Page 1

TEYXOΣ 80ο ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Χειμερινές διαδρομές στη Λέσβο


περιεχόµενα 4 Ευεργέτουλας: Μοναδικές διαδρομές στη φύση

8 Γέρα: …των εναλλαγών

15 Πλωμάρι: Βουνό και θάλασσα σε χειμερινό φόντο

19 Στην ορεινή Αγιάσο του χειμώνα

22 Περιήγηση στον Όλυμπο της Αγιάσου

editorial πορεί τα νησιά να συνδυάζονται με τον

Μ

ήλιο, τη θάλασσα και το καλοκαίρι, όμως η χειμερινή Λέσβος έχει μια ξεχω-

ριστή γοητεία, που περιμένει να την ανακαλύψετε. Παραδοσιακά ορεινά χωριά με κεραμοσκεπές και λιθόστρωτα, μοναδικές διαδρομές στη φύση, πλούσια χλωρίδα και πανίδα και βέβαια ξεχωριστούς γαστριμαργικούς προορισμούς με παραδοσιακές γεύσεις του τόπου. Αυτή τη Λέσβο του χειμώνα, ανακαλύπτουμε σε αυτό το τεύχος σε ένα ειδικό αφιέρωμα, ένα ταξίδι που φωτίζει γνωστές και άγνωστες διαδρομές στη φύση. Ένας πολύτιμος οδηγός για τις χειμερινές σας αποδράσεις.

24 Πολιχνίτος: Πλούσιος σε γεωθερμία, απέραντο πευκοδάσος

Καλό ταξίδι …µε θέα!

27Αγία Παρασκευή: Μια κωμόπολη όλο αρχοντιά

30 Καλλονή: Σταυροδρόμι φύσης και πολιτισμού

33 Δυτική Λέσβος: Παράδοση και άγρια ομορφιά

37 Πέτρα: Η ποικιλόμορφη

39 Μόλυβος: Μαγεύει και το χειμώνα

44 Μανταμάδος: Θρησκευτικό κέντρο με ζωντανή παράδοση

48 Παίζουν... στα DVD Όλες οι νέες κυκλοφορίες στα video κλαμπ

49 Οµορφιά Το νεσεσέρ…. των χειμερινών αποδράσεων

50 Άστρα

TEYXOΣ 80ο ΣΑΒΒΑΤΟ 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010 Kø¢IKO™: 8173 Ιδιοκτησία: Επικοινωνία Λέσβου Α.Ε. Eκδότης - ∆ιευθυντής: Mανόλης Mανώλας Yπεύθυνη σύνταξης: Πέλλη Γιακουµή Συντάκτες: Έφη Στραβοσκούφη, Βαγγελιώ Χρηστίδου Επιμέλεια κειµένων: Mαριάνθη Παρασκευά Φωτογραφίες: Φωτογραφικό αρχείο «EMΠPOΣ» Γιάννης Γιαννέλος, Μπάμπης Πέτσικος Art Director: Xρήστος Παρασκευαΐδης Σελιδοποίηση: Μαρία Αριστοτέλους Eµπορική Διεύθυνση: Νίκος Mάγειρας Εμπορικό - ∆ιαφηµιστικό: Μαρία Κορδερά, Kαλλιόπη Ψαριανού, Κωνσταντίνα Μουτζουρέλλη, Έφη Στραβοσκούφη, Λάμπρος Ανεμάς, Μαντώ Χλαχλά Παραγωγή - Eκτύπωση - Bιβλιοδεσία: EΠIKOINΩNIA ΛEΣBOY A.E. Kαρά Tεπέ, 81100 Μυτιλήνη Τηλ. 22510 41619 Fax 22510 27300 Γραφείο Λήμνου: Γαροφαλλίδου 2, Μύρινα Τηλ. - Fax: 22540 25526 e-mail: info@emprosnet.gr URL: http://www.emprosnet.gr «VIEW» Kυκλοφορεί κάθε δεκαπενθήµερο

VIEW 3 ÌÚfi˜


Ευεργέτουλας: Μοναδικές διαδρομές στη φύση

Πολύ κοντά στη Μυτιλήνη, στον Ευεργέτουλα, μπορείτε να θαυμάσετε μοναδικά τοπία σε υπέροχες φυσικές διαδρομές γύρω από τον ομώνυμο ποταμό Ευεργέτουλα, που διασχίζει την περιοχή.

4 VIEW ÌÚfi˜


της ΠΕΛΛΗΣ ΓΙΑΚΟΥΜΗ Άγιος Ιωάννης Θεολόγος Από τη δυτική πλευρά του χωριού Μυχού, ξεκινάει μία από τις ομορφότερες διαδρομές της περιοχής. Ο επισκέπτης ανηφορίζοντας τον αγροτικό δρόμο, αντικρίζει ένα μοναδικό τοπίο με πλατάνια, ρυάκια, μικρούς καταρράκτες και παρθένα βλάστηση. Οι λεύκες αγκαλιασμένες με κισσούς και ελιές μέσα σε πεύκα και καστανιές, ανηφορίζουν μαζί μέχρι το ύψωμα που βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Στην αρχή περίπου της παραπάνω διαδρομής προς τα αριστερά, ένα χιλιόμετρο έξω από τη Μυχού, υψώνεται ο λόφος της Φούσας. Στο μέσον περίπου του λόφου, βρίσκεται το Σπήλαιο της Φούσας, αναμφισβήτητα το ωραιότερο της Λέσβου. Σύμφωνα με επίσημη εξερεύνηση του 1981, ήρθαν στην επιφάνεια στοιχεία πολύ σημαντικά για την ιστορία του αλλά και της γύρω περιοχής.

Άγιοι Ανάργυροι Μια υπέροχη ρεματιά κάπου στις πτυχώσεις του αγιασώτικου Ολύμπου. Χαμηλά συναντά τον ποταμό Ευεργέτουλα, που ξεπροβάλλει από τις χαράδρες των βουνών πριν την Καρίνη. Τα νερά από τις πηγές, διατηρούν ένα ποικίλο κόσμο ζώων και φυτών, μια μοναδική πανίδα, που ζει ανάμεσα στα φυλλώματα των πλατάνων, του κισσού, της λεύκας, της κερασιάς και της καστανιάς. Πρόκειται για μια υπέροχη τοποθεσία, που είναι ξακουστή για το πανηγύρι των Αγίων Αναργύρων, αλλά και για τα νερά που αναβλύζουν από το κεφαλόβρυσο, καθώς και για το μικρό εκκλησάκι Ασώματος

VIEW ÌÚfi˜


που υπάρχει εκεί. Μια μοναδική πλούσια χλωρίδα, ο ναός με το αγίασμα, οι νερόμυλοι και τα ερειπωμένα σπιτάκια από την απέναντι πλευρά, φανερώνουν τη σπουδαιότητα του τόπου.

βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Θεράποντα. Ολόκληρη η περιοχή έχει κηρυχθεί ως αρχαιολογικός χώρος λόγω των αρχαίων οικιστικών λειψάνων που έχουν παρατηρηθεί.

Ασώματος

Υδροβιότοτοπος

Μετά την υπέροχη τοποθεσία των Αγίων Αναργύρων, ο ποταμός συναντά το δρόμο που ανηφορίζει στον Ασώματο. Είναι ένα γραφικό ορεινό χωριό, με παραδοσιακά σπίτια και λιθόστρωτα σοκάκια, που έχει χαρακτηριστεί ως το ωραιότερο της Λέσβου,. Εκεί θα βρείτε τα φημισμένα γλυκά και παραδοσιακά προϊόντα του Συνεταιρισμού Γυναικών.

Η περιοχή αυτή βρίσκεται 9 χιλιόμετρα έξω από τη Μυτιλήνη, στον κύριο δρόμο προς Καλλονή. Είναι ο μεγαλύτερος σε μέγεθος καλαμιώνας στη Λέσβο και έχει ενταχθεί στο σχέδιο «Natura 2000». Γύρω από τις όχθες του ποταμού (όπου υπάρχει ένας μικρός ορμίσκος) συναντιούνται ερωδιοί, γλάροι και άλλα πουλιά και αξίζει να περπατήσετε κατά μήκος της όχθης, για να τα θαυμάσετε. Από αυτή την περιοχή, μπορείτε να παρατηρήσετε κορμοράνους το χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη, ενώ η όλη περιοχή είναι ιδανική για γεράκια (Goshawk, Sparrow hawk), αρπακτικά πτηνά και γεράκια Peregrine.

Πηγαδάκια Τα Πηγαδάκια αποτελούν την παραθαλάσσια περιοχή του Δήμου Ευεργέτουλα, και αποτελούν πόλο έλξης όχι μόνο τους θερινούς μήνες αλλά και κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να περπατήσει στον ήσυχο δρόμο δίπλα στο κύμα και να επισκεφθεί τα πολλά εξωκλήσια που υπάρχουν κατά μήκος του και βέβαια ν’ απολαύσει φρέσκο ψάρι στις ταβέρνες γύρω από το λιμανάκι. Στο τέλος του παραλιακού δρόμου προς τα όρια του δήμου με το Δήμο Γέρας, σε μία προεξοχή της στεριάς μέσα στη θάλασσα,

Μυλέλια Στη θέση Μυλέλια στο Ντίπι, ένας παραδοσιακός νερόμυλος αναπαλαιώθηκε το 1994 και παράγει ημερησίως 150 κιλά αλεύρι ολικής και ψυχρής άλεσης. Όλα εδώ δουλεύουν με τη δύναμη του νερού, όπως γινόταν κάποτε. Τα προϊόντα της οικογενειακής επιχείρησης «Μυλέλια», είναι ξακου-

στά και εξαιρετικής ποιότητας.

Ν’ αγοράσετε Αξίζει ν’ αγοράσετε μοναδικά προϊόντα σε ζυμαρικά, τραχανά, ριζότα κ.ά. από τα «Μυλέλια» αλλά και παραδοσιακά προϊόντα από το Συνεταιρισμό Γυναικών Ασωμάτου.

Να μην παραλείψετε: - Να θαυμάσετε τους ανεμόμυλους και τους υδρόμυλους, που αποτελούν σήμα κατατεθέν της περιοχής. Μέχρι τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, ήκμαζαν και ήταν οι βασικοί μοχλοί για μια σειρά παραγωγικών διαδικασιών στην περιοχή.


VIEW 7 ÌÚfi˜


Στη Γέρα των εναλλαγών… Η περιοχή της Γέρας, προσφέρει τους χειμερινούς μήνες, τη δυνατότητα για μια περιήγηση σε μια παλέτα διαφορετικών τοπίων. Μπορείτε να διαλέξετε ανάμεσα στα χωριά του κάμπου που είναι χωμένα στο χειμωνιάτικο τοπίο, τους πιο «ορεινούς» οικισμούς, πνιγμένους στα ελαιόδεντρα και με θέα στον κόλπο από ψηλά ή τα παραθαλάσσια σημεία, για βόλτα ή φαγητό δίπλα στη θάλασσα. Μπορείτε, ακόμη, να περιηγηθείτε συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω, αφού οι αποστάσεις είναι σχετικά μικρές και αξίζει να πάρετε μια γεύση απ’ όλα.

8 VIEW ÌÚfi˜


της ΒΑΓΓΕΛΙΩΣ ΧΡΗΣΤΙΔΟΥ Το Ντίπι είναι το πρώτο χωριό που συναντάτε μόλις στρίψετε προς Γέρα, από την εθνική οδό Μυτιλήνης – Καλλονής. Είναι, κατά κάποιο τρόπο, η «είσοδος» του δρόμου προς τα υπόλοιπα χωριά της περιοχής, αλλά και η μία από τις δύο εισόδους προς τους οικισμούς του Ευεργέτουλα, όπου και εντάσσεται (και στον οποίο σας ξεναγούμε σε άλλο κεφάλαιο του οδηγού), χάρη και στα βιομηχανικά κτήρια και τις αποθήκες, που στενεύουν το δρόμο μόλις φτάσετε. Συνεχίζοντας προς τα χωριά της Γέρας, ο Παλαιόκηπος είναι το πρώτο που θα συναντήσετε αν πάρετε τον ορεινό δρόμο στη διασταύρωση με Ευρειακή. Περιτριγυρισμένος από ελαιώνες, δίνει, αυτή την εποχή, μια χαρακτηριστική γεύση της χειμωνιάτικης Λέσβου. Συνεχίζοντας, φτάνετε στον Πλακάδο, το μικρότερο χωριό της Γέρας, που χαϊδευτικά αποκαλείται «Βερολίνο». Μπορείτε να επισκεφτείτε την εκκλησία του Άη Βλάση, με τον αρχαίο στολισμό της και να περιηγηθείτε στο χωριό, πριν συνεχίσετε για Παπάδο, τον οικισμό που ενώνει τη Μυτιλήνη με το Πλωμάρι. Στον Παπάδο, μην παραλείψετε μια επίσκεψη στο Ελαιοτριβείο – Μουσείο Βρανά, που πρόσφατα αναστήλωσε και μετέτρεψε σε επισκέψιμο χώρο, η εταιρεία «Αρχιπέλαγος». Εκεί, μπορείτε να δείτε πώς ήταν πα-

λιά ο χώρος, πώς λειτουργούσαν τα μηχανήματα, αλλά και να μάθετε ουσιαστικά την ελαιοπαραγωγική ιστορία της περιοχής. Συνεχίζοντας, φτάνετε στο Μεσαγρό, όπου μπορείτε να δείτε το «Φούρνο του Θεόφιλου», που πήρε το όνομά του από την τοιχογραφία του λαϊκού ζωγράφου, και ακριβώς απέναντι το ερειπωμένο τζαμί, και να περπατήσετε στα λιθόστρωτα δρομάκια, χαζεύοντας τα εντυπωσιακά αρχοντικά του χωριού, πριν προχωρήσετε προς το Σκόπε-

λο, ένα από τα παλιότερα χωριά της περιοχής σκαρφαλωμένο στους πρόποδες του «Περιστεριού», όπου μπορείτε να πιείτε έναν καφέ στα καφενεία του χωριού και να θαυμάσετε τις εκκλησίες του Άη Γιώργη και της Μαρίας της Μαγδαληνής. Λίγο πιο κάτω, είναι ο Σκόπελος, ενώ στην ορεινότερη περιοχή βρίσκεται ο Καρυώνας, όπου μπορείτε να καθίσετε για φαγητό στο «Χάνι» και να απολαύσετε το χειμωνιάτικο τοπίο (και … κρύο!).

VIEW ÌÚfi˜


Στη διασταύρωση με Ευρειακή, ωστόσο, έχετε και την παραθαλάσσια επιλογή. Στρίβοντας αριστερά, ο δρόμος σάς οδηγεί παράλληλα με την ακτή του κόλπου της Γέρας, μέχρι το Πέραμα και το Μάρμαρο. Το μεγαλύτερο τμήμα αυτής της διαδρομής, προσφέρει πολλές δυνατότητες για φαγητό δίπλα στο κύμα, ενώ σίγουρα θα κάνετε μια στάση να θαυμάσετε τον περίφημο ανεμόμυλο στο χειμερινό τοπίο. Στο Πέραμα μπορείτε να δείτε και τα παλιά σαπωνοποιεία. Είναι η περιοχή που προσφέρει τις πε-

ρισσότερες επιλογές και για νυχτερινή διασκέδαση, με γραφικές ταβέρνες, παραδοσιακή κουζίνα και μπαρ, όπου συχνάζει η νεολαία των γύρω οικισμών.

