Page 1

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 199Ç îíû 12 äóãààð ñàðûí 28-íû ºäºð Óëààíáààòàð õîò ÎËÎÍ ÓËÑÛÍ ÃÝÐÝÝÍÈÉ ÒÓÕÀÉ ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü îëîí óëñûí õî¸ð áîëîí îëîí òàëò ãýðýý áàéãóóëàõ, áèåë¿¿ëýõ, õÿíàëò òàâèõ, öóöëàõ, õ¿÷èí òºãºëäºð îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõ, ãàðàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë. Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíèé òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 1. Îëîí óëñûí ãýðýýíèé òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü, ýíý õóóëü áîëîí òýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí Ìîíãîë Óëñûí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 2. Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººð çààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. Ç äóãààð ç¿éë. Õóóëüä õýðýãëýñýí íýð òîìú¸î 1. "Îëîí óëñûí ãýðýý" ãýæ Ìîíãîë Óëñ, Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë áîëîí Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ ãàäààäûí íýã áóþó õýä õýäýí óëñ, òýäãýýðèéí Çàñãèéí ãàçàð, îëîí óëñûí áàéãóóëëàãàòàé òîäîðõîé àñóóäëààð õàðèëöàí ýäëýõ ýðõ, õ¿ëýýõ ¿¿ðãèéã òîäîðõîéëîí òîãòîîñîí, îëîí óëñûí ýðõ ç¿éãýýð çîõèöóóëàãäàõ õî¸ð áóþó îëîí òàëûí áè÷ãýýð ¿éëäñýí òîõèðîëöîîã õýëíý. 2. "Îëîí óëñûí ãýðýýíèé ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ" ãýæ òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã á¿õýëä íü áóþó ò¿¿íèé çàðèì çààëòûã òîäîðõîé áóþó òîäîðõîé áóñ õóãàöààãààð äàãàæ ìºðäºõººñ ò¿äãýëçýõèéã õýëíý. Ç. "Îëîí óëñûí ãýðýýíèé ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ" ãýæ òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã á¿õýëä íü áóþó ò¿¿íèé çàðèì çààëòûã òîäîðõîé áóþó òîäîðõîé áóñ õóãàöààãààð äàãàæ ìºðäºõººñ ò¿äãýëçýõèéã õýëíý. 4. "Áàòëàìæ æóóõ áè÷èã" ãýæ òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë ñî¸ðõîí áàòàëæ õóóëü ãàðãàñíûã íîòîëñîí áàðèìò áè÷ãèéã õýëíý. 5. "Îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà" ãýæ óëñ áîëîí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûã õýëíý. /Ýíý õýñãèéã 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 6. "Íýãäýí îðîõ áàðèìò áè÷èã" ãýæ íýãýíò õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí îëîí óëñûí ãýðýýíä íýãäýí îðîõîîð Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ õóóëü ãàðãàñíûã íîòîëñîí áàðèìò áè÷ãèéã õýëíý.

