Page 1

Erasmus Magazine

#03 2 oktober 2014

www.erasmusmagazine.nl

DE STRIJD TEGEN HET SPIEKEN Memoires van een oorlogsmissie

Bondologie: de wetenschap van 007

Int er na t in iona si l de pa ge s

De Kwestie: Hoe word je jihadist?


Elke dag (iets) nieuws

www.erasmusmagazine.nl


INHOUD

De Kwestie

2 oktober 2014 | 03

06

14

06 | Niets te verliezen Zeker honderdveertig Nederlandse moslims vertrokken inmiddels naar Syrië. Maar hoe word je eigenlijk een jihadist? Criminoloog Marion van San sprak met familieleden, docenten en de jongeren zelf.

Coververhaal 14 | Universiteit bindt strijd aan met spieken Spieken is onuitroeibaar. Toch zet de universiteit alle zeilen bij om sjoemelende slimmeriken bij te benen en zo mogelijk in te halen. Over mobieltjes in onderbroeken, grote-boodschapgeluiden en verregaande imagoschade.

18

Achtergrond 18 | Bondologie: de wetenschap van 007 James Bond vandaag is veel meer dan zomaar een fictie bedacht door Ian Fleming. Sinds de eerste verfilming, Dr. No< (1962), met Sean Connery in de hoofdrol, groeide het karakter uit tot een iconische realiteit. Zelfs de wetenschap kan onmogelijk aan dit fenomeen voorbijgaan.

Wetenschap 22 | Memoires van een oorlogsmissie Esmeralda Kleinreesink promoveerde in uniform op een proefschrift over de autobiografieën van militairen. De nationale cultuur, ontdekte ze, is bepalend voor de plot.

24

En verder…

04 Uitvergroot 08 Campus 12 Ongehoord 17 Erasmus Vitaal 21 EMuziek: Fedde van der Spoel 24 De Bewering 25 EMuziek: Helena Neven 26 Lifestyle 28 Personalia en colofon 29 International Pages 32 Achterop

Erasmus Magazine/EM onafhankelijk opinieen informatieblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Iedereen doet maar wat

Het lijkt nieuws in de categorie klein leed: de klokken op de campus lopen niet gelijk. Studenten maken daar bezwaar tegen in de Universiteitsraad. Ze kunnen hierdoor namelijk te laat komen voor colleges en onterecht worden geweigerd. Of ze weten niet hoeveel tijd ze nog hebben tijdens een tentamen, nu ze geen horloges meer mogen dragen. Maar als je de universiteit kent en een beetje holistisch (alles hangt met alles samen) bent ingesteld, weet je dat zo’n foutje exemplarisch is voor deze organisatie. Weet iemand eigenlijk wel hoe laat het is? En is het bij jou net zo laat als bij mij, of zit jij in een andere tijdzone te werken? Een paar voorbeelden. De universiteit voert een nieuwe huisstijl in, maar niet iedere faculteit hoeft daaraan mee te doen. Waardoor het hoofddoel van een corporate identity – één gezicht naar buiten hebben – niet wordt bereikt. Gebouwaanduidingen veranderen van de ene op de andere dag van een letter in een naam, terwijl secretariaten en studieverenigingen nog blijmoedig folders en visitekaartjes laten drukken met de oude benaming. Bovendien stuurt een deel van de bewegwijzering op de campus je ook nog eens linea recta de verkeerde kant op. En in Elsevier staat dat de EUR van de drie specialistische universiteiten op nummer drie staat. Wat de universiteit er niet van weerhoudt om dezelfde dag vrolijk te twitteren dat studenten de EUR de beste specialistische universiteit van Nederland vinden. Soms denk ik: iedereen doet maar wat, meestal met de beste bedoelingen, maar de klokken lijken niet gelijk te staan. Ik zucht maar weer eens, want zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens. Wieneke Gunneweg, Hoofdredacteur Erasmus Magazine & EM Online gunneweg@em.eur.nl


UITVERGROOT


2 oktober 2014 | 05

FIETSENMAKER GEOPEND OP DE CAMPUS In alle haast door de glasscherven gereden op weg naar je ochtendcollege? Geen paniek, want op maandag 15 september werd aan de voet van het H-gebouw de fietsenmaker Campus Bikes geopend. Kun je na je college gewoon weer met de fiets naar huis. Volgens vader en zoon Zwaan, samen eigenaar van de zaak, is de campusfietsenmaker beduidend sneller en goedkoper dan de doorsnee rijwielzaak in de stad. Voor nog geen tientje wordt je lekke band geplakt. MvS (foto: Ronald van den Heerik)


2 oktober 2014 | 06

DE KWESTIE

Niets te verliezen

Zeker honderdveertig Nederlandse moslims vertrokken inmiddels naar Syrië. Maar hoe word je eigenlijk een jihadist? Criminoloog Marion van San sprak met familieleden, docenten en de jongeren zelf. tekst Geert Maarse fotografie ANP

Wat is een jihadist? “Iemand die vindt dat er een Islamitische Staat moet komen en dat gewapende strijd geoorloofd is om dat te bereiken. De jongeren die naar Syrië trekken zijn bovendien boos over het onrecht dat hun broeders en zusters wordt aangedaan. Ze vinden dat moslims overal ter wereld met hulp van het Westen – de grote vijand bestaat uit Amerika en Israël – onderdrukt worden. En uiteraard trekken ze ten strijde omdat ze denken dat ze dan in het paradijs terecht zullen komen. Een van beide lukt sowieso: of ze bestrijden de ongelovigen, of ze komen om. Vanuit die optiek is het heel begrijpelijk dat ze gaan. Ze hebben niets te verliezen.” Wat zijn het voor mensen? “Wat ze gemeenschappelijk hebben is dat ze zich in de loop der tijd meer en meer met hun geloof zijn gaan bezighouden. Ze zijn voortdurend bezig met ‘kennis opdoen’, omdat Allah zijn beste strijders kiest – dat wil zeggen: mensen die zo veel mogelijk studeren en zo goed mogelijk leven volgens de Koran. Op een gegeven moment wijden ze hun hele leven aan de islam. Heel belangrijk daarbij is wat ze zelf omschrijven als de zuiverheid van de intentie. Wat veel jongeren nu doen – poseren met wapens – zag je in het begin van de oorlog niet of veel minder. Dat had niets met veiligheid te maken, maar met een behoefte aan zuiverheid. Je doet het niet omdat je de held wilt uithangen, maar omdat je de tevredenheid van je Heer wilt.” Om hoeveel mensen gaat het? “De schatting is 140 voor Nederland. In België zijn het er 350. Maar het zijn lastige schattingen. Want veel ouders doen geen aangifte.” U hebt regelmatig contact met Samir Azzouz en Jason Walters, beiden veroordeeld voor terrorisme. Zou u die ook als jihadist omschrijven? “Ze hadden allebei het voornemen om zich ergens bij de strijd aan te sluiten. Samir wilde naar Tsjetsjenië. Jason wilde naar Afghanistan. Alleen zijn ze nooit zover gekomen.” Zijn het altijd mannen? “Nee. Alleen al uit Nederland zijn tussen de dertig en vijfendertig vrouwen vertrokken. Vaak zijn het bekeerlingen: autochtonen of allochtonen die voorheen geen binding hadden met de islam. Ik heb gevallen gezien die binnen tien maanden na hun bekering naar Syrië vertrokken.”

Pro IS-demonstranten tijdens een protest in de Haagse Schilderswijk

Kunt u uitleggen wat er in die tien maanden met zo’n vrouw gebeurt? “Je moet je voorstellen: het zijn vaak meisjes die een niqaab dragen. Ik vraag ze weleens: hoe zag je er een jaar geleden uit? Dan laten ze op hun telefoon een foto zien van een jong meisje met


2 oktober 2014 | 07

DE KWESTIE

krullend haar, lippenstift en een kort rokje. Ze hebben zich tot de islam bekeerd, bijvoorbeeld omdat ze eenvoudigweg veel moslims in hun omgeving hadden. Vaak zijn het meisjes met problemen. Drugs, alcohol, gedoe op school. En ze zijn – tenminste dat zeggen de ouders – makkelijk beïnvloedbaar. Veel ouders zien de bekering van hun dochter daarom in eerste instantie niet als iets negatiefs. Integendeel: ze maken tenminste iets van hun leven. Als ze kennis willen opdoen over het geloof, komen ze via internet vaak bij gelijkgestemden terecht. En dan kan het snel gaan. Er wordt heel veel gesproken over het feit dat deze jongeren geronseld zouden worden, maar daar heb ik tot nu toe nog maar weinig bewijs voor gevonden. Er wordt natuurlijk constant propaganda gemaakt, ook vanuit Syrië. Maar het begint allemaal met een persoonlijke zoektocht.” Hebben Syriëgangers iets gemeen? “Terrorisme-expert Richard Barrett zei laatst: er zijn net zoveel redenen waarom jongeren naar Syrië gaan, als het aantal jongeren dat daadwerkelijk vertrekt. En dat klopt. Ze zijn afkomstig uit kwetsbare gezinnen, maar ook uit middenklassemilieus. Sommige hadden voor hun vertrek problemen, maar velen ook niet. Er zijn jongeren bij die nauwelijks mee konden komen op het vmbo, maar ik heb ook een moeder gesproken van een jongen die in zijn tweede jaar economie zat. De enige rode draad is: ze vinden allemaal, zonder uitzondering, dat er een oorlog gaande is tegen de islam.” De Amerikanen gaan zich steeds actiever bemoeien met de strijd tegen de Islamitische Staat. Leidt dat tot extra radicalisering? “Ik volg sinds de zomer van 2012 een groep van ongeveer 250 jonge mannen en 250 jonge vrouwen op Facebook. Accounts worden constant verwijderd, dus het is lastig om precies te zien wie wie is. Maar inmiddels ken ik die onlinegemeenschap wel een beetje. En dan zie je wel dat de woede bij bepaalde gebeurtenissen opspeelt. De bemoeienis van de Amerikanen is er daar een van.” Begrijpt u het? “Vanuit hun optiek is het heel logisch om het land te verlaten. Een jongen zei tegen mij: hier wordt een vrouw in boerka bespuugd, terwijl een prostituee beschermd wordt. Ze vinden het leven hier verdorven, inclusief de democratie. Alles is beter onder een Islamitische Staat, dat geloven ze echt.” Er zijn vaker groepen geweest die een aanzuigende werking hadden. De IRA, de RAF, de FARC, de Spanjegangers. Is dit wezenlijk anders? “Er zijn veel overeenkomsten. Ook nu is er, net als tijdens de Spaanse burgeroorlog, een grote rol weggelegd voor propaganda. Toen had men het ook over lachende martelaren. En vrouwen en kinderen werden op dezelfde manier opgevoerd als slachtoffers. Jongeren vertrokken destijds omdat ze dat een halt toe wilden roepen. Dat is nu met Syrië net zo.” Kun je radicalisering herkennen? “Het kan, maar het is heel lastig. In de meeste gevallen hebben de ouders het niet zien aankomen. Dan komt het vertrek van hun kinderen als een complete verrassing. Aan

de andere kant: ik heb docenten gesproken die jaren geleden al wisten dat er iets misging. Dan begon een jongen van een jaar of veertien bij maatschappijleer over het doodschieten van Amerikanen, over bommen op Israël. En dan werd er niet ingegrepen. Omdat de docenten bang waren dat ze beschuldigd zouden worden van discriminatie. Of omdat ze dachten dat het bij de puberteit hoorde en dat het vanzelf weer over zou gaan.” Wat had er volgens u moeten gebeuren in zo’n geval? “Tegenwicht bieden. Jongeren die op deze manier worstelen met hun idealen moet je niet bestraffen. Als je ze in een hoek zet, drijf je ze in de armen van radicalen. In principe mag je als adolescent alles vinden. Het probleem is alleen – voor veel ouders – dat je genoeg van het geloof moet weten om weerwoord te kunnen bieden. En dat lukt in de meeste gevallen niet.”

‘Zeventig procent van de Nederlandse moslims vindt dat de regels uit de Koran belangrijker zijn dan de Nederlandse wet’ > Marion van San

In hoeverre is de moskee een brandhaard van extremisme? “Niet echt. Veel moskeeën weten goed dat ze in de gaten gehouden worden. Zodra jongeren beginnen te radicaliseren blijven ze er vaak weg. Omdat ze vinden dat de imams zich te veel laten dicteren door de Nederlandse regering.” Burgemeester Aboutaleb schreef samen met wethouder Joost Eerdmans een stuk in Trouw waarin hij Syriëgangers verraders noemde. En hij riep Nederlandse moslims op om afstand te nemen van de radicale islam. Vindt u dat terecht? “Als je opgevoed bent als katholiek moet je dan iedere keer afstand nemen als het Vaticaan iets raars roept? Ik snap dat de burgemeester vanuit zijn positie iets moet zeggen, maar op deze manier houd je radicalisering niet tegen.” Femke Halsema noemt religieus extremisme een enorm taboe. Zouden we beter af zijn als we het zouden durven benoemen? “Daar zit zeker wat in. Uit onderzoek van Ruud Koopmans blijkt dat het moslimfundamentalisme veel groter is dan we dachten. Zeventig procent van de Nederlandse moslims vindt dat de regels uit de Koran belangrijker zijn dan de Nederlandse wet. Dat heeft de politiek onderschat. Het is niet zo dat een probleem verdwijnt als je doet of het niet bestaat.” Kunt u zich voorstellen dat mensen zich afvragen of er wel zoiets bestaat als een gematigde islam? “De conclusies van Koopmans maakten mij ook aan het schrikken. Maar ik denk dat we voorzichtig moeten zijn met generaliseren. Natuurlijk bestaat er een gematigde islam. Maar die is blijkbaar kleiner dan wij al die tijd hebben gedacht. Veel van de jongeren die ik spreek nemen de Koran letterlijk. Dit zijn jongeren die behoefte hebben aan zeer strenge leefregels. Als er staat dat je ten strijde moet trekken om je geloof te verdedigen, dan doe je dat. Al moet ik zeggen dat niet iedereen die sympathie heeft voor de gewapende strijd, ook meevecht. We hebben het nog steeds maar over honderdveertig mensen.”

Marion van San is als criminoloog verbonden aan Risbo. Ze doet onderzoek naar radicalisering en heeft intensief contact met ouders, broers, zussen, ooms en tantes – “iedereen die wil praten” – van Nederlandse en Belgische Syriëgangers. Haar huidige onderzoek betreft ongeveer vijfentwintig families, maar in het verleden sprak ze ook met veroordeelde terroristen als Samir Azzouz en Jason Walters. Ze schreef onder meer, samen met Arjen Leerkes, de studie ‘Criminaliteit en criminalisering. Allochtone jongeren in België’ (2001). Ze woont en werkt in Antwerpen.