Χλωρίδα – Πανίδα Ελιές, ελιές, ελιές… Ο ελαιώνας της Γέρας, απλώνεται σχεδόν παντού. Διαφορετική νότα στο τοπίο, δίνουν οι καλαμιές στη μέσα ακτή του κόλπου και οι λεύκες λίγο μετά τη στροφή προς Ευρειακή.

Γιορτές και Παράδοση Ακόμη και το χειμώνα διοργανώνονται διάφορα τοπικά πανηγύρια, όπως αυτό των Ταξιαρχών στον Παπάδο στις 8 Νοεμβρίου και του Αγίου Βλασίου στον Πλακάδο, στις 11 Φεβρουαρίου.

Τι θα ψωνίσετε Μπακλαβά, προϊόντα από το Γυναικείο Αγροτουριστικό Συνεταιρισμό Γέρας «Αριστέα» (22510 84211 Άννα Ζαμπαρά).

Να μην παραλείψετε: - Να αξιοποιήσετε τις εξαιρετικές δυνατότητες που σας προσφέρονται στη διαδρομή από τη Μυτιλήνη και μέχρι το Μεσαγρό, για να απολαύσετε τα καλά της γεωθερμίας και της φροντίδας του σώματος. Στην πλευρά του κόλπου της Γέρας προς τη Μυτιλήνη, λειτουργούν τα λουτρά «Θέρμα». Κατασκευασμένα με ανατολίτικη αρχιτεκτονική, διατηρούν την ατμόσφαιρα των οθωμανικών χρόνων όχι μόνο στο εξωτερικό, αλλά και στο εσωτερικό τους. Διαθέτουν δύο πισίνες, μια για γυναίκες και μια για άνδρες, ενώ η θερμοκρασία του νερού (χλωριούχο, υφάλμυρο και οξυανθρακούχο με 1,8 μονάδα ραδιενέργεια), είναι 39,7οC. Το νερό είναι εξαιρετικά διαυγές, δεν έχει καμία οσμή και το εντυπωσιακό είναι ότι πηγάζει από 2,5 χιλιόμετρα βάθος στο έδαφος… Οι θεραπευτικές ιδιότητες του, είναι πολλές, αφού συνιστάται για πολλές γυναικολογικές παθήσεις, αυχενικό, ρευματισμούς, αρθρίτιδα, βρογχίτιδα, εντερικά νοσήματα, ζαχαροδιαβήτη, νευρασθένεια κ.λπ. Οι πιο… τολμηροί, μπορείτε να εναλλάσσετε το ζεστό σας μπάνιο με μια… παγωμένη βουτιά στα νερά του κόλπου, που βρίσκονται ακριβώς απ’ έξω. Εκμεταλλευτείτε και τις υπηρεσίες μασάζ που προσφέρονται, συνήθως μετά από ραντεβού (22510 41503). Τα λουτρά είναι ανοιχτά καθημερινές και Σάββατο από τις 9 το πρωί έως τις 5:30 το απόγευμα και την Κυριακή από τις 10 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα. - Το «Χαμάμ Μεσαγρός» είναι το καλύτερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας τα Σαββατοκύριακα μακριά από την πόλη συνδιάζοντας έτσι την εκδρομή την χαλάρωση και την ομορφιά Στο γραφικό ορεινό χωριό της Γέρας, το Μεσαγρό ακολουθώντας τις πινακίδες θα βρείτε το παραδοσιακό πέτρινο μονοπάτι που θα σας οδηγήσει στο καταπράσινο κήπο του Χαμάμ. Η γνωριμία με το μαγικό αυτό κόσμο ξετυλίγεται στην αίθουσα αναμονής συντροφιά με ένα ζεστό σαλέπι όπου θα μπορέσετε να επιλέξετε μερικές από τις ποιο πρωτότυπες υπηρεσίες χαλάρωσης και ομορφιάς πού σας προσφέρονται : 1. απολέπιση με kese 2. Massage με αφρό 3. Massage με αιθέρια έλαια. Μπορείτε να κάνετε κράτηση με τον/την σύντροφο σας η και με τη παρέα σας δεσμεύοντας το χώρο αποκλειστικά για εσάς. Εάν σας έρθει ξαφνικά η ιδέα και είστε μακριά από το σπίτι μην διστάσετε να κάνετε κράτηση αφού οι πετσέτες και τα ειδικά αξεσουάρ του χαμάμ ( pestemal, kese, τσόκαρα, τάσια) σας προσφέρονται δωρεάν με κάθε χρήση του . Ανοιχτά κάθε Σαββατοκύριακο Από τις 10:00-20:00 www.hamam-mesagros.com Τηλ:2251082437 - Οι λάτρεις των αλόγων, μπορείτε να κάνετε ιππασία. Υπάρχουν σχετικές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Πληροφορίες μπορείτε να πάρετε από τον Ιππικό Όμιλο «Κένταυρος». - Από το Πέραμα μπορείτε να περάσετε απέναντι στην Κουντουρουδιά, με ένα από τα καραβάκια των παλιών περαματάρηδων της περιοχής, που από παλιά μετέφεραν κόσμο από τη μια όχθη του κόλπου στην άλλη και συνεχίζουν την οικογενειακή παράδοση ακόμη και σήμερα. Κάνουν δρομολόγια κάθε μία ώρα, μέχρι τις 8.30 το βράδυ και με αντίτιμο ένα ευρώ, ενώ η διαδρομή διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Αν θέλετε μάλιστα, μπορείτε να «αγκαζάρετε» μια από τις βάρκες έναντι 4 ευρώ, για να κάνετε βόλτα στον κόλπο.

10 VIEW ÌÚfi˜


Αγρόκτημα «Τούμπα» στις Μηλιές του Πλωμαρίου

Απόδραση στη φύση… τις Μηλιές, ένα από τα ορεινά, εγκαταλελειμμένα σχεδόν χωριά του Πλωμαρίου, λίγα λεπτά από το οροπέδιο του Καρυώνα και το λόφο Κάστελος με τα ερείπια του μεσαιωνικού Κάστρου και το ξωκλήσι του Αγίου Σωτήρα, βρίσκεται εδώ και κάποια χρόνια, το αγρόκτημα «Τούμπα» του Κώστα Μούκα. Σε ένα από τα ψηλότερα σημεία της περιοχής, με θέα μέχρι και τα Ψαρά, λουσμένο από τον ήλιο και με άφθονο καθαρό αέρα, δίνεται η δυνατότητα στον επισκέπτη να «βγει» για λίγο από την καθημερινότητα της πόλης και να απολαύσει όσα του προσφέρει το αγρόκτημα, ανάμεσα σε αυτά και μια βόλτα με άλογο, στα μονοπάτια της περιοχής.

Σ

Ο Κώστας Μούκας ήρθε από την Αθήνα στη Λέσβο το 1992, όπου το 1996 αγόρασε το πρώτο κτήμα 300 μέτρα από τις ερειπωμένες σχεδόν Μηλιές του Πλωμαρίου, το χωριό από το οποίο κατάγεται η μητέρα του. Ήθελε, όπως λέει, να ζήσει στο νησί και από την πόλη της Μυτιλήνης προτίμησε την ύπαιθρο και το συγκεκριμένο σημείο του άρεσε λόγω της θέας του, αλλά και της πρόσβασης που είχε από το δρόμο, παρόλο που τότε ήταν ένα «παρατημένο ρουμάνι», όπως λέει, από τη μεγάλη φωτιά του 1995. Μέσω προγράμματος, το 2000 έφτιαξε το πρώτο κτίσμα, ενώ την ίδια χρονιά αγόρασε και το ακριβώς διπλανό κτήμα. Η αγάπη του για τα άλογα, τον έκανε να φέρει εδώ, αρχικά για βοσκή, τα δύο ά-

λογά του και τον «Κανέλλο», το μουλάρι του. Ακολούθησε η κατασκευή ενός ακόμη κτιρίου, καθώς και στάβλων για τα ζώα του.

Βόλτες στη φύση… Σήμερα, σε μια έκταση 33 συνολικά στρεμμάτων, στο βιολογικό αγρόκτημα που έχει ονομάσει «Τούμπα» -από τη στρογγυλεμένη κορυφή του βουνού- έχει 19 άλογα, όλα ντόπια ράτσα, τα οποία προσφέρουν στους επισκέπτες μια βόλτα στη ράχη τους, στα πολλά μονοπάτια της περιοχής, που οδηγούν στις Μηλιές, τα Κολυμβάτερα, τον Καρυώνα, το Καστέλλο και τον Παλαιόμυλο, πάντα με τη συνοδεία του κ. Μούκα. Ο ίδιος λέει, μάλιστα, πως δεν πρόκειται για… «σχολή ιππασίας», αλλά για ήμερα άλο-

της ΒΑΓΓΕΛΙΩΣ ΧΡΗΣΤΙΔΟΥ γα, που συνοδεύουν κάποιον σε μια βόλτα στην ύπαιθρο. Στα ίδια μονοπάτια μπορεί κανείς να πάει για πεζοπορία ή ποδηλασία, απολαμβάνοντας ταυτόχρονα την ατέλειωτη θέα στα γύρω κατάφυτα βουνά, στο Πλωμάρι, αλλά και στις γειτονικές ακτές της Χίου και της Τουρκίας, ακόμη και των Ψαρών, που χαρίζει το υψόμετρο των 500 μέτρων. Το πρόγραμμα της ημέρας προγραμματίζεται από την προηγούμενη, μέσω τηλεφωνικής συνεννόησης, αφού στο αγρόκτημα γίνονται παράλληλα κι άλλες εργασίες, στο βιολογικό ελαιώνα που διαθέτει με 270 συνολικά ελαιόδεντρα, αλλά και στα υπόλοιπα δέντρα (120 συκιές, 15 αχλαδιές και 40 κλήματα) και στο λαχανόκηπο. Όλα με βιολογική καλλιέργεια, αφού «μη βιολογικό και αγροτουρισμός δεν πάει, κάποιος που αποφασίζει να ζήσει στη φύση, δεν πάει στη χημεία…», όπως λέει ο κ. Μούκας.

Διαμονή και διατροφή Εδώ και δύο χρόνια, στο αγρόκτημα έχουν προστεθεί και πέντε πέτρινοι ξενώ-

VIEW 11 ÌÚfi˜


νες, που του δίνουν πλέον μορφή ολοκληρωμένης μονάδας αγροτουρισμού. Έτσι, οι επισκέπτες, μπορούν σήμερα να μείνουν σε ένα από τα πέντε πολύχρωμα δίκλινα «σπιτάκια» του αγροκτήματος, που τις κρύες χειμωνιάτικες μέρες και νύχτες θερμαίνονται με καλοριφέρ αλλά και τζάκι, ενώ διαθέτουν αυτόνομα μπάνια και κουζίνες. Πέρα από αυτό, όμως, μπορούν να δοκιμάσουν πρωινό αλλά και γεύμα –κατόπιν συνεννόησης– που περιλαμβάνουν ελιές και λάδι, αβγά, κηπευτικά, γλυκά κουταλιού, αποξηραμένα σύκα και διάφορα βότανα, όλα από τις βιολογικές καλλιέργειες και εκτροφές του αγροκτήματος ή να φέρουν και τα δικά τους υλικά για μαγείρεμα. Η μονάδα ηλεκτροδοτείται κατά 90% από δύο ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά, αφού εκεί πάνω ο αέρας και το φως είναι… άφθονα και θα ήταν κρίμα να πάνε χαμένα, ενώ το νερό προέρχεται από πηγή και γεώτρηση του αγροκτήματος. Κάθε τόσο φιλοξενεί, επιπλέον, εθελοντές, κυρίως φοιτητές και νέους ανθρώπους, που βοηθούν σε όλες τις εποχιακές εργασίες του αγροκτήματος με αντάλλαγμα δωρεάν στέγη και φαγητό. Καφές ή ρόφημα στο καφενείο του α-

VIEW ÌÚfi˜

γροκτήματος, που λειτουργεί και σαν χώρος ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, μέσω έντυπου υλικού, για την ευρύτερη περιοχή, βόλτα με άλογα, περίπατος ή ποδηλασία στα μονοπάτια της περιοχής, γεύμα με βιολογικά, εκτός άλλων, προϊόντα εντός ή εκτός, σαν πικ–νικ, διαμονή σε δωμάτια με… θέα. Τι άλλο θέλει κανείς για να ξεφύγει από την καθημερινότητα και να χαλαρώσει;

«Οι επισκέπτες έχουν ένα καταφύγιο από τον αέρα, τον ήλιο και τη βροχή. Παίρνουν ελευθερία, φύση, το απέραντο, τα λουλούδια, τα χρώματα και την ηρεμία», λέει ο Κώστας Μούκας και αυτά είναι και τα μόνα λόγια που χρησιμοποιεί, για να περιγράψει αυτά που προσφέρειτο αγρόκτημά του. Απλά και φυσικά. Όπως και η περιοχή που τα δίνει απλόχερα σε όποιον βρεθεί εκεί.


VIEW 13 ÌÚfi˜


14 VIEW ÌÚfi˜


Πλωμάρι: Βουνό και θάλασσα σε χειμωνιάτικο φόντο Το Πλωμάρι είναι γνωστό κυρίως για τα ούζα του και για τις δυνατότητες που προσφέρει για καλοκαιρινή διαμονή. Ωστόσο, όσοι βρεθούν στην ευρύτερη περιοχή του, τους μήνες του χειμώνα, θα εντυπωσιαστούν από τους πολλούς ορεινούς οικισμούς του –αρκετοί από τους οποίους είναι εγκαταλελειμμένοι εδώ και χρόνια– και την αγριότερη όψη της θάλασσας, που δεν παύει όμως να μαγεύει τον επισκέπτη.

VIEW 15 ÌÚfi˜


ΦΩΤΟ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΕΛΟΣ

Πλωμάρι

Νεοχώρι

της ΒΑΓΓΕΛΙΩΣ ΧΡΗΣΤΙΔΟΥ Υπάρχουν δύο δρόμοι για να φτάσετε ως εκεί: ο πρώτος είναι μέσω του δρόμου προς Πολιχνίτο, όπου θα στρίψετε προς Ακράσι και Αμπελικό, ενώ ο δεύτερος ερχόμενοι από Μυτιλήνη. Διαλέγοντας το δεύτερο δρόμο και φτάνοντας στο Πλωμάρι, περνάτε τα πρώτα χωριά της Πλαγιάς και του Τρύγωνα. Ο δεύτερος ειδικά, φημίζεται για την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των παλαιότερων σπιτιών του. Αν ανεβείτε από εκεί προς τα πάνω στο βουνό –με προσοχή γιατί ο δρόμος είναι κυρίως χωματόδρομος- φτάνετε στις Μηλιές, ένα εγκαταλελειμμένο πλέον χωριό. Λίγο πιο έξω λειτουργεί μια αγροτουριστική μονάδα, η «Τούμπα», που προσφέρει διάφορες δραστηριότητες και άπλετη θέα στη θάλασσα από… πολύ ψηλά, ενώ δέχεται και εθελοντές όλο το χρόνο, για τον καθαρισμό των μονοπατιών και τις εργασίες του αγροκτήματος, προσφέροντας δωρεάν στέγη και φαγητό. Μπαίνοντας στο Πλωμάρι, βρίσκεστε κατευθείαν στην κεντρική πλατεία, με τα καφέ και τα παραδοσιακά καφενεία. Έχετε την επιλογή, είτε να καθίσετε εκεί για λίγο, κάνοντας και μια βόλτα στην προκυμαία, είτε να κατευθυνθείτε προς την παραλία της χειμωνιάτικης Μελίντας, για να πάρετε μια… παραπάνω γεύση από θάλασσα, είτε να ακολουθήσετε το δρόμο του βουνού, προς Μεγαλοχώρι. Διασχίζοντας το Πλωμάρι, θα θαυμάσετε σίγουρα την εντυπωσιακή του αρχιτεκτονική και τα στενά του σοκάκια, καθώς και τον 200 ετών Πλάτανο, που χαρακτηρίζει πλέον τον οικισμό. Εκεί, μπορείτε να πιείτε και τον καφέ σας ή να φάτε στα ταβερνάκια που βρίσκονται κάτω από τα κλαδιά του. Ένας ακόμη υπεραιωνόβιος πλάτανος, βρίσκεται δίπλα στο Λαογραφικό Μουσείο και την παλιά βρύση.

