Issuu on Google+

A clasificación dos seres vivos I.E.S. AS TELLEIRAS 1º bachalerato Bioloxía e xeoloxía 1


o campo da ciencia que se encarga de describir e clasifica-la diversidade natural ĂŠ a

TAXONOMĂ?A 2


Concepto de especie * Non sempre tivo o mesmo significado

tipolóxico -Unha especie está claramente definido por un “exemplar tipo”, -Consideran a especie constante(fixistas) -Habería “variedades”

biolóxico “Unha especie é un conxunto de poboacións naturais capaces de se cruzaren unhas con outras, e que está illada reproductivamente (xeneticamente) doutros grupos similares por barreiras fisiolóxicas ou de comportamento” -O criterio de separación entre especies é o illamento reprodutivo. -Considera ás evolucionista*

especies 3

variables:


Primeiros intentos de clasificación 

1os intentos: claves dicotómicas (aínda utilizadas) para a identificación de spp. Carl Linneo (1707-1778) propuxo agrupa-las especies en grupos, TAXÓNS, formados por especies similares ou relacionadas. Os taxons os máis similares agrúpanse nun taxón de nivel superior, elaborándose unha xerarquía de taxóns. Con modificacións este método continúa a ser empregado na actualidade

4


Os nomes do taxons Unha parte esencial dunha clasificación é dar nome aos grupos Cada sistema de clasificación precisa dunhas normas para poder forma-los grupos que existirán dentro desa clasificación formal O sistema máis utilizado é a nomenclatura linneana ou binomial, introducida por Linneo, aínda que modificada: Nesta nomenclatura o grupo básico é a especie, As especies agrúpanse, por semellanza, en Xéneros, Os xéneros en Familias, e así sucesivamente

Cada nivel da xerarquía na clasificación Constitúe unha CATEGOTÍA TAXONÓMICA ou TAXON 5


Os nomes do taxons Linneo propuxo que cada especie reciba un nome único, de orixe latina, escrito en cursiva, con dúas partes: a 1ª corresponde ao xénero ( escrébese con maiúscula) e a segunda á especie ( con minúscula) As principais categorías taxonómicas son:

REINO FILUM, DIVISIÓN ou TIPO CLASE ORDE FAMILIA XÉNERO ESPECIE *existen ademais os nomes vulgares **en calquera nivel poden engadirse niveis intermedios: “sub”, “super” 6


7


8


As clasificacións dos seres vivos deben ter en conta a teoría da evolución: Deben basearse en dous criterios: -O grao de similitude: a cantidade de cambios acumulados, -A xenealoxía: a ascendencia común

Clasificación evolutiva ou darwiniana

Outros sistemas de clasificación: Fenético ou numérico Míranse os caracteres que comparten

Cladificación ou cladístico Depende da xenealoxía: un grupo debe ter unha orixe común 9


FILOXENIA:A filoxenia é a historia da evolución dun grupo de organismos. Ocúpase da relación existente entre as especies, familias, ordes… Hoxe en día as técnicas da Bioloxía Molecular son imprescindibles para dilucidar as relacións entre organismos. A filoxenia pódese representar gráficamente mediante árbores filoxenéticos. Como o seu nome indica, trátanse de debuxos con aspecto de árbore. Na base do tronco estaría o antepasado común de tódolos organismos, e del partirían unhas pólas que representan as distintas especies

10


Clasificación e filoxenia: Dendrogramas, árbores filoxenéticas ou filoxenias

11


12


Os cinco reinos 

Ata o século XIX fálase de dous reinos: animais (Animalia) e vexetais (Plantae) A principios do sec. XX hai cambios:  Os

procariontes ( carentes de núcleo) inclúense no reino Moneras,  Os fungos teñen caracteres diferentes ás plantas e aos animais e son incluídos nun reino diferente, o Fungi,  Defínese un quinto reino, o Protoctista, que comprende os organismos non incluídos nos anteriores. 

temos a clasificación en cinco reinos: Whitaker (1969) modificado por L. Margulis e K. Schwartz (1985) 13


FUNGOS

ANIMAIS

Os cinco reinos

14


Principais caracterĂ­sticas dos cinco reinos

15


Os tres dominios: Tódalas clasificacións son discutibles, e aparecen alternativas:

Baseándose en comparacións moleculares do ARN ribosómico, Carl Woesse propuxo en 1991 unha división en TRES DOMINIOS: -Archaea -Bacteria -Eukarya, subdividido en 6 reinos ( fungos, plantas, animais, tres novos formados por diferentes grupos de protoctistas) 16


1. REINO MONERAS  

Inclúe tódolos organismos constituídos por células procariotas. Son organismos UNICELULARES, de 1-15 μm (algúns poden formar filamentos de células de varios mm de lonxitude, pero non existe especialización. Podemos facer 4 grupos principais neste reino:  EUBACTERIAS  

CIANOBACTERIAS MICOPLASMAS

 ARQUEOBACTERIAS

Termoacidófilas)

(Halófilas, Metanóxenas e 17


1. REINO MONERAS: bacterias 

É o grupo de organismos máis abundante da Biosfera. Están adaptados a vivir en todo tipo de hábitats: solo, aire, sobre plantas e animais, no interior dos animais, auga (doce, salgada), xeos, augas termais... 18


Salmonella en XLD Salmonella entĂŠrica 19


1. REINO MONERAS: bacterias   

As principais características das bacterias son: Tamaño: 1-10 μm Ø Morfoloxía: Cocos,  Bacilos,  Vibrios,  Espirilos, 

 

organización procariota modo de vida:     

Libre, Simbiótica, Parasitas, Saprófitas fotosintéticas

Reprodución: normalmente por bipartición. Tamén por esporulación 20


MorfoloxĂ­a bacteriana

21


cianobacterias

22


arqueobacterias

-Thermoproteus tenax

-Haloquadratum walsbyi

-Methanopyrus

23


24


2. REINO PROTOCTISTAS    

Inclúe organismos moi variados: unicelulares e pluricelulares, autótrofos e heterótrofos. Están formados por células EUCARIOTAS Non teñen verdadeiros tecidos (se son pluricelulares), non existe apenas diferenciación celular. A clasificación é moi complexa. Os principais grupos son:  2.1.PROTOZOOS  2.2.MIXOMICETOS  2.3 ALGAS - Unicelulares ou coloniais (Diatomeas, Euglena, Volvox)

- Clorófitos (Algas verdes) - Feófitos (Algas pardas) - Rodófitos (Algas vermellas) 25


2.1 PROTOZOOS   

DEF.: son unicelulares e heterótrofos, de vida libre xeralmente , nas augas doces ou salgadas (superficiais). Pode haber parásitos (Plasmodium: paludismo, ou tripanosoma: enfermidade do sono) Grupos principais:  Rizópodos:co corpo deformable e prolongacións chamadas PSEUDÓPODOS.Ex.: amebas, foraminíferos (con cuncha calcaria)  Ciliados ou infusorios: co corpo cuberto de cilios cos que se desplazan, por ex. Os paramecios ou as vorticelas  Esporozoos: inmóviles, reprodúcense por esporas. Ex.: Plasmodium 26


Plasmodium falciparum ( esporozoo) Tripanosoma (protozoo ciliado)

27


Riz贸podos: Ameba 28


foraminĂ­feros

29


30


2.2 Algas Fotoautótrofas.  Unicelulares (diatomeas, euglenas), Coloniais (Volvox)  Pluricelulares con organización corporal tipo talo (sen tecidos) 

31


32


Diferentes especies de diatomeas

33


Algas flaxeladas: Euglena(esda.) e Volvox (drta.)

34


2.4 Clorófitas  Algas

verdes pluricelulares,  Viven en augas doces ou mariñas,  Son fotosintéticas,  Poden ser filamentosas (Zygnema) laminares ( leituga de mar) ou con formas complexas( Acetabularia)

35


Zygnema sp.

36


Ulva lactuca, leituga de mar

37


38


39


2.6. Feófitas Son algas pluricelulares de cor parda ou olivácea,  Xeralmente mariñas,  Orde Fucais 

40


Algas pardas

41


42


2.5 Rodófitas Son algas vermellas pluricelulares,  Mariñas na súa meirande parte,  Viven a máis profundidade cás algas verdes,  Adoitan acadar grandes tamaños e ter consistencia xelatinosa: agar-agar.  Hai algas vermellas cun recubrimento calcáreo 

