Page 1

 

Inleider  :  Paul  De  Bruyne  is  theatermaker  en  publicist  over  de  verhouding  kunst  en  maatschappij.     Hij  werkt  aan  de  Fontys  Hogeschool  voor  de  Kunsten    in  Tilburg  als  docent  regie  en  aan  de   Universiteit  Maastricht  als  docent  culturele  studies.  Recentelijk    redigeerde  hij  samen  met  Pascal   Gielen  een  boek  over  Community  Art  ,  de  Engelse  term  voor  sociaal-­‐artistieke  praktijken  of   participatiekunst.  Hij    schreef  ook  een  boek  over  een  van  de  oudste  sociaal-­‐artistieke  organisaties  in   ons  land    met  name,  Met-­‐X,  voorheen  De  Krijtkring  .  Een  organisatie  die  zich  ontwikkelt  in  een   spanningsveld  van    autonome  muziek,  volksmuziek,  stadsparades,  interculturaliteit  en  urban  art.  Hij   introduceert  zijn  bijdrage  aan  het  debat  onder  de  titel      

Het  artistieke,  het  maatschappelijke  en  het  entertainment.     Vooruitgang  in  tijden  van  Krimp     Beste  mensen  ,  Geachte  minister  etc  

I.  Het  overkomt  me  niet  al  te  vaak  dat  ik  voor  een  select  publiek  in  Vlaanderen  een  statement  mag   maken  over  ons  kunst  en  cultuurveld,  en  met  name  over  het  sociaalartistieke  deel  ervan.    Ik  zal   proberen  kort  en  krachtig  te  zijn  en  me  niet  te  verliezen  in  nuanceringen,  voetnoten,  bon  mots  en   andere  retorische  ornamenten.  In  het  debat  zien  we  dan  wel  weer  waar  we  moeten  bijsturen.  Toch   moet  ik  met  een  brede  greep  beginnen:  ik  werk  elke  dag  met  aankomende  theatermakers  ,   beeldende  kunstenaars    en  met  curatoren  in  spe  en  het  valt  me  helaas  op  hoe  weinig  benul  de   nieuwe  generatie  heeft  waar  de  huidige  situatie  van  de  kunsten    vandaan  komt,  en  waarom  het   belangrijk  is  dat  te  weten.  Nu  besef  ik  wel  dat  velen  onder  jullie  geen  studenten  zijn,  maar  het   herhalen  van  een  paar  basiswaarheden  kan  nooit  kwaad.      Met  name  omdat  die  basiswaarheden  ons   drukken  op  een  gemeenschappelijke  belang  en  ideaal  van  alle  actoren  in  het  kunstenveld.  Er  is  veel   meer  dat  de  kunstenaars,  de  overheden,  de  markt,  de  pers  en  de  kunstopleidingen  delen  dan  wat   hen  scheidt.  Dat  besef  kan  de  toon  van  de  discussie  tussen  de  verschillende  actoren  bepalen.  Wij  zijn   geen  tegenstanders  van  elkaar,  wij  zijn  compagnons  in    moeilijke  tijden.  Ik  wil  daarom  beginnen  met   enkele  algemene  opmerkingen  over  de  geschiedenis  van  het  kunst&cultuurveld  in  Vlaanderen,  wat   daar  goed  aan  is  en  wat  de  actuele  gevaren  zijn.  Vervolgens  bekijk  ik  de  beperkingen  en   mogelijkheden    van  het  huidige  klimaat    vanuit  het    perspectief  van  het  sociaalartistieke  veld.   Het  eerste  punt  dat  ik  wil  maken-­‐    in  navolging  van  nogal  wat  politici,  mediamensen  en   kunstmediatoren  -­‐    is  dat  het  goed  gaat  met  de  kunsten  en  het  culturele  vermaak  in  Vlaanderen  en   Brussel.    Er  zijn  een  pak  actoren  aanwezig  die  alle  op  hun  manier  en  vanuit  hun  taak  een  veld  hebben   gecreëerd  dat  er,  mondiaal  gesproken,  mag  zijn.  