Issuu on Google+

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 2006 îíû 07 ñàðûí 08 ºäºð

Òºðèéí îðäîí. Óëààíáààòàð õîò

ÀØÈÃÒ ÌÀËÒÌÀËÛÍ ÒÓÕÀÉ (Øèíý÷èëñýí íàéðóóëãà) ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðò àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ áîëîí õàéãóóëûí òàëáàé, óóðõàéí ýäýëáýðèéí îð÷íûã õàìãààëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 08-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

2 äóãààð ç¿éë. Õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü ¯íäñýí õóóëü 1 , Ãàçðûí òóõàé 2 , Ãàçðûí õýâëèéí òóõàé 3 , Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé 4 , ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí òóõàé õóóëü 5 , ýíý õóóëü, ýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 2.2.Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººð çààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. 3 äóãààð ç¿éë. Õóóëèéí ¿éë÷ëýõ õ¿ðýý 3.1.Ýíý õóóëèàð óñ, ãàçðûí òîñ, áàéãàëèéí õèé, öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëíà. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/ 1

¯íäñýí õóóëü – “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1992 îíû 1 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí Ãàçðûí òóõàé õóóëü – “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 27 äóãààðò íèéòëýãäñýí 3 Ãàçðûí õýâëèéí òóõàé õóóëü – Õóóëü, çàðëèã, òîãòîîëûí ýìõòãýëèéí 1988 îíû 11 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí 4 Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü – “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1995 îíû 5-6 äóãààðò íèéòëýãäñýí 5 ¯íäýñíèé àþóëã¿é áàéäëûí òóõàé õóóëü – “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 3 äóãààðò íèéòëýãäñýí 2

1


3.2.Ãàð àðãààð áîëîí áè÷èë óóðõàéãààñ àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã òóñãàé õóóëèàð çîõèöóóëíà. 4 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí íýð òîìú¸îíû òîäîðõîéëîëò 4.1.Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõü íýð òîìú¸îã äîð äóðäñàí óòãààð îéëãîíî: 4.1.1.”àøèãò ìàëòìàë” ãýæ ãåîëîãèéí õóâüñàë, ººð÷ëºëòèéí ä¿íä ãàçðûí ãàäàðãóó, ò¿¿íèé õýâëèéä ¿¿ñ÷ áèé áîëñîí, àëèâàà õýðýãöýýíä àøèãëàæ áîëîõ áàéãàëèéí áàéäëààðàà áàéãàà ýðäñèéí õóðèìòëàëûã; 4.1.2.“öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàë” ãýæ óðàí áîëîí òîðèéí á¿ëèéí öàöðàã èäýâõò èçîòîï àãóóëñàí ýðäýñ áàÿëãèéí õóðèìòëàëûã; /Ýíý çààëòûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/

4.1.3.”òîéì ñóäàëãàà” ãýæ àøèãò ìàëòìàë áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîõ çîðèëãîîð ãàçðûí õýâëèéã õºíäºõã¿éãýýð ÷óëóóëãèéí ñîðüö, äýýæ àâàõ, ãåîëîãè, àøèãò ìàëòìàëûí àíõäàã÷ ìýäýýëëèéã àøèãëàõ, àãààðûí çóðàã àâàõ àðãààð ãåîëîãèéí ñóäàëãàà õèéõèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.4.”óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýõ ãåîëîãèéí ñóäàëãàà” ãýæ óëñûí òºñâèéí ýõ ¿¿ñâýðýýð ã¿éöýòãýæ áàéãàà ãåîëîãèéí çóðàãëàë, ñýäýâ÷èëñýí ñóäàëãàà áîëîí ãåîëîãèéí ýðýë, õàéãóóëûí àæëûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.5.”àøèãò ìàëòìàë ýðýõ” ãýæ àøèãò ìàëòìàëûí õýòèéí òºëºâ á¿õèé òàëáàéä ýðäñèéí õóðèìòëàë áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîõ çîðèëãîîð õèéãäýæ áàéãàà ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.6.”àøèãò ìàëòìàë õàéõ” ãýæ ýðäñèéí õóðèìòëàëûí áàéðøèë, òîî õýìæýýã íàðèéâ÷ëàí òîãòîîõ çîðèëãîîð ãàçðûí ãàäàðãóó, ò¿¿íèé õýâëèéä ãåîëîãè, õàéãóóëûí ñóäàëãàà õèéæ, ò¿¿íèé íººö, áàÿëãèéã àøèãëàõ áîëîìæèéã ñóäëàí òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íýëãýý õèéõèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.7.”àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõ” ãýæ ãàçðûí ãàäàðãóó, ò¿¿íèé õýâëèé, õ¿äðèéí îâîîëãî, õàÿãäàë, áàéãàëèéí óñíààñ àøèãò ìàëòìàë ÿëãàí àâàõ, îëáîðëîõ, ò¿¿íèé àøèãò àãóóëãûã íýìýãä¿¿ëýõ, á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ, áîðëóóëàõ áîëîí ò¿¿íòýé õîëáîãäñîí áóñàä ¿éë àæèëëàãààã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.8.”õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí äîîä õýìæýý” ãýæ õàéãóóëûí àæèëä æèë á¿ð çàðöóóëñàí áàéâàë çîõèõ çàðäëûí äîîä õýìæýýã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.9.”àøèãò ìàëòìàëûí îðä” ãýæ ãåîëîãèéí õóâüñàë, ººð÷ëºëòèéí ä¿íä ãàçðûí ãàäàðãà, ò¿¿íèé õýâëèéä á¿ðýëäýí òîãòîæ ÷àíàð, íººö íü òîäîðõîéëîãäñîí, ¿éëäâýðèéí àðãààð îëáîðëîõîä ýäèéí çàñãèéí õóâüä àøèãòàé ýðäñèéí õóðèìòëàëûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

2


4.1.10.”àøèãò ìàëòìàëûí ¿íäñýí îðä” ãýæ ãåîëîãèéí õóâüñàë, ººð÷ëºëòèéí ä¿íä á¿ðýëäýí òîãòîæ àíõëàí ¿¿ññýí ÷óëóóëàãòàéãàà íýã îðîí çàéä áàéðëàæ áàéãàà ýðäñèéí õóðèìòëàëûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.11.”àøèãò ìàëòìàëûí øîðîîí îðä” ãýæ àíõëàí ¿¿ññýí ÷óëóóëàã, îðîí çàéíààñàà ºãºðøèë, ýëýãäýë, ìåõàíèê ¿éë ÿâöûí ä¿íä ñàðíèí ñàëæ, äàõèí õóðèìòëàãäàæ óëìààð ¿å, äàâõàðãà áàéäàëòàé áàéãàà ýðäñèéí õóðèìòëàëûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.12.”ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðä” ãýæ ¿íäýñíèé àþóëã¿é áàéäàë, óëñûí áîëîí á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí õºãæèëä íºëººëºõ õýìæýýíèé, ýñõ¿ë æèëä Ìîíãîë Óëñûí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 5 õóâèàñ äýýø õýìæýýíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ áàéãàà áóþó ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé îðäûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.13.”òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàð” ãýæ Ãàçðûí òóõàé õóóëèéí 17, 18, 20 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààñ óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí òóñãàé õýðýãöýýíä àâ÷ àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõûã õÿçãààðëàñàí áóþó õîðèãëîñîí ãàçðûã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.14.”íººöºä àâñàí òàëáàé” ãýæ óðüä íü õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîãäñîí òàëáàéã ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí øèéäâýðýýð òºðèéí ìýäýëä àâ÷ àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààã çîãñîîñîí òàëáàéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.15.”õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë” ãýæ ýíý õóóëèéí äàãóó àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ ýðõ îëãîñîí áàðèìò áè÷ãèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.16.”àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë” ãýæ ýíý õóóëèéí äàãóó àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõ ýðõ îëãîñîí áàðèìò áè÷ãèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.17.”õàéãóóëûí òàëáàé” ãýæ ýíý õóóëèéí 4.1.15-ä çààñàí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã; /Ýíý çààëò áîëîí çààëòûí äóãààðò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

4.1.18.”óóðõàéí òàëáàé” ãýæ ýíý õóóëèéí 4.1.16-ä çààñàí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã; /Ýíý çààëò áîëîí çààëòûí äóãààðò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

4.1.19.”óóðõàéí ýäýëáýð” ãýæ óóðõàéí òàëáàéòàé äàâõàöñàí, àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîõ ãåîëîãèéí òîãòîöûí õýñãèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.20.”òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð” ãýæ òóñãàé çºâøººðëèéã õ¿÷èí òºãºëäºð áàéëãàõ çîðèëãîîð ýçýìøèã÷ýýñ íü ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó òºëºõ òºëáºðèéã; 3


/Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.21.”òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷” ãýæ ýíý õóóëèéí äàãóó àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ýðõ àâñàí, ýñõ¿ë ò¿¿íèéã ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, æóðìûí äàãóó øèëæ¿¿ëýí àâñàí õóóëèéí ýòãýýäèéã; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

4.1.22.”õóóëèéí ýòãýýä” ãýæ Èðãýíèé õóóëèéí 6 33.1-ä çààñàí êîìïàíè, íºõºðëºëèéã. /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

5 äóãààð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàëûí ºì÷ëºë 5.1.Ìîíãîë Óëñûí ãàçðûí ãàäàðãóó áîëîí ò¿¿íèé õýâëèéä áàéãàëèéí áàéäëààðàà îðøèæ áàéãàà àøèãò ìàëòìàë òºðèéí ºì÷ ìºí. 5.2.Òºð ºì÷ëºã÷èéí õóâüä ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãà, æóðìûí äàãóó àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ýðõèéã áóñàä ýòãýýäýä îëãîõ ýðõòýé. 5.3.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ýðýë, õàéãóóë õèéæ íººöèéã íü òîãòîîñîí àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí òºðèéí ýçýìøëèéí õóâü, õýìæýýã òóõàéí îðäûã àøèãëàõ ãýðýýãýýð òîäîðõîéëíî. 5.4.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóë õèéæ íººöèéã íü òîãòîîñîí ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûã õóâèéí ºì÷èò õóóëèéí ýòãýýäòýé õàìòðàí àøèãëàâàë òºðèéí îðîëöîîíû õýìæýý 50 õ¿ðòýë õóâüòàé áàéæ áîëîõ áºãººä óã õýìæýýã òºðººñ îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýã õàðãàëçàí îðä àøèãëàõ ãýðýýãýýð òîäîðõîéëíî. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 08-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

5.5.Óëñûí òºñâèéí îðîëöîîã¿éãýýð õàéãóóë õèéæ íººöèéã íü òîãòîîñîí ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûã ýçýìøèã÷èéí òóõàéí îðäîä îðóóëñàí õºðºíãèéí 34 õ¿ðòýëõ õóâüòàé òýíöýõ õóâüöààã òºð ýçýìøèæ áîëîõ áºãººä óã õýìæýýã òºðººñ îðóóëàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýã õàðãàëçàí îðä àøèãëàõ ãýðýýãýýð òîäîðõîéëíî. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 08-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

5.6.Ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèæ áàéãàà ýòãýýä íü õóâüöààíûõàà 10-ààñ äîîøã¿é õóâèéã Ìîíãîëûí õºðºíãèéí áèðæýýð àðèëæèíà. 6 äóãààð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí àíãèëàë 6.1.Àøèãò ìàëòìàëûí îðäûã äîð äóðäñàíààð àíãèëíà: 6.1.1.ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðä; 6.1.2.ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûí îðä; 6.1.3.åðäèéí àøèãò ìàëòìàëûí îðä.

6

Èðãýíèé õóóëü –“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 7 äóã��àðò íèéòëýãäñýí

4


6.2.Ýíý õóóëèéí 6.1.1-ä çààñàí îðäîä ìºí õóóëèéí 4.1.12-ò çààñàí øàëãóóð õàíãàñàí îðäûã õàìààðóóëíà. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

6.3.Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí çîðèóëàëòààð àøèãëàõ áîëîìæòîé, ýëáýã òàðõàëò á¿õèé õóðäàñ, ÷óëóóëãèéí õóðèìòëàëûã ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûí îðäîä õàìààðóóëíà. 6.4.Ýíý õóóëèéí 6.2, 6.3-ò çààñíààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õóðèìòëàëûã åðäèéí àøèãò ìàëòìàëûí îðäîä õàìààðóóëíà. 7 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä áîëîí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõàä òàâèãäàõ åðºíõèé øààðäëàãà 7.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã Ìîíãîë Óëñûí õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó áàéãóóëàãäàí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà, Ìîíãîë Óëñàä òàòâàð òºëºã÷ õóóëèéí ýòãýýäýä îëãîíî. 7.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóñãàé çºâøººðºë õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ á¿õ õóãàöààíä ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí íºõöºëèéã õàíãàñàí áàéíà. 7.3.Òóñãàé õîðèãëîíî.

çºâøººðºëã¿éãýýð

àøèãò

ìàëòìàë

ýðýõ,

õàéõ,

àøèãëàõûã

7.4.Íýã òóñãàé çºâøººðëèéã çºâõºí íýã õóóëèéí ýòãýýäèéí íýð äýýð îëãîíî. 7.5.Ãàçàð ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷ íü òóõàéí ãàçàðò áàéãàà ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûã àøèã îëîõ çîðèëãîã¿éãýýð, ººðèéí àõóéí õýðýãöýýíä àøèãëàæ áîëîõ áºãººä èéì àøèãò ìàëòìàëûí æàãñààëòûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 7.6.Öºìèéí ýíåðãèéí òóõàé õóóëèéí äàãóó öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ øàëãàðóóëàëò ÿâóóëàõààð öºìèéí ýíåðãèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýë èð¿¿ëñýí áîë òóõàéí òàëáàé äýýð óã àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õ¿ðòýëõ õóãàöààíä àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõã¿é. /Ýíý õýñãèéã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/

ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Àøèãò ìàëòìàëûí ñàëáàð äàõü òºðèéí çîõèöóóëàëò 8 äóãààð ç¿éë. Óëñûí Èõ Õóðëûí á¿ðýí ýðõ 8.1.Àøèãò ìàëòìàëûí àñóóäëààð Óëñûí Èõ Õóðàë äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 8.1.1.ãåîëîãè, óóë óóðõàéí áàðèìòëàõ áîäëîãûã òîäîðõîéëîõ;

5

ñàëáàðûã

õºãæ¿¿ëýõ

òàëààð

òºðººñ


8.1.2.àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õóóëü òîãòîîìæèéã õýðýãæ¿¿ëýõ òàëààð Çàñãèéí ãàçðààñ çîõèîí áàéãóóëæ áàéãàà àæèëä õÿíàëò òàâèõ; 8.1.3.óëñûí òóñãàé õàìãààëàëòòàé ãàçàðò àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ; 8.1.4.Çàñãèéí ãàçðààñ ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð, ýñõ¿ë ººðèéí ñàíàà÷ëàãààð òóõàéí àøèãò ìàëòìàëûí îðäûã ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäîä õàìààðóóëàõ; 8.1.5.Çàñãèéí ãàçðûí ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð, ýñõ¿ë ººðèéí ñàíàà÷ëàãààð òîäîðõîé íóòàã äýâñãýðò àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõûã, ýñõ¿ë õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõûã õÿçãààðëàõ áóþó õîðèãëîõ; 8.1.6.öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîõ, òýýâýðëýõ, õàäãàëàõòàé õîëáîãäñîí òóñãàé äýãëýì òîãòîîõ; 8.1.7.Çàñãèéí ãàçðûí ºðãºí ìýä¿¿ëñíýýð, ýñõ¿ë ººðèéí ñàíàà÷ëàãààð ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí òºðèéí ýçýìøëèéí õóâü, õýìæýýã óëñûí íººöèéí íýãäñýí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí ýðäýñ áàÿëãèéí õýìæýý, ýíý õóóëèéí 5.5, 5.6-ä çààñàí õýìæýýã õàðãàëçàí òîãòîîõ. 9 ä¿ãýýð ç¿éë. Çàñãèéí ãàçðûí á¿ðýí ýðõ 9.1.Àøèãò ìàëòìàëûí àñóóäëààð Çàñãèéí ãàçàð äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 9.1.1.àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòèéã õàíãàõ; 9.1.2.ãåîëîãè, óóë óóðõàéí ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëýõ òºðèéí áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõ; 9.1.3.óëñûí òóñãàé õàìãààëàëòòàéãààñ áóñàä òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàðò àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ; 9.1.4.òîäîðõîé îðäûã ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ìàëòìàëûí îðäîä õàìààðóóëàõ ñàíàëûã Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëýõ;

àøèãò

9.1.5.ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí òºðèéí ýçýìøëèéí õóâü, õýìæýýã òîãòîîõ òóõàé ñàíàëûã Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëýõ; 9.1.6.ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðä àøèãëàõ õàìòàðñàí ¿éëäâýðò Ìîíãîë Óëñààñ îðóóëàõ õºðºíãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã øèéäâýðëýõ; 9.1.7.òîäîðõîé ãàçðûã íººö áîëîí òóñãàé õýðýãöýýíä àâàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ, ýñõ¿ë ýíý òàëààðõè ñàíàëûã Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëýõ; 9.1.8.òºðèéí ºì÷èéí îðîëöîîòîé õóóëèéí ýòãýýäýýð äàìæóóëàí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãààíä îðîëöîõ. 6


10 äóãààð ç¿éë. Òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãûí á¿ðýí ýðõ 10.1.Àøèãò ìàëòìàëûí àñóóäëààð ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 10.1.1.ãåîëîãè, óóë óóðõàéí ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð òºðººñ áàðèìòëàõ áîäëîãûã áîëîâñðóóëàõ, áèåëýëòèéã õàíãàõ; 10.1.2.ýíý õóóëèéí 19.12, 20.1, 24.2, 26.9-ä çààñàí ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçðûí ýðõ îëãîñíîîð áàòëàõ; 10.1.3.àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ, ò¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëàí Çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàñàí øèéäâýðèéí áèåëýëòèéã çîõèîí áàéãóóëàõ; 10.1.4.òóñãàé çºâøººðºë àâàõ, õóãàöààã íü ñóíãàõ, øèëæ¿¿ëýõ, òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü, ýñõ¿ë òîäîðõîé õýñãèéã õ¿ëýýëãýí ºãºõ, õèëèéí ìàðãààíûã øèéäâýðë¿¿ëýõ, õàéãóóëûí àæëûí òºëºâëºãºº, ìýäýý, òàéëàíã õÿíóóëàõ àæèëëàãààíû ¿éë÷èëãýýíèé õºëñíèé õýìæýýã òîãòîîõ; 10.1.5.óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýõ ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûí æèë á¿ðèéí òºëºâëºãººã áàòëàõ; 10.1.6.óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýõ ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ, ã¿éöýòãýõ, ¿ð ä¿íã òîîöîõ æóðìûã áàòëàõ; 10.1.7.àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààíû æóðàì áàòëàõ, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ñòàíäàðòûã áîëîâñðóóëæ áàòëóóëàõ; 10.1.8.ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé àøèãò ìàëòìàëûí îðä àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààíä õÿíàëò òàâèõ; 10.1.9.Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðò õèéãäñýí ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûí òàéëàíä ä¿ãíýëò ºãºõ, çºâëºìæ ãàðãàõ ¿¿ðýã á¿õèé Ýðäýñ áàÿëãèéí ìýðãýæëèéí çºâëºë áàéãóóëàõ, ò¿¿íèé ä¿ðìèéã áàòëàõ. 11 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ÷èã ¿¿ðýã 11.1.Ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà (öààøèä ýíý õóóëüä “òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà” ãýõ) äàðààõü ÷èã ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 11.1.1.Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýð äýýð á¿ñ íóòãèéí ãåîëîãè, ãåîõèìè, ãèäðîãåîëîãèéí çóðàãëàë, ãåîôèçèêèéí ñóäàëãàà õèéõ; 11.1.2.Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðèéí õýìæýýíä àøèãò ìàëòìàëûí òàðõàëòûí ç¿é òîãòîë, õýëáýðøèëòèéí ñóäàëãàà õèéæ, ýðäýñ áàÿëãèéí íººöèéí ¿íýëãýý ºãºõ; 11.1.3.ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí á¿õ õ¿ðýýíä áàéãàëèéí õ¿÷èí ç¿éë áîëîí õ¿íèé ¿éë àæèëëàãààíààñ ¿ç¿¿ëýõ íºëººëºëä ãåîýêîëîãèéí ñóäàëãàà õèéæ ¿íýëãýý ºãºõ; 7