2 oktober 2014 | 08

CAMPUS

Nieuwe Engelstalige studies in trek Onlangs startte zowel de opleiding Psychologie als Algemene Cultuurwetenschappen (ACW) met een nieuwe, Engelstalige bacheloropleiding. Aan animo geen gebrek: samen trokken de twee nieuwkomers een kleine 200 nieuwe studenten. De statistieken zeggen genoeg: internationale opleidingen hebben de toekomst. Terwijl de eerste colleges van de reguliere ACW-bachelor begin deze maand 40 eerstejaars trokken, zaten er bij de Engelstalige variant International Bachelor Arts & Culture Studies (IBACS) ruim twee keer zoveel (90). Ook Psychologie, een studie die sowieso nooit verlegen zit om aanmeldingen, kreeg er dankzij de gloednieuwe internationale variant flink wat nieuwe eerstejaars bij. Met liefst honderd – uitsluitend buitenlandse – extra studenten groeide de opleiding met zo’n 30 procent ten opzichte van vorig jaar. Guus Smeets, onderwijsdirecteur bij Psychologie, is in zijn nopjes met de impuls die ‘zijn’ opleiding krijgt. “De internationals, afkomstig uit 32 landen, zijn zeer gemotiveerd en brengen meer leven in de brouwerij. Omdat zij zo bewust voor Rotter-

dam hebben gekozen, verwacht ik ook heel mooie resultaten van ze.” Het programma voor de internationale psychologen in spé is inhoudelijk hetzelfde als dat van hun Nederlandse tegenhangers, waardoor een vergelijking aan het eind van het jaar relatief eenvoudig te maken is. “Onze oorspronkelijke bachelor is al universeel, waardoor in principe alleen de voertaal anders is”, licht Smeets toe. Ook bij Algemene Cultuurwetenschappen krijgen alle studenten, ongeacht of ze ingeschreven staan bij ACW of IBACS, grotendeels dezelfde stof. “De hoorcolleges worden gezamenlijk gevolgd, maar vanwege de international classrooms bij de IBACS-werkgroepen verwachten we wel inhoudelijke differentiatie. Daar kunnen studenten namelijk kennis en ervaringen vanuit hun eigen achtergrond, land of cultuur delen”, zegt Marije Ruijter, onderwijscoördinator Kunst- en Cultuurstudies. In tegenstelling tot de internationale Psychologiebachelor, waar dus alleen buitenlandse studenten welkom zijn, is IBACS ook toegankelijk voor internationaal georiënteerde Nederlanders. MvS

Het is niet overal even laat op de campus De klokken op de campus staan niet gelijk. Dat kan ook bijna niet anders, want in vrijwel ieder zaaltje en iedere gang hangt een klok. Maar de Universiteitsraad maakt zich er toch zorgen om. Tjeerd Visser, student Wijsbegeerte en lid van de Universiteitsraad, kaartte het probleem onlangs in een van de commissievergaderingen van de raad aan. Het leidt volgens hem vooral tot praktische problemen. Zo kan het gebeuren dat je als student op de gang loopt, denkt dat je nog een paar minuten hebt voor je college begint, en eenmaal in de collegezaal aangekomen er dan door de docent wordt uitgestuurd omdat je te laat bent. Nu lijkt dat een beetje in de categorie klein leed te vallen, maar Visser denkt dat het wel degelijk van belang is dat de klokken op de campus allemaal een correcte tijd aangeven. “Het soms strenge beleid dat studenten die te laat zijn niet meer naar binnen mogen, in combinatie met de aanwezigheidsplicht voor bijvoorbeeld werkgroepen, maakt een verkeerde tijdsaanduiding bezwaarlijk.” Ook bij tentamens moeten die klokken wel kloppen. “Zeker nu studenten geen horloges meer mogen dragen tijdens tentamens. Ik hoop dat er ook wat extra klokken worden opgehangen.” Een kwestie van iemand een rondje laten lopen om de klokken bij te stellen, zou je zeggen. Maar de EUR zou de EUR niet zijn als het zo simpel was. Er blijken per locatie verschillende mensen verantwoordelijk te zijn voor de klokken. De Universiteitsraad zou graag zien dat één iemand de zorg voor de tijdsaanduiding op de campus krijgt, en dat er wat extra klokken in de tentamenzalen worden geplaatst. Er zal eens naar gekeken worden, kreeg de raad als belofte. TF

Oog in oog met huisfilosoof Verenigde Staten Studenten van Erasmus University College (EUC) spraken donderdag 25 september en petit comité met Francis Fukuyama, een van de gezaghebbendste politieke filosofen van deze tijd. Fukuyama (1952), auteur van bestseller The End of History (1992) en filosofisch raadgever van verschillende Amerikaanse regeringen, was uitgenodigd als hoofdspreker voor een symposium ‘Metamodernisme’, in het Stedelijk Museum van Amsterdam, mede georganiseerd door het EUC. Onder het genot van een kop thee, vroegen de studenten Fukuyama anderhalf uur lang de hemd van het lijf. Vooral veel vragen over het gevaar van opkomende supermachten als het Rusland van Poetin en het snel industrialiserende China. En over IS en het terrorisme in het Midden-Oosten. Fukuyama laakt het beleid van Obama in Irak. “Obama kan de belofte om IS uit te roeien niet nakomen.” DR (foto: Koen Wies​)


2 oktober 2014 | 09

CAMPUS

KORTAF EERSTE STAP IN REORGANISATIE Het reorganisatieplan van de Algemene Bestuursdienst (ABD) is af en ligt ter instemming bij de Universiteitsraad. De ABD loopt daarmee vooruit op de grootschalige reorganisaties die de universiteit te wachten staan, omdat de verkorte procedure is gevolgd. Kort samengevat houdt het plan in dat de ABD zich meer concentreert op bestuur en beleid. Daarvoor worden een paar afdelingen die zich bezig houden met onderwijs- en onderzoeksbeleid samengevoegd tot één nieuwe afdeling: Academische zaken. De grootste veranderingen komen later pas. Op het moment dat de voorgenomen Shared Service Organisatie (SSO) tot stand komt, zullen de meer uitvoerende organisatieonderdelen van de ABD, Archiefbeheer en het Bureau van de Pedel, worden overgeheveld naar die SSO. Of de U-raad in de vergadering van 30 september ook met het plan zal instemmen is op het moment van schrijven nog onbekend. De raad zou graag zien dat er in het reorganisatieplan een plan voor tussentijdse evaluaties wordt opgenomen. TF

VOLGENDE STAP IN SAMENWERKING MET LEIDEN EN DELFT De collegevoorzitters van de universiteiten van Leiden, Delft en Rotterdam zette 15 september een volgende stap naar samenwerking van de drie instellingen. Ze tekenden een ‘gemeenschappelijke regeling’, wat je kunt zien als een juridisch vehikel om verdere samenwerking op het gebied van onderwijs en onderzoek mogelijk te maken. Het stuk dient, naar eigen zeggen, als ‘inspiratie voor samenwerking’ en was nodig om de samenwerking ‘formeel vast te leggen’. De drie universiteiten besloten in 2010 de samenwerking te intensiveren op het gebied van onderzoek, onderwijs en samenwerking met maatschappelijke partners. In 2012 formaliseerden ze deze samenwerking in de Strategische Alliantie Leiden-Delft-Erasmus, met een gezamenlijke profileringsagenda getiteld ‘Meer Waarde’. De gemeenschappelijke regeling loopt tot 1 september 2018. WG

EUR-studente door in Holland’s Got Talent Dorottya Kiss is met haar dansgroep de Fusion Crew door in Holland’s Got Talent. De EUR-studente ontving een heus ‘Golden Ticket’ van Gordon, waarmee de dansgroep rechtstreeks wordt toegelaten tot de liveshows. Kiss, die twee masters volgt in Rotterdam, vertelt emotioneel dat haar dansgroep het momenteel moeilijk heeft door de bezuinigingen op kunst en cultuur: “Volgend jaar willen we een grote jubileum-

voorstelling geven bij ons tienjarig bestaan. Dat gaat alleen niet lukken, omdat theaters het nauwelijks kunnen betalen. Ik wil dat die anderhalf miljoen kijkers van Holland’s Got Talent weten wat er speelt in de kunstsector, dat ze begrijpen waarvoor ik vecht.” > De Fusion Crew is op zaterdag 11 oktober te zien in de liveshow van Holland’s Got Talent, om 20.00 uur op RTL4.

Steeds meer studenten kunnen goed rondkomen Studenten hebben over het algemeen minder geldzorgen dan tien jaar geleden. Toch heeft nog altijd zestien procent moeite om de eindjes aan elkaar te knopen, blijkt uit de jaarlijkse Studentenmonitor. Twee op de drie studenten kunnen prima rondkomen, geven ze zelf aan. Een spectaculaire groei, want in 2003 had slechts 42 procent het zo goed voor elkaar. Het aandeel studenten met een lege portemonnee daalde intussen gestaag: van 26 naar 16 procent. In het studiejaar 2013-2014 leende ongeveer dertig procent van de studenten geld bij DUO. Van de wo’ers vulde 27 procent zijn inkomsten elke maand aan met een lening, van de hbo’ers 21 procent. De rest had slechts af en toe extra geld nodig. Meer dan de helft van de studenten noemt de gunstige voorwaarden als belangrijke reden om te lenen. Vooral wo’ers maken die afweging: 65 procent tegen 53 procent van de hbo’ers. Maar de meest gehoorde reden is dat lenen noodzakelijk is om de hoge kosten van studie en levensonderhoud te betalen. Verder geven steeds meer studenten aan dat ze niet te veel willen werken. Toch heeft nog steeds 80 procent van de voltijdsstudenten een bijbaantje. Daar hebben ze

best tijd voor, lijkt het: 55 procent geeft aan dat het behalen van een studiepunt minder tijd kost dan er werkelijk voor staat. Ook in de vorige Studentenmonitor kwam dit al naar voren. Desondanks zegt 40 procent van de studenten dat ze hun studie zwaar vinden. Dat percentage was vorig jaar hetzelfde. De Studentenmonitor wordt sinds 2000 jaarlijks uitgevoerd door onderzoeksbureau ResearchNed, in opdracht van het ministerie van Onderwijs. Belangrijke terugkerende thema’s zijn de financiële situatie van studenten, het leengedrag, het studiegedrag en de tijdbesteding. Dit jaar vulden ruim zestienduizend studenten de enquête in. HOP Oordeel van voltijdstudenten over hun financiële situatie

Bron: OCW Studentenmonitor hoger onderwijs 2001-2014.


2 oktober 2014 | 10

CAMPUS

Grote demonstratie tegen leenstelsel op 14 november voor een studie, gingen ze ervan uit dat ze vier jaar lang studiefinanciering zouden ontvangen. Het kabinet lijkt niet van plan een overgangsregeling in te stellen voor deze groep. Fundamenteler is de kritiek op het ontbrekende antwoord op de waaromvraag. Studenten gaan meer betalen voor hun studie, maar waarom eigenlijk? Profiteren zij de laatste jaren meer van hun studie dan de samenleving? Raakt die verhouding soms uit balans? Daar zegt het kabinet niets over, klaagt de RvS. Studenten hebben inderdaad een beter perspectief op een hoger inkomen dan anderen, maar dat is niet nieuw en volgens de RvS blijkt nergens dat dit recent is toegenomen. Studenten en vakbonden zijn tegen het leenstelsel, net als enkele oppositiepartijen. Zo’n vijftien landelijke studentenorganisaties, jongerenafdelingen van politieke partijen en vakbonden hebben zich verenigd tegen het leenstelsel. Op 14 november gaan ze demonstreren op het Malieveld in Den Haag. Ze vrezen dat het leenstelsel de toegankelijkheid van het hoger onderwijs in gevaar brengt en vinden dat studenten onnodig met hoge schulden worden opgezadeld. HOP/TF

Het wetsvoorstel om de basisbeurs af te schaffen ligt inmiddels bij de Tweede Kamer. Tegenstanders kondigen meteen een landelijke demonstratie aan. Vanaf september 2015 krijgen nieuwe studenten geen basisbeurs meer. In plaats daarvan kunnen ze een lening afsluiten. Op termijn zou het nieuwe leenstelsel jaarlijks 625 miljoen euro voor het hoger onderwijs moeten opleveren. Hierover hebben regeringspartijen VVD en PvdA al voor de zomer afspraken gemaakt met oppositiepartijen D66 en GroenLinks. In hun akkoord stond al dat oud-studenten desnoods 35 jaar de tijd krijgen om hun studieschuld af te lossen. “We liggen hiermee op koers”, zegt minister Bussemaker in een persbericht. “Ik vind het van groot belang dat we scholieren en studenten zo snel mogelijk kunnen gaan voorlichten over wat dit voor hen persoonlijk betekent.” De Raad van State (RvS) is behoorlijk kritisch op het wetsvoorstel. Het is niet eerlijk dat studenten die volgend jaar aan een master beginnen vanaf dat moment geen basisbeurs meer krijgen. Op het moment dat ze zich inschreven

Iets meer Rotterdamse feuten DIT JAA

R

AR

JA VORIG

260

DIT JAA

R

AR

JA VORIG

DIT JAA

R

Laurentius

171

AR DIT JAA

RSC

150

Het aantal nieuwelingen bij Rotterdamse studentenverenigingen is licht gestegen ten opzichte van het jaar ervoor. In totaal meldden zich 858 studenten aan bij de zes gezelligheidsverenigingen die de stad rijk is. Dat is een stijging van 7 procent ten opzichte van vorig jaar. Laurentius en RVSV kwamen als grote winnaars uit de introductieperiode.

JA VORIG

R

189 150

> In collegejaar 2010-2011 vonden voor het laatst grote studentendemonstraties plaats. Toen protesteerden studenten tegen de langstudeerboete. Zouden er op 14 november weer 20.000 op het Malieveld staan?

126

SSR

130

AR

JA VORIG

DIT JAA

R

AR

JA VORIG

102 84 126

RVSV

RSG

DIT JAA

R

AR

JA VORIG

84 88

NSR

Grote filosofen komen naar Rotterdam Filosofen opgelet! De Groten der Aarde komen naar Rotterdam. Jurgen Habermas, Nancy Fraser en Markus Gabriel brengen dit najaar een bezoek aan de Erasmus Universiteit. De Amerikaanse filosofe Nancy Fraser ontvangt tijdens de 101ste Dies Natalis op 7 november een eredoctoraat. Fraser ontvangt het eredoctoraat uit handen van Maria Grever (ESHCC) en Jos de Mul (Wijsbegeerte) vanwege haar wetenschappelijk werk op het gebied van kritische theorie, filosofie en genderstudies. Ze is gespecialiseerd in filosofie van ‘erkenning van pluraliteit in de publieke sfeer’. Tijdens de Dies geeft Fraser een lezing getiteld ‘Transnationalizing the Public Sphere in the Context of Crisis’. Interessant is dat Fraser vooral bekend is van haar feministische kritiek op Habermas’ invloedrijke benadering van de publieke sfeer. Twee weken eerder, op 23 oktober, geeft de Duitse denker Jürgen Habermas namelijk een Erasmuslezing in Rotterdam. Op 27 oktober gaat de hippe existentiefilosoof Markus Gabriel in gesprek met Henk Oosterling over de onzin van metafysica. TF


2 oktober 2014 | 11

CAMPUS

VRAGEN OVER... de aangescherpte tentamenmaatregelen. Sinds 1 september gelden er strengere regels bij tentamens om fraude tegen te gaan. Hoe creatief zijn studenten eigenlijk? Erg creatief. Studenten blijken goed gebruik te maken van de talloze mogelijkheden die het digitale tijdperk biedt. Zo wordt er gegoogeld op de toiletten en zijn er slimmeriken die handlangers antwoorden via Whatsapp laten doorsturen. En vergeet de smartwatches niet: alles wat je nodig hebt zit om je pols. Maar ook ‘ouderwetse’ methodes worden nog volop gebruikt. Denk aan spiekbriefjes of pietepeuterig klein op de eigen armen of vingers schrijven. Komt dat zo vaak voor dan? Niemand weet precies hoe vaak er gefraudeerd wordt. Logisch, want lang niet alle fraudeurs worden betrapt. Wel zijn er cijfers bekend van het aantal studenten dat gesnapt wordt. In het studiejaar 2012-2013 waren dit er 33. Een jaar later waren dat er plotseling 459. Dit omdat de universiteit sinds vorig jaar ook de studenten turft die in de tentamenzaal een mobiele telefoon in het bezit hebben. Is spieken nu onmogelijk? Integendeel. Frauderen zal altijd mogelijk blijven. Het is een kat- en muisspel tussen student en docent. Studenten zullen, en dat weten docenten dondersgoed, altijd een manier vinden om niet of minder te hoeven leren en tóch de benodigde tentamens te halen. Die manieren veranderen in de loop der tijd. Dat zie je aan het ‘digitale spieken’. Studenten bezitten wat dat betreft het natuurlijke voordeel van hun leeftijd: zij snappen sneller de mogelijkheden van nieuwigheden als smartphones dan hun oudere docenten. Maak ik over een aantal jaar naakt mijn tentamens? Nee, dat is onzin. De universiteit is heel stellig en benadrukt nieuwe regels altijd binnen de grenzen van onze normen en waarden te zullen ontwikkelen. Wel is het zaak dat de universiteit zich actief bezig blijft houden met het bestrijden en voorkomen van fraude en de regels blijft aanscherpen. Alleen zo kan zij de uitgekookte student bijbenen. EO