Στρίβοντας μέσα από το Πλωμάρι προς Μεγαλοχώρι, αρχίζει πλέον το πραγματικά χειμωνιάτικο ορεινό τοπίο. Το Μεγαλοχώρι, το «παλιό Πλωμάρι», αφού πριν φτιαχτεί το σημερινό, αυτό ήταν το κεφαλοχώρι της περιοχής, είναι το χωριό με το μεγαλύτερο υψόμετρο στην περιοχή. Εξαιτίας αυτού, έχει τα περισσότερα νερά και τις περισσότερες βρύσες από όλα, μια από τις οποίες συναντάτε στην «πλατεία» του, όπου μπορείτε να καθίσετε και στα παραδοσιακά καφενεία. Στο κέντρο του χωριού, υπάρχει και το μνημείο του Βενιαμίν του Λέσβιου, προς τιμήν του οποίου γίνονται κάθε χρόνο τα Βενιαμίνεια τόσο εδώ, όσο και στο Πλωμάρι. Πηγαίνοντας από Μεγαλοχώρι προς Παλαιοχώρι, μην χάσετε τη στροφή αριστερά προς Κουρνέλα. Είναι ένα από τα πιο όμορφα εγκαταλελειμμένα χωριά του Πλωμαρίου, με πολλά άδεια σπίτια, που μοιάζουν σαν να περιμένουν τους κατοίκους τους, και ένα μικρό «καφενείο» και αν πετύχετε εκεί τον ιδιοκτήτη του, μπορείτε να πιείτε ένα καφέ με «μπαλκόνι» τους ορεινούς όγκους και θέα προς το Παλαιοχώρι. Από την Κουρνέλα ξεκινάει μονοπάτι, που οδηγεί ίσια κάτω στη Μελίντα. Η διαδρομή είναι πανέμορφη και αν έχετε χρόνο, επιχειρήστε την. Στο Παλαιοχώρι, θα εντυπωσιαστείτε από τον παραδοσιακό χαρακτήρα του χωριού και σίγουρα θα πιείτε καφέ στα καφενεία του. Συνεχίζοντας, φτάνετε στο Νεοχώρι και το Ακράσι και συνεχίζετε για Αμπελικό. Σίγουρα θα προσέξετε τον ψηλό Πύργο στη μέση του χωριού, το οποίο αξίζει να περπατήσετε και με τα πόδια. Στην εκκλησία του Αμπελικού, λειτουργεί Λαογραφικό Μουσείο, καθώς και Μουσείο Ρητινοσυλλογής, καθώς το χωριό φημιζόταν για τους ρετσινάδες του, που μάζευαν τη ρητίνη α-

Οι φωτογραφίες είναι του Μπάμπη Πέτσικου από το λεύκωμα «Πλωμάρι, φωτογραφικό οδοιπορικό».

VIEW ÌÚfi˜


πό τους ατέλειωτους πευκώνες του δάσους του Πολιχνίτου.

Χλωρίδα – Πανίδα Η πλούσια βλάστηση του Μεγαλοχωρίου, είχε αναγκάσει πολλούς στο παρελθόν, να το ονομάσουν «Ελβετία της Λέσβου». Πνιγμένη στο πράσινο, είναι και η Κουρνέλα, ενώ φυτρώνουν πανέμορφα λουλούδια και πολλά είδη μανιταριών, βρώσιμων και μη. Οι ελιές εναλλάσσονται με πεύκα, ενώ αξίζει μια βόλτα στους ελαιώνες του Πλωμαρίου, ίσια πάνω από τον ποταμό Σεδούντα,

που διασχίζει τον οικισμό και μέσα από τα μονοπάτια που έχουν χαραχτεί. Εκτός από τον πλάτανο του Πλωμαρίου, για την ηλικία τους φημίζονται και οι πλάτανοι του Ακρασίου (126 ετών) και του Αμπελικού (310 ετών). Ο τελευταίος, φιλοξενεί και την εξέδρα, όπου κάθε Πάσχα γίνεται η τελετή της Ανάστασης από τον ιερέα του χωριού.

Γιορτές και παράδοση Στις 6 Δεκεμβρίου γιορτάζει ο Πολιούχος του Πλωμαρίου, Άγιος Νικόλαος, όπως γίνεται την ίδια μέρα και στο Αμπελικό, ενώ

VIEW ÌÚfi˜


στις 25 Νοεμβρίου γιορτάζει η Αγία Αικατερίνη στο Νεοχώρι. Στις 7 Ιανουαρίου γιορτάζεται ο Άγιος Ιωάννης στο Μεγαλοχώρι και στις 17 Ιανουαρίου ο Άγιος Αντώνιος στον Τρύγωνα, στις 2 Φεβρουαρίου γιορτάζουν της Υπαπαντής στην Πλαγιά και τις 4 Φεβρουαρίου στο επίνειο Δρώτα, γιορτάζει ο Άγιος Ισίδωρος. Το Παλαιοχώρι γιορτάζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου.

Τι θα ψωνίσετε Ούζο, ντόπιο ελαιόλαδο. Παναγία Μεγαλοχώρι

Να μην παραλείψετε: - Να επισκεφτείτε το Λαογραφικό Μουσείο, με τοπικές παραδοσιακές φορεσιές και άλλα λαογραφικά εκθέματα της περιοχής, αλλά και το Μουσείο Ούζου Βαρβαγιάννη, όπου εκτίθενται εργαλεία που χρησίμευαν για την εμφιάλωση και την επικόλληση της διάσημης… «μπλε ετικέτας» του γνωστού ούζου. Είναι ανοιχτό από Δευτέρα έως Παρασκευή από τις 10 το πρωί έως τις 2 το μεσημέρι, ενώ Σαββατοκύριακα και γιορτές ανοίγει κατόπιν συνεννόησης (τηλ. 22520 32741). Επίσης, αξίζει να δείτε τα εντυπωσιακά σαπωνοποιεία και ελαιοτριβεία του Πλωμαρίου και το Πολιτιστικό του Κέντρο. - Στο Αμπελικό, να πάτε οπωσδήποτε στο Μουσείο Ρητινοσυλλογής, ενώ ρωτήστε πώς θα βρεθείτε και στο «Χωριό Ρητίνης», στο δρόμο για Πολιχνίτο. - Αν σας τραβούν τα μνημεία της φύσης, μπορείτε να πάτε μέχρι το Σπήλαιο Αγίου Ισιδώρου, που βρίσκεται στη θέση Κόκκαλα σε απόσταση περίπου 2,5 χλμ. ανατολικά από το Πλωμάρι. - Τέλος, οπωσδήποτε εκμεταλλευτείτε την ύπαρξη της αγροτουριστικής μονάδας «Τούμπα» (6932-447517) για μια βόλτα με τα άλογα μέσα στην άγρια χειμωνιάτικη φύση ή και διανυκτέρευση σε ένα από τα φροντισμένα σπιτάκια του, ενώ ρωτήστε για τη δυνατότητα μιας βόλτας με άλογο και στα ενοικιαζόμενα στούντιο «Irini», πάνω από την παραλία «Αμμουδέλι» του Πλωμαρίου (τηλ. 22520 32875, 6977-016768). .

VIEW ÌÚfi˜


Αγιάσος. Ο κατεξοχήν χειμερινός προορισμός της Λέσβου, με τοπίο που κάθε άλλο παρά νησί θυμίζει. Εκεί που σταματάνε οι ελαιώνες, αρχίζει το πυκνό καστανόδασος του Ολύμπου, του βουνού στην πλαγιά του οποίου είναι χτισμένο το χωριό. Καπνός βγαίνει από όλες τις καπνοδόχους κάθε χειμώνα, από τα τζάκια και τις ξυλόσομπες που καίνε στα σπίτια. Το υψόμετρο των 500 μέτρων που είναι σκαρφαλωμένο το χωριό, σημαίνει πως εκεί

πάνω

κάνει

κρύο.

Στην ορεινή Αγιάσο του χειμώνα VIEW 19 ÌÚfi˜


Όλη η περιοχή – δήμος Αγιάσου μέχρι πρότινος - είναι ένα και μόνο χωριό. Με πανέμορφα πολύχρωμα πέτρινα σπίτια και παλιά αρχοντικά, ανηφορικά λιθόστρωτα σοκάκια και πνιγμένο στη φύση, το χωριό αυτό θα σας μαγέψει. Είναι άλλωστε χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός, χτισμένος γύρω από την εκκλησία της Παναγίας, όπου οδηγούν όλοι οι κύριοι δρόμοι. Υπάρχουν δύο δρόμοι που οδηγούν στο χωριό. Ο ένας φτάνει ευθεία στην πλατεία του δημαρχείου και ο δεύτερος στρίβει λίγο πιο πριν, αριστερά και πάνω προς «Σταυρί». Ακολουθώντας τον πρώτο δρόμο, φτάνει κανείς στην κάτω είσοδο της Αγιάσου, όπου μπορεί να πάρει μια πρώτη γεύση του χαρακτήρα της και να θαυμάσει τα κεραμικά μόλις μπει αριστερά. Ανεβαίνοντας από την πλατεία του δημαρχείου προς το κέντρο του χωριού, συναντάτε διάφορα ακόμη μαγαζάκια με κεραμικά, αλλά και εργαστήρια ξυλογλυπτικής παλιών μαστόρων, με εντυπωσιακά δημιουργήματα που αξίζουν προσοχής. Μια πρώτη στάση για ξεκούραση στα καφενεία της εκκλησίας και συνεχίζουμε για την πάνω πλατεία, όπου και πάλι μπορείτε να καθίσετε για καφέ, για ένα ούζο και μεζέ ή να ψωνίσετε προϊόντα του χωριού, όπως λαδοτύρι, γαλοτύρι ή τις φημισμένες χάχλες (τοπικό είδος τραχανά), κ.ά. Εξαιρετικά προϊόντα μπορείτε να βρείτε και στον Αγρομεταποιητικό Συνεταιρισμό Γυναικών Αγιάσου, λίγο πιο πάνω, ανεβαίνοντας το δρόμο που οδηγεί προς το «Σταυρί». Οι γυναίκες

20 VIEW ÌÚfi˜

του χωριού, φτιάχνουν γλυκά του κουταλιού, τραχανά, ζυμαρικά και άλλα προϊόντα, ενώ είναι πάντα πρόθυμες να υποδεχτούν και να εξυπηρετήσουν τους επισκέπτες. «Κορυφή» του χωριού είναι, κατά κάποιο τρόπο, το «Σταυρί», χαρακτηριστικό για τα

γνωμικά που κοσμούν κάθε γωνιά του δρόμου μπροστά από το καφενείο, που βρίσκεται στην πάνω γωνία του. Εκεί μπορείτε να σταματήσετε πια για το φαγητό σας και να δοκιμάσετε νόστιμους κεφτέδες, λαδοτύρι, χόρτα του βουνού, ντόπια κρέατα και άλλα


πιάτα, συνοδεία πολύ καλού κόκκινου κρασιού ή ούζου.

Χλωρίδα - Πανίδα Αυτό που θα πρέπει οπωσδήποτε να κάνετε, πάντως, είναι μια βόλτα στα μονοπάτια του Ολύμπου, μέσα από τον εντυπωσιακό καστανιώνα και την πλούσια χλωρίδα και πανίδα, χρησιμοποιώντας τα μονοπάτια που έχουν χαραχθεί, μέχρι και την κορυφή του βουνού. Αν είστε γνώστες του είδους, τα μανιτάρια που θα βρείτε να μαζέψετε, θα είναι άφθονα. Προσοχή στους δηλητηριώδεις αμανίτες και στα … αγριογούρουνα!

Γιορτές και παράδοση Κάθε φθινόπωρο, το χωριό γιορτάζει, άλλωστε, τη «Γιορτή Κάστανου», με τους καστανάδες να ανάβουν τις φουφούδες σε όλο το χωριό και να προσφέρουν στους επισκέπτες ζεστά βρασμένα ή ψητά κάστανα, ψωμί από κάστανα και κόκκινο κρασί. Η Αγιάσος έχει και πλούσια πολιτιστική παράδοση, χάρη στην ύπαρξη του Αναγνωστηρίου, έναν φορέα που από το 1894 που ιδρύθηκε, συνεχίζει μέχρι σήμερα αδιάκοπα,

την πολύπλευρη δράση του στη λαογραφική παράδοση του χωριού. Ανεβάζει κάθε χρόνο θεατρικές παραστάσεις, κάνει μαθήματα παραδοσιακών χορών και οργάνων, διαθέτει μια ιδιαίτερα αξιόλογη «κομπανία», γνωστή σε όλο το νησί και εκτός αυτού, αλλά και Λαογραφικό Μουσείο. Εκτός άλλων, φροντίζει για την ενίσχυση του Αγιασώτικου Καρναβαλιού κάθε Αποκριά, που ξεχωρίζει για τη μοναδικότητά του, με τις ρίζες του να χάνονται στα βάθη της Τουρκοκρατίας. Χαρακτηριστικό στοιχείο ο Καρνάβαλος και τα διαφορετικής, κάθε χρόνο, θεματολογίας άρματα, αλλά κυρίως η σάτιρα στην αγιασώτικη ντοπιολαλιά, που συνοδεύει την εμφάνισή τους. Αν βρεθείτε στην Αγιάσο εκείνες τις μέρες σίγουρα θα διασκεδάσετε πολύ, αν και μπορεί να χρειαστείτε… διερμηνέα!

Τι θα ψωνίσετε Κεραμικά από τους κεραμίστες, ξύλινα γλυπτά από τους τεχνίτες του ξύλου, ιδιαίτερη παράδοση της Αγιάσου, λαδοτύρι, τουλουμοτύρι, χάχλες, κάστανα, μήλα, χαλβά αγιασώτικο, φρέσκο βούτυρο, ντόπια κρεατικά. Και φυσικά, προϊόντα του Συνεταιρισμού Γυναικών.

