õîðèãëîõ. 14.4.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí ãèø¿¿í ¸ñ ç¿éí ä¿ðýìòýé áàéõ áºãººä ò¿¿íèéã Óëñûí Èõ Õóðàë áàòàëíà. /Ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 14.5.Ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéã õÿíàí øàëãàõàä òºðèéí àëáàí õààã÷, íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ õºíäëºí㺺ñ îðîëöîõ, ñààä ó÷ðóóëàõûã õîðèãëîíî. 14.6.Ñîíãóóëü çîõèîí áàéãóóëæ ÿâóóëàõ õóãàöààíä òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîäûí ãèø¿¿íèéã ãýìò õýðýã ¿éëäýæ áàéõàä íü áóþó õýðãèéí ãàçàðò ãýìò ¿éëäëèéíõ íü íîòëîõ áàðèìòòàéãààð áàðèâ÷èëñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä äýýä øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîîíû çºâøººðºëã¿éãýýð ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãàä òàòàõ, áàðèâ÷ëàõ, àëáàäàí ñààòóóëàõ áóþó öàãäàí õîðèõ, ººðèéíõ íü çºâøººðºëã¿éãýý𠺺ð àæèëä øèëæ¿¿ëýõ, çàõèðãààíû ñàíàà÷èëãààð àæëààñ õàëàõûã õîðèãëîíî.


14.7.Ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõàä òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí òóñ òóñûí ýðõ õýìæýýíèé äàãóó îðîëöîíî. 14.8.Ýíý õóóëèéí 14.3.7-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã 200000250000 òºãðºãººð òîðãîæ, ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ áà èéíõ¿¿ õàññàí áîë ò¿¿íèéã ñàíàë áîëãîñîí ýòãýýä íü äàõèí ò¿¿íèéã áîëîí ººð õ¿íèé íýðèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íä ñàíàë áîëãîõ ýðõã¿é. 14.9.Ýíý õóóëèéí 14.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí òºðèéí àëáàí õààã÷èä Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òóõàé 5 , Ïðîêóðîðûí áàéãóóëëàãûí òóõàé 6 , Ø¿¿õèéí òóõàé 7 õóóëüä çààñàí ñàõèëãûí øèéòãýë íîãäóóëàõ áà áóñàä àëáàí òóøààëòíûã 200000250000 òºãðºãººð òîðãîíî. 15 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 15.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü ñîíãóóëèéí òºâ áàéãóóëëàãà ìºí. 15.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû ýðõ ç¿éí áàéäàë, çîõèîí áàéãóóëàëò, ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã õóóëèàð çîõèöóóëíà. 16 äóãààð ç¿éë.Òîéðãèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 16.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàë àâàõ ºäðººñ 40-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº òîéðãèéí õîðîîã äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, 9 ãèø¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýéãýýð áàéãóóëæ, óëñûí õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 16.2.Òîéðãèéí õîðîî òîéðãèéíõîî õýìæýýíä äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 16.2.1.ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ àæëûã òºëºâëºõ, çîõèîí áàéãóóëàõ; 16.2.2.ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéã õÿíàí øàëãàõ; 16.2.3.õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîäûí ¿éë àæèëëàãààã íýãòãýí óäèðäàõ; 16.2.4.õàðüÿàëàõ õýñã¿¿äèéí íýãäñýí äóãààðûã òîãòîîõ; 16.2.5.ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ àñóóäëààð òóõàéí òîéðãèéí íóòàã äýâñãýðò áàéãàà òºðèéí çîõèõ øàòíû áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààã óÿëäóóëàí çîõèöóóëàõ; 16.2.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ õóâààðèëñàí òºñâèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí äàãóó çàõèðàí çàðöóóëàõ, çîõèõ æóðìûí äàãóó õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîíä õóâààðèëàõ, çàðöóóëàëòàä õÿíàëò òàâèõ; 16.2.7.íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîõ; 16.2.8.ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîî, ò¿¿í÷ëýí òóõàéí òîéðãèéí íóòàã äýâñãýðèéí çîõèõ øàòíû òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãûí ìýäýýëýë ñîíñîæ, øààðäëàãàòàé àðãà õýìæýý àâàõ; 16.2.9.õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîíû øèéäâýðèéã äàâæ çààëäñàí áîëîí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ìàðãààí á¿õèé ºðãºäºë, ãîìäëûã õÿíàí øèéäâýðëýõ; 16.2.10.ñàíàë õóðààñàí ä¿íãèéí òóõàé õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîíû øèéäâýðèéã ¿íäýñëýí òîéðãèéí õýìæýýíä ñîíãóóëèéí ä¿íã ãàðãàæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðãýõ, îëîí íèéòýä ìýäýýëýõ; 16.2.11.äàõèí ñàíàë àâàõ, äàõèí áîëîí íºõºí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ àæëûã õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó çîõèîí áàéãóóëàõ; 16.2.12.ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöëýí àðõèâëàæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãºõ; 16.2.13.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; 16.2.14.õóóëüä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõ. 16.3.Òîéðãèéí õîðîî õàðüÿàëàõ ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîíû õóóëü òîãòîîìæèä íèéöýýã¿é øèéäâýðèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîíî. 17 äóãààð ç¿éë.Ñàëáàð õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 17.1.Òîéðãèéí õîðîî íü ñóìàíä, øààðäëàãàòàé áîë íèéñëýëèéí ä¿¿ðýãò ñàëáàð õîðîîã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 30-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, 5, ýñõ¿ë 7 ãèø¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áàéãóóëæ, òîéðãèéí õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 5

6

7

Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1993 îíû 8 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Ïðîêóðîðûí áàéãóóëëàãûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 29 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Ø¿¿õèéí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 29 äóãààðò íèéòëýãäñýí.


17.2.Ñàëáàð õîðîî íü ººðèéí õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä ýíý õóóëèéí 16.2.1-16.2.3, 16.2.5, 16.2.6, 16.2.8-16.2.11, 16.2.14-ò çààñàí á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëæ, ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõòàé õîëáîãäóóëàí òîéðãèéí õîðîîíîîñ ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëíý. 17.3.Ñàëáàð õîðîî ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöýëæ, õàðüÿàëàãäàõ òîéðãèéí õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãíº. 18 äóãààð ç¿éë.Õýñãèéí õîðîî, ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõ 18.1.Íèéñëýëä òîéðãèéí õîðîî, àéìàãò ñàëáàð õîðîî õýñãèéí õîðîîã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 30-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿äèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýéãýýð áàéãóóëæ, õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðèéíõýý õýìæýýíä íèéòýä ìýäýýëíý. 18.2.Õý��ãèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íèé òîîã ñîíãîã÷äûí òîî, àæëûí õýìæýýã õàðãàëçàí äîð äóðäñàíààð òîãòîîíî: 18.2.1.òóõàéí õýñýãò 2000 õ¿ðòýë ñîíãîã÷òîé áîë 9, ýñõ¿ë 11; 18.2.2.òóõàéí õýñýãò 2001-3500 õ¿ðòýë ñîíãîã÷òîé áîë 11, ýñõ¿ë 13; 18.2.3.òóõàéí õýñýãò 3501-ýýñ äýýø ñîíãîã÷òîé áîë 13, ýñõ¿ë 15. 18.3.Õýñãèéí õîðîî äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 18.3.1.õýñãèéí õîðîîíû õàÿã, àæèëëàõ öàãèéí õóâààðü, ñàíàë àâàõ ºäºð, öàãèéã ñîíãîã÷äîä ìýäýýëýõ; 18.3.2.ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîõ; 18.3.3.ñîíãîã÷èéã øèëæ¿¿ëýõ, øèëæèæ èðñýí ñîíãîã÷èéã á¿ðòãýõ; 18.3.4.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã õýñãèéí õýìæýýíä ¿íýí çºâ íýãòãýæ, ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, òºðñºí îí, ñàð, ºäºð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã çýðãèéã òóëãàí øàëãàõ; 18.3.5.ñàíàë àâàõ áàéð, ñàíàëûí õàéðöàã çýðýã ñàíàë àâàõàä øààðäëàãàòàé áóñàä ç¿éëèéã áýëòãýæ, ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 18.3.6.ñàíàë õóðààëòûí ä¿í ãàðãàæ, ñàëáàð õîðîîíä, ñàëáàð õîðîîã¿é áîë òîéðãèéí õîðîîíä õ¿ðãýõ; 18.3.7.ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó öýãöýëæ, ñàëáàð õîðîîíä, ñàëáàð õîðîîã¿é áîë òîéðãèéí õîðîîíä õ¿ëýýëãýí ºãºõ; 18.3.8.ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ àñóóäëààð ãàðñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã ººðèéí ýðõ õýìæýýíèéõýý õ¿ðýýíä øèéäâýðëýõ, õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä óëàìæëàõ; 18.3.9.òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð õîðîîíîîñ ºãñºí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; 18.3.10.õóóëüä çààñàí áóñàä á¿ðýí ýðõ. 19 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëò 19.1.Òîéðîã, ñàëáàð, õýñãèéí õîðîîä ýðõ õýìæýýíèéõýý àñóóäëûã ñàíàëààð øèéäâýðëýæ, òîãòîîë ãàðãàíà.

õóðàëäààíä îðîëöñîí ãèø¿¿äèéí îëîíõèéí

19.2.Õóðàëäààíä ãèø¿¿äèéí ãóðàâíû õî¸ðîîñ äîîøã¿é íü îðîëöñîí áîë òóõàéí õîðîîíû õóðàëäààí õ¿÷èíòýéä òîîöîãäîíî. 19.3.Ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí òîãòîîëä òóõàéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 19.4.Ñîíãóóëèéí õîðîîä õóðàëäààíààðàà äýãýý òîãòîîõ áºãººä ò¿¿íä ¿éë àæèëëàãààíû èë òîä, íýýëòòýé áàéäàë, ãèø¿¿äèéí àæèë ¿¿ðãèéí õóâààðü, àæèëëàõ çàð÷èì, æóðìûã òóñãàñàí áàéíà. 19.5.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààíûã íýýëòòýé ÿâóóëæ, øèéäâýðèéã èë òîä ìýäýýëíý. 19.6.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí õóðàëäààíû òýìäýãëýëèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí æóðìûí äàãóó çààâàë õºòëºõ áºãººä ò¿¿íèéã òóõàéí õîðîîíû íýã ãèø¿¿íä õàðèóöóóëíà. 19.7.Ñîíãóóëèéí áàðèìò áè÷èã á¿ðòãýëòýé áàéõ áºãººä ò¿¿íä õàìààðàõ áàðèìò áè÷èã, ò¿¿íèéã á¿ðòãýõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî òîãòîîíî. 19.8.Òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð õîðîîíû äàðãà äîòîîä àæëûí àñóóäëààð çàõèðàìæ ãàðãàíà. 19.9.Ñîíãóóëèéí õîðîîäûí á¿ðýëäýõ¿¿íèéã àæëûí øààðäëàãà, çàðäëûí õýìæýýã õàðãàëçàí ¿íäñýí àæëààñ íü ò¿ð ÷ºëººë¿¿ëæ àæèëëóóëíà. 19.10.Õóóëüä ººðººð çààãààã¿é áîë õýñãèéí áîëîí ñàëáàð õîðîîíû øèéäâýðèéí òàëààð òîéðãèéí õîðîîíä, òîéðãèéí õîðîîíû øèéäâýðèéí òàëààð Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä òóñ òóñ ãîìäîë ãàðãàæ áîëîõ áºãººä çîõèõ øàòíû


õîðîî ãîìäëûã õ¿ëýýæ àâñíààñ õîéø àæëûí ãóðâàí ºäðèéí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýæ, ãîìäîë ãàðãàã÷èä áè÷ãýýð õàðèó ìýäýãäýíý. 19.11.Ñîíãóóëèéí õîðîîä ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæîîð ¿¿ðýã õ¿ëýýñýí àëèâàà áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàíä õóóëü ¸ñíû øààðäëàãà òàâèõ ýðõòýé áºãººä ò¿¿íèéã õ¿ëýýí àâñàí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí òóõàéí øààðäëàãûã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø àæëûí õî¸ð ºäðèéí äîòîð øèéäâýðëýæ, õàðèó ìýäýãäýíý. 19.12.Ñîíãóóëèéí õîðîîäîîñ á¿ðýí ýðõèéíõýý äîòîð ãàðãàñàí øèéäâýðèéã ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó ¿¿ðýã õ¿ëýýñýí òóõàéí íóòàã äýâñãýðèéí á¿õ áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí, èðãýí áèåë¿¿ëýõ ¿¿ðýãòýé. 19.13.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áîëîí òîéðãèéí õîðîî õóâààðèëàãäñàí òºñâèéí õºðºíãèéí õýìæýýíä ñîíãóóëèéã áýëòãýí ÿâóóëàõäàà õóâü õ¿í, õóóëèéí ýòãýýäòýé àæèë ã¿éöýòã¿¿ëýõ ãýðýý áàéãóóëàí àæèëëóóëæ áîëíî. 19.14.Ýíý õóóëèéí 19.11, 19.12-ò çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000250000 òºãðºãººð, áàéãóóëëàãûã 500000-800000 òºãðºãººð òîðãîíî. ĪЪÂÄYÃÝÝÐ ÁYËÝà Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò 20 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ 20.1.Ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýíèé á¿ðòãýë õàðèóöñàí àæèëòíû òóõàéí ñóì, ä¿¿ðýã, áàã, õîðîîíû íóòàã äýâñãýðò îðøèí ñóóãàà ñîíãîã÷äûí õàÿãèéí á¿ðòãýëèéã ¿íäýñëýí èðãýíèé ¿íýìëýõòýé òóëãàí øàëãàæ ãàðãàñàí íýðèéí æàãñààëòûã àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ Èðãýíèé á¿ðòãýë, ìýäýýëëèéí àëáà íü Èðãýíèé á¿ðòãýë, ìýäýýëëèéí óëñûí òºâä õ¿ðã¿¿ëýõ áºãººä óã òºâ íü Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó àéìàã, íèéñëýëèéí õýìæýýíä íýãòãýí õî¸ð õóâü ¿éëäýæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 3 ñàðûí ºìíº Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 20.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü ñóì, ä¿¿ðýã, áàã, õîðîîíû íóòàã äýâñãýðýýð ãàðãàñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã âýá õóóäàñò áàéðëóóëàõ áà íàì, ýâñýëä á¿õ òîéðãèéí õýìæýýãýýð, èðãýíä çºâõºí ººðèéí íýðèéã øàëãàí òàíèëöàõ áîëîìæîîð õàíãàíà. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 20.3.Ýíý õóóëèéí 20.1-ä çààñíû äàãóó èð¿¿ëñýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàë àâàõ ºäðººñ 25-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîäîä õ¿ðã¿¿ëíý. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 20.4.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 20.1-ä çààñíû äàãóó ãàðãàæ ºãñºí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã íÿãòëàí øàëãàæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 20-èîñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó õî¸ð õóâü íýãòãýæ, õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 15-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ººðèéí áàéðàíä èë òàâüæ, íèéòýä ÷ºëººòýé òàíèëöàõ áîëîëöîî îëãîíî. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.5.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ò¿¿íèéã ¿éëäýõ ¿åä òóõàéí õýñýãò áàéíãà áóþó ò¿ð îðøèí ñóóãàà á¿õ ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, íàñ, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã, èðãýíèé ¿íýìëýõèéí áîëîí ðåãèñòðèéí äóãààðûã á¿ðòãýõ áºãººä èéíõ¿¿ á¿ðòãýõäýý ñîíãîã÷èéí íýðèéã îðøèí ñóóãàà ãàçðûí áàéðøëààð íü àëü òîõèðîìæòîé áàéäëààð äàðààëóóëàí áè÷íý. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.6.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò íü ¿íäñýí áà 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð ñàíàë õóðààõ ãýñýí òºðºëòýé áàéíà. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.7.Ñîíãîã÷ á¿ð ñîíãóóëèéí íýã õýñýãò íýðèéí íýã æàãñààëòàä á¿ðòãýãäýíý. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.8.Òîéðãèéí áîëîí ñàëáàð õîðîî ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñíû äàãóó õýñãèéí õîðîîíû íýãòãýñýí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ¿íäýñëýí ñîíãîã÷äûí òîîã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó íýãòãýíý. /Ýíý õýñãèéí äóãààð áîëîí ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.9.Öàãäàà, ýìíýëýã, àìðàëò, ñóâèëëûí ãàçðûí óäèðäëàãà ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ¿éëäýõýä øààðäàãäàõ ìýäýýëëèéã ãàðãàæ ºãºõ ¿¿ðýãòýé. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.10.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã õóâèëæ îëøðóóëàõ, òàðààõûã õîðèãëîíî. /Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 20.11.Àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ Èðãýíèé á¿ðòãýë, ìýäýýëëèéí àëáà ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã æèë òóòàì ãàðãàæ áàéíà. /Ýíý õýñãèéí äóãààð áîëîí ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/


