Page 1

SELENE Ο Ι

Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Σ

Α Λ Λ Α Ζ Ο Υ Ν

Τ Ο Ν

Κ Ο Σ Μ Ο

2 ΤΕΥΧΟΣ

ΝΤΑΪΑ ΑΛ ΚΑΧΙΝΑ Η ΜΑΓΙΣΣΑ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΩΝ ΒΕΡΒΕΡΩΝ

ΜΠΛΕ ΕΡΗΜΟΣ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΖΟΥΝ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ

ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΤΗΣ Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΧΑΡΤΙΝΗ ΣΑΚΟΥΛΑ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΕΞΥΠΝΕΣ ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ

ΟΤΑΝ ΤΟ ΓΑΖΙ ΚΑΝΕΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

ΤΙ ΣΟΥ ΚΑΝΩ, ΜΑΝΑ ΜΟΥ ΕΝΑΣ ΑΝΤΡΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ

SELENE 1


Το παρόν έντυπο αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ευρυδίκης Μαντέλη και διατίθεται ΔΩΡΕΑΝ.

www.emanteli.com www.fb.com/emanteli

ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΕΤΕ ΟΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΘΕΙ ΣΤΟ SELENE

selenemag@mail.com ΤΟ SELENE ΔΕΧΕΤΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ Στείλε κι εσύ το κείμενό σου για να δημοσιευθεί στο περιοδικό

Τα κείμενα είναι της Ευρυδίκης Μαντέλη ή συμμετοχή συνεργατών ή αναγνωστών του περιοδικού ή έχουν αλιευθεί από το διαδίκτυο όπου έχουν δημοσιευθεί δημόσια και χωρίς περιορισμό. Σε κάθε περίπτωση, εφόσον αυτό είναι εφικτό, η πηγή του κάθε κειμένου αναφέρεται ξεκάθαρα όπως και το όνομα του συγγραφέα. Τα κείμενα που φιλοξενούνται στον παρόν έντυπο εκφράζουν μόνο την άποψη του συγγραφέα τους και όχι απαραίτητα εκείνη του περιοδικού ή του εκδότη. -----------------------Μπορείτε να διαβάσετε το παρόν τεύχος, όπως και όλα τα προηγούμενα, δωρεάν στην ιστοσελίδα του περιοδικού

selenemag.wordpress.com ------------------------

Μπορείτε να αναπαράξετε ή να μεταδόσετε με οποιονδήποτε τρόπο τα κείμενα του παρόντος εντύπου εφόσον αναφέρετε ξεκάθαρα την πηγή και δεν αλλοιώσετε το νόημα με κανέναν τρόπο. Μπορείτε να επικοινωνείτε με το περιοδικό στο

selenemag@mail.com

selenemag@mail.com Τα κείμενα αξιολογούνται και δημοσιεύονται προαιρετικά. Το περιοδικό διατηρεί το δικαίωμα να μην δημοσιεύσει κάποιο κείμενο χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε εξήγηση.

2 SELENE


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4.... EDITORIAL 5.... ΚΡΙΣΤΙΝ ΝΤΕ ΠΙΖΑΝ

Η πρώτη γυναίκα λόγιος στον Μεσαίωνα

6.... ΜΠΛΕ ΕΡΗΜΟΣ

Εκεί που οι γυναίκες ζουν ελεύθερες

13... ΟΙ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΜΑΖΙ 14.... ΝΤΑΪΑ ΑΛ ΚΑΧΙΝΑ Η μάγισσα βασίλισσα των Βερβέρων

32...ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΤΗΣ FORD

‘Οταν το γαζί κάνει επανάσταση

40... ΤΑ ΒΑΦΤΙΣΙΑ 42... ALIAS Τ44... ΤΟ ΓΑΤΑΚΙ ΜΟΥ ΤΗΝ ΑΡΠΑΞΕ Ένας (αληθινός) ασπρόμαυρος εφιάλτης

46... Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΧΑΡΤΙΝΗ ΣΑΚΟΥΛΑ

18

ΤΤΙ ΣΟΥ ΚΑΝΩ, ΜΑΝΑ ΜΟΥ ΕΝΑΣ ΑΝΤΡΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ

SELENE 3


EDITORIAL

Τον τελευταίο αιώνα οι γυναίκες στις δυτικές κοινωνίες είχαν την ευλογία να δούνε μια αξιοσημείωτη βελτίωση στον τομέα των δικαιωμάτων τους αν και η πραγματικότητα απέχει ακόμα από την πλήρη ισότητα των ανθρώπων. Διακρίσεις με βάση το φύλο εξακολουθούν να ισχύουν ακόμα και σήμερα σε σημαντικό βαθμό και ένας τομέας όπου αυτό είναι φανερό είναι ο εργασιακός. Αν και κανείς σήμερα στην Δύση δεν διανοείται σοβαρά να αποκλείσει μία γυναίκα από οποιοδήποτε επάγγελμα, ακόμα και από εκείνα που παραδοσιακά θεωρούνταν “αντρικά”, όπως στρατιωτικός, πιλότος μαχητικών αεροσκαφών, πολιτικός ή ταξιτζής, οι διακρίσεις υπάρχουν στην ουσία της εργασιακής εμπειρίας. Οι (λευκές) γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται έως και 25% λιγότερο από τους άντρες που κάνουν τις ίδιες δουλειές με εκείνες. Οι έγχρωμες ακόμα λιγότερο.

Σχεδόν μισό αιώνα πριν, τα κορίτσια της Ford όπως έγιναν γνωστά, αψηφώντας τις προσδοκίες που θεωρούσαν τις γυναίκες αδύναμες να ασκήσουν και ακόμα περισσότερο να επιβάλλουν οποιοδήποτε αίτημα, κατάφεραν να γονατίσουν μία από τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου και να αλλάξουν τον χάρτη των εργασιακών δικαιωμάτων τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άντρες. Σχεδόν μισή χιλιετία πιο πριν, μια άλλη γυναίκα, η Κριστίν ντε Πιζάν, και εκείνη αντίθετα προς τις προσδοκίες, κατάφερε να αναδειχθεί σε σημαντικό λόγιο της εποχής και, επιτέλους, να κάνει αυτό που θα έπρεπε να κάνει οποιοσδήποτε άντρας που εκείνη την εποχή αυτοχαρακτηριζόταν “λογικός” και “ευγενής”: να καυτηριάσει τον ανελέητο και αδικαιολόγητο μισογυνισμό στην λογοτεχνία και την συστηματική συκοφάντηση των γυναικών που, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, τότε να βρίσκονταν σε τέτοια θέση αδυναμίας ώστε να μην μπορούν να αμυνθούν. Όμως , ακόμα και σήμερα, η συστηματική συκοφάντηση των γυναικών συνεχίζεται και τώρα πια έχει πολλά διαφορετικά πρόσωπα. Για ένα από αυτά μιλάει ο Ρόμπερτ Τζένσεν 4 SELENE

στο άρθρο “Τι σου κάνω, μάνα μου” όπου σχολιάζει την τοξική επίδραση της πορνογραφίας, όχι μόνο στην αντίληψη της κοινωνίας για τις γυναίκες αλλά και στην διαμόρφωση της αντρικής ταυτότητας. Και για τον Τζένσεν, όπως και για πολλούς άλλους, η ανταγωνιστική σχέση που διαμορφώνουν οι άντρες με τις γυναίκες και η αντικειμενικοποίηση των τελευταίων, βλάπτει, πέρα από τις ίδιες τις γυναίκες φυσικά, και τους ίδιους τους άντρες. Ο τρέχων ορισμός του αντρισμού είναι βλαπτικός για το ανθρώπινο είδος ανεξάρτητα φύλου και χρειάζεται άμεσα αναπροσδιορισμό. Η σεξιστική κοινωνία, όμως δεν είναι προφανής και αναμενόμενη όσο και αν φαίνεται να επιμένει χωρικά και χρονικά. Η κοινωνία των Τουαρέγκ εδώ και χιλιάδες χρόνια αποδεικνύει ότι, ακόμα και σε μία γεωγραφική περιοχή όπου παραδοσιακά οι γυναίκες καταπιέζονταν όσο πουθενά αλλού, οι άνθρωποι μπορούν αυθόρμητα να οργανωθούν με τρόπους πιο ισότιμους. Στην “Μπλε Έρημο” οι γυναίκες ζουν με περισσότερη ελευθερία από κάθε γυναίκα στη Δύση και αυτό προέκυψε από την ίδια την παράδοση των “Εκπληκτικών Γυναικών Αμάζι” που από την αρχαιότητα δημιουργούσαν ένα διαφορετικό πρότυπο κοινωνίας όπως αποδεικνύει και η αληθινή ιστορία της Άλ Κάχινα, της τρομερής βασίλισσας μάγισσας.

Σήμερα, όμως, αυτή η εκπληκτική κοινωνία βρίσκεται σε κίνδυνο λόγω πολεμικών συρράξεων αλλά και λόγω της επιθετικότητας του ISIS που έχει καταφέρει να γίνει ένας ισχυρός παράγοντας πολιτισμικής οπισθοδρόμησης στην Ανατολή. Στην Ελλάδα, απτόητοι από την πρόοδο του ανθρώπινου πολιτισμού στις Δυτικές κοινωνίες αλλά και από την αυξανόμενη απειλή που φαίνεται να έρχεται από την Ανατολή, εξακολουθούμε να σιωπούμε και να θεωρούμε την ανισότητα φυσιολογική. Στο άρθρο “Το Γατάκι μου την Άρπαξε” εμφανίζεται ένα “αθώο” παράδειγμα παλιομοδίτικου σεξισμού στις διαφημίσεις που, αντί να μας εξοργίσει, φαίνεται να μας διασκεδάζει αποκαλύπτοντας το πόσο πίσω έχουμε μείνει πολιτισμικά. Άλλωστε οι πολιτισμικές ελλειψεις μας καταδεικνύονται έντονα στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα κύματα μεταναστών που φτάνουν στην χώρα μας και αυτό ακριβώς σχολιάζει η Αλεξάνδρα Χρονοπούλου στο πολύ όμορφο κείμενό της “Τα Βαφτίσια”. Τέλος, ο Χρήστος Μαγγλάρας μας προτείνει μία χάρτινη ηρωϊδα, την “Alias” που καταφέρνει όμως να αποκτήσει απολύτως πραγματική υπόσταση, ενώ “Η Πριγκίπισσα με την Χάρτινη Σακούλα”, γραμμένη από έναν άντρα, έρχεται να μας θυμίσει ότι η αξιοπρέπεια είναι κάτι που δεν χαρίζεται και πως “ενώ δεν υπάρχουν πριγκίπισσες υπάρχουν πολλοί αλήτες που δεν θέλει κάποιος να παντρευτεί.” Το προοδευτικό αυτό παραμύθι είναι η τέλεια απάντηση σε όλες εκείνες τις μητέρες που αναρωτιούνται τι ιστορίες μπορούν να πουν στα παιδιά τους ώστε να μην θεωρούν τον γάμο μονόδρομο και αποστολή ζωής για την οποία αξίζει κανείς να θυσιάσει τα πάντα. Καλή ανάγνωση!


ON THE SPOTLIGHT

ΚΡΙΣΤΙΝ ΝΤΕ ΠΙΖΑΝ Η ΠΡΩΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΛΟΓΙΟΣ ΣΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Σε μια εποχή που οι γυναίκες θεωρούνταν απλώς λίγο ανώτερες από αντικείμενα, μία γυναίκα στη Γαλλία του 14ου αιώνα κατάφερε, όχι μόνο να γίνει ακαδημαϊκός και βασιλική συγγραφέας πολλών διάσημων βασιλιάδων, αλλά και να συγγράψει ίσως το πρώτο κείμενο που επιχείρησε ποτέ να παρουσιάζει την πραγματικότητα σχετικά με τις παράλογες και άδικες προκαταλήψεις που επικρατούσαν τότε σχετικά με την “γυναικεία φύση.” Η Κριστίν ντε Πιζάν ήταν μια ιταλογαλλίδα που αναγκάστηκε να στραφεί στην συγγραφή για να ζήσει μετά τον θάνατο του άντρα της και ενώ εκείνη ήταν μόλις 25 ετών, είχε 3 παιδιά και συντηρούσε την μητέρα της και την ανηψιά της. Έγινε διάσημη όταν σχολίασε το “Ρομάντζο των Ρόδων”, ένα ποίημα του 13ου αιώνα που σατίριζε

Η Κριστίν ντε Πιζάν δίνει διάλεξη μπροστά σε άντρες. τις γυναίκες της αυλής και τις παρουσίαζε να ενδιαφέρονται μόνο για το πως θα αποπλανήσουν “αθώους” άντρες. Η Κριστίν ντε Πιζάν καυτηρίασε την χυδαία γλώσσα του κειμένου και είπε ότι τέτοιο λεξιλόγιο υποβιβάζει τόσο την ένοια του έρωτα όσο και τον χαρακτήρα των γυναικών. Ειδικά οι γυναίκες της αυλής ήταν εξαιρετικά απίθανο να χρησιμοποιούσαν τέτοιο λεξιλόγιο. Έτσι έγινε βασιλική συγγραφέας για τον βασιλιά Κάρολο ΣΤ. Το σημαντικότερο έργο της, όμως, είναι “Η Πολιτεία των Κυριών” όπου αναφέρεται στη συστηματική συκοφάντηση των γυναικών από τους συγγραφείς και ποιητές της εποχής, στις ικανότητες και τις συνεισφορές των γυναικών και στην ανάγκη να διατηρούν οι γυναίκες “τον αδελφικό τους δεσμό” παρά τις κοινωνικές πιέσεις.