Zowat  alle  artistiek  culturele  deelgebieden  -­‐  de   podiumkunsten,  de  letteren,  de  visuele  en  digitale    kunsten,  de  film,  het  erfgoed    –  kunnen  trots  zijn   op  een  kern  van  hoogstaande,  professionele  werkers  en  een  groot  ommeland  waarin  liefhebbers,   vrijwilligers  en  amateurs  intensief  en  massaal  werkzaam  zijn.      Het  artistiek  culturele  veld  leeft  bij   ons.    Het  wordt  gedragen  door  de  politiek,  de  markt,  het  publiek,  de  pers,  het  onderwijs,  de  religies,  


de  academische  wereld,  de  vakbonden  en  vele  kunstenaars  en  kunstzinnige  verenigingen.  Dat  lijkt   misschien  een    tochtige  open  deur,  maar,  geloof  me,  ik  kan  zo    meer  dan  120  landen  in  de  wereld   opnoemen  waarin    (naar  ik  weet  of  naar  ik  vermoed)  een  of  meer  van  die  actoren  afwezig  zijn.  Waar   een  weelderige  hoeveelheid    en  diversiteit  van  artistieke  producten  zo  goed  als  afwezig  is.  Het  gaat   goed  met  de  kunsten  en  het  vermaak  bij  ons.  Er  is  veel  en  het  is  divers  van  toon,  inhoud  en  vorm.   Het  gaat  goed,  maar  niet  heel  erg  goed.    Er  is  een  kans  dat  het  snel  minder  wordt,  en  er  is  een  kans   dat  we  de  weg  naar  beter  niet  herkennen.  Waarom  dat  zo  is  komt  straks  aan  bod.  Eerst  wil  ik   aangeven  waarom  het  goed  gaat.     De  huidige  situatie  is  in  belangrijke  mate  de  verdienste  is  van  de  vele  emancipatiebewegingen  die    in   de  negentiende  eeuw  zijn  ontstaan  en  die  zich  alle    hebben  ingezet  om  iedereen  in  de  maatschappij   de  kans  te  geven  zich  vrij  te  uiten.  Ik  bedoel  de  diverse  fracties  van  de  arbeidersbeweging,  de  liberale   basisbeweging  en  de  volksnationalistische    beweging.  De  leiders  en  vele  militanten  van  die   bewegingen  hebben  zeer  snel  begrepen  dat    niet  alleen  een  politieke  organisatievrijheid    nodig  was   maar  dat  de  vrije  meningsuiting  ook  een  artistieke  kant  heeft.  Dat  men  zich  moet  kunnen  uiten  in   allerlei  materialen  en  vormen,  met  allerlei  waarheden  en  leugens.  Dat  het  een  goed  is  om  de   verbeelding  en  de  expressie  vrij  baan  te  geven  en  dat  de  maatschappij  de  taak  heeft  om  dat  goed  een   organisatievorm,  een    thuis  te  geven,  a  local  habitation  and  a  name  om  het  met  Shakespeare  te   zeggen.  Voor  veel  van  mijn  studenten,  en  niet  alleen  voor  hen,    zijn  musea  ,  galerieën  en   theatergroepen,    goed  onderhouden  kerken  en  kastelen,    veilige  ruïnes  en  goed  afgebakende   wandelpaden,  grote  bibliotheken  en  veilige    filmzalen  een  ‘natuurlijk’  gegeven.  Dat  is  dus  niet  zo.   Achter  de  façade  van  ons  kunst&cultuurveld  zit  een  lange  ideologische  strijd  tegen  obscurantisme,  en   een  even  lange  strijd  voor  persoonlijke,    klasse  en  volksemancipatie  verborgen.   Laat  me  nu  mijn  focus  vernauwen  op  de  laatste  halve  eeuw.  De  decennia  waarin  Vlaanderen  een   eigen  culturele  biotoop  werd  en  waarin  de  overheden  in  een  paar  van  de  kunstvelden  (de   podiumkunsten,    het  erfgoed)  een  zeer  belangrijke  stuwende  factor  zijn  geworden.  