20.12.Ýíý õóóëèéí 20.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ Èðãýíèé á¿ðòãýë, ìýäýýëëèéí àëáàíû äàðãûã 150000-250000 òºãðºãººð, 20.4-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, 20.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí áóðóóòàé ýòãýýäèéã 200000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. /Ýíý õýñãèéí äóãààð áîëîí ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 21 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûí òàëààð ãîìäîë ãàðãàõ 21.1.Ñîíãîã÷èéã íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýýã¿é áóþó áóðóó á¿ðòãýñýí áàéâàë ñîíãîã÷, ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ òóõàéí õýñãèéí õîðîîíä ãîìäîë ãàðãàõ ýðõòýé. 21.2.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 21.1-ä çààñàí ãîìäëûã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø àæëûí ãóðâàí ºäðèéí äîòîð, õýðýâ ñàíàë àâàõ ºäºð áîëîí óóë ºäºð õ¿ðòýëõ ãóðâàí ºäðèéí õóãàöààíä ãîìäëûã õ¿ëýýí àâñàí áîë íýí äàðóé õÿíàí ¿çýæ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä çîõèõ ººð÷ëºëòèéã òýð äàðóé îðóóëàõ áóþó ãîìäëûã õýðýãñýõã¿é áîëãîõ øèéäâýð ãàðãàæ õàðèó ìýäýãäýõ áºãººä óã øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë ãîìäëîî õî¸ð õîíîãèéí äîòîð õàðüÿàëàãäàõ ñàëáàð õîðîîíä, ñàëáàð õîðîîã¿é áîë òîéðãèéí õîðîîíä ãàðãàíà. 22 äóãààð ç¿éë. Ñîíãîã÷ øèëæèõ 22.1.Ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñíû äàãóó ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã íèéòýä çàðëàñíààñ õîéø õýñãèéí õîðîî ñàíàëûí õóóäàñ õ¿ëýýí àâàõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ñîíãîã÷ àëáàí òîìèëîëò áóþó ºâ÷íèé ó÷è𠺺ð õýñýã áóþó òîéðîãò øèëæâýë ýíý òóõàéãàà áè÷ãýýð õýñãèéí õîðîîíä ìýä¿¿ëýí øèëæ¿¿ëýã õèéëãýæ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòààñ õàñóóëíà. /Ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 22.2.Ýíý õóóëèéí 22.1-ä çààñíû äàãóó øèëæñýí ñîíãîã÷ íü øèëæ¿¿ëýã õèéñýí òýìäýãëýë á¿õèé ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ, èðãýíèé ¿íýìëýõýý õÿíóóëæ, î÷ñîí ãàçðûíõàà õàÿãààð ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòã¿¿ëíý. 22.3.Ýíý õóóëèéí 22.2-ò çààñíû äàãóó øèëæèí èðæ, ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã òóñãàé õàéðöàãò àâàõ áà òóñàä íü òîîëæ, ä¿íã ãàðãàíà. 22.4.Ñîíãîã÷ ýíý õóóëèéí 22.1-ä çààñàí õóãàöààíààñ õîéø áóþó õýñãèéí õîðîî ñàíàëûí õóóäàñ õ¿ëýýí àâñíû äàðàà øèëæâýë ñàíàëàà áèò¿¿ìæèëñýí äóãòóéãààð óðüä÷èëàí ºãºõ áà ò¿¿íä øèëæ¿¿ëýã õèéõèéã õîðèãëîíî. 22.5.Ýíý õóóëèéí 22.4-ò çààñàí ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã àâàõäàà ìºí õóóëèéí 22.3-ò çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 22.6.Ýíý õóóëèéí 22.3-22.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð òîðãîæ, ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ áà ò¿¿íèéã äàõèí òîìèëîõã¿é. 23 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ, ò¿¿íèéã îëãîõ 23.1.Õýñãèéí õîðîî ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãîã÷èä ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîíî. 23.2.Ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõýä ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, òºðñºí îí, ñàð, ºäºð, íàñ, èðãýíèé ¿íýìëýõèéí áîëîí ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéã áè÷íý. 23.3.Ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ íýãäñýí áàð êîäòîé áàéíà. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 23.4.Ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõèéã õýñãèéí õîðîîíû àëü íýã ãèø¿¿í îëãîõ áºãººä ¿íýìëýõèéã õ¿ëýýí àâñàí õ¿íýýð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëæ áàòàëãààæóóëíà. 23.5.Ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ òàðààñàí õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèé íýðèéã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò äàõü ñîíãîã÷èéí íýðèéí àðä òýìäýãëýíý. 23.6.Ýíý õóóëèéí 23.1, 23.4, 23.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð òîðãîæ, 23.1-ä çààñíûã çºð÷èæ íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäýýã¿é ñîíãîã÷èä ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîñîí ýòãýýäèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñàõ áà ò¿¿íèéã äàõèí òîìèëîõã¿é. ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Íàì, ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõ 24 ä¿ãýýð ç¿éë.Íàì, ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõîî èëýðõèéëýõ 24.1.Ñîíãóóëü çàðëàõààñ ºìíº óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí íàì ñîíãóóëüä îðîëöîõ ýðõòýé. 24.2.Õî¸ð áóþó õýä õýäýí íàì ñîíãóóëüä íýãýí ýâñýë áîëæ îðîëöîæ áîëîõ áà ýíý òîõèîëäîëä ýíý õóóëèéí 24.1 äýõ õýñãèéí çààëò ýâñýëä íýãäýí îðæ áàéãàà íàì òóñ á¿ðä õàìààðíà. 24.3.Íàì, ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõ òóõàéãàà ñàíàë àâàõ ºäðººñ 40-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä áè÷ãýýð èëýðõèéëæ, àëáàí ¸ñîîð á¿ðòã¿¿ëíý.


24.4.Íàì, ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõîî èëýðõèéëýõäýý äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý: 24.4.1.íàì äàíãààðàà, ýñõ¿ë ýâñýë áàéãóóëæ ñîíãóóëüä îðîëöîõ òóõàé øèéäâýð; 24.4.2.óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí íàìûí, ýâñëèéí òóõàéä ò¿¿íä íýãäýí îðñîí íàìóóäûí ä¿ðìèéí íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 24.4.3.íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð; 24.4.4.ºìíºõ ñîíãóóëèàñ õîéøõè õóãàöààíä òóõàéí íàìä áóþó ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàìóóäàä èðãýä, õóóëèéí ýòãýýäýýñ ºãñºí õàíäèâûí àóäèòûí áàéãóóëëàãààð õÿíóóëæ áàòàëãààæóóëñàí òàéëàí; 24.4.5.íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí òºâ áàéãóóëëàãûí á¿ðýëäýõ¿¿í, áàéðëàõ ãàçðûí õàÿã, õàðèëöàõ óòàñíû äóãààð çýðãèéã àãóóëñàí ìýäýýëýë. 24.5.Íàìóóä ýâñýë áàéãóóëàí ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà áîë òºëººëºõ áàéãóóëëàãà íü ýíý õóóëèéí 24.4-ò çààñíààñ ãàäíà äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä á¿ðä¿¿ëæ ºãíº: 24.5.1.ýâñëèéí ãýðýýíèé íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 24.5.2.ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàì òóñ á¿ðèéí óäèðäàõ äýýä áàéãóóëëàãûí õóðàëäààíû øèéäâýð, òýìäýãëýë. 25 äóãààð ç¿éë.Íàìóóä ñîíãóóëèéí ýâñýë áàéãóóëàõ, ýâñëèéí ãýðýý 25.1.Íàìóóä Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàéí ýýëæèò ñîíãóóëüä ýâñýë áàéãóóëæ îðîëöîõ áîë ò¿¿íä íýãäýí îðîõ íàì òóñ á¿ð ººðèéí Èõ Õóðàë, ýñõ¿ë òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãûí õóðàëäààíûã õèéæ, äàðààõü àñóóäëûã øèéäâýðëýíý: 25.1.1.ýâñëèéí íýð, ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéã õýëýëöýí áàòëàõ; 25.1.2.ýâñýëä íýãäýí îðîõ íàì òóñ á¿ðä íîãäîõ ìàíäàòûí òîîã òîãòîîõ; 25.1.3.íàì òóñ á¿ð ººðò íîãäñîí ìàíäàòàä íýð äýâø¿¿ëýõ àñóóäëûã õýëýëöýí øèéäâýðëýõ; 25.1.4.öààøèä ñîíãóóëüòàé õîëáîãäñîí àñóóäëààð ýâñýëä òóõàéí íàìûã òºëººëºí øèéäâýð ãàðãàõ ýðõòýéãýýð îðîëöîõ ýðõ á¿õèé òºëººëºã÷èä /öààøèä ”òºëººëºõ áàéãóóëëàãà” ãýõ/-èéã òîìèëîõ; 25.1.5.ýâñëèéí ãýðýýã õýëýëöýæ, äýìæèõ ýñýõýý èëýðõèéëýõ. 25.2.Ýíý õóóëèéí 25.1-ä çààñàí áàéãóóëëàãà íü ìºí õóóëèéí 25.1.3-ò çààñàí àñóóäëûã íóóö ñàíàë õóðààëòààð øèéäâýðëýíý. 25.3.Ýâñýëä íýãäýí îðîõ íàìóóä òóñ á¿ðäýý ýíý õóóëèéí 25.1-ä çààñàí àñóóäàë òóñ á¿ðèéã øèéäâýðëýæ, íýãäñýí òîõèðîëöîîíä õ¿ðñýí áîë ýâñëèéã àëáàí ¸ñîîð áàéãóóëàãäñàíä òîîöîõ áºãººä ò¿¿íä íýãäýí îðñîí íàìóóäûí äàðãà íàð ýâñëèéí ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðæ, òàìãà äàðàí áàòàëãààæóóëíà. 25.4.Ýâñýë àëáàí ¸ñíû íýðòýé áàéõ áºãººä ò¿¿íèéã õóâü õ¿í, óëñ, ¿íäýñòýí, îâãèéí íýðýýð áîëîí óðüä íü ººð íàìóóäûí ýâñýë õýðýãëýñýí íýðýýð íýðëýõèéã òóñ òóñ õîðèãëîõ áà íýãýíò çàðëàãäñàí ýâñëèéí íýðèéã ñîíãóóëèéí ÿâöàä áîëîí øèíýýð ñîíãîãäñîí Óëñûí Èõ Õóðëûí á¿ðýí ýðõèéí õóãàöààíä ººð÷ëºõèéã õîðèãëîíî. 25.5.Ýíý õóóëèéí 25.1, 25.3-ò çààñíû äàãóó íýãýíò áàéãóóëàãäñàí ýâñýëä ñîíãóóëèéí ÿâöàä áîëîí øèíýýð ñîíãîãäñîí Óëñûí Èõ Õóðëûí á¿ðýí ýðõèéí õóãàöààíä ººð íàì íýãäýæ îðîõûã õîðèãëîíî. 25.6.Ýâñëèéã òºëººëºõ áàéãóóëëàãà íü ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàì á¿ðýýñ ýíý õóóëèéí 25.1.4-ò çààñíû äàãóó òîìèëîãäñîí òºëººëºã÷人ñ á¿ðäýõ áºãººä ýâñëèéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð, ãýðýýíä ººð÷ëºëò îðóóëàõ, Óëñûí Èõ Õóðëûí äàðãà, Åðºíõèé ñàéä çýðýã óëñ òºðèéí àëáàí òóøààëä íýð äýâø¿¿ëýõ, íýð äýâøèã÷èéã òàòàí ãàðãàõ, ò¿¿íèé îðîíä ººð õ¿íèé íýð äýâø¿¿ëýõ, íºõºí ñîíãóóëüä íýð äýâø¿¿ëýõ, ýâñëèéí ãýðýýã öóöëàõ çýðãýýð ñîíãóóëü, ýâñýëòýé õîëáîãäñîí àñóóäëààð øèéäâýð ãàðãàõ á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëýõ áîëîâ÷ ýíý õóóëèéí 25.1.2-ò çààñíû äàãóó íàìóóäàä íîãäñîí ìàíäàòûí òîîã ººð÷ëºõ ýðõã¿é. 25.7.Ýâñëèéí ãýðýýíä òàëóóäûí ýðõ, ¿¿ðýã, ýâñëèéí íýð, ýâñëèéã òºëººëºõ áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé óäèðäàõ á¿ðýëäýõ¿¿íä îðñîí èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, àëáàí òóøààë, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèéã òºëººëºõ àëáàí òóøààëòíû ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð áîëîí õàðèëöàí òîõèðîëöñîí áóñàä àñóóäëûã òóñãàíà. 25.8.Ýâñëèéí ãýðýý íü òóõàéí ñîíãóóëü, ò¿¿íèé ¿ð ä¿íä áàéãóóëàãäñàí Óëñûí Èõ Õóðëûí á¿ðýí ýðõèéí õóãàöààíä õ¿÷èí òºãºëäºð áàéíà. 25.9.Ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàìóóä íü Óëñûí Èõ Õóðëûí ýýëæèò áîëîí ò¿¿íèé á¿ðýí ýðõèéí õóãàöààí äàõü íºõºí ñîíãóóëü, ò¿¿í÷ëýí øèíýýð ñîíãîãäñîí Óëñûí Èõ Õóðàëä íýãýí ýòãýýä áîëæ îðîëöîõ áºãººä ýâñëèéí àëü íýã íàì äàíãààðàà /ýâñëýýñ ãàäóóð/ íýð äýâø¿¿ëýõ, ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñ íýýëãýõ, ººð íàìóóäûí ýâñýëä íýãäýí îðîõ, áèå äààí áîëîí ººð ýâñýë áàéãóóëàí ñîíãóóëüä îðîõûã õîðèãëîõ áºãººä õýðýâ àëü íýã íàì íü èéì øèéäâýð ãàðãàñàí áîë ýâñëèéã òàðñàí ãýæ ¿çíý.