11.1.4.íóóöûí çýðýãëýëä õàìðóóëñíààñ áóñàä ãåîëîãè, óóë óóðõàéí ìýäýýëýë, ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ºãñºí ìýäýýëëèéã ñîíèðõñîí ýòãýýäýä õ¿ðãýõ; 11.1.5.¿íäýñíèé ãåîëîãè, ýðäýñ áàÿëãèéí ìýäýýëëèéí ñàí á¿ðä¿¿ëýõ, ò¿¿íèéã áàÿæóóëàõ; 11.1.6.õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ýíý õóóëüä çààñàí òºëºâëºãºº, òàéëàí, õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí äîîä õýìæýýíèé òàëààð õÿíàëò òàâèõ; 11.1.7.àøèãò ìàëòìàëûí òîéì ñóäàëãàà õèéõ õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâ÷ á¿ðòãýõ, øèéäâýðëýõ; 11.1.8.óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàãäàæ áàéãàà òåõíèê, òåõíîëîãèä ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò ºãºõ, òåõíèê, òåõíîëîãèéí áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõ; 11.1.9.óóë óóðõàéí ñàëáàðò õºðºí㺠îðóóëàëòûí òààòàé îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ, òóõàéí ¿åä ¿¿ññýí íºõöºë áàéäàëä ¿íýëýëò ºãºõ; 11.1.10.óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëýýñ óëñ îðíû ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí ñàëáàðò ¿ç¿¿ëæ áàéãàà íºëººëëèéã ¿íýëýõ, ä¿ãíýëò ãàðãàõ; 11.1.11.óóë óóðõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íèéã ñóäëàõ, ýðýëò, õýðýãöýý, õýòèéí òºëâèéã òîäîðõîéëîõ; 11.1.12.óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí òîäîðõîé òºñëèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä òºðººñ áàðèìòëàõ áîäëîãûí òàëààð ñàíàë áîëîâñðóóëàõ, õýðýãæ¿¿ëýõ; 11.1.13.óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð èëð¿¿ëñýí ýðäñèéí õóðèìòëàë á¿õèé òàëáàéä òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ ñîíãîí øàëãàðóóëàëò çîõèîí ÿâóóëàõ; 11.1.14.õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé õîëáîîòîé ¿éë àæèëëàãààíä íýãäñýí õÿíàëò òàâèõ; 11.1.15.öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë øèíýýð îëãîõ, äàõèí îëãîõ, öóöëàõ, øèëæ¿¿ëýõ, áàðüöààëàõ, òàëáàéã õýñýã÷ëýí áîëîí á¿õýëä íü áóöààí ºãºõ, øèëæ¿¿ëýõ àæèëëàãààã îëîí íèéòèéí õÿíàëòûí äîð ÿâóóëàõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

11.1.16.öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâ÷ á¿ðòãýõ, øèéäâýðëýõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

11.1.17.òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýë õºòëºõ; 11.1.18.òóñãàé çºâøººðëèéí çóðàã ç¿éí á¿ðòãýë õºòëºõ; 11.1.19.öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

8


11.1.20.¿éë÷èëãýýíèé õºëñ, öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã õóðààí àâàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

11.1.21.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷äèéí õîîðîíä ãàðñàí õèëèéí ìàðãààíûã õÿíàí øèéäâýðëýõ; 11.1.22.ñîíèðõñîí ýòãýýäýä òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëòýé òàíèëöàõ áîëîëöîî îëãîõ, ýäãýýð á¿ðòãýëä îðñîí ººð÷ëºëòèéí òàëààð çîõèõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýæ íèéòýä ìýäýýëýõ. 11.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ãåîëîãèéí àñóóäàë õàðèóöñàí íýãæ íü ýíý ç¿éëèéí 11.1.1 – 11.1.7, óóë óóðõàéí àñóóäàë õàðèóöñàí íýãæ íü ýíý ç¿éëèéí 11.1.8 – 11.1.12, êàäàñòðûí àñóóäàë õàðèóöñàí íýãæ íü ýíý ç¿éëèéí 11.1.13 – 11.1.22-ò çààñàí àñóóäëûã ýðõýëíý. 11.3.Àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëò áîëîí öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààíä òàâèõ óëñûí õÿíàëòûã ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãà ã¿éöýòãýíý. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

12 äóãààð ç¿éë. Íóòãèéí çàõèðãààíû áîëîí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãûí á¿ðýí ýðõ 12.1.Àøèãò ìàëòìàëûí àñóóäëààð íóòãèéí çàõèðãààíû áîëîí ººðºº óäèðäàõ áàéãóóëëàãà äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 12.1.1.àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ, ò¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëàí Çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàñàí øèéäâýðèéí áèåëýëòèéã õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðòýý çîõèîí áàéãóóëàõ; 12.1.2.õàðüÿàëàõ íóòàã äýâñãýðò íü òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã çîðèóëàëòààð àøèãëóóëàõ, çºð÷èë ãàðãàâàë òàñëàí çîãñîîõ; 12.1.3.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ, íºõºí ñýðãýýõ, õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíäèéã õàìãààëàõ áîëîí îðîí íóòãèéí òºñºâò òºâëºð¿¿ëýõ òºëáºðèéí òàëààð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ õýðõýí áèåë¿¿ëæ áàéãààä õÿíàëò òàâèõ; 12.1.4.Ãàçðûí òóõàé õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýë, æóðìûí äàãóó òîäîðõîé ãàçðûã îðîí íóòãèéí òóñãàé õýðýãöýýíä àâàõ øèéäâýð ãàðãàõ. 13 äóãààð ç¿éë. Òàëáàéã íººöºä àâàõ 13.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã äîð äóðäñàí çîðèëãîîð Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðýýð íººöºä àâ÷ áîëíî: 13.1.1.òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëèéã öýãöëýõ; 13.1.2.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷äèéí õîîðîíä ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ; 9

ãàðñàí

õèëèéí


13.1.3.óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ãåîëîãèéí ñóäàëãàà õèéõ, àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ. 13.2.Òàëáàéã ýíý õóóëèéí 13.1-ä çààñíû äàãóó íººöºä àâñàí áîë ýíý òóõàé øèéäâýðèéã äàðààõü ìýäýýëëèéí õàìò íèéòýä ìýäýýëíý: 13.2.1.íººöºä àâñàí òàëáàé áàéðøèõ àéìàã, ñóìûí íýð; 13.2.2.íººöºä àâñàí òàëáàéí á¿õ áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóä; 13.2.3.òóõàéí òàëáàéã íººöºä àâñàí çîðèëãî; 13.2.4.òàëáàéã íººöºä áàéëãàõ õóãàöàà. 13.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 13.1-ä çààñíû äàãóó íººöºä àâñàí òàëáàéã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä á¿ðòãýíý. 13.4.Ýíý õóóëèéí 13.1-ä çààñíû äàãóó íººöºä àâñàí òàëáàéã äàðààõü ¿íäýñëýëýýð ÷ºëººëíº: 13.4.1.Çàñãèéí ãàçàð òóõàéí òàëáàéã õóãàöààíààñ íü ºìíº ÷ºëººëºõ øèéäâýð ãàðãàñàí; 13.4.2.òàëáàéã íººöºä áàéëãàõ õóãàöàà äóóññàí; 13.4.3.ýíý õóóëèéí 13.1.1-13.1.3-ò çààñàí øàëòãààí àðèëñàí. 13.5.ͺºöºä àâñàí òàëáàé ýíý õóóëèéí 13.4-ò çààñàí ¿íäýñëýëýýð ÷ºëººëºãäñºí òîõèîëäîëä óðüä íü óã òàëáàéä õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèæ áàéñàí ýòãýýä òóõàéí òàëáàéã ¿ðãýëæë¿¿ëýí ýçýìøèõ äàâóó ýðõ ýäýëíý. 14 ä¿ãýýð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààã õÿçãààðëàõ, õîðèãëîõ òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàð 14.1.Ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãà òîäîðõîé ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä àâàõ øèéäâýð ãàðãàñàí áîë äîð äóðäñàí ìýäýýëëèéã øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø àæëûí 10 ºäºðò áàãòààí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëíý: 14.1.1.òóñãàé õýðýãöýýíä àâñàí ãàçàð áàéðøèõ àéìàã, ñóìûí íýð; 14.1.2.òóñãàé õýðýãöýýíä àâñàí ãàçðûí á¿õ áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóä; 14.1.3.òóõàéí ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä àâñàí çîðèëãî; 14.1.4.òóõàéí ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä áàéëãàõ õóãàöàà. 14.2.Òîäîðõîé ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä áàéëãàõ õóãàöàà 5 æèëýýñ äîîøã¿é áàéíà. 14.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé õýðýãöýýíä àâñàí ãàçðûã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä á¿ðòãýíý. 14.4.Õ¿÷èí òºãºëäºð õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü, ýñõ¿ë õýñýã÷ëýí òóñãàé õýðýãöýýíä àâñíààð òóñãàé 10


çºâøººðºë ýçýìøèã÷ àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ áîëîìæã¿é áîëñîí áîë òóõàéí øèéäâýð ãàðãàñàí áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä íºõºõ îëãîâîð òºëíº. 14.5.Ýíý õóóëèéí 14.4-ò çààñàí íºõºõ îëãîâðûí õýìæýý, òºëºõ õóãàöààã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áîëîí òóõàéí ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä àâàõ øèéäâýð ãàðãàñàí áàéãóóëëàãà õîîðîíäîî òîõèðîëöîí òîãòîîõ áºãººä òîõèðîëöîîíä õ¿ðýýã¿é áîë ýðõ á¿õèé õºíäëºíãèéí ýòãýýäèéí ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òîãòîîíî. 14.6.ͺõºõ îëãîâðûã ýíý õóóëèéí 14.5-ä çààñíààð òîãòîîñîí õóãàöààíä íü òºëººã¿é áîë òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ¿éë àæèëëàãààãàà ¿ðãýëæë¿¿ëýí ÿâóóëàõ ýðõòýé. 14.7.Ýíý õóóëèéí 14.5-ä çààñíû äàãóó òîãòîîñîí õîëáîãäñîí ìàðãààí ãàðâàë ø¿¿õ õÿíàí øèéäâýðëýíý.

íºõºõ

îëãîâîðòîé

14.8.Ýíý õóóëèéí 14.2-ò çààñíààð òîãòîîñîí ãàçðûã òóñãàé õýðýãöýýíä áàéëãàõ õóãàöàà äóóññàí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý òóõàé íèéòýä ìýäýýëýõ áºãººä óðüä íü õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèæ áàéñàí ýòãýýä èéíõ¿¿ ìýäýýëñíýýñ õîéø 1 ñàðûí äîòîð õ¿ñýëò ãàðãàâàë òýðýýð òóñãàé çºâøººðëèéã òýðã¿¿í ýýëæèíä àâàõ äàâóó ýðõ ýäýëíý. ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ 15 äóãààð ç¿éë. Òîéì ñóäàëãàà 15.1. Òóñãàé õýðýãöýý áîëîí íººöºä àâààã¿é íóòàã äýâñãýðò õóóëèéí ýòãýýä òîéì ñóäàëãààã òóñãàé çºâøººðºëã¿é ÿâóóëæ áîëîõ áºãººä ñóäàëãàà ÿâóóëàõ òàëáàé, ò¿¿íèé áàéðøèë, ººðèéí íýð, õàÿãèéã òºðèéí çàõèðãààíû áîëîí íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä óðüä÷èëàí ìýäýãäýæ á¿ðòã¿¿ëíý. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 08-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

15.2.Òîéì ñóäàëãààíû ÿâöàä ãàçðûí õýâëèéã õºíäºõèéã õîðèãëîõ áºãººä óã ãàçðûã ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷, àøèãëàã÷ààñ òóõàéí òàëáàéä íýâòðýí îðîõ çºâøººðºë àâíà. 16 äóãààð ç¿éë. Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýõ ãåîëîãèéí ñóäàëãàà áîëîí ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèë 16.1.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýõ ãåîëîãèéí ñóäàëãàà áîëîí ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæëûã òóñãàé çºâøººðºëã¿é ã¿éöýòãýíý. 16.2.Ãåîëîãèéí òîãòîö, àøèãò ìàëòìàëûí òàðõàëòûí ç¿é òîãòîë, àøèãò ìàëòìàëûí õóðèìòëàë áàéæ áîëîõ õýòèéí òºëºâ á¿õèé òàëáàéã òîãòîîõ çîðèëãîîð ãåîëîãèéí ñóäàëãààã øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñëýë á¿õèé àðãà, àðãà÷ëàëûí äàãóó, òîäîðõîé ¿å øàòòàéãààð ã¿éöýòãýíý. 11


16.3.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð àøèãò ìàëòìàë ýðýõ àæëûã öîãö áàéäëààð ã¿éöýòãýíý. 16.4.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýñýí ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû ìýäýýëýë òºðèéí ìýäýýëëèéí ñàíãèéí ¿íäñýí á¿ðýëäýõ¿¿í áºãººä íèéòýä íýýëòòýé áàéíà. 16.5.Òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàðò óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ãåîëîãèéí ñóäàëãàà áîëîí ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèë ã¿éöýòãýæ áîëîõ áºãººä òºëáºð òºëºõã¿é. 16.6.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õèéõ ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ, ã¿éöýòãýõ, ¿ð ä¿íã õÿíàæ õ¿ëýýí àâàõ æóðìûã ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëüä íèéö¿¿ëýí áàòàëíà. 17 äóãààð ç¿éë. Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë àâàõàä òàâèãäàõ øààðäëàãà 17.1.Ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí ýòãýýä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë àâàõ ºðãºäºë ãàðãàõ áºãººä ò¿¿íä õàéãóóë õèéõ òàëáàéí áàéðøèë, ò¿¿íèé áóëàíãèéí öýãèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàñàí íýã çàãâàðûí ãàçðûí çóðàã äýýð òýìäýãëýæ, ñîëáèöëóóäûã ãðàäóñ, ìèíóò, ñåêóíäýýð òîäîðõîéëæ õàâñàðãàíà. 17.2.ªðãºäºëä äóðäñàí õàéãóóëûí òàëáàé äàðààõü øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà: 17.2.1.äºðâºí ºíöºãò õýëáýðòýé áàéõ áºãººä ò¿¿íèé õèë íü óðòðàã, ºðãºðãèéí äàãóóõ ÷èãëýëòýé äàâõàöñàí øóëóóí øóãàìààð õ¿ðýýëýãäñýí; 17.2.2.òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàð, àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õîðèãëîñîí ãàçàð, íººöºä àâñàí òàëáàéòàé ÿìàð íýã áàéäëààð äàâõöààã¿é; /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

17.2.3.õ¿÷èí òºãºëäºð òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí áîëîí ò¿ð¿¿ëæ ºãñºí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäºëä äóðäñàí òàëáàéòàé ÿìàð íýã áàéäëààð äàâõöààã¿é. 17.3.Ýíý õóóëèéí 17.2.2, 17.2.3-ò çààñàí äàâõöàë ãàðãàõã¿éí òóëä ºðãºäºëä äóðäñàí òàëáàéí äàðààõü ãàçàð íóòàã, òàëáàéòàé õèëëýæ áàéãàà õýñýã íü øóëóóí øóãàì áèø áàéæ áîëíî: 17.3.1.óëñûí õèë; 17.3.2.íººöºä àâñàí òàëáàé; 17.3.3.òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàð, àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õîðèãëîñîí ãàçàð; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

17.3.4.ýíý õóóëèéã äàãàæ ìºðäºõººñ ºìíº îëãîãäñîí òóñãàé çºâøººðºëòýé áºãººä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººð õýëáýð, áàéðøèë á¿õèé òàëáàé;

12


17.3.5.õàéãóóëûí òàëáàéä õàìðóóëàõ áîëîìæã¿é ãýæ ¿çñýí íóóð, öººðºì çýðýã áàéãàëèéí òîãòîö. 17.4.Íýã òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîõ õàéãóóëûí òàëáàéí õýìæýý 25 ãåêòàðààñ áàãàã¿é, 400 ìÿíãàí ãåêòàðààñ èõã¿é áàéíà. 17.5.Íýã õóóëèéí ýòãýýäýä îëãîõ õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí òîîã õÿçãààðëàõã¿é. 18 äóãààð ç¿éë. Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäºë ãàðãàõ æóðàì 18.1.Ýíý õóóëèéí 7.1, 17.2-ò çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí áºãººä õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ºðãºäºë ãàðãàæ á¿ðòã¿¿ëñýí ýòãýýäýä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîíî. 18.2.Ýíý õóóëèéí 18.1-ä çààñàí ýòãýýä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäëèéã áàòëàãäñàí ìàÿãòûí äàãóó òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ãàðãàõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 18.2.1.òóõàéí ýòãýýäèéí íýð, øóóäàíãèéí õàÿã, óòàñ, ôàêñíû äóãààð; 18.2.2.òóõàéí ýòãýýäèéí óëñûí á¿ðòãýëèéí ãýð÷èëãýýíèé íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 18.2.3.ýíý õóóëèéí 17.1-ä çààñíû äàãóó õèéãäñýí òàëáàéí çóðàã áà òóõàéí çóðàã äýýð òýìäýãëýñýí óã òàëáàé áàéðøèõ àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí íýð; 18.2.4.ýíý õóóëèéí 10.1.4-ò çààñàí ¿éë÷èëãýýíèé õºëñ òºëñºí áàðèìò; 18.2.5.õàéãóóëûí àæèë ýðõëýõ ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷íýýð õàíãàãäñàí òàëààðõè ìýäýýëýë; 18.2.6.òóõàéí ýòãýýä ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéãààã íîòëîõ áàðèìò; 18.2.7.ýíý õóóëèéí 20 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ýòãýýäèéí õóâüä òóõàéí òàëáàéä ã¿éöýòãýõ õàéãóóëûí àæëûí òºðºë, õýìæýý, ºðòãèéã òóñãàñàí óðüä÷èëñàí òºñºë. 19 ä¿ãýýð ç¿éë. ªðãºäëèéã á¿ðòãýõ, õÿíàí øèéäâýðëýõ àæèëëàãàà 19.1.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 18.2-ò çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâìàãö äîð äóðäñàí àæèëëàãàà ÿâóóëíà: 19.1.1.ºðãºäëèéã ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò á¿ðòãýæ ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéí õóóäàñ òóñ á¿ðò á¿ðòãýëèéí îí, ñàð, ºäºð, öàã, ìèíóò, á¿ðòãýëèéí äóãààðûã òýìäýãëýæ, ýíý òóõàé òîäîðõîéëîëòûã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä ºãºõ; 19.1.2.òóõàéí ºäºð õàìãèéí ºðãºäºëä òóñãàé òýìäýãëýãýý õèéõ; 13