Να μην παραλείψετε: - Πηγαίνοντας προς Αγιάσο από τη Μυτιλήνη, θα συναντήσετε την Καρίνη. Πολλοί επισκέπτες την προτιμούν για ένα ζεστό καφέ ή για φαγητό, δίπλα σε κρύα τρεχούμενα νερά. Όπως και να έχει, κάντε μια στάση να δείτε τον πλάτανο του Θεόφιλου, στη σπηλιά του οποίου λέγεται πως ζωγράφιζε ο αγύρτης καλλιτέχνης. - Κατεβαίνοντας από την Αγιάσο και ακολουθώντας το δρόμο προς Πολιχνίτο, σε ελάχιστα λεπτά φτάνετε στην περιοχή «Άγιος Δημήτριος», εκεί απ’ όπου παλιότερα περνούσε ο δρόμος που ένωνε τη Μυτιλήνη με τον Πολιχνίτο. Εκεί, στη θέση όπου στο παρελθόν λειτουργούσε χάνι για τα ζώα και οι αγωγιάτες σταματούσαν να ξεκουραστούν και –αργότερα– να χρησιμοποιήσουν το μοναδικό τηλέφωνο του νησιού, σήμερα λειτουργούν μια ταβέρνα και ένα καφενείο. Το δεύτερο, το καφενείο της «κυρά Ρήνης», είναι ιδιαίτερα γνωστό για τα γλυκά κουταλιού του, κάτι που δεν θα πρέπει να χάσετε με τίποτα. Γλυκό κυδώνι, πορτοκάλι, κ.ά, μαζί με ζεστό καφέ και ένα ποτήρι δροσερό νερό, από την πηγή του «αθάνατου νερού» που

έχει η περιοχή, είναι ό,τι πρέπει για μια κρύα χειμωνιάτικη μέρα. Μπορείτε να καθίσετε εκεί, αφού κάνετε πρώτα μια βόλτα στο μονοπάτι που ξεκινάει δίπλα από το καφενείο, μέσα στην πλούσια φύση. Όσοι από εσάς έχετε χρόνο και αντοχές, μπορείτε να ακολουθήσετε το μονοπάτι μέχρι την Αγιάσο..


ΦΩΤΟ: ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΕΤΣΙΚΟΣ

Περιήγηση στον Όλυμπο της Αγιάσου του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΣΚΟΡΔΑ «Φτάνουν στιγμές που δεν είσαι τίποτα άλλο παρά λαίμαργα μάτια και είναι ίσια - ίσια οι στιγμές αυτές οι πολύτιμες που σε μαθαίνουν πως, αν δεν έβλεπες, δεν θα υπήρχε ο κόσμος ολόγυρά σου και πως, αν θ’ αξίζει κάποτε κάτι, η σύντομη σου τούτη ζωή, θα το χρωστάς ολόκληρο μονάχα στο ότι μπόρεσες να ιδείς. Μα δεν πρέπει και τούτο να σου ξεφύγει: πως είναι μια τέχνη δύσκολη το να βλέπεις. Οι άνθρωποι και οι τόποι περνούν μπροστά σου και χάνονται. Σε μια στιγμή τους κερδίζεις, τους ανιχνεύεις και τους κατακτάς. Αν δεν προφτάσεις να τους φέρεις σιμά σου, ν’ ακούσεις το ρυθμό της ανησυχίας ή της γαλήνης τους, να κυβερνηθείς από το ύφος και από το νόημά τους, είναι σαν να τους έχασες οριστικά και είναι σαν να’ χασες με τον τρόπο τούτο κι ένα κομμάτι από την πείρα σου κι από την ύπαρξή σου ολόκληρη. Το αγώνισμα δεν είναι από τα ευκολότερα. Γιατί υπάρχουν τόποι που δεν υποτάσσονται και ρυθμοί που δεν εξουσιάζονται χωρίς επίμονη προσπάθεια…». Ι.Μ Παναγιωτόπουλος. Σύμφωνα με τα λεξικά, η λέξη «Όλυμπος» είναι προελληνικό τοπωνύμιο του οποίου η αρχική σημασία θα πρέπει να ήταν απλώς «βουνό». Αυτό το όνομα έχει και ο πέτρινος όγκος που δεσπόζει στο νότιο τμήμα της Λέσβου, ένα απ’ τα πιο όμορφα τοπία της λεσβιακής φύσης, ένα μοναδικό οικοσύστημα, που σπάνια συναντά κανείς στο νησί. Στο Βιγλάτορα του Αιγαίου, οι εποχές μοιράζονται δίκαια το χρόνο, ο ήλιος, το φεγγάρι, η βροχή, η ομίχλη, το χιόνι, τον επισκέπτονται στο γύρισμα του καιρού και του χρόνου, το φως παιχνιδίζει και μετεωρίζεται στις γυμνές κορφές και στις καταπράσινες πλαγιές του. Ο πεζοπόρος που θ’ αποφασίσει να περπατήσει στις ράχες και ανηφορίσει στις κορυφές του, θ’ απολαύσει μια ανεπανάληπτη διαδοχή εντυπώσεων: οργιώδης βλάστηση, εναλλαγή χρωμάτων και αρωμάτων, πλούσια νερά, πανέμορφες χαράδρες, ευωδίες απ’ τον καστανιώνα και τους οπωρώνες, γραφικά ξωκλήσια. Κι όταν θα φτάσει στην κορφή, στο εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία , στον Άη Λια, θα χαρεί μια υπέροχη πανοραμική θέα μ’ όλο σχεδόν το νησί, θ’ αγναντέψει το άλλο μεγάλο βουνό της Λέσβου, το Λεπέτυμνο, θα παρατηρήσει προσεκτικά την Αγιάσο και τους κοντινούς κάμπους και στο τέλος θ’ αφήσει τη ματιά του να χαθεί στους μεγάλους ορίζοντες στα απέναντι μικρασιατικά παρά-

22 VIEW ÌÚfi˜

λια, τα Ψαρά και τη Χίο. Στα ριζά του Ολύμπου, κρυμμένη μέσα στην αγκαλιά του, φωλιάζει η Αγιάσος. Η κωμόπολη με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, τα καλντερίμια και τα παραδοσιακά καφενεία, την εκκλησία με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, που έφερε πριν 12 αιώνες απ’ τα Ιεροσόλυμα, ο μοναχός Αγάθων, το Αναγνωστήριο που για πάνω από 100 χρόνια,


ΦΩΤΟ: ΜΠΑΜΠΗΣ ΠΕΤΣΙΚΟΣ

αποτελεί έναν από τους πιο σπουδαίους πνευματικούς φάρους του Αιγαίου, τα κεραμικά και τα ξυλόγλυπτα αλλά και μια σειρά από εκλεκτά προϊόντα, φυσικούς καρπούς, που οι Αγιασώτες κατεβάζουν απ’ το βουνό τους, τον Όλυμπο: μήλα, αχλάδια, κάστανα, καρύδια, κεράσια, δαμάσκηνα και το μοναδικό βότανο «μπιτόνικους», που δίνει ένα θαυμάσιο αφέψημα. Οι Αγιασώτες είναι στενά δεμένοι με τον Όλυμπο: «…τον σεβόμαστε, τον καμαρώνουμε, τον αγαπάμε και τον λατρεύουμε, γιατί μας εμπνέει στις μπόρες και στ’ αγριοκαίρια μα και στις χαρμόσυνες μέρες, γιατί με το να γεννιόμαστε και ν’ αντρειωνόμαστε στα ριζά του και υπό τη σκέπη του, αντλούμε δύναμη απ’ τη δύναμη και κάτι απ’ τη μεγαλοπρέπειά του…», γράφουν οι λαογράφοι της Αγιάσου, Δημήτρης και Γιάννης Παπάνης. Τον Όλυμπο των 967 μέτρων, που προστατεύεται διεθνώς απ’ τη συνθήκη «Natura 2000» για την σπάνια χλωρίδα και πανίδα του, μπορεί να τον δει κανείς τόσο απ’ τα χωριά του Πλωμαρίου, όσο και απ’ το δρόμο που οδηγεί απ’ την Αγιάσο στον Πολιχνίτο. Ακολουθώντας δε τη διαδρομή Αγιάσος - Αμπελικό μέσω της Μεγάλης Λίμνης, μπορεί να φτάσει οδικώς μέχρι την κορυφή του Προφήτη Ηλία. Η μαγεία όμως του Ολύμπου, είναι η διαδρομή που οδηγεί στην κορυφή του Άη Λια μέσα απ’ τον αγροτικό δρόμο της Αγιάσου. Ο δρόμος αυτός που για πάρα πολλά χρόνια, ήταν και η μοναδική πρόσβαση για όποιον τον διασχίσει, κυρίως φθινόπωρο, είναι μια εμπειρία ανεπανάληπτη. Για δυο περίπου ώρες, ο πεζοπόρος θα χαρεί μια φύση παρθένα, ποικίλη και υποβλητική. Καρποφόρα δέντρα, μηλιές, αχλαδιές, καρυδιές, κερασιές, πανύψηλες λεύκες, ανοιχτοπράσινες καστανιές, βαθύσκιωτα πλατάνια ζωσμένα με κισσούς, βαθυπράσινα πεύκα πατούν πάνω σ’ ένα πολύχρωμο χαλί, που υφαίνουν τα κιτρινοκόκκινα φύλλα του φθινοπωρινού οπωρώνα, τ’ αγριολούλουδα, τα κυκλάμινα, οι τουλίπες και οι σπανιότατες ορχιδέες. Τα νερά των χειμάρρων ποτίζουν τα περιβόλια και χύνονται στις ρεματιές, στις οποίες δροσίζονται τα ζωντανά που βόσκουν στον Όλυμπο. Στα περιβόλια της περιοχής, διέμεναν παλιότερα, δεκάδες οικογένειες Αγιασωτών, που περιποιούνταν τους μηλιώνες, τους αχλαδιώνες και τον καστανιώνα, μάζευαν τους γευστικότατους καρπούς, καλλιεργούσαν κηπευτικά και θέριζαν αφατσιά, μια εξαίρετη τροφή για τα ζώα. Πάνω από 900 χιλιάδες οκάδες έφτανε η σοδειά με τα κάστανα και το εκατομμύριο οκάδες τα αχλάδια τη δεκαετία του ’50, σύμφωνα με τον ιστορικό της Αγιάσου, Στρατή Κουλαξιζέλλη. Σήμερα οι ποσότητες αυτές έχουν μειωθεί αισθητά, όπως έχουν λιγοστέψει και οι άνθρωποι που περπατούν στις πλαγιές του Ολύμπου, που καλλιεργούν και συλλέγουν καρπούς, που απολαμβάνουν τις ομορφιές του. Ο περιηγητής που θα φθάσει μέχρι την κορυφή του Άη Λια είτε απ’ τον αγροτικό δρόμο πεζοπόρος είτε απ’ τον αμαξωτό με δίκυκλο ή αυτοκίνητο, θα δει το εκκλησάκι του Αγίου που τον γιορτάζουν οι Αγιασώτες κάθε Ιούλιο με μεγάλο πανηγύρι, ζωσμένο από κεραίες της σύγχρονης τεχνολογίας. Κεραίες δορυφορικές ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών και κινητής τηλεφωνίας, σημεία αναγνωρίσεως της εποχής και των νέων αναγκών μας. Και κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες όμως, με μια ροδοκόκκινη ανατολή ή ένα χρυσό ηλιοβασίλεμα, ο Όλυμπος θ’ ανταμείψει πλουσιοπάροχα όποιον πατήσει τα χώματά του. Η θάλασσα του Αιγαίου, οι κόλποι της Λέσβου, οι πεδιάδες και τα βουνά της, τα παράλια της Μικράς Ασίας, η γυμνή ράχη του μαζί με τις καταπράσινες πλαγιές του, η Αγιάσος ικέτιδα στα πόδια του, όλα αυτά και ακόμα περισσότερα σ’ ένα μοναδικό σύνολο. Σ’ ένα σύνολο, τμήμα κάποιου παραδείσου.

VIEW 23 ÌÚfi˜


«Πολλά ίχνη». Από αυτά πήρε το όνομά της, η περιοχή του Πολιχνίτου, από τους πολλούς οικισμούς δηλαδή που την απαρτίζουν, παραθαλάσσιους και μη. Καλύπτοντας μια αρκετά μεγάλη έκταση, τους μήνες του χειμώνα, σας δίνει την ευκαιρία για βόλτα στο εκτενές

πευκοδάσος,

που βρίσκεται στη διαδρομή, το μεγαλύτερο του νησιού, αλλά και για περιήγηση στους μικρότερους και μεγαλύτερους

οικισμούς

της.

Μην παραλείψετε να απολαύσετε τα ιαματικά λουτρά της περιοχής και να χαλαρώσετε, ειδικά αυτήν την εποχή.

Πολιχνίτος: Πλούσιος σε γεωθερμία, απέραντο πευκοδάσος 24 VIEW ÌÚfi˜


της ΒΑΓΓΕΛΙΩΣ ΧΡΗΣΤΙΔΟΥ Το πευκοδάσος του Πολιχνίτου, ξεκινάει ήδη από την περιοχή του Αγίου Δημητρίου, που περιγράφουμε στη διαδρομή της Αγιάσου. Έτσι, μπορείτε να ξεκινήσετε ή να τελειώσετε εκεί την εκδρομή σας, απολαμβάνοντας ένα ζεστό καφέ ή τσάι και παίρνοντας ενέργεια με ένα γλυκό κουταλιού. Κατευθυνόμενοι από τον Άγιο Δημήτριο προς τον Πολιχνίτο, σύντομα θα συναντήσετε στο αριστερό σας χέρι, τη διασταύρωση για Ακράσι και Αμπελικό. Κάντε μια παράκαμψη και πάρτε τη στροφή για να δείτε, δεξιά στις απαρχές του δάσους λίγο πιο πάνω, τα παλιά πισσοκάμινα και το παλιό δασικό παντοπωλείο που χρησιμοποιούσαν οι ρητινοσυλλέκτες του Αμπελικού και της ευρύτερης περιοχής του Πλωμαρίου. Επιστρέφοντας στον κύριο δρόμο για Πολιχνίτο, το πρώτο χωριό που θα συναντήσετε, είναι τα Βασιλικά. Συνεχίζοντας, φτάνετε στη διασταύρωση για Λισβόρι, το χωριό όπου παράγεται ακόμη η γλυκάνισος. Λίγο πιο έξω, λειτουργούν τα ιαματικά λουτρά της περιοχής, με δύο λουτήρες που είναι φτιαγμένοι ο ένας τον 16ο και ο άλλος στις αρχές του 20ου αιώνα. Εκεί μπορείτε να μπείτε με την παρέα σας και να είστε μόνοι στους θολωτούς χώρους των λουτρών, απολαμβάνοντας το ζεστό μπάνιο μέσα στο κρύο του χειμώνα. Η ησυχία της περιοχής, είναι χαρακτηριστική, αφού δεν υπάρχει κατοικημένη περιοχή σε κοντινή απόσταση. Πέρα από το να κάνετε το μπάνιο σας, μπορείτε και να διανυκτερεύσετε. Από χωματόδρομο που ξεκινάει στα λουτρά, μπορείτε, με λίγη προσοχή, να κερδίσετε δρόμο για Πολιχνίτο. Λίγο πριν το χωριό που έχει δώσει το όνομά του στην περιοχή, βρίσκονται και τα ομώνυμα λουτρά, που υπάρχουν από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Τα νερά αναβλύζουν από πολλές πηγές, μέσα από ηφαιστειογενή πετρώματα και θεωρούνται από τα θερμότερα της Ευρώπης. Τα ίδια τα λουτρά βρίσκονται ανάμεσα σε ευκαλύπτους, ενώ λίγο πιο πίσω μπορείτε να δείτε και το παλιότερο συγκρότημα των λουτρών, με τους μακρόστενους κοιτώνες και τα αψιδωτά κτίσματα. Κοντά στα λουτρά, βρίσκεται και το μικρό τρικάμαρο γεφύρι του Αλμυροπόταμου, καθώς και μια παλιά βρύση. Φτάνοντας στον Πολιχνίτο, αυτό που θα

σας εντυπωσιάσει, είναι σίγουρα το οικοδομικό υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένα τα σπίτια του: ο ιγνιμβρίτης. Αξίζει να κάνετε μια βόλτα στο διατηρητέο οικισμό και να θαυμάσετε τα επιβλητικά οικοδομήματά του, ανάμεσα σε αυτά και το Πολύκεντρο (παλιό Δημοτικό Ελαιοτριβείο) με το φουγάρο και τον πελαργό που κατοικεί πάνω του – σήμα κατατεθέν του δήμου, το τζαμί που φιλοξενεί τα ΕΛ.ΤΑ., το Δημοτικό Σχολείο και ο ναός του Αγίου Γεωργίου.