25.10.Ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàì õýäèéä ÷ ýâñëýýñ ãàðàõ ýðõòýé áºãººä ò¿¿íèé ýíý õóóëèéí 25.1-ä çààñàí áàéãóóëëàãà íü ìºí õóóëèéí 25.6-ä çààñàí òºëººëºõ áàéãóóëëàãàä ýíý òóõàé àëáàí ¸ñîîð ìýäýãäñýíýýð òóõàéí íàìûã ýâñëýýñ ãàðñàíä òîîöîõ áºãººä ýíý òîõèîëäîëä ýâñëèéã á¿õýëä íü òàðñàí ãýæ ¿çíý. 25.11.Ýíý õóóëèéí 25.1.4-ò çààñàí òºëººëºõ áàéãóóëëàãà ýâñëèéí ãýðýýã õýäèéä ÷ öóöàëæ áîëíî. 25.12.Ýíý õóóëèéí 25.9-25.11-ä çààñíû äàãóó ýâñýë íýãýíò òàðñàí áîë Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàéí ñîíãóóëèéí ÿâöàä áîëîí ò¿¿íèé ¿ð ä¿íä áàéãóóëàãäñàí Óëñûí Èõ Õóðàëä ýâñëèéí á¿ðýëäýõ¿¿íä îðæ áàéñàí íàìóóä äàõèí íýãäýæ ýâñýë áàéãóóëàõ, ò¿¿í÷ëýí Óëñûí Èõ Õóðàëä íýã á¿ëýã áîëîí çîõèîí áàéãóóëàãäàõûã õîðèãëîíî. 26 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëüä îðîëöîõ íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýõ 26.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 24 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó ñîíãóóëüä îðîëöîõîî èëýðõèéëñýí íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýõäýý òýäãýýðèéí èð¿¿ëñýí áàðèìò áè÷èã ¿íýí çºâ, ã¿éöýä ýñýõèéã íÿãòëàí øàëãàíà. 26.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 24.4, 24.5-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã ¿íäýñëýí òýäãýýðèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø òàâ õîíîãò áàãòààí ñîíãóóëüä îðîëöîõ íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýõ ýñýõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàíà. 26.3.Äàðààõü òîõèîëäîëä íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçàíà: 26.3.1.íàì áóþó ýâñýëä íýãäýí îðñîí íàìóóäûí àëü íýã íü ýíý õóóëèéí 24.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãààã¿é áîë; 26.3.2.ýíý õóóëèéí 24.4, 24.5-ä çààñàí áàðèìò áè÷èã äóòóó, ýñõ¿ë õóóðàì÷ áîë; 26.3.3.ýíý õóóëèéí 24.3-ò çààñàí õóãàöààíààñ õîéø ìºí õóóëèéí 24.4, 24.5-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã èð¿¿ëñýí áîë; 26.3.4.ýâñýë áàéãóóëàõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàõäàà ýíý õóóëèéí 25.1-25.4-ò çààñàí æóðàì, øààðäëàãûã çºð÷ñºí; 26.3.5.ýâñýëä íýãäýí îðñîí àëü íýã íàì íü á¿ðòã¿¿ëýõýýñ ºìíº ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó ýâñëýýñ ãàðàõàà èëýðõèéëñýí áîë; 26.3.6.ºìíºõ ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàíã ýíý õóóëèéí 42.2-ò çààñíû äàãóó Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëýýã¿é áîë. 26.4.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýñýí òóõàé øèéäâýð ãàðãàñàí áîë áàòëàìæ îëãîíî. 26.5.Ýíý õóóëèéí 26.4-ò çààñíû äàãóó ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõîîð á¿ðòã¿¿ëñíýýñ õîéø ò¿¿íä àëü íýã íàì, ýâñýë íýãäýí îðîõûã õîðèãëîíî. ÇÓÐÃÀÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëýõ, íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõ 27 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâø¿¿ëýõ íèéòëýã æóðàì 27.1.Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãààã ñîíãóóëü çàðëàñíààñ õîéø 10 õîíîãèéí äàðàà ýõë¿¿ëæ, 7 õîíîãèéí õóãàöààíä äóóñãàíà. 27.2.Íýã õ¿í íýã òîéðîãò íýðýý äýâø¿¿ëýõ áóþó íýðèéã íü äýâø¿¿ëñíèéã çºâõºí íýã òîéðîãò çºâøººðñºí áàéâàë çîõèíî. 27.3.Ýíý õóóëèéí 30 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâøèã÷ýýð á¿ðòã¿¿ëæ, ¿íýìëýõ àâñàí èðãýíèéã “Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâøèã÷” /öààøèä ”íýð äýâøèã÷” ãýõ/ ãýæ ¿çíý. 27.4.Íýð äýâøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 6.2-ò çààñíààñ ãàäíà äàðààõü øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà: 27.4.1.ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí çýýë, áàòëàí äààëòûí áîëîí áóñàä ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí õóãàöàà õýòýðñýí ºðã¿é áàéõ; 27.4.2.ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí òàòâàðûí ºð òºëáºðã¿é áàéõ; 27.4.3.ÿëã¿é áàéõ. 27.5.Òºðèéí æèíõýíý àëáàí õààã÷ Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâøèõ áîëñîí áîë ýíý õóóëèéí 30.2-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õîëáîãäîõ ñîíãóóëèéí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëýõýýñ ºìíº Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëüä 8 çààñíû äàãóó óã àëáàíààñ ÷ºëººëºãäñºí áàéíà.

8

Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 28 äóãààðò íèéòëýãäñýí.


27.6.Íýã íàìûí ãèø¿¿íèéã íºãºº íàìààñ, ýâñëèéí òóõàéä ò¿¿íä íýãäýí îðñîí íàìóóäûíõààñ ººð íàìûí ãèø¿¿íèéã íýð äýâø¿¿ëýõèéã òóñ òóñ õîðèãëîíî. 28 äóãààð ç¿éë. Íàì, ýâñëýýñ íýð äýâø¿¿ëýõ 28.1.Íàì, ýâñýë íü îëîí ìàíäàòòàé òîéðîãò òóõàéí òîéðîãò íîãäîõ ìàíäàòûí òîîíîîñ èë¿¿ã¿é õ¿íèé íýðèéã äýâø¿¿ëíý. 28.2.Íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷äèéí 30-ààñ äîîøã¿é õóâü íü ýìýãòýé÷¿¿ä áàéíà. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 28.3.Íàìààñ íýð äýâø¿¿ëýõ òóõàé àñóóäëûã Óëñ òºðèéí íàìûí òóõàé 9 õóóëèéí 13.7-ä çààñíû äàãóó òóõàéí íàìûí Èõ Õóðàë, ýñõ¿ë òºëººëëèéí òºâ áàéãóóëëàãûí õóðàëäààíààð õýëýëöýæ, íóóö ñàíàë õóðààëòààð øèéäâýðëýíý. 28.4.Ýâñëýýñ íýð äýâø¿¿ëýõýä ýíý õóóëèéí 25.1.2, 25.1.3, 25.2-ò çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 29 ä¿ãýýð ç¿éë. Áèå äààí íýð äýâø¿¿ëýõ 29.1.Áèå äààí íýðýý äýâø¿¿ëýã÷ íü ýíý õóóëèéí 7.2-ò çààñàí òîîíû äýìæèã÷-ñîíãîã÷äûí ãàðûí ¿ñãèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó çóðóóëæ, òîéðãèéí õîðîîíä èð¿¿ëíý. 29.2.Áèå äààí íýðýý äýâø¿¿ëýã÷ íü ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí ñîíãîã÷èéí äýìæëýãèéã àâàõäàà àéìàãò òóõàéí òîéðãèéí ñóì á¿ðèéí, íèéñëýëä òóõàéí òîéðîãò õàìðàãäñàí õîðîî á¿ðèéí ñîíãîã÷èéí òºëººëëèéã îðîëöóóëñàí áàéíà. 29.3.Ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí áèå äààí íýðýý äýâø¿¿ëýã÷èéã äýìæèæ, ãàðûí ¿ñýã çóðñàí ñîíãîã÷ íü òóõàéí òîéðãèéí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí áàéíà. 29.4.Ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí ìàÿãòàä äýìæèã÷-ñîíãîã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, èðãýíèé ¿íýìëýõèéí áîëîí ðåãèñòðèéí äóãààð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéã ãàðãàöòàé, òîäîðõîé áè÷ñýí áàéíà. 30 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõ 30.1.Íýð äýâøèã÷èéã òîéðãèéí õîðîî á¿ðòãýíý. 30.2.Íýð äýâø¿¿ëñýí íàì, ýâñýë íü ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãàà äóóññàí ºäðººñ õîéø òàâ õîíîãèéí õóãàöààíä áàãòààí äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã òîéðãèéí õîðîîíä èð¿¿ëíý: 30.2.1.íýð äýâø¿¿ëñýí òóõàé øèéäâýð; 30.2.2.íýð äýâøèã÷ á¿ðèéí áè÷ãýýð ºãñºí çºâøººðºë; 30.2.3.íýð äýâøèã÷èéí õºðºíãº, îðëîãûí ìýä¿¿ëýã; 30.2.4.ýíý õóóëèéí 27.4.1, 27.4.2-ò çààñàí ºð òºëáºðã¿é áîëîõ òóõàé íýð äýâøèã÷èéí ìýä¿¿ëýã, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëò; 30.2.5.ÿëã¿éã íîòîëñîí öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëîëò; 30.2.6.òºðèéí æèíõýíý àëáàí õààã÷èéí òóõàéä àæëààñ ÷ºëººëºãäñºí òóõàé áàéãóóëëàãûí øèéäâýð; 30.2.7.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñàí çàãâàðûí äàãóó ¿éëäñýí íýð äýâøèã÷èéí íàìòàð. 30.3.Áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí õóãàöààíä áàãòààí ýíý õóóëèéí 30.2.3-30.2.7-ä çààñàí áàðèìò áè÷èã áîëîí äýìæèã÷-ñîíãîã÷äûí äýìæëýãèéã èëýðõèéëñýí ãàðûí ¿ñýã á¿õèé ìàÿãò, íýð äýâø¿¿ëñíýý èëýðõèéëñýí ìýäýãäëèéí õàìò òîéðãèéí õîðîîíä èð¿¿ëíý. 30.4.Ýíý õóóëèéí 30.2.4-ò çààñàí ºð òºëáºðèéí òóõàé òîäîðõîéëîëòûã Óëñûí äýýä ø¿¿õ, 30.2.5-ä çààñàí òîäîðõîéëîëòûã öàãäààãèéí òºâ áàéãóóëëàãà íýð äýâøèã÷ òóñ á¿ðýýð ãàðãàæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä àëáàí áè÷ãýýð õ¿ðã¿¿ëíý. 30.5.Ýíý õóóëèéí 30.2.3, 30.2.4, 30.2.7, 30.3-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéí çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 30.6.Íàì, ýâñýë íü ýíý õóóëèéí 30.2-ò çààñàí íýð äýâøèã÷äèéí áàðèìò áè÷ãèéã òîéðãèéí õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëýõýýñ ºìíº Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëñýí øèéäâýð, íèéò íýð äýâøèã÷èéí æàãñààëò, íýð äýâø¿¿ëñýí õóðàëäààíû òýìäýãëýëèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëñýí áàéíà. 30.7.Òîéðãèéí õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõäýý íàì, ýâñýë áîëîí íýð äýâøèã÷èéí èð¿¿ëñýí áàðèìò áè÷èã ¿íýí çºâ, ã¿éöýä ýñýõ, íýð äýâø¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ÿâàãäñàí ýñýõèéã íÿãòëàí øàëãàíà. 30.8.Áèå äààí íýð äýâøèã÷èéã äýìæñýí äýìæèã÷-ñîíãîã÷èéí ãàðûí ¿ñýã ¿íýí çºâ ýñýõèéã òîéðãèéí áóþó ñàëáàð õîðîî ñîíãîã÷èéí èðãýíèé ¿íýìëýõ, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿãèéí á¿ðòãýëòýé òóëãàõ áóþó øààðäëàãàòàé áîë òóõàéí ñîíãîã÷òîé óóëçàæ íÿãòëàí øàëãàíà.

9

Óëñ òºðèéí íàìûí òóõàé õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2005 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí.


30.9.Òîéðãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 30.2, 30.3-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø äºðºâ õîíîãèéí äîòîð íýð äýâøèã÷ýýð á¿ðòãýõ ýñýõ òóõàé àñóóäëûã øèéäâýðëýíý. 30.10.Äàðààõü òîõèîëäîëä òîéðãèéí õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçàíà: 30.10.1.ýíý õóóëèéí 27.1-ä çààñàí õóãàöààíä íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãààã ÿâóóëààã¿é; 30.10.2.ýíý õóóëèéí 27.2-ò çààñíûã çºð÷èæ íýð äýâøñýí; 30.10.3.ýíý õóóëèéí 27.4, 27.5-ä çààñàí íýð äýâøèã÷èä òàâèãäàõ øààðäëàãûã õàíãààã¿é; 30.10.4.ýíý õóóëèéí 27.6-ä çààñíûã çºð÷èæ, ººð íàìûí ãèø¿¿íèéã íýð äýâø¿¿ëñýí; 30.10.5.íýð äýâø¿¿ëýõ àæèëëàãàà ýíý õóóëèéí 28 äóãààð ç¿éëä çààñíûã çºð÷èæ ÿâàãäñàí áîë íèéò íýð äýâøèã÷èéã; 30.10.6.ýíý õóóëèéí 30.2-ò çààñàí áàðèìò áè÷èã äóòóó, ýñõ¿ë õóóðàì÷ áîë; 30.10.7.áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 29 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí æóðàì çºð÷ñºí, ò¿¿í÷ëýí äýìæèã÷ñîíãîã÷äûí ãàðûí ¿ñãèéã öóãëóóëàõäàà áóñäûã òºëººë¿¿ëýõ, õ¿÷ õýðýãëýõ, õóóð÷ ìýõëýõ, çàíàëõèéëýõ, ýä ìºí㺺ð òàòàõ, ñîíãóóëèéí ýðõã¿é ýòãýýäýýð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëàõ, ãàðûí ¿ñýã õóóðàì÷ààð ¿éëäýõ çýðýã õóóëü áóñ àðãà õýðýãëýñýí, ýñõ¿ë Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ áàòàëñíààñ ººð ìàÿãòààð ãàðûí ¿ñýã öóãëóóëñàí. 30.11.Íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí òóõàé òîéðãèéí õîðîîíû øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë Ñîíãóóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð äàâæ çààëäàæ áîëíî. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 30.12.Ýíý õóóëèéí 30.10-ò çààñàí ¿íäýñëýë áàéõã¿é áîë òîéðãèéí õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí òóõàé øèéäâýð ãàðãàíà. 30.13.Òîéðãèéí õîðîî á¿ðòãýãäñýí íýð äýâøèã÷èä íýð äýâøèã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîíî. 30.14.Íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí òîõèîëäîëä ýíý õóóëèéí 31.4-ò çààñàí õóãàöààíû äîòîð çºð÷ëèéã àðèëãàñíû ¿íäñýí äýýð óðüä íü íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýý äàõèí óëàìæëàõ, ýñõ¿ë ýíý õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó ººð õ¿íèé íýðèéã äýâø¿¿ëæ áîëíî. 30.15.Íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõ õóãàöàà äóóññàíààñ õîéø òîéðãèéí õîðîî íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí òóõàé øèéäâýðýý àæëûí ãóðâàí ºäðèéí äîòîð Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õ¿ðã¿¿ëíý. 30.16.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî àæëûí çóðãààí ºäðèéí äîòîð íèéò íýð äýâøèã÷èéí íýðèéí æàãñààëòûã òîéðîã, óëñûí õýìæýýãýýð íýãòãýæ, íèéòýä ìýäýýëíý. 30.17.Ýíý õóóëèéí 30.2, 30.3-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õóóðàì÷ààð ¿éëäñýí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñëèéã 800000-900000 òºãðºãººð òîðãîæ, íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñíà. 30.18.Ýíý õóóëèéí 30.10-ò çààñàí ¿íäýñëýë íýð äýâøèã÷ á¿ðòãýãäñýíèé äàðàà òîãòîîãäñîí áîë íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñíà. 30.19.Ýíý õóóëèéí 30.10-ò çààñàí çºð÷èë áàéãààã ìýäñýí àòëàà íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí áîë ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð òîðãîæ, áóðóóòàé ýòãýýäèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñíà. 31 ä¿ãýýð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷ òàòãàëçàõ, íýð äýâøèã÷èéã òàòàí ãàðãàõ 31.1.Ýíý õóóëèéí 30.12, 30.13-ò çààñíû äàãóó á¿ðòãýãäýæ, ¿íýìëýõ àâñàí áèå äààí íýð äýâøèã÷ ººðºº òàòãàëçàõ, ýñõ¿ë íàì, ýâñýë íü ººðèéí íýð äýâøèã÷èéã òàòàí ãàðãàõ, ò¿¿íèé îðîíä ººð õ¿íèé íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõòýé. 31.2.Áèå äààí íýð äýâøèã÷ ººðºº òàòãàëçàõ áóþó íàì, ýâñýë íýð äýâøèã÷ýý òàòàí ãàðãàõ òóõàé øèéäâýðýý òîéðãèéí õîðîîíä íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëíý. 31.3.Òîéðãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 31.2-ò çààñàí øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâìàãö òóõàéí íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýñýí øèéäâýðýý õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí òóõàé øèéäâýð ãàðãàæ, ýíý òóõàé Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä ìýäýãäýõ áºãººä òýðýýð íèéòýä ìýäýýëíý. 31.4.Íàì, ýâñýë íýð äýâøèã÷ýý òàòàí ãàðãàñàí øèéäâýðýý ñàíàë àâàõ ºäðººñ 10 õîíîãèéí ºìíº òîéðãèéí õîðîîíä èð¿¿ëýýã¿é áîë òàòãàëçñàí áîëîí òàòàí ãàðãàñàí íýð äýâøèã÷èéí îðîíä ººð õ¿íèé íýð äýâø¿¿ëýõ ýðõã¿é. 31.5.Ñàíàëûí õóóäàñ õýâëýãäñýíèé äàðàà áèå äààí íýð äýâøèã÷ ººðºº òàòãàëçñàí, ýñõ¿ë íàì, ýâñýë íýð äýâøèã÷ýý òàòàí ãàðãàñàí áîë ýíý òóõàéãàà Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä ìýäýãäýõ áà ñàíàëûí õóóäñûã äàõèí õýâëýõýä ãàðàõ çàðäëûã óã ýòãýýäýýñ ãàðãóóëíà.