Misschien  wel  de   kern  van  het  hele  netwerk.  Voor  de    overheden  en  het  middenveld  werd  het,  vanaf  de  jaren  zestig   van  de  vorige  eeuw,    langzamerhand  een  redelijk  vanzelfsprekende  zaak  dat    de  creatie  van  een   welvaartstaat  waarin  een  grote  mate  van  sociale  zekerheid,  een  hoog  niveau  van  democratische   besluitvorming,  een  constante  groei  van  de  economie  die  zoveel  mogelijk  mensen  ten  goede  moest     komen,  niet  kon  bestaan  zonder    de  creatie  van  een  professioneel  cultureel  veld.  Bewust  en   onbewust  ging  men  er  van  uit  dat  de  kunsten  (het  entertainment  had  men  in  eerste  instantie  niet  zo   in  het  vizier)  een  onvervreemdbare  symbolische  waarde  hebben  in  een  maatschappij.  Een  waarde   die  refereert  zowel  aan  hoogst  persoonlijke  expressie  als  aan  een  gemeenschapsuitdrukkingsvorm,   aan  een  gebied  waarin  de  vrijheid  van  meningsuiting,    uitgedaagd  door  de  artistieke  vorm,  een   beduidend  grotere  marge  hoort  te  krijgen  dan  in  de  rest  van  het  openbare  leven.  Een  gebied  dat    de   schoonheid  én  de  lelijkheid,  de  samenhorigheid  én  de  onoverkoombare  verschillen,  de  liefde  én  de   haat,  de  zachtheid  én  de  wreedheid  tot  thema  kon  en  moest  hebben.  Een  gebied  van  herhaling  van   de  oude  rituelen,  van  de  creatie  van  nieuwe  rituelen,  van  experiment  en  van    tegenspraak.  Een   vrijplek  binnen  de  maatschappij.  Zowel  voor  oude  als  voor  nieuwe  vormen  en  gedachten.  Vlaanderen   is  een  heel  end  gekomen  in  het  creëren  van  een  welvaartsstaat  waarin  het  kunsten  en  erfgoedveld   een  natuurlijk,  en  onvervangbaar  deel  werd.  Het  symbolische  hart.  


Deze  in  wezen    erg  goede  situatie  komt  onder  druk  te  staan  door  de  recente  financiële  en   economische  crisissen.  Om  het  iets  algemener  te  zeggen:  door  de  vervanging  van  de  idee  van  de   sociaaldemocratische  welvaartstaat  door  dat  van  het  neoliberale  gedachtegoed  dat  alle  heil   verwacht  van  een  markt  gestuurd  regime.  Ook  op  het  vlak  van  kunst&cultuur  .  Ik,  en  ik  niet  alleen   natuurlijk  ,  vind  dat  een  gevaar.    Laat  er  geen  twijfel  over  bestaan  dat  er  is  prachtige  kunst  en  entertainment  mogelijk  is  onder  een   markdominant  regime.  Ik  hoef  geen  voorbeelden  te  geven.  Denk  aan  film,  denk  aan  literatuur,  denk   aan  tv  drama,  games,  erfgoed,  musea  overal  in  de  wereld  (van  de  US  ,  via  Korea  ,  over  Indie  tot  Kenia   en    Ghana).  Maar  er  is  één  maar.  Nergens    heeft  de  markt  bewezen  dat  ze  zo’n  grote  hoeveelheid   aan  artistieke  goederen  met  zo’n  enorme  variatie  kan  genereren  als  een  systeem  waarin  de   overheden  de  economische    kracht  onder  de  productie  en  distributie  van  de  artistieke  producten  is.   Ik  gebruik  met  opzet  niet  het  woord  kwaliteit.  Omdat  die  discussie  een  andersoortige  discussie  is.   Maar  groso  modo  is  de  kwaliteit  van  de  kunsten  in  het  welvaartsstaatmodel  zeker  niet  lager  dat  die   in  de  vrije  marktsituatie.     