Leer te leiden

De afgelopen weken was de Erasmus Dance Society (EDS) tamelijk actief om hun club te promoten. Bij herhaling kon de lunchende student her en der op de campus groepjes dansers bewonderen, zoals hier op de Erasmus Plaza/in de C-hal. Bij het EDS kun je leren zowel leren stijldansen – Engelse wals, quickstep, tango, cha cha cha, jive en rumba, dat soort werk – als de salsa onder de knie te krijgen. GvdE (foto: RvdH)

> Wie lid wil worden of meer informatie wil hebben, kan mailen naar: bestuur@erasmusdancesociety.nl

BAS VAN DER SCHOT


2 oktober 2014 | 12

ONGEHOORD

(ON)GEHOORD

OPINIE

(On)gehoord is de brievenen opinierubriek van Erasmus Magazine. De pagina’s staan open voor iedereen die wil reageren op de inhoud van Erasmus Magazine of een opiniebijdrage wil schrijven over zaken die de Erasmus Universiteit in de meest brede zin, of het hoger onderwijs in het algemeen betreffen. Anonieme bijdragen worden niet geaccepteerd. Inzenders dienen hun naam, adres en telefoonnummer of emailadres bij de redactie bekend te maken. De redactie behoudt zich het recht voor stukken in te korten, dan wel (in overleg) aan te passen. Wilt u reageren, stuur uw bijdragen dan naar redactie@em.eur.nl

Is de EUR nu de ‘beste’ of de ‘slechtste’? Universiteiten grijpen iedere mogelijkheid aan om zichzelf boven de rest te plaatsen. Het laatste ‘bestestudiesonderzoek’ van weekblad Elsevier was weer aanleiding voor menig ronkend persbericht. Maar als je naar de methodologie kijkt is het ronduit schandalig dat een onderwijsinstelling zich op basis van dat onderzoek durft uit te roepen tot de ‘beste’. Het was weer eens zo ver, eind september. Menige universiteit of hogeschool claimde de beste van Nederland te zijn. Op 25 september verscheen namelijk de Elsevier met het jaarlijkse ‘beste-studiesonderzoek’. Het Eindhovens Dagblad schreef een dag eerder de eer van ‘beste specialistische universiteit’ per abuis toe aan de Erasmus Universiteit. Waarna de EUR die roem snel claimde via twitter: “Erasmus Universiteit volgens studenten ‘beste specialistische universiteit’.” De Elsevier waarin het artikel over beste studies staat lag echter nog nergens in de schappen en bij het Eindhovens Dagblad had de dienstdoende journalist vast nog niet genoeg koffie op. Want in het lijstje met ‘winnaars volgens studenten’, dat in het desbetreffende artikel staat, is de EUR juist de derde van de drie specialistische universiteiten – na Tilburg en Maastricht. Dus niet de ‘beste’, maar de ‘slechtste’ van de drie. Een dag later werd het nieuwsbericht aangepast en de tweet verwijderd. Los van het feit dat bovenstaande nogal onhandig is, is het ook vrij ridicuul om op basis van dit Elsevierlijstje een universiteit uit te roepen tot ‘beste’ of ‘slechtste’. Alleen al doordat Elsevier de universiteiten rangschikt in drie categorieën – breed, technisch en specialistisch – zijn er minimaal drie ‘winnaars’ en minimaal drie ‘ verliezers’. Maar wat het echt ridicuul maakt, is dat de rangschikking wordt gebaseerd op de antwoorden op slechts één vraag, namelijk die naar de algemene tevredenheid over de opleiding. Respondenten moeten die vraag een score toekennen van 1 (zeer ontevreden) tot 5 (zeer tevreden). Vervolgens wordt voor iedere bacheloropleiding het gemiddelde berekend van de scores die álle voltijdstudenten op deze vraag hebben gegeven. Daarna wordt per opleiding gekeken of dat gemiddelde significant hoger of lager is dan het gemiddelde van álle studies binnen een sector. De gemiddelde score van bijvoorbeeld de International Bachelor Economics and Business Economics wordt vergeleken met de gemiddelde score van alle andere economie-achtige opleidingen in Nederland. Een opleiding met een significant hoger gemiddelde krijgt een 1, met een significant lager gemiddelde een -1, en een studie zonder significant verschil een 0. Kunt u het nog volgen? Fijn! Volgende stap: in het lijstje met ‘winnaars volgens studenten’ worden de 1-en, 0-en en -1-en van de opleidingen per universiteit opgeteld, ongeacht het aantal respondenten dat antwoord gaf op de vraag. De EUR blijkt dan zes bachelors te hebben die een 1 scoren, veertien een 0, en twee een -1. Voor iedere universiteit wordt het aantal bachelors met een -1 afgetrokken van het aantal opleidingen met een 1. De EUR scoort dus een 4. Die 4 wordt vervolgens uitgedrukt in een percentage van het totale aantal opleidingen: 4: 22 = 18,2 procent. De uiteindelijke rangschikking van universiteiten gebeurt op basis van het laatste percentage. Iedereen die een college statistiek heeft gevolgd, begrijpt dat dit percentage werkelijk niets zegt over de kwaliteit van een onderwijsinstelling. Laat staan dat het zinvol is om op basis hiervan te roepen dat een universiteit de beste van Nederland is. Het enige dat af te leiden valt uit de rangschikking in Elsevier is dat de EUR 22 bacheloropleidingen heeft waar één of meer studenten hebben aangegeven hoe tevreden ze zijn over de studie in het algemeen. En dat er dus zes opleidingen zijn waar de studenten gemiddeld tevredener zijn dan bij enigszins vergelijkbare opleidingen, en twee waar ze gemiddeld minder tevreden zijn. Dat dat er in Maastricht respectievelijk zestien, zeven, en twee zijn, betekent natuurlijk geenszins dat de EUR een slechtere universiteit is. Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat juist Elsevier deze rangschikking maakt. Omdat de ‘beste studiesbijlage’ van Elsevier verder namelijk boordevol nuttige informatie over opleidingen staat. Zo kun je per studie de tevredenheid van studenten opzoeken in zes subcategorieën (met veertig onderliggende indicatoren), is er informatie te vinden over accreditaties en bindend studieadvies, en kun je lezen hoeveel procent van de studenten na het eerste jaar een andere studie gaat doen. Zelfs het aandeel buitenlandse studenten en de man-vrouwverhouding staan er tussen. En dan kun je ook nog eens vergelijkbare opleidingen aanklikken om dit soort informatie netjes naast elkaar te krijgen. Maar het is nog onbegrijpelijker en ronduit schandalig dat universiteiten dit soort nietszeggende lijstjes misbruiken om de loftrompet over zichzelf te steken. Vooral nu de buitenwacht steeds vaker vraagt om onafhankelijke en objectieve informatie over studies. Al die andere – wel nuttige – informatie die naar voren komt uit een onderzoek als dat van Elsevier sneeuwt er volledig door onder. Toch blijven bij vrijwel iedere ranking de ronkende persberichten je om de oren vliegen. Behalve als je geen manier kunt verzinnen om jezelf de beste te noemen, dan worden tweets verwijderd en blijft het stil. Tim Ficheroux, redacteur EM


2 oktober 2014 | 13

ONGEHOORD

EDDN

>EN DAN DIT NOG... …voor al het kleine nieuws dat niet onvermeld mag blijven. Tips? redactie@em.eur.nl testen. En hoewel Van der Draai dacht dat de glazen in het T-gebouw even groot waren als de bekers in het H-gebouw (waarvan hij zeker wist dat ze een capaciteit hadden van 250 cc), bleek dit niet het geval: het scheelde 30 cc. “Twee slokken.” Nederige excuses van Vitam; blijkbaar waren de verkeerde glazen besteld en was het niet zo dat de oude grote glazen stiekem nog ergens achter de schermen stof stonden te vangen. De grotere glazen staan er echter nog niet. Van der Draai legt uit waarom: “Helaas verdwijnt dagelijks een grote hoeveelheid serviesgoed, bestek en glazen, en dat gaat sneller dan het aanschaffen ervan.” Kijk, dat lijkt EDDN ook iets waar een jurist zich druk over kan maken.

> Beste Ramon, bedankt voor je mail. We kunnen je helaas niet helpen.

> Storm in een glas melk Juristen. Het zijn doorgaans gematigde types in gedrag en expressie, maar je moet ze geen onrecht aandoen, want dan worden ze link. Dat heeft de nieuwe cateraar Vitam gemerkt. Rechtshistoricus Tammo Wallinga startte begin september een kleine kruistocht tegen de te kleine melkglazen die de nieuwe cateraar naast de melkkannen zette in het T-gebouw (dat heet tegenwoordig Mandeville, toch?) waar hij placht te lunchen met zijn collega’s. Hoewel de prijs per beker met 1 cent daalde, daalde de inhoud met een derde, berekende Wallinga. “We krijgen dus consequent minder geleverd dan wordt beloofd. Ik ben geen strafrechtjurist, maar hier zou sprake kunnen zijn van een economisch delict.” En een beetje achterdochtig is hij ook: “De vorige cateraar Albron haalde een vergelijkbare truc uit toen ze net begonnen op de EUR. Het zou me niet verbazen als in de wandelgangen van de horecavakschool dit wordt gedoceerd als dé manier om de omzet te verhogen…” Dat laat John van der Draai van Vitam niet op zich zitten. Na zijn vakantie nodigde hij de heer Wallinga vorige week direct uit om de inhoud van de bekers te

Een e-mail versturen: het lijkt zo makkelijk, maar steeds opnieuw blijkt dat je sommige studenten echt alles voor moet kauwen. Vorige editie gaven we jullie een aantal tips om hartaanvallen bij docenten te voorkomen. Maar nu blijkt ook al de adressering van e-mails complexe materie te zijn voor studenten. Want nog geen week later ontvingen wij – en velen met ons – een e-mail van ene Ramon. “Geachte, Ik weet niet of ik hier het goede e-mailadres voor gebruik, maar ik heb een probleem betreffende het inschrijven voor de werkgroepen van …” Of we hem konden helpen hem alsnog voor een van de werkgroepen in te schrijven. Ramon had inderdaad niet het juiste e-mailadres gebruikt. Bij hoeveel studenten zijn verzoek is binnengekomen weet EDDN niet precies, maar al die bachelorstudenten die de e-mail ontvingen waren er in ieder geval niet blij mee. Gelukkig kwam Ramon er vrij snel achter dat hij geprobeerd had om alle EURstudenten te mailen. Binnen vier minuten deed hij het nog eens: “Beste studenten, Ik heb per ongeluk een verkeerd e-mailadres gebruikt zie ik, excuses.” We zijn erg benieuwd hoeveel boze mailtjes Ramon heeft ontvangen. Ramon, we hopen dat je inmiddels bent ingeschreven voor die werkgroep. EDDN kan je daar helaas niet bij helpen. We hebben wel een advies voor je: nooit meer doen, hè.

TIM DE MEY

VISITATIES AFGELOPEN? Opleidingen zijn niet altijd happig op onderwijsvisitaties. Ze kosten enorm veel werk, ze zijn relatief duur en ze worden alras als invasief ervaren, bijvoorbeeld wanneer een visitatiecommissie rücksichtslos haar eigen model opdringt. Desalniettemin erkent nagenoeg iedereen in de academische wereld – mede naar aanleiding van recente incidenten – het belang van het controleren van de kwaliteit van de opleidingen en het waarborgen van het niveau van de diploma’s. Nederland en Vlaanderen bundelen daartoe de krachten in het NVAO, de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie in Den Haag. Nu deelt dat NVAO soms tikken uit. Kort voor de zomervakantie rapporteerde het bijvoorbeeld, dat in Nederland 13 procent van de opleidingen geesteswetenschappen ‘niet aan de maat’ zijn. Voor de EUR bleef de schade gelukkig beperkt, maar andere universiteiten liepen tegen een beschamend aantal gele kaarten aan. Maar datzelfde NVAO krijgt ook tikken terug. Tijdens de voorbije maanden zijn de rectoren en vice-rectoren van de Vlaamse universiteiten, onder aanvoering van Rik Torfs – kerkjurist, mediafiguur, oud-politicus en inmiddels ook rector van de KUL – erin geslaagd de Vlaamse regering ertoe te bewegen binnen afzienbare tijd de visitaties van opleidingen af te schaffen. Wat precies de aanleiding vormt voor dit driest, rectoraal voorstel is onbekend, maar vermoed wordt dat de bevindingen van de laatste onderwijsvisitatie Geneeskunde, waarbij scherpe kritiek werd geuit op de Vlaamse opleidingen arts-specialist, een aanzienlijke rol hebben gespeeld. Daar werd toen enorm gepikeerd op gereageerd. Torfs’ voorganger Mark Waer liet zich zelfs ontvallen dat hij het niet kon aanvaarden dat er ‘vanuit Nederlandse hoek’ zulke slechte punten waren gegeven, terwijl ‘dé Nederlanders massaal’ geneeskunde studeren aan de Vlaamse universiteiten. Op die manier mondde de onderwijsvisitatie Geneeskunde uit in een match Nederland-België. Het ware veel billijker geweest als die op het afgelopen WK uitgevochten had kunnen worden. Op de vraag van een journalist hoe hij dan de kwaliteit van de opleidingen wilde laten controleren, antwoordde Torfs aanvankelijk dat de universiteiten dat perfect zelf konden organiseren, maar daarna nuanceerde hij dat enigszins en stelde dat ‘instellingsvisitaties’ zouden kunnen en moeten volstaan. Nu zal wellicht het relatieve gewicht van instellingsvisitaties in de toekomst groter worden. Maar kunnen zij de veel inhoudelijkere rol van de onderwijsvisitaties helemaal overnemen? Gaan instellingsvisitatiecommissies het niveau van de scripties, de opbouw van de curricula en de studeerbaarheid van de programma’s beoordelen? Benieuwd wat voor homines universales Torfs en zijn collega’s daarvoor willen engageren. En of ze nog ‘vanuit Nederlandse hoek’ mogen komen? Tim de Mey is docent Theoretische filosofie


2 oktober 2014 | 14

COVERVERHAAL

Universiteit bindt strijd aan met spieken Spieken is onuitroeibaar. Toch zet de universiteit alle zeilen bij om sjoemelende slimmeriken bij te benen en zo mogelijk in te halen. Over mobieltjes in onderbroeken, grote-boodschapgeluiden en vergaande imagoschade. tekst Eric Oosterom fotografie Levien Willemse

L

oop eens een middagje rond op de campus, schiet her en der een student aan en je komt er al snel achter hoe er over spieken gedacht wordt. “Veel te link”, klinkt het dan. Of: “Je snijdt jezelf in de vingers als je spiekt, want later kom je kennis tekort.” Het gros van de gevraagde studenten ontkent zich ooit aan fraude schuldig te hebben gemaakt. “Nooit! Ja, op de middelbare school misschien, maar hier absoluut niet”, klinkt het steevast met opgetrokken wenkbrauwen.

Geld bieden Toch blijkt na enig doorvragen iedereen wél een vriend, huis- of studiegenoot te kennen die het minder nauw met de regels neemt. Het zorgt bij vlagen voor bizarre verhalen. Zo heeft een masterstudente Rechten* gehoord

* De door ons gesproken studenten willen anoniem blijven. Namen zijn echter bij de redactie bekend.

van meisjes die tijdens tentamens oordopjes onder hun hoofddoeken dragen. Voorafgaand aan het tentamen spreken zij antwoorden in op een mp3-speler. In de tentamenzaal luisteren ze deze opnames vervolgens weer af. Maar ook de ‘ouderwetse’ methodes lijken nog volop in gebruik, zoals het spiekbriefje. Een masterstudent Bedrijfskunde lacht als hij denkt aan een studiegenoot die zo’n briefje tijdens tentamens tussen zijn tenen verstopt. “Dat leest hij dan op het toilet. Om te voorkomen dat de surveillant hoort dat ie z’n schoenen uittrekt, maakt hij geluiden van een grote boodschap.” En dan zijn er nog verhalen over een ‘niet helemaal betrouwbare’ student-assistent die voorafgaand aan een tussentoets antwoorden doorspeelde, en de wettenbundel, waar via een papiertje informatie in doorgedrukt kan worden. Of de V-formatie waarin bevriende studenten soms in de tentamenzaal plaatsnemen, zodat alleen degene in de punt hoeft te studeren en de rest kan afkijken. Ook bieden sommige studenten geld aan studiegenoten wanneer die hun antwoordvellen tijdens het tentamen prominent in het zicht leggen. De laatste jaren is het echter vooral het ‘digitale spieken’ dat de universiteit zorgen baart. Dat kan onder meer met smartwatches: slimme horloges waarmee studenten in de tentamenzaal letterlijk alle benodigde informatie binnen handbereik hebben. En natuurlijk met smartphones, het ideale apparaat om op de toiletten gauw even mee te googlen of antwoorden door te sturen naar andere fraudeurs.