ò¿ð¿¿íä

áîëîí

ñ¿¿ëä

á¿ðòãýãäñýí


19.1.3.á¿ðòãýñýí äàðóéä íü ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 17.1, 17.2, 18.2-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéãàà ýñýõýä àíõàí øàòíû ø¿¿ëò õèéõ; 19.1.4.ýíý õóóëèéí 19.1.3-ò çààñàí àíõàí øàòíû ø¿¿ëò õèéñíèé äàðàà õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõûã õÿçãààðëàñàí áóþó õîðèãëîñîí, òóñãàé õýðýãöýý, íººöºä àâñàí, ò¿¿í÷ëýí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººð뺺ð íýãýíò îëãîãäñîí áóþó ò¿ð¿¿ëæ èð¿¿ëñýí ºðãºäºëä äóðäñàí òàëáàéòàé äàâõöàæ áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîõ. 19.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé ¿íäñýí äýýð ºðãºäëèéã á¿ðòãýñíýýñ õîéø àæëûí 20 ºäºðò áàãòààí äàðààõü øèéäâýðèéí àëü íýãèéã ãàðãàíà: 19.2.1.ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 17.1, 17.2, 18.2-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãààã¿é áîë õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàæ øàëòãààí, ¿íäýñëýëèéã íü äóðäñàí õàðèóã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò ýíý òóõàé òýìäýãëýõ; 19.2.2.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü ýíý õóóëèéí 19.1.4-ò çààñàí òàëáàéòàé äàâõöààã¿é áîë õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ áîëîìæòîéã ìýäýãäýõ; 19.2.3.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõûã õÿçãààðëàñàí áóþó õîðèãëîñîí, òóñãàé õýðýãöýý, íººöºä àâñàí, ò¿¿í÷ëýí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººð뺺ð íýãýíò îëãîãäñîí òàëáàéòàé á¿õýëäýý áóþó õýñýã÷ëýí äàâõàöñàí áîë õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ áîëîìæã¿éã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò ýíý òóõàé òýìäýãëýõ; 19.2.4.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü ò¿ð¿¿ëæ èð¿¿ëñýí ºðãºäºëä äóðäñàí òàëáàéòàé á¿õýëäýý äàâõàöñàí áîë òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ áîëîìæã¿éã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò ýíý òóõàé òýìäýãëýõ; 19.2.5.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü ò¿ð¿¿ëæ èð¿¿ëñýí ºðãºäºëä òóñãàãäñàí òàëáàéòàé õýñýã÷ëýí äàâõàöñàí áîë äàâõöààã¿é õýñýãò íü õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ áîëîìæòîéã ìýäýãäýõ áºãººä ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýä óã òàëáàéä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë àâàõ õ¿ñýëòòýé áàéãàà áîë ýíý òóõàé äàõèí ºðãºäºë ãàðãàõ. 19.3.Ýíý õóóëèéí 19.2.2, 19.2.5-ä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ áîëîìæòîé ãýæ ¿çñýí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü ýíý òàëààð òóõàéí àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãàä áè÷ãýýð ìýäýãäýõ áºãººä ò¿¿íä ýíý õóóëèéí 17.1-ä çààñíû äàãóó õèéãäñýí òàëáàéí çóðãèéã õàâñàðãàíà. 19.4.Àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãà ýíý õóóëèéí 19.3-ò çààñàí ìýäýãäëèéã õ¿ëýýí àâìàãö òóõàéí òàëáàé áàéðøèõ ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí áîëîí àéìàã, íèéñëýëèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷äèéí ñàíàëûã àâ÷ 30 õîíîãèéí äîòîð òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õàðèó ºãºõ áºãººä ýíý õóãàöààíä õàðèó ºãººã¿é áîë òóõàéí ñàíàëûã çºâøººðñºí ãýæ ¿çíý. 14


19.5.Àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãà çºâõºí õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýëýýð õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõîîñ òàòãàëçñàí õàðèó ºã÷ áîëíî. 19.6.Àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãà ýíý õóóëèéí 19.2.2, 19.2.5-ä çààñàí ñàíàëûã äýìæñýí õàðèó ºãñºí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóõàéí òàëáàéä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ øèéäâýð ãàðãàæ, òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ìºí õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òºëºõ òóõàé ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä ìýäýãäýíý. 19.7.Ýíý õóóëèéí 19.6-ä çààñàí øèéäâýð ãàðãàñíààñ õîéø ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýä 1 ñàðûí äîòîð òóñãàé çºâøººðëèéã àâààã¿é, ýñõ¿ë ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òºëººã¿é áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ºðãºäëèéã á¿ðòãýëýýñ õàñ÷ ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä ýíý òóõàé áè÷ãýýð ìýäýãäýæ ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò òýìäýãëýíý. 19.8.ªðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýä ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òºëñºí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà àæëûí 3 ºäºðò áàãòààí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéã 3 æèëèéí õóãàöààãààð îëãîæ, õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë áîëîí îëãîãäñîí òàëáàéã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä á¿ðòãýíý. 19.9.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºëä ò¿¿íèéã îëãîñîí îí, ñàð, ºäºð, ýçýìøèã÷èéí íýð, îëãîãäñîí òàëáàéí áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóäûã òýìäýãëýõ áºãººä óã òóñãàé çºâøººðºëòýé õîëáîîòîé ººð÷ëºëòèéã òóñãàõ çîðèóëàëò á¿õèé õàâñðàëòòàé áàéíà. 19.10.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîñîí äàðóéä ýíý òóõàé áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, òóõàéí òàëáàé áàéðøèõ àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà, ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 19.11.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 19.2.1, 19.2.3, 19.2.4, 19.7-ä çààñàí øèéäâýð ãàðãàñàí áîë ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áóöààæ ºãíº. 19.12.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð ã¿éöýòãýñýí ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû àæëûí ÿâöàä òîãòîîãäñîí ýðäñèéí õóðèìòëàë á¿õèé òàëáàéä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéã ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí æóðìààð îëãîíî. 20 äóãààð ç¿éë. ׺뺺ëºãäñºí òàëáàéä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë øèíýýð îëãîõ 20.1.Ýíý õóóëèéí 53-56 äóãààð ç¿éëä çààñàí ¿íäýñëýëýýð òóñãàé çºâøººðºë íü äóóñãàâàð áîëñîí, öóöëàãäñàí, òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã õ¿ëýýëãýí ºãñºí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà äîð äóðäñàí æóðìûí äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ÿâóóëæ òóñãàé çºâøººðëèéã øèíýýð îëãîíî: /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 01 ä¿ãýýð ñàðûí 08-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

20.1.1.ýíý õóóëèéí 20.1-ä çààñàí òàëáàéã ÿëãàí áàãöàëæ, ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ÿâóóëàõààñ 30-ààñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº ºðãºäºë õ¿ëýýí àâàõ õóãàöààã ºäºð òóòìûí ñîíèíîîð íèéòýä çàðëàõ; 15


20.1.2.ÿëàã÷èéã òîäðóóëàõäàà ºðãºäºë ºãñºí ýòãýýäèéí ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷íèé ÷àäâàðûã õàðãàëçàí ýíý õóóëèéí 10.1.2-ò çààñàí æóðàìä çààñíû äàãóó ¿íýëãýý ºã÷, õàìãèéí ºíäºð ¿íýëãýý àâñàí îðîëöîã÷èä òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ; 20.1.3.õýðýâ 2 áà ò¿¿íýýñ äýýø îðîëöîã÷ àäèë ¿íýëãýý àâñàí áîë ýíý õóóëèéí 19.1.2-ò çààñíààð õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ºðãºäºë ºãñºíä òîîöîãäîõ îðîëöîã÷èä òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ. 20.2.ªðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 18.2-ò çààñàí øààðäëàãà õàíãààã¿é áîë õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýæ àâàõààñ òàòãàëçàæ øàëòãààí, ¿íäýñëýëèéã äóðäñàí õàðèóã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ ýíý òóõàé ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò òýìäýãëýí ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéã áóöààæ ºãíº. 20.3.Ýíý õóóëèéí 20.1-ä çààñíû äàãóó ñîíãîí øàëãàðóóëàëò çàðëàñàí áîëîâ÷ ñàíàë èðýýã¿é áîë òóõàéí òàëáàéä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 18, 19 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí åðäèéí æóðìààð øèéäâýðëýíý. 21 ä¿ãýýð ç¿éë. Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ýðõ 21.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ äàðààõü ýðõ ýäýëíý: 21.1.1.õàéãóóëûí òàëáàéí õèëèéí äîòîð ýíý õóóëèéí äàãóó öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

21.1.2.õàéãóóëûí òàëáàéí õèëèéí äîòîð öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëûã öºìèéí ýíåðãèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ îëãîñîí òóñãàé çºâøººðëèéí ¿íäñýí äýýð ýðýõ, õàéõ; /Ýíý çààëòûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/

21.1.3.ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàñíû ¿íäñýí äýýð õàéãóóëûí òàëáàéí àëü ÷ õýñýãò öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã îíöãîé ýðõèéíõýý äàãóó àâàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

21.1.4.ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, æóðìûã õàíãàñíû ¿íäñýí äýýð öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõ, òàëáàéã ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãûí çºâøººðºë, õÿíàëòûí äîð á¿õýëä íü, ýñõ¿ë õýñýã÷ëýí áóöààí ºãºõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

21.1.5.ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàñàí òîõèîëäîëä öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã 3 æèëèéí õóãàöààãààð 2 óäàà ñóíãóóëàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

16


21.1.6.õàéãóóëûí àæèë ÿâóóëàõ çîðèëãîîð õàéãóóëûí òàëáàéä íýâòðýí îðîõ, øààðäëàãàòàé ò¿ð áàðèëãà áàéãóóëàìæ áàðèõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

21.1.7.õàéãóóëûí òàëáàéä íýâòðýí îðîõûí òóëä õàéãóóëûí òàëáàéí ãàäíàõ ãàçàð íóòãààð äàìæèí ºíãºðºõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

21.1.8.ýíý õóóëüä çààñàí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð áóñäûí ºì÷ëºë, ýçýìøèëä áàéãàà ãàçàðò ò¿¿íèé ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷èéí çºâøººðñíèé äàãóó íýâòðýõ, äàéðàí ºíãºðºõ. /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

22 äóãààð ç¿éë. Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãàõ 22.1.Õàéãóóëûí ò��ñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóñàõààñ 1 ñàðûí ºìíº ò¿¿íèéã ýçýìøèã÷ íü õóãàöààã ñóíãóóëàõ òóõàé ºðãºäëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ, ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 22.1.1.õàéãóóëûí

òóñãàé

çºâøººðëèéí

íîòàðèàòààð

ãýð÷ë¿¿ëñýí

õóóëáàð; 22.1.2.¿éë÷èëãýýíèé õºëñ, òóñãàé çºâøººðëèéí æèë á¿ðèéí òºëáºð òºëñºí, ò¿¿í÷ëýí õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí äîîä õýìæýýíýýñ áàãàã¿é õýìæýýíèé àæèë ã¿éöýòãýñýí òóõàé áàðèìò; 22.1.3.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººã ýíý õóóëèéí 40 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó øèíý÷ëýí áàòëóóëñàí áàðèìò; 22.1.4.õàéãóóëûí òóõàéí ¿å øàòíû àæëûã ã¿éöýòãýñýí òóõàé òàéëàí, ò¿¿íèéã õ¿ëýýëãýí ºãñºí áàðèìò. 22.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 22.1-ä çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø àæëûí 10 ºäºðò áàãòààæ òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ìºí õóóëèéí 7.2, 31 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàñàí ýñýõèéã õÿíàæ, çºð÷èëã¿é áîë òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ýíý õóóëèéí 21.1.5-ä çààñàí õóãàöààãààð ñóíãàæ ýíý òóõàé òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëä òýìäýãëýíý. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

22.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãàìàãö ýíý òóõàé ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 22.4.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 7.2, 31 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãààã¿é áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õóãàöàà ñóíãàõààñ òàòãàëçàæ ýíý òóõàé ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëä òýìäýãëýíý. 17


23 äóãààð ç¿éë. Àøèãëàëòûí ºìíºõ ¿éë àæèëëàãàà 23.1.Õàéãóóëûí àæëûí ÿâöàä àøèãò ìàëòìàëûí îðä òîãòîîãäîæ ò¿¿íèé íººöèéã íü óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýñíýýñ õîéø îðäûã àøèãëàõ çóðàã òºñºë, òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýë áîëîâñðóóëàõ, óóðõàé áàðüæ áàéãóóëàõ, á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàõ õ¿ðòýëõ ¿åèéã óóðõàéí àøèãëàëòûí ºìíºõ ¿éë àæèëëàãààíû ¿å ãýæ ¿çíý. 23.2.Àøèãò ìàëòìàëûí îðäûã àøèãëàæ ýõëýõ áóþó óóðõàé áàéãóóëæ ýõëýõ õóãàöàà íü õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóññàíààñ õîéø 3 æèëýýñ èë¿¿ã¿é áàéíà. 23.3.Àøèãëàëòûí ºìíºõ ¿éë àæèëëàãààã õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áîëîí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí õîîðîíä áàéãóóëñàí àøèãëàëòûí ºìíºõ ãýðýýãýýð çîõèöóóëíà. 23.4.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 23.2-ò çààñàí õóãàöààíä ìºí õóóëèéí 32.2-ò çààñàí õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí 7-9 äýõ æèëèéí òºëáºð òºëíº. ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõ 24 ä¿ãýýð ç¿éë. Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë àâàõàä òàâèãäàõ øààðäëàãà 24.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºëòýé òàëáàéä çºâõºí óã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ñ÷ ºðãºäºë ãàðãàõ ýðõòýé. 24.2.Ýíý õóóëèéí 53.1.1-ä çààñíû äàãóó õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóññàí áºãººä óã òóñãàé çºâøººðëèéã ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òàëáàéä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäºë ãàðãààã¿é áîë óã òàëáàéä ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí æóðìààð àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîíî. 24.3.Ýíý õóóëèéí 24.1, 24.2-ò çààñàí ºðãºäºëä óóðõàéí òàëáàéí áóëàíãèéí öýãèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí íýã çàãâàðûí ãàçðûí çóðàã äýýð òýìäýãëýæ, ñîëáèöëóóäûã ãðàäóñ, ìèíóò, ñåêóíäýýð òîäîðõîéëæ õàâñàðãàíà. 24.4.Óóðõàéí òàëáàé íü äàðààõü øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà: 24.4.1.òàë á¿ð òèéø 500 ìåòðýýñ áàãàã¿é óðòòàé, óðòðàã, ºðãºðãèéí äàãóóõ ÷èãëýëòýé äàâõàöñàí øóëóóí øóãàìààð õ¿ðýýëýãäñýí òýãø îëîí ºíöºãò õýëáýðòýé; 24.4.2.òóñãàé õýðýãöýý, íººöºä àâñàí, àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õîðèãëîñîí, ò¿¿í÷ëýí õ¿÷èí òºãºëäºð òóñãàé çºâøººð뺺ð íýãýíò îëãîãäñîí òàëáàéòàé äàâõöààã¿é; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

24.4.3.äàâñ áîëîí ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí òóõàéä òàëáàéí õýìæýý íü òàë á¿ð òèéø 100 ìåòðýýñ áàãàã¿é óðòòàé. /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

18


24.5.Ýíý õóóëèéí 24.4.2-ò çààñàí äàâõöàë ãàðãàõã¿éí òóëä óóðõàéí òàëáàéí äàðààõü ãàçàð íóòàã, òàëáàéòàé õèëëýæ áàéãàà õýñýã íü øóëóóí øóãàì áèø áàéæ áîëíî: 24.5.1.óëñûí õèë; 24.5.2.íººöºä àâñàí òàëáàé; 24.5.3.òóñãàé õýðýãöýýíèé ãàçàð, àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õîðèãëîñîí ãàçàð; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

24.5.4.ýíý õóóëèéã äàãàæ ìºðäºõººñ ºìíº îëãîãäñîí, ìºí õóóëüä çààñíààñ ººð õýëáýð, áàéðøèë á¿õèé òàëáàé; 24.5.5.óóðõàéí òàëáàéä õàìðóóëàõ áîëîìæã¿é ãýæ ¿çñýí íóóð, öººðºì çýðýã áàéãàëèéí òîãòîö. 25 äóãààð ç¿éë. Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäºë ãàðãàõ æóðàì 25.1.Ýíý õóóëèéí 24.1, 24.2-ò çààñàí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ññýí ºðãºäëèéã áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ãàðãàõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 25.1.1.õóóëèéí ýòãýýäèéí íýð, øóóäàíãèéí õàÿã, óòàñ, ôàêñíû äóãààð, øèéäâýð ãàðãàõ ýðõ á¿õèé àëáàí òóøààëòíû íýðèéã òóñãàñàí òîäîðõîéëîëò; 25.1.2.òóõàéí ýòãýýä ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéãààã íîòëîõ áàðèìò; 25.1.3.ýíý õóóëèéí 24.3-ò çààñíû äàãóó õèéãäñýí òàëáàéí çóðàã áà òóõàéí çóðàã äýýð òýìäýãëýñýí óã òàëáàé áàéðøèõ àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí íýð; 25.1.4.ýíý õóóëèéí 10.1.4-ò çààñàí ¿éë÷èëãýýíèé õºëñ òºëñºí áàðèìò; 25.1.5.õàéãóóëûí àæëûí ¿ð ä¿íãèéí òàéëàíã õýëýëöýí õ¿ëýýæ àâñàí Ýðäýñ áàÿëãèéí çºâëºëèéí òýìäýãëýë, òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí øèéäâýð; 25.1.6.õàéãóóëûí àæëûí ÿâöàä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé äàãóó õ¿ëýýñýí ¿¿ðãèéã á¿ðýí áèåë¿¿ëæ àæèëëàñàí òóõàé áàðèìò; 25.1.7.áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý; 25.1.8.óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóë õèéãäñýí òàëáàéä ýíý õóóëèéí 24.2-ò çààñàí ñîíãîí øàëãàðóóëàëò ÿâóóëñàí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíû øèéäâýð. 26 äóãààð ç¿éë. ªðãºäëèéã á¿ðòãýõ, õÿíàí øèéäâýðëýõ àæèëëàãàà 26.1.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 25.1-ä çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâìàãö äîð äóðäñàí àæèëëàãàà ÿâóóëíà: 26.1.1.ºðãºäëèéã ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò á¿ðòãýæ ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéí õóóäàñ òóñ á¿ðò á¿ðòãýëèéí îí, ñàð, ºäºð, öàã, ìèíóò, 19