32 äóãààð ç¿éë.ͺõºí íýð äýâø¿¿ëýõ 32.1.Ýíý õóóëèéí 31.4-ò çààñàí õóãàöààíû ºìíº íàì, ýâñýë íýð äýâøèã÷ýý òàòàí ãàðãàñàí, íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷ íàñ áàðñàí, õ¿íäýýð ºâ÷èëñºí, ãýìò õýðýãò ÿëëàãäàã÷ààð òàòàãäñàí, ø¿¿õýýð ÿë øèéòã¿¿ëñýí òîõèîëäîëä òóõàéí íàì, ýâñýë ººð õ¿íèé íýðèéã íºõºí äýâø¿¿ëæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 10-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ýíý õóóëèéí 30 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó á¿ðòã¿¿ëæ áîëíî. 33 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ 33.1.Íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 30.12, 30.13-ò çààñíû äàãóó á¿ðòã¿¿ëæ, 30.16-ä çààñíû äàãóó íèéòýä çàðëàãäñàíû äàðàà ò¿¿íèéã íýð äýâøèã÷èéí æàãñààëòààñ õàñàõ òàëààðõè ýíý õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýë òîãòîîãäâîë Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý òóõàé øèéäâýð ãàðãàæ, íèéòýä ìýäýýëíý. 33.2.Ýíý õóóëèéí 33.1-ä çààñàí Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíû øèéäâýðèéí òàëààð ìàðãààí ãàðâàë ýíý õóóëèéí 11 ä¿ãýýð á¿ëýãò çààñàí õàðüÿàëàë, æóðìûí äàãóó øèéäâýðëýíý. 34 ä¿ãýýð ç¿éë. Íýð äýâøèã÷èä òóñëàõ 34.1.Íýð äýâøèã÷ýýñ ñîíãîã÷èäòîéãîî óóëçàõ, ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº ñóðòàë÷ëàõ çýðãýýð ñîíãóóëüä îðîëöîõ á¿õèé ë àæèëä íü òóõàéí íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ òóñ òóñ òóñàëíà. 34.2.Òîéðãèéí õîðîî 200 ñîíãîã÷èä íýãýýñ èë¿¿ã¿é áàéõààð òîîöîæ, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷èéã á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîíî. 34.3.Íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ íü ñîíãóóëèéí àëü íýã õîðîîíû ãèø¿¿í áàéõûã õîðèãëîíî. 35 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéí ¿éë àæèëëàãààíû áàòàëãàà 35.1.Íàì, ýâñýë áîëîí íýð äýâøèã÷ íü õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñëýýð ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðºº òàéëáàðëàõ, ¿çýë áîäëîî ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõ, ñóðòàë÷èëãàà õèéõ, òîéðãèéíõîî õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãààñ çîõèõ æóðìûí äàãóó øààðäëàãàòàé ìýäýýëýë, ëàâëàãàà àâàõ ýðõ ýäýëíý. 35.2.Ãýìò ¿éëäëèéíõ íü ÿâöàä õîéøëóóëøã¿é áàðèâ÷ëàõààñ áóñàä òîõèîëäîëä íýð äýâøèã÷èéã òîéðãèéí õîðîîíû çºâøººðºëã¿éãýýð ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãàä òàòàõ, áàðèâ÷ëàõ, àëáàäàí ñààòóóëàõ, öàãäàí õîðèõ, ò¿¿íä ø¿¿õèéí æóðìààð çàõèðãààíû øèéòãýë íîãäóóëàõ, îðîí áàéð, àëáàí òàñàëãàà, òýýâðèéí õýðýãñýë, áèåä íü ¿çëýã, íýãæëýã õèéõ, ò¿¿í÷ëýí çàõèðãààíû ñàíàà÷èëãààð àæëààñ õàëàõûã õîðèãëîíî. 35.3.Íýð äýâøèã÷èéã ã¿òãýõ, äîðîìæëîõ, íýð òºðèéã íü ãóòààõ, ò¿¿íèé õóâèéí áîëîí çàõèäàë õàðèëöààíû íóóöûã çàäðóóëàõûã õîðèãëîíî. 35.4.Ýíý õóóëèéí 35.1-ä çààñàí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä ñàíààòàéãààð ñààä ó÷ðóóëñàí èðãýíèéã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-800000 òºãðºãººð òîðãîíî. 35.5.Ýíý õóóëèéí 35.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí òºðèéí àëáàí õààã÷èä Öàãäààãèéí áàéãóóëëàãûí òóõàé, Ïðîêóðîðûí áàéãóóëëàãûí òóõàé, Ø¿¿õèéí òóõàé õóóëüä çààñàí ñàõèëãûí øèéòãýë íîãäóóëàõ áà áóñàä àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. 35.6.Ýíý õóóëèéí 35.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áàéâàë èðãýíèéã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñëèéã 800000-1000000 òºãðºãººð, õýâëýë ìýäýýëëèéí áîëîí áóñàä áàéãóóëëàãûã 600000-800000 òºãðºãººð òîðãîíî. ÄÎËÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð, ñóðòàë÷èëãàà 36 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð 36.1.Íàì, ýâñýë áîëîí áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðòýé áàéíà. 36.2.Óëñûí Èõ Õóðëûí òóõàéí ñîíãóóëüä îëîíõè ñóóäàë àâñàí íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð íü Çàñãèéí ãàçðûí ¿éë àæèëëàãààíû õºòºëáºðèéí ¿íäýñ áîëíî. 36.3.Íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷ íü òóõàéí íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðººñ ººð áèå äààñàí ìºðèéí õºòºëáºðòýé áàéõûã õîðèãëîíî. 36.4.Ýíý õóóëèéí 36.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã 100000-150000 òºãðºãººð òîðãîíî. 37 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà


37.1.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 30.12, 30.13-ò çààñíû äàãóó á¿ðòã¿¿ëæ, ¿íýìëýõ àâñàí ºäðººñ ýõë¿¿ëíý. 37.2.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºð, ¿çýë áàðèìòëàëàà òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, íýð äýâøèã÷èéã äýìæèí ñóðòàë÷ëàõ àæëûã óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí õèéõ, óõóóëàõ áàéð àæèëëóóëàõ çýðýã õóóëèàð õîðèãëîîã¿é àðãà, õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëàõ ýðõòýé. 37.3.Ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 24 öàãèéí ºìíº áóþó ñàíàë àâàõ ºäðèéí ºìíºõ ºäðèéí 00 öàãààñ ºìíº çîãñîîíî. 37.4.Ñîíãóóëüä îðîëöîæ áàéãàà íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ íü ìºðèéí õºòºëáºðºº òàíèëöóóëñàí õî¸ð õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé õî¸ð ñîíèí, õýâëýë, íýã õýâëýëèéí õóóäàñ á¿õèé íýã óõóóëàõ áîëîí çóðàãò õóóäàñ, íýð äýâøèã÷èéí íàìòàð, áóñàä ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàëûã íýã õýâëýëèéí õóóäàñò òóñ òóñ áàãòààíà. 37.5.Ýíý õóóëèéí 37.4-ä çààñàí õÿçãààðëàëòûí ä¿íã õýâëýìýë áàéäëààð ñîíãîã÷äîä òàðààõ á¿õ òºðëèéí õýâëýëèéí íèéëáýðýýð òîîöíî. 37.6.Ñóðòàë÷èëãààíû óðèàëãà, óõóóëàõ áîëîí çóðàãò õóóäàñ, çàðëàë çýðãèéã ãóäàìæ, òàëáàé áîëîí îëîí íèéòèéí ãàçàðò áàéðëóóëàõ áàéðøëûã ñîíãóóëèéí æèëèéí äºðºâä¿ãýýð ñàðûí íýãíèé äîòîð òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷èä òîãòîîíî. 37.7.Îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèç íü òºëáºðòýéãýýð ñîíãóóëèéí àëèâàà ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõã¿é áºãººä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ òîãòîîñîí õóâààðèéí äàãóó òºëáºðã¿é ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëíà. 37.8.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèçýýð òºëáºðã¿é ÿâóóëàõ ñóðòàë÷èëãààíû õóâààðèéã áàòëàõäàà íàì, ýâñýë á¿ðò, ò¿¿í÷ëýí íýã òîéðîãò ºðñºëäºæ áàéãàà íýð äýâøèã÷ á¿ðò òýíö¿¿ õóãàöàà íîãäîõîîð òîîöîæ, õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàíà. 37.9.Îëîí íèéòèéí ðàäèî, òåëåâèçýýñ áóñàä ðàäèî, òåëåâèçýýð ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã òºëáºðòýé ÿâóóëàõ áºãººä òºëáºðòýé ñóðòàë÷èëãààíû íèéò õóãàöàà òóõàéí ðàäèî, òåëåâèçèéí íýâòð¿¿ëãèéí íèéò õóãàöààíû 10 õóâèàñ õýòðýõã¿é áàéíà. 37.10.Ýíý õóóëèéí 37.9-ä çààñàí ðàäèî, òåëåâèç íü ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààã ÿâóóëàõäàà ýíý õóóëèéí 37.8-ä çààñàí çàð÷ìûã óäèðäëàãà áîëãîíî. 37.11.Íàì, ýâñýë, òýäãýýðèéí äýìæèã÷, íýð äýâøèã÷ áîëîí íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ààñ ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû ÿâöàä äàðààõü ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîíî: 37.11.1.ñîíãóóëü çàðëàñíààñ õîéø íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýæ, ¿íýìëýõ îëãîõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ñîíãóóëèéí àëèâàà õýëáýðèéí ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ; 37.11.2.ýíý õóóëèéí 37.3-ò çààñàí õóãàöààíààñ õîéø ñàíàë õóðààæ äóóñòàë àëèâàà õýëáýðýýð ñóðòàë÷èëãàà õèéõ, ò¿¿í÷ëýí ñàíàë àâàõ ºäºð õ¿ðòýëõ äîëîî õîíîãèéí õóãàöààíä ñàíàë àñóóëãà ÿâóóëàõ, ä¿íã õýâëýí íèéòëýõ, òàðààõ; 37.11.3.íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷ íü íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëèéí ìºðèéí õºòºëáºðò òóñãàãäààã¿é àìëàëò àâàõ, èéì àãóóëãà á¿õèé àëèâàà ¿éëäëèéã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàõ; 37.11.4.òºðèéí áîëîí áóñàä ºì÷èéí õºðºí㺺ð õºðºí㺠îðóóëàëòûí ÷àíàðòàé àæèë, ¿éë÷èëãýý ÿâóóëàõ; 37.11.5.ýíý õóóëèéí 37.4-ä çààñíààñ èë¿¿ ìàòåðèàë òàðààõ; 37.11.6. ñóðòàë÷èëãààíû óðèàëãà, óõóóëàõ áîëîí çóðàãò õóóäàñ, çàðëàëûã áàðèëãûí õàíà, îðö, õàøàà, ãýðëèéí øîí çýðýã ýíý õóóëèéí 37.6-ä çààñíààñ ººð ãàçàðò áàéðëóóëàõ; 37.11.7.ýíý õóóëèéí 37.7-37.10-ò çààñíûã çºð÷èæ ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ; 37.11.8.îðîéí 23 öàãààñ ºã뺺íèé 10 öàã õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ÷àíãà ÿðèã÷ àøèãëàõ; 37.11.9.ñîíãóóëüä îðîëöîõîîñ òàòãàëçàõ, ñîíãóóëèéí áîëîí áóñàä õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èõèéã óðèàëñàí àãóóëãà á¿õèé ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ; 37.11.10.øàøíû çàí ¿éë àøèãëàõ; 37.11.11.ñîíãîã÷, ò¿¿íèé ãýð á¿ë, íàñàíä õ¿ðýýã¿é õ¿¿õýä, áàéãóóëëàãà, õàìò îëîíä òåõíèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ, ìºíãº, ýì òàðèà, õ¿íñíèé áîëîí áóñàä ýä áàðàà òºëáºðã¿é òàðààõ, õºíãºëºëòòýé ¿íýýð õóäàëäàõ; 37.11.12.òºëáºðã¿éãýýð áóþó õºíãºëºëòòýé ¿íýýð àõóéí áîëîí ýìíýëãèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ, ìýíäèéí ¿çëýã ÿâóóëàõ;