1


/Ýíý õýñãèéã 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 4 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéã õýðýãëýõ õ¿ðýý 1. Óëñ õîîðîíäûí áîëîí Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí îëîí óëñûí ãýðýýíèé õóâüä òýäãýýðèéí òºðºë, íýð ÿìàð áàéõààñ õàìààðàõã¿éãýýð ýíý õóóëèéã õýðýãëýíý. 2. ßàì, òóñãàé ãàçàð, òýäãýýðèéí õàðüÿà áàéãóóëëàãà, àéìàã, íèéñëýëèéí íóòãèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ áóñàä óëñûí èæèë òºðëèéí áàéãóóëëàãà áîëîí õóâü õ¿í, õóóëèéí ýòãýýäòýé áàéãóóëàõ ãýðýý ýíý õóóëüä õàìààðàãäàõã¿é. ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ 5 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ Ìîíãîë Óëñûí ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãóóä îëîí óëñûí ãýðýýíèé òºñëèéí òàëààð õýëýëöýý õèéæ, ýõ áè÷âýðèéã òîõèðñîíû ¿íäñýí äýýð ò¿¿íä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ, îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõ, òýäãýýðèéã ñî¸ðõîí áàòëàõ, áàòëàõ çàìààð îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëíà. 6 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ çàð÷èì Îëîí óëñûí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëüä çààñàí ãàäààä áîäëîãûí çîðèëãî, çàð÷ìûã ¿íäýñ áîëãîí îëîí óëñûí ýðõ ç¿éí íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººðñºí çàð÷èì, õýì õýìæýýíä íèéö¿¿ëýí áàéãóóëíà. 7 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãóóä 1. Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ áîëîí Çàñãèéí ãàçà𠺺ðèéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààð Ìîíãîë Óëñûí íýðèéí ºìíººñ óëñ õîîðîíäûí îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõòýé. 2. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë ïàðëàìåíò õîîðîíäûí õàìòûí àæèëëàãààíû àñóóäëààð õî¸ð áîëîí îëîí òàëûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõòýé. Ç. Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçà𠺺ðèéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààð Çàñãèéí ãàçðûí íýðèéí ºìíººñ Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõòýé. 4. Ìîíãîë Óëñûí ÿàì, òóñãàé ãàçà𠺺ðèéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààð Çàñãèéí ãàçðûí íýðèéí ºìíººñ Çàñãèéí ãàçàð õîîðîíäûí îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõòýé. 8 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ àñóóäëààð õýëýëöýý õèéõ, ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ øèéäâýð ãàðãàõ 1. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààð äàðàà ñî¸ðõîí áàòëóóëàõààð áàéãóóëàõ îëîí óëñûí ãýðýýíèé òºñëèéí òàëààð Çàñãèéí ãàçàð çîõèõ æóðìûí äàãóó Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàëòàé çºâøèëöºæ, øèéäâýð ãàðãàíà.

2


2. Ìîíãîë Óëñ áîëîí Çàñãèéí ãàçðûí ºìíººñ áàéãóóëàõ áºãººä Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààð ñî¸ðõîí áàòëóóëàõã¿é îëîí óëñûí ãýðýýíèé òºñëèéí òàëààð õýëýëöýý õèéõ, ãàðûí ¿ñýã çóðàõ òóõàé øèéäâýðèéã Çàñãèéí ãàçàð ãàðãàíà. 9 ä¿ãýýð ç¿éë. Á¿ðýí ýðõ îëãîõ 1. Îëîí óëñûí àëèâàà ãýðýýíèé òºñëèéí òàëààð õýëýëöýý õèéõ, ò¿¿íä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ á¿ðýí ýðõ îëãîõ òóõàé øèéäâýðèéã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë áóþó Çàñãèéí ãàçàð ãàðãàíà. 2. Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷, Åðºíõèé ñàéä, ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í íàð á¿ðýí ýðõèéí èòãýìæëýëã¿éãýýð îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ àñóóäëààð õýëýëöýý õèéõ áóþó îëîí óëñûí ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðæ áîëíî. Ç. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë áóþó Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðèéã ¿íäýñëýí îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ àñóóäëààð õýëýëöýý õèéõ, ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ á¿ðýí ýðõèéí èòãýìæëýëèéã ýíý ç¿éëèéí 2 äàõü õýñýãò çààñíààñ áóñàä àëáàí òóøààëòàíä ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà îëãîíî. ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëàõ, áàòëàõ 10 äóãààð ç¿éë. Çààâàë ñî¸ðõîí áàòëàõ îëîí óëñûí ãýðýý Çààâàë ñî¸ðõîí áàòëàõ ãýðýýíä äàðààõü îëîí óëñûí ãýðýý áàãòàíà: 1/ Ìîíãîë Óëñûí á¿ðýí ýðõò áàéäàë, àþóëã¿é áàéäàë, íóòàã äýâñãýð, óëñûí õèë áîëîí õ¿íèé ñàëøã¿é ýðõòýé õîëáîãäñîí îëîí óëñûí ãýðýý; 2/ Ìîíãîë Óëñûí õóóëü òîãòîîìæèä çààñíààñ ººð æóðàì òîãòîîæ áàéãàà îëîí óëñûí ãýðýý; Ç/ óëñûí áàòëàãäñàí òºñ⺺ñ ãàäóóð íýìýëò õºðºí㺠øààðäàõ çààëò á¿õèé îëîí óëñûí ãýðýý; 4/ ãàäààä óëñ, îëîí óëñûí áàéãóóëëàãààñ àâàõ çýýëèéí åðºíõèé íºõöºëèéí òóõàé ãýðýý áîëîí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààð ñî¸ðõîí áàòëàõ íü ç¿éòýé ãýæ ¿çñýí çýýëèéí òóõàé áóñàä ãýðýý; 5/ îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõäàà òàëóóä ñî¸ðõîí áàòëóóëàõààð òîõèðîëöñîí ãýðýý. 11 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëóóëàõ òóõàé ñàíàë 1. Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëóóëàõ ñàíàëûã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í äàíãààð, ýñõ¿ë òóõàéí ãýðýýãýýð çîõèöóóëæ áóé àñóóäëûã