Whatsapp In navolging van het Erasmus MC hebben de andere faculteiten van de universiteit daarom per 1 september horloges in de tentamenzalen verboden en zijn de surveillanten bij de toiletten uitgerust met apparatuur waarmee mobieltjes gedetecteerd kunnen worden. Ook is het niet meer toegestaan kladpapier mee naar buiten te nemen voordat het tentamen is afgelopen. Dit om te voorkomen dat de informatie via externe helpers bij fraudeurs in de zaal terechtkomt. Deze maatregelen moeten onder meer een eind maken aan het bestaan van ‘spiekben-


227 oktober maart 2014 | 15 19

COVERVERHAAL

‘Ik vind het vreemd dat in het tentamengebouw gewoon wifi aanwezig is. Dan bind je naar mijn mening de kat op het spek’ > Peter Klootwijk

des’, een opkomend probleem. Dergelijke bendes gaan als volgt te werk. Eén van de ‘bendeleden’ ploetert in de tentamenzaal op een tentamen. Ondertussen wacht zijn of haar handlanger buiten op studenten die vroeg klaar zijn. Deze – doorgaans als slim bekendstaande – studenten wordt naar hun antwoorden gevraagd. ‘Gewoon om even te vergelijken.’ Even later wordt de student in de tentamenzaal per mail of Whatsapp-bericht op de hoogte gesteld.

Bittere noodzaak De universiteit stelde vast dat het aantal gerapporteerde fraudegevallen van 33 in studiejaar 2012-2013 naar 459 in 2013-2014 gestegen is. Een explosieve stijging, maar ook een cijfer waar niet teveel gewicht aan gehecht moet worden. De universiteit telde vorig jaar namelijk voor het eerst ook ‘het in het bezit hebben van een mobiele telefoon’ mee in de cijfers. Dit zou de enorme toename verklaren. Dr. Peter Klootwijk, cardioloog en voorzitter van de Examencommissie van Geneeskunde, introduceerde bovenstaande maatregelen al in september 2013 op zijn faculteit. En dat was bittere noodzaak, omdat de regels van toen geen rekening hielden met de mogelijkheden van het digitale tijdperk. Ze waren, met andere woorden, te ouderwets. Het Erasmus MC groeide vervolgens uit tot pilotproject voor de rest van de universiteit. Klootwijk maakte in de periode voorafgaand aan de introductie van de nieuwe maatregelen van alles mee. “Vraag me niet hoe, maar één van de surveillanten ontdekte ooit dat iemand zijn telefoon op het toilet gebruikte en deze had verstopt in zijn onderbroek. Een andere keer hadden de studenten de opdracht bij een tekst het abstract te schrijven. Iemand kreeg

het voor elkaar bijna letterlijk het origineel op te schrijven. Dat had ie gewoon opgezocht.’’ Dan haalt Klootwijk een ogenschijnlijk normale pen uit zijn borstzak en draait deze open. Een piepklein geheugenkaartje komt tevoorschijn. Het blijkt een zogenaamde spy pen te zijn: een pen waar een camera in zit verwerkt. Een student werd ooit betrapt toen hij tijdens een tentamen zijn arm – inclusief pen – in vreemde posities wrong. Hij bleek foto’s te maken van de vragen, voorzien van zijn antwoorden, met de bedoeling deze digitaal door te geven aan anderen. Of dat regelmatig voorkomt? “Vaker dan wij weten. Maar hoeveel denk je dat zo’n pen kost? Vijfentwintig euro maar.”

Terrorismebestrijding Sinds 1 september 2013 is daarom het meenemen van eigen schrijfgerei naar de tentamenzalen voor studenten van het Erasmus MC niet meer toegestaan en zorgt de faculteit voor pennen. Dat dergelijke maatregelen van het grootste belang zijn, is iets dat Klootwijk keer op keer benadrukt: “Digitale fraude is al gauw veel omvangrijker dan de ‘ouderwetse’ fraudemethoden. De imagoschade die fraude veroorzaakt, is enorm. Niet alleen breng je de universiteit schade toe, ook je diploma wordt direct veel minder waard. Dat zag je bij de Haagse Hoogeschool en de scholengemeenschap Ibn Ghaldoun. Fraude is voor iederéén schadelijk. Het treffen van preventiemaatregelen is daarom echt niet een beetje studentje pesten.” Los van de imagoschade waar frauderende studenten zichzelf en de onderwijsinstelling mee opzadelen, zijn de sancties niet mals. Wanneer een student betrapt wordt op frauderen, wordt in alle gevallen de desbetref-


2 oktober 2014 | 16

COVERVERHAAL

fende examencommissie op de hoogte gesteld. Het is dan aan de Examencommissie om de strafmaat te bepalen. De minimumstraf is doorgaans dat het tentamen waarbij de student betrapt is, afgekeurd wordt. Overdoen mag in die gevallen pas een jaar later. Studenten die zich onterecht beschuldigd voelen, kunnen zich melden bij het College van Beroep voor de Examens (CBE). Daar is het mogelijk om in beroep te gaan. Het CBE wordt ondersteund vanuit de afdeling Juridische Zaken, maar opereert onafhankelijk. Ondanks zijn inspanningen om fraude tegen te gaan, is Klootwijk de eerste die toegeeft dat spiekende studenten nooit zullen verdwijnen. “Een collega-commissielid vergeleek het eens met terrorismebestrijding. Terroristen verzinnen altijd wel een nieuwe manier om aanslagen te plegen, maar het blijft belangrijk om niet passief te blijven. Als je niks doet, zal het aantal fraudegevallen toenemen. We moeten studenten daarom niet de gelegenheid bieden om te frauderen. Ik vind het bijvoorbeeld vreemd dat in het tentamengebouw gewoon wifi aanwezig is. Dan bind je naar mijn mening de kat op het spek.”

Inzetten van scanners Geen detectiepoortjes of andere ontzagwekkende apparatuur: het wapen dat de universiteit inzet om mobiele telefoons in de toiletten op te sporen, is deze kleine handzame scanner. Er is er inmiddels één aangeschaft. Kosten: circa 3500 euro. De scanner reageert op straling van mobiele telefoons. Staat er een telefoontje in de buurt van het apparaat aan, dan begint de scanner luid te kraken. Surveillanten bij de toiletten krijgen in het vervolg de beschikking over deze scanner en zullen het direct horen wanneer een student een ingeschakelde mobiele telefoon naar de toiletten probeert mee te nemen. Geen tentamens? Dan gaat de scanner in de kast en kunnen telefoons gewoon op de toiletten gebruikt worden. Dr. Peter Klootwijk kocht vorig jaar voor zijn faculteit eenzelfde soort scanner. Sindsdien is hij om. Toch had hij liever een andere oplossing gezien: “Ik wilde eigenlijk jammen (een bepaalde techniek om telefoonverkeer plat te leggen; red), maar dat mag alleen in gevangenissen. Daarom de scanner.”

Onvoldoende communicatie Hoewel de cijfers pas over enkele weken beschikbaar komen, weet Klootwijk – die ooit meekeek bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) om te ontdekken hoe daar fraude werd aangepakt – zeker dat de maatregelen van zijn examencommissie effect hebben gehad. “Er zijn studenten naar ons toegekomen om te vertellen hoe anderen frauderen. Dan vertelden ze bijvoorbeeld dat we Blackboard beter dicht moesten timmeren. Hoeveel studenten dat er waren? Meer dan één. Maar ik denk dat we al heel ver zijn als ze beseffen dat fraude voor grote schade zorgt, en dat is een heel belangrijke stap.” Ondanks het ontbreken van concrete resultaten, heeft Klootwijk één cijfer paraat. Zo weet hij dat het aantal tentamens met ‘vreemde overeenkomsten’ het afgelopen jaar met ongeveer 25 procent is afgenomen. Dit gaat om tentamens die verdachte overeenkomsten vertonen, waarbij toeval nagenoeg is uitgesloten en het dus vrijwel zeker om fraude gaat. Dat weten Klootwijk en zijn examencommissie, omdat tussen 2012 en 2013 alle grootschalige meerkeuzetentamens door een computerprogramma met elkaar vergeleken zijn om ‘niet toevallige, voor fraude verdachte overeenkomsten’ vast te stellen. Het afgelopen studiejaar werd dit opnieuw gedaan, waarna bleek dat er ongeveer een kwart minder verdachte gevallen waren. Het besef onder zijn studenten is volgens

Klootwijk vooral te danken aan de uitgebreide voorlichtingscampagne die vorig jaar op de faculteit werd gelanceerd. In september 2013 kregen alle studenten van het Erasmus MC een presentatie over de nieuwe regels. Toen brak een ‘flinke discussie’ uit, waarna volgens Klootwijk uiteindelijk zo’n beetje alle studenten beseften dat de getroffen maatregelen vooral ook in hún belang waren. Sindsdien loopt alles op rolletjes. Dat een dergelijke campagne dit jaar niet op de universiteit is gelanceerd, ziet Klootwijk als een groot gemis. “Daarom breekt nu al die fuzz uit. Studenten moeten erbij betrokken worden. Er is nu onvoldoende gecommuniceerd, terwijl communicatie van het grootste belang is.”

Aantrekkelijker dan ooit De ‘EUR-brede’ maatregelen zorgden bijvoorbeeld in de Universiteitsraad voor vragen. Raadsleden vroegen zich onder meer af hoe de tijd in tentamenzalen voortaan behoorlijk bijgehouden kan worden. Klootwijk heeft aan dergelijke kritiek geen boodschap. “Ik vind dat we als universiteit de taak hebben om altijd in de basisbehoeften te voorzien die studenten nodig hebben om tentamens te kunnen maken. We hebben er als examencommissie bijvoorbeeld voor gezorgd dat er sinds mei extra klokken in de tentamenzaal hangen. En natúúrlijk zullen we altijd binnen de grenzen van onze normen en waarden blijven. Nogmaals, het is geen studentje pesten wat wij doen.” Over nieuwe maatregelen gesproken: de universiteit meldt dat de faculteiten voorlopig niet van plan zijn de reglementen uit te breiden. Wel ziet Klootwijk graag kluisjes vóór de tentamenzaal. “Daar kan dan apparatuur in opgeborgen worden. Studenten kunnen zo helemaal clean naar binnen. Dat is de elegantste oplossing, maar het kost geld.” Eén ding mag duidelijk zijn: de ‘strijd’ is nog lang niet gestreden. Integendeel, want frauderen is tegenwoordig aantrekkelijker dan ooit. Kijk naar ‘nominaal is normaal’ en realiseer je dat studeren de komende jaren flink duurder wordt. Tel daar de eindeloze spiekmogelijkheden van het digitale tijdperk bij op en je hebt een bijzonder vruchtbare voedingsbodem voor fraudeurs. “Alle wijzers staan wat dat betreft de verkeerde kant op”, beseft Klootwijk. Toch stelt het gerust dat de overgrote meerderheid zich nooit aan fraude zegt te zullen wagen. “Stel je studeert Geneeskunde en je leert niks. Dan ben je straks dokter, heb je patiënten, en dan?” Zie daar maar eens één speld tussen te krijgen.


227oktober maart 2014 | 19 17

ACHTERGROND

Erasmus Vitaal 2014

Trefbal en Twister Dinsdag 23 september vond de jaarlijkse Erasmus Vitaal-sportdag plaats in het Erasmus Sport Centrum. Ruim honderd personeelsleden van de universiteit streden in twaalf teams om de felbegeerde wisselbeker. tekst Cherish Wirabanga fotografie Ronald van den Heerik

Laatsten zullen de eersten zijn Niet alleen gezondheid stond centraal, maar ook teambuilding. Vooral tijdens het waterspel moest er letterlijk blindelings vertrouwd worden op elkaar. Robbie Nijse van Onderwijs, Onderzoek & Studentenzaken (OOS) was halverwege het festijn uitermate te spreken over zijn team: “Het gaat heel goed, want we hebben tot nu toe alle onderdelen gewonnen. We zijn echt een team en geen losse individuen. Hierdoor denk ik dat we gaan winnen.” En deze voorspelling kwam uit. OOS veroverde de eerste plek en ging met de trofee naar huis. Teamcaptain Henry Greenfield: “Vorig jaar waren we als laatste geëindigd en dat wilden we dit jaar écht niet.” Links: Diep door de knieën zakken tijdens de warmingup is voor sommigen wat te veel gevraagd. Linksonder: Lenigheid is absoluut een vereiste op de Twistermat.

H

et was voor de zevende keer dat de sportdag voor EURmedewerkers plaatsvond. Doel: het onder de aandacht brengen van gezond eten en bewegen bij de heren en dames. Behalve sportieve onderdelen, zoals badminton, beachvolleybal en trefbal, werden er pubspelletjes gespeeld als Twister en Jenga. Servicemanager Martin van Schaijk van de afdeling

Onder: Blind vertrouwen op de aanwijzingen van je team en zo snel mogelijk water verplaatsen van A naar B op een parcours vol obstakels.

ICT vond het geweldig om zijn collega’s eens van een andere kant te zien. “De meesten van ons doen ondersteunend werk en zitten maar achter een bureau. Ik wist niet dat sommige collega’s zo fanatiek konden zijn.” Wel viel het hem op dat er relatief weinig medewerkers deelnamen aan de sportdag. “Van de 2800 EUR-medewerkers zijn er maar ruim honderd aanwezig. Waar zijn bijvoorbeeld alle docenten?”


2 oktober 2014 | 18

ACHTERGROND

Bondologie:

de wetenschap van 007

James Bond vandaag is veel meer dan zomaar een fictie bedacht door Ian Fleming. Sinds de eerste verfilming, Dr. No (1962), met Sean Connery in de hoofdrol, groeide het karakter uit tot een iconische realiteit. Zelfs de wetenschap kan onmogelijk aan dit fenomeen voorbijgaan. tekst Daan Rutten

D Als Honey (Ursula Andress) uit de zee tevoorschijn komt terwijl zij ‘Underneath the Mango Tree’ zingt, wordt ze verrast als iemand het refrain oppakt. © 1962 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

e Kunsthal in Rotterdam viert vanaf 12 oktober een halve eeuw James Bond. Het museum pakt uit met een grote expositie van onder meer rekwisieten uit de films. Bond, zo leert de tentoonstelling, is tot op de dag van vandaag trendsetter in de kunst, muziek, mode, technologie, design en lifestyle. Maar daarmee is nog steeds niet alles gezegd. Bond is ook serieuze wetenschap. Want geloof het of niet, de wetenschap heeft er een heuse term voor gemunt: ‘Bondologie’. Deze leer omvat al het onderzoek dat uitgevoerd werd door wetenschappers (‘Bondologen’) die ‘geheim agent 007’ als ijkpunt nemen om mens en wereld te begrijpen. Dat geldt ook voor Stijn Reijnders, die onlangs werd benoemd als hoogleraar Cultureel erfgoed aan de Erasmus Universiteit. Voor hem is Bond een uiterst vruchtbaar onderwerp voor onderzoek.