Χλωρίδα – Πανίδα Πέρα από το απέραντο πευκοδάσος του, όπου μπορείτε να βρείτε μανιτάρια, ο Πολιχνίτος έχει μια εναλλαγή από καμπίσια και θαλασσινά τοπία. Εντυπωσιακή είναι η ορνιθοπανίδα που καταφεύγει στον υγροβιότοπο των αλυκών της Σκάλας Πολιχνίτου.

Γιορτές και παράδοση Στο Λισβόρι, διατηρούνται ακόμη αρκετά παραδοσιακά έθιμα για τις γιορτές του χει-

VIEW ÌÚfi˜


μώνα. Τα Χριστούγεννα, οι χωριανοί σφάζουν αρνιά ή γουρούνια, ενώ για γλυκά κάνουν κουρμάδια. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, όποιος μπαίνει σε κάποιο σπίτι, πρέπει να κρατάει ένα κλαδί ελιάς με τους καρπούς του, ένα στεφάνι από αγιόκλημα, μια μαλλιασμένη πέτρα κι ένα ρόδι. Μόλος μπει με το δεξί, πρέπει να δώσει το ελαιόκλαδο, το στεφάνι και την πέτρα και να χτυπήσει το ρόδι κάτω ευχόμενος για τη νέα χρονιά. Την παραμονή, τα καφενεία του χωριού γεμίζουν από κόσμο που παίζει χαρτιά «για το καλό», ενώ οι νοικοκυρές φροντίζουν να τελειώσουν τις δουλειές τους πριν γυρίσει ο χρόνος, γιατί θεωρούν γρουσουζιά να αλλάξει ο χρόνος και να δουλεύουν ακόμα. Την παραμονή των Φώτων, σε κάθε χωράφι του Λισβορίου, ρίχνεται από λίγος αγιασμός, για να έχει σοδειά. Γύρω στα μεσάνυχτα, νέοι του χωριού μέχρι 18 ετών, λένε τα τοπικά κάλαντα: «Σήκω κυρά να στολιστείς να πας ταχιά στα Φώτα που θα βαφτίσουν το Χριστό και είναι μεγάλη δόξα σα σηκωθείς και ξεσαστείς και βάλεις τα καλά σου…». Ανήμερα, μετά τη δοξολογία των Φώτων, ο παπάς κατεβαίνει στο Σκαμνιούδι και ρίχνει το σταυρό στη θάλασσα, ενώ ένα έθιμο που έχουν οι βαρκάρηδες της περιοχής, είναι να κάνουν πως σπρώχνουν κάποιον στη θάλασσα και να τον συγκρατούν και μετά να λένε «Καλά που σε βάσταξα».

Να μην παραλείψετε: - Ένα ιαματικό μπάνιο σε ένα από τα δύο (ή γιατί όχι και στα δύο) θερμά λουτρά της περιοχής, που ενδείκνυνται για ισχιαλγίες και οσφυαλγίες, ψύξεις, άλατα, αυχενικά προβλήματα και πόνους αρθρώσεων, ψωρίαση, μυκητίαση, δερματοπάθειες, αλλεργίες, γυναικολογικά προβλήματα κ.ά.

Τι θα ψωνίσετε Οπωσδήποτε το ξεχωριστό ψωμί Λισβορίου, που ψήνεται στους φούρνους, φτιαγμένο από ντόπιο στάρι, λίγο αλάτι και αγιασμό. Ρεβίθια από το ίδιο χωριό. Κεφάλια τυριών, μυζήθρες και τραχανά από τον Πολιχνίτο, σαρδέλες Καλλονής, ντόπιο λάδι και παξιμάδια, αλλά και γλυκά κουταλιού, μαρμελάδες, λικέρ και τραχανά, από τον Αγροβιοτεχνικό Αγροτουριστικό Συνεταιρισμό Γυναικών Πολιχνίτου.

VIEW ÌÚfi˜

- Μια επίσκεψη στη Συλλογή Φυσικής Ιστορίας και στο Λαογραφικό Μουσείο της Βρίσας και έναν καφέ στα παραδοσιακά καφενεία του χωριού.


Στον

εθνικό

δρόμο

Μυτιλήνης - Καλλονής, στο ύψος των αλυκών, αν στρίψετε δεξιά, θα συναντήσετε την Αγία Παρασκευή. Είναι μια πολύ όμορφη κωμόπολη του νησιού, ένας παραδοσιακός οικισμός με σπουδαία ιδιωτικά και δημόσια κτήρια, που αποπνέει αρχοντιά. Ονομαστή για την πνευματική και πολιτιστική της παράδοση. Αλλά και με το Μουσείο Ελιάς που λειτουργεί στο ανακαινισμένο πολύκεντρο στην είσοδο του χωριού.

Αγία Παρασκευή: Μια κωμόπολη όλο αρχοντιά VIEW 27 ÌÚfi˜


της ΕΦΗΣ ΣΤΡΑΒΟΣΚΟΥΦΗ Πολλά ιδιωτικά αρχοντικά της, είναι χτισμένα κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Αξιόλογα κτήρια της περιοχής, είναι: Το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου, που δημιουργήθηκε από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Τράπεζας Πειραιώς (ΠΙΟΠ), το οποίο έχει και την ευθύνη για τη λειτουργία του. Στεγάζεται στο χώρο του παλαιού κοινοτικού ελαιοτριβείου, ένα θαυμάσιο κτηριακό συγκρότημα, εστία πολιτισμού, και δημιουργήθηκε από την ανακαίνιση των κτηριακών εγκαταστάσεων του, η χρήση του οποίου παραχωρήθηκε στο Ίδρυμα από το Δήμο Αγίας Παρασκευής. Τα χτισμένα, το 1923, Εκπαιδευτήρια, στην κεντρική πλατεία του χωριού. Γραφικό και αξιοθέατο είναι και το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, που βρίσκεται στη σπηλιά ενός βράχου, στο λόφο πάνω από τον οικισμό. Πέντε χιλιόμετρα από την κωμόπολη, στη θέση Κλοπεδή, θα συναντήσετε τον αρχαιολογικό χώρο και ερείπια αρχαϊκού και κλασικού ναού. Τρία χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Αγίας Παρασκευής, στο δρόμο προς τη Στύψη και σε διακλάδωση του χειμάρρου Τσικνιά, υπάρχει το ύψους 8,5 μέτρων, γεφύρι της Κρεμαστής. Στην ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής, ανήκει και η Νάπη. Σήμερα στο χωριό, στο ισόγειο του Δημοτικού Σχολείου, εκτίθενται, με τη φροντίδα της Κ΄ Εφορίας Κλασικών Αρχαιοτήτων, τα αιολικά κιονόκρανα που βρέθηκαν στον προαύλιο χώρο του ναΐσκου του Ταξιάρχη, στη θέση Τρουλωτή Νάπης, καθώς και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη που περισυλλέχθηκαν από την περιοχή. Σε άλλες αίθουσες του Δημοτικού Σχολείου, λειτουργεί και μια μικρή λαογραφική συλλογή με σκεύη και εργαλεία του λεσβιακού σπιτιού. Αξίζει να επισκεφτείτε το χώρο.

Χλωρίδα - Πανίδα Η πλούσια φύση του λεσβιακού τοπίου, απαντάται σε όλο της το μεγαλείο στην ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής. Μια μεγάλη ποικιλία υδροβιοτόπων με σημαντικά είδη πτηνών, ήρεμα αγροτικά τοπία με κοπάδια προβάτων, ελαιώνες, λιβάδια, πευκόφυτα δάση που φθάνουν μέχρι τη θάλασσα, αλυκές, πηγές και ποτάμια στα οποία ο επισκέπτης βρίσκει απομεινάρια άλλων εποχών, όπως πέτρινα γεφύρια, υδρόμυλους, παλιούς ελαιόμυλους και πατητήρια σταφυλιών και ένα σωρό διάσπαρτα ξωκλήσια, τα περισσότερα χτισμένα πάνω σε Παλαιοχριστιανικές των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

28 VIEW ÌÚfi˜

Τι θα ψωνίσετε Παραδοσιακά προϊόντα, όπως γλυκά, αρτοσκευάσματα, μαρμελάδες, χειροποίητα μακαρονάκια, τραχανάδες και πολλά άλλα από τον Αγροτουριστικό Συνεταιρισμό Γυναικών «Η ΣΕΛΛΑΔΑ» (22530 31196).

Να μην παραλείψετε: Τρία χιλιόμετρα ανατολικά της Αγίας Παρασκευής, στην τοποθεσία «Μύλοι», διέρχεται ο Μυλοπόταμος. Ένας ποταμός που έχει νερό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και το όνομά του δηλώνει και τη χρήση του νερού του. Πράγματι στην τοποθεσία «Μύλοι», υπάρχουν ερείπια πλέον των τεσσάρων υδρόμυλων. Μια πανέμορφη διαδρομή, που μαγεύει τον επισκέπτη. Οι υδρόμυλοι, προβιομηχανικά κτίσματα στη Λέσβο, διαδραμάτισαν το ρόλο τους από την αρχαιότητα έως τις αρχές του 20ου αιώνα, όταν μπήκαν σε λειτουργία οι σύγχρονοι ατμοκίνητοι και αργότερα πετρελαιοκίνητοι κινητήρες των αλευρόμυλων. Εκείνος που βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από όλους τους άλλους της περιοχής, είναι ο μύλος του Χατζηγιάννη.


VIEW 29 ÌÚfi˜


Η Καλλονή, συγκοινωνιακός κόμβος ανάμεσα στο βόρειο και στο δυτικό τμήμα του νησιού, με τους οικισμούς της (Σκάλα Καλλονής, Παπιανά, Κεράμι, Αργιανά, Δάφια και Αρίσβη), απλώνεται σε όλη την έκταση του περίφημου κάμπου της και καταλαμβάνει το κεντρικό κομμάτι του νησιού, την καρδιά της Λέσβου. Κοντά στην Καλλονή υπάρχουν ακόμη τα χωριά Παράκοιλα, Ανεμώτια, Σκαλοχώρι και Φίλια. Τόπος πλούσιος σε ιστορία, καταγράφει σήμερα με μεγάλο δυναμισμό, ένα παρόν σύγχρονο. Στην Καλλονή φτάνει κανείς απ’ όλα τα μέρη του νησιού, σε λιγότερο από μία ώρα. Από τη Μυτιλήνη είναι μόλις μισή ώρα απόσταση.

Καλλονή: Ένα σταυροδρόμι φύσης και πολιτισμού 30 VIEW ÌÚfi˜


της ΕΦΗΣ ΣΤΡΑΒΟΣΚΟΥΦΗ Η Καλλονή, ευνοημένη από τα νερά του κόλπου της, που στην αρχαιότητα λόγω της Πύρρας, ονομαζόταν «Πυρραίων Εύριπος», τον πλούσιο «Εύδενδρο» κάμπο της και τα ιστορικά της μοναστήρια, ήταν ανέκαθεν το σταυροδρόμι απ’ όπου περνούσαν και εξακολουθούν να περνούν οι βασικοί οδικοί άξονες του νησιού. Η Καλλονή διαθέτει μία σπάνια εναλλαγή χρωμάτων, τοπίων, μορφών ζωής, χλωρίδας και πανίδας. Οι ελαιώνες κυριαρχούν στο νησί, ιδιαίτερα τα γέρικα δέντρα φιλοξενούν μία μεγάλη ποικιλία από σπάνια έντομα και πουλιά, όπως μαύρα φλαμίνγκο. Και οι παραλιακοί ελαιώνες του Κόλπου Καλλονής, αποτελούν ένα οικοσύστημα που δρα συμπληρωματικά με τους υγροτόπους, τις αλυκές και τους βιότοπους, όσον αφορά στην προσέλκυση τουριστών απ’ όλο τον κόσμο. Με κέντρο την Καλλονή, οι… χειμερινές επιλογές είναι πολλές και οι δρόμοι που οδηγούν σε αυτές, δύο. Ξεκινώντας από την Καλλονή με κατεύθυνση βορειοδυτικά, περνάμε το χωριό Δάφια και μετά από 4 χιλιόμετρα συναντάμε τη Μονή Λειμώνος, την οποία αξίζει να επισκεφτεί κανείς, μια και εκεί λειτουργεί το μεγαλύτερο μουσείο που μπορεί να δει ε-

πισκέπτης σε μοναστηριακό χώρο σε όλη την Ελλάδα, όπου στις πάμπολλες αίθουσές του, εκτίθενται κειμήλια ανεκτίμητης αξίας. Συνεχίζοντας την πορεία μας, συναντάμε τη γραφική Φίλια. Στη Φίλια θα θαυμάσετε τα πετρόκτιστα σπίτια και τη διακόσμηση τους με τούβλο. Στο χωριό υπάρχει ακόμα ο ξέσκεπος μιναρές και το τζαμί, που είναι τώρα πια αποθήκη. Επισκεφτείτε οπωσδήποτε το Γυναικείο Αγροτουριστικό Συνεταιρισμό, για να πάρετε χειροποίητα αμυγδαλωτά. Ενώ μην παραλείψετε να απολαύσετε ένα καλό γεύμα με την παρέα σας, μια και οι μυρωδιές από τις παραδοσιακές ταβέρνες που υπάρχουν στο χωριό, θα σας «σπάσουν» τη μύτη. Βγαίνοντας από τη Φίλια και οδηγώντας λίγα χιλιόμετρα ακόμα, θα βρεθείτε στο Σκαλοχώρι. Μπείτε στα σοκάκια του χωριού και θαυμάστε τα υπέροχα πέτρινα σπίτια. Όλο το χωριό έχει θέα στη θάλασσα, ενώ στις πλατείες υπάρχουν καφενεία, που αξίζει να πιείτε ένα ούζο με μεζέ από μαγειρευτά πιάτα ημέρας. Η κεντρική πλατεία του χωριού με τον πλάτανο να δεσπόζει περήφανος, είναι ιδανική για να ξεκουραστείτε, στην περίπτωση που επιλέξετε να

Σκαλοχώρι

VIEW ÌÚfi˜


περπατήσετε στα σοκάκια του χωριού. Αν βγείτε στον κεντρικό δρόμο από τη Φίλια και στρίψετε προς τα αριστερά, θα συναντήσετε την Ανεμώτια. Πρόκειται για ένα χωριό φημισμένο για το κρασί του κατά την αρχαιότητα. Όμορφα καλντερίμια να περπατήσετε και μια μοναδική εκκλησία με πέτρινο τέμπλο, σκαλισμένο από το γλύπτη Θεόδωρο Βλουτή, είναι μερικές από τις ομορφιές του χωριού. Σε μια ευλογημένη από τη φύση, θέση, τα Παράκοιλα είναι ένας τόπος χωμένος στα περιβόλια. Τοπίο παράξενο, που το προστατεύουν από τους αέρηδες οι γύρω βουνοκορφές, είναι ο τελευταίος σταθμός του πράσινου πριν αρχίσουμε να ανηφορίζουμε προς Αποθήκα.