En  wat  nog  veel  gevaarlijker  is:  in  marktgestuurde  regimes  verliest  de  kunst  en  het  entertainment   vaak  voeling  met  zijn  emancipatorische  grondslag    en  het  idee  dat  een  symbolische  orde  kan  en   hoort  te    bestaan  buiten  die  van  productie  en  consumptielogica  verdwijnt  naar  de  coulissen  van  de   religies  en  de  sport.  Men  moet  zich  geen  illusies  maken:  de  bezuinigingen  van  Rutte  en  Wilders  in   Nederland  op  de  kunsten  hebben  bijzonder  weinig  te  maken  met  het  in  orde  maken  van  de   staatsfinancies,  maar  alles  met  een  directe  aanval  op  het  symbolische  hart  van  de  welvaartsstaat.   Met  een  poging  een  emancipatorische  orde  te  vervangen  door  een  consumptieve.   In  Vlaanderen  doen  we  daar  niet  aan.    In  Vlaanderen  is  de  kunst&cultuursector  niet  meer  onder  druk   komen  te  staan  dan  de  andere  sectoren  van  de  welvaartsstaat.  Er  is  een  gemeenschappelijke   terugtrekkende  beweging  onder  druk  van  de  economische  crisis.  En  die  gezamenlijke  krimp,  ligt   helemaal  in  lijn  met  onze  emancipatorische  tradities.  Dat  is  goed  nieuws.  En  die  politieke  keuze   moeten  we  ook  aanhouden.  Zonder  meer.   Mijn  opvatting  is  duidelijk:  als  we  als  kunst  en  cultuursector  achteruit  moeten,  laten  we  het  dan   ordentelijk  en  samen  doen,  niet  overschakelen  op  een  marktsysteem  dat  niet  het  onze  is,  en  geen   enkele  garantie  biedt  voor  een  kwantitatief  uitgebreider  of  kwalitatief  beter  kunstensysteem.   II.  Tot  zover  een  paar  opmerkingen  over  de  waarde  van  ons  kunstenveld  en  het    gevaar  dat  komt   vanuit  neoliberale  hoek.  Dat  wil  niet  zeggen  dat  het  kan  volstaan  om  zo  veel  mogelijk  te  behouden   van  wat  we  hebben  opgebouwd.  Daarvoor  is  ons  bestel  doodeenvoudig  niet  goed  genoeg.  Zelfs   zonder  crisissen  zouden  we  een  scherpe  analyse  moeten  maken  om  te  begrijpen  waarom  we  wel  een   goed  maar  geen  zeer  goed  bestel  hebben.  Wij  stellen  ons  tevreden  met  een  7-­‐  en    we  halen  geen  8+,   om  de  onderwijzer  in  mij  even  aan  het  woord  te  laten.    Daar  zijn  een  aantal  redenen  voor.  Ik  heb  hier   niet  de  tijd  om  ze  stuk  voor  stuk  te  behandelen,  maar  ik  pik  er  die  uit  die  een  verband  houden  met   het  sociaalartistieke  veld.   Er  is  vooreerst  de  observatie  dat  de  sociaalartistieke  productie  in  Vlaanderen  in  belangrijke  mate   begrepen  wordt  als    performance  kunst  (theater,  dans,  circus),  en  niet  als  visuele  kunst,  opera,   roerend  erfgoed.    Dat  is  een  arme  invulling  van  het  begrip  community  art  of  participatieve  kunst.  De   vele  voorbeelden  in  vele  buitenlanden    wijzen  daarop.  Daar  is  sociaalartistiek  werk  vaak  prominent  