ýð¿¿ë

37.11.13.áèåèéí òàìèðûí óðàëäààí, òýìöýýí, áàÿð íààäàì, óðëàãèéí òîãëîëò, òºëáºðò òààâàð, áîîöîîò áîëîí ìºðèéòýé òîãëîîì çîõèîí áàéãóóëàõ;


37.11.14.ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã òàòàõ çîðèëãîîð õ¿ëýýí àâàëò, äàéëëàãà, öàéëëàãà, ñîíãóóëèéí áóñ îëîí íèéòèéí àðãà õýìæýý çîõèîí áàéãóóëàõ; 37.11.15.òºðèéí áàéãóóëëàãà, ò¿¿í÷ëýí òºðèéí ºì÷èò áîëîí òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé àæ àõóéí íýãæèéí òýýâðèéí õýðýãñýë, áóñàä ºì÷ õºðºíãèéã òºëáºðòýé áóþó òºëáºðã¿éãýýð ñóðòàë÷èëãààíû ìàòåðèàë õýâëýõ, îëøðóóëàõ, òýýâýðëýõ çýðãýýð ñóðòàë÷èëãààíä àëèâàà õýëáýðýýð àøèãëàõ; 37.11.16.òºðèéí æèíõýíý àëáàí õààã÷èéã ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíä àëèâàà õýëáýðýýð òàòàí îðîëöóóëàõ; 37.11.17.àëü íýãýí íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéã äýìæèõ, ýñõ¿ë ò¿¿íèé ýñðýã àãóóëãàòàé ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõàä àðâàí íàéìàí íàñàíä õ¿ðýýã¿é õ¿¿õäèéã òàòàí îðîëöóóëàõ; /Ýíý çààëòûã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 37.11.18.ñîíãîã÷äûí ñàíàë õóäàëäàí àâàõàä ÷èãëýñýí áóñàä àëèâàà ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ. 37.12.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ íü ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíäàà àëèâàà øàøíû ñóðãààë, æàÿã äýãèéí äàãóó ¿éëääýã õóðàë õóðóóëàõ, ñàí òàâèóëàõ, ìàéäàð ýðãýõ, æàñàà óíøóóëàõ, äàëëàãà àâàõóóëàõ, òàõèëãà ìºðãºë ¿éëä¿¿ëýõ, îâîî òàõèõ ¿éëäýë, ¿éë àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëñàí, ò¿¿íä îðîëöñîí, èéì àðãà õýìæýýã ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýí, øàøíû ýä ºãëºãèéí ç¿éë, õýðýãñýë òàðààñàí áîë øàøíû çàí ¿éë àøèãëàñàí ãýæ ¿çíý. 37.13.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ ººðèéí ìºðèéí õºòºëáºðò òóñãàñàí èðãýäèéí ø¿òýõ, ýñ ø¿òýõ ýðõ ÷ºëºº, òºð, ñ¿ì õèéäèéí õàðèëöàà, øàøíû òàëààðõè áîäëîãî, ¿çýë áàðèìòëàëûã ñîíãîã÷äîä òàéëáàðëàí òàíèóëàõ ¿éë àæèëëàãààã ýíý õóóëèéí 37.12-ò çààñàí ¿éëäýë ãýæ ¿çýõã¿é. 37.14.Äàðààõü ãàçðóóäàä ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõûã õîðèãëîíî: 37.14.1.òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà; 37.14.2.òºðèéí ºì÷èò áîëîí òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé àæ àõóéí íýãæ; 37.14.3.õ¿ì¿¿íëýãèéí, áóÿíû áîëîí øàøíû áàéãóóëëàãà; 37.14.4.ñîíãóóëèéí õîðîîä. 37.15.Ýíý õóóëèéí 37.14.1, 37.14.2 íü ìºí õóóëèéí 38.3-ò ¿ë õàìààðíà. 37.16.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãààíû òýíöâýðò áàéäàëä îëîí íèéòèéí îðîëöîîòîéãîîð õÿíàëò òàâüæ, ýíý àñóóäëààð íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷, áàéãóóëëàãà, èðãýíýýñ èð¿¿ëñýí ºðãºäºë, ãîìäëûã øóóðõàé õÿíàí øèéäâýðëýíý. 37.17. Ýíý õóóëèéí 1000000 òºãðºãººð òîðãîíî.

37.1, 37.3, 37.7, 37.9, 37.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûã 800000-

37.18.Ýíý õóóëèéí 37.11.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000200000 òºãðºãººð, íàì, ýâñëèéã 700000-900000 òºãðºãººð, áóñàä áàéãóóëëàãûã 500000-700000 òºãðºãººð, 37.11.2-37.11.18, 37.12-ò çààñíûã çºð÷ñºí óõóóëàã÷, øàäàð òóñëàã÷, äýìæèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 150000-200000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ��âñýë, áóñàä áàéãóóëëàãûã 700000-900000 òºãðºãººð, 37.11.3-37.11.10, 37.11.15-37.11.18-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã 150000-200000 òºãðºãººð, 37.11.14-ò çààñíûã çºð÷ñºí íàì, ýâñëèéã 700000-900000 òºãðºãººð òîðãîõ áà ýíý õóóëèéí 37.11.2, 37.11.11-37.11.13-ò çààñàí çºð÷èë ãàðãàñàí íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñíà. /Ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 38 äóãààð ç¿éë.Íýð äýâøèã÷èéí óóëçàëò 38.1.Íýð äýâøèã÷ ýíý õóóëèéí 37.1, 37.3-ò çààñàí õóãàöààíû äîòîð ñîíãîã÷èäòîé óóëçàëò õèéõ ýðõòýé. 38.2.Òóõàéí øàòíû çàñàã çàõèðãàà, íóòàã äýâñãýðèéí íýãæèéí Çàñàã äàðãà íü íýð äýâøèã÷èä óóëçàëò çîõèîí áàéãóóëàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ, á¿õ íýð äýâøèã÷èä òýãø õàíäàõ ¿¿ðýãòýé. 38.3.Òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé àæ àõóéí íýãæ íü íýð äýâøèã÷èéí óóëçàëòàä çîðèóëæ ñî¸ëûí òºâ, áèåèéí òàìèðûí áîëîí õóðëûí òàíõèì, ºðºº, òàñàëãààã òºëáºðã¿éãýýð àøèãëóóëíà. 38.4.Ýíý õóóëèéí 38.1-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷èéã 150000-200000 òºãðºãººð, 38.2-ò çààñíûã çºð÷ñºí Çàñàã äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. ÍÀÉÌÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Ñîíãóóëèéí çàðäàë 39 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí çàðäàë 39.1.Íýã íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ýýñ ñîíãóóëüä çàðöóóëàõ çàðäëûí äýýä õýìæýýã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñîíãóóëèéí æèëèéí õî¸ðäóãààð ñàðûí íýãíèé äîòîð òîéðîã òóñ á¿ðýýð òîãòîîíî.


39.2.Òîéðîãò çàðäëûí õýìæýýã òîãòîîõäîî óã òîéðãèéí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýý, áàéðøèë, õ¿í àìûí òîî, ñóóðüøëûí íÿãòðàë /àéìàã, íèéñëýë/ çýðãèéã õàðãàëçàí ¿çíý. 39.3.Íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûã òóõàéí íàì, ýâñýë áîëîí íýð äýâøèã÷, õàðèí áèå äààí íýð äýâøèã÷ ñîíãóóëèéí çàðäëàà ººðºº òóñ òóñ õàðèóöíà. 40 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñ 40.1.Íýð äýâø¿¿ëñýí íàì, ýâñýë íü íýð äýâøèã÷ òóñ á¿ð äýýð, ò¿¿í÷ëýí áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ººðèéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñûã áàíêèíä íýýëãýæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä ýíý òóõàé àëáàí ¸ñîîð ìýäýãäýæ, íèéòýä çàðëàíà. 40.2.Íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñíààñ ººð äàíñ íýýëãýõèéã õîðèãëîíî. 40.3.Ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñàíä òóõàéí íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéí ººðèéí õºðºíãº, äýìæèã÷ áàéãóóëëàãà, èðãýäýýñ îðóóëñàí õàíäèâûã òºâëºð¿¿ëæ, ìºí äàíñààð äàìæóóëàí çîðèóëàëòààð íü çàðöóóëíà. 40.4.Íàì, ýâñýë ñîíãóóëüä îðîëöîõîî èëýðõèéëæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä á¿ðòã¿¿ëñíýýñ õîéø ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñûã íýýëãýñýí áàéíà. 40.5.Áèå äààí íýð äýâøèã÷ òîéðãèéí õîðîîíä á¿ðòã¿¿ëñýí ºäðººñ õîéø ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñàà íýýëãýñýí áàéíà. 40.6.Ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñàíä òºâëºðñºí õºðºíãèéã íàì, ýâñëèéí ìºðèéí õºòºëáºðèéã òàéëáàðëàí òàíèóëàõ, íýð äýâøèã÷èéã ñóðòàë÷ëàõ, ñîíãóóëèéí óóëçàëò, õóðàë, öóãëààí çîõèîí áàéãóóëàõ, íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, øàäàð òóñëàã÷èéí áè÷èã õýðýã, øóóäàí, õîëáîî, óíààíû áîëîí àëáàí òîìèëîëò, õºëñ, óðàìøóóëàë çýðýã çàðäëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä çàðöóóëíà. 40.7.Ýíý õóóëèéí 40.2, 40.3, 40.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí íàì, ýâñëèéã 800000-1000000 òºãðºãººð òîðãîõ, 40.3, 40.6-ä çààñàí çºð÷èë ãàðãàñàí íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ áà 40.1-ä çààñàí äàíñíààñ ãàäóóð ºãñºí, 40.2-ò çààñíûã çºð÷èæ íýýëãýñýí äàíñàíä òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãèéã õóðààæ, óëñûí îðëîãî áîëãîíî. 41 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õàíäèâ 41.1.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èä ºãºõ õàíäèâûí äýýä õýìæýý õóâü õ¿íýýñ íýã ñàÿ òºãðºã, õóóëèéí ýòãýýäýýñ ãóðâàí ñàÿ òºãðºã áàéíà. 41.2.Ýíý õóóëèéí 41.1-ä çààñàí õàíäèâûí õýìæýýã ìºí õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñàíä òºâëºð¿¿ëñýí õºðºíãèéí íèéëáýðýýð òîîöíî. 41.3.Õóóëèéí ýòãýýäýýñ õàíäèâ ºãºõ òóõàé øèéäâýðèéã ò¿¿íèé ýðõ áàðèõ áàéãóóëëàãà ãàðãàíà. 41.4.̺íãºí õàíäèâûã çºâõºí ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñààð äàìæóóëæ ºãíº. 41.5.Õàíäèâûã ìºíãºí áóñ õýëáýðýýð ºãâºë ò¿¿íèéã ìºíãºí õýëáýðò øèëæ¿¿ëýí ¿íýëæ, ýíý õóóëèéí 41.1-ä çààñàí õàíäèâûí ä¿íä îðóóëàí òîîöíî. 41.6.Íàì, ýâñýë, áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýðèéã ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàíä òóñãàíà. 41.7.Äàðààõü ýòãýýäýýñ õàíäèâ àâàõûã õîðèãëîíî: 41.7.1.ãàäààä óëñ áóþó ãàäààäûí áàéãóóëëàãà /õàìòàðñàí áàéãóóëëàãûí ãàäààäûí îðîëöîã÷/; 41.7.2.îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà; 41.7.3.òºðèéí áîëîí íóòãèéí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà; 41.7.4.ãàäààä óëñûí èðãýí; 41.7.5.õàðüÿàëàëã¿é õ¿í; 41.7.6.ñîíãóóëü çàðëàñàí ºäºð 18 íàñàíä õ¿ðýýã¿é Ìîíãîë Óëñûí èðãýí; 41.7.7.òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èò, òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýä; 41.7.8.ø¿¿õèéí øèéäâýðýýð òîãòîîãäñîí òàòâàðûí ºð òºëáºðòýé õóóëèéí ýòãýýä; 41.7.9.Yéëäâýð÷íèé ýâëýë, øàøíû áîëîí áóñàä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. 41.8.Ñîíãóóëü áýëòãýí ÿâóóëàõ õóãàöààíä ãàäààä, äîòîîäûí òóñëàìæèéí ýä õºðºíãèéã èðãýäýä òàðààõ, áîðëóóëæ ñîíãóóëüä çàðöóóëàõûã õîðèãëîíî. 41.9. Ýíý õóóëèéí 41.1, 41.3-41.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí õàíäèâëàã÷, íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñëèéã 8000001000000 òºãðºãººð òîðãîõ, 41.7-ä çààñàí ýòãýýäýýñ õàíäèâ àâ÷ çàðöóóëñàí íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ áà