Χλωρίδα - Πανίδα Ελαιώνες, πορτοκαλαιώνες, μεγάλη ποικιλία από σπάνια έντομα και πουλιά, όπως μαύρα φλαμίνγκο.

Τι θα ψωνίσετε Παραδοσιακά προϊόντα από τους Γυναικείους Συνεταιρισμούς Φίλιας (22530 98051), Σκαλοχωρίου (22530 98887), Παρακοίλων (22530 94441), Άγρας (22530 95568), Ανεμώτιας (22530 98981).

VIEW ÌÚfi˜

Να μην παραλείψετε: Ανάμεσα στα δύο χωριά, είτε ξεκινώντας από την Ανεμώτια είτε ξεκινώντας από τα Παράκοιλα, απλώνεται ένα πυκνό δίκτυο δασικών χωματόδρομων, βατών σε ένα μεγάλο μέρος τους και με σήμανση για εύκολο προσανατολισμό, που προσφέρεται για πεζοπορία μέσων και μεγάλων αποστάσεων, ποδηλασία βουνού, περιήγηση με 4x4, αλλά και ένα συμβατικό αυτοκίνητο. Το δίκτυο αυτό οδηγεί σε οργανωμένους χώρους δασικής αναψυχής, όπως η Ζωοδόχος Πηγή (Αγία Δοσιά) και το Μοναστηρέλλι (Μονή Βουκόλων), αλλά και σε εξαιρετικά δασικά τοπία και θέσεις πανοραμικής θέας προς τον Κάμπο και τον Κόλπο Καλλονής. Στα ορεινά της Ανεμώτιας, η δροσιά της πυκνής βλάστησης του δάσους, η εντυπωσιακή θέα του Κόλπου Καλλονής, τα σπάνια είδη χλωρίδας, οι μοναδικού αισθητικού κάλλους, κοιλάδες των χειμάρρων Ταξιάρχη και Ποταμιάς, ενώνονται σε μια απαράμιλλη ποικιλία, για να γοητεύσουν τον κάθε επισκέπτη. Η σημαντική διαβάθμιση του υψομέτρου στη λεκάνη απορροής των δύο αυτών χειμάρρων, επέτρεψε την ανάπτυξη πολλαπλών τύπων βλάστησης στην περιοχή. Ο,τιδήποτε ευδοκιμεί στο νησί της Λέσβου, από τις παράκτιες φυτοκοινωνίες μέχρι τους πευκώνες Μαύρης Πεύκης, μπορεί κανείς να το συναντήσει σε αυτή την άγνωστη περιοχή.


Στην άλλη άκρη του νησιού, εκεί που το τοπίο παρουσιάζει

εντυ-

πωσιακές εναλλαγές, μπορείτε να επισκεφθείτε παραδοσιακούς οικισμούς με μοναδικά τοπία και εξαιρετικά προϊόντα.

Δυτική Λέσβος: Παράδοση και άγρια ομορφιά VIEW 33 ÌÚfi˜


της ΠΕΛΛΗΣ ΓΙΑΚΟΥΜΗ

Άντισσα Η Άντισσα είναι μια όμορφη κωμόπολη κτισμένη γύρω από την πλαγιά του βουνού. Βρίσκεται στη δυτική πλευρά του νησιού σε απόσταση 76 χιλιομέτρων από τη πρωτεύουσα. Η περιοχή αυτή έχει μεγάλη ιστορική σημασία για τη Λέσβο, καθώς εδώ άκμασε η ομώνυμη αρχαία πόλη και ένας από τους πρώτους αιολικούς οικισμούς του νησιού. Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι στο βυθό της θάλασσας, βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης, την οποία κατέστρεψαν οι Ρωμαίοι. Από τα αξιοθέατα της περιοχής, ξεχωρίζει το μοναστήρι του Υψηλού, που ιδρύθηκε στις αρχές του 11ου αιώνα. Είναι κτισμένο πάνω στον κρατήρα ηφαιστείου –σβησμένου από τα αρχαία χρόνια- και διαθέτει καταπληκτική θέα. Στο εσωτερικό της μονής, φυλάσσονται σπάνια εκκλησιαστικά χειρόγραφα και τα άμφια του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, ο οποίος βασανίστηκε από τους Τούρκους. Επίνειο της Άντισσας, είναι ο Γαβάθας, μια ονειρεμένη παραλία, που προσφέρεται και για ψάρεμα το χειμώνα. Κοντά στην παραλία λειτουργούν ταβέρνες, που σερβίρουν όλες τις παραδοσιακές συνταγές.

VIEW ÌÚfi˜


VIEW 35 ÌÚfi˜


Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Σίγρι

Μεσότοπος

Τι ν’ αγοράσετε

Όσοι είναι λάτρεις της παράδοσης, αλλά και όσοι έχουν λησμονήσει τι σημαίνει φιλοξενία και ζεστασιά, δεν έχουν παρά να επισκεφθούν την απόμερη τούτη γωνιά της Λέσβου. Ο Μεσότοπος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο της Λέσβου και απέχει 78 χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη. Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τα τελευταία χρόνια με τον τουρισμό. Κυρίως με εναλλακτικές μορφές τουρισμού, όπως αγροτουρισμό, οικοτουρισμό και συνεδριακό τουρισμό. Πρόκειται για παραδοσιακό χωριό, με στενά πλακόστρωτα σοκάκια και σπίτια με κεραμοσκεπές. Αρχαία ευρήματα βρίσκονται σε διάφορα σημεία της περιοχής, τα οποία πιστοποιούν μια έντονη παρουσία. Στις περιοχές Ποδαράς, Χρούσος, Ταβάρι, Πέζλας, μπορεί κάποιος να διακρίνει κατάλοιπα άλλων εποχών. Στο χωριό υπάρχει ο δραστήριος πολιτιστικός σύλλογος «Αναγέννηση», που ιδρύθηκε το 1975 και διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις, οι οποίες έχουν βάση την παράδοση της Λέσβου, όσον αφορά στο χορό, το θέατρο και τη μουσική. Ο Μεσότοπος είναι γνωστός και για το ετήσιο Μεσοτοπίτικο Καρναβάλι, που διοργανώνει η Αναπτυξιακή Εταιρεία Μεσοτόπου και συγκεντρώνει κόσμο απ’ όλη την Ελλάδα. Γνωστός είναι επίσης και ο «Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών Μεσοτόπου» του χωριού, o οποίος κατασκευάζει περίφημα παραδοσιακά γλυκά και προϊόντα. Ιδρύθηκε το 1998 από 26 γυναίκες, και σε μικρό χρονικό διάστημα, τα προϊόντα του, άρχισαν να έχουν μεγάλη ζήτηση. Έτσι σύντομα εξελίχθηκε σε μια σύγχρονη μονάδα παραγωγής, όπου έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει εκδηλώσεις μέχρι και 600 ατόμων.

Από το Μεσότοπο, δεν πρέπει να παραλείψετε ν’ αγοράσετε παραδοσιακά προϊόντα από το Γυναικείο Αγροτουριστικό Συνεταιρισμό αλλά και τσίπουρο από το παραδοσιακό αποστακτήριο, που υπάρχει στην είσοδο του χωριού.

36 VIEW ÌÚfi˜

Άγρα Η Άγρα είναι ένα όμορφο χωριό, που συνδυάζει το βουνό με τη θάλασσα, την καταπράσινη φύση με το γαλάζιο του Αιγαίου. Βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Κόλπου Καλλονής και είναι κτισμένο πάνω σ’ ένα λόφο. Η περιοχή φημίζεται για την παραγωγή της σε γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία είναι εξαιρετικής ποιότητας. Κάποια από αυτά μπορείτε να τα δοκιμάσετε στα ταβερνάκια του χωριού μαζί με τις υπόλοιπες παραδοσιακές συνταγές. Η Άγρα έχει να επιδείξει και αξιόλογα μνημεία. Στις θέσεις Μάκαρα, Περάντος και στον όρμο Αποθήκα, θα δείτε τα λείψανα από τα πελασγικά τείχη. Η περιοχή του όρμου Αποθήκας, ξεχωρίζει και για τη φυσική της ομορφιά. Ακριβώς απέναντι από τον όρμο, βρίσκεται η νησίδα Γαρμπιάς, που αποτελεί ένα σημαντικό ψαρότοπο.

Σίγρι Το Σίγρι είναι ένα μικρό πανέμορφο ψαροχώρι με ιδιαίτερη ομορφιά, καθώς είναι κτισμένο γύρω από ένα εντυπωσιακό ηφαιστειακό τοπίο, ακριβώς στην άλλη άκρη του νησιού. Η περιοχή έχει αρχίσει να αναπτύσσεται τουριστικά και να μεταμορφώνεται σε έναν αγαπημένο προορισμό. Γεγονός που οφείλεται στην ξεχωριστή όψη που της προσδίδει το ηφαιστειακό τοπίο και στην κοντινή απόσταση από το μοναδικό απολιθωμένο

Απολιθωμένη σεκόγια

δάσος, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως «διατηρητέο μνημείο της φύσης». Δεν πρέπει να παραλείψετε βέβαια να επισκεφθείτε το μοναδικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας με τα εντυπωσιακά ευρήματά του. Στο Σίγρι, ο ομώνυμος όρμος γοητεύει με το φυσικό του κάλλος. Πάνω στα βράχια του, είναι κτισμένο ένα μεσαιωνικό κάστρο. Απέναντί του, βρίσκεται το νησάκι Νησιόπη, όπου στο βυθό του, έχουν εντοπιστεί κορμοί απολιθωμένων δέντρων. Το χωριό ενδείκνυται για τους οπαδούς της ησυχίας. Θα απολαύσετε την ξεχωριστή ομορφιά του τόπου και θα απολαύσετε το καλό φαγητό και την παρέα των ντόπιων, που θα σας διηγούνται στα παραδοσιακά καφενεία, ιστορίες από τα παλιά.


Πέτρα η ποικιλόμορφη Βορειοδυτικά του νησιού, θα συναντήσετε την Πέτρα, το Σκουτάρο, τη Λαφιώνα και τους οικισμούς Πετρί και Άναξο. Παραδοσιακά πετρόκτιστα χωριά με τρεχούμενα νερά και πολύ πράσινο. H περιοχή είναι γεμάτη από ασημένιους ελαιώνες, δάση με πεύκα, βελανιδιές, κυπαρίσσια, αλλά και οπωροφόρα δέντρα. Πρόκειται για ορεινούς και παραθαλάσσιους παραθεριστικούς προορισμούς, με πανέμορφες αμμουδερές παραλίες, που παραμένουν εξίσου γοητευτικές και το χειμώνα. Στην ευρύτερη περιοχή, θα συναντήσετε επίσης τη Στύψη, ένα παραδοσιακό «κρεμαστό» χωριό και το κατάφυτο από δαμασκηνιές, Υψηλομέτωπο.

VIEW 37 ÌÚfi˜


Εσωτερικό σπιτιού στην Πέτρα

Πέτρα

¨Αναξος

της ΕΦΗΣ ΣΤΡΑΒΟΣΚΟΥΦΗ Μόλις στα 55 χιλιόμετρα μετά τη Μυτιλήνη, βρίσκεται ο παραδοσιακός οικισμός της Πέτρας. Πατρίδα πολλών προσωπικοτήτων των Τεχνών και των Γραμμάτων, όπως οι Θρασύβουλος Σταύρου, Nεοκλής Kαζάζης, Tάκης Eλευθεριάδης, Oρέστης Kανέλλης κ.ά., διαθέτει σήμερα το πολύ γνωστό για τη δράση του, Πνευματικό Kέντρο – «Πολύκεντρο» Δήμου Πέτρας, η βιβλιοθήκη του οποίου στεγάζεται στο πέτρινο νεοκλασικό κτήριο του παλιού Παρθεναγωγείου.

38 VIEW ÌÚfi˜

Η αγορά της Πέτρας, είναι από τις πιο γραφικές με υπέροχα μικρά καταστήματα για χάζι και αναμνηστικές αγορές. Αν και το χειμώνα τα περισσότερα αυτά δεν είναι ανοιχτά, αξίζει και μόνο ο περίπατος στα σοκάκια, που τούτη την εποχή είναι πιο ήσυχα και μπορεί κανείς να τα απολαύσει πραγματικά. Αξιοθέατα της περιοχής, είναι ο βράχος της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας στο κέντρο του χωριού, το σπίτι της «Βαρελτζίδαινας», ο ναός του Αγίου Νικολάου και άλλοι ναοί της περιοχής. Προς τα νότια της Πέτρας, βρίσκεται το εγκαταλειμμένο ορεινό χωριουδάκι Kλαπάδος. Από εκεί μπορείτε να ξεκινήσετε την πεζοπορία σε μια μαγευτική διαδρομή, μέσα απ’ το πανέμορφο δημοτικό πευκοδάσος. Προχωρώντας, θα θαυμάσετε από ψηλά και σ’ όλο τους το μεγαλείο, την Άναξο, την Πέτρα, τη Mήθυμνα, την Eφταλού και τη Σκαμνιά. Ανεβαίνοντας προς τον οικισμό Πετρί, με τους 15 πετρόκτιστους ανεμόμυλους στ’ ανατολικά του, θα συναντήσετε ένα βράχο με μια μεγάλη τρύπα στη μέση, όπου, όπως λένε, έδεσε το πλοίο του ο Αχιλλέας κατά την τρωική εκστρατεία. Εκεί κοντά υπάρχει και μια στέρνα με πηγή, γνωστή ως Πηγή του Αχιλλέα («Aχιλλοπηγάδα»). Στο μικρό χωριουδάκι θα απολαύσετε ένα από τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα του νησιού, όταν ο ήλιος γέρνει στη θάλασσα. Αν καθίσετε στην αγναντερή βεράντα του μικρού ταβερνείου, που είναι ανοιχτό όλο το χρόνο, θα μαγευτείτε από τη θέα, ενώ η ατμόσφαιρα, ο χώρος και οι συγκλονιστικές παραδοσιακές γεύσεις, θα σας αφήσουν μια αξέχαστη επίγευση. Από την Πέτρα και με κατεύθυνση προς τα βορειοδυτικά, θα συναντήσετε την Άναξο, μια από τις πιο όμορφες παραλίες του νησιού, με ολοκάθαρα βαθιά νερά και ένα ποταμάκι στη δυτική πλευρά. Είναι μια περιοχή που συγκεντρώνει πολύ κόσμο κυρίως το καλοκαίρι. Η Στύψη όμως, που βρίσκεται στα ψηλά της ευρύτερης περιοχής, είναι ένα παραδοσιακό «κρεμαστό» χωριό με δυο εκκλησιές και το βράχο του Άη Γιώργη. Με ταβέρνες που προσφέρουν νόστιμα κρεατικά και μεζέδες στην πλατεία, είναι μια εξαιρετική επιλογή χειμώνα - καλοκαίρι. Η θέα προς την Πέτρα, εντυπωσιακή και η ρεματιά του Λιγώνα (με τα ερείπια των 20 υδρόμυλων, τα πουρνάρια, τις αχλαδιές, τις αγριάδες και το πανάρχαιο λιθόστρωτο μονοπάτι) ό,τι πρέπει για περπάτημα. Επιπλέον, σε απόσταση 5 χιλιομέτρων ΝΔ της Πέτρας, βρίσκεται ο Λαφιώνας. Είναι ένας γραφικός οικισμός με φανταστική θέα προς την Πέτρα και το Μόλυβο, με τα καφενεδάκια του και τις όμορφες εξοχές του. Τέλος, το Υψηλομέτωπο, το μικρό αυτό καταπράσινο χωριό, θα το συναντήσετε δυτικότερα, στο βόρειο άκρο του νησιού. Κατάφυτο από δαμασκηνιές, έχει το βλέμμα του στραμμένο στο μεγάλο κάμπο της Καλλονής.