aanwezig    in  de  visuele  kunsten,  de  letteren  en  in  ontwikkelingen  binnen  het  roerend  erfgoed.  De   Vlaamse  situatie    weerspiegelt  de  geschiedenis  van  de  overheidsinterventie  bij  ons,    die  vooral  in  de     podiumkunsten  is  ontstaan  en  gegroeid.  Die  situatie  is  noch  normaal  noch  wenselijk  en  moet  dus   bijgestuurd  worden.  Die    observatie  leidt  ons  wel  naar  een  veel  belangrijker  punt.  Namelijk  dat  het   de  overheden    en  het  maatschappelijke  middenveld  waren  en  zijn    die  het  sociaalartistieke  werk  bij   ons  hebben  gestimuleerd,  om  niet  te  zeggen  gecreëerd.   Dat  is  raar.  Waarom  is  die  impuls  niet  voornamelijk  ontstaan  bij  de  kunstenaars  of,  bijvoorbeeld  in  de   theaterscholen.  Hier  raken  we  een  achilleshiel  van  het  Vlaamse  kunst&cultuurveld  sinds  de  jaren   tachtig.     De  subsidiegolf  in  de  jaren  tachtig  en  negentig  in  de  podiumsector  leidde  tot  een  merkwaardige  ,  en   zeer  onevenwichtig  veld  in  Vlaanderen.  De  kunstenaars  namen  hun  door  de  subsidies  makkelijk   gemaakte  financiële  en  artistieke  autonomie  zo  fundamentalistisch  op,    dat  hun  band  met  het   publiek  radicaal  veranderde.  Vlaanderen  verruilde  een  relatief  populair  theatertraditie    (of  de   mogelijkheid  van  een  nieuwsoortige  populaire  route)  voor  een    radicaal  vernieuwingstraject.  Zeer   gesmaakt    door  een  nieuw  high  brow  publiek  in  Vlaanderen  en  daarbuiten  (de  Vlaamse   belastingbetaler  wil  echt  niet  weten  hoezeer  wij  met  ons  belastinggeld  buitenlandse  festivals  en   festivalletjes  hebben  gefinancierd),  maar  uitgekotst  door  oudere  en  minder  avantgardistische  kijkers,   die  ook  in  een  onbestaand  of  snel  verdwijnend  commercieel  circuit  geen  gading  meer  vonden.  De   Vlaamse  podiumkunstenaars  ,  op  kosten  van  de  overheid,  gingen  hun  eigen  weg  en  namen  het  oude   en  het  nieuwe  bestel  over  en  in.   Die  artistiek  interessante,  maar  scheve  situatie    werd  ondersteund  door  een  pers  die  weinig  meer   dan  een  propagandamachine  was  voor  de  vernieuwingen  in  de  kunstwereld.  De  schuld  daarvoor  ligt   gedeeltelijk    bij  de  kunstjournalisten  ,  die  geen  journalisten  waren  en  zijn  ,  maar  zichzelf  als  halve   curatoren/kunstenaars  in  de  markt  zetten.  De  schuld  daarvoor  ligt  vooral  bij  de  managers  van  de   media  (in  de  kranten,  de  magazines,  radio  en  TV)  die  geen  middelen  hebben  vrijgemaakt  om  een   ernstige  kunst&cultuur  journalistiek  te  steunen.  Wat  we  nu  kennen  als  kunstjournalistiek  is  weinig   anders  dan    life  style  propaganda.  Elegant  om  te  zien,  leuk  om  te  lezen,  charmant  om  te  proeven  en   verder  volkomen  akritisch  en  informatiearm.  Onze  pers  produceert  geen  analyses  van  de   geldstromen  binnen  het  veld,    legt  niet  de  maatschappelijke  keuzes  onder  het  Vlaamse  bestel  bloot  ,   blijft  stom  en  doof  voor  het  sociaalartistieke  werk  etc  etc.      De  pers  is  in  zijn  berichtgeving  over  kunst   en  entertainment  weinig  meer  dan    een    propagandamachine,  die  om  Guido  van  Meir  te  citeren,   altijd  wat  buiten  adem  de  nieuwste  trend  volgt.  Het  is    zielig  om  dat  decennium  na  decennium  te   moeten  aanschouwen.   