Bond in je paspoort Reijnders is van huis uit etnograaf, beschrijver van de mens en zijn cultuur. De 38-jarige

professor is vooral geïnteresseerd in hoe mensen hun identiteit vormen in relatie tot culturele en historische verhalen die worden overgeleverd door de media. Onderdeel daarvan is zijn onderzoek naar ‘mediatoerisme’. Mensen reizen hun favoriete filmhelden overal achterna. “Het is een fenomeen waarbij je ziet hoe mensen letterlijk en figuurlijk in beweging worden gezet door de media.” En de fantasiefiguur van James Bond is bij uitstek een spion die een reëel bestaan is gaan vormen in de psychologie van het publiek. “Hij heeft een lange geschiedenis en iedereen kent hem. Bovendien heeft hij miljoenen fans. Een deel daarvan gaat zo ver dat ze hem door stad en land achternareizen door stad en land. Sommige fans gaan zelfs nog verder. die identificeren zichzelf met 007. Ik interviewde een jongen uit Zweden die zijn paspoort had laten aanpassen. Hij had er als tweede naam ‘James Bond’ in laten zetten.” Reijnders dook diep in de wereld van de (na) volgers van Bond: hij interviewde het hele spectrum, van meer gematigde liefhebbers tot fanatieke fans. De gematigde volgers praktiseren hun liefhebberij als een extra uitstapje tijdens de vakantie. Een weekendtripje naar Londen met de kinderen, daar moet dan toch ook een bezoekje bij aan het hoofdgebouw van Bonds werkgever MI6, ‘Her Majesty’s Secret Service’. Bij een bezoek aan Amsterdam hoort een speurtocht naar dat ene bepaalde


2 oktober 2014 | 19

ACHTERGROND

Bondologie wereldwijd

Bond (Daniel Craig) kijkt naar het uitzicht over het platteland waar hij opgegroeid is; de Schotse hooglanden. Skyfall © 2012 Danjaq, LLC, United Artists Corporation and Columbia Pictures Industries, Inc. Alle rechten voorbehouden.

Jinx (Halle Berry) ontmoet James Bond voor het eerst in de strand bar in Cuba . © 2002 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

plaats waar Bond is geweest, voelt hij zich voor dat moment in daadwerkelijk contact met die sprookjeswereld van glamour, zwoele dames, spionage en snelle auto’s. Vooral specifieke plaatsen, die pas gevonden kunnen worden na enig speurwerk, geven de ervaring volledig samen te vallen met de held. Populair is de queeste naar de deur onder Westminster Bridge, waarachter Bond (gespeeld door Pierce Brosnan in Die Another Day uit 2002) een verlaten metrostation van Londen City betreedt. Dat er zich in werkelijkheid een bezemkast bevindt achter die deur, doet voor de fan niets af aan de fantasie. Deuren, stegen, raampjes, grotopeningen en andere ingangen roepen extra veel fascinatie op bij de fans, zegt Reijnders. “Het zijn de ‘plaatsen van verbeelding’ waarachter het publiek een andere wereld vermoedt, de fantasiewereld van Bond en de schurken.” Voor de meeste volgers blijft het bij een fotokiekje of een ‘selfie’ bij zo’n deurtje. Maar nog spannender wordt het voor de meer bezeten fans wanneer zo’n plaats eigenlijk niet betreden mag worden – wachten tot het donker wordt, langs een heg glippen of over een hekje klimmen om het doel te berei-

Scaramanga (Christopher Lee) en James Bond (Roger Moore) . © 1974 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

Blofeld & Co. Dr. No, Goldfinger en Ernst Stavro Blofeld – een kleine greep uit de aartsvijanden van James Bond. Volgens professor James Chapman (University of Leicester) vormen de tegenstrevers van 007 de beste weergave in de geschiedenis van geopolitieke vijandbeelden. Ian Fleming bedacht Bond net na de Tweede Wereldoorlog, in de tijd van communisme en de Koude oorlog. Reden waarom de vroege Bond zich vooral richtte op vijanden van het Oostblok. Maar reeds in de eerste films verschuift het vijandbeeld van de communist naar de (kapitalistische) individualist die uit is op macht en rijkdom voor zichzelf. Dr. No aan de dinertafel in gesprek Bond: ‘‘East and West are merely points on the compass, they’re irrelevant to me.” Later gaat Bond de strijd aan met internationale terroristen, drugskartels, milieuactivisten met een geheime agenda en (hightech) mediamagnaten, die allemaal iets zeggen over de gevaren en angsten van die tijd.

‘Wie even in de wereld van Bond stapt, kan gewoon even die macho zijn’ > Stijn Reijnders

grachtje in Amsterdam, waar Sean Connery in de zevende Bondfilm Diamonds Are Forever (1971) op zoek gaat naar misdaadorganisatie SPECTRE. Anderen gaan nog verder. Ze reizen Bond na precies zoals hij in de films de globe trotseert. Geen straf overigens, want de reis voert vaak van Londen naar de Franse Côte d’Azur en via de Alpen naar de Bahama’s. Of naar het Thaise eiland Khao Phing Kan. Dit paradijsje op aarde werd in de volksmond omgedoopt tot James Bondeiland, nadat The Man with the Golden Gun (1974) uitkwam, de succesfilm waarin behalve Roger Moore ook het eiland een hoofdrol vertolkt.

Plaatsen van verbeelding Wat vinden de Bondpelgrims op deze plaatsen? Er is een duidelijke gemene deler aanwijsbaar volgens Reijnders. Wanneer de fan even in lijfelijk contact komt met een ‘reële’

ken; misschien zelfs de deur even openmaken en zelf naar binnen gaan… dan ben je pas echt Bond! Reijnders gebruikt de term ‘metempsychôsis’ om deze ervaring te beschrijven: dat is Grieks voor een ‘zielsverhuizing’, waarbij je voor een moment volledig in de huid van een ander kruipt, in dit geval een fictief personage. Overigens hoeft er niet altijd een halsbrekende actie aan te pas te komen. Op locatie eten en drinken net als Bond, werkt soms even goed. Zoals in een uitspanning als het ronddraaiende restaurant Piz Gloria, bovenop de drie kilometer hoge berg Schilthorn in de Zwitserse Alpen. Hier speelde het grootste deel van de Bondfilm On Her Majesty’s Secret Service (1969) zich af.

Gender Trouble Is dit allemaal niet een beetje gek? Reijnders wil daar als wetenschapper geen oordeel

Jinx (Halle Berry), Miranda Frost (Rosamund Pike) en James Bond (Pierce Brosnan) ontmoeten elkaar in het Ice Palace. © 2002 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

‘Shaken, not stirred’ Dat Bond een grote zuipschuit is, is nog maar eens bewezen door een stel Britse wetenschappers. Bonds favoriete drankje is martini met scheuten gin, vodka en Lillet (‘Shaken, not stirred’). De medici becijferden dat Bond zo’n 92 glazen alcohol per week consumeert. Dat tempo moet volgens de onderzoekers welhaast leiden tot leverfalen en een vroege dood.

Miss Moneypenny In de feminisme- en genderstudies, dat viel te verwachten, veel aandacht voor de voluptueuze vrouwen die in katzwijm vallen voor de charmes van 007. Het vrouwbeeld van James Bond is natuurlijk onmiskenbaar gekleurd door de manne-


ACHTERGROND

lijke blik. De dame krijgt vaak de ondergeschikte rol toebedeeld van de onschuldige maagd, óf krijgt gestalte in het beeld van de gevaarlijke femme fatale die de man van zijn eigen willetje berooft. Toch gaan de films ook met de tijd mee. In latere afleveringen zien we steeds vaker dat Bond geneigd is om ook zijn kwetsbare kant te tonen. Vrouwen worden sterkere personages. En ook ’s werelds beroemdste secretaresse, Miss Moneypenny van MI6, onderging een transformatie. Steeds vaker kan ze volgens de feministische filmwetenschapper Tara Brabazon worden gezien als een werkende en dus onafhankelijke, moderne vrouw. Ze opereert op cruciale momenten zelfs – om met de door George Lazenby gespeelde Bond te spreken – als ‘Britain’s last line of defence’.

Zorin (Christopher Walken) en May Day (Grace Jones) bij het Franse Chateau. ©1985 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

Goed versus Kwaad Eén van de meest lezenswaardige Bondstudies is die van de Italiaanse semioticus, romanschrijver en publieke intellectueel Umberto Eco. Hij onderzocht de ‘narratieve structuur’ in de boeken van Fleming. Via allerlei haarscherpe tegenstellingen in de verhalen, creëerde Fleming volgens Eco een universum waarin de spanning om te snijden is. Bond, de uit één stuk gehouwen held, staat lijnrecht tegenover de schurken, die chaotisch, (seksueel) excessief en onvoorspelbaar van karakter zijn. Elk Bondverhaal volgt bovendien een ijzeren plot: A) Baas M. komt met een opdracht. B) de schurk doet zijn intrede en C) daagt Bond uit in een eerste confrontatie. D) promiscue vrouw verschijnt ten tonele en E) Bond verovert de vrouw die hem F) onoplettend maakt, waardoor hij in de val loopt van de schurk. Vervolgens wordt Bond G) gemarteld, waarna hij zich H) weet te bevrijden uit zijn benarde positie en de schurk weet te verslaan. Om tot slot I) de vrouw te heroveren en haar daarna snel weer te verlaten voor een nieuw avontuur. Iedereen is zich min of meer bewust van die voorspelbare plot, maar de bombastisch doorgevoerde manier waarop dit literaire spel de strijd tussen Goed en Kwaad verbeeldt, blijkt onweerstaanbaar voor de vele fans.

over vellen, en het liefst iedereen in zijn waarde laten. Ook zegt hij dat iedereen zijn leven betekenis geeft met behulp van verhalen die ontleend zijn aan de mediacultuur. De mens, zegt hij, is een ‘homo narrens’. Hij vormt zijn leven onophoudelijk met behulp van narratieven, verhalen. Dat leren de pelgrimages van fans naar ‘hot spots’ uit films en series in elk geval. Wel is het zo dat de Bondfans een tamelijk specifieke groep vertegenwoordigen. Typisch voor de Bondvolgers is dat ze meestal, net als Bond, mannelijk zijn. Door de bank genomen zijn ze blank, van middelbare leeftijd en een tikje conservatief van aard. Het zijn bovendien eenlingen, die zich bijvoorbeeld niet laten verleiden om en groupe in een dubbeldekker te gaan zitten voor een toeristische tour. Iets waar fans van Sex and the City en Friends vaak juist volledig voor in zijn. Bondvolgers zoeken liever solitair het avontuur, net als Bond zelf. Dat is niet zonder reden. Het zegt iets over waarom het ‘verhaal Bond’ van pas komt voor de verhalenverteller die de blanke, mannelijke en middelbare man nu eenmaal ook is.

Sean Connery leunt ontspannen tegen de bumper van zijn Aston Martin DB5 tijdens het filmen van scenes op locatie voor Goldfinger in de Zwitserse Alpen. © 1964 Danjaq, LLC and United Artists Corporation. Alle rechten voorbehouden.

In hun identificatie met James Bond, zo bevestigden de diepte-interviews die Reijnders afnam bij Bondvolgers, vinden deze mannen vaak een oplossing voor een hedendaags probleem dat speelt omtrent hun ‘gender’ van mannelijkheid. Reijnders: “De maatschappij vraagt van mannen om lief, leuk en zorgzaam te zijn. Tegelijkertijd moet de man ook sterk, dapper, knap en sportief zijn. Die dubbelheid betekent voor veel mannen balanceren op een dun koord. Wie even in de wereld van Bond stapt, heeft, althans zolang dat spel duurt, even niet meer te maken met die dubbelheid. Hierbinnen kun je gewoon even die macho zijn. Dat kan zeer opluchten. Maar het is niet zo dat deze personen na het spel opeens de huiskamer binnenstappen als een ultieme macho à la Bond. Het verhaal van Bond biedt even houvast in een anders maar ingewikkeld sociaal verwachtingspatroon.”

James Bond Filmspecial

Excursie naar de James Bondtentoonstelling

Martinis, een rode loper en bezoekers verkleed als hun favoriete Bondgirl, Bad Guy of als James Bond zelf. Ga op de foto en maak kans op een James Bondpakket. Om alvast in de stemming te komen voor de James Bondtentoonstelling in de Kunsthal wordt je favoriete Bondfilm vertoond. Woensdag 8 Oktober om 20.00 uur in het Erasmus Paviljoen, Kosten: € 2,-.

Bezoek met SG Erasmus de tentoonstelling Designing 007: Fifty Years of Bond Style. Zeldzame kostuums, sfeervolle decors, gadgets en originele foto’s zijn te bewonderen. Na afloop drinken we een martini in het Kunsthalcafé. Woensdag 15 Oktober om 15.00 uur in de Kunsthal. Kosten: € 4,- voor studenten, € 7,50 voor medewerkers, gratis met museumjaarkaart


2 oktober 2014 | 21

EMuziek

‘Eenvoud kan ook mooi zijn’ > De EP ‘New Disease’ is te horen op www.erasmusmagazine.nl/EMuziek. Ook is daar een clip te zien van een optreden van ‘The Suzannes’.

Fedde (van der) Spoel (58) is programmamaker en webredacteur bij SG Erasmus. Tevens is hij zanger, gitarist, componist en tekstschrijver van ‘Het Gebroken Oor’. Eind jaren 70 maakte hij deel uit van Nederpunkband ‘The Suzannes’. Op 1 oktober verschijnt een LP. tekst Gert van der Ende fotografie Michel de Groot

T

he Suzannes’ zagen het licht in 1976 in Enschede. Eigenlijk hadden de vier studenten geen idee wat punk precies was, maar dat ze heftige, snelle muziek wilden maken wisten ze wel. Een beetje een tegenreactie op de heersende smaak, waar ingewikkelde symfonische rockbands als Genesis, Pink Floyd en Yes mainstream waren. Dat was geen muziek die iedereen die een gitaar of drumsticks wilde vasthouden thuis kon maken, punk wel. Als voorbeeld nam Van der Spoel de eerste LP van de ‘Ramones’ mee; dát geluid moest het worden. Vervolgens werd de naam van de band bedacht, geïnspireerd op een nummer van Leonard Cohen, en met een knipoog naar de Ramones (die heetten allemaal Ramone van achteren, Van der Spoel cum suis noemden zich allemaal Suzanne van voren). “Punk was voor ons een soort do it yourself-muziek; kort, hef-

tig en simpel. Niet teveel nadenken, want eenvoud kan ook mooi zijn.” Her en der werd opgetreden, niet op de minste locaties van die tijd – Paradiso, de Houtrusthallen in Den Haag, de Stokvishallen in Arnhem. Een ook de enige EP, getiteld ‘New Disease’, zag het licht. Die bevatte zes nummers met ronkende titels als ‘Teenage Abortion’, ‘Deepfreeze Boy’, ‘Naughty Young Girl’ en het slechts een klein minuutje durende ‘Listen to my Heartbeat’. “Uiteindelijk hebben we het een kleine twee jaar volgehouden”, aldus Van der Spoel. “Toen konden we niks nieuws meer verzinnen en zijn we gestopt.” Hoewel de band absoluut ‘punk’ klonk, waren de leden qua voorkomen verre van dat; hanenkammen en veiligheidsspelden, no way. Meestal traden de leden gewoon in T-shirt, spijkerbroek en gympies op, bij uitzondering wel eens in een witte overal, en sommige leden hielden gewoon vast aan hun lange (hippie)haar. “Kleding à la The Sex Pistols was hier in Nederland toen ook helmaal nog niet in de mode”, herinnert Van der Spoel zich. “Dat kwam later pas.” Nu, 35 jaar later, verschijnt de EP opnieuw als LP op vinyl. Dankzij een artikel van een Noorse journalist in het tamelijk obscure Amerikaanse blad Ugly Things, vorig jaar, dat werd opgepikt door een Italiaanse platenlabel dat besloot The Suzannes heruit te brengen – op vinyl. Een en ander zal gepaard gaan met enkele optredens van de band in oktober. Terwijl de Ramones inmiddels allemaal – tamelijk voortijdig – het aardse hebben verlaten, zijn de heren van The Suzannes nog steeds alive and kicking. Het zal ermee te maken hebben dat zij maar twee jaar punk waren, in plaats van ruim twintig. Echt bevangen door nostalgische gevoelens is Van der Spoel dan ook niet. “Ik kijk liever vooruit, dan achteruit. Maar het is gewoon wel heel erg leuk om nog een keer die nummers met die jongens te spelen. Waarom denk je dat de Stones altijd een aantal oude nummers spelen? Niet alleen vanwege het geld, maar vooral omdat ze dat gewoon leuk vinden.”