Η Κριστίν ντε Πιζάν παρουσιάζει την “Πολιτεία των Κυριών” στην βασίλισσα της Γαλλίας, Ιζαμπό της Βαυαρίας

Όπως είπε και η Σιμόν ντε Μποβουάρ, η περίπτωση της Κριστίν ντε Πιζάν είναι ίσως “η πρώτη φορά που μία γυναίκα σηκώνει την πένα για να υπερασπιστεί το φύλο της”. z

SELENE 5


Δύο άντρες περπατάνε στην έρημο. Ο ένας είναι δυτικός, αμερικάνος. Φοράει ένα πλατύγυρο ψάθινο καπέλο που ελάχιστα τον βοηθά κάτω από τον καυτό ήλιο και τα ανοιχτόχρωμα ρούχα του είναι λεκιασμένα από τον ιδρώτα και τη σκόνη. Ο άλλος, καλυμμένος με σκούρα βαριά υφάσματα, περπατά άνετα χωρίς να δείχνει ότι ζεσταίνεται. Το πρόσωπό του είναι ένα αίνιγμα, το κρατά πάντα καλυμμένο πίσω από το σκούρο ύφασμα. Κανένας δεν επιτρέπεται να το δει εκτός από ελάχιστα άτομα και αυτά είναι γυναίκες. Μόνο η μητέρα του, η αγαπημένη του και η κόρη του γνωρίζουν την πραγματική του όψη. Τα μάτια του, όμως, αυτά τα σκούρα λαμπερά πετράδια, σημάδι της αρχαίας και ευγενικής καταγωγής του, είναι τα μόνα που φαίνονται πίσω από το ύφασμα και είναι αρκετά για να γοητεύσουν τους ανθρώπους και να τους κάνουν να μιλάνε με δέος για την όμορφη φυλή του,

τους Τουαρέγκ, τους Μπλε Ανθρώπους της ερήμου. τ

αντέλη Μ ς η κ ί δ ης Ευρυ

Σ Ε Κ Ι Α Ν Υ Γ Ι Ο Υ Ο Σ Π Ε Ι Ρ Ε Ε Κ Θ Ε Υ Ε Λ Ε Ζ ΟΥ Ν Ε

6 SELENE

Ε Λ ΜΠ


Σ Ο Μ Η ΕΡ SELENE 7


Ο μυστηριώδης άντρας με το καλυμμένο πρόσωπο εξετάζει προσεκτικά την άμμο πριν από κάθε βήμα ψάχνοντας τον κίνδυνο. Κάτω από τις σόλες τρίζουν πετραδάκια και άδειοι κάλυκες από σφαίρες. “Πρόσεχε” λέει στον ξένο με την τραγουδιστή προφορά του, ένα παράξενο μείγμα βερβέρικης και γαλλικής. “Πάτα εκεί που πατάω. Οι νάρκες μπορεί να είναι θαμμένες πολύ βαθιά και να μη σκάσουν ακόμα και αν τις πατήσουμε, αλλά ποτέ δεν ξέρει κανείς.” Μιλάει για τις νάρκες που τοποθέτησε στην περιοχή ο στρατός του Νίγηρα. Εδώ και πολλές δεκαετίες οι Τουαρέγκ μάχονται εναντίον της επίσημης κυβέρνησης του Νίγηρα για την ανεξαρτησία τους. Οι Μπλε

Άνθρωποι κατάγονται από τις τρομερές νομαδικές φυλές που για αιώνες κυριαρχούσαν στους δρόμους του εμπορίου με καραβάνια. Με τις πολυάριθμες καμήλες τους μετέφεραν χρυσό, μπαχάρια και σκλάβους σε όλη τη βόρειο Αφρική. Άλλες φορές

πάλι επέλεγαν τη ζωή της παρανομίας. Επιτίθονταν στα καραβάνια και απαιτούσαν φόρο προστασίας από τους εμπόρους. Συχνά έκλεβαν τα ίδια τα καραβάνια που τους προσλάμβαναν για προστασία και έκαναν αιφνιδιαστικές επιθέσεις στους συμμάχους τους. Αλλά όλα αυτά σταδιακά εξαφανίστηκαν. Τώρα οι φυλές έχουν αποκοπεί και έχουν διασκορπιστεί. Οι περιοχές τους έχουν απορροφηθεί από τους γεωργούς ή καταστραφεί από την εξόρυξη μετάλλων. Η νομαδικότητα

σε πολλές περιοχές έχει κηρυχθεί 8 SELENE

παράνομη και η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει οδηγήσει στην ερημοποίηση των παλιών βοσκότοπων. Τώρα οι Τουαρέγκ δεν

έχουν πια που να βοσκήσουν τα ζώα τους ή τι να εμπορευθούν. Ο περιορισμός του ζωτικού τους χώρου έχει οδηγήσει μοιραία στον ανταγωνισμό και τις συγκρούσεις με τους άλλους ανθρώπους. “Ο πατέρας μου ήξερε μόνο να ζει στην έρημο” λέει ο μυστηριώδης άντρας. “Ήξερε μόνο πως να οδηγήσει το καραβάνι που μετέφερε αλάτι στη Βίλμα, πως να βρει βοσκοτόπια στην έρημο και πως να κυνηγά άγριες αντιλόπες στα φαράγγια και αγριοκάτσικα στα

******

Στην κοινωνία των Τουαρέγκ η περιουσία ανήκει στις γυναίκες. Οι σκηνές και όλα τα υπάρχοντα ενός νοικοκυριού όπως και τα ζώα πηγαίνουν από μητέρα σε κόρη.

*****

βουνά. Και αυτό ξέρω κι εγώ αλλά η ζωή στην έρημο τελειώνει. Τα παιδιά μας χρειάζονται σχολεία.” Σε λίγο οι δύο άντρες φτάνουν

στον καταυλισμό των Τουαρέγκ. Ο ήλιος έχει αρχίσει να πέφτει στον ορίζοντα και το ίδιο αρχίζει να συμβαίνει και με την θερμοκρασία. Οι αμμόλοφοι

ολόγυρα αρχίζουν να παίρνουν ένα όμορφο ροζ χρώμα και η κοινότητα των Τουαρέγκ αρχίζει να χαλαρώνει ανάμεσα στις πολύχρωμες σκηνές. Ο άντρας

με τα λαμπερά μάτια οδηγεί τον ξένο σε μία μεγάλη σκηνή στο κέντρο του καταυλισμού. Δύο όμορφες γυναίκες, ακάλυπτες και βαμμένες με περίτεχνα σχέδια κάθονται σταυροπόδι πάνω σε ένα πολύχρωμο χαλί. Λίγο πιο πέρα μερικά παιδιά παίζουν και χασκογελούν αδιάφορα. Έχουν και αυτά το σκούρο δέρμα και τα υπέροχα λαμπερά μάτια της φυλής τους. “Η γυναίκα μου και η πεθερά μου” εξηγεί ο άντρας ενώ κάνει νόημα στον ξένο να κάτσει. “Ώστε αυτή είναι η σκηνή σου;” ρωτάει ο ξένος. Ο άντρας γελάει πίσω από το σκούρο ύφασμα. Το γέλιο του δε φαίνεται αλλά φαίνεται η λάμψη στα μάτια του που κι αυτά γελάνε. Οι γυναίκες γελάνε κι αυτές αποκαλύπτοντας λευκά όμορφα δόντια. “Όχι, δεν είναι δική μου η σκηνή. Της γυναίκας μου είναι.” Στην κοινωνία των Τουαρέγκ η περιουσία ανήκει στις γυναίκες. Οι


σκηνές και όλα τα υπάρχοντα ενός νοικοκυριού όπως και τα ζώα πηγαίνουν από μητέρα σε κόρη. Οι άντρες έχουν ιδιοκτησία μόνο πάνω στα προσωπικά τους αντικείμενα. Η συνήθεια να μεταβιβάζεται η περιουσία μητριαρχικά για πολλούς είναι ο τέλειος τρόπος να διατηρηθεί ο πλούτος στην οικογένεια. Τα παιδιά της μητέρας ανήκουν σίγουρα στην οικογένεια ενώ τα παιδιά του άντρα μπορεί και να μην είναι δικά του. Αν πάλι ένα ζευγάρι πάρει διαζύγιο, κάτι που επιτρέπεται και μάλιστα συμβαίνει σχετικά συχνά στην κοινωνία των Τουαρέγκ, ο άντρας οφείλει να φύγει από τη σκηνή της γυναίκας του και να επιστρέψει στη σκηνή της μητέρας του. Ένα διαζύγιο δεν είναι ντροπή για κανέναν. Οι γονείς

της διαζευγμένης γυναίκας, μάλιστα, συχνά κάνουν “πάρτι διαζυγίου” για να γιορτάσουν το γεγονός ότι η κόρη τους είναι πάλι ελεύθερη.

αποτελείται από πολλές οικογένειες που ενώνονται κάτω από έναν Αμένοκαλ, έναν αρχηγό που διοικεί και οδηγεί το

******

Οι γυναίκες έχουν άποψη για την πολιτική. Οι άντρες ζητάνε πάντα τη γνώμη της μητέρας ή της συζύγου πριν να αποφασίσουν.

*****

καραβάνι. Ο Αμένοκαλ, όπως και ο

κάθε αρχηγός οικογενείας είναι άντρες, αλλά η θέση τους και η εξουσία τους προέρχεται από τις γυναίκες της κάθε οικογένειας. Συνήθως το αξίωμα μεταδίδεται στον γιο της αδερφής του κάθε αρχηγού ακολουθώντας μια μητριαρχική παράδοση. Ο

Ο άντρας ετοιμάζει τσάι για να πιούν, μια “αντρική υπόθεση” για τη φυλή του. Τρία ποτηράκια αρωματικό τσάι που δροσίζουν όσο τίποτε άλλο τον καταπονημένο από τη ζέστη οργανισμό. Το πρώτο βαρύ και πικρό. Το δεύτερο ακριβώς όπως πρέπει. Το τρίτο ελαφρύ και κάπως γλυκό.

Αμένοκαλ, όμως, εκλέγεται από όλες τις οικογένειες με μία τελετουργία που διαφέρει από φυλή σε φυλή. Οι γυναίκες δεν συμμετέχουν στην πολιτική άμεσα οι ίδιες αλλά η παρουσία τους είναι αισθητή. Έχουν άποψη και οι άντρες ζητάνε πάντα τη γνώμη της μητέρας ή της συζύγου πριν να αποφασίσουν.

Οι Τουαρέγκ είναι μία κοινωνία που στηρίζεται στις κάστες. Κάθε φυλή

“Γιατί έχεις πάντα καλυμμένο το πρόσωπό σου;” ρωτάει ο ξένος καθώς

βλέπει τον άντρα να πίνει το τσάι του ανασηκώνοντας μόνο λίγο το ύφασμα. Ο άντρας κουνάει ζωηρά το κεφάλι του. Απαγορεύεται, λέει.

Είναι ντροπή για τον άντρα να βγάλει το πέπλο του. Το αλάσο, το μπλε ύφασμα που καλύπτει το πρόσωπό του είναι πηγή περηφάνιας και ένδειξη κοινωνικού στάτους. Τα υφάσματα

αυτά συχνά έρχονται από μακριά και κοστίζουν ακριβά. Ένας άντρας χωρίς αλάσο δεν είναι κανονικός άντρας! Αυτό το κομμάτι ύφασμα είναι τόσο συνδεδεμένο με τους Τουαρέγκ που τους έχει δώσει το όνομά του. Παλιά που τα υφάσματα βάφονταν στα σπίτια με φυτικές χρωστικές, άφηναν μια μόνιμη μπλε απόχρωση στο δέρμα των αντρών που τα φορούσαν. Έτσι οι Τουαρέγκ ονομάστηκαν “Μπλε Άνθρωποι”. “Και οι γυναίκες;” ρωτάει ο ξένος. Πουθενά αλλού σε ισλαμική χώρα οι γυναίκες δεν κυκλοφορούν τόσο ακάλυπτες όσο εδώ. Το θέαμα είναι παράξενο. “Οι γυναίκες δεν φοράνε αλάσο;” “Οι γυναίκες;” ρωτάει με έκπληξη ο άντρας λες και δεν του είχε περάσει ποτέ από το μυαλό αυτή η ιδέα. “Όχι, οι γυναίκες δεν φοράνε αλάσο.” “Γιατί;”

SELENE 9


Ο άντρας κοιτάζει προς το μέρος της πιο νεαρής γυναίκας και τα μάτια του γλυκαίνουν. “Γιατί είναι όμορφες”, λέει. “Μας αρέσει να βλέπουμε τα πρόσωπά τους.” Και έχει δίκιο. Οι γυναίκες των Τουαρέγκ είναι όμορφες. Κάποιες έχουν δέρμα στο χρώμα του μελιού, ίσιες όμορφες μύτες και μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια. Άλλες έχουν πιο σκούρο δέρμα, πιο “αφρικανικό, σγουρά πλούσια μαλλιά και μαύρα λαμπερά μάτια. Άλλες πάλι έχουν ίσια σκούρα μαλλιά και πιο “μεσογειακά” χαρακτηριστικά. Αυτή η ποικιλία χρωμάτων και μορφών σίγουρα χαρακτηρίζει και τους άντρες αλλά είναι δύσκολο να το διακρίνει κανείς πίσω από τα σκούρα αλάσο τους. Αυτή η ποικιλομορφία είναι αποτέλεσμα της μακροχρόνιας επιμειξίας με άλλους λαούς. Οι Τουαρέγκ για πολλούς

αιώνες παντρεύονταν ανθρώπους από άλλες φυλές αλλά όλοι οι Τουαρέγκ, ανεξάρτητα από την εμφάνισή τους, θεωρούνται μία φυλή. Και οι περισσότεροι έχουν σκούρα μπλε μάτια που λάμπουν σαν πετράδια. Οι γυναίκες μάλιστα, φροντίζουν να τονίζουν την φυσική τους ομορφιά βάφοντας τα πρόσωπά τους με πολύχρωμες φυτικές βαφές και πλέκοντας τα μαλλιά τους σε περίπλοκα χτενίσματα.

10 SELENE

Οι Τουαρέγκ μυθολογικά προέρχονται από την βασίλισσα Τιν Χινάν, την “Μητέρα της Φυλής”, όπως την αποκαλούν. Η Τιν Χινάν ήταν μια γυναίκα ευγενικής καταγωγής που έζησε

******

-Γιατί οι γυναίκες δεν καλύπτονται; -Είναι όμορφες! Μας αρέσει να βλέπουμε το πρόσωπό τους.

*****

πραγματικά τον 4ο αιώνα μ.Χ.. Ο τάφος της ανακαλύφθηκε το 1925 και μέσα, μαζί με τη σωρό της, βρέθηκαν πολλά κοσμήματα και αντικείμενα τέχνης. Οι ανθρωπολόγοι κατέληξαν ότι ο σκελετός που βρέθηκε στον τάφο άνηκε σε μία ψηλή γυναίκα με ύψος μεταξύ 1,72 και 1,76 μεσογειακής προέλευσης. Τώρα τα οστά φυλάσσονται στο μουσείο Μπαρντό στο Αλγέρι. Η κοινωνία των Τουαρέγκ είναι ισλαμική αλλά ταυτόχρονα φιλελεύθερη και μητριαρχική με έναν


χαρακτηρίζονται με βάση την σεξουαλική τους δραστηριότητα και συμπεριφορά αλλά με βάση την γενικότερη συμπεριφορά τους σαν άνθρωποι. Όπως άλλωστε και οι άντρες. Βασικός νόμος, όμως, των Τουαρέγκ είναι η διακριτικότητα. Μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, εφόσον δεν ενοχλείς, αλλά πρέπει να φροντίσεις να το κάνεις διακριτικά. Οι άντρες μπορούν να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με όποια γυναίκα τους θέλει, αρκεί να το κάνουν με μυστικότητα. Οφείλουν

στην ίδια σκηνή με τη γυναίκα οφείλουν με τη σειρά τους να προσποιηθούν ότι δεν κατάλαβαν τίποτα! Αν το επόμενο βράδυ η γυναίκα θελήσει να φέρει έναν άλλον άντρα στη σκηνή της, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Συνήθως το φλερτ ανάμεσα στους Τουαρέγκ γίνεται με συγκεκριμένο και “καλλιτεχνικό” τρόπο. Οι άντρες γράφουν ποιήματα στις γυναίκες και τους τα δίνουν κρυφά. Αλλά και οι γυναίκες γράφουν ποιήματα για τους άντρες όπου εξυμνούν την ομορφιά τους

Νεαρή κοπέλα από την φυλή των Βερβέρων (περίπου 1910). Κάπως έτσι φαντάζονται την Τιν Χινάν οι ιστορικοί.