Die  ongebalanceerde  kunst  &cultuursituatie  in  Vlaanderen,  waarin  de  vrijheid  voor  de  autonome   kunstenaar  te  groot  en  te  ongenuanceerd  wordt  ingevuld,  waarin    tophuizen  geen  wil  tonen  om   artistieke  normen  te  creëren    en  traditie  te  scheppen,  en  waarin    een  woekering  aan  marginale   kunstuitingen  de  kwaliteit  onzichtbaar  maakte  is  ook  de  fout  van  de  overheden  .  Vanuit  een  angstig   laissez  faire,  een  slecht  begrepen  adoratie  van  de  kunstenaars  en  vooral  een  overvloed  aan  financiële   middelen  ontstond  een  kunsten  veld  waarin      kunst  werd  gemaakt  die  zich  snel    verwijderde  van  de   smaak  en  de  inzichten  van  een  groot  deel  van  het  publiek.     Tussen  de  actoren  van  het  veld  werd  en  wordt  er  nauwelijks  debat  gevoerd.  Neem  de  situatie  in  de   kunstscholen  die    nu  al  decennia  lang  geen  goede  balans  te  pakken  krijgt  tussen  een  nieuw  soort    


vakmanschap  en  nuttige  restanten  van  het  oude  vakmanschap.  Wat  overblijft  is    een  richtingloos   gezoek  waarin  de  autonomie  van  de  student  en  de  onzekerheid  van  de  leraar,  tot  veel   hyperindividuele  demarches  leiden  en  vooral  tot  een  sterke  separatie  van  student  en  de  school  met   de  maatschappelijke  bewegingen  buiten  de  schoolkloostermuren.  Een  debat  met  de  maatschappij,   zelfs  een  inzicht  in  de  veranderingen  die  topdown  over  de  kunstenscholen  worden  uitgekapt  blijft   afwezig.   III.  Wat  heeft  dat  te  maken  met  de  positie  van  het  sociaalartistieke  werk  in  Vlaanderen?  Alles   De  gulle,  maar  slecht  onderhandelde,  subsidieregelingen  van  de  overheid,  de  extreme  naar  binnen   gekeerdheid  van  de  kunstenaars,  de  ijdelheid  van  de  pers  en  de  richtingloosheid  van  het   kunstonderwijs  leidden  naar  een  situatie  waarin  kunstenaars    wiens  artistieke  verbeelding  diepe   maatschappelijke  wortels  heeft  werden  gemarginaliseerd  .  Je  kunt  het  aantal  kunstenaars  die  in  de   jaren  negentig  hun  eigen  artistieke,  emotionele  besognes  konden/mochten  verbinden  met  een   zinvolle  interventie  in  het  maatschappelijk  debat  op  de  vingers  van  twee  handen  tellen.     Ere  wie  ere  toekomt,  het  was  de  politiek  en  het  maatschappelijk  bewuste  middenveld  dat  de   ontsporende  situatie  van  het  Vlaamse  kunstenveld  opmerkte  en  actie  ondernam.  Die  reactie  leidde   tot  wat  we  nu  het  sociaalartistieke  veld  noemen  en  het  participatiebeleid.  De  overheden  creëerden   een    ruimte  waarin  kritische  sociaalartistieke  stemmen    opnieuw  een  kans  kregen  om  vorm  te   krijgen.    Een  groeiend  aantal    artiesten  en  enkele  kunstscholen  hebben  de  laatste  jaren    die  kans   gegrepen,  waardoor  het  kunst  en  cultuurveld  in  Vlaanderen  iets  gebalanceerder  is  geworden  dan  die   tijdens  de  verschrikkelijke  jaren  negentig.  Nu  kan  autonoom  werk    (materiaalonderzoek,   ideosyncratie,  artistiek  kluizenaarschap)    bestaan  naast  kunst  waarin  de  aanwezigheid  van  de  wensen   en  creativiteit  van  echte  en  potentiële  toeschouwers  dominant  is.  