2 oktober 2014 | 22

WETENSCHAP

Memoires van een oorlogsmissie Esmeralda Kleinreesink promoveerde in uniform op een proefschrift over autobiografieën van militairen. De nationale cultuur, ontdekte ze, is bepalend voor het plot. tekst Daan Rutten fotografie Ronald van den Heerik

E

en militair van dertien in een dozijn, dat is ze zeker niet. Kleinreesink studeerde Bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit. Ze is daarnaast professioneel simultaantolk. Gek van taal en verhalen als ze is, volgde ze aan de UCLA (de universiteit van Hollywood) een opleiding tot televisiescenarioschrijver. Ze redigeerde een handleiding voor het rollenspel Dark Dungeon, een van haar hobby’s. Maar bovenal is ze luitenant-kolonel bij de Koninklijke Luchtmacht en universitair docent Logistiek bij de Nederlandse Defensieacademie. Eerder werd ze uitgezonden naar Afghanistan. Daarover schreef ze haar autobiografie Officier in Afghanistan (Meulenhoff, 2012).

Anti-oorlogstemming De kruisbestuiving tussen haar professie van militair en haar passie voor verhalen, groeide uit tot een promotieonderzoek naar militaire autobiografieën. Wat haar verwonderde, was dat zij zeker niet de enige is die in boekvorm verslag deed van de ervaringen tijdens een militaire uitzending. Ze vond maar liefst 54 gepubliceerde autobiografieën van teruggekeerde militairen, komend uit de Verenigde Staten, Canada, Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland. Dat roept de vraag op: wat delen deze autobiografieën en waarin verschillen ze eigenlijk? Ze besloot de autobiografische teksten van haar internationale collega’s aan een uitgebreid onderzoek te onderwerpen. Met gebruik van de literatuurwetenschap onderscheidt Kleinreesink grofweg twee mogelijke ‘plots’, twee manieren waarop de ik-figuur van het verhaal een reis onderneemt richting een bepaald einddoel. De ene is de meer positieve plot, waarbij de held een missie volbrengt die hem geestelijk op een hoger plan brengt. De andere is de negatieve plot, waarbij de held weliswaar hoopvol begint aan zijn grote opdracht, maar aan het einde ontgoocheld tot de conclusie komt dat alles voor niets is geweest.

Met behulp van statistiek kon Kleinreesink vaststellen dat een positieve of een negatieve plot vaak ingegeven is door de sociaalmaatschappelijke situatie in het land van herkomst van de schrijver. Neem bijvoorbeeld de Amerikaan, die in de beeldvorming nogal eens wordt gezien als de vechtlustige opportunist die we kennen uit de Hollywoodfilms. Het tegenovergestelde blijkt eerder waar. De anti-oorlogstemming is steeds meer gaan overheersen in de Verenigde Staten, zegt Kleinreesink. Dat heeft effect gehad op het schrijven van de Amerikaanse soldaten. Ze zijn vooral geneigd om de negatieve plot te laten overheersen. Net als de Duitsers trouwens, die geboren en getogen zijn in een land dat sinds de Tweede Wereldoorlog een breed gedragen aversie kent jegens elke vorm van militair ingrijpen. Ook de autobiografieën van de Duitse soldaten zijn doorgaans kronieken van een mislukking.

Pragmatische blik Wat het publiek misschien van de Amerikanen zou verwachten, vindt Kleinreesink frappant genoeg eerder terug in Britse autobiografieën. Engelse militairen geven hun oorlogsherinneringen vaak kleur met een spannend plot, geweven rond een masculiene actieheld. De gemiddelde Brit neemt de oorlogswerkelijkheid weliswaar kritisch in het vizier, dat moet gezegd. Maar hij of zij kan in elk geval terugblikken op zichzelf als iemand die actie ondernam om de wereld te verbeteren. Kleinreesink vermoedt hier de psychische doorwerking van het overambitieuze programma van de Britse defensie, dat sinds jaar en dag symbool staat voor Groot-Brittannië als wereldmacht, in staat om de wereld te cultiveren. Maar ze denkt ook aan de typische Engelse boekenmarkt, waarin de soldatenautobiografie een sub-genre werd voor jongemannen die niet kunnen wachten om zich in het avontuur te storten. Canada houdt graag een zelfbeeld van ‘glo-

'Amerikaanse soldaten zijn vooral geneigd om de negatieve plot te laten overheersen' > Esmeralda Kleinreesink


WETENSCHAP

Luitenant-kolonel bij de Koninklijke Luchtmacht Esmeralda Kleinreesink in het 'zweetkamertje', vlak voor de verdediging van haar proefschrift.

bal peacekeeper’ hoog. Dat leidt tot autobiografieën die graag met het vingertje geheven moraliseren over wat ‘Goed’ is en wat ‘Kwaad’ in de wereld. En Nederland? De promovenda ziet vooral dat Nederlandse soldaten relatief positief schrijven over hun uitzending. Een actieplot van een spierballenheld blijft achterwege. Maar echte moralisten zijn we ook niet. De Nederlander kijkt vooral met een pragmatische blik naar de wereld. Om vervolgens te concluderen dat in elk geval de eigen missie zijn nut heeft gehad, ook al is de situatie in het oorlogsgebied verre van rooskleurig te noemen. Mogelijk is deze Hollandse nuchterheid resultaat van het gegeven dat de meerderheid van Nederlandse soldatenautobiografieën niet geschreven is door gevechtssoldaten, maar vooral door ondersteunend personeel in het leger. Gevechtssoldaten zijn vaker geneigd tot het schrijven een negatieve ontgoochelingsplot dan andere militairen.

Nodige ironie Dan nog de vraag: hoe zou Kleinreesink haar eigen autobiografie analyseren? Tot haar spijt toch ‘ietwat negatief’, denkt ze zelf, maar toch ook typisch Nederlands. Ze schreef bijvoorbeeld met de nodige ironie over allerlei bureaucratische missers op de legerbasis in Afghanistan. Zoals over een onvindbare computer. Die werd verloren gewaand omdat een Griekse collega bij de vrachtafhandeling niet door had dat het woord ‘desktop’ op de doos betekende dat de onvindbare computer gewoon, zonder adresaanduiding weliswaar, op zijn bureau stond.

Proefschrift Esmeralda Kleinreesink: On Military Memoirs. Soldier-authors, publishers, plots and motives (2014), Breda, ISBN: 9789088920004. Autobiografie Esmeralda Kleinreesink: Officier in Afghanistan. Achter de schermen van onze militaire missie. Meulenhoff Amsterdam, 18,95 euro, ISBN: 9789029088459; als e-book 12,99 euro, ISBN: 9789460231759.

2 oktober 2014 | 23


2 oktober 17 januari2014 2013| |24 21

WETENSCHAP

> NIEUWS KORT

> DE BEWERING Onze wetenschappers beweren nog al eens wat. Hoe kijken anderen ertegenaan?

Ig Nobelprijs: honden plassen met neus naar het noorden Als honden plassen, plaatsen ze hun lichaam het liefst langs de lijn van het aardmagnetisch veld. Voor die ontdekking krijgt een team van wetenschappers de Ig Nobelprijs voor de biologie. Gisteravond was het weer zover: de Ig Nobelprijzen werden uitgereikt. Jaar in, jaar uit worden allerlei wetenschappers in het zonnetje gezet voor publicaties die de lezer ‘eerst laten lachen en daarna doen nadenken’. De prijs voor natuurkunde was voor Japans onderzoek naar de wrijving tussen een bananenschil, een stoep en een schoen. Andere prijswinnaars hadden zich verdiept in de reactie van rendieren op mensen die verkleed waren als ijsberen.

Psychologen kregen een onderscheiding voor hun studie naar mensen die Jezus herkennen in geroosterd brood. Van oudsher valt Nederland vaak in de prijzen: maar liefst twintig keer kreeg een Nederlandse wetenschapper een Ig Nobelprijs. De bekendste is waarschijnlijk Andre Geim, die met behulp van magneten een kikker liet zweven. Later won Geim de Nobelprijs voor de natuurkunde vanwege zijn ontdekking van grafeen. Dit jaar gingen de prijzen aan Nederland voorbij. HOP

De bewering: ‘Referendum ongeschikt voor Schotse onafhankelijkheid’ Van wie: hoogleraar Geschiedenis en mediacultuur Henri Beunders (Erasmus School of History, Culture and Communication). Waar en wanneer? Opiniepagina NRC Handelsblad, 20 september 2014 Daags na het referendum over de onafhankelijkheid van Schotland (de Schotten stemden ‘nee’ tegen afscheiding van het Verenigd Koninkrijk op 18 september), beweerde Henri Beunders doodleuk dat alles voor niets is geweest. Doel van het Schotse referendum was zelfbeschikking over bijna alles behalve defensie en buitenlandse zaken. Dat leek te gaan lukken, maar het tumult deed de nationale munt wankelen en de huizenprijzen dalen, waarna de Schotten de keutel weer introkken en omsloegen naar ‘nee’. Niets veranderd, vindt Beunders: “Het resultaat nu is een verdeeld land, wat niet nodig was geweest.” Wat vinden anderen? Chris Aalberts schrijft

Rinus van Schendelen is eminent politicoloog. Volgens hem is er eigenlijk geen pijl op te trekken hoe de uitwerking van een referendum zal zijn. Hij wijst erop dat referenda ook goed kunnen uitpakken. “Met studies en pamfletten met bevindingen voor of tegen het referendum kan men een fikse boekenkast vullen. Eén van die bevindingen is inderdaad ‘dat het verdeeldheid aanwakkert’, een andere is evenwel ‘dat het verdeeldheid juist beslecht’. De bewijsvoering berust meestal op een of meer voorbeelden, waarmee de auteur, die voorbijgaat aan contra-voorbeelden, het gelijk van zijn of haar mening illustreert. Empirische studies naar referenda zijn uiterst schaars, dus

‘Een referendum creëert geen verdeeldheid, maar legt het bloot’ > Chris Aalberts

en doceert over politiek en burgerparticipatie. Hij stelt dat een referendum geen verdeeldheid creëert, maar verdeeldheid blootlegt die er al is, en die opgelost moet worden in het publieke debat. Aalberts legt uit: “Burgers hebben over veel politieke kwesties geen mening, meerdere tegenstrijdige meningen of sterk wisselende meningen. Om een goed doordachte mening te ontwikkelen moeten burgers eerst het onderwerp van meerdere kanten bekijken en er uiteenlopende meningen over horen. Dat is precies wat er in de aanloop naar een referendum gebeurt. Als daarna blijkt dat burgers onderling verdeeld zijn, komt dat door het debat, niet door het referendum. Publiek debat lijkt me altijd goed, zelfs over kwesties waar men het vervolgens niet over eens blijkt te worden.”

ook de inzichten naar de factoren die eraan voorafgaan, de omstandigheden waaronder zij plaatshebben en de effecten die zij genereren. Er zijn slechts enkele constante inzichten. Eén zo’n inzicht is dat in ons type westerse democratie een referendum altijd over een strijdpunt gaat, dus (enige) verdeeldheid bestaat al. Een tweede voorbeeld van zo’n inzicht is, dat na een gehouden referendum de uitslag meestal wordt geaccepteerd, dus de verdeeldheid neemt dan af. Een derde is dat de meeste burgers het middel van referenda niet zien als alternatief voor besluitvorming door parlement en regering, maar als mogelijke aanvulling hierop, mits het strijdpunt intens en hardnekkig is. Kortom, het is, zoals altijd, onmogelijk om te generaliseren op basis van een enkele casus.” DR


2 oktober 2014 | 25

LIFESTYLE

> EMuziek

‘Ik denk wel dat ik er feeling voor heb’

Geneeskundestudent Helena Neven (23) speelt sinds haar achtste viool. Ze is concertmeester bij het Rotterdams Studenten Orkest. tekst Gert van der Ende fotografie Michel de Groot

H

et viel haar niet helemaal mee om de viool weer ter hand te nemen, zo aan het begin van het nieuwe studiejaar. Het was dan ook een tijdje geleden dat Helena Neven dagelijks had geoefend. Eerst was ze een half jaar in Zweden voor een masteronderzoek, daarna volgde een vakantie in Amerika. Maar nu, met twee repetities met het Rotterdams Studenten Orkest achter de rug, begint het gevoel al weer aardig terug te komen. Dat heeft voor een groot deel te maken met wat in klassieke kringen ‘spiergeheugen’ wordt genoemd. “Dat betekent dat je

automatisch weet hoe van het ene punt op de viool naar het andere te komen”, legt ze uit. “Door veel te oefenen kun je op een gegeven moment elke plek op de viool vinden zonder dat je erbij na hoeft te denken.” Neven speelt al viool vanaf haar achtste. “Of ik talent had weet ik niet, de viool lag me gewoon wel. Ik denk ook wel dat ik er feeling voor heb, maar als je op je 23ste nog in het amateurwereldje bezig bent, dan zegt dat wel genoeg.” De voorliefde voor klassieke muziek zat er redelijk vroeg in, mede dankzij het feit dat Classic FM meestal op stond thuis. Ook ging ze al op jeugdige leeftijd regelmatig naar concerten in De Doelen. “Imponerend vond ik dat, vooral het moment voordat het begint, wanneer het orkest bezig is te stemmen. Dan voelde ik gewoon de spanning van wat er gaat komen.” Sindsdien heeft ze tot ver in haar studententijd eigenlijk bijna onafgebroken

les gehad, en het instrument bespeeld. Ze bekent dat ze af en toe wel een soort haat-liefdeverhouding had met de viool. “Als het dan weer eens niet lukte, had ik er soms helemaal geen zin meer in. Dan moest ik wel weer gemotiveerd worden, sloop de onzekerheid erin. Kijk, in het begin is het vooral alleen maar heel erg leuk, daarna wordt het soms doorbijten. Dan had ik zoiets van: hé, hoe kan ik nou beter worden?” Inmiddels is ze naar eigen zeggen op het niveau dat ze alles wel zo’n beetje onder de knie heeft. “Al kost het een me wat meer moeite dan het ander.” Maar hoe leuk ze viool spelen ook vond, ze wist vooral dat ze arts wilde worden, liefst gynaecoloog. Dus ging het na de middelbare school richting Erasmus MC in plaats van naar het conservatorium. “Je moet nu eenmaal keuzes maken: viool spelen kun je doen naast arts zijn, maar andersom niet. Bovendien vond ik de vier uur per dag oefenen wat je dan moet doen te veel. Dan kun je daarnaast niet tennissen, turnen, paardrijden en je vrienden regelmatig zien, dingen die ik ook graag deed.” In oktober begint ze met haar coschappen, waarvoor ze onder meer in ziekenhuizen in Goes en Dordrecht komt te werken. Desalniettemin verwacht ze gewoon wekelijkse repetities op maandagvond te kunnen blijven doen. Dat wordt ook wel van je verwacht als je concertmeester bent van het studentenorkest. Behalve in het orkest, speelt ze af en toe – meestal met pianobegeleiding – op bruiloften en partijen, soms klassiek, soms door haarzelf gearrangeerde populaire nummers. En ook al is ze straks arts, één ding weet ze zeker: “De viool zal altijd een deel van mijn leven blijven.” > De eerstvolgende uitvoering van het Rotterdams Studenten Orkest is het Nieuwjaarsconcert; op het programma staan: De ‘Overture Nabucco’ van Giuseppe Verdi, de ‘Petite Suite’ van Alexander Borodin en ‘Symfonie no. 2’ van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Wil je lid worden van het RSO? Stuur dan een mailtje naar info@nu-rso.nl


2 oktober 2014 | 26

LIFESTYLE

> CÉLINE’S CHOICE

Céline studeerde in Amsterdam, maar kwam acht jaar geleden naar 010. Inmiddels is ze een grote bekende bij de lokale horeca. Voor elke EM selecteert ze voor jullie de mooiste voorstellingen, de leukste exposities en de tofste party’s in de stad.