3


ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áóþó òóñãàé ãàçðûí äàðãà ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿íòýé çºâøèëöºí Çàñãèéí ãàçàðò ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 2. Çàñãèéí ãàçàð îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëóóëàõ ñàíàëûã õýëýëöýýä çîõèõ øèéäâýð ãàðãàí Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 12 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëàõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàõ 1. Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ ñî¸ðõîí áàòëóóëàõààð ºðãºí ìýä¿¿ëñýí îëîí óëñûí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë õýëýëöýæ ñî¸ðõîí áàòëàõ ýñýõ àñóóäëûã øèéäâýðëýíý. 2. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëàâàë õóóëü, ñî¸ðõîí áàòëààã¿é òîõèîëäîëä òîãòîîë òóñ òóñ ãàðãàíà. Ç. Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòàëñàí òóõàé Ìîíãîë Óëñûí õóóëèéã ¿íäýñëýí Áàòëàìæ æóóõ áè÷èãò Ìîíãîë Óëñûí Åðºíõèéëºã÷ ãàðûí ¿ñýã çóðæ, òºðèéí òàìãà äàðíà. Áàòëàìæ æóóõ áè÷èãò ìºí ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í ãàðûí ¿ñýã çóðíà. 1Ç äóãààð ç¿éë. Áàòëàìæ æóóõ áè÷ãèéã ¸ñ÷ëîí áýëòãýõ, ñîëèëöîõ õàäãàëóóëàõ Îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòàëñàí òóõàé Áàòëàìæ æóóõ áè÷ãèéã ¸ñ÷ëîí áýëòãýõ, ñîëèëöîõ, ò¿¿íèéã ãýðýýíèé ýõ õàäãàëàã÷èä õàäãàëóóëàõ àæëûã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õîëáîãäîõ òàëòàé òîõèðîëöîí ã¿éöýòãýíý. 14 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã áàòëàõ 1. Îëîí óëñûí ãýðýýã áàòëóóëàõ ñàíàëûã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í äàíãààð, ýñõ¿ë òóõàéí ãýðýýãýýð çîõèöóóëæ áóé àñóóäëûã ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áóþó òóñãàé ãàçðûí äàðãà ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿íòýé çºâøèëöºí Çàñãèéí ãàçàðò ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 2. Çàñãèéí ãàçàð îëîí óëñûí ãýðýýã áàòëóóëàõ òóõàé ñàíàëûã õýëýëöýæ áàòëàõ ýñýõ àñóóäëûã øèéäâýðëýíý. Ç. Çàñãèéí ãàçàð îëîí óëñûí ãýðýýã áàòëàâàë òîãòîîë, áàòëààã¿é òîõèîëäîëä ïðîòîêîë òóñ òóñ ãàðãàíà. 4. Îëîí óëñûí ãýðýýã áàòàëñàí òóõàé Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðèéã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õîëáîãäîõ òàëò íîòîîð ìýäýãäýíý. ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõ 15 äóãààð ç¿éë. Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí

4


îðîõ òóõàé øèéäâýð 1. Ñî¸ðõîí áàòëàâàë çîõèõ îëîí òàëò ãýðýýíä Ìîíãîë Óëñ íýãäýí îðîõîä Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë õóóëü ãàðãàíà. 2. Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààðõè îëîí òàëò ãýðýýíä Ìîíãîë Óëñ íýãäýí îðîõîä Çàñãèéí ãàçàð òîãòîîë ãàðãàíà. 16 äóãààð ç¿éë. Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõ Îëîí òàëò ãýðýýíä Ìîíãîë Óëñ íýãäýí îðîõòîé õîëáîãäñîí àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 5, 6, 7 ,8, 9, 1Î, 11, 12, 13, 14 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí æóðìûí äàãóó çîõèöóóëíà. 17 äóãààð ç¿éë. Îëîí òàëò ãýðýýíä òàéëáàð õèéõ, ò¿¿íèéã ýã¿¿ëýí àâàõ 1. Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõîä òàéëáàð ìýäýãäýë õèéõ øààðäëàãàòàé áîë óã ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ, ò¿¿íèéã ñî¸ðõîí áàòëàõ, íýãäýí îðîõ áóþó áàòëàõ òóõàé Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë, Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðò ýíý òóõàé òóñãàé çààëò îðóóëíà. /Ýíý õýñýãò 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 2. Ýíýõ¿¿ ç¿éëèéí 1 äýõ õýñýãò çààñíààð òàéëáàð õèéñýí òóõàé ìýäýãäëèéã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õîëáîãäîõ óëñ áóþó ãýðýýíèé ýõ õàäãàëàã÷èä ìýäýãäýíý. Ç. Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõäîî õèéñýí òàéëáàðûã øààðäëàãàòàé áîë ýã¿¿ëýí àâ÷ áîëíî. 4. Îëîí òàëò ãýðýýíä íýãäýí îðîõäîî õèéñýí òàéëáàðûã ýã¿¿ëýí àâàõ òóõàé øèéäâýðèéã òóõàéí òàéëáàðûã õèéõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàñàí áàéãóóëëàãà ãàðãàíà. 18 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýíä íýìýëò ººð÷ëºëò îðóóëàõ 1. Ãýðýý áàéãóóëàã÷ íºãºº òàëòàé õàðèëöàí òîõèðñîíû ¿íäñýí äýýð îëîí óëñûí ãýðýýíä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëæ áîëíî. 2. Îëîí óëñûí ãýðýýíä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé øèéäâýðèéã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ñî¸ðõîí áàòàëñàí íýãäýí îðîõ øèéäâýð ãàðãàñàí îëîí óëñûí ãýðýýíèé õóâüä Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë, Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðýýð áàéãóóëñàí áóþó áàòàëñàí ãýðýýíèé õóâüä Çàñãèéí ãàçàð òóñ òóñ ãàðãàíà. /Ýíý õýñýãò 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ Ç. Îëîí óëñûí ãýðýýíä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõòàé õîëáîãäñîí àñóóäëûã ýíý õóóëèéí 11, 12, 14 ä¿ãýýð ç¿éëèéí äàãóó çîõèöóóëíà. ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Îëîí óëñûí ãýðýýã áèåë¿¿ëýõ, õÿíàëò òàâèõ, öóöëàõ

5


19 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã áèåë¿¿ëýõ Ìîíãîë Óëñûí ÿàì, òóñãàé ãàçàð áîëîí òóõàéí ãýðýýãýýð çîõèöóóëæ áàéãàà àñóóäëûí õ¿ðýýíä õàìðàãäàõ áóñàä áàéãóóëëàãà ìîíãîëûí òàëûí ãýðýýãýýð õ¿ëýýñýí ¿¿ðãèéí áèåëýëòèéã õàíãàíà. 20 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýíä õÿíàëò òàâèõ 1. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë íü ñî¸ðõîí áàòàëñàí, íýãäýí îðñîí îëîí óëñûí ãýðýý áîëîí øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí àëèâàà ãýðýýíèé õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâüæ áàéíà. 2. Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçà𠺺ðèéí á¿ðýí ýðõýä õàìààðàõ àñóóäëààð áàéãóóëñàí îëîí óëñûí ãýðýýíèé õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâüæ áèåëýëòèéã çîõèîí áàéãóóëæ àæèëëàíà. Ç. Çîõèöóóëæ áóé àñóóäëûã ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áóþó àãåíòëàãèéí äàðãà îëîí óëñûí ãýðýýíèé áèåëýëòèéã ãàðãàæ æèë á¿ðèéí 6, 12 äóãààð ñàðûí 2Î-íû äîòîð ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä èð¿¿ëæ áàéõ áºãººä ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà îëîí óëñûí ãýðýýíèé áèåëýëòèéí ÿâöûã íýãòãýí ä¿ãíýæ øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä ñàíàëàà Çàñãèéí ãàçàðò îðóóëæ õýëýëö¿¿ëíý. /Ýíý ç¿éëèéã 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 21 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã öóöëàõ 1. Îëîí óëñûí ãýðýýã ò¿¿íä çààñàí æóðìûí äàãóó áóþó ãýðýý áàéãóóëàã÷ íºãºº òàëòàé õàðèëöàí òîõèðñîíû ¿íäñýí äýýð öóöàëæ áîëíî. 2. Ìîíãîë Óëñûí îðîëöîæ áóé îëîí óëñûí îëîí òàëò ãýðýýíýýñ ò¿¿íä çààñàí æóðàì ýñõ¿ë îëîí óëñûí ýðõ ç¿éí íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººðñºí çàð÷èì, õýì õýìæýýíèé äàãóó ãàð÷ áîëíî. 22 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ, ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ 1. Îëîí óëñûí ãýðýýã ò¿¿íä îðîëöîã÷ áóñàä òàë ¿ë áèåë¿¿ëýõ áóþó çºð÷ñºí òîõèîëäîëä ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ, ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ ñàíàëûã òóõàé ãýðýýãýýð çîõèöóóëæ áóé àñóóäëûã ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áóþó òóñãàé ãàçðûí äàðãà ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿íòýé çºâøèëöºí Çàñãèéí ãàçàðò ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 2. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ñî¸ðõîí áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ, ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ òóõàé ñàíàëàà Çàñãèéí ãàçàð Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý. Ç. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ ñî¸ðõîí áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ ýñõ¿ë ò¿¿íèé ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàñàí òîõèîëäîëä Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë õóóëü, Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðýýð áàéãóóëñàí áóþó áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ ýñõ¿ë ò¿¿íèé ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàñàí òîõèîëäîëä Çàñãèéí ãàçàð òîãòîîë òóñ òóñ ãàðãàíà.