á¿ðòãýëèéí äóãààðûã òýìäýãëýæ, ýíý òóõàé òîäîðõîéëîëòûã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä ºãºõ; 26.1.2.á¿ðòãýñýí äàðóéä ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 24.3, 24.4, 25.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéãàà ýñýõýä àíõàí øàòíû ø¿¿ëò õèéõ. 26.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 26.1.2-ò çààñàí àíõàí øàòíû ø¿¿ëò õèéñíèé äàðàà äàðààõü ç¿éëèéã òîäðóóëíà: 26.2.1.õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ óã çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ñ÷ ºðãºäºë ãàðãàñàí áîë õ¿ñýëò ãàðãàñàí òàëáàé íü õàéãóóëûí òàëáàéí õèëèéí äîòîð á¿ðýí áàãòàæ áàéãàà ýñýõ; 26.2.2.õ¿ñýëò ãàðãàñàí òàëáàé íü òóñãàé õýðýãöýý áîëîí íººöºä àâñàí, àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õîðèãëîñîí, ò¿¿í÷ëýí õ¿÷èí òºãºëäºð òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéòàé ÿìàð íýãýí áàéäëààð äàâõöàæ áàéãàà ýñýõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

26.2.3.õàéãóóëààð òîãòîîãäñîí àøèãò ìàëòìàëûí íººöèéí õýìæýý, ¿íýëãýý íü îëáîðëîëòîîñ ¿¿ñ÷ áîëîõ ýêîëîãèéí õîõèðëûã íºõºí ñýðãýýõýä õ¿ðýëöýõ ýñýõ. 26.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 26.1, 26.2-ò çààñàí àæèëëàãààã ã¿éöýòãýñíèé ¿íäñýí äýýð ºðãºäëèéã á¿ðòãýñíýýñ õîéø àæëûí 20 ºäºðò áàãòààí äàðààõü øèéäâýðèéí àëü íýãèéã ãàðãàæ, ºðãºäºë ãàðãàã÷èä ìýäýãäýíý: 26.3.1.ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 24.3, 24.4, 25.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãààã¿é áîë õ¿ñýëòèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàæ øàëòãààí, ¿íäýñëýëèéã íü äóðäñàí õàðèóã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò ýíý òóõàé òýìäýãëýõ; 26.3.2.õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òàëáàéä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë õ¿ñ÷ ºðãºäºë ãàðãàñàí áîë îíöãîé ýðõèéíõ íü äàãóó óóðõàéí òàëáàé îëãîæ, àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òºë¿¿ëýõ; 26.3.3.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõûã õÿçãààðëàñàí áóþó õîðèãëîñîí, ýñõ¿ë òóñãàé õýðýãöýý, íººöºä àâñàí, ò¿¿í÷ëýí õ¿÷èí òºãºëäºð òóñãàé çºâøººð뺺ð íýãýíò îëãîãäñîí òàëáàéòàé ÿìàð íýã áàéäëààð äàâõöààã¿é áîë óóðõàéí òàëáàé îëãîæ, òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òºë¿¿ëýõ; 26.3.4.õ¿ñýëòýä äóðäñàí òàëáàé íü ýíý õóóëèéí 26.3.3-ò çààñàí òàëáàéí àëü íýã õýñýãòýé äàâõàöñàí áîë àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõîîñ òàòãàëçàæ, øàëòãààí ¿íäýñëýëèéã íü äóðäñàí õàðèóã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ, ýíý òóõàé ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò òýìäýãëýõ. 26.4.Ýíý õóóëèéí 26.3.2, 26.3.3-ò çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ òóõàé øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâñàí ýòãýýä ìºí õóóëèéí 34.1-ä çààñàí õóãàöààíä òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã òºëººã¿é áîë òºðèéí çàõèðãààíû 20


áàéãóóëëàãà ºðãºäëèéã á¿ðòãýëýýñ õàñ÷ ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áè÷ãýýð ìýäýãäýæ ýíý òóõàé ºðãºäºë á¿ðòãýõ äýâòýðò òýìäýãëýíý. 26.5.ªðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýä òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 26.3.2, 26.3.3-ò çààñíû äàãóó õèéñíýýñ õîéø àæëûí 3 ºäºðò áàãòààí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã 30 æèëèéí õóãàöààãààð îëãîæ, òóñãàé çºâøººðºë áîëîí óóðõàéí òàëáàéã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä á¿ðòãýíý. 26.6.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëä ò¿¿íèéã îëãîñîí îí, ñàð, ºäºð, ýçýìøèã÷ ýòãýýäèéí íýð, õàÿã áîëîí óóðõàéí òàëáàéí áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóäûã òýìäýãëýõ áºãººä óã òóñãàé çºâøººðºëòýé õîëáîîòîé ººð÷ëºëòèéã òýìäýãëýõ çîðèóëàëò á¿õèé õàâñðàëòòàé áàéíà. 26.7.Òºðèéí çà��èðãààíû áàéãóóëëàãà àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîñíîîñ õîéø àæëûí 7 ºäºðò áàãòààí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, òàòâàðûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàé áàéðøèõ àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà, ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä ýíý òóõàé òóñ òóñ ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 26.8.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 26.3.1, 26.3.4, 26.4-ò çààñàí øèéäâýð ãàðãàñàí áîë ºðãºäºë, ò¿¿íä õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä áóöààæ ºãíº. 26.9.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóë õèéæ íººöèéã íü òîãòîîñîí òàëáàéä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí æóðìààð îëãîíî. 27 äóãààð ç¿éë. Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ýðõ, ¿¿ðýã 27.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ äàðààõü ýðõ ýäýëæ, ¿¿ðýã õ¿ëýýíý: 27.1.1.òóõàéí óóðõàéí ýäýëáýðò îðøèæ áàéãàà öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûã ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, æóðìûí äàãóó àøèãëàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

27.1.2.òóõàéí óóðõàéí ýäýëáýðò îðøèæ áàéãàà öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëûã öºìèéí ýíåðãèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ îëãîñîí òóñãàé çºâøººðëèéí ¿íäñýí äýýð àøèãëàõ; /Ýíý çààëòûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/

27.1.3.ýíý õóóëèéí çóðãàäóãààð á¿ëýãò çààñàí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

27.1.4.óóðõàéí ýäýëáýðýýñ îëáîðëîñîí öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàë, ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îëîí óëñûí çàõ çýýëèéí ¿íýýð áîðëóóëàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

21


27.1.5.óóðõàéí òàëáàéä öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóë ÿâóóëàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

27.1.6.ýíý õóóëüä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàñíû ¿íäñýí äýýð öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõ, óóðõàéí òàëáàéã á¿õýëä íü, ýñõ¿ë õýñýã÷ëýí áóöààí ºãºõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

27.1.7.öàöðàã èäýâõò àøèãò ìàëòìàëààñ áóñàä òºðëèéí àøèãò ìàëòìàëûí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã àøèãò ìàëòìàëûí íººöèéí õýìæýýíýýñ õàìààðàí 20, 20 æèëýýð ñóíãóóëàõ; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí áà ìºí äóãààðûã ººð÷èëñºí/

27.1.8.àøèãëàëòûí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ çîðèëãîîð óóðõàéí òàëáàéä íýâòðýí îðîõ, äàìæèí ºíãºðºõ, øààðäëàãàòàé áàðèëãà áàéãóóëàìæ áàðèõ, ò¿¿íèéã àøèãëàõ; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

27.1.9.óóðõàéí òàëáàéí ãàäíà îðøèõ ãàçàð íóòãààð äàìæèí ºíãºðºõ; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

27.1.10.ýíý õóóëüä çààñàí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð áóñäûí ºì÷ëºë, ýçýìøèëä áàéãàà ãàçàðò ò¿¿íèé ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷èéí çºâøººðñíèé äàãóó íýâòðýõ, äàéðàí ºíãºðºõ; /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

27.1.11.õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ãàçàð, óñ àøèãëàõ. /Ýíý çààëòûí äóãààðûã 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷èëñºí/

28 äóãààð ç¿éë. Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãàõ 28.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóñàõààñ 2-îîñ äîîøã¿é æèëèéí ºìíº ò¿¿íèéã ýçýìøèã÷ íü òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó õóãàöàà ñóíãóóëàõ òóõàé ºðãºäºë ãàðãàæ, ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 28.1.1.àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 28.1.2.¿éë÷èëãýýíèé õºëñ áîëîí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð òºëñºí áàðèìò; 28.1.3.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé áèåëýëòèéã ýíý õóóëèéí 39 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó õÿíàñàí òóõàé áàðèìò.

22


28.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü ýíý õóóëèéí 28.1-ä çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø àæëûí 15 ºäºðò áàãòààí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ óã çºâøººðºë ýçýìøèõ ýðõèéã õàäãàëàõ íºõöºëèéã õàíãàñàí ýñýõèéã õÿíàæ çºð÷èëã¿é áîë òóñãàé çºâøººðëèéã ýíý õóóëèéí 27.1.7-ä çààñàí õóãàöààãààð ñóíãàæ ýíý òóõàé òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëä òýìäýãëýæ ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýä ìýäýãäýíý. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

28.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãàñàí òóõàé øèéäâýðèéã ò¿¿íèéã ãàðñíààñ õîéø àæëûí 7 ºäºðò áàãòààí ýíý õóóëèéí 26.7-ä çààñàí áàéãóóëëàãóóäàä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 29 ä¿ãýýð ç¿éë. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýý 29.1.¯éë àæèëëàãààíûõàà ýõíèé 5 æèëä Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðò 50 ñàÿàñ äýýø àìåðèê äîëëàðòîé òýíöýõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ººðºº õ¿ñýëò ãàðãàâàë ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ íºõöºëèéã íü òîäîðõîé õóãàöààíä òîãòâîðòîé áàéëãàõ çîðèëãîîð ò¿¿íòýé õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýý áàéãóóëæ áîëîõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàíà: 29.1.1.òàòâàðûí îð÷èíã òîãòâîðòîé áàéëãàõ; 29.1.2.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íýý îëîí óëñûí çàõ çýýëèéí ¿íýýð áîðëóóëàõ; 29.1.3.îëñîí îðëîãîî çàõèðàí çàðöóóëàõ ýðõèéã íü áàòàëãààæóóëàõ; 29.1.4.õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý, õóãàöàà; 29.1.5.àøèãò ìàëòìàëûã õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èíä õîõèðîë áàãàòàé îëáîðëîõ; 29.1.6.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ, íºõºí ñýðãýýõ; 29.1.7.áóñàä òºðëèéí ¿éëäâýðëýë, ¿éë àæèëëàãààíä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é áàéõ; 29.1.8.á¿ñ íóòãèéã õºãæ¿¿ëýõ, àæëûí áàéð øèíýýð áèé áîëãîõ; 29.1.9. ó÷èðñàí õîõèðëûã íºõºí òºëºõ. 29.2. Ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí ýðõ îëãîñíîîð ñàíõ¿¿, ãåîëîãè, óóë óóðõàéí áîëîí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿ä õàìòðàí õºðºí㺠îðóóëàã÷òàé áàéãóóëíà. 29.3.Ýõíèé 5 æèëèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý 50 ñàÿàñ äýýø àìåðèê äîëëàðòîé òýíöýõ áîë 10, 100 ñàÿàñ äýýø àìåðèê äîëëàðòîé òýíöýõ áîë 15, 300 ñàÿàñ äýýø àìåðèê äîëëàðòîé òýíöýõ áîë 30 æèëèéí õóãàöààãààð ýíý õóóëèéí 29.1ä çààñàí ãýðýý áàéãóóëíà. 29.4.Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý 50.0 ñàÿ àìåðèê äîëëàðîîñ 100.0 ñàÿ àìåðèê äîëëàð áîë Çàñãèéí ãàçàð, 100.0 ñàÿ àìåðèê äîëëàðîîñ äýýø áîë Óëñûí Èõ Õóðàë òóñ òóñ õýëýëöýíý. 30 äóãààð ç¿éë. Õºðºí㺠îðóóëàã÷òàé ãýðýý áàéãóóëàõ 23


30.1.Õºðºí㺠îðóóëàã÷ íü ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñàí ãýðýý áàéãóóëàõ òóõàé õ¿ñýëò, ãýðýýíèé òºñëèéã ýíý õóóëèéí 29.2-ò äóðäñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãóóäàä èð¿¿ëýõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 30.1.1.ýõíèé 5 æèëä îðóóëàõ õºðºíãèéí õýìæýý, õóãàöàà, ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë, á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë, îðä àøèãëàõ àðãà, òåõíîëîãèéí òàëààðõè ìýäýýëýë, òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýë; 30.1.2.òóõàéí îðäûí íººöèéã óëñûí íººöèéí íýãäñýí á¿ðòãýëä á¿ðòãýñýí òóõàé Ýðäýñ áàÿëãèéí ìýðãýæëèéí çºâëºëèéí òýìäýãëýë. 30.2.Ýíý õóóëèéí 30.1-ä çààñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãóóä íü õºðºí㺠îðóóëàã÷èéí õ¿ñýëò, ãýðýýíèé òºñºë, õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷èã íü ýíý õóóëèéí 29.3, 30.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí ýñýõèéã õÿíàæ àæëûí 10 ºäºðò áàãòààí õ¿ñýëò ãàðãàñàí ýòãýýäýä ìýäýãäýíý. 30.3.Ýíý õóóëèéí 30.1-ä çààñàí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãóóä õºðºí㺠îðóóëàã÷èéí õ¿ñýëò, ãýðýýíèé òºñºë, õàâñàðãàñàí áàðèìò áè÷ãèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø 3 ñàðûí äîòîð õÿíàõ áºãººä øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä çîõèõ áàéãóóëëàãà, ìýðãýæèëòíèé ñàíàë, ä¿ãíýëòèéã ¿íäýñëýí äàõèí 3 ñàð õ¿ðòýëõ õóãàöààãààð íýìýëò òîäðóóëãà õèéñíèé ¿íäñýí äýýð ýíý õóóëèéí 29.1-ä çààñíû äàãóó õºðºí㺠îðóóëàã÷òàé ãýðýý áàéãóóëíà. 30.4.Ýíý õóóëèéí 30.3-ò çààñíû äàãóó õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðñíû äàðàà óã ãýðýýíèé íºõöºëèéí òóõàé ìýäýãäëèéã Ìîíãîëáàíê áîëîí õîëáîãäîõ áóñàä áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý. ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèõ ýðõèéã õàäãàëàõ íºõöºë 31 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèõ ýðõèéã õàäãàëàõ 31.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 32, 33 äóãààð ç¿éëä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàæ àæèëëàõ ¿¿ðýãòýé áºãººä çºð÷âºë ìºí õóóëèéí 56 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëíà. 32 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð 32.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí äàãóó æèë á¿ð òºëíº. 32.2.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð õàéãóóëûí òàëáàéí ãåêòàð òóòàìä ýõíèé æèëä 0,1 àìåðèê äîëëàð, 2 äàõü æèëä 0,2 àìåðèê äîëëàð, 3 äàõü æèëä 0,3 àìåðèê äîëëàð, 4-6 äàõü æèëä òóñ á¿ð 1,0 àìåðèê äîëëàð, 7-9 äýõ æèëä òóñ á¿ð 1,5 àìåðèê äîëëàð áàéíà. 32.3.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð íü òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí óóðõàéí òàëáàéí ãåêòàð òóòàìä 15 àìåðèê äîëëàð áàéõ áºãººä õàðèí 24


í¿¿ðñ áîëîí ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûí õóâüä ãåêòàð òóòàìä 5 àìåðèê äîëëàð áàéíà. 33 äóãààð ç¿éë. Õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí äîîä õýìæýý, ò¿¿íèéã áàòàëãààæóóëàõ 33.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òóõàéí òàëáàéí ãåêòàð òóòàìä äàðààõü õýìæýýíýýñ áàãàã¿é çàðäàë á¿õèé õàéãóóëûí àæëûã æèë á¿ð õèéæ ã¿éöýòãýíý: 33.1.1.òóñãàé çºâøººðëèéí 2 - 3 äàõü æèëä 0,5 àìåðèê äîëëàð; 33.1.2. òóñãàé çºâøººðëèéí 4 - 6 äàõü æèëä 1,0 àìåðèê äîëëàð; 33.1.3. òóñãàé çºâøººðëèéí 7 - 9 äýõ æèëä 1,5 àìåðèê äîëëàð. 33.2.Õàéãóóëûí àæèëä çàðöóóëñàí çàðäëûí õýìæýýã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ãåîëîãè õàéãóóëûí àæëûí æèëèéí òàéëàí áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí òýíöýëä òóëãóóðëàí òºðèéí ��àõèðãààíû áàéãóóëëàãà áàòàëãààæóóëíà. 33.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä õàéãóóëûí àæèëä çàðöóóëñàí çàðäëûí õýìæýýã ãàçàð äýýð íü øàëãàíà. 34 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð òºëºõ 34.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóñãàé çºâøººðëèéí ýõíèé æèëèéí òºëáºðèéã ýíý õóóëèéí 19.6, 26.3.2, 26.3.3-ò çààñàí ìýäýãäëèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø àæëûí 10 ºäºðò áàãòààí òºëíº. 34.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü äàðàà æèëèéí òºëáºðèéã òóõàéí òóñãàé çºâøººðëèéã îëãîñîí ºäðººñ ýõëýí òîîöîæ æèë á¿ð óðüä÷èëàí òºëíº. 34.3.Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéí õýìæýýã òîãòîîõäîî óã òºëáºðèéã õèéõ ¿åä òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí òàëáàéí õýìæýýã ¿íäýñëýõ áºãººä òóõàéí æèëä òºëáºðèéí õýìæýýã ººð÷ëºõã¿é. 34.4.Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºð òºëñºí ºäðèéã áàíêíû ã¿éëãýý õèéñýí ºäðººð òîîöîõ áºãººä õîëáîãäîõ áàðèìòûã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëñíýýð òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã òºëñºíä òîîöíî. 34.5.Ýíý õóóëüä àìåðèê äîëëàðîîð èëýðõèéëñýí òºëáºð, çàðäëûí òîîöîî õèéõäýý òºëáºð õèéõ òóõàéí ºäðèéí Ìîíãîëáàíêíààñ òîãòîîñîí àëáàí ¸ñíû õàíøèéã áàðèìòàëíà. ÇÓÐÃÀÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ¿¿ðýã 35 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí íèéòëýã ¿¿ðýã 35.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõäàà ýíý ç¿éëä çààñàí íèéòëýã ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëæ àæèëëàõ áºãººä çºð÷âºë ýíý õóóëèéí 66.1.4-ò çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýíý.