ιδιόμορφο τρόπο. Η ψυχή της κάθε οικογένειας είναι η μητέρα. Η θέση των γυναικών είναι ισχυρή και σημαντική. Χαρακτηριστική είναι η στάση των Τουαρέγκ απέναντι στις σεξουαλικές σχέσεις. Θεωρείται φυσιολογικό τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες να έχουν προγαμιαίες σεξουαλικές σχέσεις και όσους σεξουαλικούς συντρόφους επιθυμούν. Πολλά από τα διπλά στάνταρ από τα οποία υποφέρουν οι δικές μας δυτικές κοινωνίες εκλείπουν στην κοινωνία των Τουαρέγκ. Οι γυναίκες δεν

Γυναίκες Τουαρέγκ χαλαρώνουν στη μεσημεριανή ζέστη να επισκεφθούν τη γυναίκα μόνο το βράδυ, να μπουν κρυφά στη σκηνή της -όχι από την κεντρική πόρτα- και να αποχωρήσουν αθόρυβα πριν την ανατολή του ηλίου. Οι γονείς και οι άλλοι συγγενείς που μπορεί να ζουν

και τις ικανότητές τους. Οι γυναίκες μάλιστα γράφουν σε ένα ιδιαίτερο αλφάβητο που γνωρίζουν μόνο αυτές και διδάσκεται από μάνα σε κόρη. Αυτό το έθιμο είναι κατάλοιπο μιας παλιότερης εποχής όπου γραφή και ανάγνωση γνώριζαν μόνο οι γυναίκες. Οι ελεύθερες γυναίκες συχνά οργανώνουν συγκεντρώσεις στη σκηνή τους όπου συμμετέχουν όλοι οι άντρες που ενδιαφέρονται να τις φλερτάρουν. Στις

γιορτές αυτές η γυναίκα περνάει την ημέρα της με τη συντροφιά των αντρών όπου συζητάνε, διαβάζουν ποίηση και πίνουν τσάι. Μόλις πέσει το σκοτάδι οι άντρες

αποχωρούν εκτός από έναν που έχει διαλέξει η γυναίκα για να περάσει το βράδυ μαζί της. Μετά τον γάμο τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες θεωρείται φυσιολογικό να έχουν φίλους του αντίθετου φύλου και να έχουν ακόμα και ερωτικές σχέσεις μαζί τους.

Γυναίκες Τουαρέγκ παίζουν με ένα μωρό

SELENE 11


******

Κάποια κορίτσια έχουν αρχίσει να φοράνε την ισλαμική μαντήλα και έχουν αρχίσει να ακούγονται φωνές για την αντικατάσταση της γλώσσας των Τουαρέγκ με τα αραβικά.

*****

Κοριτσάκι από την φυλή των Τουαρέγκ που κρατάει το Κοράνι. Το σκοτάδι έχει πέσει για τα καλά στον καταυλισμό των Τουαρέγκ και οι φωτιές ανάμεσα στις σκηνές έχουν πια ανάψει. Ο άντρας και ο ξένος έχουν χαλαρώσει πάνω στα χαλιά και τα μαξιλάρια της σκηνής και μοιράζονται έναν ναργιλέ. Στις διπλανές σκηνές πολλές οικογένειες έχουν αρχίσει να τρώνε. Ο άντρας καταλαβαίνει τις σκέψεις του ξένου. “Σύντομα θα φάμε κι εμείς” του λέει. “Πρώτα, όμως, πρέπει να φύγει η πεθερά μου. Κανένας δεν τρώει μπροστά στην πεθερά του. Είναι αγένεια.” Γενικά, είναι αγένεια ένας

άντρας να τρώει μπροστά σε μία γυναίκα με την οποία δεν έχει σεξουαλικές σχέσεις ή μπροστά σε μεγαλύτερους και σεβάσμιους άντρες.

Η έννοια της αξιοπρέπειας είναι πολύ ισχυρή στην κοινωνία των Τουαρέγκ. Οι άνθρωποι αυτοί

προτιμούν να πεθάνουν παρά να ντροπιαστούν. Αν δεν τους προσφέρουν νερό, δεν θα το ζητήσουν ποτέ, ακόμα και αν πεθαίνουν από τη δίψα. Αυτός είναι και ο λόγος που η φιλοξενία των Τουαρέγκ είναι θρυλική. Δεν

αμελούν ποτέ να προσφέρουν νερό και

12 SELENE

να περιποιηθούν τους ξένους σαν να είναι βασιλιάδες. Οι ίδιοι οι Τουαρέγκ είναι περήφανοι για την παράδοσή τους και μάλιστα θεωρούν τους εαυτούς τους πολιτισμικά ανώτερους ακόμα και από τους δυτικούς. Κι όμως, αυτός ο ιδιαίτερος τρόπος ζωής βρίσκεται σε κίνδυνο. Οι Τουαρέγκ που ζουν στη νοτιοδυτική Λιβύη έχουν

πια να αντιμετωπίσουν έναν νέο κίνδυνο, τον ISIS, τον στρατό των Τζιχαντιστών. Επίσης, πολλοί από τους νέους αρχίζουν να απομακρύνονται από την παράδοση. Κάποιο θεωρούν τα έθιμα των τουαρέγκ οπισθοδρομικά και απομεινάρια μιας άλλης εποχής που διατηρούνται μόνο εξαιτίας των δυτικών ανθρωπολόγων.

Κάποια κορίτσια αρχίζουν να φοράνε την ισλαμική μαντήλα και έχουν αρχίσει να ακούγονται φωνές για την αντικατάσταση της γλώσσας των Τουαρέγκ με τα αραβικά. Θεωρούν ότι θέση της

γυναίκας είναι αυτή που προστάζει το Κοράνι και λένε ότι οι Τουαρέγκ είναι βλάσφημοι. Παράλληλα οι βοσκότοποι μικραίνουν και τα κοπάδια φθίνουν. “Τα ζώα είναι το παν για τους Τουαρέγκ” λέει ο άντρας. “Πίνουμε το γάλα τους, τρώμε το κρέας τους, παίρνουμε το δέρμα τους, τα πουλάμε. Αν πεθάνουν τα ζώα τότε θα πεθάνουν και οι Τουαρέγκ.” X

Άντρας Τουαρέγκ χωρίς το αλάσο του κρατάει το γιό του. Πολύ σπάνια φωτογραφία που επιτράπηκε να τραβηχτεί από κάποιον πολύ οικείο στην οικογένεια. Η κόρη του πιο πίσω φαίνεται να γελάει με αμηχανία στο θέαμα του πατέρα της με ακάλυπτο πρόσωπο.


ΟΙ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

ΑΜΑΖΙ

Αναδημοσίευση απο το riadzany.blogspot.gr Ιστορικά στις γυναίκες έχουν αποδοθεί διάφοροι βαθμοί σεβασμού ανάλογα με την εποχή και τον πολιτισμό. Στον προισλαμικό κόσμο, για παράδειγμα, οι γυναίκες θεωρούνταν δεύτερης κατηγορίας άνθρωποι και τα θηλυκά μωρά συχνά θάβονταν ζωντανά. Στην μεσαιωνική Δύση οι γυναίκες διώκονταν σαν μάγισσεςενώ σε ορισμένες ασιατικές κοινωνίες θεωρούνταν κακή τύχη. Ένα κορεάτικο ρητό λέει “Αν περάσουν τρεις ημέρες χωρίς να χτυπήσεις τη γυναίκα σου τότε θα γίνει αλεπού.” Στις κοινωνίες των Αμάζι, όμως, παραδοσιακά οι γυναίκες έπαιζαν πάντα σημαντικό ρόλο ως στρατιωτικοί και πνευματικοί ηγέτες, ακόμα και ως θεότητες. Οι Αμάζι θεωρούνται αυτόχθονες κάτοικοι της βόρειας Αφρικής και είναι πιο γνωστοί με το όνομα “Βέρβεροι”. Στους Αμάζι ανήκουν οι Τουαρέγκ όπως και πολλοί άνθρωποι που μένουν στη Λιβύη, τον Νίγηρα, την Τυνησία και το Μαρόκο.

Οι γυναίκες των Αμάζι παραδοσιακά ήταν υπεύθυνες για την διαχείριση των οικονομικών, θρησκευτικών και κοινωνικών θεμάτων. Οι οικογένειες των Βερβέρων ανάγονται σε μητρικά οικογενειακά δέντρα όπου μνημονεύονται οι θηλυκοί πρόγονοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι λέξεις για τον “αδερφό” και την “αδερφή” στη γλώσσα τους είναι og-ma και ot-ma, δηλαδή “αυτός που ανήκει στη μαμά μου” και “αυτή που ανήκει στη μαμά μου”. Χαρακτηριστικά παραδείγματα γυναικών Αμάζι που άφησαν το σημάδι τους στην ιστορία είναι εκείνα της Τανίτ, που λατρεύτηκε σαν θεά, της πριγκίπισσας Τιν Χινάν, που θεωρείται “μητέρα” όλων των νομαδικών φυλών της βόρειας Αφρικής, και της Αλ Κάχινα που ηγήθηκε στρατιωτικά των Αμάζι και για πολλά χρόνια κράτησε μακριά από την περιοχή της τους Ρωμαίους, τους Βυζαντινούς και τους Άραβες.

Φυλαχτά με το σύμβολο της Τανίτ, που το συναντάμε ακόμα και σήμερα γύρω μας.

SELENE 13


680 μ.Χ. Οι άραβες έχουν κατακτήσει όλη την Β. Αφρική χωρίς σοβαρή αντίσταση καθώς οι Ρωμαίοι προσπαθούν να γιατρέψουν τις πληγές τους και οι Βυζαντινοί να ελέγξουν τα βόρεια σύνορά τους από τους Βάνδαλους. Η μόνη που μπορεί να αντισταθεί στην αραβική επέλαση και στην κατάκτηση της Ευρώπης είναι η τρομερή “Βασίλισσα των Βερβέρων”, που οι εχθροί της την αποκαλούν Αλ Κάχινα: Η Μάγισσα!

14 SELENE


Νταΐα Αλ Κάχινα Η ΜΑΓΙΣΣΑ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΩΝ ΒΕΡΒΕΡΩΝ

της Ευρυδίκης Μαντέλη

Ο στρατηγός Οκμπά ιμπν Ναφί στέκεται νικητής στα δυτικά παράλια της Αφρικής και κοιτάζει την θάλασσα. Μπροστά του απλώνεται ο απέραντος Ατλαντικός. Τα στρατεύματά του, που ξεκίνησαν από την μακρινή Αραβία πριν από πολλούς μήνες, έχουν πια στρατοπεδεύσει άεργα αφού έχουν κατακτήσει όλους τους λαούς στο πέρασμά τους. Δεν υπάρχει πια πόλεμος. Δεν υπάρχει πια εχθρός. Δεν υπάρχει πια άλλη γη για να κατακτηθεί. Μόνο αυτό το απέραντο νερό που φτάνει πέρα από τον ορίζοντα. Ο Οκμπά ιμπν Ναφί βγάζει το σπαθί του και χτυπάει άγρια τα κύματα. Ουρλιάζει με λύσσα ξεσηκώνοντας τα θαλασσοπούλια. Οι άντρες του τον κοιτάζουν με τρόμο. Δεν υπάρχει άλλη γη. Δεν υπάρχει άλλη γη! Μετά από μερικές ημέρες ξεκούρασης, το στράτευμα ξεκινά την πορεία της επιστροφής προς την ανατολή. Ο μεγάλος Χαλίφης Αμπτ Ελ Μαλίκ πρέπει να μάθει για τον θρίαμβό του. Κανείς δεν μπορεί να αντισταθεί στην δύναμη του χαλιφάτου. Κανείς δεν λατρεύει άλλον θεό πέρα από τον Αλλάχ. Κανείς δεν μιλά άλλη γλώσσα πέρα από τα αραβικά. Ο Οκμπά ιμπν Ναφί οδηγεί τους άντρες του πίσω στην πατρίδα του χωρίς να ξέρει ότι δεν έχουν υποκύψει όλοι στην δύναμή του. Δεν γνωρίζει ότι πρόκειται να συναντήσει μια γυναίκα τόσο έξυπνη και τόσο τρομερή που δεν μπορεί παρά να είναι μάγισσα. Μία γυναίκα που πρόκειται να καταστρέψει τον στρατό του και που για τον ίδιον θα είναι ο θάνατος! SELENE 15


Όταν γεννήθηκε η Νταΐα, η Β. Αφρική ήταν ένα ευλογημένο μέρος. Κάτω από την κυριαρχία του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ιουστινιανού και ενώ ο υπόλοιπος γνωστός κόσμος ήταν σε αναταραχή και συνεχείς πολέμους, τα βόρεια παράλια της μαύρης ηπείρου απολάμβαναν μια μακροχρόνια ειρήνη και ανάπτυξη. Η πρωτεύουσα της βυζαντινής εξαρχίας, η Καρχηδόνα, ήταν ένα κανονικό χωνευτήρι λαών. Ρωμαίοι, Βέρβεροι, Βυζαντινοί, Χριστιανοί διαφόρων δογμάτων, Εβραίοι, Παγανιστές, Νούμιδες, Βάνδαλοι και Βησιγότθοι ζούσαν όλοι μαζί χωρίς ιδιαίτερες συγκρούσεις και η πολιτική σταθερότητα έφερνε πλούτο και πνευματική ανάταση. Η ζωή της Νταΐα είναι βυθισμένη στον μύθο και σήμερα δεν μπορούμε εύκολα να ξεχωρίσουμε τι από όσα λέγονται για αυτήν είναι αληθινό και τι είναι αποτέλεσμα της φήμης που απέκτησε στη ζωή της. Κάποια στιγμή ανέλαβε την ηγεσία των βερβερικών φυλών μετά τον θάνατο του Κουσάιλα, της “Λεοπάρδαλης των Αμάζι”. Το να αναλαμβάνουν οι γυναίκες ανώτερες θέσεις και αξιώματα δεν ήταν κάτι ιδιαίτερο για τους Αμάζι και μάλιστα συνηθιζόταν πολύ.

Υποτίθεται ότι η Αλ Κάχινα μπορούσε να προβλέψει το μέλλον.

16 SELENE

Οι ιστορικές πηγές την περιγράφουν πολύ ψηλή, με μαύρα μακριά μαλλιά και διαπεραστικά μάτια, αλλά δεν ξέρουμε αν πράγματι ήταν έτσι γιατί με αυτόν τον τρόπο περιέγραφαν πάντοτε τις μάγισσες. Η Νταΐα πολύ σύντομα απέκτησε την φήμη ότι είχε μαγικές δυνάμεις και την ικανότητα να προβλέπει το μέλλον. Αυτό δεν είναι παράξενο αν αναλογισθεί κανείς ότι ήταν μια ιδιαίτερα έξυπνη, ικανή

******

Η Αλ Κάχινα, η πανέξυπνη μάγισσα που μπορούσε να δει το μέλλον, δημιούργησε ένα ελεύθερο βερβερικό κράτος από την Αλγερία μέχρι την Λιβύη.