41.1-ä çààñàí õýìæýýíýýñ èë¿¿ ãàðñàí, ò¿¿í÷ëýí 40.1-ä çààñàí äàíñíààñ ãàäóóð ºãñºí áîëîí 41.7-ä çààñàí ýòãýýäýýñ àâñàí õàíäèâûã õóðààæ, óëñûí îðëîãî áîëãîíî. 42 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàí ãàðãàõ 42.1.Ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñàíä ìºíãºí õºðºíãèéã òºâëºð¿¿ëýõ, ò¿¿íèéã çàðöóóëàõ òóõàé òàéëàíãèéí çàãâàð áîëîí äàíñ íýýõ, õààõ, á¿ðòãýë, òàéëàíã õºòëºõ æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî Ìîíãîëáàíêòàé õàìòðàí áàòàëíà. 42.2.Íàì, ýâñýë áîëîí áèå äààí íýð äýâøèã÷ íü ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàíã ñàíàë õóðààæ äóóññàí ºäðººñ õîéø íýã ñàðûí äîòîð ãàðãàæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý. 42.3.Íàì, ýâñýë ýíý õóóëèéí 42.2-ò çààñàí ñîíãóóëèéí çàðäëûí òàéëàí /öààøèä “çàðäëûí òàéëàí” ãýõ/-äàà àóäèò õèéëãýæ, ä¿ãíýëò ãàðãóóëñàí áàéíà. 42.4.Çàðäëûí òàéëàíã äàðààõü ¿ç¿¿ëýëòýýð ãàðãàíà: 42.4.1.ñàíä òºâëºð¿¿ëñýí îðëîãûí õýìæýý; 42.4.2.îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýð; 42.4.3.õàíäèâëàã÷ èðãýíèé ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, îðøèí ñóóãàà ãàçðûí õàÿã, áàíêíû ã¿éëãýý õèéñýí áàðèìò, õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýð; 42.4.4.õàíäèâëàã÷ õóóëèéí ýòãýýäèéí íýð, îðøèí áàéãàà ãàçðûí õàÿã, ã¿éöýòãýõ çàõèðëûí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, õàíäèâûí õýìæýý, õýëáýð; 42.4.5.çàðëàãûí çàäàðãàà, ã¿éöýòãýë; 42.4.6.¿ëäýãäëèéí õýìæýý, áàéðøèë. 42.5.Íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷èéí ñîíãóóëèéí çàðäëûí äàíñ áàéðøóóëñàí áàíêíû çàõèðàë íü óã äàíñíû á¿õ õºäºë㺺íèéã íýãòãýñýí òàéëàí ãàðãàæ, ýíý õóóëèéí 42.2-ò çààñàí õóãàöààíä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä èð¿¿ëíý. 42.6.Ñàíàë õóðààëò ÿâàãäñàí ºäðººñ õîéø çàðäëûí òàéëàíã ãàðãàõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ýíý õóóëèéí 40.1-ä çààñàí äàíñàíä àëèâàà õºäºë㺺í õèéõèéã õîðèãëîíî. 42.7.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî çàðäëûí òàéëàíã õÿíàí ¿çýæ, ñàíàë õóðààæ äóóññàí ºäðººñ õîéø 45 õîíîãèéí äîòîð ä¿íã íèéòýä ìýäýýëýõ áà õî¸ð çóóí ìÿíãà, ò¿¿íýýñ äýýø òºãðºãèéí õàíäèâ ºãñºí èðãýí, òàâàí çóóí ìÿíãà, ò¿¿íýýñ äýýø òºãðºãèéí õàíäèâ ºãñºí õóóëèéí ýòãýýäèéã íèéòýä çàðëàíà. 42.8.Ýíý õóóëèéí 42.2-42.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí íýð äýâøèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð, áàíêíû çàõèðëûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñýë, áàíêûã 800000-1000000 òºãðºãººð òîðãîõ áà 42.6-ä çààñàí õóãàöààíä õèéñýí ã¿éëãýýòýé òýíöýõ õýìæýýíèé õºðºíãèéã áàíêíû ººðèéíõ íü õºðºí㺺ñ ãàðãóóëæ, óëñûí îðëîãî áîëãîíî. ÅÑÄYÃÝÝÐ ÁYËÝà Ñàíàë àâàõ, ñîíãóóëèéí ä¿í ãàðãàõ, Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íèéã á¿ðòãýõ 43 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë àâàõ ãàçàð, õóãàöàà 43.1.Ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã ñàíàë àâàõ ºäºð 07 öàãààñ 22 öàã õ¿ðòýë õóãàöààíä ñàíàë àâàõ áàéðàíä àâíà. 43.2.Ñîíãîã÷äûí ñàíàë àâàõ ºäºð, öàã, áàéðûã õýñãèéí õîðîî óóë ºäºð õ¿ðòýëõ 14 õîíîãèéí òóðø íèéòýä çàðëàí ìýäýýëíý. 43.3.Ñîíãîã÷äîîñ ñàíàëàà íóóöààð ºãºõºä øààðäàãäàõ òîîíû á¿õýýã, ñàíàëûí õàéðöàã á¿õèé áàéðûã ñàíàë àâàõ ºäðººñ äîëîî õîíîãèéí ºìíº òóõàéí õýñãèéí õàðüÿàëàãäàõ ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà õàðèóöàæ áýëòã¿¿ëíý. 43.4.Ýíý õóóëèéí 43.3-ò çààñàí á¿õýýãèéí õýìæýý, çàãâàðûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòàëíà. 43.5.Ñàíàë àâàõ áàéðàíä íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãà, ò¿¿íèé àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷ áàéðëàõûã õîðèãëîíî. 43.6.Ýíý õóóëèéí 43.3-ò çààñíûã çºð÷ñºí Çàñàã äàðãà, 43.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí óõóóëàã÷, øàäàð òóñëàã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñëèéã 500000-700000 òºãðºãººð òîðãîíî. 44 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñàíàëûí õóóäàñ 44.1.Ñàíàëûí õóóäàñ íü ñîíãîã÷îîñ ñàíàëàà èëýðõèéëýõ, ñîíãóóëèéí ä¿í ãàðãàõ ¿íäñýí áàðèìò áè÷èã ìºí. 44.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ñàíàëûí õóóäàñíû çàãâàð, òîî, ò¿¿íèéã õýâë¿¿ëýõ, õàäãàëàõ, õ¿ðã¿¿ëýõ, õàìãààëàõ æóðàì áîëîí òýäãýýðò òàâèãäàõ øààðäëàãûã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 21 õîíîãèéí ºìíº áàòàëíà.


44.3.Ñàíàëûí õóóäàñ íü òóñãàé íóóöëàëòàé áàéõ áºãººä íýãäñýí áàð êîäòîé áàéíà. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 44.4.Ñàíàëûí õóóäñûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî õàðèóöàí õýâë¿¿ëæ, òîéðãèéí õîðîîíä, òîéðãèéí õîðîî íü ñàëáàð õîðîîãîîð äàìæóóëàí ñàíàë àâàõ ºäðººñ òàâ õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä òóñ òóñ õ¿ðã¿¿ëíý. 44.5.Ñàíàëûí õóóäñàíä íýð äýâøèã÷äèéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýð, íýð äýâø¿¿ëñýí íàì, ýâñëèéí íýðèéã áè÷íý. 44.6.Ñàíàëûí õóóäñàíä íýð äýâøèã÷äèéã áè÷èõäýý òýäãýýðèéã äýâø¿¿ëñýí íàìóóäûíõ íü óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí îãíîîã áàðèìòàëæ, õàìãèéí àíõ á¿ðòã¿¿ëñýí íàìûí íýð äýâøèã÷èéã ýõýíä íü áè÷èõ çàìààð äàðààëàëä îðóóëàõ áà èíãýõäýý íýã íàì, ýâñëýýñ íýã òîéðîãò íýð äýâøèã÷äèéí íýðèéã àäèë òýíö¿¿ áàéõ çàð÷ìûã áàðèìòëàí ñîëáèæ áàéðëóóëíà. /Ýíý õýñýãò 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 44.7.Ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷èéã ýíý õóóëèéí 44.6-ä çààñàí äàðààëàëä îðóóëàõäàà ýâñëèéí á¿ðýëäýõ¿¿íä îðñîí íàìóóäààñ õàìãèéí ò¿ð¿¿íä óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí íàìûí á¿ðòãýëèéí îãíîîã áàðèìòàëíà. 44.8.Áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí íýðèéã íàì, ýâñëýýñ íýð äýâøèã÷äèéí íýðèéí äàðàà, òîéðãèéí õîðîîíä íýð äýâøñýíýý á¿ðòã¿¿ëñýí äàðààëëààð ñàíàëûí õóóäñàíä áè÷íý. 44.9.Ñàíàëûí õóóäñàíä òóõàéí õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ãàðûí ¿ñýã çóðæ, òýìäýã äàðàõ áºãººä ýíý øààðäëàãûã õàíãààã¿é ñàíàëûí õóóäñààð ñàíàë àâàõ, ºãºõèéã õîðèãëîíî. 44.10.Ñîíãóóëèéí õîðîîä ñàíàëûí õóóäñûã á¿ðýëäýõ¿¿íýýðýý õ¿ëýýí àâ÷, ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, áàéëöñàí á¿õ ãèø¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 44.11.Ñîíãóóëèéí õîðîîíû àëü íýã ãèø¿¿í ýíý õóóëèéí 44.10-ò çààñàí òýìäýãëýëä ãàðûí ¿ñýã çóðàõààñ òàòãàëçâàë øàëòãààí, ¿íäýñëýëýý áè÷ãýýð ¿éëäýæ, õîëáîãäîõ ñîíãóóëèéí õîðîîíä ºãíº. 44.12.Ýíý õóóëèéí 44.9, 44.10-ò çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð òîðãîõ áà ñîíãîã÷èä õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäàñ îëãîñîí ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿íèéã ñîíãóóëèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñíà. 45 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë àâàõ àæèëëàãàà 45.1.Ñàíàë àâàõ ºäðèéí 07 öàãò õýñãèéí õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿í ñîíãîã÷äûí òºëººëëèéã áàéëöóóëàí ñàíàë àâàõ á¿õ õàéðöãèéã íýýæ, øàëãàí áèò¿¿ìæèëæ ëàöäñàíû äàðàà äàðààõü ç¿éëèéã ìýäýýëíý: 45.1.1.íýðèéí æàãñààëòàä áè÷èãäñýí ñîíãîã÷äûí òîî; 45.1.2.õ¿ëýýí àâñàí, óðüä÷èëàí ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí, àëäàãäàæ ¿ðýãäñýí, óñòñàí, ¿ëäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû òîî; 45.1.3.óðüä÷èëàí ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷äûí òîî, ò¿¿íèé ÿâöàä áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õ¿÷èíã¿é áîëñîí ñàíàëûí õóóäàñíû òîî; 45.1.4.ñàíàë àâàõ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãèéí òîî, ò¿¿ãýýð ñàíàë ºãºõ ñîíãîã÷èéí òîî, ñàíàë àâàõ õóâààðü; 45.1.5.õ¿ëýýí àâñàí, òàðààñàí, áóðóó áè÷ñýíýýñ õ¿÷èíã¿é áîëñîí, àëäàãäàæ ¿ðýãäñýí, óñòñàí, ¿ëäñýí, ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõèéí òîî. 45.2.Ýíý õóóëèéí 45.1.3-ò çààñàí óðüä÷èëàí ºãñºí ñàíàëûí òîîã òóñãàéëàí òýìäýãëýæ, òýäãýýð ñàíàëûí õóóäñûã áèò¿¿ìæèëñýí äóãòóéòàé íü ñàíàë àâàõ õàéðöàãò õèéíý. 45.3.Ýíý õóóëèéí 45.1, 45.2-ò çààñàí àæèëëàãàà, ìýäýýëëèéã íýã á¿ð÷ëýí òóñãàñàí òýìäýãëýë õºòëºõ áºãººä ò¿¿íä õýñãèéí õîðîîíû á¿õ ãèø¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 45.4.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 45.1-45.3-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàë õóðààõ àæëûã ýõë¿¿ëýõ áà èíãýõäýý ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ, èðãýíèé ¿íýìëýõèéã ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òóëãàí ¿çýæ, ñîíãîã÷ á¿ðò ñàíàëûí õóóäàñ îëãîíî. 45.5.Ñàíàëûí õóóäàñ àâñàí ñîíãîã÷ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä ãàðûí ¿ñãýý çóðæ áàòàëãààæóóëíà. 45.6.Ñàíàëàà ºãñºí èðãýíèé ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõýä òóñãàéëàí ¿¿ðýã õ¿ëýýñýí õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿í òýìäýãëýë õèéæ, õýñãèéí õîðîîíû òýìäýã äàðàõ áºãººä Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíîîñ òîãòîîñîí òóñãàé òýìäýãëýë õýðýãëýæ áîëíî. 45.7.Ñàíàë àâàõ àæèëëàãààíä íàì, ýâñýë, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí òîìèëñîí àæèãëàã÷ áîëîí õýâëýë ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí òºëººëºã÷ áàéëöàæ áîëíî. 45.8.Ñàíàë àâàõ áàéðàíä íýð äýâøèã÷ áîëîí çºâøººðºëã¿é áóñàä ýòãýýä áàéõûã õîðèãëîõ áºãººä ýíý íü òýäãýýðýýñ ñàíàëàà ºãºõºä õàìààðàõã¿é.


45.9.Ýíý õóóëèéí 45.1-45.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð, 45.8-ä çààñíûã çºð÷ñºí èðãýíèéã 100000-150000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 150000-250000 òºãðºãººð òîðãîíî. 46 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéã àæèãëàã÷ 46.1.Íàì, ýâñýë, áèå äààí íýð äýâøèã÷ ººðèéí àæèãëàã÷èéã òîìèëæ àæèëëóóëíà. 46.2.Ýíý õóóëèéí 46.1-ä çààñàí àæèãëàã÷ íü ñàíàë àâàõ ºäðººñ ãóðâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä á¿ðòã¿¿ëæ, àæèãëàã÷èéí ¿íýìëýõ àâíà. 46.3.Ýíý õóóëèéí 46.2-ò çààñàí õóãàöàà ºíãºðñºí áîë àæèãëàã÷ àæèëëóóëàõ, á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàíà. 46.4.Àæèãëàã÷ íü ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ áè÷èõ, ñàíàë àâàõ, òîîëîõ, ä¿í ãàðãàõ ¿åä óã àæëûã ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ÿâóóëæ áàéãàà ýñýõèéã çºâõºí õºíäëºí㺺ñ àæèãëàí õÿíàæ, äàðààõü ýðõ ýäýëíý: 46.4.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòòàé òàíèëöàõ; 46.4.2.ñàíàëûí õóóäàñíû áèò¿¿ìæëýãäñýí áàéäàëòàé òàíèëöàõ; 46.4.3.ñàíàë òîîëîõ àæëûã àæèãëàõ; 46.4.4.áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí äýìæèã÷-ñîíãîã÷äîîñ ãàðûí ¿ñýã öóãëóóëñàí ìàÿãòòàé òàíèëöàõ; 46.4.5.óðüä÷èëàí ñàíàë àâàõ ¿éë àæèëëàãààã àæèãëàõ; 46.4.6.纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð ñàíàë àâàõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò, òýäíýýñ ñàíàë àâàõ ÷èãëýë, õóâààðüòàé òàíèëöàõ; 46.4.7.ñàíàë ºãºõ á¿õýýã, ñàíàëûí õàéðöàã áîëîí ñàíàë àâàõ áàéð õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó áýëòãýãäñýí ýñýõòýé òàíèëöàõ; 46.4.8.ñàíàë àâàõ áàéðàíä ñîíãóóëèéí ñàíàë àâàõ ¿éë ÿâöûã á¿õýëä íü àæèãëàæ áîëîõóéö ñóóäàëòàé áàéõ; 46.4.9.ñàíàë àâàõ ¿éë ÿâöàä çºð÷èë ãàðâàë õýñãèéí õîðîîíû äàðãàä ìýäýãäýæ, çàëðóóëàõûã õ¿ñýõ, èëýðñýí çºð÷ëèéí òàëààð òýìäýãëýë õºòëºõ, äóó, ä¿ðñ áè÷ëýãèéí õýðýãñýë àøèãëàí áàòàëãààæóóëàõ, ãýð÷ýýð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëàõ; 46.4.10.õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿äýýñ õîëáîãäîõ ìýäýýëýë àâàõ; 46.4.11.àæèãëàëòûí òàéëàíãàà íèéòýä òàâèõ, õýâëýí íèéòëýõ. 46.5.Àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 46.4-ò çààãààã¿é ýðõ ýäë¿¿ëýõèéã øààðäàõ, õ¿÷ õýðýãëýõ, àéëãàí ñ¿ðä¿¿ëýõ, õóäàë, õóóðàì÷ ìýäýýëýë îëîí íèéòýä òàðààõ çýðýã õóóëü áóñ àðãà õýðýãëýæ, ñîíãóóëèéí õîðîîäûí àæèëä õºíäëºí㺺ñ îðîëöâîë õýñãèéí õîðîî ò¿¿íèé àæèãëàã÷èéí ýðõèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîæ, óðüä îëãîñîí ¿íýìëýõýý õóðààí àâíà. 46.6.Àæèãëàã÷ ýíý õóóëèéí 46.5-ä çààñíû äàãóó ýðõýý õàñóóëñàí áîë ò¿¿íèéã ñàíàë áîëãîñîí íàì, ýâñýë, íýð äýâøèã÷ íü îðíû õ¿íèéã òîìèëîõ ýðõã¿é áºãººä èéì õ¿ñýëò ãàðãàâàë ñîíãóóëèéí õîðîîä õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàíà. 46.7.Ãàäààäûí àæèãëàã÷, ò¿¿í÷ëýí àëèâàà õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýë ñîíãóóëèéã àæèãëàõ, ñóðâàëæëàõòàé õîëáîãäñîí æóðìûã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî áàòëàæ ìºðä¿¿ëíý. 46.8.Ýíý õóóëèéí 46.1-ä çààñíààñ ººð àëèâàà ýòãýýä àæèãëàã÷ òîìèëîõ, àæèëëóóëàõ ýðõã¿é áºãººä ýíý çààëò ýíý õóóëèéí 46.7-ä ¿ë õàìààðíà. 46.9.Ýíý õóóëèéí 46.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí àæèãëàã÷èéã 100000-150000 òºãðºãººð òîðãîíî. 47 äóãààð ç¿éë.Ñîíãîã÷ ñàíàë ºãºõ 47.1.Ñîíãîã÷ ñàíàë àâàõ áàéðàíä èðæ, ñàíàëàà ººðºº ºãíº. 47.2.Ñîíãîã÷ á¿ð ñàíàëûí íýã õóóäàñ àâ÷, ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò îðæ, ñàíàëàà íóóöààð ºãíº. 47.3.Ñîíãîã÷ íü ñàíàëûí õóóäñàíä áè÷èãäñýí íýð äýâøèã÷äèéí äîòðîîñ ººðèéí ñîíãîõûã õ¿ñ÷ áàéãàà, òóõàéí òîéðîãò íîãäñîí ìàíäàòûí òîîòîé òýíöýõ íýð äýâøèã÷èéí ýöýã /ýõ/-èéí íýð, íýðèéí ºìíºõ äóãààðûã äóãóéëæ, ñàíàëûí õóóäñûã õàéðöàãò õèéíý. 47.4.Ñîíãîã÷ ñàíàë ºãºõ人 àëäàà ãàðãàæ, ñàíàëûí õóóäñàíä áóðóó òýìäýãëýë õèéñýí áîë ñàíàëûí õóóäñûã õàéðöàãò õèéõýýñ ºìíº ýíý òóõàéãàà õýñãèéí õîðîîíä ìýäýãäýæ, àëäààòàé õóóäñûã øàëãóóëàí õóðààëãàæ, äàõèí íýã óäàà ñàíàëûí õóóäàñ àâ÷, ýíý õóóëèéí 47.3-ò çààñíû äàãóó ñàíàë ºã÷ áîëíî. 47.5.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 47.4-ò çààñíû äàãóó õóðààëãàñàí ñàíàëûí õóóäñûã òýìäýãëýë õºòëºí õàäãàëíà. 47.6.Ñàíàë áýëòãýõ á¿õýýãò òóõàéí ñîíãîã÷îîñ ººð õ¿í áàéõûã õîðèãëîíî.