Rauwkost What’s Cookin’ in het Rotterdamse culinaire wereldje? Op zaterdag 4 en zondag 5 oktober kom je daar achter tijdens Rauwkost. Een culinair festival in de Fenixloods op Katendrecht waar 21 spraakmakende chefs uit de stad voor je koken. Er zitten sterrenchefs bij, zoals de chef van Amarone, maar ook veel jonge chefs, zoals de mannen van het hippe restaurant Dertien en Jim de Jong van het gelijknamige restaurant onder de hofbogen. Het idee is simpel: alle chefs hebben een eigen kraampje waar ze één tot drie kleine gerechtjes maken. Als bezoeker zorg je dat je twee dagen niet gegeten hebt, koop zoveel mogelijk munten en proef overal een overheerlijk gerechtje. Zo kun je 21 restaurants uitproberen voor een paar euro.

Gluren bij de buren

Camera Japan

Heb je je altijd al afgevraagd wie er in dat luxe penthouse woont op de Kop van Zuid, ga dan naar het festival Gluren bij de buren. Tijdens dit evenement kun je eens ongegeneerd loeren in andermans huis. Er zijn verschillende tours langs de gekste woningen, pakhuizen en architectuur. De tours zijn verdeeld over de stadsdelen West, Zuid, Centrum en het Oude Noorden. Maar je kunt ook zelf op pad met een stadskaart. Tijdens dit weekend is er een minifestival in de net geopende Markthal. Geniet met een drankje van leuke muziek in dit nieuwe architectonische pareltje van Rotterdam.

Filmliefhebbers en geïnteresseerden in Japanse of Aziatische cultuur kunnen van 2 t/m 5 oktober terecht in bioscoop LantarenVenster voor het festival CAMERA JAPAN. Het programma bestaat uit ruim veertig nieuwe en klassieke speelflms, anime (Japanse tekenen animatiefilms), documentaires en korte films afkomstig uit Japan. CAMERA JAPAN biedt een breed aanbod van romantiek, samoerai, humor, yakuza, sci-f, actualiteit en animatie. Zoals de animefilm Bayonetta: Bloody Fate van Kizaki Fuminori, gebaseerd op de gelijknamige videogame, dat glorieus alle perken te buiten gaat met actie, humor en epische gevechten.

> Wanneer: 4 & 5 oktober. Toegang: € 7,50.

> Wanneer: Zaterdag 4 oktober. Toegang: gratis.

> Wanneer: LantarenVenster 2 t/m 5 oktober.

Info: www.rauwkost.eu

Info: www.rotterdam-archiguides.nl

Toegang € 9,50. Info: www.camerajapan.nl

Comedy In Rotterdam valt er wat te lachen in het Luxor Theater tijdens de jaarlijkse Cameretten. Tijdens deze wedstrijd krijgt nieuw comedytalent de mogelijkheid om de zaal voor zich te winnen. Een belangrijke wedstrijd die eerder al gewonnen werd door bekende cabaretiers als Hans Teeuwen, Theo Maassen en Marc-Marie Huijbregts. In de maand november zijn de halve finales in Theater Zuidplein, de grande finale vindt plaats op zaterdag 29 november in het Luxor. Comedyfans die niet zo lang willen wachten, kunnen naar het International Comedy Festival in Rotterdam. Op 10 en 11 oktober

wordt dit festival voor het eerst gehouden in onze stad. Op acht verschillende locaties rondom Katendrecht geven ruim vijftig cabaretiers een show. Bekende namen van Nederlandse bodem, zoals Jan Jaap van der Wal en Jörgen Raymann, maar ook grote internationale artiesten. Je kunt een dagkaart kopen en zelf kiezen welke van de 25 shows je die avond wilt bezoeken.

> Wanneer: International Comedy Festival 10 en 11 oktober. Toegang Cameretten € 18,50. Toegang ICFR € 28,50. Info: www.cameretten.nl en www.icfr.eu


LIFESTYLE

SG ERASMUS AGENDA AANGEBOREN AFWIJKINGEN LUNCHLEZING Dwerggroei, een waterhoofd of het weerwolfsyndroom – het is maar een greep uit de vele mogelijke afwijkingen waarmee baby’s al sinds mensenheugenis ter wereld komen. In deze eerste lunchlezing van de serie ‘Het Extreme Lichaam, werpt medisch historicus en ethicus Erwin Kompanje een blik op de beeldvorming van extreme lichamen door de eeuwen heen. Dinsdag 7 oktober va 12.30 tot 13.30 uur Collegezaal 1, Onderwijscentrum Erasmus MC

JAMES BOND | FILM

> UIT/GAAN In de schaduw van z’n grote broer In maart van dit jaar kwam Locus Publicus met een internationale uitbreiding: Locus International. De kroeg heeft potentie, maar de sfeer zit er nog niet echt in. Locus International Oostzeedijk 358b Sfeer 6 Sjanskansen 7 Studentikoosheid 7 Biertje € 2,30

Locus Publicus, gevestigd op de plek waar het Oostplein en de Oostzeedijk in elkaar overgaan, heeft een voortreffelijke reputatie onder Rotterdamse studenten. De klassieke bruine kroeg – die letterlijk vertaald ‘publieke ruimte’ heet – maakt al ruim 25 jaar furore met een biercollectie die in de rest van de stad nauwelijks geëvenaard wordt. De twee houten verdiepingen, compleet met sfeervol kaarslicht en haardvuur, maken Locus vooral in de wat koudere maanden een geliefde uitvalsbasis die met recht een echte Hollandse studentenkroeg genoemd mag worden. Aangezien de universiteit er vergeleken met een kwart eeuw geleden een enorm scala aan nationaliteiten bij heeft gekregen, is er op de studentikoze Oostzeedijk naast zo’n ouderwets Nederlands bierlokaal misschien een multicultureel broertje nodig, moeten de eigenaren hebben gedacht. Vlak naast de vermaarde kroeg werd daarom een half jaartje geleden een kleurrijker en moderner ogende buurman geopend: Locus International. Omdat studenten, uit welk land dan ook, altijd wel een biertje lusten, heeft de nieuwkomer veel tijd en moeite geïnvesteerd in een omvangrijk aanbod goudgeel gerstenat. Hoogtepunt van de zaak is de vitrine achter de bar, die uitpuilt van bierflesjes in alle soorten en maten. Jammer genoeg betekent het woord international niet dat er in deze Locus ook daadwerkelijk bier uit alle hoeken van de wereld geserveerd wordt. Buiten een aantal bekende namen, zoals Corona uit Mexico en het Amerikaanse Budweiser, zijn het voornamelijk West-Europese brouwsels wat de klok slaat. Toch is het duidelijk dat we met een keuze uit ruim 200 verschillende biersoorten absoluut niet mogen klagen. Ten opzichte van de oorspronkelijke Locus Publicus heeft de internationale Locus één groot voordeel: het laaggelegen terras, waar het op lange nazomeravonden erg goed toeven is. Op het gebied van sfeer valt er voor de nieuwkomer echter nog wel wat te verbeteren. Locus International mist, ondanks de fraai versierde binnenkant het knusse, warme karakter dat de ‘echte’ Locus zo gezellig maakt. Een leuke avond kun je er natuurlijk wel beleven; daar staan speciaalbiertjes en internationals garant voor. MvS (foto: MB)

Maak een keuze uit ‘License to kill’, ‘Casino Royale’ of ‘From Russia with love’. Jij bepaalt wat wij laten zien op deze filmavond, georganiseerd in samenwerking met het Erasmus Student Network Rotterdam. Woensdag 8 oktober vanaf 20.00 uur Erasmus Paviljoen, Woudestein, € 2,-

STUDIO ERASMUS | TALKSHOW Maandelijkse talkshow over wetenschap en actualiteit. Met interviews, minicolleges en live muziek. De inhoud van de volgende editie vind je op onze website. Dinsdag 14 oktober vanaf 20.30 uur Rotterdamse Schouwburg, Schouwburgplein 25, Rotterdam

JAMES BOND TENTOONSTELLING EXCURSIE We bezoeken de nieuwe Kunsthaltentoonstelling Designing 007: Fifty Years of Bond Style. Een wereld van innovatie en actie, stijl en sex-appeal met een kijkje in de keuken van ‘s werelds favoriete geheim agent. Koop kaarten voor James Bond in de Kunsthal in onze webshop. Woensdag 15 oktober vanaf 15.00 uur Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Diverse prijzen.

> Meer informatie? www.eur.nl/sgerasmus of www.facebook.com/sgrotterdam Alle programma’s zijn gratis toegankelijk tenzij anders vermeld.


2 oktober 2014 | 28

SERVICE

PERSONALIA Berichten voor deze rubriek

COLOFON

IN MEMORIAM

Uitgave EM 03 – 2 oktober 2014 Jaargang 18, 2014-2015 Erasmus Universiteit Rotterdam ISSN: 0922 – 713x Oplage: 10.000

kunt u sturen naar: erasmusmagazine@em.eur.nl. Nadere informatie? Bel 010-4081115.

Paul Patoir Op woensdag 17 september jl. is mr. H.P. (Paul) Patoir op 67-jarige leeftijd overleden.

Bezoekadres EM Erasmus Magazine Gebouw E, kamers ET 41-48 Burg. Oudlaan 50 3062 PA Rotterdam

Paul is zijn hele werkzame leven aan de EUR verbonden geweest. Na zijn studie Rechten was hij beleidsmedewerker, faculteitsdirecteur, directeur Personeelszaken en de laatste 22 jaar tot aan zijn pensionering Secretaris van de Prof. mr. L.C. (Laurens) Win-

Universiteit. Hij was in de tussentijd ook nog twee jaar voorzitter van de

kel, hoogleraar Rechtsge-

Universiteitsraad. Hij kende de universiteit tot in de haarvaten en was daardoor

schiedenis aan de Erasmus

een grote steun voor het College van Bestuur.

Universiteit Rotterdam, gaat met emeritaat. Op 10 oktober

Bij zijn aantreden als secretaris voerde hij een ingrijpende reorganisatie van de

2014 zal hij zijn afscheidsrede

ondersteunende diensten uit onder de noemer: Niets is blijvend behalve

uitspreken, getiteld “Themis &

verandering. Dit motto is hij altijd trouw gebleven, temeer daar hij na die

Clio revisited”. Prof. Winkel

reorganisatie aangaf een vergelijkbare ingrijpende organisatiewijziging niet nog

werd op 1 april 1993 benoemd

een keer te willen uitvoeren. Liever zag hij dat de organisatie zich permanent aan

tot hoogleraar Historische

de eisen van de tijd zou aanpassen, zodat er geen ingrijpende reorganisaties meer

Ontwikkeling van het recht

nodig zouden zijn.

aan de EUR. Prof. Winkel geldt als expert op de gebieden van

Helemaal te vermijden was dat echter niet. De organisatorische ontvlechting van

de rechtsgeschiedenis, het

het Erasmus MC van de EUR, met behoud van de academische banden, heeft hij

Romeinse recht en de volken-

tot een goed einde gebracht. Beide partijen waren zich bewust van de

rechtsgeschiedenis. Hij bege-

complexiteit van de operatie, maar ook overtuigd dat die onvermijdelijk was.

leidde vele promovendi en gaf gastcolleges aan diverse bui-

Paul was een secretaris die met vaste hand leiding gaf aan het Bureau van de

tenlandse topuniversiteiten.

Universiteit, met oog voor de belangen van de individuele medewerker. Hij had een

Ook was prof. Winkel bestuur-

neus voor jong talent, deed veel om het gemeenschapsgevoel binnen de

lijk binnen en buiten de EUR

universiteit te versterken en stimuleerde een goede sfeer op de werkvloer.

zeer actief; hij was van 1995 tot 1997 en van 2001 tot 2004

De Erasmus Universiteit is Paul Patoir veel dank verschuldigd.

prodecaan en vervulde een belangrijke rol in de Facul-

Het College van Bestuur EUR

teitsraad. Hij is bestuurslid

Pauline van der Meer Mohr

van de Stichting Grotiana

Voorzitter

Telefoon / e-mail 010-4081115 erasmusmagazine@em.eur.nl Em.Online EM Online bevat actueel nieuws, en Erasmus Magazine verschijnt in zijn geheel op de website: www.erasmusmagazine.nl Redactie Wieneke Gunneweg, hoofdredacteur, Gert van der Ende, eindredacteur Tim Ficheroux, redacteur nieuws en web, Daan Rutten, wetenschapsredacteur, Matthijs van Schie, student-redacteur José Luijpen redactieassistent Medewerkers Fotografie: Ronald van den Heerik, Levien Willemse, Michel de Groot, Milan Boonstra Cartoons: Bas van der Schot Columns: Tim de Mey, Daniël Lambrichts Teksten, Inge Janse, Britte Kastelein, Geert Maarse, Céline Maessen, Eric Oosterom, Cherish Wirabangsa International Pages: Daniël Boonstra, Kate Sytnik, Ernest Thiesmeier Vertalingen: Business Translation Services B.V. Adverteren Interne advertenties en EM Lokaaladvertenties bij Erasmus Magazine: 0104081115 of erasmusmagazine@em.eur.nl www.erasmusmagazine.nl/advertenties Overige advertenties via Bureau van Vliet B.V., Zandvoort, tel.: 023-5714745 of www.bureauvanvliet.com

sinds 1994, en voorzitter sinds 2002.

Postadres Erasmus Magazine Postbus 1738 3000 DR Rotterdam

www.eur.nl/inmemoriam/patoir

Vormgeving Unit20, Yoe San Liem, Maud van Velthoven ADVERTENTIE

Study in France, make a career! french higher education forum studyinfrance.nl

oktober 2014 benoemd tot hoogleraar Orthopedagogiek i.h.b. diversiteit in opvoeding: determinanten en ontwikkelingsuitkomsten, bij Pedagogische Wetenschappen van de Faculteit der Sociale Wetenschappen. Zijn onderzoek richt zich onder andere op gedrags- en opvoedingsproblemen.

October 8th 2 - 6 pm Amsterdam UvA (Oudemanhuispoort 4-6)

© Catherine Nieuwesteeg

Prof.dr. Peter Prinzie is per 1

October 9th 10 am - 1 pm Leiden, Plexus (Kaiserstraat 25) CAMPUS F RANCE campusfrance.org

Meet and greet...

PAY S - B A S

PAYS-BAS ▪ AMSTERDAM

Druk De Bondt, Barendrecht HOP Erasmus Magazine is aangesloten bij het Hoger Onderwijs Persbureau Redactieraad Charles Boucher (voorzitter), Brigitte Hoogendoorn, Pieter Kuijt, Michael Rabbers, Arthur de Ruiter, Natasha Schön, Marijke de Vries. Cover Unit20 Volgende editie EM EM 04 verschijnt op 16 oktober 2014. © Erasmus Magazine Auteursrechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de hoofdredacteur overgenomen worden.