25


35.2.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàéãóóëûí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà ãàçàð äýýð áàéëãàíà: 35.2.1.õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 35.2.2.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº, òàéëàí; 35.2.3.òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà áîëîí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáààð õÿíóóëñàí õàéãóóëûí àæëûí òºëºâëºãºº. 35.3.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã óóðõàé äýýð áàéëãàíà: 35.3.1.àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð; 35.3.2.àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõ òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýë áîëîí çîõèõ áàéãóóëëàãààð õÿíóóëñàí óóëûí àæëûí òºëºâëºãºº; 35.3.3.áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý; 35.3.4.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº; 35.3.5.õºðºí㺠ò¿ðýýñëýõ áîëîí á¿òýýãäýõ¿¿í áîðëóóëàõ ãýðýý; 35.3.6.óóðõàéí òàëáàéí õèëèéã òîãòîîæ, áàéíãûí øàâ òýìäýã òàâüñàí àêò; 35.3.7.ãàçàð, óñ àøèãëàõ òóõàé ãýðýý. 35.4.Ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ òîìèëîãäñîí êîìèññ óóðõàéã õ¿ëýýí àâñíû äàðàà àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óã óóðõàéã àæèëëóóëæ ýõýëíý. 35.5.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü àøèãò ìàëòìàëûí íººöèéã á¿ðýí àøèãëàõ ¿¿ðýã õ¿ëýýõ áºãººä çºâõºí àøèã îëîõ çîðèëãîîð ò¿¿íèéã ñîð÷ëîí àøèãëàõûã õîðèãëîíî. 36 äóãààð ç¿éë. Óóðõàéí òàëáàéí õèë òîãòîîõ, øàâ òýìäýã òàâèõ 36.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 26.5-ä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðëèéí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñíýýñ õîéø 3 ñàðûí äîòîð ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíû òàâüñàí òåõíèêèéí øààðäëàãûí äàãóó óóðõàéí òàëáàéí õèëèéã òîãòîîëãîæ, áàéíãûí øàâ òýìäýã òàâèõ áºãººä óóðõàéí òàëáàéí õèëèéí õýìæèëòèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâñàí ýòãýýäýýð õèéëãýæ, õèë òîãòîîñîí òóõàé àêòûã òóñ àëáàíä èð¿¿ëíý. 36.2.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óóðõàéí òàëáàéí øàâ òýìäãèéã õàìãààëàõ áºãººä òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí øèéäâýðýýð òàëáàéí õèëèéã ººð÷ëºõ òîõèîëäîëä ò¿¿íèéã øèëæ¿¿ëýí áàéðëóóëàõ àðãà õýìæýý àâíà. 37 äóãààð ç¿éë. Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ 37.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæ áîëîí ýíý õóóëèéí 38, 39 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëíý. 26


37.2.Áàéãàëü îð÷íû àëáàíààñ çºâøººðºë àâàëã¿éãýýð àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, ýíý õóóëèéí 35.4-ò çààñàí êîìèññûí øèéäâýðã¿éãýýð àøèãò ìàëòìàë àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãàà ýõëýõèéã õîðèãëîõ áºãººä òóõàéí àñóóäëààð ìàðãààí ãàðâàë ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãàä ãîìäîë ãàðãàæ áîëíî. 38 äóãààð ç¿éë. Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí õ¿ëýýõ ¿¿ðýã 38.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ¿¿ðýã õ¿ëýýíý: 38.1.1.òóñãàé çºâøººðºë àâñíààñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáà áîëîí õàéãóóëûí òàëáàé áàéðøèõ ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàòàé çºâøèëöºí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëàõ; 38.1.2.ýíý õóóëèéí 38.1.1-ä çààñàí òºëºâëºãººíä õ¿ðýýëýí áàéãàà îð÷íû áîõèðäîëòûã çºâøººðºãäñºí õýìæýýíýýñ õýòð¿¿ëýõã¿é áàéõ, ýâäýãäñýí ãàçðûã áóëàõ, òýãøëýõ, óðãàìàëæóóëàõ çàìààð öààøèä íèéòèéí õýðýãöýýíèé çîðèóëàëòààð àøèãëàæ áîëîõ íºõºí ñýðãýýõ àðãà õýìæýýã òóñãàõ; 38.1.3.ýíý õóóëèéí 38.1.1-ä çààñàí òºëºâëºãººã òóõàéí õàéãóóëûí òàëáàé áàéðøèõ ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàä õ¿ðã¿¿ëæ áàòëóóëàõ; 38.1.4.ýíý õóóëèéí 38.1.3-ò çààñíû äàãóó áàòëàãäñàí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé õóâèéã õàéãóóëûí òàëáàé áàéðøèæ áàéãàà îðîí íóòãèéí áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáàíä õ¿ðã¿¿ëýõ; 38.1.5.õàéãóóëûí àæëûí ÿâöàä ¿¿ññýí áàéãàëü îð÷íû ñºðºã íºëººëëèéã òóõàé á¿ð á¿ðòãýí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé æèëèéí òàéëàíä òóñãàõ áºãººä óã òàéëàíã áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáà áîëîí òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàä õ¿ðã¿¿ëýõ; 38.1.6.ýíý õóóëèéí 38.1.5-ä çààñàí òàéëàíä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð àâ÷ õýðýãæ¿¿ëñýí àðãà õýìæýý, õàéãóóëûí àæèëä àøèãëàñàí øèíý òåõíèê, òåõíîëîãè, áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëæ áîëçîøã¿é ñºðºã íºëººë뺺ñ ñýðãèéëýõ ÷èãëýëýýð òºëºâëºãººíä îðóóëàõ íýìýëò, ººð÷ëºëòèéí òóõàé ñàíàëûã òóñãàæ óã ººð÷ëºëòèéã ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãààð áàòëóóëàõ; 38.1.7.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèõ ýðõ á¿õèé òºðèéí áîëîí íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòàíä õàéãóóëûí òàëáàéä íýâòðýí îðîõ, ãàçàð äýýð íü øàëãàëò õèéõ áîëîëöîî îëãîõ; 38.1.8.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõ áàòàëãàà áîëãîí õîëáîãäîõ ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãûí íýýñýí òóñãàé äàíñàíä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ àðãà õýìæýýíä øààðäàãäàõ òóõàéí æèëèéí çàðäëûí 50 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé ìºíãºí õºðºíãèéã øèëæ¿¿ëýõ.

27


38.2.Ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà ýíý õóóëèéí 38.1.3, 38.1.6-ä çààñàí òºëºâëºãºº, ò¿¿íèé ººð÷ëºëòèéã õ¿ëýýí àâñíààñàà õîéø 10 õîíîãèéí äîòîð õÿíàí áàòàëæ òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä õ¿ðã¿¿ëíý. 38.3.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä òóñãàãäñàí àðãà õýìæýýã á¿ðýí áèåë¿¿ëýýã¿é áîë ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà ýíý õóóëèéí 38.1.8-ä çààñàí õºðºí㺺ð áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ àæëûã ã¿éöýòã¿¿ëýõ áºãººä íýìæ øààðäàãäàõ õºðºíãèéã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ýýñ ¿ë ìàðãàõ æóðìààð ãàðãóóëíà. 38.4.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä òóñãàãäñàí ¿¿ðãýý á¿ðýí áèåë¿¿ëñýí áîë ýíý õóóëèéí 38.1.8-ä çààñàí õºðºíãèéã ò¿¿íä áóöààæ ºãíº. 39 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí õ¿ëýýõ ¿¿ðýã 39.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð äàðààõü ¿¿ðýã õ¿ëýýíý: 39.1.1.ýíý õóóëèéí 24.1-ä çààñàí ýòãýýä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë àâàõûí ºìíº, ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûí æóðìààð àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë àâñàí ýòãýýä óã çºâøººðºë àâñíû äàðàà áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý õèéëãýæ, áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº áîëîâñðóóëàõ; 39.1.2.áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýýãýýð òóõàéí óóðõàéí àæèëëàãààíû ÿâöàä õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èíä ó÷èð÷ áîëçîøã¿é õîðòîé íºëººëëèéã óðüä÷èëàí òîäîðõîéëæ, ò¿¿íèéã áàãàñãàõ, àðèëãàõ àðãà õýìæýýã òîäîðõîéëîõ; 39.1.3.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä óóðõàéí àæèëëàãààã áàéãàëü îð÷èíä õîõèðîë áàãàòàé ÿâóóëàõ, àãààð ìàíäàë áîëîí óñíû áîõèðäîëò, õ¿í, àìüòàí, óðãàìàëä ¿ç¿¿ëýõ ñºðºã íºëººë뺺ñ ñýðãèéëýõ öîãö àðãà õýìæýýã òóñãàõ; 39.1.4.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä ýíý õóóëèéí 39.1.3-ò çààñíààñ ãàäíà äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàõ: 39.1.4.1.õîðòîé áîëîí õîð õºíººë ó÷ðóóëæ áîëçîøã¿é áîäèñ, ìàòåðèàëûã õàäãàëàõ, õÿíàëò òàâèõ; 39.1.4.2.ãàçðûí ãàäàðãóóãèéí áîëîí ã¿íèé óñûã õàìãààëàõ, àøèãëàõ, õóðèìòëóóëàõ; 39.1.4.3.óóðõàéí õàÿãäëûí äàëàí áàðèõ, óóðõàéí òàëáàéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ; 39.1.4.4.ýíý õóóëèéí 38.1.2-ò çààñàí íºõºí ñýðãýýõ àðãà õýìæýý; 39.1.4.5.òóõàéí óóðõàéí àæèëëàãààíû îíöëîãòîé õîëáîãäñîí áóñàä àðãà õýìæýý.

28


39.1.5.ýíý õóóëèéí 39.1.1-ä çààñíû äàãóó áîëîâñðóóëñàí áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëýõ; 39.1.6.áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº áàòëàãäìàãö òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òýäãýýðèéí õóóëáàðûã òóõàéí àøèãò ìàëòìàëûí îðä áàéðøèæ áàéãàà íóòàã äýâñãýðèéã õàðüÿàëàõ àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà áîëîí áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáàíä õ¿ðã¿¿ëýõ; 39.1.7.óóðõàéí ¿éë àæèëëàãààíààñ áàéãàëü îð÷èíä ó÷èðñàí ñºðºã íºëººëëèéã òóõàé á¿ð á¿ðòãýæ, áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé áèåëýëò áîëîí òàéëàíã æèë á¿ð ãàðãàí áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, òóõàéí àéìàã, ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà, ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä òóñ òóñ õ¿ðã¿¿ëýõ áºãººä óã òàéëàíä äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàõ: 39.1.7.1.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð àâ÷ õýðýãæ¿¿ëñýí àðãà õýìæýý; 39.1.7.2.àøèãëàñàí øèíý òåõíèê, òåõíîëîãè; 39.1.7.3.¿éëäâýðèéã ºðãºòãºæ õ¿÷èí ÷àäëûã íü íýìýãä¿¿ëñíèé óëìààñ áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëæ áî��çîøã¿é ñºðºã íºëººëºë, ò¿¿íòýé õîëáîãäóóëàí áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé ñàíàë. 39.1.8.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèõ ýðõ á¿õèé òºðèéí áîëîí íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòàíä óóðõàéí òàëáàéä íýâòðýí îðîõ, ãàçàð äýýð íü øàëãàëò õèéõ áîëîëöîî îëãîõ; 39.1.9.áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõ áàòàëãàà áîëãîæ áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ íýýñýí òóñãàé äàíñàíä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõýä øààðäàãäàõ òóõàéí æèëèéí çàðäëûí 50 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé ìºíãºí õºðºíãèéã øèëæ¿¿ëýõ. 39.2.Áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 39.1.5, 39.1.7.3-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õ¿ëýýí àâñíààñàà õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð õÿíàí áàòàëæ òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä õ¿ðã¿¿ëíý. 39.3.Áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ àðãà õýìæýýã á¿ðýí áèåë¿¿ëýýã¿é òîõèîëäîëä áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 39.1.9-ä çààñàí õºðºí㺺ð áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ àæëûã ìýðãýøñýí áàéãóóëëàãààð ã¿éöýòã¿¿ëýõ áºãººä íýìæ øààðäàãäàõ õºðºíãèéã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ýýñ ¿ë ìàðãàõ æóðìààð ãàðãóóëíà. 39.4.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä òóñãàãäñàí ¿¿ðãýý á¿ðýí áèåë¿¿ëñýí áîë ýíý õóóëèéí 39.1.9-ä çààñàí õºðºíãèéã ò¿¿íä áóöààæ ºãíº. 39.5.Ýíý õóóëèéí 39.3-ò çààñàí ìºíãºí õºðºíãèéã òóõàéí æèëèéí îëáîðëîëòûí àæèë ýõýëñíýýñ õîéø 1 ñàðûí õóãàöààíä øèëæ¿¿ëýõ áºãººä ýíýõ¿¿ 29


øèëæ¿¿ëýã õèéãäñýí òàëààð áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàä ìýäýãäýíý. 39.6.Ýíý õóóëèéí 39.5-ä çààñàí õóãàöààíä ìºí õóóëèéí 39.1.9-ä çààñàí ìºíãºí õºðºíãèéã øèëæ¿¿ëýýã¿é áîë ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà óóðõàéí òóõàéí æèëèéí îëáîðëîëòûí àæëûã çîãñîîõ ýðõòýé. 39.7.Òóõàéí æèëèéí íºõºí ñýðãýýëòèéí àæëûã á¿ðýí õèéãýýã¿é òîõèîëäîëä ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãà áîëîí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáà õàìòðàí äàðààãèéí æèëèéí îëáîðëîëòûí àæëûã ýõë¿¿ëýõã¿é áàéõ ýðõòýé. 39.8.Ýíý õóóëèéí 38.1.8, 39.1.9-ä çààñàí òóñãàé äàíñíû ã¿éëãýýíä õÿíàëò òàâèõ æóðìûã áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà. 39.9.Òóñãàé çºâøººðëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ õóãàöààíä ò¿¿íèéã ýçýìøèã÷ íü øèíý òåõíèê, òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëñíýýñ áàéãàëü îð÷èíä ñºð㺺ð íºëººëºõ øèíý íºõöºë, áàéäàë ¿¿ñâýë áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõûã øààðäàíà. 40 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ øèíý÷èëñýí ¿íýëãýý, òºëºâëºãººã õÿíóóëàõ 40.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãóóëàõäàà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººã øèíý÷ëýí áîëîâñðóóëæ õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóñàõààñ ºìíº ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàä áàòëóóëàõààð õ¿ðã¿¿ëíý. 40.2.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöààã ñóíãóóëàõäàà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººã øèíý÷ëýí áîëîâñðóóëæ áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä áàòëóóëàõààð õ¿ðã¿¿ëíý. 40.3.Ýíý õóóëèéí 40.1, 40.2-ò çààñàí òºëºâëºãºº, ¿íýëãýýã ìºí õóóëèéí 38.2, 39.2-ò çààñíû äàãóó áàòàëíà. 41 ä¿ãýýð ç¿éë. Ýä õºðºíãèéí õîõèðëûã íºõºí òºëºõ 41.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä õóäàã, ºâºë溺, õóâèéí áîëîí íèéòèéí çîðèóëàëòòàé îðîí áàéð áóñàä áàðèëãà áàéãóóëàìæ áîëîí ò¿¿õ, ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëñýä ãýì õîð ó÷ðóóëñàí áîë õîõèðëûã íü ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷èä á¿ðýí õýìæýýãýýð íºõºí òºëºõ áºãººä øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä òýäãýýðèéã øèëæ¿¿ëýí áàéðëóóëàõòàé õîëáîãäñîí çàðäëûã õàðèóöíà. 42 äóãààð ç¿éë. Íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàòàé õàðüöàõ 42.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ, óóðõàé àøèãëàõ, ¿éëäâýð áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí äýä á¿òöèéã õºãæ¿¿ëýõ, àæëûí áàéð íýìýãä¿¿ëýõ àñóóäëààð íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàòàé ãýðýý áàéãóóëæ àæèëëàíà. 30


42.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 42.1-ä çààñàí àñóóäëààð íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí îëîí íèéòèéí õýëýëö¿¿ëýã ÿâóóëæ áîëíî. 42.3.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí áîëîí ò¿¿íèé áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ ¿éë àæèëëàãààíä îëîí íèéòèéí õÿíàëò òàâèõ ¿¿ðýã á¿õèé òºëººëºã÷èéã èðãýä äóíäààñàà ñîíãîí àæèëëóóëæ áîëíî. /Ýíý õýñýãò 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

43 äóãààð ç¿éë. Àæèëëàõ õ¿÷íèé òàëààð òàâèãäàõ øààðäëàãà 43.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü Ìîíãîë Óëñûí èðãýäèéã àæëûí áàéðààð õàíãàõ ¿¿ðýã õ¿ëýýõ áºãººä òóõàéí õóóëèéí ýòãýýäýä àæèëëàãñäûí 10-ààñ äýýøã¿é õóâü íü ãàäààäûí èðãýí áàéæ áîëíî. 43.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ãàäààäûí èðãýäèéã ýíý õóóëèéí 43.1-ä çààñíààñ èë¿¿ õýìæýýãýýð àâ÷ àæèëëóóëñàí òîõèîëäîëä àæëûí áàéð òóòàìä õºäºëìºðèéí õºëñíèé äîîä õýìæýýã 10 äàõèí íýìýãä¿¿ëñýíòýé òýíöýõ õýìæýýíèé òºëáºðèéã ñàð á¿ð òºëíº. 43.3.Ýíý õóóëèéí 43.2-ò çààñàí òºëáºðèéã òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí òºñºâò òºâëºð¿¿ëæ áîëîâñðîëûí áîëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðò çàðöóóëàõ áºãººä ýíý òàëààðõè æóðìûã ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí Һ뺺ëºã÷äèéí Õóðàë áàòàëíà. 44 ä¿ãýýð ç¿éë. Ýð¿¿ë àõóéí íºõöºë, àþóëã¿é àæèëëàãààã õàíãàõ 44.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü çîõèõ õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó óóðõàéä àæèëëàãñäûí õºäºëìºð õàìãààëàë, ýð¿¿ë àõóéí íºõöºë áîëîí òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí èðãýäèéí àþóëã¿é áàéäëûã õàíãàõ òàëààð òîäîðõîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëíà. 45 äóãààð ç¿éë. Óóðõàéã õààõ ¿åä òàâèãäàõ øààðäëàãà 45.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óóðõàéã á¿õýëä íü, ýñõ¿ë õýñýã÷ëýí õààõ áîë íýã æèëýýñ äîîøã¿é õóãàöààíû ºìíº ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä ýíý òóõàé àëáàí áè÷ãýýð ìýäýãäýõ áºãººä óã àëáàíû ãàðãàñàí æóðìûí äàãóó çîõèõ áýëòãýëèéã õàíãàæ äàðààõü àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëíý: 45.1.1.óóðõàéí òàëáàéã íèéòèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàõàä àþóëã¿é áîëãîõ, áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ òàëààð õîëáîãäîõ àðãà õýìæýýã á¿ðýí àâàõ; 45.1.2.óóðõàéí ýäýëáýð áàéñàí ãàçðûã íèéòèéí çîðèóëàëòààð àøèãëàõàä àþóë ó÷èð÷ áîëçîøã¿é áîë ò¿¿íýýñ ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý àâàõ; 45.1.3.òóõàéí íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, ýñõ¿ë ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíààñ òàëáàéä ¿ëäýýõèéã çºâøººðñíººñ áóñàä òåõíèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ áîëîí ýä õºðºíãèéã òàëáàéãààñ ãàðãàõ.