47.7.Áèå ýðõòýíèé ñîãîã, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë, áîëîâñðîëûí ò¿âøèíãýýñ øàëòãààëàí ñàíàëàà áèå÷ëýí ºãºõ ÷àäâàðã¿é ñîíãîã÷ ººðèéí èòãýìæèëñýí õ¿íèé òóñëàëöààòàéãààð ñàíàë ºã÷ áîëîõ áºãººä òýð íü ñîíãóóëèéí ýðõ á¿õèé èðãýí áàéíà. 47.8.Íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòàí, óõóóëàã÷, áèå äààí íýð äýâøèã÷èéí øàäàð òóñëàã÷, ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿í, àæèãëàã÷ààð ýíý õóóëèéí 47.7-ä çààñàí ¿¿ðýã ã¿éöýòã¿¿ëýõèéã õîðèãëîíî. 47.9.Õýñãèéí õîðîî íü ñîíãîã÷èéí ñàíàëàà íóóöààð ºãºõ ýðõýä õàëäàõã¿éãýýð ñàíàë õóðààëò õóóëèéí äàãóó ÿâàãäàæ áàéãàà ýñýõýä õÿíàëò òàâüæ, çºð÷èë ãàðâàë òàñëàí çîãñîîõ àðãà õýìæýý àâíà. 47.10.Áèåèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäëûí óëìààñ ñàíàë àâàõ áàéðàíä õ¿ðýëöýí èðæ ÷àäàõã¿é ñîíãîã÷ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð ñàíàë ºãºõ õ¿ñýëòýý ñàíàë àâàõ ºäðººñ òàâààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä áè÷ãýýð ãàðãàíà. 47.11.Õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 47.10-ò çààñàí õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð ñàíàëûã íü àâàõ ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã òóñàä íü ãàðãàæ, íýðèéí æàãñààëò, ñàíàë àâàõ ÷èãëýë, õóâààðèéã õóðàëäààíààðàà õýëýëöýí áàòàëíà. 47.12.Ýíý õóóëèéí 47.11-ä çààñàí ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã òóõàéí õýñãèéí õîðîîíû íýã íàìûí áóñ òºëººëºëòýé õî¸ðîîñ äîîøã¿é ãèø¿¿í îðøèí ñóóãàà ãàçðûí íü õàÿãààð î÷èæ àâíà. 47.13.Ǻºâðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð ýíý õóóëèéí 47.11-ä çààñàí æàãñààëòàä îðîîã¿é ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã àâàõûã õîðèãëîíî. 47.14.Õýñãèéí õîðîî ñàíàëûí õóóäàñ õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø ñàíàë àâàõ ºäºð õ¿ðòýëõ õóãàöààíä ñîíãîã÷ ò¿ð øèëæèí ÿâàõàä õ¿ðâýë õýñãèéí õîðîîíä èðæ, ñàíàëàà íóóöààð ºã÷, äóãòóéíä õèéæ áèò¿¿ìæëýí ¿ëäýýæ áîëíî. 47.15.Ýíý õóóëèéí 47.14-ò çààñíààð óðüä÷èëàí ñàíàë ºãºõ òîõèîëäîë á¿ðò õýñãèéí õîðîîíû íýã íàìûí áóñ òºëººëºëòýé õî¸ðîîñ äîîøã¿é ãèø¿¿í áàéëöàõ áà ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, ò¿¿íä áàéëöñàí õýñãèéí õîðîîíû ãèø¿¿í á¿ð ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 47.16.Õýñãèéí õîðîî ñîíãîã÷èéí áèò¿¿ìæëýí ¿ëäýýñýí ñàíàëûí íóóöûã ÷àíäëàí õàäãàëíà. 47.17.Ýíý õóóëèéí 47.10, 47.14-ò çààñàí ñîíãîã÷èéí ñàíàëûã àâàõàä ýíý õóóëèéí 47.1-47.5, 47.7, 47.8-ä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 47.18.Ñàíàë àâàõ ºäºð àæèëëàæ áàéãàà ñîíãîã÷èä òóõàéí áàéãóóëëàãûí çàõèðãàà ÷ºëºº îëãîæ, ò¿¿íèéã ñàíàë ºãºõ áîëîìæîîð çààâàë õàíãàõ ¿¿ðýãòýé. 47.19.Ýíý õóóëèéí 47.5, 47.8, 47.12, 47.13, 47.15, 47.16-ä çààñíûã çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð, 47.6-ä çààñíûã çºð÷ñºí ýòãýýäèéã 100000150000 òºãðºãººð, 47.18-ä çààñíûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-700000 òºãðºãººð òîðãîíî. 48 äóãààð ç¿éë.Ñàíàë òîîëîõ 48.1.Ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãààã 22 öàãò ýõýëæ, èë òîä, íýýëòòýé ÿâóóëíà. 48.2.Ñàíàë òîîëîõîä àæèãëàã÷, õýâëýë, ìýäýýëëèéí áàéãóóëëàãûí òºëººëºã÷èä áàéëöàæ áîëíî. 48.3.Ñàíàë òîîëîõ áýëòãýë õàíãàãäìàãö õýñãèéí õîðîîíû äàðãà ñàíàë òîîëîõ àæèëëàãàà ÿâàãäàõûã çàðëàõ áà õýñãèéí õîðîî óã àæèëëàãààã äàðààõü æóðìààð ÿâóóëíà: 48.3.1.ñàíàë ºãñºí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîòîé òîõèð÷ áàéãàà ýñýõèéã òóëãàí øàëãàæ, ýöñèéí òîîöîî ãàðãàõ; 48.3.2.ñàíàë àâàõàä çàðöóóëàãäàëã¿é ¿ëäñýí áîëîí áóðóó òýìäýãëýë õèéñíýýñ õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäñûã òóñ òóñàä íü òîîëæ, áàðóóí äýýä ºíöãèéã íü õàé÷ëàí, ýíý òóõàé òýìäýãëýë õºòºëæ, áîîæ áèò¿¿ìæëýõ; 48.3.3.ýíý õóóëèéí 48.3.1, 48.3.2-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé äàðàà ñàíàëûí õàéðöãèéã íýýæ, ñàíàëûã òîîëîõ; 48.3.4.ñàíàë òîîëæ äóóññàíû äàðàà ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã õýñãèéí õýìæýýãýýð ãàðãàõ. 48.4.Õýñãèéí õîðîî ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã äàðààõü ¿ç¿¿ëýëòýýð ãàðãàíà: 48.4.1.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòàä á¿ðòãýãäñýí òóõàéí õýñãèéí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî; 48.4.2.ñàíàë ºãñºí íèéò ñîíãîã÷èéí òîî, ¿¿íýýñ 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð áîëîí óðüä÷èëàí ñàíàë ºãñºí ñîíãîã÷èéí òîî; 48.4.3.ñàíàëûí õàéðöãààñ ãàðñàí õ¿÷èíòýé áîëîí õ¿÷èíã¿é ñàíàëûí õóóäàñíû òîî;


48.4.4.íýð äýâøèã÷ á¿ðèéí òºëºº ºãñºí ñàíàëûí òîî, õóâü. 48.5.Ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí áîëîí çàðöóóëàãäàëã¿é ¿ëäñýí ñàíàëûí õóóäàñíû íèéëáýð íü òóõàéí õýñãèéí õîðîî àíõ õ¿ëýýí àâñàí íèéò ñàíàëûí õóóäàñíû òîîíîîñ çºðâºë õýñãèéí õîðîî øàëòãààíûã øàëãàæ òîãòîîõ áºãººä çàéëøã¿é øààðäëàãà ãàðâàë ñàíàëûí õóóäñûã äàõèí òîîëíî. 48.6.Ñàíàë òîîëîõ ¿åä ýíý õóóëèéí 48.5-ä çààñàí çºð¿¿ ãàðâàë ýíý òóõàé òýìäýãëýë ¿éëäýæ, ñàíàë òîîëîõ àæèëä îðîëöîã÷äîîð ãàðûí ¿ñýã çóðóóëíà. 48.7.Ñàíàë àâàõàä çàðöóóëñàí ñàíàëûí õóóäàñíû òîîã ñàíàëûí õàéðöàãíààñ ãàðñàí áîëîí ýíý õóóëèéí 48.3.2-ò çààñíû äàãóó õóðààãäñàí ñàíàëûí õóóäàñíû íèéëáýðýýð òîîöîæ ãàðãàíà. 48.8.Ñàíàë òîîëîõ öàã áîëîîã¿é áàéõàä ñàíàëûí õàéðöàã íýýõ, ñàíàë òîîëëîãûã çàâñàðëàõûã õîðèãëîíî. 48.9.Ñàíàëûí õóóäñàíä îãò òýìäýãëýë õèéãýýã¿é, ýñõ¿ë á¿õ íýð äýâøèã÷èéí íýðèéã äàðñàí ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíòýé ñàíàëûí õóóäàñò òîîöîæ, õýíèéã ÷ äýìæýýã¿é ñàíàë ãýæ ¿çíý. 48.10.Õýñãèéí õîðîî õóðàëäààíààðàà ñàíàë òîîëñîí ä¿íã õýëýëöýí øèéäâýð ãàðãàæ, óíøèí ñîíñãîñíû äàðàà ñàëáàð õîðîîíä, ñàëáàð õîðîîã¿é áîë òîéðãèéí õîðîîíä íýí äàðóé õ¿ðã¿¿ëíý. 48.11.Ýíý õóóëèéí 48.1-48.9-ä çààñàí ñàíàë òîîëîõ æóðàì çºð÷ñºí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûã 200000-250000 òºãðºãººð, ãèø¿¿íèéã 150000-200000 òºãðºãººð òîðãîæ, ãàðãàñàí çºð÷èë íü íîöòîé áîë õîðîîíû á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ õàñíà. 49 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ 49.1.Äîð äóðäñàí òîõèîëäîëä ñàíàëûí õóóäñûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî: 49.1.1.áàòàëñàí çàãâàðûí áóñ õóóäñààð ñàíàë ºãñºí; 49.1.2.òóõàéí õýñãèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãûí ãàðûí ¿ñýãã¿é, õîðîîíû òýìäýãã¿é ñàíàëûí õóóäñààð ñàíàë ºãñºí; 49.1.3.òóõàéí òîéðîãò íîãäîõ ìàíäàòûí òîîíîîñ èë¿¿ íýð äýâøèã÷èéí òºëºº ñàíàë ºãñºí, ò¿¿í÷ëýí ýíý õóóëüä çààñíààñ ººð òýìäýãëýë õèéñíýýñ àëü íýð äýâøèã÷èä ñàíàë ºãñíèéã òîäîðõîéëîõ áîëîìæã¿é áîëñîí; 49.1.4.íýð äýâøèã÷èéí íýðèéí ºìíº òàâüñàí äóãààðûã çàñâàðëàñíààñ àëü íýð äýâøèã÷èä ñàíàë ºãñíèéã òîäîðõîéëîõ áîëîìæã¿é áîëñîí. 50 äóãààð ç¿éë.Òîéðîãò ñàíàë õóðààëòûí ä¿í ãàðãàõ, Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýð ñîíãîãäîã÷èéã á¿ðòãýõ 50.1.Òîéðãèéí õîðîî íü ñàëáàð áîëîí õýñãèéí õîðîîäîîñ èð¿¿ëñýí ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ýíý õóóëèéí 48.4-ò çààñàí ¿ç¿¿ëýëòýýð íýãòãýæ, òóõàéí òîéðãèéí ñàíàë õóðààëòûí ýöñèéí ä¿íã ãàðãàíà. 50.2.Ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ñàíàëûí õ¿÷èíòýé õóóäñààð ãàðãàíà. 50.3.Òîéðãèéí õîðîî íýð äýâøèã÷äèéã àâñàí ñàíàëûí íü òîîãîîð äàðààëàëä îðóóëàõ áºãººä õàìãèéí îëîí, ãýõäýý ñîíãîã÷äûí 25, ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷èéã Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýð ñîíãîãäñîíä òîîöíî. 50.4.Ñîíãîã÷äûí 25, ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí ñàíàë àâñàí íýð äýâøèã÷ã¿é òîéðãèéí ä¿íã òóñàä íü ãàðãàíà. 50.5.Òîéðãèéí õîðîî Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýð ñîíãîãäîã÷äûã á¿ðòãýæ, ò¿ð ¿íýìëýõ îëãîíî. 50.6.Òîéðãèéí õîðîî ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ãóðàâ õîíîãèéí äîòîð ãàðãàí õóðàëäààíààðàà õýëýëöýæ, Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîîíä õî¸ð õîíîãèéí äîòîð ìýäýýëíý. 50.7.Ñàíàë õóðààëòûí ä¿íãèéí òàëààð ìàðãààí ãàðâàë ñàíàë õóðààëò ÿâóóëñàí ºäðººñ õîéø òîéðãèéí õîðîî 14 õîíîãèéí äîòîð ýöýñëýí øèéäâýðëýíý. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 51 ä¿ãýýð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí íýãäñýí ä¿í ãàðãàõ, ìýäýýëýõ 51.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî òîéðãèéí õîðîîíû øèéäâýðèéã ¿íäýñëýí äýâøèã÷, íàì, ýâñýë á¿ðýýð òîîöîæ ãàðãàíà.