EM INTERNATIONAL INTERNATIONAL EM

2 oktober 2009 2014 || 29 3 september 03

INTERNATIONAL

NO.03//OCT/2014

Refined examination measures

Stricter examination rules designed to counteract fraud went into effect on 1 September 2014. But how creative are students in actual fact? Very creative indeed! Students appear to be making good use of the numerous possibilities offered by the digital era. For example, students Google in washrooms and there are whiz-kids who transmit answers to accomplices via Whatsapp. And let’s not overlook the smart watches: everything you need right around your wrist. But the ‘old-fashioned’ methods are still often used as well. Things that come to mind here are the crib notes or microscopic handwriting on your own arms or fingers. Does this occur all that often then? No one knows exactly how often students cheat. This is logical, because not all cheaters are caught. On the other hand, there are figures concerning the number of students caught. In the 2012-2013 academic year there were 33. A year later all of a sudden there were 459. This is in part due to the fact that since last year the University also counts students who are in the possession of a mobile phone in the examination hall. Is cheating now impossible? Quite the contrary. It will always be possible to cheat. This is a cat and mouse game between student and teacher. Students, and this is something that teachers know all too well, will always find ways not to have to study or study less and still pass the required examinations. The methods they use to accomplish this vary over time. ‘Digital cheating’ is a good example. As far as this is concerned, students have the natural advantage of age: they are quicker than their older teachers to grasp the opportunities offered by new gadgets such as smartphones. Am I going to have to do my examinations totally naked in a few years’ time? No, of course not; that’s nonsense. The University is very firm and emphasises that it will always develop new rules within the boundaries of our standards and values. On the other hand, it is important for the University to continue to be actively engaged in combating and preventing fraud and refining the rules. This is the only way it can keep up with crafty students. EO

Learning to lead

In recent weeks the Erasmus Dance Society (EDS) was quite active in promoting their club. Lunching students were repeatedly able to admire small groups of dancers in various places, such as here at the Erasmus Plaza/in the C Hall. At the EDS you can learn ballroom dancing – English waltz, quickstep, tango, cha-cha-cha, jive and rumba – as well as master the salsa. GvdE (photo: RvdH) If you are interested in becoming a member or obtaining additional information, e-mail bestuur@erasmusdancesociety.nl

New English-language programmes in high demand Psychology, as well as General Cultural Sciences (ACW), recently started up a new, English-language bachelor programme. There is no lack of interest: collectively the two newcomers attracted almost 200 new students. The statistics say it all: international study programmes are the way of the future. While the initial lectures of the regular ACW bachelor at the beginning of this month attracted 40 first year students, the English-language version, International Bachelor Arts & Culture Studies (IBACS), attracted over twice as many (90). Psychology, a study programme that never lacks for enrolment, also gained quite a few first year students thanks to the brand-new international version. With a respectable hundred – exclusively foreign – additional students, the programme grew by some 30 percent in comparison to last year. Guus Smeets, Director of Education in Psychology, is delighted with the boost ‘his’ study programme is receiving. “The foreign students, originating from 32 different countries, are highly motivated and liven things up. Because they consciously chose to study in Rotterdam, I also expect them to achieve very positive results.” The study

programme for the international psychologists-to-be is substantively the same as that of their Dutch counterparts, thereby making it relatively easy to make a comparison at the end of the year. All students in the General Cultural Sciences, regardless of whether they are enrolled in the ACW or IBACS study programmes, are also largely exposed to the same subject matter. “The lectures are jointly attended; however due to the international classrooms among the IBACS work groups, we do expect some substantive differentiation. This is because in these work groups students can share their knowledge and experiences on the basis of their own background or culture,” says Marije Ruijter, Education Coordinator for Art & Culture Studies. In contrast to the international psychology bachelor, which, as mentioned earlier is exclusively reserved for foreign students, internationally-oriented Dutch students can also enrol in the IBACS. MvS


2 oktober 2009 2014 || 30 3 september 02

EM INTERNATIONAL

Student Photo Exhibition Starting on 14 October 2014, the Erasmus Paviljoen will exhibit photos by students who participated in the weekly photo competitions organised by the International Office. In total there were 46 submissions, some thirty of which will be shown at the exhibition. On the opening day of the exhibition, a four-member jury will select the winner between 16:00 and 17:30. GvdE The winning photo of week 3, by ‘Ami’

EUR moves up slightly in QS ranking Never before has a Dutch university made it into the best 50 in an international ranking of universities throughout the world. However, the University of Amsterdam has managed to do just that in the QS ranking. The EUR was ranked among the top 100 for the third consecutive time. As in other global rankings, Dutch universities score well in the new survey produced by the QS Intelligence Unit. Six are among the top 100 and another five are among the best 200. The number one spot in the QS ranking belongs to the American Massachusetts Institute of Technology (MIT) and the number two and three spots belong to two British universities: Cambridge and Imperial College London. The Dutch universities have maintained positions similar to last year. Erasmus University moves up two places, from 92 to 90. Until 2010, the British education magazine Times Higher Education collaborated with QS, a leading provider of specialist higher education and careers information and solutions, to produce the renowned THE ranking. Following a disagreement about the methodology, however, they went their separate ways. QS consistently produces its results just ahead of the THE ranking, which is published in October. Forty percent of the QS ranking is based on the reputation of institutions among almost 64,000 academics over the past three years. Other factors used to determine the rankings include the reputation among employers, as well as the number of students per teacher, the publications published by researchers and the number of foreign students and employees. The ranking is somewhat controversial, because academics would have received payment for completing the survey. HOP

One-on-one with a top American philosopher On Thursday, 25 September, in a small group setting, Erasmus University College students had the opportunity to speak to Francis Fukuyama, one of the most influential political philosophers of this day and age. Francis Fukuyama (1952), author of the bestseller The End of History (1992) and philosophical advisor to various American governments, was invited as keynote speaker to the ‘Metamodernism’ symposium held in Stedelijk Museum Amsterdam. The symposium, which discussed politics after the collapse of major ideologies, was organised with the help of Rotterdam’s University College. For that reason, EUC students were given the exclusive opportunity to speak one-on-one with the great master Fukuyama. While enjoying a cup of tea, the students grilled Fukuyama for some 90 minutes. Many of the questions focused on the danger of rising superpowers like Putin’s Russia and the quickly industrialising China. Another hot topic was ISIS and terrorism in the Middle East. Although Fukuyama was known for some time as an advocate of interventions in Iraq, he now condemns the

American military policy in Iraq. He now argues for military restraint from Obama. Fukuyama says it is a mistake for Obama to promise now to root out ISIS after keeping his distance from the issue for so long. ‘He can’t live up to that promise,’ Fukuyama says, adding that it is better not to let ISIS get too strong. Fukuyama currently advocates for the free market and liberal democracy. Nineteen-year-old student Roan Laenen asked the final question: what life lesson would Fukuyama like to share with young students like those present? Fukuyama said that he enjoyed a classical education in philosophy, with a lot of Greek and Latin. But he now wonders if that would be enough to get a job in the United States today. ‘You also need to specialise in a practical subject.’ The proud father in him adds: ‘My daughters are studying to become engineers.’ DR (photo: Koen Wies)


2 oktober 2014 | 31

EM INTERNATIONAL

THINGS TO DO IN ROTTERDAM

text Céline Maessen

JAMES BOND EXHIBITION

COMEDY CAMERA JAPAN Film fans and anyone who loves Japanese or Asian culture will certainly be interested in the CAMERA JAPAN festival being held at LantarenVenster from 2 to 5 October. The programme consists of over forty new and classic films, anime, documentaries and short films from Japan. CAMERA JAPAN offers a wide range of romance, samurai, humour, yakuza, sci-fi, news and animation. Like ‘Bayonetta: Bloody Fate’ by Kizaki Fuminori, based on the similarly named video game, which gloriously exceeds all bounds with action, humour and epic battles. > When: LantarenVenster 2 to 5 October. Tickets € 9.50 Info: www.camerajapan.nl

The International Comedy Festival is being held in Rotterdam over the weekend of 10 and 11 October. Eight different venues around Katendrecht and Rotterdam-Zuid will be hosting over fifty comedians. These include many big international stars, so plenty of shows in English. Such as the Nasty Show, during which Tom Rhodes and Tony Woods serve up the most vulgar, ill-mannered and coarse jokes. Buy a day ticket and choose which of the 25 shows you want to see that evening.

Where: Heemraadsplein 4 October. Tickets: Free.

Designing 007: Fifty Years of Bond Style, You can sign up until 10 Octo-

ber on the SG Erasmus website. > When: 8 and 15 October

and 11 October. Tickets: € 28.50 Info: www. icfr.eu

GOING OUT An unassuming welcome in Kralingen Atmosphere 9 Studenticism 8 Flirt factor 7 Beer € 2.20

Farmers’ markets have been trending for some time in London and New York, but now you can visit them in Rotterdam too. During Rotterdam Harvest Festival, local farmers present some of their wonderful products from their own farms. Try some amazing Dutch cheeses or buy homemade jam and sausage. This festival also gives you the opportunity to taste some amazing food from the Food Trucks if you don’t feel like cooking yourself. Or enjoy dishes made by Rotterdam-based chefs.

Wednesday, 15 October. It’s an excursion to the exhibit in the Kunsthal in cooperation with the Erasmus Student Network (ESN). Visit

> When: International Comedy Festival 10

Grand-Café Hoekzight Voorschoterlaan 190

HARVEST MARKET

Starting on 12 October, the Kunsthal in Rotterdam will be celebrating more than half a century of James Bond. The SG Erasmus is organising two events for the occasion. On Wednesday, 8 October there will be a James Bond Film Special in the Erasmus Paviljoen. It will start at 8 p.m. and costs 2 euros. There will be Martinis, a red carpet, and if you dress up as your favourite Bond girl or villain, or as the man himself, you can get your picture taken and perhaps win a James Bond gift pack. The other event will take place on

Grand-Café Hoekzight is an atmospheric meeting place for older local residents and real students. Despite its rather unassuming atmosphere, the pub still seems to justify its brash, self-declared nickname: ‘Best bar in Kralifornia. The staff at Hoekzight, who include the very voluptuous blond barmaid, have turned their pub into a welcoming yet very unique business. For example, on the wall you’ll find seventeenth century paintings but also a signed poster of a topless actress. To complete the decor, the gents toilet has a urinary in the form of a Rolling Stones mouth, which will undoubtedly give rise to hilarity among tipsy punters. At Hoekzight, originality is an important priority, as you’ll notice when you pass the pub at the junction of Voorschoterlaan and Oostzeedijk. The slogan on the window ‘Best bar in Kralifornia’ was probably thought up by someone who’d had one too many beers. The silly play on words may make you smile, but the comparison between Kralingen and the Golden State is obviously way off the mark. Still, that doesn’t detract from the unique atmosphere around Kralingen folksy yet shabby chic which you also find in Hoekzight.

In the afternoon and early evening, the outdoor terrace and the wooden tables indoors attract local residents of middle age or older. Although usually well spoken and from good circles, they are not here to act pretentiously. With Dutch love songs in the background they enjoy a beer perhaps with some traditional bittergarnituur, the only edible treat you’ll find here. In the evening, Hoekzight gradually fills up with classic studenty types – suited and booted with combed back hair – who come to enjoy the informal, relaxed atmosphere. The student punters don’t seem concerned about the lack of trendiness here either, perhaps best reflected in the recent ten year anniversary celebrations. Not a great spectacle, just a simple party featuring the Rotterdam-based members of Dirty Work and a range of après ski music. It may be unassuming, but packed to the rafters, Hoekzight proves that unassuming also has its charm. MvS (photo: MB)


DIT BEN IK DANIËL LAMBRICHTS

ETIQUETTE Naast mij in de medische bibliotheek zijn drie eerstejaars neergestreken. Ze hebben het over kotsen door de drank, en wanneer ze dat voor het laatst gedaan hebben. De een somt een lijstje op van drankjes die hem – naar eigen zeggen – de donderdag daarvoor bij het uitgaan de das omdeden. ‘Drie tequila, tien bier en nog twee van die rare shotjes.’ De anderen lachen hem goedkeurend toe als hij tot in detail vertelt hoe zijn braaksel op de stoep voor de kroeg belandde. Hun diepgaande gesprek zorgt er helaas wel voor dat ik uit een staat van opperste concentratie gehaald word. Vervelend, want ik zat net goed te blokken. Bekende frustraties komen bij me opborrelen. Aan het begin van het collegejaar is het immers altijd weer raak met het rumoer van een nieuw cohort zenuwachtige eerstejaars. Voor even voel ik me weer een zesdeklasser, neerkijkend op een paar irritante ‘brugwuppen’ die de regels in de bibliotheek nog niet kennen. De jongens hebben inmiddels het volgende onderwerp aangesneden: of er nog wat meisjes geregeld zijn de laatste tijd? De studiekuil vult zich vervolgens met grootspraak. Ik verlies definitief de aandacht voor mijn boeken wanneer de eerste jongen vertelt dat hij na zijn braakescapade die avond alsnog met een meisje heeft gezoend. Ongetwijfeld geen smakelijk tafereel. Hun borrelpraat doet me terugverlangen naar de oude medische bibliotheek. Daar waar het nog echt een vanzelfsprekend gebruik was om je mond te houden. Waar het harde werken van de studenten zich aan het einde van de dag uitte in damp op de ramen. Het was er zo stil dat je de hersenen bijna kon horen kraken, en concentreren had zelfs een goudvis er gekund. Een plek waar de ‘academische etiquette’ nog een vanzelfsprekendheid was. Al deze nostalgische gevoelens vertalen zich in een korte ernstige blik richting de jongens. Van schrik slaan ze abrupt hun boeken en laptops open. De rust keert eindelijk terug in onze studiekuil.

Denise van der Wal (21) Student IBACS

Stijl. “Er zijn veel mensen die vragen of ik gothic ben, maar dat vind ik zelf niet. Die stijl is gebaseerd op een muziekstroming en ik houd niet van die dramatische muziek. Ik snap wel dat mensen dat denken, omdat ik gitzwart haar heb. Ik werk in de H&M, daar koop ik meestal ook mijn kleding. Ik koop liever veel kleren voor weinig in plaats van weinig voor veel. Ik combineer kleding van de H&M graag met een bandshirt. Het valt mee hoeveel ik met mijn uiterlijk bezig ben. Ik maak me wel altijd op als ik naar de universiteit ga. Dat duurt ongeveer twintig minuten in de ochtend. Je wordt er handig in als je het vaak doet.” Flower of Life. “Ik heb een grote tatoeage op mijn been van een schedel van een steenbok met een uil en rozen aan de zijkant. Ik moest voor deze tatoeage vijf keer terugkomen. Het deed pijn, vooral aan de binnenkant van mijn been. Op mijn rug heb ik een grote mandala staan. In de Tibetaanse kunst wordt dit de flower of life genoemd. Het herinnert mij eraan dat ik maar een klein onderdeel ben van een hele grote wereld, en dat ik er zelf iets van moet maken in dit leven. Op mijn pols heb ik nog een tatoeage. Ik was zestien toen ik deze liet zetten en er staat in het Latijn ‘denk eraan altijd te lachen’. Ik ben er nu niet meer zo heel gek op maar hij staat er nu eenmaal.” Kunst. “Ik was wel bang dat ik uit de toon zou vallen op de universiteit vanwege mijn uiterlijk, maar dat viel gelukkig erg mee. Ik doe een artistieke opleiding en

zou later ook graag in de kunst willen werken. Mijn droom is om een eigen galerie te openen. De standaardgalerie met witte muren met schilderijen trekt mij niet, ik zou graag een nieuw concept willen verzinnen. Ik denk dat er best veel mensen geïnteresseerd zijn in kunst, maar dat de manier van presentatie geen belangstelling wekt. Een galerie moet meer een beleving worden in plaats van een stille ruimte met witte muren.” Yogi Power. “Mijn vriend is behoorlijk spiritueel, al klinkt dat een beetje zweverig. Hij liet me vaak artikelen lezen en in het begin vond ik het vooral onzin. Ik ben toen een boek gaan lezen van Eckhart Tolle, daardoor ben ik gëinteresseerd geraakt. Vooral de boeken van Tijn Touber vind ik tof. Hij leefde vroeger als een rockster, maar is vervolgens veertien jaar celibatair gaan leven. Hij heeft jaren door India gereisd. Hij kan in zijn boeken eeuwenoude tradities en wijsheden goed vertalen naar de tegenwoordige tijd.” CM (fotografie: RvdH)

Kleding Denise: T-shirt: H&M Rok: H&M Ketting: H&M Schoenen: Vans

Daniël Lambrichts is geneeskundestudent

“Ik draag graag shirts van

“Het boek Yogi Power van

bands. Deze is van mijn

Tijn Touber heeft veel

“Deze ring heb ik voor mijn

voorbij zonder rode

favoriete band: Thy Art is

indruk op mij gemaakt.

verjaardag gekregen van

lippenstift. Het

Murder. Het is een death

Het geeft je veel

mijn vriendje. Het is geen

make-upmerk MAC

metal-band. Al houd ik ook

handvatten voor in het

verlovingsring, maar ik

maakt zeer mooie

van klassieke muziek.”

dagelijks leven.”

ben er erg aan gehecht.”

lippenstiften.”

“Er gaat geen dag

Erasmus Magazine #03, jaargang 18  

Het universiteitsblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you