*****

και χαρισματική γυναίκα. Αυτές οι αρετές σίγουρα θα έμοιαζαν μαγικές στα μάτια των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Λένε επίσης ότι είχε δύο γιούς, έναν από Βέρβερο πατέρα και έναν από Έλληνα γιατί τον τελευταίο γιο τον αποκαλούσαν “γιουνάνι”, δηλαδή Έλληνα. Κάποια στιγμή λένε ότι υιοθέτησε και έναν νεαρό άραβα που είχε αιχμαλωτίσει θεωρώντας ότι ήταν κρίμα να σκοτώσει έναν νέο τόσο ευγενή και μορφωμένο. Οι τρεις γιοί είναι ακόμα ένα χαρακτηριστικό που έχουν οι μάγισσες στις ιστορίες. Κάποιοι λένε ότι η Νταΐα ήταν εβραϊκής καταγωγής, κάποιοι ότι η οικογένειά της προερχόταν από το Βυζάντιο. Το 683 μ.Χ. η Νταΐα κατατρόπωσε τον στρατηγό Οκμπά ιμπν Ναφί που εξ’ονόματος του χαλίφη προσπαθούσε

να κατακτήσει την Αφρική και να βρει πέρασμα προς την Ευρώπη. Αυτή η ήττα έσπειρε τέτοιον τρόμο στους Άραβες που της χάρισε το προσωνύμιο με το οποίο είναι γνωστή μέχρι σήμερα: Αλ Κάχινα, η μάγισσα. Φυσικά αυτό δεν σταμάτησε την αραβική επέλαση. Το 697 ένας νέος μουσουλμανικός στρατός εισέβαλε στην Αφρική, αυτή την φορά υπό την αρχηγία του Χασσάν ιμπν Νουμάν. Ο Χασσάν ανυπομονούσε να συναντήσει την θρυλική “Βασίλισσα των Βερβέρων” και να την νικήσει εξαφανίζοντας τον μοναδικό αξιόλογο αντίπαλο στην περιοχή. Η Αλ Κάχινα, όμως, τον νίκησε και αυτόν και εξανάγκασε τους άραβες να οπισθοχωρήσουν μέχρι την Τριπολιτανία και για πέντε ολόκληρα χρόνια τα βορειοδυτικά παράλια της Αφρικής παρέμειναν ανενόχλητα. Η Αλ Κάχινα, όμως, γνώριζε πολύ καλά ότι οι Άραβες θα επέστρεφαν. Χρησιμοποίησε τον χρόνο που της έδωσαν οι Άραβες μέχρι να ανασυνταχθούν για να δημιουργήσει το μεγαλύτερο επίτευγμα της ζωής της, να συνενώσει όλες τις βερβερικές φυλές υπό μία ηγεσία. Η Αλ Κάχινα, η πανέξυπνη μάγισσα που μπορούσε να δει το μέλλον, δημιούργησε ένα ελεύθερο βερβερικό κράτος από την Αλγερία μέχρι την Λιβύη. Οι αραβικές πηγές αναφέρουν ότι προσπάθησε να καταστρέψει τις σοδειές και τον υλικό πλούτο της περιοχής για να μην έχουν πια ενδιαφέρον οι Άραβες πράγμα που οδήγησε τελικά στην καταστροφή της γιατί έτσι έχασε την υποστήριξη των λαών που δεν ζούσαν νομαδικά αλλά επιβίωναν από τις οάσεις. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό ήταν


γνώριζε πολύ καλά πως το κίνητρο για τις κατακτήσεις των Αράβων δεν ήταν οι σοδειές και ο πλούτος αλλά η επιθυμία τους να προσηλυτίσουν όσους πιο πολλούς λαούς μπορούσαν στο Ισλάμ και να περάσουν στην Ευρώπη που ήταν το όνειρό τους από παλιά. Τελικά, παρά τις προσπάθειές της, η Ακ Κάχινα δεν κατάφερε να σταματήσει την αραβική εισβολή, κατάφερε όμως να κερδίσει μία θέση στους μύθους αλλά και την ιστορία και κυρίως να συνενώσει όλες τις βερβερικές φυλές που από τότε θεωρούν ότι ανήκουν στην ίδια μεγάλη φυλή: την φυλή της Αλ Κάχινα, της τρομερής μάγισσας. z

ΓΝΩΡΙΖΕΣ ΟΤΙ: * Η Αλ Κάχινα ήταν συμπατριώτισσα με τον Άγιο Αυγουστίνο.

Η Αλ Κάχινα έχει εξάψει τόσο πολύ την φαντασία των ανθρώπων που έχει γίνει και κόμικ από την Marvel. κάτι που έκαναν οι Άραβες και όχι οι Βέρβεροι. Οι Άραβες προκάλεσαν τεράστια καταστροφή στην Β. Αφρική και μάλιστα κατέστρεψαν ολοσχερώς την Καρχηδόνα και έτσι έβαλαν τέλος στην μακραίωνη παρουσία των Ρωμαίων στην αφρικανική ήπειρο.

τόσο πολύ από τον θάνατό της που έστειλαν το κεφάλι της στον χαλίφη σαν απόδειξη της νίκης τους. Λέγεται ότι όταν πέθανε η Αλ Κάχινα ήταν 127 ετών, άλλη μία μυθική διάσταση της βιογραφίας της που ταίριαζε με την περιγραφή της σαν μάγισσα.

Τελικά οι Άραβες επέστρεψαν το 700 μ.Χ. και ήρθαν αντιμέτωποι για τελευταία φορά με την θρυλική “Βασίλισσα των Βερβέρων”. Σύμφωνα με τον μύθο η Αλ Κάχινα, προδομένη από τον θετό της γιό, νικήθηκε στο ρωμαϊκό αμφιθέατρο του Ελ Τζεμ και πέθανε στο πεδίο της μάχης. Οι Άραβες χάρηκαν

Μέσα στα επόμενα χρόνια από τον θάνατό της, σαν αποτέλεσμα της τρομοκρατικής εκστρατείας των Αράβων, οι πληθυσμοί της Β. Αφρικής εξισλαμίστηκαν με το ζόρι. Εκ των υστέρων οι άραβες ιστορικοί προσπάθησαν να αποδώσουν τις καταστροφές στην μεγαλύτερη εχθρό τους, την Αλ Κάχινα, αλλά αυτό ήταν παντελώς ψέμα. Άλλωστε η Αλ Κάχινα

* Στα ταξίδια της μετέφερε πάντοτε ένα “είδωλο”, δηλαδή μια εικόνα, ίσως της Παναγίας ή κάποιου χριστιανού αγίου.

* Η Αλ Κάχινα ενδιαφερόταν πολύ για την ορνιθολογία και κατέγραφε συστηματικά τα είδη πουλιών της Β. Αφρικής που συναντούσε στα ταξίδια της. Λέγεται επίσης ότι είχε και έναν μικρό ζωολογικό κήπο που περιλάμβανε μόνο πουλιά. Στον τάφο της στην Καρχηδόνα οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πολλούς πάπυρους με σχέδια και περιγραφές άγριων πουλιών. SELENE 17


ΤΙ ΣΟΥ ΚΑΝΩ ΜΑΝΑ ΜΟΥ του Ρόμπερτ Τζένσεν

18 SELENE


Για τους περισσότερους η πορνογραφία είναι χυδαία. Οι άντρες πηγαίνουν να την προμηθευτούν στην “περιοχή με τα κόκκινα φωτάκια”, στην “εμπόλεμη ζώνη”. Νομίζουμε ότι η πορνογραφία ουρλιάζει στα αυτιά μας εκκωφαντικά. Στην πραγματικότητα, όμως, ψιθυρίζει απαλά στα αυτιά των αντρών. “Μη φοβάσαι. Είσαι στ΄αλήθεια άντρας, μπορείς να είσαι αληθινά άντρας και αν έρθεις στον κόσμο μου θα είναι όλα εκεί και θα είναι όλα εύκολα.” Η πορνογραφία γνωρίζει τα μυστικά των αντρών. Μιλάει στις αδυναμίες τους γλυκά και απαλά. Καταλήγει να αφορά την κυριαρχία των αντρών πάνω στις γυναίκες και στους άσχημους τρόπους με τους οποίους εκείνοι μαθαίνουν να παίρνουν ικανοποίηση αλλά για τους περισσότερους άντρες ξεκινάει με μία απαλή φωνούλα που απευθύνεται στους βαθύτερους φόβους τους: Ότι δεν είναι αρκετά άντρες.

ΕΝΑΣ ΑΝΤΡΑΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ SELENE 19


Πέρασα τα πρώτα 30 χρόνια της ζωής μου προσπαθώντας να είμαι άντρας, μαθαίνοντας τις τελετουργίες του αντρισμού. Όπως όλοι οι άντρες ποτέ δεν κατέκτησα απόλυτα την τέχνη αυτή αλλά, όπως οι περισσότεροι άντρες, έγινα τόσο ικανός σε αυτή που κατάφερνα να τα βγάζω πέρα. Αλλά, όπως μερικοί

άντρες, κάπου μέσα μου ήξερα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά, όχι μόνο επειδή αποτύγχανα να είμαι "αρκετά άντρας" αλλά με όλη την ιδέα του να είναι κανείς άντρας. Δεν είχε σημασία αν επρόκειτο για τον "αντρισμό ως κυριαρχία" ή τον "αντρισμό ως ευαισθησία". Όλα έμοιαζαν ψεύτικα. Πέρασα 30 χρόνια καταπιέζοντας αυτό το αίσθημα με κόστος τόσο δικό μου όσο και των γύρω μου. Τα υπόλοιπα 20 χρόνια τα πέρασα προσπαθώντας να αλλάξω, να χαράξω μια πορεία όχι προς το να είμαι άντρας αλλά προς το να είμαι άνθρωπος. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν είναι καθηγητής δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Στο βιβλίο του “Getting Off ” (που ίσως θα μπορούσε να μεταφραστεί ελεύθερα “Χύνοντας”) η αφορμή είναι η πορνογραφία αλλά πολύ σύντομα το βιβλίο καταλήγει να είναι μία κριτική σε αυτό που πολύ απλοϊκά αποκαλούμε “αντρισμό” και περιγράφει πως, κατά τη γνώμη του, η κυρίαρχη

ιδέα για το σημαίνει να είσαι άντρας πληγώνει τις γυναίκες και καταστρέφει τους άντρες. Η

κουβέντα για την πορνογραφία δεν θα μπορούσε να λείπει από μία κουβέντα για τον αντρισμό γιατί η πρώτη αποτελεί ένα σημαντικότατο κομμάτι της τελετουργίας του γίνεται κανείς άντρας. Εκείνο, όμως, που κάνει τη πορνογραφία εξαιρετικά σημαντική στη ζωή ενός άντρα είναι ότι, πέρα από οτιδήποτε άλλο, διαμορφώνει την σεξουαλική του ταυτότητα σε μία ηλικία που ο ψυχισμός σχηματίζεται για το υπόλοιπο της ζωής.

20 SELENE

Το βιβλίο είναι γραμμένο από έναν άντρα που απευθύνεται σε άντρες και, ενώ συχνά η γλώσσα του είναι ρεαλιστική και σκληρή, δεν σταματά ποτέ να μιλά με κατανόηση για την ανθρώπινη κατάσταση. Ο Τζένσεν δεν φοβάται να περιγράψει πορνογραφικές σκηνές με ανατριχιαστική ειλικρίνεια, αλλά αυτό είναι δευτερεύον. Εκείνο που έχει σημασία στο βιβλίο του είναι η αναζωογονητική ευθύτητα με την οποία εξετάζει την έννοια του “αντρισμού” και μιλάει ανοιχτά για αυτήν. Ο σκοπός

του, όπως λέει ο ίδιος δεν είναι να δημιουργήσει ενοχές στους άντρες για το γεγονός ότι είναι άντρες, αλλά να τους κάνει να ξανασκεφτούν κάποια πράγματα που μπορεί να κάνουν στο όνομα του να είναι άντρες και το τίμημα που δέχονται να πληρώσουν καθώς γίνονται άντρες. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν περιγράφει πως κάποια στιγμή αισθάνθηκε την ανάγκη να κάνει κάτι για το αδιέξοδο που αισθανόταν ότι βρισκόταν τόσο ο ίδιος όσο και όλοι οι άντρες και πως

******

Μπορούσα να συβιβαστώ με το να είμαι απλώς άντρας ή να αγωνιστώ για να γίνω άνθρωπος ***** τελικά ήρθε σε επαφή με τον Τζιμ Κόπλιν, μέλος μιας ομάδας ακτιβιστών για τα δικαιώματα των γυναικών. "Αν θέλεις να συμμετέχεις για να σώσεις τις γυναίκες, τότε δεν σε θέλουμε" είπε. Στην αρχή παραξενεύτηκα. Αυτό δεν ήταν το νόημα στο να ασκείς κριτική στην σεξουαλική εκμετάλλευση των γυναικών από την πορνογραφία; Δεν

ήταν το θέμα να σωθούν οι γυναίκες; Ναι, εξήγησε ο Τζιμ, αλλά πολλοί άντρες που ασχολούνται με το θέμα βλέπουν τον εαυτό τους σαν ιππότες με πανοπλία που σώζουν τις γυναίκες αρπάζοντάς τες καθώς περνάνε με το άλογο σαν ήρωες και συνήθως αποδεικνύονται αναξιόπιστοι σύμμαχοι. Το κίνητρό τους είναι ιδιοτελές. Δεν τους ενδιαφέρει

να αμφισβητήσουν την κυρίαρχη έννοια του αντρισμού αλλά να υποδυθούν τον ήρωα μέσα σε ένα νέο ψευδοφεμινιστικό πλαίσιο.

Πρέπει να ασχολείσαι για σένα, αλλά με διαφορετικό τρόπο, είπε. "Πρέπει να βρίσκεσαι εδώ για να σώσεις τη ζωή σου" μου είπε ο Τζιμ. Εκείνη τη στιγμή δεν κατάλαβα τι ακριβώς εννοούσε αλλά κάτι στα λόγια του αντήχησε μέσα μου. Αυτό ήταν που προσέφερε ο φεμινισμός στους άντρες. Όχι απλώς μια

ευκαιρία να σώσουν αυτούς που υποφέρουν αλλά έναν τρόπο να


κατανοήσουν ότι το σύστημα της αντρικής κυριαρχίας που πληγώνει τόσες γυναίκες την ίδια στιγμή εμποδίζει τους άντρες να είναι άνθρωποι. Η Άντρεα και ο Τζιμ μου το ξεκαθάρισαν. Μπορούσα να συμβιβαστώ με το να είμαι απλώς άντρας ή να αγωνιστώ για να γίνω άνθρωπος. Αν συμβιβαζόμουν τα οφέλη θα ήταν προφανή αλλά το κόστος θα ήταν αόρατο και τεράστιο. Θα μπορούσα να αποδεχθώ τη θέση μου στην ιεραρχία με σχετικές προσδοκίες για μια υλικά άνετη

******

Πονάει να ξέρεις ότι μπορεί να σε μειώσουν σε ένα πράγμα που το διαπερνάνε και οι άντρες θα αγοράζουν ταινίες για αυτό και ο εξευτελισμός σου θα είναι το κεντρικό θέμα. ***** ζωή και στάτους στην κοινωνία αλλά θα συνέχιζε να με τρώει το συναίσθημα ότι δεν ήμουν αρκετά άντρας. Θα έπρεπε συνέχεια να προσπαθώ να χωρέσω στην ιδέα κάποιου άλλου για το τι σημαίνει να είναι κανείς άντρας και, αφού ποτέ δεν βρήκα έναν ορισμό του αντρισμού που να με ικανοποιεί, όποιο είδος αντρισμού και αν αποδεχόμουν πάντα θα ήταν καταπιεστικό. Αν προέβαλα αντίσταση δεν μπορούσα να προβλέψω πόσο δύσκολος ή οδυνηρός θα ήταν ο δρόμος, αλλά τουλάχιστον θα έκανα βήματα προς την ελευθερία μου. Θα απαρνιόμουν υλικές ανταμοιβές για χάρη μακροχρόνιων ωφελειών που ήταν δύσκολο να περιγράψω. Η Άντρεα και ο Τζιμ μου το ξεκαθάρισαν. Άξιζε να το παλέψω

όχι γιατί ήταν εύκολο αλλά γιατί ήταν ο μόνος τρόπος για να σώσω τον εαυτό μου. Μόλις

κατάλαβα ότι είχα κάποια επιλογή, στην πραγματικότητα δεν είχα άλλη επιλογή. Το να ζει κανείς ανυποψίαστος -ανίδεος ότι υπάρχει μια εναλλακτική επιλογή στη ζωή που μας δίνουν έτοιμη- έχει το τίμημά του. Αν δούμε τις εναλλακτικές και συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε επιλογή αλλά αποφασίσουμε να κάνουμε το κορόιδο τότε έχουμε καταδικάσει τον εαυτό μας σε μία ζωή γεμάτη τύψεις. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν αντλεί

παραδείγματα από τη ζωή του, την παιδική του ηλικία, τον ρόλο που έπαιξε η πορνογραφία για εκείνον τους συνομήλικούς του αλλά μιλάει και για τις αντιδράσεις των γυναικών μπροστά στο φαινόμενο. Πλησιάζοντας στο τέλος της συζήτησης για την πορνογραφία, μία γυναίκα, που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν σιωπηλή, αρχίζει να μιλάει. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης καθόταν σφιγμένη με τα χέρια της να αγκαλιάζουν προστατευτικά το σώμα της. Μιλάει για λίγο και μετά ζητάει συγνώμη για τη φλυαρία της. Δε χρειάζεται να ζητάει

συγνώμη. Τα λόγια της εκφράζουν

αυτό που πολλοί αισθάνονται.