ñîíãóóëèéí íýãäñýí ä¿íã òîéðîã, íýð

51.2.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íàì, ýâñëèéí àâñàí ñóóäëûí òîî, Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýð ñîíãîãäîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ñîíãóóëü äóóññàíààñ õîéø 15 õîíîãèéí äîòîð ãàðãàæ, Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷èä àéëòãàí íèéòýä ìýäýýëíý.


ÀÐÀÂÄÓÃÀÀÐ ÁYËÝà Ñàíàë õóðààëò áîëîí ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ, äàõèí ñàíàë õóðààõ, äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ, Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íèéã íºõºí ñîíãîõ 52 äóãààð ç¿éë.Õýñýãò ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ, äàõèí ñàíàë õóðààõ 52.1.Òîéðãèéí õîðîî äîð äóðäñàí òîõèîëäîëä õýñýãò ÿâóóëñàí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî: 52.1.1.áàéãàëèéí ãàìøèã òîõèîëäñîí, ãîö õàëäâàðò ºâ÷èí ãàðñàí çýðýã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿é áàéõàä óðüä íü çàðëàñíààñ ººð áàéðàíä, ò¿¿í÷ëýí øèëæñýí ñîíãîã÷äûí ñàíàëûã áèò¿¿ìæèëæ àâñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä ñàíàë õóðààõààð çàðëàñíààñ ººð ºäºð ñàíàë àâñàí; 52.1.2.ñàíàë õóðààæ ýõýëñíýýñ õîéø ñàíàëûí õàéðöãèéã àëäñàí, ¿ðýãä¿¿ëñýí, ýñõ¿ë õóóëüä çààñàí öàãààñ ºìíº ò¿¿íèéã íýýñýí; 52.1.3.ñîíãóóëèéí õîðîîíû ãèø¿¿í áóþó ñîíãîã÷èä õ¿÷ õýðýãëýí äàðàìò ¿ç¿¿ëñýí àëèâàà ¿éëäýë íü ñîíãîã÷èéí ñàíàë, ñàíàë õóðààëòûí ä¿íã ãàæóóäóóëàõàä õ¿ðãýñýí; 52.1.4.ñîíãóóëèéí õîðîîäûí ãèø¿¿í, áóñàä áàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòàí ýíý õóóëèéí 20, 22, 23, 45, 47, 48 äóãààð ç¿éëä çààñàí ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëò ¿éëäýõ, òàíèëöóóëàõ, ñîíãîã÷ øèëæèõ, ñîíãîã÷èéí ¿íýìëýõ îëãîõ, ñàíàë àâàõ àæèëëàãààã çîõèîí áàéãóóëàõ, ñîíãîã÷ ñàíàë ºãºõ, ñàíàë òîîëîõ æóðìûã çºð÷ñºí íü òîéðãèéí ñîíãóóëèéí ä¿íä íîöòîé íºëººëºõººð áàéâàë. /Ýíý çààëòàä 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 52.2.Ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöâîë ýíý òóõàé øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð äàõèí ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà. 52.3.Äàõèí ñàíàë õóðààõ øèéäâýðèéã òîéðãèéí õîðîî ãàðãàõ áºãººä óã øèéäâýðò ñàíàë àâàõ áàéð, ºäðèéã çààõ áà ò¿¿íèéã àæëûí ºäºð ÿâóóëæ áîëíî. 52.4.Ñàíàë õóðààëòûã õýñãèéí õýìæýýãýýð õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí áîë òóõàéí õýñãèéí íèéò ñîíãîã÷, 纺âðèéí áèò¿¿ìæèëñýí õàéðöãààð õóðààñàí ñàíàëûã õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí áîë óã õàéðöàãò ñàíàëàà ºãñºí ñîíãîã÷äûã äàõèí ñàíàë õóðààëòàä îðîëöóóëíà. 52.5.Äàõèí ñàíàë õóðààõ àæèëëàãààã äóóñòàë ñîíãóóëèéí ñóðòàë÷èëãàà õèéõèéã õîðèãëîíî. 52.6.Ýíý õóóëèéí 52.5-ä çààñíûã çºð÷ñºí óõóóëàã÷, øàäàð òóñëàã÷, äýìæèã÷, íàì, ýâñëèéí ñîíãóóëü ýðõýëñýí áàéãóóëëàãûí àæèëòíûã 150000-200000 òºãðºãººð, àëáàí òóøààëòíûã 200000-250000 òºãðºãººð, íàì, ýâñýë, áóñàä áàéãóóëëàãûã 700000-900000 òºãðºãººð òîðãîíî. 53 äóãààð ç¿éë.Òîéðîãò ÿâóóëñàí ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ, äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ 53.1.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî äîð äóðäñàí òîõèîëäîëä òîéðîãò ÿâóóëñàí ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî: 53.1.1.òóõàéí òîéðîãò íýð äýâøèã÷èä ñîíãîã÷äûí 25, ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéí ñàíàë àâààã¿é; 53.1.2.òîéðãèéí íèéò ñîíãîã÷èéí 50 õóâü íü ñàíàë õóðààëòàä îðîëöîîã¿é; 53.1.3.ýíý õóóëèéí 52 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó õýñýãò ÿâóóëñàí äàõèí ñàíàë õóðààëò õ¿÷èíã¿é áîëñîí áºãººä òýð íü òîéðãèéí ñîíãóóëèéí ä¿íä íîöòîé íºëººëºõººð áàéâàë. 53.2.Òîéðîãò äàõèí ñîíãóóëü ÿâóóëàõ òóõàé øèéäâýðèéã Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ãàðãàíà. 53.3.Äàõèí ñîíãóóëèéã òóõàéí òîéðîãò ÿâóóëñàí ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöñîí øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø 25 õîíîãèéí äîòîð ÿâóóëíà. 53.4.Øààðäëàãàòàé áîë òîéðãèéí áîëîí õýñãèéí õîðîîã øèíý÷ëýí áàéãóóëàõ, ò¿¿í÷ëýí Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íä íýð äýâø¿¿ëýõ çýðýã óã ñîíãóóëèéã áýëòãýí ÿâóóëàõ àæèëä ýíý õóóëèéí 54 ä¿ãýýð ç¿éëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòàëíà. 54 ä¿ãýýð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íèéã íºõºí ñîíãîõ 54.1.Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿í íàñ áàðñàí, ò¿¿í÷ëýí ººð àæèëä øèëæèõ, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéäàë çýðýã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíààð õ¿ñýëòýýðýý ÷ºëººëºãäñºí, ýñõ¿ë ò¿¿íèéã Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿íýýñ ýã¿¿ëýí òàòñàí áîë íºõºí ñîíãóóëü ÿâóóëíà. 54.2.Óëñûí Èõ Õóðëûí ãèø¿¿í íàñ áàðñàí áîë óóë ºäðººñ õîéø 50 õîíîãèéí äîòîð, èéíõ¿¿ çàðëàõ ºäºð íü ÷óóëãàíû ÷ºëººò öàãò òîõèîâîë ýýëæèò áîëîí ýýëæèò áóñ ÷óóëãàí ýõýëñíýýñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð íºõºí ñîíãóóëü çàðëàæ, 30 õîíîãèéí äîòîð ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà.


54.3.Ýíý õóóëèéí 54.2-ò çààñíààñ áóñàä øàëòãààíààð îðîí ãàðñàí áîë íºõºí ñîíãóóëèéã èéíõ¿¿ îðîí ãàðñíààñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð çàðëàæ, 30 õîíîãèéí äîòîð, èéíõ¿¿ çàðëàõ ºäºð íü ÷óóëãàíû ÷ºëººò öàãò òîõèîâîë ýýëæèò áîëîí ýýëæèò áóñ ÷óóëãàí ýõýëñíýýñ õîéø äîëîî õîíîãèéí äîòîð çàðëàæ, 30 õîíîãèéí äîòîð ñàíàë õóðààëò ÿâóóëíà. 54.4.ͺõºí ñîíãóóëü ÿâóóëàõàä ýíý õóóëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã áàðèìòëàí äîð äóðäñàí õóãàöààíä çîõèîí áàéãóóëíà: 54.4.1.õýñãèéã ñàíàë àâàõ ºäðººñ 17 õîíîãèéí ºìíº, òîéðãèéí õîðîîã 14 õîíîãèéí ºìíº, ñàëáàð õîðîîã 12 õîíîãèéí ºìíº, õýñãèéí õîðîîã 10 õîíîãèéí ºìíº òóñ òóñ áàéãóóëàõ; 54.4.2.íýð äýâø¿¿ëýõ àæëûã íºõºí ñîíãóóëü çàðëàñíààñ õîéø 5 õîíîãèéí äàðàà ýõýëæ, 5 õîíîãèéí õóãàöààíä äóóñãàõ; 54.4.3.ýíý õóóëèéí 54.4.2-ò çààñàí õóãàöààíààñ õîéø 5 õîíîãèéí õóãàöààíä íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõ; 54.4.4.ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã ýíý õóóëèéí 20.1-20.3-ò çààñàí æóðìûí äàãóó ¿éëäýæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 12 õîíîãèéí ºìíº õýñãèéí õîðîîíä ºãºõ; /Ýíý çààëòàä 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 54.4.5.õýñãèéí õîðîî ýíý õóóëèéí 20.4-ò çààñíû äàãóó ñîíãîã÷äûí íýðèéí æàãñààëòûã øàëãàí íýãòãýæ, ñàíàë àâàõ ºäðººñ 10-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ñîíãîã÷èä òàíèëöàõ áîëîëöîîãîîð õàíãàõ. /Ýíý çààëòàä 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 54.5.ͺõºí ñîíãîãäñîí ãèø¿¿íèé á¿ðýí ýðõèéí õóãàöàà íü îðîí ãàðñàí ãèø¿¿íèé á¿ðýí ýðõèéí ¿ëäñýí õóãàöààòàé àäèë áàéíà. 54.6.Îðîí ãàðñàí ãèø¿¿íèé á¿ðýí ýðõèéí õóãàöàà äóóñàõàä íýã æèë õ¿ðýõã¿é õóãàöàà ¿ëäñýí áîë íºõºí ñîíãóóëü ÿâóóëàõã¿é. ÀÐÂÀÍ ÍÝÃÄYÃÝÝÐ ÁYËÝà Áóñàä àñóóäàë 55 äóãààð ç¿éë. Ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà 55.1.Ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ¿éëäýë, ýñ ¿éëäýõ¿é íü ãýìò õýðãèéí á¿ðýëäýõ¿¿íòýé áîë ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä Ýð¿¿ãèéí õóóëüä 10 çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý. 55.2.Ýíý õóóëüä çààñàí çºð÷èë ãàðãàæ, çàõèðãààíû õàðèóöëàãà õ¿ëýýñýí íü óã ýòãýýäèéã ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãààñ ÷ºëººëºõ ¿íäýñëýë áîëîõã¿é. 56 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ áóñàä õàðèóöëàãà 56.1.Ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºíèé óëìààñ áóñäàä ýä õºðºíãèéí áîëîí áóñàä õîõèðîë ó÷èðñàí áîë ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä Èðãýíèé õóóëü áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä õóóëüä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý. 57 äóãààð ç¿éë.Ñîíãóóëèéí õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ õàðüÿàëàë 57.1.Ýíý õóóëüä ñîíãóóëèéí õîðîîä õàðüÿàëàí øèéäâýðëýõýýð çààñàí çºð÷èë ãàðñàí áîë ãîìäëûã õîëáîãäîõ ñîíãóóëèéí õîðîîíä ãàðãàíà. 57.2. Ýíý õóóëüä çààñàí çàõèðãààíû øèéòãýëèéã ñóì áóþó ñóì äóíäûí, ä¿¿ðãèéí ø¿¿õèéí ø¿¿ã÷ íîãäóóëàõ áà ò¿¿íä äàâæ çààëäñàí ãîìäëûã Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó ñóì áóþó ñóì äóíäûí, ä¿¿ðãèéí ø¿¿õ õÿíàí øèéäâýðëýíý. 57.3.Ýíý õóóëèéí õîëáîãäîõ çààëòûã çºð÷ñºí ýòãýýäýä Ýð¿¿ãèéí áîëîí Èðãýíèé õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõ ¿íäýñëýëòýé áàéâàë àñóóäëûã Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëü 11 áîëîí Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñàí æóðàì, õàðüÿàëëûí äàãóó øèéäâýðëýíý. 57.4.Ýíý õóóëüä çààñàí çºð÷èë ãàðãàñàí ñîíãóóëèéí õîðîîíû äàðãà, íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà, ãèø¿¿íèéã ò¿¿íèé á¿ðýëäýõ¿¿íýýñ ãàðãàõ àñóóäëûã òóõàéí øàòíû ñîíãóóëèéí õîðîî á¿ðýëäýõ¿¿íýýðýý õýëýëöýæ øèéäâýðëýíý. 57.5.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî ýíý õóóëèéí 26.3-ò çààñíû äàãóó íàì, ýâñëèéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí àñóóäëààð ãàðñàí ìàðãààíûã 14 õîíîãèéí äîòîð, òîéðîãò ÿâóóëñàí ñîíãóóëèéã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ àñóóäëààð ãàðñàí ìàðãààíûã ñàíàë õóðààëò ÿâóóëñàí ºäðººñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð, 30.10-ò çààñíû äàãóó íýð äýâøèã÷èéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí, òîéðãèéí 10 11

Ýð¿¿ãèéí õóóëü “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 5 äóãààðò íèéòëýãäñýí. Ýð¿¿ãèéí áàéöààí øèéòãýõ õóóëü -“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 6 äóãààðò íèéòëýãäñýí.


õîðîî 30.17, 30.18, 37.18, 40.7, 41.9-ä çààñíû äàãóó íýð äýâøèã÷èéã íýðèéí æàãñààëòààñ õàñàõ, ò¿¿í÷ëýí ñàíàë õóðààëòûã õ¿÷èíã¿éä òîîöîõ àñóóäëààð ãàðñàí ìàðãààíûã ñàíàë õóðààëò ÿâóóëñàí ºäðººñ õîéø 14 õîíîãèéí äîòîð òóñ òóñ ýöýñëýí øèéäâýðëýíý. /Ýíý õýñãèéã 2007 îíû 12 äóãààð ñàðûí 26-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 57.6.Ñîíãóóëèéí åðºíõèé õîðîî íü õîëáîãäîõ õÿíàëò øàëãàëòûí áàéãóóëëàãûí ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí ýíý õóóëèéí 40.7, 41.9, 42.8-ä çààñàí õºðºíãèéã óëñûí îðëîãî áîëãîõ òóõàé íýõýìæëýëèéã ñóì áóþó ñóì äóíäûí, ä¿¿ðãèéí ø¿¿õýä ãàðãàõ áºãººä ø¿¿õ óã àñóóäëûã Èðãýíèé õýðýã ø¿¿õýä õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó õÿíàí øèéäâýðëýíý. /Ýíý õýñãèéã 2006 îíû 6 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 58 äóãààð ç¿éë.Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü áàòëàõ, ò¿¿íä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ 58.1.Óëñûí Èõ Õóðëûí ýýëæèò ñîíãóóëü ÿâóóëàõûí ºìíºõ çóðãààí ñàðûí äîòîð Óëñûí Èõ Õóðëûí ñîíãóóëèéí òóõàé õóóëü áàòëàõ áóþó ò¿¿íä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõûã õîðèãëîíî.

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ö.ÍßÌÄÎÐÆ


УИХ-ЫН СОНГУУЛИЙН ТУХАЙ