31


45.2.Óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí óëìààñ ¿¿ñ÷ áèé áîëñîí, àþóë ó÷ðóóëæ áîëçîøã¿é ãàçðóóäûã çîõèõ ìàñøòàáûí ãàçðûí çóðàã äýýð íàðèéâ÷ëàí òýìäýãëýæ, øààðäëàãàòàé òýìäýã, äîõèî, ñàíóóëãûã óóðõàéí ýäýëáýðèéí îð÷èíä áàéðëóóëàõ áºãººä ãàçðûí çóðãèéã ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáà áîëîí òóõàéí ñóì, áàã, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãàä õ¿ëýýëãýí ºãíº. 46 äóãààð ç¿éë. ¯íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóã á¿ðòãýõ, õóäàëäàõ 46.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü îëáîðëîñîí á¿õ òºðëèéí ¿íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóíû ñîðüö, ÷àíàðûã ñîðüöûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààð òîãòîîëãîæ, òîî õýìæýýã á¿ðòã¿¿ëíý. /Ýíý õýñýãò 2008 îíû 12 äóãààð ñàðûí 19-íèé ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðóóëñàí/

46.2.Ýíý õóóëèéí 46.1-ä çààñíû äàãóó á¿ðòã¿¿ëáýë çîõèõ ¿íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóíû æàãñààëò, òýäãýýðèéí ñîðüö, ÷àíàðûã òîãòîîõ, á¿ðòãýõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 46.3.¯íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóã Ìîíãîëáàíê õóäàëäàí àâ÷ òºëáºð õèéõäýý îëîí óëñûí çàõ çýýëèéí ¿íèéã áàðèìòàëíà. 46.4.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü îëáîðëîñîí ¿íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóã Ìîíãîëáàíêààð äàìæóóëàí ýêñïîðòîä ãàðãàæ áîëíî. 46.5.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü 400 ãðàììààñ äýýø æèíòýé, ýñõ¿ë ò¿¿íýýñ õºíãºí áîëîâ÷ îíöãîé ÷àìèí ä¿ðñ õýëáýðòýé áàéãàëèéí òºðö àëò, ò¿¿í÷ëýí õîâîð ºíãº, ä¿ðñòýé ýðäýíèéí ÷óëóó îëáîðëîñîí áîë òýäãýýðèéã Ìîíãîëáàíêíû òºðèéí ýðäýíýñèéí ñàíä óðàìøóóëàëòàé ¿íýýð õóäàëäàõ ¿¿ðýãòýé. 47 äóãààð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºð 47.1.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óóðõàéí ýäýëáýðýýñ îëáîðëîæ õóäàëäñàí, ýñõ¿ë õóäàëäàõààð à÷óóëñàí áîëîí àøèãëàñàí á¿õ òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýíýýñ òîîöîæ àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéã óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí òºñºâò òºëíº. 47.2.Ýíý õóóëèéí 47.1-ä çààñàí áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýã äàðààõü æóðìààð òîîöíî: 47.2.1.ýêñïîðòîä á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàñàí áîë îëîí óëñûí õóäàëäààíä õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí òóõàéí ñàðûí äóíäæèéã òîãòîîõ çàð÷ìûã ¿íäýñëýí òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé, ýñõ¿ë ò¿¿íòýé àäèë òºñòýé á¿òýýãäýõ¿¿íèé îëîí óëñûí çàõ çýýëèéí ¿íèéã áàðèìòëàí; 47.2.2.äîòîîäîä áîðëóóëñàí áóþó àøèãëàñàí áîë òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé, ýñõ¿ë ò¿¿íòýé àäèë òºñòýé á¿òýýãäýõ¿¿íèé äîòîîäûí çàõ çýýëèéí ¿íèéã ¿íäýñëýí; 47.2.3.äîòîîä, ãàäààäûí çàõ çýýëä áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí æèøèã ¿íèéã òîäîðõîéëîõ áîëîìæã¿é òîõèîëäîëä òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí ìýä¿¿ëñýí áîðëóóëàëòûí îðëîãûã ¿íäýñëýí. 32


47.3.Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºð äàðààõü õýìæýýòýé áàéíà: 47.3.1.äîòîîäîä áîðëóóëæ áàéãàà í¿¿ðñ áîëîí ò¿ãýýìýë òàðõàöòàé àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºð òóõàéí óóðõàéí ýäýëáýðýýñ îëáîðëîæ õóäàëäñàí, ýñõ¿ë õóäàë äàõààð à÷óóëñàí áîëîí àøèãëàñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýíèé 2,5 õóâüòàé òýíö¿¿; 47.3.2.ýíý õóóëèéí 47.3.1-ä çààñíààñ áóñàä àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºð òóõàéí óóðõàéí ýäýëáýðýýñ îëáîðëîæ õóäàëäñàí, ýñõ¿ë õóäàëäàõààð à÷óóëñàí áîëîí àøèãëàñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýíèé 5,0 õóâüòàé òýíö¿¿. 47.4.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü õàéãóóëûí àæëûí ÿâöàä òóðøèëòûí æóðìààð îëáîðëîñîí àøèãò ìàëòìàëûí òºðºë, òîî, õýìæýýã ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä á¿ðòã¿¿ëæ çºâøººðºë àâñíû ¿íäñýí äýýð õóäàëäàí áîðëóóëæ áîëîõ áºãººä ýíý òîõèîëäîëä àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéã àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷òýé íýãýí àäèë òºëíº. 47.5.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü îëáîðëîæ õóäàëäñàí, õóäàëäàõààð à÷óóëñàí áîëîí àøèãëàñàí àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òóõàéí óëèðëûí òºëáºðèéã äàðààãèéí óëèðàëä áàãòààí òºëíº. 47.6.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óëèðàë á¿ð òóõàéí óëèðàëä îëáîðëîæ õóäàëäñàí, õóäàëäàõààð à÷óóëñàí, àøèãëàñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýý, áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýã òîîöñîí ¿íäýñëýë áîëîí òºëáºðèéí íèéò õýìæýýã òóñãàñàí òàéëàíã ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíààñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó ¿íýí çºâ ãàðãàæ, áàòàëãààæóóëàí òóñ àëáàíä èð¿¿ëíý. 47.7.Ýêñïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûí ¿íýëãýýíèé ¿íäýñëýë áîëãîõ îëîí óëñûí æèøèã ¿íý òîãòîîäîã áèðæèéí íýðèéã òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðëèéã õàðãàëçàí Çàñãèéí ãàçàð íèéòýä çàðëàíà. 48 äóãààð ç¿éë. Ìýäýý, òàéëàí ãàðãàõ 48.1.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü äàðààõü ìýäýý, òàéëàí, òºëºâëºãººã äîð äóðäñàí õóãàöààíä ¿íýí çºâ ãàðãàæ òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà áîëîí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáàíä õ¿ðã¿¿ëíý: 48.1.1.õàéãóóëûí àæëûí òºëºâëºãººã õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîãäñîí ºäðººñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð; 48.1.2.õàéãóóëûí àæëûí æèëèéí òàéëàíã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó, ýðëèéí áîëîí õàéãóóëûí ¿å øàòààð íü àíãèëàí ãàðãàæ, òàéëàí ãàðãàñàí õóãàöààíààñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð; 48.1.3.ýíý õóóëèéí 44 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí àþóëã¿é àæèëëàãààíû òàëààðõè ìýäýýã æèë á¿ðèéí 1 ä¿ãýýð ñàðûí 20-íû ºäðèéí äîòîð.

33


48.2.Ýíý õóóëèéí 48.1.2-ò çààñàí òàéëàíä òóõàéí òàëáàéä õèéãäñýí òîéì ñóäàëãàà, ãåîôèçèê, ãåîõèìè, ºðºìäëºã áîëîí áóñàä á¿õ òºðëèéí àæëûí òîî õýìæýý, ºðòºã, çàðäàë, àæèëëàõ õ¿÷òýé õîëáîãäñîí ìýäýý, ò¿¿í÷ëýí õàéãóóëûí àæëûí ¿ð ä¿í, òóõàéí òàëáàéä õèéãäñýí àæëûí çóðãèéã õàâñàðãàõ áºãººä ò¿¿íèéã óëñûí ãåîäåçèéí çóðàãëàëûí òóëãóóð ñ¿ëæýýòýé õîëáîñîí áàéíà. 48.3.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóñãàé çºâøººðëèéíõ íü õóãàöàà äóóñàõààñ ºìíº îðäûí íººö, ýðýë, õàéãóóëûí ¿ð ä¿íãèéí íýãäñýí òàéëàíã áàòëàãäñàí ìàÿãò, øààðäëàãàä íèéö¿¿ëýí áîëîâñðóóëæ, àíõäàã÷ ìàòåðèàëûí õàìò òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õ¿ëýýëãýí ºãíº. 48.4.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü ýíý õóóëèéí 48.3-ò çààñàí òàéëàíä äóðäñàí àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí íººöèéí òàëààð øèíæýý÷èéí ä¿ãíýëò ãàðãóóëñíû ¿íäñýí äýýð óã íººöèéã àøèãò ìàëòìàëûí óëñûí íýãäñýí á¿ðòãýëä á¿ðòãýõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàíà. 48.5.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ýýñ äóòóó èð¿¿ëñýí ìýäýý, òàéëàíã øààðäàõ ýðõòýé. 48.6.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü äàðààõü ìýäýý, òàéëàíã äîð äóðäñàí õóãàöààíä òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëíý: 48.6.1.òóõàéí îðäûã àøèãëàõ òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýëèéã àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë àâñíààñ õîéø 60 õîíîãèéí äîòîð; 48.6.2.äàðàà æèëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã æèë á¿ðèéí 9 ä¿ãýýð ñàðä áàãòààí áàòëàãäñàí ìàÿãòûí äàãóó; 48.6.3.òóõàéí æèëèéí ¿éë àæèëëàãààíû òàéëàí, ìàðêøåéäåðèéí õýìæèëòýýð òîãòîîãäîæ áàòëàãäñàí óóëûí àæëûí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò áîëîí ãðàôèê çóðãèéã äàðàà îíû 2 äóãààð ñàðûí 15-íû ºäðèéí äîòîð áàòëàãäñàí ìàÿãòûí äàãóó. 48.7.Ýíý õóóëèéí 48.6.3-ò çààñàí òàéëàíä äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàíà: 48.7.1.àæèëëàñàí ºäºð, àæèëëàãñäûí ýçýìøèã÷èéí ºì÷ëºëòýé õîëáîîòîé ãýðýý, õýëöýë;

òîî,

òóñãàé

çºâøººðºë

48.7.2.óóëûí àæëûí òºëºâëºãººíèé ã¿éöýòãýë, íººöèéí õºäºë㺺íèé òîîöîî, óóðõàé àæèëëàñàí õóãàöàà, ¿éëäâýðëýëèéí äàìæëàãûí ñõåì, ºðãºòãºë, øèíýòãýëèéí àæèë; 48.7.3.îëáîðëîñîí õ¿äýð, ¿éëäâýðëýñýí, à÷óóëñàí, áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýý, áîðëóóëñàí ¿íý, ò¿¿íèéã õóäàëäàí àâàã÷èéí òóõàé ìýäýýëýë, òóõàéí æèëä îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëò, àøèãëàëòûí çàðäàë, àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºð òºëñºí áîëîí àøèãëàæ áàéãàà òîíîã òºõººðºìæ, áóñàä õºðºíãèéí òóõàé ìýäýý; 48.7.4.ýíý õóóëèéí 44 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí àþóëã¿é àæèëëàãààíû òàëààðõè ìýäýý.

34


48.8.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 38, 39 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãººíèé áèåëýëò áîëîí òàéëàíã õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý. 48.9.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 48.7.3-ò çààñàí àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéí òàéëàíã òàòâàðûí àëáàíààñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó óëèðàë òóòàì ºññºí ä¿íãýýð ãàðãàæ äàðààãèéí óëèðëûí ýõíèé ñàðûí 20-íû ºäðèéí äîòîð, æèëèéí ýöñèéí òàéëàíã äàðàà îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 20-íû ºäðèéí äîòîð òàòâàðûí àëáàíä òóñ òóñ òóøààíà. 48.10.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóõàéí æèëä áîðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýý, óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí òºñºâò òºëñºí àëáàí òàòâàð, òºëáºðèéí õýìæýýã äàðàà îíû 1 ä¿ãýýð óëèðàëä áàãòààí íèéòýä ìýäýýëíý. 48.11.Ýíý õóóëèéí 48.6.2, 48.6.3-ò çààñàí ìàÿãòûã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí äàðãà áàòàëíà. ÄÎËÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõ, áàðüöààëàõ 49 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõ 49.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü Èðãýíèé õóóëü, Êîìïàíèéí òóõàé 7 , ͺõºðëºëèéí òóõàé 8 õóóëüä çààñíû äàãóó íýãäýõ, íèéëýõ õýëáýðýý𠺺ð÷ëºí áàéãóóëàãäñàí òîõèîëäîëä øèíýýð áèé áîëñîí ýðõ õ¿ëýýí àâàã÷èä, ò¿¿í÷ëýí õàðààò, îõèí êîìïàíè íü òîëãîé êîìïàíèäàà òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 49.2.Õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýðýë, õàéãóóëûí òàëààðõè àíõäàã÷ ìàòåðèàë, òàéëàí çýðýã ìýäýýëëèéã õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó õóäàëäàæ çîõèõ àëáàí òàòâàð òºëñºí íü áàðèìòààð íîòëîãäñîí òîõèîëäîëä ò¿¿íèé ýçýìøèëä áàéñàí òóñãàé çºâøººðëèéã õóäàëäàí àâàã÷èä íü øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 49.3.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óóðõàéã òåõíèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ, áàðèìò áè÷ãèéí õàìò õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó õóäàëäàæ çîõèõ àëáàí òàòâàð òºëñºí íü áàðèìòààð íîòëîãäñîí òîõèîëäîëä ò¿¿íèé ýçýìøèëä áàéñàí òóñãàé çºâøººðëèéã õóäàëäàí àâàã÷èä íü øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 49.4.Ýíý õóóëèéí 49.1-49.3-ò çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí ºã÷ áàéãàà òàë íü èéíõ¿¿ øèëæ¿¿ëýõ òóõàé ºðãºäëèéã áàòëàãäñàí ìàÿãòûí äàãóó ¿éëäýæ ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 49.4.1.øèëæ¿¿ëæ áàéãàà òóñãàé çºâøººðºë; 49.4.2.òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýä íü ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áóéã íîòëîõ áàðèìò áè÷èã;

7 8

Êîìïàíèéí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1999 îíû 34 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí ͺõºðëºëèéí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1994 îíû 8-9 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí

35


49.4.3.òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýä íü óã òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí àâñíààð ¿¿ñýõ ýðõ, ¿¿ðãèéã õ¿ëýýí çºâøººð÷ áóéã íîòëîõ áàðèìò áè÷èã; 49.4.4.àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëæ áàéãàà áîë òóõàéí òàëáàéí îëáîðëîëò ÿâóóëñàí õýñýãò íºõºí ñýðãýýëò õèéñýí òóõàé áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáàíû òîäîðõîéëîëò; 49.4.5.áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõýä øààðäàãäàõ çàðäëûã ýíý õóóëèéí 38.1.8, 39.1.9-ä çààñàí äàíñàíä òºâëºð¿¿ëñýí òóõàé ñàíõ¿¿ãèéí áàðèìò; 49.4.6.õàéãóóëûí àæëûí òºëºâëºãºº, òàéëàíã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëñýí òóõàé áàðèìò; 49.4.7.¿éë÷èëãýýíèé õºëñ òºëñºí áàðèìò. 49.5.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 49.4-ò çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâìàãö á¿ðòãýæ äàðààõü ç¿éëèéã òîäðóóëíà: 49.5.1.ºðãºäºë íü ýíý ç¿éëä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí ýñýõ; 49.5.2.øèëæ¿¿ëýõ òóñãàé çºâøººðºë íü õ¿÷èí òºãºëäºð áàéãàà ýñýõ; 49.5.3.òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýä ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí ýñýõ; 49.5.4.òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã õóãàöààíä íü òºëæ áàéñàí ýñýõ; 49.5.5.õàéãóóëûí àæèëä ýíý õóóëèéí 33 äóãààð ç¿éëä çààñàí äîîä õýìæýýíýýñ áàãàã¿é çàðäàë ãàðãàñàí ýñýõ. 49.6.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 49.5-ä çààñàí àæèëëàãààã ºðãºäëèéã á¿ðòãýñíýýñ õîéø àæëûí 5 ºäºðò áàãòààí ã¿éöýòãýæ äàðààõü øèéäâýðèéí àëü íýãèéã ãàðãàíà: 49.6.1.õóóëüä õàðøëàõ øàëòãààíã¿é áîë òóñãàé øèëæ¿¿ëñíèéã á¿ðòãýæ óã òóñãàé çºâøººðºëä çîõèõ òýìäýãëýãýý õèéõ;

çºâøººðºë

49.6.2.ºðãºäºë íü ýíý ç¿éëä çààñàí øààðäëàãûã õàíãààã¿é áîë íýìýëò ìýäýýëýë èð¿¿ëýõèéã ºðãºäºë ãàðãàñàí ýòãýýäýýñ øààðäàõ; 49.6.3.òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà òàë óã òóñãàé çºâøººðëèéã ýçýìøèõ ýðõã¿é, ýñõ¿ë øèëæ¿¿ëýõ òóñãàé çºâøººðºë íü õ¿÷èí òºãºëäºð áóñ áîë ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâàõààñ òàòãàëçàæ, õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã áóöààæ õàðèó ìýäýãäýõ. 49.7.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü Èðãýíèé õóóëü, Êîìïàíèéí òóõàé, ͺõºðëºëèéí òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó õóâààãäàõ, òóñãààðëàãäàõ çàìàà𠺺ð÷ëºí áàéãóóëàãäñàí òîõèîëäîëä óã òóñãàé çºâøººðëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä áóöààæ ºãºõ áºãººä òóñãàé çºâøººðëèéã ýíý õóóëèéí 10.1.2-ò çààñàí ñîíãîí øàëãàðóóëàõ æóðìûí äàãóó øèéäâýðëýíý.