43


Algas rojas

44


Diferentes especies de algas vermellas

45


2.3 Mixomicetos     

Son heterótrofos e teñen parede celular, polo que se consideraron fungos As súas células reproductoras son flaxeladas ( como nas algas) Son unicelulares e plurinucleadas Adoitan ser parasitos das plantas: mildius e fungos brancos Hai especies saprófitas 46


Mildiu da vide

Mildiu da pataca, en follas e no tubĂŠrculo

Phytophora infestans 47


3. REINO FUNGI ( Fungos)  

 

Son organismos pluricelulares, aínda que hai especies unicelulares: lévedos. O corpo aparece formado por filamentos microscópicos, HIFAS, sendo o conxunto a MICELIO. Non forman tecidos As hifas poden agruparse formando estructuras visibles a simple vista, con función reproductora, as setas ou cogumelos ( nelas fórmanse as esporas). Son heterótrofos Parede celular de quitina

48


Micelio, m.o.

Micelio, m.e.

49


Atendendo a súa forma de vida os fungos clasifícanse en: a. Saprófitos: viven sobre materia orgánica en descomposición. Ex: mofos, lévedos, champiñóns b. Parasitos: producen enfermidades en plantas ou animais. Ex.: oídios, parasitos de plantas, tiñas da pel c. Simbiontes: asociados a organismos autótrofos, de xeito que ambos membros da asociación obteñen beneficios: • Micorrizas: asociados a raíces de plantas( ↑superficie de absorción, fixan o N2) • Liques: engloban algas unicelulares, que fan a fotosíntese, ás que subministran humidade. 50


Fungos sapr贸fitos:

Lepiota sp.

Agaricus sp. (champi帽on)

51


Fungos parasitos:

Pe de atleta

Diferentes fungos plagas de plantas

Ganoderma 52 sp.


Micorrizas

53


Liques

54


Reproducción dos fungos: Presentan sempre ESPORAS ASEXUAIS, que alternan cunha rep. Sexual,  A rep. Sexual é por fusión de células do micelio ou de aparellos especiais ( non hai gametos flacelados)  Hai tres grupos: Zygomicetos, Ascomicetos e Basidioicetos. 

55


Zygomicetos:

ď Ž

Moitas especies de mofos ( mofo branco do pan) e parasitos de plantas e animais

56


Ascomicetos:

Lévedos, moitos oídios, fungos parasitos de plantas, micorrizas ( ex.: trufas) , fungos dos liques

57


Basidiomicetos:

Mofos, fungos parasitos plantas e a meirande parte fungos productores cogumelos ( saprofĂ­ticos micorrĂ­zicos)

de dos de ou

58


Amanita muscaria

59


4. REINO PLANTAE Phylum ARCHEGONIATAE

Subphylum Bryophita

carriza

Subphylum Pteridophyta

Phylum ANTHOPHYTA

Subphylum Gymnospermae

Subphylum Angiospermae

tulipans

fento coníferas

60


Subphilum Bryophyta 

Viven parcialmente somerxidas ou en lugares moi húmidos: os gametos masculinos nadan para chegar á oosfera. Os máis coñecidos son as carrizas: o gametófito é a planta verde e o esporófito é un filamento avermellado que aparece na planta feminnina Talo briofítico

61


62


Subphylum Pteridophyta -Viven en lugares húmidos, -A planta máis aparente é o esporófito, e o gametófito é microscópico e de vida curta ( so para que se produza a fecundación). -O grupo máis coñecido son os fentos. -Outros grupos: Equisetos e licopodios -Talo cormofítico 63


Polypodium sp.

64 Pteridium aquilinun


Equisetos ou cola de cabalo

65


Phylum Antophyta: plantas con flores  Adaptadas

a vivir en todo tipo de

hábitats,  Comprenden dous grandes grupos: Ximnospermas, Anxiospermas.

66


Ximnospermas:  

Flores con sementes que non quedan encerradas nun froito, protexidas por brácteas, Normalmente a fecundación é aérea: grans de pole (nalgúns casos aínda é precisa auga para a fecundación), O grupo máis importante é o das Coníferas: piñeiro, abeto, cedro: as sementes- piñónsestán protexidas polas brácteas da piña. 67


Abies alba, pinabete

Cedrus sp.