6


23 äóãààð ç¿éë. Õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èí áàéãóóëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ Ýíý õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëä çààñàí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàí îëîí óëñûí ãýðýý áàéãóóëàõ ýðõ õýìæýýíèé òàëààðõ õóóëü òîãòîîìæèéã çºð÷èí ãýðýý áàéãóóëñàí áîë òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã äàðààõü áàéãóóëëàãà àâ÷ õýëýëöýæ õ¿÷èíã¿é áîëãîæ áîëíî: 1/ ñî¸ðõîí áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë ººðºº áóþó ¯íäñýí õóóëèéí öýö; 2/ Ìîíãîë Óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí áàéãóóëñàí áóþó áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàë. ÇÓÐÃÀÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Îëîí óëñûí ãýðýýã á¿ðòã¿¿ëýõ, õýâëýí íèéòëýõ, õàäãàëàõ 24 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã á¿ðòã¿¿ëýõ Îëîí óëñûí ãýðýýã øààðäëàãàòàé áîë Çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðýýð Íýãäñýí ¯íäýñòíèé Áàéãóóëëàãûí íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà íàðûí ãàçàðò á¿ðòã¿¿ëíý. 25 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã õýâëýí íèéòëýõ 1. Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààð ñî¸ðõîí áàòàëñàí îëîí óëñûí ãýðýýã íèéòëýõäýý Ìîíãîë Óëñûí õóóëü íèéòëýõ æóðàì, îëîí óëñûí áóñàä ãýðýýã íèéòëýõäýý Çàñãèéí ãàçðûí òîãòîîë íèéòëýõ æóðìûã òóñ òóñ áàðèìòàëíà. 2. Îëîí óëñûí ãýðýýã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãààñ ýðõëýí òóñãàé ýìõòãýë áîëãîí õýâëýæ áàéíà. 26 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã õàäãàëàõ 1. Îëîí óëñûí ãýðýýíèé æèíõýíý ýõèéã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õàäãàëíà. 2. Îëîí óëñûí ãýðýýã õàðèóöàí áàéãóóëñàí ÿàì, òóñãàé ãàçàð ãýðýý áàéãóóëñàí ºäðººñ õîéø 45 õîíîãèéí äîòîð òóõàéí ãýðýýíèé áàòàëãààòàé õóóëáàðûã õîëáîãäîõ ãàçàðò íü õ¿ðã¿¿ëæ, æèíõýíý ýõ áè÷âýðèéã äàðààõü ìàòåðèàëûí õàìò ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä øèëæ¿¿ëíý: 1/ ãýðýýíèé ìîíãîëûí òàëûí áîëîí íºãºº òàëûí àíõíû òºñºë, òîõèðîëöñîí òºñºë; 2/ ãýðýý áàéãóóëàõ àñóóäëààð õèéñýí õýëýëöýý, ÿðèàíû òýìäýãëýë¿¿ä; Ç/ ãýðýý áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí çàâñðûí øèéäâýð¿¿ä; 4/ á¿ðýí ýðõèéí èòãýìæëýë¿¿ä;