Τελικά λέει: "Όλο αυτό πονάει. Πονάει πολύ." Η συνεδρία τελειώνει αλλά τα λόγια της παραμένουν ακόμα στην ατμόσφαιρα. Πονάει. Πονάει να ξέρεις ότι ανεξάρτητα από το ποιος είσαι σαν άνθρωπος, σαν γυναίκα, μπορούν να σε μειώσουν σε ένα πράγμα που το διαπερνάνε και οι άντρες θα αγοράζουν ταινίες για αυτό και σε πολλές από αυτές τις SELENE 21


ταινίες ο εξευτελισμός σου θα είναι το κεντρικό θέμα. Πονάει να ξέρεις

ότι ένα μεγάλο κομμάτι της πορνογραφίας που οι άντρες καταναλώνουν συνδέει την σεξουαλική επιθυμία με τη σκληρότητα.

Οι άνθρωποι συνήθως θεωρούν ότι η πορνογραφία είναι τόσο δύσκολο και αμφιλεγόμενο θέμα γιατί έχει να κάνει με το σεξ. Στην πραγματικότητα η κοινωνία αγωνιά -χωρίς αποτέλεσμαγια την πορνογραφία γιατί έχει να κάνει με την βαναυσότητα των αντρών προς τις γυναίκες και την ικανοποίηση που

******

Η πορνογραφία είναι δύσκολο θέμα γιατί έχει να κάνει με την σκληρότητα των αντρών προς τις γυναίκες και την ικανοποίηση που παίρνουν οι άντρες μερικές φορές από αυτή. ***** παίρνουν μερικές φορές οι άντρες από αυτή τη βαναυσότητα. Και αυτό είναι που είναι το δύσκολο να αντιμετωπίσουν οι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άντρες παίρνουν σεξουαλική ικανοποίηση από τη βαναυσότητα. Δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες απορρίπτουν την πορνογραφία.

Υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση στο ανθρώπινο είδος αλλά υπάρχουν και τάσεις στην κοινωνία. Και όταν αυτές οι τάσεις μας

λένε πράγματα για τον εαυτό μας και τον κόσμο που ζούμε που είναι δύσκολο να τα δεχτούμε, συχνά κάνουμε πως δεν τα βλέπουμε. Οι καθρέφτες μπορεί να είναι επικίνδυνοι και η πορνογραφία είναι ένας καθρέφτης. Η πορνογραφία σα καθρέφτης μας δείχνει πως βλέπουν οι άντρες τις γυναίκες. Όχι όλοι οι άντρες φυσικά αλλά τον τρόπο με τον οποίον πολλοί άντρες που αποδέχονται την συμβατική ιδέα του αντρισμού βλέπουν τις γυναίκες. Είναι τρομακτικό να κοιτάμε αυτόν τον καθρέφτη.

22 SELENE

Μία ιστορία σχετικά με αυτό: Έχω βγει με δύο ετεροσεξουαλικές φίλες μου. Και οι δύο είναι έξυπνες, μορφωμένες, δυναμικές και ανεξάρτητες, Όπως συμβαίνει συχνά ξεκινάμε να συζητάμε για τις σχέσεις. Και όπως

δώσουν χρήματα. Κάποιες δέχονται. Όταν τελειώνει το σεξ η γυναίκα βγαίνει από το φορτηγάκι και ένας από τους άντρες κάνει να της δώσει ένα μάτσο χαρτονομίσματα. Μόλις εκείνη απλώνει το χέρι της να τα πάρει, το φορτηγάκι φεύγει και την αφήνει σύξυλη στην άκρη του δρόμου. Υπάρχουν ένα σωρό τέτοια βιντεάκια και όλα έχουν την ίδια "πλοκή".

τέλος τους λέω ότι μπορώ να τις πείσω με μία μόνο αναφορά σε μία ιστοσελίδα. Τους λέω: "Αν θέλετε θα σας μιλήσω για αυτήν την ιστοσελίδα. Αν δεν θέλετε δεν θα πω τίποτα. Αλλά αν αποφασίσετε ότι θέλετε να ακούσετε μη πείτε ότι δεν σας προειδοποίησα." Κοιτάζονται μεταξύ τους. Διστάζουν. Μου ζητάνε να εξηγήσω.

Υπάρχουν άντρες που αγοράζουν βίντεο με το ίδιο απλό μήνυμα: Οι γυναίκες είναι για σεξ. Οι γυναίκες μπορούν να αγοραστούν για σεξ.

συμβαίνει επίσης συχνά μου λένε ότι υπερβάλω και ότι είμαι πολύ αυστηρός με τους άντρες. Στο

Μερικούς μήνες πιο πριν κάποιος μου προώθησε ένα μήνυμα με την διεύθυνση μιας πορνογραφικής ιστοσελίδας που θεώρησε ότι έπρεπε να δω. Να ποιό ήταν το θέμα της: Μερικοί άντρες που δείχνουν να είναι μεταξύ 20 και 30 ετών οδηγούν στην πόλη με ένα φορτηγάκι με μια βιντεοκάμερα. Ρωτάνε τις γυναίκες αν θέλουν να πάνε βόλτα με το αυτοκίνητο. Μόλις κάποια δεχτεί

την ρωτάνε αν θα ήθελε να κάνει σεξ μπροστά στη κάμερα αν της

Αλλά στο τέλος οι γυναίκες δεν αξίζουν ούτε καν να τις πληρώσεις για σεξ. Δεν αξίζουν ούτε να αγοραστούν. Τους αξίζει

να τις γαμήσουν και να τις αφήσουν στην άκρη του δρόμου ενώ ένα μάτσο μεταεφηβικά αγόρια γελάνε και τις κοροϊδεύουν ενώ απομακρύνονται με το αυτοκίνητο. Την ίδια στιγμή άντρες στα σπίτια τους παρακολουθούν και εκσπερματώνουν και μετά κλείνουν τον υπολογιστή ή την τηλεόραση και συνεχίζουν τη ζωή τους. Και υπάρχουν πολλές εταιρίες και πολλές ιστοσελίδες που έχουν ανάλογο περιεχόμενο. Κοιτάζω τις φίλες μου και τους λέω: "Καταλαβαίνετε βέβαια ότι αυτό που σας περιέγραψα είναι σχετικά ήπιο. Υπάρχουν πράγματα πολύ πιο βάναυσα και εξευτελιστικά από αυτό, ξέρετε." Καθόμαστε για λίγο σιωπηλοί μέχρι που μία από αυτές λέει: "Αυτό δεν ήταν δίκαιο." Το ξέρω ότι δεν ήταν δίκαιο. Αυτό που τους είχα πει ήταν


από μια ολόκληρη κοινωνία.

Όπως είπε και ένα άρθρο στους New York Times, "η πορνογραφία δεν αφορά πια μόνο κάτι πορνόγερους." Για την ακρίβεια, ποτέ δεν αφορούσε μόνο κάτι πορνόγερους. Αλλά τώρα πια η αλήθεια είναι εμφανής σε όλους. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν φτάνει ίσως στο ουσιαστικότερο κομμάτι του βιβλίου του, τον ορισμό και την περιγραφεί αυτού που ονομάζεται "αντρισμός" και μιλά ανοιχτά για όλα όσα θεωρεί ότι είναι προβληματικά με αυτόν.

******

Ένας αληθινός άντρας κοιτάζει τον κόσμο, βλέπει τι θέλει και απλώς το παίρνει. ***** Η κυρίαρχη ιδέα για την αρρενωπότητα στη Δύση μπορεί να περιγραφεί εύκολα. Οι άντρες

υποτίθεται ότι είναι από τη φύση τους ανταγωνιστικοί και επιθετικοί και, κατά συνέπεια, το να είναι κανείς "αληθινός άντρας" σημαίνει να συμμετέχει στον αγώνα για έλεγχο, κατάκτηση και κυριαρχία. Ένας "αληθινός άντρας" κοιτάζει τον κόσμο, βλέπει τι θέλει και απλώς το παίρνει.

αλήθεια και μου το είχαν ζητήσει εκείνες να τους το πω. Αν ήμουν κι εγώ στη θέση τους, αν ήμουν γυναίκα, δεν θα ήθελα να το ξέρω αυτό. Η ζωή είναι δύσκολη από μόνη της χωρίς να χρειάζεται κανείς να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι ζούμε σε μία κοινωνία που δεν μετράει ποιος είσαι σαν άνθρωπος, σαν άτομο με όνειρα, ικανότητες και αδυναμίες. Ότι

είσαι μόνο ένα πράγμα για να το γαμήσει κάποιος και μετά να το κοροϊδέψει και να το παρατήσει στην άκρη του δρόμου. Μόνο και

μόνο γιατί είσαι γυναίκα.

Σε έναν κόσμο που τόσοι άντρες βλέπουν τόση πορνογραφία αυτός είναι ο λόγος που δεν αντέχουμε να δούμε την κατάσταση όπως έχει: Η πορνογραφία αναγκάζει τις γυναίκες να αντιμετωπίσουν το πως τις βλέπουν οι άντρες. Και η πορνογραφία αναγκάζει τους άντρες να αντιμετωπίσουν αυτό που έχουν γίνει. Το αποτέλεσμα είναι ότι κανείς δεν θέλει να μιλήσει για αυτό που βλέπει στον καθρέφτη. Η πορνογραφία έχει γίνει πια κάτι φυσιολογικό. Η νοοτροπία που

κρύβεται πίσω από εκείνη την ιστοσελίδα βρίσκεται και πίσω

Το παιχνίδι ο "Βασιλιάς του Λόφου" είναι απλό. Σκοπός είναι να κατακτήσει κανείς την κορυφή του λόφου (ή του θρανίου, ή της στοίβας από μαξιλάρια ή οτιδήποτε άλλο) και να καταφέρει να παραμείνει εκεί. Για να το καταφέρει κανείς αυτό πρέπει να σπρώξει εκείνον που κατέχει την κορυφή, τον "Βασιλιά του Λόφου" και να πάρει τη θέση του και από εκεί και έπειτα οφείλει να απωθήσει όλους τους υπόλοιπους που θέλουν να του πάρουν την θέση. Αυτό το παιχνίδι, αν και συνήθως παίζεται με καλή πρόθεση και υπάρχουν κανόνες που απαγορεύουν πράξεις που μπορεί να είναι επικίνδυνες, έχει τα φόντα να γίνει ένα πραγματικά επικίνδυνο και σκληρό παιχνίδι. Σύμφωνα με την εμπειρία μου αυτό το παιχνίδι το παίζουν και αγόρια και κορίτσια αλλά τα αγόρια είναι πάντα πολύ περισσότερα από τα κορίτσια. Όπως και να το δει κανείς, όμως, είναι ένα παιχνίδι που εκπαιδεύει, ανεξάρτητα από το ποιος το παίζει, στην έννοια της SELENE 23


θεσμούς και • Η απώθηση των συναισθημάτων που συνδέονται με τις γυναίκες και την θηλυκότητα (οι λέξεις που χρησιμοποιώ είναι συγκεκριμένες γιατί οι άντρες δεν καταπνίγουν όλα τα συναισθήματά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα, οι άντρες μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα τον θυμό τους.)

αρρενωπότητας και αποκαλύπτει ένα βασικό χαρακτηριστικό της: Κανείς

δεν είναι ποτέ ασφαλής και όλοι χάνουν κάποια στιγμή. Προφανώς αυτό το παιχνίδι του "Βασιλιά του Λόφου" είναι πρώτιστα επικίνδυνο για τις γυναίκες. Μαθαίνει

τους άντρες να προσπαθούν να ελέγξουν τις γυναίκες "τους" και ορίζει ότι η δική τους ικανοποίηση εξαρτάται από αυτόν τον έλεγχο που, κάτω από προϋποθέσεις, οδηγεί σε βιασμούς και ξυλοδαρμούς. Αλλά

αυτή η ιδέα της αρρενωπότητας είναι επιβλαβής και για τους άντρες. Ένα πράγμα είναι εμφανές από την αρχή σχετικά με αυτό το

******

Στο παιχνίδι της κυριαρχίας κανείς ποτέ δεν είναι ασφαλής και όλοι χάνουν κάποια στιγμή. ***** παιχνίδι: Δεν μπορούν να κερδίσουν όλοι. Για την ακρίβεια, εξ ορισμού μόνο ένα άτομο μπορεί να βρίσκεται στην κορυφή του "Λόφου". Σε ένα σύστημα που βασίζεται στην ιεραρχία μπορεί να υπάρχει μόνο ένας "Βασιλιάς του Λόφου". Στα πλαίσια

αυτής της αρρενωπότητας οι άντρες βρίσκονται σε συνεχή ανταγωνισμό μεταξύ τους για κυριαρχία. Κάθε άντρας πρέπει να

είναι υποταγμένος στον "Βασιλιά" αλλά ακόμα κι αυτός δεν μπορεί να χαλαρώσει και να απολαύσει τις δάφνες του. Πρέπει να βρίσκεται συνέχεια σε επιφυλακή για το ποιος μπορεί να ανεβαίνει τον λόφο και να σχεδιάζει την "εκθρόνισή" του. [...] Αυτή είναι η αρρενωπότητα εκφρασμένη 24 SELENE

σαν συνεχής ανταγωνισμός και απειλή. Όποια οφέλη και αν έχει είναι επίσης εξαντλητική και, στο τέλος, φρούδα. Οι άντρες που δεν τα καταφέρνουν σε όλο αυτό θεωρούνται ύποπτοι. Τους λένε κλαψιάρηδες, αδερφές, λαπάδες, κότες, γυναικούλες. Η χειρότερη

προσβολή που μπορεί να κάνει ένας άντρας σε έναν άλλον, είτε πρόκειται για αγόρια στην αυλή του σχολείου, είτε για στελέχη πολυεθνικών στην αίθουσα συσκέψεων, είναι να ισχυρισθεί ότι ο άλλος είναι σαν γυναίκα (ή σαν γκέι που υποτίθεται ότι και αυτός είναι κάπως σαν γυναίκα).