68


Anxiospermas:   

Teñen as sementes encerradas nos froitos, formados pola parte feminina da flor. A fecundación é levada a cabo polos graos de pole, levados polo vento ou por animais. Distinguimos dúas clases:  Monocotiledóneas  dicotiledóneas

69


Monocotiledóneas: A semente presenta unha única folla embrionaria ( cotiledón),  O grupo máis coñecido das monocotiledóneas é a familia das Gramíneas: trigo, arroz, millo, orxo,  Outras monocotiledóneas son: orquídeas, gladiolos, lirios ou as palmeiras 

70


Algunhas monocotiled贸neas Orchis sp.

Zea mays (millo)

71


Dicotiledóneas:     

A semente presenta dúas follas embrionarias ou cotiledóns. Destacan a familia Leguminosas, produtoras dos legumes, as patacas, tomates, coles, Ornamentais: rosas, caraveis, margaridas, Froiteiras: maceiras, perreiras, pexegos, laranxas, amorodos, uvas... Madereiros: carballo, aciñeira, faia, nogueira 72


Algunhas dicotiled贸neas

Buxus sempervirens, buxo

Fraxinus excelsior, freixo

Juglans regia, nogueira

Rosa canina, 73 silva


5. REINO ANIMALIA Os animais clasficanse en 32 grupos con categoría de Phylum.  Os dous Phylo con maior nº de especies son os Artrópodos e os Cordados,  O resto dos organismos adoitan estudarse baixo o nome de “invertebrados no artrópodos” 

74


Clasificaci贸n Reino Animalia

75


Invertebrados no artrópodos 

Sen órganos internos desenvolvidos, agás os reprodutores:  

Con numerosos poros que comunican a cavidade interna co exterior: PORÍFEROS. Sen tecidos Tentáculos en torno á boca e células urticantes na superficie: CELENTÉREOS. Diblásticos. Simetría radial.

Corpo con tres capas de células (triblásticos). Con órganos internos desenvolvidos, polo menos na fase larvaria: 

Simetría bilateral no adulto:  

Corpo plano: PLATELMINTOS (ACELOMADOS), Corpo cilíndrico ou máis complexo:   

Corpo non diferenciado en aneis nin rexións: NEMATODOS (PSEUDOCEL.) Corpo diferenciado en aneis: ANÉLIDOS Corpo diferenciado en rexións: MOLUSCOS

Simetría radiada en estado adulto: EQUINODERMOS (Deuteróstomos) 76


Formaci贸n de la bl谩stula. Divisiones sucesivas del cigoto

77


78


PORÍFEROS    

Son as esponxas, Non teñen tecidos Sen sensibilidade e movemento. Aspecto de plantas, pero o a súa nutrición e reprodución é propia dos animais. Presentan espículas: calcáreas, silíceas ou proteicas 79


CELENTÉREOS ( cnidarios e ctenóforos)  

 

Acuáticos, Dous tipos de organización: Pólipo (anémonas, actínias) fixas ao substrato e Medusa, flotantes. Teñen desenvolvida a sensibilidade e o movemento (son rudimentarios) Normalmente depredadores: teñen células urticantes Animais diblásticos

80


PLATELMINTOS: Acelomados  Corpo plano,  Son os vermes brandos e cintados,  Normalmente parasitos,  Ex.: tenias ou solitarias 

81


NEMATODOS:  

Pseudocelomados Vermes cilíndricos, corpo brando e non segmentado, Tamaño moi pequeno (mm de lonxitude, hai excepcións: a miñoca intestinal pode medir 30 cm) Viven no solo, parasitando plantas ou no T.D. Doutros animais.

82


ANÉLIDOS:

Vermes cilíndricos, corpo brando , CON ANEIS (segmentados): estes aneis corresponden con segmentos do corpo nos que se repiten os órganos internos (ganglios nerviosos, nefridios, vasos sanguíneos, gónadas...) Vida libre: mariños, na terra, outros en auga doce parasitando outros animais (sambesugas)

83


MOLUSCOS:   

Corpo brando, pero maioritariamente protexido por unha cuncha calcaria externa (bivalvos e caracois) ou interna (xibas e luras), Corpo dividido en tres rexións: cabeza, masa visceral e órganos locomotores, Os grupos principais son: Bivalvos (pelecípedos ou lamelibranquios),  gasterópodos (caracois),  Cefalópodos: polbos e luras 

84


cefal贸podos

Gaster贸podos terrestres

Gaster贸podos terrestres 85


Gaster贸podos marinos

86


bivalvos

poliplac贸foros

escaf贸podos

87


EQUINODERMOS: 