7


5/ ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðñàí, ñî¸ðõîí áàòàëñàí, áàòàëñàí, íýãäýí îðñîí òóõàé áàðèìò áè÷èã, òýìäýãëýë, ïðîòîêîë; 6/ ãýðýýíä ãàðûí ¿ñýã çóðàõ ¿åýð ãýðýë çóðàã àâñàí áîë ò¿¿íèé õóâü; 7/ ãýðýýíèé ýõ áè÷âýðèéí õóóëáàð; 8/ òóõàéí ãýðýýíä õîëáîãäîëòîé áóñàä áàðèìò áè÷èã. Ç. Ìîíãîë Óëñ îëîí òàëò ãýðýýíèé ýõ õàäãàëàã÷ áîëñîí òîõèîëäîëä óã ¿¿ðãèéã ãàäààä õàðèëöààíû àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà òóõàéí îëîí òàëò ãýðýýíèé çààëò, îëîí óëñûí ýðõ ç¿éí õýì õýìæýýíèé äàãóó ã¿éöýòãýíý. /Ýíý õýñýãò 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ ÄÎËÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Áóñàä çààëò 27 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëàí õóóëü, õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòàä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ 1. Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäóóëàí Ìîíãîë Óëñûí õóóëü, õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòàä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ òóõàé ñàíàëûã õóóëü ç¿éí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà äàíãààð, ýñõ¿ë õîëáîãäîõ ÿàì, òóñãàé ãàçàðòàé õàìòðàí Çàñãèéí ãàçàðò ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 2. Ìîíãîë Óëñûí õóóëü òîãòîîìæèä íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëàõ øààðäëàãàòàé áîë Çàñãèéí ãàçàð ýíý òóõàé ñàíàë,øèéäâýðèéí òºñëèéã Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðàëä ºðãºí ìýä¿¿ëíý. 28 äóãààð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýíèé õýë 1. Îëîí óëñûí ãýðýýã ìîíãîë õýëýýð áîëîí ãýðýýíä îðîëöîã÷ òóõàéí òàëûí ñîíãîí àâñàí õýëýýð òóñ òóñ ¿éëäýíý. 2. Ãýðýý áàéãóóëæ áóé õî¸ð òàë ãýðýýã îéëãîõ, òàéëáàðëàõàä çºâõºí õî¸ð òàëûí õýëèéã õýðýãëýõýä ó÷èð äóòàãäàëòàé ãýæ ¿çâýë ãýðýýã Íýãäñýí ¯íäýñòíèé Áàéãóóëëàãûí àëáàí ¸ñíû àëü íýã õýëýýð íýìýí ¿éëäýæ áîëíî. Ç. Ãýðýýíä îðîëöîã÷ íºãºº òàëòàé òîõèðñîíû ¿íäñýí äýýð îëîí óëñûí ãýðýýã Íýãäñýí ¯íäýñòíèé Áàéãóóëëàãûí àëáàí ¸ñíû àëü íýã õýëýýð ¿éëäýæ áîëíî. 29 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí óëñûí ãýðýýã õýðýãæ¿¿ëýõòýé õîëáîãäñîí ñàíõ¿¿æèëò Ìîíãîë Óëñûí Èõ Õóðëààñ îëîí óëñûí ãýðýýã ñî¸ðõîí áàòëàõ, íýãäýæ îðîõ Çàñãèéí ãàçðààñ îëîí óëñûí ãýðýýã áàòëàõ øèéäâýð ãàðãàõäàà òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã îð÷óóëàõ, õýâëýõòýé õîëáîãäñîí çàðäëûã òóõàéí áàéãóóëëàãà õàðèóöàí òºñºâòºº òóñãàæ ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã øèéäâýðëýæ áàéíà. /Ýíý ç¿éëèéã 1998 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 9-íèé ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/

8


ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ

Í. ÁÀÃÀÁÀÍÄÈ

9

ОЛОН УЛСЫН ГЭРЭЭНИЙ ТУХАЙ  

Ç. "Îëîí óëñûí ãýðýýíèé ¿éë÷ëýëèéã ò¿ð çîãñîîõ" ãýæ òóõàéí îëîí óëñûí ãýðýýã á¿õýëä íü áóþó ò¿¿íèé çàðèì çààëòûã òîäîðõîé áóþó òîäîðõîé áóñ...