Αν και η κοινωνία αναγνωρίζει ότι οι άντρες μπορεί να έχουν χαρακτηριστικά που παραδοσιακά συνδέονται με τις γυναίκες (όπως τρυφερότητα, στοργή, κατανόηση) στην τελική είναι αυτή η "ισχύς που εκφράζεται σαν σκληρότητα" που μας προσδιορίζει και πρέπει να ξεπερνά κάθε "γυναικεία" απαλότητα. Αυτές οι πτυχές της αρρενωπότητας πρέπει να είναι εμφανείς και να ξεπερνάνε οτιδήποτε άλλο για να θεωρηθεί ένας άντρας "αληθινός άντρας". Φυσικά αυτός είναι ο κυρίαρχος ορισμός της αρρενωπότητας και δεν θέλω να ισχυρισθώ ότι αυτό ακριβώς υιοθετούν όλοι οι άντρες ανεξαιρέτως. Αλλά τα κύρια στοιχεία αυτού που μπορούμε να αποκαλέσουμε "αρρενωπότητα" είναι τα παρακάτω: • Η αποφυγή κάθε πράγματος που συνδέεται με κάποιον τρόπο με τις γυναίκες ή γενικά την έννοια της θηλυκότητας • Ο αγώνας για κυριαρχία στις διαπροσωπικές σχέσεις και τους κοινωνικούς

[...] Μαθαίνουμε στα αγόρια μας ότι να είσαι άντρας σημαίνει να είσαι σκληρός, να είσαι κτητικός, να είσαι ανταγωνιστικός, να είσαι επιθετικός. Τα επιβραβεύουμε όταν χτυπάνε σκληρά σουτ στο γήπεδο που βγάζουν τον αντίπαλο εκτός μάχης. Τα τιμάμε με παρελάσεις όταν επιστρέφουν από το εξωτερικό όπου έχουν πάνε να σφαγιάσουν άλλους ανθρώπους. Τα

βάζουμε στα εξώφυλλα των περιοδικών όταν καταστρέφουν επιχειρηματικούς ανταγωνιστές και βγάζουν εκατομμύρια εξαναγκάζοντας άλλους ανθρώπους να χάσουν τη δουλειά τους. Με λίγα λόγια, εκπαιδεύουμε τα αγόρια μας να είναι σκληρά, να αγνοούν τα συναισθήματα των άλλων, να είναι βίαια. Κανένας άντρας δεν έφτιαξε αυτό το σύστημα. Ίσως και κανένας άντρας, αν του δινόταν η δυνατότητα, να μην το επέλεγε. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι ζούμε μέσα σε αυτό το σύστημα που στρεβλώνει και ακρωτηριάζει


τους άντρες, περιορίζοντας την συναισθηματική τους ευρύτητα και το βάθος των συναισθημάτων τους ενώ περιορίζει και την ικανότητά μας να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους. Όχι μόνο με τις γυναίκες και τα παιδιά αλλά και με τους άλλους άντρες. Τέτοιου είδους σχέσεις απαιτούν να είναι κανείς ευάλωτος αλλά δίνουν νόημα στη ζωή. Ο Άντρας Που Θα Γινόταν Βασιλιάς είναι ο Άντρας Που Έχει Σπάσει Και Είναι Μόνος. [...]Για τους περισσότερους η πορνογραφία είναι χυδαία. Οι άντρες πηγαίνουν να τη προμηθευτούν στην "περιοχή με τα κόκκινα φωτάκια", στην "εμπόλεμη ζώνη". Νομίζουμε ότι η πορνογραφία ουρλιάζει στα αυτιά μας εκκωφαντικά. Στην πραγματικότητα, όμως, ψιθυρίζει απαλά στα αυτιά των αντρών. "Μη φοβάσαι. Είσαι

στ΄αλήθεια άντρας, μπορείς να είσαι αληθινά άντρας και αν έρθεις στον κόσμο μου θα είναι όλα εκεί και θα είναι όλα εύκολα." Η πορνογραφία γνωρίζει

τα μυστικά των αντρών. Μιλάει στις αδυναμίες τους γλυκά και απαλά. Η πορνογραφία καταλήγει να αφορά την κυριαρχία των αντρών πάνω στις

γυναίκες και στους άσχημους τρόπους με τους οποίους εκείνοι καταλήγουν να παίρνουν ικανοποίηση. Αλλά για τους

περισσότερους άντρες ξεκινάει με μία απαλή φωνούλα που απευθύνεται στους βαθύτερους φόβους τους: Ότι δεν είναι αρκετά άντρες.

*****

Εκπαιδεύουμε τα αγόρια μας να είναι σκληρά, να αγνοούν τα συναισθήματα των άλλων, να είναι βίαια.

*****

[...] Οι άντρες δεν καταναλώνουν πορνογραφία για το συναίσθημα. Για την ακρίβεια καταναλώνουν πορνογραφία για να αποφύγουν την αγάπη και την στοργή (τα "γυναικεία" αυτά συναισθήματα). Επειδή, όμως, η σεξουαλική πράξη είναι πάντα κάτι περισσότερο από μία φυσική πράξη, οι άντρες έρχονται αντιμέτωποι με έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις που πρέπει να τις διοχετεύσουν κάπου

όπου για αυτούς είναι "ασφαλές. Έτσι η πορνογραφία καλλιεργεί τη σκληρότητα, που συναισθηματικά είναι το ευκολότερο συναίσθημα για τον άντρα δεδομένου ότι η δυναμική της κυριαρχίας των αντρών πάνω στις γυναίκες υπάρχει ήδη στην κοινωνία. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν σχολιάζει τον τρόπο με τον οποίον η κυρίαρχη ιδέα του αντρισμού δεν είναι απλά ένα ψυχολογικό ζήτημα μικρής ίσως σημασίας αλλά είναι, πάνω από όλα ένα πολιτικό ζήτημα που συνδέεται με όλα τα κυρίαρχα πολιτικά προβλήματα της ανθρωπότητας. Για εκείνον το

ζήτημα της καταπίεσης των γυναικών δεν είναι ξεχωριστό από το ζήτημα του ρατσισμού ή το ζήτημα της εκμετάλλευσης των φτωχών από τους πλούσιους, αλλά είναι όλα ένα: η καταπίεση και η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Στο βιβλίο του περιγράφει πως η ανισότητα των φύλων είναι πολιτικό ζήτημα και πως το να το ανάγουμε σε "ψυχολογικό" είναι υπεκφυγή. Το σύστημα καταπίεσης λειτουργεί ως εξής:

SELENE 25


Τα συστήματα και οι δομές μέσα στα οποία ζούμε είναι ιεραρχικά Τα ιεραρχικά συστήματα αποφέρουν οφέλη και προνόμια σε εκείνους που βρίσκονται στην κυρίαρχη τάξη Η κυρίαρχη τάξη συνήθως είναι απρόθυμη να εγκαταλείψει τα προνόμιά της Τα προνομία της κυρίαρχης τάξης δημιουργούνται σε βάρος των κατώτερων τάξεων Δεδομένου ότι γενικά η ανθρωπότητα θεωρεί "σωστές" τις έννοιες της δικαιοσύνης , της ισότητας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η ύπαρξη της ιεραρχίας πρέπει να δικαιολογείται με κάποιον τρόπο πέρα από το "δίκαιο του ισχυρού" Ένα από τα κυρίαρχα επιχειρήματα για την διατήρηση των συστημάτων κυριαρχίας και υποταγής είναι ότι είναι "φυσικά".

26 SELENE


Επομένως τα συστήματα κυριαρχίας πασχίζουν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι η καταπίεση και η εκμετάλλευση είναι φυσικά και γι΄αυτό δεν επιδέχονται μεταβολής.

Αν οι άντρες εκ φύσεως είναι εξυπνότεροι και δυνατότεροι από τις γυναίκες τότε η πατριαρχία είναι αναπόφευκτη και δικαιολογημένη. Αν οι λευκοί

είναι εξυπνότεροι και πιο ηθικοί από τους έγχρωμους τότε η λευκή ανωτερότητα είναι αναπόφευκτη και δικαιολογημένη. Αν οι πλούσιοι είναι εξυπνότεροι και πιο εργατικοί από τους φτωχούς τότε η οικονομική ανισότητα είναι αναπόφευκτη και δικαιολογημένη. Και αν οι άνθρωποι κατέχουν ξεχωριστή θέση στο σύμπαν, με βάση θεολογικούς ή βιολογικούς λόγους, τότε το δικαίωμα της ανθρωπότητας να εκμεταλλευθεί το κόσμο και την φύση με όποιον τρόπο μπορεί είναι αναπόφευκτο και δικαιολογημένο. Για την κυρίαρχη τάξη κάθε φορά το να διατηρεί το στάτους κβο είναι φυσικό και αναμενόμενο. Και επειδή η κυρίαρχη τάξη ελέγχει τους βασικούς θεσμούς προπαγάνδας (σχολείο, μέσα ενημέρωσης, βιβλία, περιρρέουσα ηθική και "αρχές") μπορεί να

την θέση με την αξία της αλλά ανταλλάσσοντάς την με κάποια σεξουαλική χάρη ή, ακόμα χειρότερα, "παγιδεύοντας" τους άντρες με την σεξουαλικότητά της. Γιατί φυσικά από τη στιγμή που οι γυναίκες είναι κατώτερες από τους άντρες και υπάρχει ένας άντρας διαθέσιμος να καταλάβει τη θέση, ο μόνος τρόπος για μια γυναίκα να τον υπερκεράσει είναι "κλέβοντας" και για την ακρίβεια κάνοντας μόνο αυτό στο το οποίο είναι καλές οι γυναίκες: σεξ! Ακόμα χειρότερα έχω ακούσει άντρες σε τέτοιες περιπτώσεις να λένε φράσεις όπως "Αυτο που αυτή χρειάζεται είναι ένα καλό γαμήσι για να στρώσει." Αυτού του είδους οι αντιδράσεις δείχνουν ότι, ανεξάρτητα από το ποια είναι η ταξική θέση του άντρα και της γυναίκας, οι άντρες μπορούν να χρησιμοποιούν το όπλο της σεξουαλικοποιημένης βίας προσπαθώντας να επιβεβαιώσουν την κυριαρχία τους.

*****

Το ζήτημα της ανισότητας δεν είναι ξεχωριστό από το κατασκευάσει μια ιστορία για τον ζήτημα του ρατσισμού ή της κόσμο που μπορεί να οδηγήσει εκμετάλλευσης των φτωχών κάποιο κομμάτι των κατώτερων από τους πλούσιους. τάξεων να εσωτερικεύσουν και να αποδεχθούν αυτήν την προπαγάνδα.

Παραδοσιακά οι θέσεις εξουσίας μέσα στο οικονομικό σύστημα μονοπωλούνταν από άντρες αλλά το να βάλουμε απλά γυναίκες να κατέχουν αυτές τις θέσεις μέσα σε αυτό το σύστημα δεν είναι λύση γιατί δεν αλλάζει τη φύση του συστήματος. Παραμένει ιεραρχικό και καταπιεστικό. Η ερώτηση που προκύπτει είναι τι μπορούμε να κάνουμε με την δικαιολογημένη οργή και αγανάκτηση που νιώθουν οι άντρες σε τέτοιες περιπτώσεις. Φυσικά είναι σωστό να αποδίδουμε ευθύνες στα άτομα που κατέχουν θέσεις εξουσίας, άντρες ή γυναίκες, για οποιαδήποτε καταπιεστική συμπεριφορά ανεξάρτητα από το σύστημα μέσα στο οποίο εργάζονται. Αλλά πολύ συχνά οι άντρες αντιδρούν στις γυναίκες που κατέχουν εξουσία με μισογυνισμό, συχνά χρησιμοποιούν όρους σεξουαλικοποίησης. Πολλές φορές είναι εύκολο ένας άντρας να ισχυρισθεί ότι η γυναίκα δεν κατέκτησε

*****

Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι μόνο άσχημες και κακές αλλά και πολιτικά αντιδραστικές. Αντί να

επικεντρώνονται στην άδικη φύση του συστήματος, οι άντρες συχνά προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν οποιαδήποτε μορφή δύναμης έχουν μέσα στο σύστημα προκειμένου να κυριαρχήσουν σε συγκεκριμένα άτομα. Αλλά το σύστημα μπορεί να

αλλάξει μόνο αν το αντιμετωπίσουμε. Μπορούμε να πούμε ότι οι άντρες εργατικής τάξης καταπιέζονται σε ένα σύστημα εταιρικού καπιταλισμού. Μπορούμε επίσης να πούμε ότι αυτοί οι άντρες μερικές φορές προσπαθούν να αντιδράσουν σε αυτήν την καταπίεση με το να προβάλουν την κυριαρχία τους σαν άντρες. Ανεξάρτητα από το

πόση οικονομική ισχύ έχει μία γυναίκα προϊστάμενος, στον ευρύτερο κόσμο εξακολουθεί να είναι γυναίκα, υπόκειται σε διακρίσεις με αμέτρητους τρόπους και πάντα αντιμετωπίζει την απειλή της σεξουαλικοποιημένης αντρικής βίας. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν επιχειρεί να απαντήσει και σε μία σειρά από επιχειρήματα των υποστηρικτών της πορνογραφίας όπως το ότι είναι κάτι φυσιολογικο, ότι είναι στη "φύση" του άντρα, ότι είναι άκακη, ότι είναι απλώς φαντασίωση, ότι και οι γυναίκες καταναλώνουν πορνογραφία και ότι οι γυναίκες συμμετέχουν σε αυτήν εθελοντικά. Ακολουθεί ένα απόσπασμα από τα δικά του επιχειρήματα. Αν η πορνογραφία είναι απλώς "φαντασίωση" τότε γιατί να είναι φαντασίωση για την κυριαρχία των αντρών πάνω στις γυναίκες; Για την υποταγή των γυναικών; Γιατί να είναι φαντασίωση που περιέχει βαναυσότητα και εξευτελισμό; Άλλωστε, όπως είπε κάποτε και η Άντρεα Ντόρκιν, η πορνογραφία κάθε άλλο παρά φαντασίωση είναι. "Η πορνογραφία συμβαίνει στις γυναίκες." Ότι συμβαίνει σε αυτές τις ταινίες έχει συμβεί πραγματικά. Εκείνες οι γυναίκες δεν είναι "φαντασίωση". Και μετά από την βιντεοσκόπηση αυτές τις σκηνές τις παρακολουθούν χιλιάδες άντρες στο σπίτι τους, αυνανίζονται με αυτές και κλιμακώνουν. Αυτοί οι άντρες δε είναι "φαντασίωση". Οι άντρες φαντασιώνονται όταν αυνανίζονται αλλά οι ίδιοι οι άντρες δεν είναι φαντασίωση. Χιλιάδες άντρες κλιμακώνουν SELENE 27