36


49.8.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 49.7-ä çààñíàà𠺺ð÷ëºí áàéãóóëàãäñàí áîëîâ÷ ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãûã õàäãàëñàí áîë óã òóñãàé çºâøººðëèéã äàõèí àâàõ äàâóó ýðõ ýäýëíý. 49.9.Òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëýí àâñàí ýòãýýäèéí ýíý õóóëèéí 32.2, 32.3, 33.1-ä çààñàí òºëáºð, çàðäëûã òîäîðõîéëîõäîî óðüä íîãäóóëæ èðñíèéã ¿ðãýëæë¿¿ëýí òîîöîæ òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëñíèé äàðààãèéí æèëýýñ ýõëýí òîãòîîíî. 49.10.Òóñãàé çºâøººðºëò��é õîëáîãäñîí ìàðãààí ø¿¿õýýð õÿíàí øèéäâýðëýãäýæ áàéãàà áîë ø¿¿õèéí øèéäâýð ãàðàõ õ¿ðòýë òóõàéí òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõèéã õîðèãëîíî. 49.11.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëñíèéã á¿ðòãýñýí òàëààð ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáà, òàòâàðûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä òóñ òóñ ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 50 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã øèëæ¿¿ëýõ 50.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óã çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã ýíý õóóëèéí 49 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãà, æóðìûí äàãóó òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèõ ýðõ á¿õèé áóñàä ýòãýýäýä øèëæ¿¿ëæ áîëîõ áºãººä øèëæ¿¿ëñýí áîëîí ¿ëäýõ òàëáàéí õýìæýý, õýëáýð, áàéðøèë íü ìºí õóóëüä çààñàí íºõöºë, øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà. 50.2.Òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã ýíý õóóëèéí 50.1-ä çààñíû äàãóó øèëæ¿¿ëñíèéã ìºí õóóëèéí 49.6.1-ä çààñíû äàãóó òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä á¿ðòã¿¿ëíý. 50.3.Òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã øèëæ¿¿ëñíèéã á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé ºðãºäºëä øèëæ¿¿ëýõ òàëáàéí áàéðøëûí òàëààð ýíý õóóëèéí 17, 24 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí ìýäýýëëèéã òóñãàõ áºãººä ¿éë÷èëãýýíèé õºëñ òºëñºí áàðèìòûã õàâñàðãàíà. 50.4.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü øèëæ¿¿ëæ áàéãàà òàëáàé ò¿¿íèéã øèëæ¿¿ëýí ºã÷ áàéãàà ýòãýýäèéí ýçýìøèæ áàéãàà òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéä á¿ðýí õàìðàãäàæ áàéãàà ýñýõèéã íÿãòëàí õÿíàíà. 50.5.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 50.2-ò çààñàí á¿ðòãýëèéã äàðààõü æóðìààð ã¿éöýòãýíý: 50.5.1.øèëæ¿¿ëñýí áîëîí ¿ëäýæ áàéãàà òàëáàéí áàéðøèë, áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóäûã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä òóñ òóñ á¿ðòãýõ; 50.5.2.òàëáàéã øèëæ¿¿ëýí ºã÷ áàéãàà ýòãýýäèéí òóñãàé çºâøººðºëä øèëæ¿¿ëñýí òàëáàéí õýìæýý, ò¿¿íòýé õîëáîãäîëòîé áóñàä òýìäýãëýë õèéõ; 50.5.3.òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýäýä òóõàéí òàëáàéí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõ. 37


50.6.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 50.5-ä çààñíû äàãóó á¿ðòãýë õèéñýí òóõàéãàà ìºí õóóëèéí 49.11-ä çààñàí áàéãóóëëàãóóäàä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 51 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéã áàðüöààëàõ 51.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõàä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò îëîõ, õºðºí㺠îðóóëàëòûí àñóóäëûã øèéäâýðëýõèéí òóëä òóñãàé çºâøººðëèéã ýðýë, õàéãóóëûí àæëûí ¿ð ä¿íãèéí òàéëàí, ãåîëîãèéí ñóäàëãààíû ìýäýýëýë, òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýë çýðýã õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷èã áîëîí õóóëü òîãòîîìæîîð áàðüöààëàõûã õîðèãëîîã¿é ýä õºðºíãèéí õàìòààð áàíê, áàíê áóñ ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãàä áàðüöààëæ áîëîõ áºãººä òóñãàé çºâøººðºë íü äàíãààðàà áàðüöààíû ç¿éë áîëîõã¿é. 51.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áàðüöààíû ãýðýýíèé íýã õóâèéã ºðãºäºë, òóñãàé çºâøººðëèéí õàìò òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý. 51.3.Òóñãàé çºâøººðëèéã áàðüöààëñàí ãýðýý ýíý õóóëüä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàæ áàéâàë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ò¿¿íèéã á¿ðòãýæ, óã á¿ðòãýëä òóñãàé çºâøººðëèéí äóãààð, ýçýìøèã÷ áîëîí òóñãàé çºâøººðºë áàðüöààëàã÷èéí íýð, õàÿãèéã òýìäýãëýõ áºãººä óã òóñãàé çºâøººðëèéã áàðüöààëàã÷èä õàäãàëóóëíà. 51.4.Áàðüöààíû ãýðýý äóóñãàâàð áîëñíû äàðàà òóñãàé çºâøººðºë áàðüöààëñíûã á¿ðòãýëýýñ õàñóóëàõ òóõàé ºðãºäëèéã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéí õàìò òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä õ¿ðã¿¿ëíý: 51.4.1.òóõàéí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ¿íäñýí ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëñíèéã áàðüöààëàã÷ íîòîëñîí áàðèìò áè÷èã; 51.4.2.áàðüöààëàãäñàí òóñãàé çºâøººðºë. 51.5.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 51.4-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õ¿ëýýí àâñíû äàðàà òóñãàé çºâøººðëèéí áàðüöààíû ãýðýý äóóñãàâàð áîëñíûã á¿ðòãýíý. 51.6.Òóõàéí òóñãàé çºâøººðºë áàðüöààëàã÷ íü óã òóñãàé çºâøººðºëòýé õîëáîîòîé ¿¿ðýã õ¿ëýýõã¿é. 51.7.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàðüöààíû ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýõýýðã¿é, ýñõ¿ë ýíý õóóëèéí 22, 28 äóãààð ç¿éëä çààñíààð òóñãàé çºâøººðëèéí õóãàöàà äóóñãàâàð áîëîõ íºõöºë á¿ðäñýí òîõèîëäîëä òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý òóõàé áàðüöààëàã÷èä ìýäýãäýõ áºãººä áàðüöààëàã÷ íü ìºí õóóëèéí 7.1-ä çààñàí ýðõ á¿õèé ýòãýýäýä òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýõ ñàíàëûã òýðã¿¿í ýýëæèíä ãàðãàõ ýðõòýé. 51.8.Òóñãàé çºâøººðëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ õóãàöàà äóóñàõààñ 14-ººñ äîîøã¿é õîíîãèéí ºìíº òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý òóõàé òóñãàé çºâøººðºë áàðüöààëàã÷èä ìýäýãäýõ áºãººä áàðüöààëàã÷ ýíý ìýäýãäëèéã õ¿ëýýí 38


àâñíààñ õîéø 10 õîíîãèéí äîòîð òóñãàé çºâøººðëèéã ýíý õóóëèéí 51.7-ä çààñíû äàãóó øèëæ¿¿ëýõ ñàíàëûã óã àëáàíä èð¿¿ëíý. 52 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéã áàðüöààíû ãýðýýíèé äàãóó áóñäàä øèëæ¿¿ëýõ 52.1.Áàðüöààëóóëàã÷ íü ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýýã¿é òîõèîëäîëä áàðüöààëàã÷ íü õ¿ñâýë áàðüöààëàãäñàí õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã ýðõ á¿õèé ººð ýòãýýäýä øèëæ¿¿ëýõ òóõàé ºðãºäëèéã ýíý õóóëèéí 49 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ ò¿¿íä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 52.1.1.áàðüöààëàã÷èéí ýíý õóóëèéí 51.7-ä çààñíû äàãóó ãàðãàñàí ñàíàë; 52.1.2.òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëýí àâàõ ýòãýýä íü ýíý õóóëèéí 51.1ä çààñàí òóñãàé çºâøººðëèéí õàìò áàðüöààëàõààð çààñàí áàðèìò áè÷èã, ýä õºðºíãèéã øèëæ¿¿ëýí àâàõûã çºâøººðñíèéã íîòëîõ áàðèìò; 52.1.3.áàðüöààëàãäñàí òóñãàé çºâøººðºë; 52.1.4.òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýä íü ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãàæ áóéã íîòëîõ áàðèìò; 52.1.5.òóñãàé çºâøººðºë øèëæ¿¿ëýí àâ÷ áàéãàà ýòãýýä ò¿¿íèéã øèëæ¿¿ëýí àâñíààð ¿¿ñýõ ýðõ, ¿¿ðãèéã õ¿ëýýí çºâøººð÷ áàéãààã íîòëîõ áàðèìò. 52.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 52.1-ä çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õÿíàæ, òóñãàé çºâøººðëèéã øèëæ¿¿ëñíèéã á¿ðòãýõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàíà. ÍÀÉÌÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Òóñãàé çºâøººðºë äóóñãàâàð áîëîõ 53 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðºë äóóñãàâàð áîëîõ ¿íäýñëýë 53.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë äàðààõü òîõèîëäîëä äóóñãàâàð áîëíî: 53.1.1.òóñãàé çºâøººðëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ õóãàöàà äóóññàí; 53.1.2.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ýíý õóóëèéí 54 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí ºãñºí; 53.1.3.òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëñàí. 53.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãñºí òîõèîëäîëä óã òàëáàéí õóâüä òóñãàé çºâøººðºë íü äóóñãàâàð áîëíî. 53.3.Òóñãàé çºâøººðºë äóóñãàâàð áîëñíîîð òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ, íºõºí ñýðãýýõ, óóðõàéã õààõ òàëààð ýíý õóóëèéí 38, 39, 39


45 äóãààð ç¿éë áîëîí áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó õ¿ëýýõ ¿¿ðãýýñ ÷ºëººëºãäºõã¿é. 53.4.Òóñãàé çºâøººðºë äóóñãàâàð áîëîõîä ò¿¿íèéã ýçýìøèæ áàéñàí ýòãýýä òóñãàé çºâøººðëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä áóöààæ ºãºõ áºãººä óã òàëáàéä ýíý õóóëüä çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðºë øèíýýð îëãîæ áîëíî. 53.5.Ýíý õóóëèéí 45.1.3-ò çààñíû äàãóó õàéãóóëûí áîëîí óóðõàéí òàëáàéä ¿ëäýýõ òåõíèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººðºìæ, áàðèëãà áàéãóóëàìæ, áóñàä ýä õºðºíãèéí ºì÷ëºëèéí àñóóäëûã Èðãýíèé õóóëüä çààñíû äàãóó øèéäâýðëýíý. 54 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí ºãºõ 54.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó ºðãºäºë ¿éëäýæ òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã ººðèéí õ¿ñýëòýýð á¿õýëä íü áóöààí ºã÷ áîëíî. 54.2.Òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí ºãºõ òóõàé ºðãºäºëä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ, ìýäýý, òàéëàí ãàðãàõ çýðýã õóóëü òîãòîîìæîîð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãèéã áîëîí óóðõàéã õààõ ¿åä òàâèãäàõ øààðäëàãûã áèåë¿¿ëñíèéã íîòëîõ áàðèìòûã õàâñàðãàíà. 54.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 54.1-ä çààñàí ºðãºäëèéã õ¿ëýýí àâñàí äàðóéä òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ìºí õóóëèéí 54.2-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí ýñýõèéã õÿíàæ ò¿¿íèéã òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä á¿ðòãýæ, çîõèõ ººð÷ëºëò îðóóëíà. 54.4.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí ºãñíèé äàðàà òóñãàé çºâøººðëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä áóöààæ ºãíº. 54.5.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí àâñàí òóõàé çîõèõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 54.6.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ òàëáàéã á¿õýëä íü áóöààí ºãñíººñ õîéø 2 æèëèéí õóãàöààíä òóñ òàëáàéä äàõèí ºðãºäºë ãàðãàõ ýðõã¿é. 55 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãºõ 55.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óã çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã ýíý ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó ººðèéí õ¿ñýëòýýð áóöààí ºã÷ áîëíî. 55.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãºõ òóõàé ºðãºäëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ áàòàëñàí ìàÿãòûí äàãóó ¿éëäýæ, óã òàëáàéí òîäîðõîéëîëòûí õàìò èð¿¿ëýõ áºãººä õàéãóóëûí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãºõ òîõèîëäîëä òóõàéí òàëáàé íü ýíý õóóëèéí 17.2-ò çààñàí øààðäëàãûã, óóðõàéí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãºõ òîõèîëäîëä ýíý õóóëèéí 24.4-ò çààñàí øààðäëàãûã òóñ òóñ õàíãàñàí áàéíà. 40


55.3.Òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãºõ ºðãºäºëä äàðààõü áàðèìò áè÷ãèéã õàâñàðãàíà: 55.3.1.õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë; 55.3.2.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áóöààí ºãºõ òàëáàéä áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òàëààð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãýý á¿ðýí áèåë¿¿ëñýí òóõàé òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàã äàðãûí áîëîí áàéãàëü îð÷íû õÿíàëòûí àëáàíû òîäîðõîéëîëò; 55.3.3.ýíý õóóëèéí 48.1.2, 48.6.3-ò çààñàí òàéëàí. 55.4.Òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãñíèé äàðàà ¿ëäýõ òàëáàé ýíý õóóëèéí 17.2, 24.4-ò çààñàí øààðäëàãûã õàíãàñàí áàéíà. 55.5.Ýíý õóóëèéí 55.2-55.4-ò çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí áîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ºðãºäëèéã á¿ðòãýæ, òóõàéí òóñãàé çºâøººðºëä çîõèõ ººð÷ëºëòèéã òóñãàõ áºãººä èíãýñíýýð òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãñºíä òîîöíî. 55.6.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí àâñàí òóõàé çîõèõ áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýæ, ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. 55.7.Òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãñºí íü ºìíº òºëñºí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã áóóðóóëàõ, ýñõ¿ë ò¿¿íèéã áóöààí îëãîõ ¿íäýñëýë áîëîõã¿é. 55.8.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ òàëáàéí òîäîðõîé õýñãèéã áóöààí ºãñíººñ õîéø 2 æèëèéí õóãàöààíä òóõàéí òàëáàéä äàõèí ºðãºäºë ãàðãàõ ýðõã¿é. 56 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéã öóöëàõ 56.1.Òºðèéí çàõèðãààíû ¿íäýñëýëýýð öóöàëíà:

áàéãóóëëàãà

òóñãàé

çºâøººðëèéã

äàðààõü

56.1.1.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 7.2, 31 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí øààðäëàãûã õàíãàõã¿é áîëñîí; 56.1.2.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã õóãàöààíä íü á¿ðýí òºëººã¿é; 56.1.3.õàéãóóëûí áîëîí óóðõàéí òàëáàéã ýíý õóóëèéí 13.1.3-ò çààñíû äàãóó íººö áîëîí òóñãàé õýðýãöýýíä àâ÷, ýñõ¿ë òóõàéí òàëáàéä àøèãò ìàëòìàë õàéõ, àøèãëàõûã õóóëèàð õîðèãëîæ íºõºõ îëãîâðûã òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä á¿ðýí òºëñºí; /Ýíý çààëòàä 2009 îíû 07 äóãààð ñàðûí 16-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðóóëñàí/

56.1.4.òóõàéí æèëä ã¿éöýòãýñýí õàéãóóëûí àæëûí çàðäàë íü ýíý õóóëèéí 33 äóãààð ç¿éëä çààñàí õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí äîîä õýìæýýíýýñ áàãà áîë; 56.1.5.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ ¿¿ðãýý áèåë¿¿ëýýã¿é òàëààð íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã õàðãàëçàí 41


áàéãàëü îð÷íû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà ä¿ãíýëò ãàðãàñàí. 56.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðëèéã öóöëàõ ¿íäýñëýë òîãòîîãäñîíîîñ õîéø àæëûí 5 ºäºðò áàãòààí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èä ýíý òóõàé ìýäýãäýë ºãºõ áºãººä ò¿¿íä òóñãàé çºâøººðëèéã öóöëàõ áîëñîí ¿íäýñëýëèéã òîäîðõîé çààíà. 56.3.Ýíý õóóëèéí 56.2-ò çààñàí ìýäýãäýëä çààñàí ¿íäýñëýëèéã çºâøººðºõã¿é áîë òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ò¿¿íèéãýý íîòëîõ áàðèìò áè÷ãèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëíý. 56.4.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 56.3-ò çààñàí áàðèìò áè÷ãèéã õÿíàæ ¿íäýñëýëòýé áîë òóñãàé çºâøººðëèéã öóöëàõ òóõàé ìýäýãäëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ áà ¿íäýñëýëã¿é áîë òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëæ ýäãýýð øèéäâýðèéã ýçýìøèã÷èä íü ìýäýãäýíý. 56.5.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ýíý õóóëèéí 56.4-ò çààñíû äàãóó òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëñàí øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàõ ýðõòýé áºãººä ø¿¿õ òóõàéí øèéäâýðèéã Çàõèðãààíû õýðýã õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëèéí 9 46.1.3-ò çààñíû äàãóó ò¿äãýëç¿¿ëýõã¿é. 56.6.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàñàí òîõèîëäîëä ø¿¿õèéí øèéäâýð ãàðòàë òóõàéí òàëáàéä øèíýýð òóñãàé çºâøººðºë îëãîõã¿é. 56.7.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëñàí áîë ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãàä, àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëñàí áîë òàòâàðûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàä òóñ òóñ ìýäýãäýæ ºäºð òóòìûí ñîíèíä íèéòýëíý. ÅÑįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Ìýäýýëýë, òºëáºðèéí õóâààðèëàëò, íºõºí òºëáºð, ñàíõ¿¿ á¿ðòãýëèéí îíöëîã 57 äóãààð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàëòàé õîëáîîòîé ìýäýýëýë, á¿ðòãýëòýé òàíèëöàõ 57.1.Ñîíèðõñîí ýòãýýä òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëòýé àæëûí öàãààð çîðèóëàëòûí áàéðàíä òàíèëöàõ ýðõòýé. 57.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí áîëîâñðóóëñàí õàéãóóëûí òàéëàí, óóðõàéí àøèãëàëòûí ìýäýý, òåõíèê, ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñëýëèéã ò¿¿íèé õ¿ñýëòýýð òóñãàé çºâøººðëèéí õ¿÷èí òºãºëäºð áàéõ õóãàöààíä íóóöàä õàìààðóóëàõ áºãººä ìýäýý, òàéëàíã õ¿ëýýëãýí ºãºõ人 íóóö õàäãàëàõ òàëààð ãýðýý áàéãóóëæ áîëíî.

