Page 26

1716 januari april 2015 2013| |26 21

WETENSCHAP

> NIEUWS KORT

Overdaad aan keuze leidt tot minder overstappers Als consumenten meer keuze hebben tussen nutsbedrijven, zoals energieleveranciers, stappen ze minder snel over. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van bestuurskundige Sebastian Jilke, die onlangs cum laude promoveerde.

Nederlandse wetenschap verdient steeds meer aan Europa De Nederlandse wetenschap haalt steeds meer geld uit Europa. Het Rathenau Instituut verwacht dat deze inkomsten zullen stijgen naar 800 miljoen euro per jaar. Ook Nederlandse provincies en regio’s investeren meer in onderzoek en innovatie. De afgelopen vijftien jaar stegen de jaarlijkse inkomsten uit de zogeheten Europese kaderprogramma’s van gemiddeld 165 miljoen naar 475 miljoen euro. Als Nederland even succesvol blijft bij het binnenslepen van Europese onderzoeksubsidies, zal het nieuwe onderzoeksprogramma Horizon 2020 de komende jaren in totaal minstens 6 miljard euro opleveren – 2,7 miljard meer dan het vorige EU-onderzoeksprogramma. Deze voorzichtige inschatting maakt het Rathenau Instituut in het onlangs verschenen jaarrapport ‘Totale investeringen in wetenschap en innovatie’ (TWIN). Tot nog toe ging de helft van de Europese subsidiegelden naar hogeronderwijsinstellingen, 21 procent naar researchinstellingen en 22 procent naar bedrijven. Het Rathenau-rapport meldt ook dat Nederlandse provincies en regio’s in 2014 zo’n honderd miljoen euro per jaar hebben geïnvesteerd in kennis en innovatie – deels met geld van de EU – en dat dit bedrag de komende jaren zal toenemen. In februari maakte het Rathenau Instituut al bekend dat de totale uitgaven van de Nederlandse overheid aan research and development (R&D) en aan innovatie tot 2020 dalen van zes naar 5,5 miljard euro per jaar. Er zal vooral worden bezuinigd op innovatie. In euro’s het meest door het ministerie van Economische Zaken. Maar de R&D-uitgaven voor universitair onderzoek (de eerste geldstroom) en overig niet-toepassingsgericht onderzoek zullen nog wel licht groeien. Universiteiten krijgen er dit jaar 125 miljoen euro bij en onderzoeksfinancier NWO 140 miljoen euro. HOP

De liberalisering van nutsvoorzieningen als elektra en telefonie in de afgelopen jaren ging uit van de mens als homo economicus. Een opengestelde markt met concurrerende partijen zou ertoe moeten leiden dat consumenten een rationele keuze maken voor de beste aanbieder. Dat is niet noodzakelijk het geval, blijkt uit het proefschrift van Jilke. Het onderzoek toetst allereerst de theorie van ‘choice overload’: naarmate er een overdaad aan keuze is, zijn mensen minder snel geneigd om over te stappen. Jilke legde consumenten een hypothetisch experiment voor. Ze hadden een slechte energieprovider en kregen de keuze om over te stappen naar een andere aanbieder. Naarmate ze uit meer providers konden kiezen, nam de kans dat ze overstapten significant af. “Consumenten zitten gevangen bij hun huidige aanbieder – ook als die slecht presteert – door de complexiteit van de markt”, vertelt Jilke.

Daarnaast zijn er verschillen te vinden tussen kwetsbare groepen in de samenleving. Lageropgeleiden zijn minder snel geneigd over te stappen dan hogeropgeleiden, en dat effect is sterker in landen met meer aanbieders. “Dat is wat psychologen de status quo-bias noemen. Lager opgeleiden zijn vaker risicoavers en houden vast aan de bestaande situatie.” Interessant is dat de marktwerking in landen waar veel overstappers zijn wel lijkt te functioneren. “Als er genoeg kritische massa van overstappende consumenten is, ontstaat er druk op de markt. Aanbieders worden zo gedwongen hun service te verbeteren of tarieven te verlagen.” Marktregulering moet zich volgens Jilke dan ook niet concentreren op de aanbodzijde, maar op de vraagzijde van de markt. “Door overstappen makkelijker te maken wordt de markt ontdaan van zijn complexiteit.” TF

Erasmus Magazine #12  
Erasmus Magazine #12  
Advertisement