Μόλυβος:

Μαγεύει και το χειμώνα… Ο Μόλυβος είναι παραδοσιακός οικισμός της Λέσβου, που βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού, 62 χλμ. βορειοδυτικά της Μυτιλήνης. Ο οικισμός ξεπροβάλλει στο βόρειο μυχό του ομώνυμου όρμου, πάνω από τον οποίο δεσπόζει το παλιό φρούριο, που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη. Το μικρό γραφικό λιμάνι του, δέχεται κίνηση κυρίως αλιευτικών αλλά και τουριστικών σκαφών. Στην ευρύτερη περιοχή της Μήθυμνας, βρίσκονται ο Βαφειός, η Εφταλού, η Άργενος, ο Λεπέτυμνος και η Συκαμιά

VIEW 39 ÌÚfi˜


της ΕΦΗΣ ΣΤΡΑΒΟΣΚΟΥΦΗ Αν και αποτελεί καλοκαιρινό κυρίως προορισμό, ο Μόλυβος το χειμώνα, είναι ιδιαίτερα γοητευτικός. Χωρίς την πολυκοσμία και τη βαβούρα της καλοκαιρινής περιόδου, δίνει την ευκαιρία στους επισκέπτες του, να δουν μια αλλιώτικη πλευρά του Μολύβου, πιο γοητευτική, μια και η γραφικότητα της περιοχής σε συνδυασμό με το χειμερινό σκηνικό, δημιουργούν μια πολύ δυναμική εικόνα. Ένας περίπατος μέσα στο χωριό ή ακόμα και μέχρι το κάστρο, θα σας κάνει να αναθεωρήσετε, αν μέχρι σήμερα νομίζατε πως ο Μόλυβος είναι μόνο καλοκαιρινός προορισμός… Σε απόσταση 4 χιλιομέτρων βορειοανατολικά από το Μόλυβο, βρίσκεται η Εφταλού με την απέραντη θέα προς τη Μικρά Ασία. Στην άκρη της παραλίας της Εφταλού, βρίσκονται τα περίφημα ιαματικά λουτρά της περιοχής. Πέντε χιλιόμετρα βόρεια του Μολύβου, βρίσκεται ο Βαφειός, μια πρόταση για όσους θέλουν να ζήσουν την εμπειρία μιας διαφορετικής χειμερινής απόδρασης κοντά στη φύση και το βουνό. Ο Βαφειός είναι ένα μικρό χωριό 150 κατοίκων, που είναι σκαρφαλωμένο στις δυτικές πλαγιές του όρους Λεπέτυμνου, και αποτελεί έναν ιδανικό χειμερινό προορισμό για καλό φαγητό και διαμονή. Ανατολικά θα συναντήσετε την Άργενο, ένα μικρό χωριό κουρνιασμένο στα βράχια του βουνού, σαν αετοφωλιά. Η περιοχή παρουσιάζει πολύ ενδιαφέρον και φυσική ποικιλία: αιωνόβιες καστανιές, βραχώδη οροπέδια, κάθετα κομμένα βράχια και λίγο πιο πέρα, επάνω από το δρόμο, τα χαλάσματα του εγκαταλελειμμένου χωριού Χάλικα. Λόγω της καθίζησης που υπέστη, οι κάτοικοι της μετακινήθηκαν λίγο πιο κάτω, στο νεόκτιστο Λεπέτυμνο.

VIEW ÌÚfi˜


Να μην παραλείψετε Μία βόλτα στα ιαματικά λουτρά της Εφταλούς. Με θερμοκρασίες 43,6-46,5 οC, ενδείκνυνται για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων, αλλά και για απολαυστική χαλάρωση (22530 71245, 71323). Στην Άργενο λειτουργεί ως Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και Βιβλιοθήκη Λεσβιακών Γραμμάτων, το σπίτι του Λέσβιου φιλόλογου και γραμματολόγου Γιώργου Βαλέτα.

VIEW 41 ÌÚfi˜


Μια πρόταση για όσους θέλουν να γευτούν ονειρεμένες στιγμές απόλαυσης και γεύσης και να ζήσουν την εμπειρία μιας διαφορετικής χειμερινής απόδρασης κοντά στη φύση και το βουνό…

Η Ταβέρνα «Βαφειός» νας ιδανικός χειμερινός προορισμός για καλό φαγητό και διαμονή, βρίσκεται στο Βαφειό, ένα μικρό χωριό 150 κατοίκων του Δήμου Μήθυμνας, που είναι σκαρφαλωμένο στις δυτικές πλαγιές του όρους Λεπετύμνου.

Έ

Η ταβέρνα «Βαφειός» είναι η πρώτη που ξεκίνησε να λειτουργεί στην περιοχή το 1987 και έκτοτε ανέδειξε το χωριό και αποτελεί ως σήμερα, σημείο αναφοράς του. Αυτές τις μέρες που ο χειμώνας πλέον μπαίνει για τα καλά, οι ιδιοκτήτες του «Βαφειού», σας περιμένουν για φαγητό, αλλά και να σας φιλοξενήσουν στις ενοικιαζόμενες αυτόνομες κατοικίες τους.

Ποιότητα και με τη βούλα… Η ταβέρνα «Βαφειός», ενταγμένη στη φιλοσοφία «Leader» και από τα ιδρυτικά μέλη του συμφώνου ποιότητας του νησιού, είναι από τις λίγες ταβέρνες της Ελλάδας, που είναι πιστοποιημένες και συνεχίζει να διατηρεί το ειδικό σήμα ποιότητας του ΕΟΤ για την καθιέρωση και διάδοση της ελληνικής κουζίνας. Αυτή η διάδοση επιτυγχάνεται με την προβολή των παραδοσιακών φαγητών, την ανάδειξη μοναδικών τοπικών συνταγών, τη χρησιμοποίηση αποκλειστικά ντόπιων υλικών και προϊόντων, που συμβάλουν στην αναβίωση ονειρεμένων στιγμών απόλαυσης και γεύσης και την απόκτηση της φήμης του παράδεισου της λεσβιακής γαστρονομίας. Οι ιδιοκτήτες της έχουν οργανώσει την καλλιέργεια δικών τους κηπευτι-

VIEW W 42 VI ÌÚfi˜ ÌÚfi˜

κών, για να προβάλλουν έτσι παραδοσιακές τοπικές συνταγές (κολοκυθολούλουδα, αμπελόφυλλα, πετιμέζι από καλλιέργεια σύκων κλπ.)

Λειτουργεί όλο το χρόνο… Η χειμερινή σεζόν ξεκινάει τα Χριστούγεννα… Η ταβέρνα είναι κλειστή αυτές τις ημέρες λόγω της ετήσιας ανακαίνισης και το βράδυ των Χριστουγέννων εγκαινιάζει τη χειμερινή περίοδο. Ο «Βαφειός» θα είναι ανοιχτός όλο το χειμώνα κάθε Σάββατο βράδυ, Κυριακή μεσημέρι και τις γιορτές, προσφέροντας πολλές ποικιλίες με τους πατροπαράδοτους μεζέδες (γκιουζλεμέδες, σουγάνια, σπετσοφάι, μανιτάρια, πίτες διάφορες…), τις ποικιλίες για ούζο και κρασί, τα ψητά κρέατα στα κάρβουνα, τα μαγειρευτά παραδοσιακά φαγητά (κόκορα κρασάτο με χυλοπίτες, αρνάκι γεμιστό στο φούρνο, κότσι χοιρινό στη γάστρα, μοσχαράκι στη στάμνα…) και τα μοναδικά παραδοσιακά γλυκά. Η κεντρική αίθουσα της ταβέρνας, περιλαμβάνει ένα όμορφο περιβάλλον, που κυριαρχεί το ξύλο, με σύστημα εξαερισμού και θέρμανσης, αλλά διαθέτει και τζάκι για τους λάτρεις της παράδοσης. Η αυλή της ταβέρνας, είναι ένας μεγάλος χώρος, φτιαγμένος με ντόπια υλικά και παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Πλακόστρωτη αυλή, ξύλινες πέργουλες, πολύ πράσινο, σε ένα μπαλκόνι με θέα το Μόλυβο. Πληροφορίες : τηλ. 22530 71752 – www.taverna-vafios.gr

Και διαμονή… Παράλληλα με την ταβέρνα, σε ένα καταπράσινο κήπο, λειτουργούν όλο το χρόνο και ενοικιαζόμενες αυτόνομες κατοικίες, προσφέροντας μια εξίσου ιδανική για χειμώνα και καλοκαίρι, πρόταση διαμονής. Αυτές είναι χτισμένες ξεχωριστές η κάθε μία, με δικό της κήπο και πλακόστρωτη αυλή, με θέα πάλι το γραφικό Μόλυβο, το βουνό και τη θάλασσα. Έχουν δική τους αυτόνομη κεντρική θέρμανση (καλοριφέρ), τζάκι για το χειμώνα και κλιματισμό για το καλοκαίρι. Είναι 60 τετραγωνικά μέτρα η κάθε μία και μπορούν να φιλοξενήσουν από 2-4 άτομα. Είναι πλήρως εξοπλισμένες. Πληροφορίες www.houses-vafios.gr.


VIEW 43 ÌÚfi˜


Μανταμάδος: Θρησκευτικό κέντρο με ζωντανή παράδοση

Ο Μανταμάδος αποτελεί θρησκευτικό κέντρο του νησιού καθώς εκεί βρίσκεται το φημισμένο μοναστήρι του Ταξιάρχη, που αποτελεί πόλο έλξης εκατοντάδων επισκεπτών από κάθε γωνιά της χώρας, καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το χρώμα του παραδοσιακού οικισμού, μοιάζει να δένει με το ορεινό τοπίο, αφού οι πέτρες των σπιτιών προέρχονται από τα γύρω βουνά.

VIEW W 44 VI ÌÚfi˜ ÌÚfi˜


της ΠΕΛΛΗΣ ΓΙΑΚΟΥΜΗ Τι ν’ αγοράσετε Εδώ η αγγειοπλαστική ήταν μια από τις πρώτες ενασχολήσεις των κατοίκων και αξίζει να αγοράσετε τα περίφημα μανταμαδιώτικα κουμάρια και άλλα περίτεχνα είδη κεραμικής. Φημισμένα είναι επίσης τα ξυλόγλυπτα του Μανταμάδου με ξύλο ελιάς. Αν βρεθείτε στο χωριό, σταματήστε οπωσδήποτε στη μικρή πλατεία του και δοκιμάστε τα γαλακτοκομικά του προϊόντα, κυρίως όμως μη ξεχάσετε να πάρετε γιαούρτι Μανταμάδου, φτιαγμένο με τον παλιό αυθεντικό τρόπο, μέσα στις παραδοσιακές πήλινες «γραγούδες».

Μην παραλείψετε… Αξίζει να επισκεφθείτε το ανακαινισμένο ελαιοτριβείο του 19ου αιώνα, που αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής και που σήμερα στεγάζει το Πνευματικό Κέντρο του Μανταμάδου. Ενδιαφέρουσα είναι η εκκλησία του Αγίου Βασιλείου, στο κέντρο του χωριού, που χτίστηκε το 1750. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο της, είναι από τα ωραιότερα που υπάρχουν σε ελληνικές εκκλησίες.

Το Μοναστήρι του Ταξιάρχη Ο Μανταμάδος είναι πασίγνωστος για το μεγάλο προσκύνημα του Ταξιάρχη του. Η εκκλησία του Αγίου, βρίσκεται σε μικρή απόσταση απ’ το χωριό, σ’ ένα ανοιχτό, ολόφωτο χώρο από ελιές και πεύκα. Ο αρχικός ναός χτίστηκε πριν από το 1700. Το 1879 ανοικοδομήθηκε εκ βά-

VIEW ÌÚfi˜


θρων. Το εικόνισμα του Αγίου, είναι ανάγλυφο, ενώ ο θρύλος αναφέρει ότι το φιλοτέχνησε ένας μοναχός, ο οποίος ήταν ο μόνος που επέζησε από επιδρομή Σαρακηνών, από πηλό και αίμα. Η μορφή του εβένινου εικονίσματος, πείθει ότι είναι έργο μιας φλογερής πίστης, ενός απλού ανθρώπου. Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου, είναι το μοναδικό ανάγλυφο εικόνισμα της Λέσβου.

Ο ναός του Αγίου Στεφάνου Μακριά από τους τουριστικούς δρόμους, σ’ ένα υπήνεμο πανέμορφο λιμανάκι, διασώζεται το ξωκλήσι του Αγίου Στεφάνου. Είναι το αντιπροσωπευτικότερο δείγμα βυζαντινής αρχιτεκτονικής ίσως σ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Σήμερα εκτός απ’ την εκκλησία του Αγίου Στεφάνου, στην περιοχή λειτουργούν συγκροτήματα από θερινές κατοικίες – εργαστήρια αγγειοπλαστικής.

Σκαμνιά Η γραφική Σκαμνιά και η Σκάλα Σκαμνιάς, είναι ένας όμορφος προορισμός για τις αποδράσεις σας και το χειμώνα. Με θέα το εκκλησάκι της Παναγιάς Γοργόνας, θ’ απολαύσετε ολόφρεσκο ψάρι και ντόπιους μεζέδες στις ταβέρνες της Σκάλας Σκαμνιάς, που λειτουργούν και το χειμώνα.

VI VIEW W ÌÚfi˜ ÌÚfi˜


VIEW 47 ÌÚfi˜


στα dvd

¶·›˙Ô˘Ó …ÛÙ· DVD

εκαρδιστική κωμωδία με ένα πλούσιο καστ κωμικών, η ταινία «Οι Μεγάλοι», που αξίζει να δείτε, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η ταινία «Killers» με τον Άστον Κάτσερ και την Κάθριν Χέιγκελ σε μεγάλες περιπέτειες. Ο γοητευτικός Τζορτζ Κλούνεϊ κλείνει ένα… «Ραντεβού στον αέρα» σε μια ρομαντική κομεντί. Αγωνία και πολλές ανατροπές στην ταινία «Υπερσιβηρικός» με τον εκπληκτικό Μπεν Κίνσλεϊ ενώ ο Μαρκ Γουόλμπεργκ πρωταγωνιστεί στη δραματική ταινία «Παραδεισένια Οστά».