9

Çàõèðãààíû õýðýã õÿíàí øèéäâýðëýõ òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2003 îíû 3 äóãààðò íèéòëýãäñýí

42


57.3.Ýíý õóóëèéí 57.2-ò çààñíû äàãóó íóóöàä õàìààðóóëñàí ìýäýýëëèéã Òºðèéí íóóöûí òóõàé 10 , Áàéãóóëëàãûí íóóöûí òóõàé 11 , Õóâü õ¿íèé íóóöûí òóõàé õóóëüä 12 çààñàí ¿íäýñëýë, æóðìààñ ãàäóóð çàäðóóëàõ, íèéòëýõ áóþó íèéòýä ìýäýýëýõèéã õîðèãëîíî. 57.4.Áàéãàëü îð÷èíä íºëººëºõ áàéäëûí ¿íýëãýý, áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òºëºâëºãºº, òàéëàí, áàéãàëü îð÷èí, õ¿í àìûí ýð¿¿ë ìýíäýä õîðòîé íºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëçîøã¿é õèìèéí õîðò áîëîí áóñàä áîäèñûí õýðýãëýýíèé òàëààðõè ìýäýýëëèéã áàéãàëü îð÷íû áîëîí ãåîëîãè, óóë óóðõàéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà íèéòýä íýýëòòýé áîëãîæ, òóõàéí ìýäýýëëèéã öàõèì õýëáýðýýð ò¿ãýýíý. 58 äóãààð ç¿éë. Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéã õóâààðèëàõ 58.1.Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéã óëñûí áîëîí òóõàéí àøèãò ìàëòìàëûí îðä áàéðøèæ áàéãàà îðîí íóòãèéí òºñºâò òºâëºð¿¿ëíý. 58.2.Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéí 10 õóâèéã òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí, 20 õóâèéã òóõàéí àéìàã, íèéñëýëèéí, 70 õóâèéã óëñûí òºñºâò òóñ òóñ õóâààðèëàõ áºãººä îðîí íóòàãò õóâààðèëàõ àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéí õýìæýý íü àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðãèéí òóõàéí æèëèéí òºñâèéí ä¿íãýýñ õýòðýõýýðã¿é áàéíà. 58.3.Óëñûí òºñºâò õóâààðèëñàí àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéí 30 õ¿ðòýëõ õóâèéã ãåîëîãè, óóë óóðõàéí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëòýä õóâààðèëíà. 58.4.Àøèãò ìàëòìàëûí íººö àøèãëàñíû òºëáºðèéã òºëºõ, õóâààðèëàõ, çàðöóóëàõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 59 ä¿ãýýð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã õóâààðèëàõ 59.1.Õàéãóóëûí áîëîí àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã óëñûí áîëîí òóõàéí õàéãóóëûí òàëáàé, àøèãò ìàëòìàëûí îðä áàéðøèæ áàéãàà àéìàã, íèéñëýë, ñóì, ä¿¿ðãèéí òºñºâò òºâëºð¿¿ëíý. 59.2.Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéí 25 õóâèéã òóõàéí ñóì, ä¿¿ðãèéí òºñºâò, 25 õóâèéã òóõàéí àéìàã, íèéñëýëèéí òºñºâò, 50 õóâèéã óëñûí òºñºâò òóñ òóñ õóâààðèëíà. 59.3.Òóñãàé çºâøººðëèéí òºëáºðèéã òºëºõ, õóâààðèëàõ, çàðöóóëàõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 60 äóãààð ç¿éë. Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóë õèéñýí îðäûí íºõºí òºëáºð 10

Òºðèéí íóóöûí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1995 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí Áàéãóóëëàãûí íóóöûí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1995 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí 12 Õóâü õ¿íèé íóóöûí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1995 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí 11

43


60.1.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóëûí àæèë õèéæ, íººöèéã íü òîãòîîí óëñûí íýãäñýí á¿ðòãýëä á¿ðòãýñýí îðä ãàçðààñ îëáîðëîëò ÿâóóëæ áàéãàà òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ õàéãóóëûí àæèëä óëñûí òºñ⺺ñ ãàðãàñàí çàðäëûã îëáîðëîëò ÿâóóëæ ýõýëñýí õóãàöààíààñ ýõëýí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð óëñûí òºñºâò áóöààæ íºõºí òºëíº. 60.2.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õèéñýí õàéãóóëûí àæëûí çàðäàëä àøèãò ìàëòìàëûí îðäûí íàðèéâ÷èëñàí ýðýë, ýðýë-¿íýëãýýíèé àæëûí òóõàéí òàëáàéä íîãäîõ çàðäàë, õàéãóóëûí á¿õ øàòíû àæèëä óëñûí òºñ⺺ñ ãàðãàñàí çàðäëûã òóñ òóñ îðóóëàí òîîöíî. 60.3.Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí òóõàé 13 õóóëüä çààñíû äàãóó õóâü÷ëàãäñàí àæ àõóéí íýãæèéí õóâüä ºìíº íü óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õèéãäñýí õàéãóóëûí àæëûí çàðäëûí ä¿íãýýñ òóõàéí îðäûí íýãýíò àøèãëàãäñàí àøèãò ìàëòìàëûí õýìæýýíä íîãäîõ õàéãóóëûí çàðäëûã õóâü òýíö¿¿ëýí õàñ÷, ¿ëäýãäýë íººöºä íîãäîõ õàéãóóëûí çàðäëûã íºõºí òºëíº. 60.4.Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð õàéãóóë õèéæ, íººöèéã íü òîãòîîí óëñûí íýãäñýí á¿ðòãýëä á¿ðòãýñýí îðäîä õàéãóóëûí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõã¿é. 60.5.ͺõºí òºëáºð õèéõ ãýðýýíä òºëáºðèéí íèéò õýìæýý, õóãàöàà, æèë á¿ð õèéõ òºëáºðèéí õýìæýýã òóñ òóñ òóñãàíà. 60.6.Æèëä òºëºõ íºõºí òºëáºðèéí õýìæýýã òóõàéí æèëä ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîî õýìæýýíä òóëãóóðëàí òîãòîîíî. 60.7.ͺõºí òºëáºðèéã ãýðýýíä çààñàí õóãàöààíä áàðàãäóóëààã¿é áîë õóãàöàà õýòýðñýí õîíîã òóòàìä òºëººã¿é òºëáºðèéí ¿íèéí ä¿íãèéí 0,1 õóâèàð òîîöîí àëäàíãè íîãäóóëíà. 60.8.ͺõºí òºëáºðèéí õýìæýýã òîîöîõ, òºëºõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 60.9.ͺõºí òºëáºð òºëºõ ãýðýýíèé ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýõ òóõàé ìýäýãäëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ àâñíààñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð ýíý õóóëèéí 60.1, 60.7-ä çààñàí íºõºí òºëáºð, àëäàíãèéã òºëººã¿é áîë òóñãàé çºâøººðëèéã öóöàëæ, òóõàéí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéä ñîíãîí øàëãàðóóëàëò çàðëàíà. 61 ä¿ãýýð ç¿éë. Óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàíõ¿¿, á¿ðòãýëèéí îíöëîã 61.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü óã çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéä õèéñýí õàéãóóëûí àæëûí çàðäàë áîëîí óóðõàéí ýäýëáýðèéã àøèãëàëòàä áýëòãýñýí çàðäëûã ¿éëäâýðëýë ýõýëñíýýñ õîéø 5 æèëèéí õóãàöààíä òîãòìîë õýìæýýãýýð ¿éëäâýðëýëèéí çàðäàëä îðóóëæ, øèìòãýëèéí ñàí áàéãóóëíà. 61.2.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèõ, øèëæ¿¿ëýõ, òàëáàéã øèëæ¿¿ëýí àâàõòàé õîëáîãäîí ãàðñàí çàðäëûã òóõàéí òóñãàé

13

Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èéí òóõàé õóóëü - “Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1996 îíû 11 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí

44


çºâøººðºë õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààíä æèë òóòàì èæèë õýìæýýãýýð ¿éëäâýðëýëèéí çàðäàëä îðóóëæ, øèìòãýëèéí ñàí áàéãóóëíà. 61.3.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàãäàæ áàéãàà ¿íäñýí õºðºíãºä ò¿¿íèé ýëýãäýë, õîðîãäëûí øèìòãýëèéí ñàí áàéãóóëíà. 61.4.Óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí òóõàéí æèëä ãàðñàí àëäàãäëûã óã àëäàãäàë ãàðñàí ñàíõ¿¿ãèéí æèë äóóññàíààñ õîéøõè 2 æèëèéí õóãàöààíä àëáàí òàòâàð íîãäóóëàõ îðëîãîîñ õàñ÷ òîîöíî. 61.5.¯éëäâýðëýë áîëîí äýä á¿òöýä òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí çàðöóóëñàí ýä õºðºíãèéí ýëýãäýë, õîðîãäëûí øèìòãýëèéí ñàíã òýäãýýð áàðèëãà, áàéãóóëàìæèéí àøèãëàãäàõ õóãàöààíä òîãòìîë õýìæýýãýýð áàéãóóëæ, òýäãýýðòýé õîëáîãäîí ãàðàõ çàðäëûã òóõàéí ñàíõ¿¿ãèéí æèëèéí ¿éëäâýðëýëèéí çàðäàëä îðóóëàí òîîöíî. 61.6.Óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõàä çàéëøã¿é øààðäëàãààð õèéãäñýí á¿õ òºðëèéí çàñâàðûí çàðäëûã ¿éëäâýðëýëèéí çàðäàëä òîîöíî. 61.7.Ýíý õóóëèéí 61.1 - 61.6-ä çààñàí çààëòûã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäñîí æóðàì, çààâðûã ñàíõ¿¿ãèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. ÀÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Òóñãàé çºâøººðºëòýé õîëáîãäñîí ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 62 äóãààð ç¿éë. Òàëáàéí õèëèéí ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 62.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷äèéí õîîðîíä ¿¿ññýí òàëáàéí õèëèéí ìàðãààíûã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà øèéäâýðëýíý. 62.2.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ìàðãàã÷ òàëóóäàä ººðñäèéí áàéð ñóóðèéã áè÷ãýýð èëýðõèéëýõ áîëîí ¿íäýñëýëýý õàðèëöàí òàéëáàðëàõ áîëîëöîî îëãîíî. 62.3.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà òóñãàé çºâøººðëèéí áîëîí ò¿¿íèé çóðàã ç¿éí á¿ðòãýëä òóñãàãäñàí ìàðãààíòàé òàëáàéíóóä õîîðîíäîî ÿìàð íýã áàéäëààð äàâõöàæ áàéãàà ýñýõèéã øàëãàõ áºãººä äàâõöàë áàéãàà íü òîãòîîãäâîë òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷äèéí àíõíû ºðãºäºë áîëîí òàëáàéí õèëèéí õýìæèëòèéí òàéëàíã ¿íäýñëýí òàëáàéí õèë, áóëàíãèéí öýãèéí ñîëáèöëóóä çºâ á¿ðòãýãäñýí ýñýõèéã øàëãàíà. 62.4.Õýìæèëòèéí ä¿íä äàâõöàë áàéãàà íü òîãòîîãäâîë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà ñ¿¿ëä àâñàí òóñãàé çºâøººð뺺ð îëãîãäñîí òàëáàéä çîõèõ ººð÷ëºëòèéã îðóóëæ, äàâõöàëûã àðèëãàíà. 62.5.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí òàëáàéí ìàðãààíòàé õèëèéã òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ çºâøººðºë àâñàí ýòãýýäýýð õýìæ¿¿ëæ òîãòîîëãîõ áºãººä ¿¿íòýé õîëáîãäîí ãàðñàí çàðäëûã áóðóóòàé ýòãýýäýýð òºë¿¿ëíý.

45


62.6.Òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà íü ìàðãààíòàé õèë, öýãèéí ñîëáèöëóóäûã øàëãàæ, õîëáîãäîõ çàñâàð, ººð÷ëºëòèéã õèéñýí øèéäâýð ãàðãàæ, ýíý òóõàé ìàðãààíä îðîëöîã÷ òàëóóäàä ìýäýãäýíý. 62.7.Ìàðãààíä îðîëöîã÷ òàë òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàæ áîëíî. 63 äóãààð ç¿éë. Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áîëîí ãàçàð ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷, àøèãëàã÷èéí õîîðîíä ãàðñàí ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 63.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ áîëîí ãàçàð ºì÷ëºã÷, ýçýìøèã÷, àøèãëàã÷èéí õîîðîíä òóõàéí ãàçàðò íýâòðýí îðîõ, äàìæèí ºíãºðºõ, àøèãëàõ òàëààð ãàðñàí ìàðãààíûã ø¿¿õ Èðãýíèé õóóëü, Ãàçðûí òóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó øèéäâýðëýíý. 64 ä¿ãýýð ç¿éë. Òºðèéí áàéãóóëëàãàä ãîìäîë ãàðãàõ 64.1.Òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ ýíý õóóëèàð îëãîãäñîí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä ñààä ó÷ðóóëñàí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíû ¿éëäýë, ýñ ¿éëäëèéí òàëààð õîëáîãäîõ äýýä øàòíû áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí, ýñõ¿ë ø¿¿õýä ãîìäîë ãàðãàæ áîëíî. 65 äóãààð ç¿éë. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýòýé õîëáîãäñîí ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 65.1.Ýíý õóóëèéí 29, 30 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó áàéãóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ãýðýýòýé õîëáîãäîí ¿¿ññýí ìàðãààíûã õóóëü òîãòîîìæ áîëîí Ìîíãîë Óëñûí íýãäýí îðñîí îëîí óëñûí ãýðýýíèé äàãóó øèéäâýðëýíý. ÀÐÂÀÍ ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõ 66 äóãààð ç¿éë. Õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà 66.1.Àøèãò ìàëòìàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí íü ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë ýðõ á¿õèé óëñûí áàéöààã÷ çºð÷ëèéí øèíæ áàéäëûã õàðãàëçàí ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýä äàðààõü õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý: 66.1.1.òóñãàé çºâøººðºëã¿é ýòãýýä àøèãò ìàëòìàëûí õàéãóóë õèéñýí, àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîñîí, áîðëóóëñàí, àøèãò ìàëòìàëûí îðä àøèãëàñàí áîë õóóëü áóñààð îëñîí îðëîãî, ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóðààæ, óã ýòãýýäèéã 500000-1000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ; 66.1.2.ýíý õóóëèéí 48 äóãààð ç¿éëä çààñàí ìýäýý, òàéëàí, òºëºâëºãººã õóãàöààíä íü ãàðãàæ ºãººã¿é, ýñõ¿ë õóóðàì÷ ìýäýý, òàéëàí ãàðãàñàí àëáàí òóøààëòíûã 100000-500000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-1000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ; 46


66.1.3.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ õóóëü òîãòîîìæîîð îëãîãäñîí ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõýä íü õóóëü áóñààð ñààä ó÷ðóóëñàí èðãýíèéã 100000-300000 õ¿ðòýë, àëáàí òóøààëòíûã 500000-1000000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 10000002000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ; 66.1.4.ýíý õóóëèéí 35 äóãààð ç¿éëä çààñàí íèéòëýã ¿¿ðãèéã áèåë¿¿ëýýã¿é àëáàí òóøààëòíûã 100000-500000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 5000001000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîæ, ó÷èðñàí õîõèðëûã íºõºí òºë¿¿ëýõ; 66.1.5. àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ àæèëëàãààíû ÿâöàä èëýðñýí çºð÷ëèéã àðèëãóóëàõààð ýðõ á¿õèé óëñûí áàéöààã÷ààñ òàâüñàí õóóëü ¸ñíû øààðäëàãûã áèåë¿¿ëýýã¿é áîë àëáàí òóøààëòíûã 200000-500000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-1000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ; 66.1.6.¿íýò ìåòàëë, ýðäýíèéí ÷óëóóíû ñîðüö, ÷àíàðûã òîãòîîëãîõ, á¿ðòã¿¿ëýõ æóðìûã çºð÷ñºí àëáàí òóøààëòíûã 100000-250000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 1000000-2000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ; 66.1.7.òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ îëáîðëîñîí àøèãò ìàëòìàëûí õýìæýýã íóóí äàðàãäóóëñàí, ýíýõ¿¿ çîðèëãîîð õóóðàì÷ ãýðýý áàéãóóëñàí, ýñõ¿ë ¿íäýñëýëã¿é áàãà ¿íýýð áîðëóóëæ áîðëóóëàëòûí îðëîãûã ñàíààòàéãààð áóóðóóëñàí áóþó áóóðóóëàõûã çàâäñàí áîë õóóëèéí ýòãýýäèéã 100000-250000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîæ, îëáîðëîñîí àøèãò ìàëòìàëûí õýìæýý áîëîí áîðëóóëàëòûí ¿íèéí çºð¿¿ã òîîöîæ óëñûí îðëîãîä íºõºí òºë¿¿ëýõ; 66.1.8.õàéãóóëûí òàëáàéãààñ àâñàí äýýæ, ñîðüö, àíõäàã÷ ìàòåðèàëûã ñàíààòàéãààð óñòãàñàí àëáàí òóøààëòíûã 200000-500000 õ¿ðòýë, õóóëèéí ýòãýýäèéã 500000-1000000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ. 66.2.Õÿíàëò øàëãàëò ÿâóóëæ áàéãàà ýðõ á¿õèé àëáàí òóøààëòàíä ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýõýä íü ñàíààòàéãààð ñààä ó÷ðóóëñàí ýòãýýäèéã ø¿¿õ 200000-300000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîíî. 66.3.Áàéãàëü îð÷íûã õàìãààëàõ òóõàé õóóëü òîãòîîìæ, óóë óóðõàéí àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðìèéã óäàà äàðàà çºð÷ñºí áîë ýðõ á¿õèé óëñûí áàéöààã÷ òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷èéí àøèãò ìàëòìàë ýðýõ, õàéõ, àøèãëàõ ¿éë àæèëëàãààã 2 ñàðûí õóãàöààãààð çîãñîîõ áºãººä ýíý õóãàöààíä çºð÷ëèéã çàñààã¿é òîõèîëäîëä òóñãàé çºâøººðëèéã íü ýíý õóóëèéí 56 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó öóöàëíà. 66.4.Àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºë ýçýìøèã÷ íü ¿éë àæèëëàãààíäàà õèìèéí õîðò áîäèñ, áýëäìýëèéã õýðýãëýõäýý õóóëü òîãòîîìæ, àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðýì, òåõíîëîãèéí ãîðèìûã äàãàæ ìºð人ã¿éãýýñ õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíä, áàéãàëü îð÷èí, ìàë, àìüòàíä íîöòîé õîõèðîë ó÷ðóóëñàí áîë òóñãàé çºâøººðëèéã íü ýíý õóóëèéí 56 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó öóöàëæ, 20 æèëèéí õóãàöààíä äàõèí òóñãàé çºâøººðºë îëãîõã¿é.

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Ö.ÍßÌÄÎÐÆ 47


АШИГТ МАЛТМАЛЫН ТУХАЙ