παρακολουθώντας γυναίκες που τις γαμάνε άγρια, τις πνίγουν χώνοντας τα πέη τους στο λαιμό τους και διεισδύουν μέσα τους άντρες με τρόπους που προκαλούν πόνο. Αυτοί οι οργασμοί συμβαίνουν στην πραγματικότητα όχι στην φαντασία. Ο Ρόμπερτ Τζένσεν δεν διστάζει να ακουμπήσει και το θέμα της πορνογραφίας ως σεξουαλικού βοηθήματος και έμμεσα να ασκήσει κριτική και στην καταπιεστική και υποκριτική θεώρηση της κοινωνίας ότι ένα ζευγάρι οφείλει να έχει ένα συγκεκριμένο είδος σεξουαλικής σχέσης και όχι άλλο. Όταν το σεξ γίνεται βαρετό, όταν ένα ζευγάρι σταματάει να κάνει σεξ γιατί πρέπει αυτομάτως να υποθέσουμε ότι ο στόχος είναι να επαναφέρουμε άμεσα την σεξουαλική δραστηριότητα;

Αν ο στόχος είναι ο δεσμός ανάμεσα στο ζευγάρι το σεξ δεν είναι ο μόνος δρόμος προς αυτόν. Πριν να καταφύγουμε σε ένα

"γιατρικό" σεξουαλικής φύσης όπως η πορνογραφία δεν θα ήταν καλύτερα να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάποια διάγνωση; Το θέμα είναι ότι σε μία κοινωνία που είναι υποχρεωτικά σεξουαλική δημοσίως δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι άνθρωποι αισθάνονται την ανάγκη να είναι συνεχώς σεξουαλικοί ιδιωτικώς. Με αφορμή τις σκέψεις ότι η πορνογραφία μπορεί να οδηγεί στη βία ορισμένους ανθρώπους, ο Τζένσεν καυτηριάζει και το "δικαίωμα" που αισθάνονται συνήθως οι άντρες να είναι σεξουαλικά επιθετικοί προς τις γυναίκες στα πλαίσια μιας διαδικασίας φλερτ που θεωρούν φυσιολογική. Η πορνογραφία συνδέει την βία προς τις γυναίκες με την σεξουαλική ικανοποίηση και κάποιοι ισχυρίζονται ότι μπορεί να κάνει την ιδέα του 28 SELENE

βιασμού ελκυστική στο μυαλό κάποιων αντρών. Βέβαια ο βιασμός είναι κάτι συγκεκριμένο που προϋποθέτει κατ΄αρχάς (αλλά όχι αποκλειστικά) να μην υπάρχει συναίνεση. Εγώ έχω καταναλώσει επανειλημμένα πορνογραφία αλλά κατά τη διάρκεια της ζωής μου μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι δεν έχω βιάσει κανέναν. Αλλά συνειδητοποιώ όμως ότι ένα μεγάλο μέρος της σεξουαλικής μου εκπαίδευσης σαν άντρας ήταν σχετικά με το πως να αποσπώ σεξουαλική συναίνεση από τις

*****

Σε μία κοινωνία που είναι υποχρεωτικά σεξουαλική δημοσίως οι άνθρωποι αισθάνονται την ανάγκη να είναι συνεχώς σεξουαλικοί ιδιωτικώς.

*****

γυναίκες με όποιον τρόπο μπορούσα. Ως νεαρός άντρας έμαθα ότι μερικές φορές πρέπει να πιέσεις λίγο παραπάνω όταν εκείνη λέει όχι στην αρχή γιατί στην πραγματικότητα το θέλει. Έμαθα ότι το "όχι" μιας γυναίκας μπορεί να σημαίνει "όχι", μπορεί να σημαίνει "ίσως" ή να σημαίνει "ναι, αλλά πρέπει να με κερδίσεις πρώτα." Ο μόνος τρόπος

για να μάθω αν το "όχι" σημαίνει "όχι" ήταν να πιέσω. Οι άντρες

πιέζουν και οι γυναίκες είτε απωθούν είτε ενδίδουν. Αυτό ήταν το παιχνίδι που με έμαθαν να παίζω. Όταν μιλάω δημοσίως σε μεικτές ομάδες αντρών και γυναικών συχνά αστειεύομαι για την σεξουαλική συμπεριφορά των αντρών. Πως εκείνοι τείνουν να επικεντρώνονται στο σεξ και να αγνοούν άλλες πτυχές οικειότητας, τις ασταμάτητες πιέσεις

για σεξ, τους τρόπους με τους οποίους οι άντρες προσπαθούν να "στριμώξουν" μια γυναίκα για να αποσπάσουν την συναίνεσή της. Το περιγράφω αυτό και μετά λέω "Φυσικά είμαι σίγουρος ότι πλέον στη σημερινή εποχή καμία γυναίκα δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι το έχει βιώσει αυτό." Αμέσως οι γυναίκες στην αίθουσα είτε χαμογελούν ή γελάνε ανοιχτά. Συχνά, το επόμενο που κάνουν είναι να ρίξουν ματιές γύρω τους για να δουν πως αντιδρούν οι άντρες στην αίθουσα, να δουν αν θύμωσαν. Οι

γυναίκες γνωρίζουν πολύ καλά όλα αυτά που λέω και γνωρίζουν επίσης ότι είναι επικίνδυνο να τα λες αυτά φωναχτά μπροστά στους άντρες γιατί συνήθως δεν τους αρέσει να τα ακούνε. Ο Τζένσεν δεν φοβάται να ασκήσει κριτική σε ιδέες που η κοινωνία τις θεωρεί δεδομένες και σε ένα μεγάλο βαθμό ταμπού και κυρίως δεν φοβάται να οραματιστεί την ανανέωσή τους ή ακόμα και την αντικατάστασή τους από άλλες πιο αντιπροσωπευτικές των αναγκών της ανθρώπινης κοινωνίας. Αν και πολλοί άντρες βρίσκουν τις απαιτήσεις της αρρενωπότητας καταπιεστικές, ακόμα και καταστροφικές μερικές φορές, οι αντρικές τελετουργίες είναι γνώριμες και μπορεί να γίνουν καθησυχαστικές ακόμα και όταν προκαλούν πόνο. Το να ξεφύγουμε από την αρρενωπότητα και να δημιουργήσουμε ένα νέο είδος ανθρωπότητας απαιτεί από τους ανθρώπους να φανταστούν κάτι για το οποίο δεν έχουμε μοντέλο. Είναι τρομακτικό αλλά, όπως τα περισσότερα πράγματα που προκαλούν φόβο, δημιουργεί και δυνατότητες για να ανακαλύψουμε κάτι βαθύτερο, πλουσιότερο και πιο ικανοποιητικό. Στο τέλος, όμως, ο κάθε ένας από εμάς πρέπει να δράσει. Για τους


άντρες το πρώτο βήμα είναι να συνειδητοποιήσουν ότι ο μισογυνισμός και οι διακρίσεις που προκύπτουν από αυτόν είναι πρόβλημα των αντρών. Όπως ο

ρατσισμός και η λευκή ανωτερότητα είναι πρόβλημα των λευκών, ο σεξισμός είναι πρόβλημα των αντρών και οφείλουμε να δράσουμε για να τον αντιμετωπίσουμε. Σε προσωπικό επίπεδο υπάρχουν μερικά απλά πράγματα που μπορεί να κάνει ένας άντρας αρχίζοντας από σήμερα: • Προφανώς δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούμε ή να απειλούμε ότι θα χρησιμοποιήσουμε βία ενάντια σε έναν σύντροφο ή ένα παιδί. Σε αυτό πρέπει να λάβουμε υπόψην και άλλους διακριτικούς και μη προφανείς τρόπους που μπορεί να ασκήσουμε βία όπως το να λέμε πράγματα που προσβάλουν ή μειώνουν την αυτοεκτίμηση ή να επιμένουμε να πάρουμε σεξουαλική συναίνεση ενώ η σύντροφός μας δεν την δίνει. • Πρέπει να σταματήσουμε να στηρίζουμε άντρες που χτυπάνε, βιάζουν και κακοποιούν. Συχνά οι άντρες μιλάνε ανοιχτά για τέτοια θέματα. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι η φιλία ή η επαγγελματική συνεργασία θα συνεχιστεί φυσιολογικά μόνο εφόσον σταματήσει η κακοποίηση και παρθούν μέτρα ώστε να μην ξανασυμβεί στο μέλλον. • Αν ποτέ υποψιαστούμε ότι κάποιος κακοποιεί κάποιον θα πρέπει να προσφέρουμε τη βοήθεια και την υποστήριξή μας στο θύμα με οποιονδήποτε τρόπο μπορούμε και είναι αποδεκτός από το θύμα. • Πρέπει να σταματήσουμε να λέμε και να γελάμε με μισογυνιστικά αστεία • Πρέπει να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε οτιδήποτε

εκμεταλλεύεται τον άνθρωπο όπως η χυδαία πορνογραφία και η πορνεία. • Πρέπει να σταματήσουμε να συμμετέχουμε σε σχέσεις κυριαρχίας που θεσμοθετούν την υποταγή των γυναικών. Όταν οι άντρες στη ζωή μας μιλάνε για τέτοιες δραστηριότητες θα πρέπει να τους προκαλούμε να σκεφτούν και να ενεργήσουν διαφορετικά.

*****

Το πρόβλημα των γυναικών είναι πρόβλημα των αντρών με τον ίδιο τρόπο που το πρόβλημα του ρατσισμού είναι πρόβλημα των λευκών.

*****

Ο Ρόμπερτ Τζένσεν καταλήγει τονίζοντας τη σημασία που έχει το να ξανασκεφτούν οι άντρες την ουσία του αντρισμού γιατί, όπως λέει, το πρόβλημα των γυναικών είναι πρόβλημα των αντρών με τον ίδιο τρόπο που το πρόβλημα του ρατσισμού ενάντια στους έγχρωμους είναι πρόβλημα των λευκών. Σε τελική ανάλυση το τι

σημαίνει να είσαι άντρας μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μία κοινωνία ισότητας, δικαιοσύνης και ανθρωπισμού και σε μία κοινωνία καταπίεσης και δυστυχίας.

Αυτό το βιβλίο είναι το αποτέλεσμα σχεδόν 20 ετών εργασίας, ακτιβισμού και αγώνα, πνευματικού, πολιτικού και προσωπικού. Δεν θεωρώ ότι η προσωπική μου εμπειρία είναι αδιαμφισβήτητα αντιπροσωπευτική ούτε ότι η πορεία μου είναι παράδειγμα προς μίμηση ή ότι οι απαντήσεις μου έχουν παγκόσμια εφαρμογή. Αλλά

Ο Ρόμπερτ Τζένσεν είναι καθηγητής δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Έχει ασχοληθεί εκτεταμένα με την κριτική της πορνογραφίας και του σχηματισμού της αρρενωπότητας. Έχει αρθρογραφήσει επίσης για το προνόμιο των λευκών και τον θεσμοθετημένο ρατσισμό. Τα άρθρα του και οι απόψεις του για το ρατσισμό, τον σεξισμό και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τον έχουν κατάξει στους πιο αμφιλεγομενους ακαδημαϊκους της εποχής μας. robertwjensen.org είμαι σίγουρος ότι οι ερωτήσεις μου είναι σημαντικές. Είμαι σίγουρος ότι, άσχετα από το πόσο δύσκολο είναι να αποδεχθούμε ότι μας λέει η πορνογραφία για τον εαυτό μας, οφείλουμε να το εξετάσουμε. Αντέχουμε να το δούμε; Έχουμε την πολυτέλεια να μην το δούμε;

X

SELENE 29


30 SELENE


ΒΟΛΕΓΚΑΡΟΙ της Ευρυδίκης Μαντέλη

ΕΝΑΣ ΘΑΝΑΣΙΜΟΣ ΓΡΙΦΟΣ ΚΑΙ ΤΡΕΙΣ ΗΜΕΡΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟΝ ΛΥΣΕΙΣ Πραγματικά γεγονότα: Σε ορισμένες περιοχές της Σερβίας οι άνθρωποι πιστεύουν στην ύπαρξη κάποιων μυστηριωδών όντων που δεν μοιάζουν με κανένα ζώο που γνωρίζουμε και που τα ονομάζουν Ντρέκαβατς. Ένας σημαντικός αριθμός χωρικών από το Zlatibor της Σερβίας δηλώνει ότι έχει συναντήσει κατά τη διάρκεια της ζωής του ένα Ντρέκαβατς και σχεδον όλοι ότι το έχουν ακούσει. ISBN: 978-960-93-6712-7

Το 1992 οι κάτοικοι της περιοχής του ποταμού Kravicka βρήκαν το πτώμα ενός ζώου που δεν έμοιαζε με τίποτε από όσα είχαν δει μέχρι τότε, το οποίο θεώρησαν ότι ανήκε σε ένα νεκρό Ντρέκαβατς.

ISBN (PDF): 978-618-81863-1-6 ISBN (EPUB): 978-618-81863-0-9

Το 2003 στο χωριό Tometino Polje για κάποιες ημέρες σημειώθηκαν επιθέσεις στα πρόβατα των κατοίκων. Την ίδια περίοδο οι κάτοικοι ισχυρίζονται ότι άκουγαν μυστηριώδεις κραυγές κατά τη διάρκεια της νύχτας.

ΛΥΣΕ ΤΟΝ ΓΡΙΦΟ ΚΑΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΕΙΣ ΒΟΛΕΓΚΑΡΟΙ ΚΑΙ ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΘΑΝΑΣΙΜΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΟΥΣ

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ www.emanteli.com

*****

“Ένα καλογραμμένο και συναρπαστικό συγγραφικό έργο, που κρατά σε αγωνία τον αναγνώστη, ενώ συνάμα καλύπτει με τον καλύτερο τρόπο τις ανησυχίες του φίλου της εναλλακτικής αναζήτησης.” ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ - “ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ” SELENE 31


ΤΑ

Α Ι Σ Τ Ι Ρ ΚΟ Ι Ζ Α Γ Ο Τ ΟΤΑΝ

1968 Η αυτοκινητοβιομηχανία Ford κατασκευάζει 3.000 αυτοκίνητα την ημέρα. Είναι η πρώτη σε μέγεθος αυτοκινητοβιομηχανία στην Ευρώπη και η τέταρτη παγκοσμίως. Στα εργοστάσιά της στην Αγγλία εργάζονται πάνω από 55.000 άντρες. Και 187 γυναίκες σαν γαζώτριες. Αυτή είναι η αληθινή ιστορία των “κοριτσιών της Ford” που μόνες τους και με σύμμαχο μόνο την επιμονή τους και το θάρρος τους κατάφεραν να λυγίσουν μια επιχείρηση κολοσσό και να αλλάξουν για πάντα το καθεστώς αμοιβής για όλους τους εργαζόμενους.