   

Forma estrelada (estrelas de mar e ofiuras), globosa (ourizos de mar) ou cilíndrica ( cogombros), Con esqueleto formado por placas e espiñas, Desprázanse mediante un sistema de tubiños cheos de auga a presión, PES AMBULACRAIS, Ese mesmo sistema serve para capturar ás súas presas. DEUTERÓSTOMOS

88


Crinoideos:

89


Asteroideos (estrelas de mar)

90


Equinoideos: Ourizos de mar

91


Ofiuroideos: ofiuras

92


Holoturoideos: pepinos de mar ou cogombros

93


ARTRÓPODOS: caracteres xerais 1. 2.

3.

4. 5. 6. 7. 8.

Simetría bilateral, Corpo dividido en tres rexións: cabeza, tórax e abdome. Nalgúns casos aparece o cefalotórax: crustáceos e arácnidos. Apéndices corporais articulados, adaptados a diferentes funcións: locomoción, olfacción, mastigación, Corazón en posición dorsal e circulación aberta, S.N. Ganglionar de posición ventral, Órganos dos sentidos moi desenvolvidos Esqueleto externo de quitina. Para crecer teñen que desprenderse del e formar un novo: Muda. Sexos separados. Moi frecuente a presenza dun estado larvario 94


95


96


Phylum artrópodos Comprende a inmensa maioría das especies de animais coñecidas

Comprende unhas 900.000 especies Só os insectos constitúen o 75% das especies actuais

97


Phylum Arthropoda

Con quelíceros e sen antenas

Con antenas Respiración branquial

Respiración traqueal Numerosos pares de patas

3 pares de patas

CL. ARÁCNIDOS

CL. CRUTÁCEOS

CL. INSECTOS

98

CL. MIRÍAPODOS


ARÁCNIDOS

ácaros

Ácaros do pó

araña

Escorpión 99


crustรกceos

100


INSECTOS

101


Lucanus cervus, escornabois 102


Mir铆apodos

quil贸podos dipl贸podos 103


CORDADOS Comprende ao grupo dos vertebrados,  Divídese en dous subphylums: 

 Acraniados

ou procordados: carecen de cráneo e presentan unha estructura esquelética chamada notocorda. Ex.: ascídias, anfioxo.  Craniados ou vertebrados: cránio desenvolvido e notocorda transformada en vértebras. É o grupo máis importante 104


Características xerais dos vertebrados 1.

2. 3. 4. 5. 6.

A pel consta de dúas capas: EPIDERME, con formacións como glándulas, plumas, pelos escamas uñas e a DERME, con capiplares sanguíneos, órganos táctiles e células pigmentadas. T.D. con glándulas: salivares, páncreas, fígado. Respiración branquial ou pulmonar. Circulación sanguínea cerrada. Corazón en posición ventral. S.N. cerebro-espinal. Sexos separados. Hai especies ovíparas ( a meirande parte) e especies vivíparas ( mamíferos e algúns peixes) 105


VERTEBRADOS ( 45.000 especies)

agnatos

Peixes sen mandíbulas Ex.: lamprea

condrictios

Peixes cartilaxinosos. Ex.: quenllas, raias

osteictios

Peixes óseos

anfibios

Larva acuática con branquias, adultos con 4 patas e respiración pulmonar

réptiles

Grupo moi heteroxéneo de cuadrúpedos

aves

Pico, plumas, alas

106

mamíferos

Glándulas mamarias e pelos


Agnatos: Lampetra fluviatilis, lamprea 107


Condrictios Osteictios

108


anfibios

Píntega, Salamandra salamandra

Ra de San Antón Hyla arborea

Pintafontes común, Triturus boscai 109


RĂŠptiles

110


111


112


113


MamĂ­feros: monotremas

114


      

Presencia de cloaca Ovíparos (28 +10) Dentes no embrión Glándulas mamarias (4 meses de lactancia) Non teñen pezóns Espolón na cara interna do nocello (venenoso) Ornitorrinco e Equidnas

115


MamĂ­feros: marsupiais

116


Xestación moi corta (max. 38 días)  Nacemento de embrións  Migración dende a vaxina ata os pezóns  Bolsa marsupial na maioría das especies  12 meses de lactancia 

117


MamĂ­feros: placentarios

118


T.6 Clasificación seres vivos