Ξ

Οι Μεγάλοι Grown Ups Η dream team της κωμωδίας, oι Άνταμ Σάντλερ, Κέβιν Τζέιμς, Κρις Ροκ, Ντέιβιντ Σπέις και Ρομπ Σνάιντερ, ίσως στους πιο ξεκαρδιστικούς ρόλους της καριέρας τους, υποδύονται πέντε παιδικούς φίλους, που ξανασυναντιούνται 30 χρόνια μετά την αποφοίτησή τους για να ξαναζήσουν τα παλιά! Τι σημασία έχει αν τώρα, μεγάλοι πια, είναι σοβαροί επαγγελματίες, σύζυγοι ή γονείς; Με το που βλέπει ο ένας τον άλλον, ξαναγίνονται παιδιά! Και τότε τίποτα δε μπορεί να τους σταματήσει από το να διασκεδάσουν με την ψυχή τους, όπως όταν ήταν αγόρια!

Σκηνοθέτης: Ντένις Ντάγκαν Ηθοποιοί: Άνταμ Σάντλερ, Κέβιν Τζέιμς, Κρις Ροκ, Ρομπ Σνάιντερ

48 VIEW ÌÚfi˜

Killers Killers H Τζεν Κόρνφελντ είναι σίγουρη ότι δεν θα ξαναερωτευτεί ποτέ. Όταν όμως απρόθυμα θ’ ακολουθήσει τους γονείς της σ’ ένα ταξίδι στη γαλλική Ριβιέρα, θα γνωρίσει τον άντρα των ονείρων της, τον όμορφο και γοητευτικό Σπένσερ Έιμς. Τρία χρόνια αργότερα, εκείνη κι ο Σπένσερ είναι νεόνυμφοι και ζουν την ιδανική ζωή στα προάστια. Τουλάχιστον μέχρι τη μέρα μετά τα τριακοστά γενέθλια του Σπένσερ, όταν οι σφαίρες αρχίζουν να πέφτουν σαν το χαλάζι! Απ’ ό,τι φαίνεται, ο Σπένσερ ξέχασε ν’ αναφέρει στην Τζεν ότι είναι ένας... διεθνής υπερκατάσκοπος! Τώρα ο τέλειος κόσμος της έχει έρθει τα πάνω-κάτω.

Ραντεβού στον αέρα Up In The Air Ένας γκουρού σύμβουλος «επαγγελματικής μετάβασης», μ’ άλλα λόγια ένας ειδήμων στις απολύσεις, προσπαθεί μανιωδώς να συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο μίλια πτήσεων, καθώς αυτό συνιστά το ανομολόγητο πάθος του! Όταν συναντά μια όμορφη γυναίκα που ταξιδεύει εξίσου πολύ με εκείνον, οι ισορροπίες της ζωής του ανατρέπονται, καθώς αρχίζει να αρέσκεται στη σταθερότητα και την έννοια του ανήκειν κάπου, ενώ, συμπτωματικά, ακόμα και το επαγγελματικό του μέλλον μοιάζει επισφαλές...

Σκηνοθέτης: Ρόμπερτ Λουκέτικ Ηθοποιοί: Τομ Σέλεκ, Άστον Κάτσερ, Κάθριν Χέιγκλ

Σκηνοθέτης: Τζέισον Ράιτμαν Ηθοποιοί: Τζορτζ Κλούνι, Βέρα Φαρμίγκα, Σαμ Έλιοτ

Παραδεισένια Οστά The Lovely Bones Ένα δεκατετράχρονο κορίτσι, η Σούζι Σάλμον, γυρνώντας από το σχολείο, το Δεκέμβριο του 1973, πέφτει θύμα αποτρόπαιου βιασμού και στη συνέχεια δολοφονείται. Τώρα το κορίτσι, από το μυστηριώδες, μεταβατικό εκείνο στάδιο μεταξύ γης και ουρανού πια, παρακολουθεί καθημερινά την οικογένειά της, που προσπαθεί μάταια να συμβιβαστεί με την απώλεια, αλλά και τους φίλους και τους γνωστούς της, διαπιστώνοντας τις επιπτώσεις που είχε η δολοφονία της σε κάθε έναν ξεχωριστά. Όταν καλείται να επιλέξει μεταξύ της επιθυμίας να εκδικηθεί το δολοφόνο της και του να δει την οικογένειά της να προχωρά, με κάπως επουλωμένες πληγές, το δίλημμα είναι τεράστιο…

Σκηνοθέτης: Πίτερ Τζάκσον Ηθοποιοί: Σαουάρς Ρόναν, Μαρκ Γουόλμπεργκ

Υπερσιβηρικός Transsiberian O Ρόι και η Τζέσι ταξιδεύουν από το Πεκίνο στη Μόσχα με τον Υπερσιβηρικό. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, γνωρίζουν άλλο ένα ζευγάρι, τον Κάρλος και την Άμπυ, που ταξιδεύουν εμπορευόμενοι τις ρωσικές κούκλες «ματριόσκα». Όλα πηγαίνουν καλά, ώσπου σε ένα σταθμό, τα δύο ζευγάρια αποφασίζουν να κατέβουν από το τραίνο για λίγο. Ο Ρόι εξαφανίζεται και η Τζέσι αποφασίζει να κατέβει στον επόμενο σταθμό, για να τον περιμένει. Ο Κάρλος κι η Άμπυ κατεβαίνουν μαζί της. Ενώ ο Κάρλος προσπαθεί να παρενοχλήσει την Τζέσι, εκείνη τον σκοτώνει και από τον πανικό της, θάβει το πτώμα του κι επιστρέφει στο τραίνο. Εκεί βρίσκει πάλι το Ρόι και προσπαθούν να ξεχάσουν αυτό που συνέβη. Αλλά ο εφιάλτης τους μόλις έχει αρχίσει...

Σκηνοθέτης: Μπραντ Άντερσον Ηθοποιοί: Μπεν Κίνγκσλεϊ, Γούντι Χάρελσον, Εντουάρντο Νοριέγκα


t i ps

στην οµορφιά

Το νεσεσέρ… των χειμερινών σας αποδράσεων τοιμάζεστε για χειμερινή απόδραση; Όπου και αν βρεθείτε, πρέπει να δείχνετε όμορφη κάθε στιγμή, γι’ αυτό κι εγώ σας έχω εδώ όλα όσα συνθέτουν τον εξοπλισμό ομορφιάς, για να περιποιηθείτε τον εαυτό σας μακριά από το σπίτι, με τη βοήθεια του μαγικού νεσεσέρ.

Ε

Υπάρχουν όμως κάποια tips για τη σωστή οργάνωση του νεσεσέρ, όπως: - Μην επιλέγετε ποτέ αυτά που θα πάρετε μαζί σας με τη σκέψη «ίσως το χρειαστώ και αυτό», αλλά με τη σκέψη ότι «δεν θα το χρειαστώ αυτό». - Πάρετε μαζί σας περισσότερα προϊόντα για τη φροντίδα του δέρματος και περιορίστε τα καλλυντικά σας. Το κρύο αφυδατώνει πολύ το δέρμα και όσο make-up και αν βάλετε, η αφυδάτωση δεν θα κρυφτεί. - Επιλέξτε προϊόντα που συνδυάζουν δυο ι-

διότητες. Ακόμη και αν έχει κάποια δόση αλήθειας ότι τα 2 σε 1 προϊόντα δεν είναι τόσο αποτελεσματικά όσο τα προϊόντα με μία ιδιότητα, αποτελούν την καλύτερη επιλογή αν δεν θέλετε το νεσεσέρ σας να θυμίζει βαλίτσα. - Για εξοικονόμηση χώρου, μπορείτε να πάρετε μαζί σας δείγματα των προϊόντων που χρησιμοποιείτε και όχι τις κανονικές συσκευασίες. - Τέλος, καλύτερα θα ήταν να μην έχετε κοινό νεσεσέρ με το σύντροφό σας.

της ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΣΤΑΜΑΤΗ

Το νεσεσέρ θα περιέχει οπωσδήποτε: 1) αντηλιακή κρέμα 2) ενυδατική κρέμα με χρώμα 3) lip balm για τα χείλη 4) body butter για το σώμα 5) οδοντόκρεμα και οδοντόβουρτσα 6) μαντηλάκια ντεμακιγιάζ 7) μάσκα ενυδάτωσης για το πρόσωπο 8) κρέμα για τα χέρια 9) σαμπουάν και αφρόλουτρο 10) αποσμητικό 11) προϊόν 3 σε 1, πούδρα, ρουζ, σκιά 12) μάσκαρα

Φροντίστε να έχετε κάνει αποτριχώσεις και μανικιούρ - πεντικιούρ πριν φύγετε και καλά να περάσετε.

* Η Κωνσταντίνα Σταμάτη είναι αισθητικός.

VIEW ÌÚfi˜


στα άστρα Κριός (21 Μαρτίου - 20 Απριλίου) Η ανάγκη σας για επιτυχία και εξουσία στο χώρο της εργασίας, είναι πιθανόν να προκαλέσει αντιδράσεις από το περιβάλλον ιδιαίτερα εάν δεν σεβαστείτε πρόσωπα ανώτερα σας, ενώ θα πρέπει να ελέγξετε αδικαιολόγητες εντάσεις με το σύντροφο σας. Φανείτε προσεχτικοί σε οικονομικά και περιουσιακά ζητήματα. Ταύρος (21 Απριλίου - 20 Μαΐου) Το άγχος και η νευρικότητα που θα έχετε, όχι μόνο δεν θα σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε τα προβλήματα της καθημερινότητας αλλά ενδέχεται να σας οδηγήσουν και σε λανθασμένες αποφάσεις. Την περίοδο αυτή είναι πολύ πιθανό να λάβουν χώρα στα αισθηματικά σας, κάποια απροσδόκητα γεγονότα, που θα ταράξουν την φαινομενικά ήρεμη σχέση σας. ∆ίδυµοι (21 Μαΐου - 21 Ιουνίου) Η διάθεσή σας να συγκεντρωθείτε στη δουλειά σας, για να τακτοποιήσετε τις υποχρεώσεις σας, φαίνεται να μην φέρνει τα αναμενόμενα αποτελέσματα καθώς οι σχέσεις με τους συναδέλφους σας, περνούν μία παροδική κρίση. Θα πρέπει να είστε προσεχτικοί στις συναλλαγές σας για να αντιμετωπίσετε άνετα τα καθημερινά έξοδα. Καρκίνος (22 Ιουνίου - 22 Ιουλίου) Το διάστημα αυτό, τραβούν την προσοχή σας τα οικογενειακά σας ζητήματα και οι σχέσεις σας με συγγενείς και γείτονες. Όσον αφορά την καριέρα σας, θα πρέπει να επανασχεδιάσετε τους στόχους σας. Μπορεί να νιώθετε ικανοποιημένοι από την πορεία των οικονομικών σας, αλλά δεν πρέπει να παρασύρεστε σε ανεξέλεγκτες σπατάλες.

50 VIEW ÌÚfi˜

Ζυγός (23 Σεπτεµβρίου - 22 Oκτωβρίου) Η ενεργητικότητά σας θα είναι σε υψηλά επίπεδα και θα σας επιτρέψει να κάνετε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, αυξάνοντας τα κέρδη σας. Σχέσεις που έχουν φθαρεί ή δε σας καλύπτουν συναισθηματικά, θα αποφασίσετε να τις διακόψετε και να τις βγάλετε από τη ζωή σας. Την ένταση δεν θα την αποφύγετε αν φερθείτε κτητικά στο σύντροφό σας.. Σκορπιός (23 Οκτωβρίου - 22 Νοεµβρίου) Διανύετε μία ευνοϊκή περίοδο. Τις μέρες αυτές, η αισιοδοξία που θα σας διακρίνει, θα σας επιτρέψει να επεκτείνετε τα προσωπικά σχέδια και τις φιλοδοξίες σας. Προσπαθήστε να γίνετε πιο προσεκτικοί με τους φίλους και τους γνωστούς σας, ενώ απρόσμενες και θετικές εξελίξεις έρχονται στα επαγγελματικά σας. Τοξότης (23 Νοεµβρίου - 21 ∆εκεµβρίου) Αντιμετωπίστε με ψυχραιμία τις αντιξοότητες και τις αναβολές αν σας παρουσιαστούν και χρησιμοποιήστε τον ορθολογισμό και την παροιμιώδη ψυχραιμία σας, για τις επόμενές σας κινήσεις. Δεν θα πρέπει να φοβάστε τις οικονομικές αναποδιές που παρουσιάζονται καθώς γνωρίζετε πως είναι προσωρινές. Αιγόκερως (22 ∆εκεµβρίου - 19 Iανουαρίου) Μην κάθεστε με σταυρωμένα τα χέρια στα επαγγελματικά σας. Σχεδιάστε τις επόμενές σας κινήσεις και συναντήστε σημαντικά πρόσωπα που θα σας υποστηρίξουν. Τα οικονομικά σας, είτε τα προσωπικά, είτε αυτά που διαχειρίζεστε από κοινού με κάποιους άλλους, θα είναι τομέας, που θα περάσετε, κάποιες δοκιμασίες.

Λέων (23 Ιουλίου - 23 Αυγούστου) Στη δουλειά σας, είναι πολύ πιθανό να χρειαστεί να γίνουν κάποιες αλλαγές. Άλλωστε θα πρέπει να γνωρίζετε ότι η επιτυχία απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια εκ μέρους σας. Η ατμόσφαιρα με τον σύντροφό σας, προβλέπεται ευχάριστη καθώς εσείς εμφανίζεστε ιδιαίτερα συναισθηματικοί. Τα οικονομικά σας ευνοούνται.

Υδροχόος (20 Ιανουαρίου - 19 Φεβρουαρίου) Πρόκειται για μια περίοδο, όπου θα μπορέσετε να κάνετε αρκετά πράγματα, να βάλετε ένα αίσιο τέλος σε εκκρεμότητες που σας απασχολούσαν και να προωθήσετε τις απόψεις και τις ιδέες σας. Είστε σε πολύ καλή φόρμα στα αισθηματικά σας και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να φτιάξει η διάθεσή σας.

Παρθένος (24 Αυγούστου - 22 Σεπτεµβρίου) Το διάστημα αυτό καλείστε να αντιμετωπίστε με θάρρος, κάθε δυσκολία. Θα πρέπει να κατανοήσετε ότι τα εμπόδια και οι δοκιμασίες της ζωής, υπάρχουν για να μας αναμορφώσουν. Η ανάγκη σας να αποκτήσετε όλο και περισσότερα πιστεύοντας πως έτσι θα αντιμετωπίσετε τις ανασφάλειες σας, σύντομα θα διαψευστεί.

Ιχθύες (20 Φεβρουαρίου - 20 Mαρτίου) Τα γεγονότα που παρουσιάζονται στη ζωή σας, είναι δυνατό να σας οδηγήσουν σε θλίψη. Διατηρήσετε την ψυχραιμία σας κρατώντας μία ουδέτερη ή ακόμα και αμυντική στάση. Αρκετές υποθέσεις της εργασίας σας καθυστερούν, απαιτώντας συγκέντρωση και υπομονή. Τα έξοδά σας υπερβαίνουν κατά πολύ τα έσοδά σας και γι’ αυτό ευθύνεστε εσείς.


View 80  

Ένθετο της εφημερίδας Εμπρός

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you