Page 9

için kullanıldığını söylüyor. Rahatlamak, yenilenmek ve stres atmak amacıyla kullanılan modern spaların kökleri sıcak kaplıcalara dayanıyor. İçinde şifalı mineraller bulunduran ve yolcuların vazgeçilmez durakları olan sıcak su kaplıcaları modernleştirilerek ve başka fasilitelerin de eklenmesiyle günümüzde kullanılan spalara dönüşüyor. Aslında banyo yapmak için özel bir yapıya sahip olma kültürü Roma İmparatorluğu’na kadar dayanıyor. Roma imparatorluğunda kamusal mekan olarak bulunan termal yapılar soyunma odalarından rahatlama alanlarına kadar gerekli tüm fonksiyonları içlerinde barındırıyor. “Caldarium” denilen buhar odası, “Tepidarium” denilen sıcak oda ve “Frigidarium” denen soğukluk bu yapıların çekirdeğini oluşturuyor. Yapılar her gün yıkanan Romalılar için oldukça önem taşıyor ve gündelik hayatın en önemli etkinliklerinden birine ev sahipliği yapıyor. Aynı kültür Osmanlı İmparatorluğu’nda yine gündelik hayatta fazlasıyla yer tutan yıkanma aktivitesinin gerçekleştiği Hamam yapılarında karşımıza çıkıyor. Hamamlar aynı Roma termallerinde olduğu gibi “Hararet Odası”, “Sıcak Oda” ve “Soğukluk” ismi taşıyan mekanlar içeriyor. Gelişerek günümüze gelen ve modernleşen yıkanma kültürüne ev sahipliği yapan spalar artık içlerinde masaj, yüz bakımı, fitness gibi rahatlamak ve yenilenmek için gerekli her türlü aktiviteyi barındırıyor. Avrupa’da özellikle Almanca konuşulan ülkelerde su terapisi oldukça rağbet görürken, Amerika’da yüz bakımı ve masaj aktiviteleri daha çok ilgi görüyor. Spalar aynı zamanda suyu mimarlıkla birleştiren kendilerine özgü yapılar olarak karşımıza çıkıyorlar. Özellikle rahatlama ve yenileme için kullanılan spalarda bu sebeple çoğunlukla taş malzemeye rastlanıyor. İçten ısıtılan taş duvarlardan oluşan Roma termalleri ile aynı ısıtma tekniğini benimsemiş, ancak her tarafı mermerle kaplı Osmanlı hamamları taşın su tarafından domine edilen mekanlardaki önemini ortaya koyuyor. Bu durum geleneksel termal ve hamamları etüd ederek spa tasarlayan mimarları taş kullanımına yöneltiyor. Taşın suyla kurduğu ilişki doğada sürekli karşımıza çıktığı ve rahatlatıcı, bir anlamda huzur verici bir imgeye sahip olduğundan taş, spalarda oldukça popüler bir malzeme haline geliyor. Taş kullanımı mekanları doğal bir görüntü verirken, fiziksel ve psikolojik rahatlamayı da kolaylaştırıyor. Yapıların konumlandırılması bağlamında iki tür spa karşımıza çıkıyor. Birinci kısım kente entegre olmuş spalar… Yoğun kent dokusu içinde yer alan bu yapılar kent insanının işinden eve giderken kullanabileceği kadar yakın olduğu için oldukça yoğun bir programa sahip oluyorlar. Tek bir yapının içinde tüm ihtiyaçlarını gidermek isteyen modern kent insanı bu yapılarda oldukça fazla zaman geçiriyor ve bunu gündelik rutininin bir parçası haline getirebiliyor. Bir diğer spa türü ise ya kent periferisinde ya da kentlere yakın olan dağlık köy ya da kasaba alanlarında inşa edilen yapılar. Bu yapılar genelde kendilerini doğaya entegre ediyor ve doğal görüntünün bir devamı gibi o dokuyu kendi üzerinde taşıyor. Doğaya entegre olmuş spaların en iyi örneklerinden biri Peter Zumthor’un Therme Vals isimli spası olarak kabul edilebilir. Zumthor’un bu tasarımı taş üzerine 12 NATURA • KASIM-ARALIK 2010

Therme Vals

us for its Roman thermal baths, became the generic word for all similar facilities over time. In fact, today’s modern spas are simply more advanced and contemporary thermal baths with additional facilities and services such as massages, facials and fitness. These types of bathing ritual dates back to the Roman Empire period. Most Roman cities had at least one, if not many, public baths. These baths were a center of public life for Romans who visited them daily. The various parts of the bathing ritual, such as undressing, bathing, sweating, and resting, were all accommodated for in these structures. The three rooms that represented the core of this arrangement were “Caldarium” (the hot room), “Tepidarium” (the warm room) and “Frigidarium” (the cool room). The same bathing ritual was also embedded in the culture of the Ottoman Empire. In-line with its Roman predecessors, a typical Ottoman hamam consisted of three rooms: “Hararet Odasi” (the hot room), “Sicak Oda” (the warm room) and “Sogukluk” (the cool room). Today’s contemporary spas represent a unique integration of water and architecture in the spirit of these ancient urban public bathing activities. Following the Roman and Ottoman traditions, contemporary designers are taking advantage of the peaceful harmony generated by the combination of water and stone to build these centers of relaxation for the body and mind. These spas and thermal baths located in urban areas respond to the demands of modern men and women with busy schedules who want to be able integrate their spa experience into their daily

Natura Magazine 001  

Stone architecture and interiors magazine published by the Turkish Stone Exporters' Association, Istanbul, Turkey

Advertisement