Het  sociaalartistieke  veld  maakt     de  verbeelding  van  de  wereld  van  meer  diverse  klassen  mogelijk,  er  ontstaan  een  ruimte  om  de   creativiteit  van  amateurs  te  verbinden  met  die  van  professionals,  net  zoals  het  denken  over  een   interventie  kunst,  een  hard  core  politieke  kunst,  weer  mogelijk  is  geworden.  Dat  is  een  goede  zaak.   En  het  is  de  weg  waarin  het  kunst&cultuur  veld  in  Vlaanderen  een  kwantitatieve  en  kwalitatieve  stap   voorwaarts  kan  maken  op  het  thuisfront,  en  niet  alleen  in  verre    buitenlanden.  Hoewel  die  dialoog   met  kunstenaars  uit  de  hele  wereld  ook  uitgebreider  moet  worden,  en  niet  ingeperkt.  Maar  ook  dat   is  een  ander  verhaal.       De  nieuwe  balans  in  het  kunst&cultuurveld  is  nog  steeds  precair.  Maar  het  huidige  klimaat  is  volgens   mij  een  stuk  interessanter  dan  dat  van  vijftien  jaar  geleden.    In  elk  geval  zijn  er  nu  concrete  vragen   mogelijk  naar  een  verbetering  van  de  dialoog  tussen  de  diverse  actoren  van  het  veld.  Is  het   verstandig  dat  het  sociaalartistieke  werk  in  aparte  projecten  ontwikkeld  wordt  of  moeten  de  grote   cultuurhuizen  actiever  worden  op  dit  gebied?  Is  het  verstandig  dat  de  nieuwe  maatschappelijke   worteling  van  het  kunst&cultuurveld  vooral  in  educatieve  termen  wordt  geformuleerd  of  in  termen   van  creative  cities    en  festivalisering?  Hoe  moeten  de  kunstvakscholen  omgaan  de  overheden  die  hun   dwingen  in  mastodontscholen  te  functioneren  in  een  door  Europa  opgelegde  maar  volkomen   onartistieke  logica?  Hoe  kan  de  kunstkritiek,  kunstjournalistiek  worden  ?  etc  etc    Op  basis  van  het   stellen  van  de  juiste  vragen  ,het  mobiliseren  van  de  juiste  verbeelding  om  ze  te  beantwoorden  en  de   moed  om  naar  de  antwoorden  te  handelen  kan  het  Vlaamse  kunst&cultuurveld  van  een  goed  veld   een  zeer  goed  veld  worden.  Waarin  de  sociaalartistieke  optie  voor  de  kunsten  een  veel  steviger   verankering  kan  en  moet  krijgen  dan  nu  het  geval  is.  Anders  glijden  we  weg.  Ook  omwille  van  de  


crisis,  maar  ook  omwille  van  het  feit  dat  in  andere  delen  van  de  wereld  (latijns-­‐amerika,  het  verre   oosten,  zelfs  Afrika)  de  kunsten  in  een  geweldige  stroomversnelling  zijn  gekomen,  waarnaar  onze   Vlaamse  praktijk  een  beetje  beteuterd,  of  onwetend,  staat  te  kijken.   IV.  Voor  ik  tot  slot  een  aantal  van  mijn  opvattingen  wil  samenvatten  wil  ik  nog  een  ding  zeggen  over   iets  wat  me  nauw  aan  het  hart  ligt.  Entertainment.  Vlaanderen  heeft  een  relatief  rijke   entertainmenttraditie,  vooral  in  de  muziek,  maar  een  aantal  actoren  in  het  veld  die  de  kwantiteit  en   de  kwaliteit    ervan  zouden  kunnen  optillen  laten  het  hier  afweten  zodat  de  resultaten  minder  zijn   dan  wenselijk.  De  overheid  ,  de  kunstscholen  en  de  pers  ontwikkelen  een  praktijk  waarin  kunst&   cultuur  redelijk  stringent  afgescheiden    worden  van  de  wereld  van  het  entertainment.    Dat  is  met   name  voor  de  kunstscholen  heel  raar,  omdat  vanuit  de  kant  van  de  maker  bekeken  de  tools    en  de   skills  waarmee  kunst  of  sociaalartistiek  werk  of  vermaak  gemaakt  worden  nauwelijks  verschillen.  Ja   er  is  technisch  een    verschil  tussen  ballet  en  hiphop,  maar  er  is  geen  enkele  reden  te  verzinnen   waarom  het  ene  wel  en  het  andere  niet  onderwezen,  gerecenseerd  of  gesubsidieerd  zou  moeten   worden.  Hetzelfde  voor  muziek  van  Mozart  of  Indiase  raga’s,  dubstep  of  gnawa,  Shakespeare  of   Teeuwen.   De  vele  actoren  in  het  kunst&cultuurveld  zouden  over  deze  kwesties  moeten  debateren.  Al  is  het   maar  omdat  bijvoorbeeld  in  de  late  jaren  negentig  het  enige  podiumwerk  dat  en  artistiek  en   maatschappelijk  relevant  was  uit  de  entertainment  wereld  kwam.    De  comedy  wereld,  om  hem  niet   te  noemen.  De  overheid,  de  pers,  de  media,  het  onderwijs  reageerden  schabouwelijk  laat  en   verschrikkelijk  onbeholpen  .  Het  was  een  mooi  voorbeeld  dat  het  wel  goed  ging  met  het   kunst&cultuur&entertainment  in  Vlaanderen.  Maar  toch  niet  heel  erg  goed.  Wij  zijn  traag  en  sloom     en  bijzonder  weinig  avontuurlijk.   V.  Laat  me  tot  slot  de  stellingen  kort  formuleren  waarop  mijn  verhaal  was  gebaseerd.  Als  start  van   mijn  bijdrage  aan  het  debat.   -­‐alle  actoren    in  het  gebied  van  kunst,  sociaalartistiek  werk  en  entertainment  moeten  in  tijden  van   krimp  in  blijvend  overleg,  samen  de  lasten  dragen  en  de  geschiedenis  van  ons  kunsten  en   entertainmentbestel    begrijpen  als  een  geschiedenis  van  emancipatie  van  individuen,  klassen  en   volkeren.  (Het  meervoud  is  hier  heel  bewust  gekozen.  Vlaanderen  is  een  gemeenschap  van  vele   volkeren)   -­‐het  sociaal  artistiek  werk  is  een  noodzakelijk  correctie  op  een  doorgeschoten  autonoom  kunstenveld   -­‐het  sociaal  artistiek  werk  moet  onderdeel  zijn  van  het  reguliere  kunsten  en  entertainment  circuit   -­‐de  kunstscholen  moeten  studenten  en  docenten  selecteren  die  interesse  hebben  in  de  wereld  en   niet  alleen  in  hun  artistieke  navel   -­‐De  kunstscholen  moeten  zich  verzetten  tegen  academisering  en  Europeïsering     -­‐de  pers  moet    kritische  journalistiek  worden  (er  is  al  genoeg  propaganda  in  de  westerse  wereld)   -­‐de  overheden  mag  zich  bewuster  zijn  van  zijn  positieve  invloed  op  de  kwantiteit  en  de  kwaliteit  van   het  veld  in  Vlaanderen.    En  ze  moeten  wegen  zoeken  om  haar  macht  op  de  juiste  manier  in  te  zetten.  


Zonder  valse  bescheidenheid,  maar  ook  zonder  angst  voor  discussie  met  de  andere  actoren  van  het   veld.  Zonder  angst  om  keuze  te  maken.   Als  die  stellingen  in  debat  kunnen  komen,  kan  ons  kunst&entertainment  veld  kwalitatief  beter   worden  en  zichzelf  beter  begrijpen  als  een  essentieel  en  onvervreemdbaar  onderdeel  van  het  project   van  de  welvaartstaat,  dat  we  ons  niet  mogen  laten  ontnemen.  Zelfs  in  tijden  van  crisis  en  krimp.        


Statement Paul De Bruyne  

Statement nav beleidsdebat ENTER GENT 2012

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you