32 SELENE


Σ Η Τ

Η Σ Α Τ Σ ΑΝΑ

Π

Ε ΚΑΝΕΙ

ντέλη α Μ ς η κ υδί της Ευρ

SELENE 33


τρύπες με αυτό.” “Ε, εσύ!” Η Βάιολετ Ντόσον παγώνει. Υποτίθεται ότι οι γαζώτριες δεν πρέπει να μιλάνε μεταξύ τους. Η δουλειά είναι πολλή και δεν υπάρχει χρόνος για κουβέντες. Μήπως ο επόπτης θέλει να της κάνει παρατήρηση; “Ναι, εσύ” λέει ο επόπτης και την δείχνει. “Στη γραμμή συναρμολόγησης!” Η Βάιολετ Ντόσον αφήνει την ραπτομηχανή της και πηγαίνει στη γραμμή όπου συναρμολογούν τις πόρτες. Εκεί οι εργάτες είναι αποκλειστικά άντρες. Βασικά, όλα τα πόστα στο εργοστάσιο, εκτός από τις ραπτομηχανές, απασχολούν άντρες. Μερικές φορές,

Η ηθοποιός Τζέμι Γουίνστον υποδύεται ένα από τα “κορίτσια της Ford” στην ταινία “Made in Dagenham”. “Καλημέρα, κυρίες μου!” Ο επόπτης παραγωγής μπαίνει στην αίθουσα όπου εργάζονται οι 187 γαζώτριες του εργοστασίου της Ford. Πρόκειται για μία τεράστια παλιά αίθουσα κατασκευασμένη από τούβλα και πρόχειρα ασβεστωμένη. Σε ορισμένα σημεία ο σοβάς έχει πέσει αφήνοντας τρύπες από όπου μπαίνει η βροχή και το κρύο αλλά η μακριές σειρές με τις ραπτομηχανές δεν έχουν την πολυτέλεια να σταματήσουν ούτε λεπτό ακόμα και όταν βρέχει. Οι

γυναίκες είναι υποχρεωμένες να ράβουν τουλάχιστον τριάντα καλύμματα για καθίσματα την ώρα. Διαφορετικά απολύονται. “Σας έφερα φρέσκο υλικό!” φωνάζει ο επόπτης για να ακουστεί και στις πίσω σειρές. “Θέλω να μετατρέψετε αυτό...” λέει και σηκώνει έναν απροσδιόριστο όγκο από κομμένα υφάσματα “...σε αυτό!” και δείχνει ένα έτοιμο στήριγμα κεφαλής. “Ξέρετε τι πρέπει να κάνετε!” Οι γυναίκες ξεκινάνε την δουλειά αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν έχουν ιδέα τι να κάνουν. Όταν το σχέδιο για τα καλύμματα αλλάζει δεν τους ενημερώνει κανείς. Τους δίνουν μόνο ένα σωρό κομμένα υφάσματα που εκείνες πρέπει να συναρμολογήσουν σαν παζλ και να καταφέρουν να δημιουργήσουν ένα άψογο κάλυμμα. Και αυτό πρέπει να το κάνουν τριάντα φορές την ώρα. Η Σήλα Ντάγκλας προσπαθεί να ράψει το κομμάτια σωστά χωρίς να τρυπήσει τα δάχτυλά της στο βελόνι της μηχανής. Οι ραπτομηχανές είναι παλιές, χωρίς προστατευτικά για τα δάχτυλα, 34 SELENE

και τα ατυχήματα είναι συχνά. Για την ακρίβεια, είναι τόσο συχνά που οι παλιές γαζώτριες λένε: “Δεν είσαι πραγματική γαζώτρια μέχρι να σου πιάσει το χέρι η μηχανή!” Το κρύο, όμως, που μπαίνει από τους τρύπιους τοίχους παγώνει τις κλειδώσεις και κάνει τις κινήσεις ακριβείας δύσκολες. Το ράψιμο κάτω από αυτές τις συνθήκες γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνη υπόθεση.

*****

Τα ατυχήματα είναι τόσο συχνά που οι παλιές λένε: “Δεν είσαι πραγματικά γαζώτρια μέχρι να σου πιάσει το χέρι η μηχανή.”

*****

“Να! Πάρε αυτό!” της λέει η Βάιολετ Ντόσον, η κοπέλα που δουλεύει στη διπλανή μηχανή και της δίνει ένα κομμάτι από το συνθετικό υλικό με το οποίο γεμίζουν τα καθίσματα. “Κλείσε τις

όμως, όταν οι ραπτομηχανές βγάζουν πολύ δουλειά και ξεπερνάνε τη ζήτηση, οι γαζώτριες τοποθετούνται προσωρινά και σε διάφορες άλλες δουλειές, όπου υπάρχει ανάγκη. Το αντίθετο, δηλαδή να

φωνάξουν κάποιους άντρες για να βοηθήσουν στο ράψιμο όταν υπήρχε ανάγκη, δεν γινόταν ποτέ γιατί οι άντρες δεν είχαν ιδέα πως να χρησιμοποιήσουν τις ραπτομηχανές. “Αυτό που γινόταν ήταν οι γυναίκες να εργάζονται και στις ραπτομηχανές και στην υπόλοιπη παραγωγή” περιγράφει η Σήλα Ντάγκλας. “Οι άντρες, όμως, ποτέ δεν εργάζονταν στις ραπτομηχανές. Και να που οι γυναίκες, που θεωρούνταν ανειδίκευτες, έκαναν και την δική τους δουλειά και την δουλειά των ανειδίκευτων και των ειδικευμένων αντρών. Και πάλι πληρώνονταν λιγότερο και από τους ανειδίκευτους άντρες.” Η εργασία των αντρών διακρίνονταν σε ειδικευμένη, ημιειδικευμένη και ανειδίκευτη και αμείβονταν ανάλογα. Η εργασία των γυναικών θεωρούνταν ανειδίκευτη και αμείβονταν με το 75% της ανειδίκευτης αντρικής εργασίας.


Οι γαζώτριες ευχαριστούν τον πρόεδρο του εργατικού σωματείου Μπέρνι Πάσινγκτον για την συμπαράστασή του. “Αυτή η κατάσταση, να δουλεύουμε σε δουλειές ειδικευμένων αντρών και πάλι να πληρωνόμαστε λιγότερο από τους ανειδίκευτους άντρες, μας έκανε να σκεφτούμε, φτάνει, ως εδώ! Ήταν αυτή η αδικία που μας έκανε να σκεφτούμε την απεργία” λέει η Βάιολετ Ντόσον. Η αμοιβή της γυναικείας εργασίας ήδη από τον 19ο αιώνα ήταν αμφιλεγόμενο θέμα. Η γυναικεία

εργασία θεωρούνταν απειλή για την αντρική εργασία και υπήρχαν απαγορεύσεις εργασίας στις παντρεμένες γυναίκες, οι οποίες, μάλιστα, υποστηρίζονταν από τα εργατικά συνδικάτα που ήθελαν να διατηρήσουν τα προνόμια για τους άντρες εργάτες. Όταν

το 1930 η ανεργία στην Αγγλία έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ, η γυναικεία εργασία

εκδιώχθηκε ακόμα περισσότερο και τα εργατικά σωματεία πίεσαν για αύξηση της διαφοράς ανάμεσα στον αντρικό και τον γυναικείο μισθό. Η παραδοσιακή ιδέα του άντρα “κουβαλητή” που φέρνει το ψωμί στο σπίτι, θεσμοθέτησε την χαμηλή αμοιβή των γυναικών. Ο οικονομολόγος Μπέβεριτζ είπε: “Η συμπεριφορά της νοικοκυράς στην αμειβόμενη εργασία έξω από το σπίτι δεν θα πρέπει να είναι η ίδια με εκείνη της ελεύθερης γυναίκας. Εκείνη έχει άλλα καθήκοντα...” Επηρεασμένοι από αυτήν την παραδοσιακή θεώρηση ότι η θέση της γυναίκας είναι κατά κύριο λόγο στο σπίτι, οι άντρες εργάτες, παρά το γεγονός ότι και οι ίδιοι βρίσκονταν στην ίδια μοίρα με τις γυναίκες και ωφελούνταν από τους αγώνες τους, στάθηκαν αντίθετοι προς τους αγώνες των γαζωτριών της Ford λέγοντας ότι οι γυναίκες έτσι κι αλλιώς είναι

Μερικά από τα πραγματικά “κορίτσια της Ford.”

“αφύσικο” να πληρώνονται όσο οι άντρες. Τα αντρικά εργατικά σωματεία προτίμησαν να ξεχάσουν ότι οι γυναίκες στο παρελθόν είχαν στηρίξει τους δικούς τους αγώνες και διαχώρισαν τη θέση τους από την απεργία των γυναικών. Οι μόνες που είχαν την θέληση να αλλάξουν τα πράγματα ήταν οι ίδιες οι γυναίκες και έτσι έγινε. “Κάθε χρόνο γινόταν αναδιαπραγμάτευση του μισθού” περιγράφει η Βέρα Σάιμ. “ Κάτσαμε τρεις ώρες και εξηγήσαμε την κατάσταση, εγώ και δύο άλλες κοπέλες από την επιτροπή, αλλά δεν μας απαντήσανε καν! Όλοι οι άλλοι έπαιρναν απάντηση όταν έκαναν ένα αίτημα, “ναι” ή “όχι”, αλλά εμείς δεν πήραμε ποτέ καμία απάντηση.”

*****

Παρά το γεγονός ότι ωφελούνταν από τους αγώνες των γυναικών, οι άντρες εργάτες στάθηκαν αντίθετοι.

*****

Ο Μπέρνι Πάσινγκτον, ο πρόεδρος του εργατικού σωματείου, ήταν ένας από τους ελάχιστους που υποστήριξαν τα “κορίτσια της Ford.” “Τις αγνόησαν τελείως” λέει. “Ανέβηκα στην διοίκηση κρατώντας δεκατρία κομμάτια ύφασμα που προορίζονταν να γίνουν στήριγμα κεφαλής και είπα στον διευθυντή: ταίριαξέ τα! Τι είναι αυτά; με ρώτησε. Του είπα: έπρεπε να ξέρεις. Δεκατρία κομμάτια. Δώστα σε οποιοδήποτε από τα κορίτσια της παραγωγής κι εκείνη θα ξέρει τι να τα κάνει. Ποιός άλλος το κάνει αυτό; Κανείς! Αυτά τα κορίτσια δεν κάνουν τίποτα μαγικά! Ξέρουν ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουν το μυαλό τους. Αλλά και πάλι δεν έγινε τίποτα με SELENE 35


Η ηθοποιός Τζέμα Άρτερτον υποδύεται την Ρίτα Ο’Γκρέιντι που πρωτοστάτησε στην απεργία στο μιούζικαλ “Made in Dagenham” που περιγράφει την ιστορία των γαζωτριών της Ford. την διοίκηση.”

στις δουλειές τους.”

Η Σήλα Ντάγκλας θυμάται: “Μαζευτήκαμε στο κυλικείο για να ψηφίσουμε αν θα κάναμε απεργία ή όχι. Το αποτέλεσμα δεν ήταν ομόφωνο αλλά ήταν ξεκάθαρα υπέρ της απεργίας. Και έτσι ξεκινήσαμε.” Οι γυναίκες που

Όταν οι εργάτριες στο εργοστάσιο του Λίβερπουλ ακολούθησαν το παράδειγμα των γυναικών του Ντάτζεναμ η Ford βρέθηκε πραγματικά σε δύσκολη θέση.

εργάζονταν στο εργοστάσιο στο Ντάτζεναμ έβαλαν φρένο στην παραγωγή ολόκληρης της Ford.

Φορτία ολόκληρα με υλικά κατέφταναν με τα τρένα αλλά μαζεύονταν στις αποθήκες γιατί τίποτα δεν κινούνταν.

“Νομίζω ότι την ξαφνιάσαμε την διοίκηση” λέει η Τζεραλντίν Ντίαρ. “Νομίζω ότι τους ξαφνιάσαμε όλους. Νομίζω ότι κάθονταν και μας κοιτάζανε να βγαίνουμε από το κυλικείο και σκέφτονταν: Α, βγαίνουν έξω τώρα. Να δεις που θα φύγουν και θα γυρίσουν πάλι

“Δεν το περιμέναμε να έχουμε τόση δύναμη” λέει η Βάιολετ Ντόσον. “Δεν πιστεύαμε ότι μπορούσαμε να σταματήσουμε την Ford. Και το κάναμε εμείς, οι γυναίκες, ανεξάρτητα από ότι λέγανε οι άλλοι.” Ο Μπέρνι Πάσινγκτον θυμάται πως η απεργία των γυναικών βρέθηκε αντιμέτωπη ακόμη και με το εργατικό σωματείο. “Κάποιοι από τους εκπροσώπους μας δε συμφωνούσαν καθόλου με ότι γινόταν. Κάποιες από

τις γυναίκες έλαβαν θυμωμένες επιστολές από τον κόσμο και αντιμετώπισαν προβλήματα και στο σπίτι τους. Ενώ ο πατέρας

της Σήλα και ο άντρας της Βέρα τις συμπαραστέκονταν, ο άντρας της Βάιολετ ήταν αντίθετος. Πολλοί λέγανε: τι τα θέλετε τώρα εσείς αυτά; Έτσι κι αλλιώς για το χαρτζιλίκι σας δουλεύετε.” Οι γυναίκες, όμως, θυμούνται και εκείνους που τους συμπαραστάθηκαν. “Ο ταχυδρόμος έφερε την αλληλογραφία και μας είδε να στεκόμαστε έξω στην αυλή” περιγράφει η Μορίν Τζάκσον. “Τι κάνετε εδώ έξω, μας ρώτησε. Κάνουμε απεργία, του λέμε. Κι αυτός μας φώναξε, μπράβο ρε 36 SELENE

κορίτσια! Και έκανε μεταβολή και έφυγε! (γέλια) Εκείνη την ημέρα δεν πήραν την αλληλογραφία τους.” “Δεν μας πείραξε κανένας” λέει η Πάμελα Μπράουν. “Το αστυνομικό τμήμα έστελνε κάθε βράδυ κάποιον να δει αν είμαστε καλά. Καμία φορά μας έφερναν και κανένα μπουκάλι ουίσκι για να ζεσταθούμε (γέλια) αλλά υπήρχε και ένας αστυνομικός που ερχόταν κάθε φορά.” “Τότε η Πάμελα ήταν ελεύθερη και νομίζω ότι εκείνος ο αστυνομικός την είχε βάλει στο μάτι” λέει γελώντας η Τζεραλντίν Ντίαρ.

*****

Μας κοιτάζαν να βγαίνουμε και σκέφτονταν: “Να δεις που θα γυρίσουν πάλι στις δουλειές τους.”

*****

Με την μεγαλύτερη βιομηχανία της χώρας παγωμένη, το θέμα των γυναικών της Ford απέκτησε εθνική σημασία. Η Μπάρμπαρα Κάσλ, η Υπουργός Εμπορίου επισκέφθηκε η ίδια το εργοστάσιο και κανόνισε μία συνάντηση ανάμεσα στην ίδια, τις απεργούς και την διοίκηση της επιχείρησης. Το αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης ήταν η συμφωνία να αυξήσουν τον μισθό των ανειδίκευτων γυναικών στο 92% του μισθού των


Η Υπουργός Εμπορίου Μπάρμπαρα Κασλ (τέταρτη από δεξιά) συναντάει την επιτροπή των απεργών γυναικών. Ανάμεσα σε τσάι και κουλουράκια αποφασίζεται η θεσμοθέτηση του δικαιώματος ίσης αμοιβής για όλους τους εργαζόμενους, άντρες και γυναίκες. ανειδίκευτων αντρών σταδιακά μέσα σε δύο χρόνια. “Συναντηθήκαμε και ψηφίσαμε αν θα δεχθούμε αύξηση 7 πένες την ώρα” λέει η Σήλα Ντάγκλας. “Το συνδικάτο μας συμβούλευε να το δεχθούμε. Εγώ ψήφισα όχι. Υποτίθεται ότι το ξεκινήσαμε όλο αυτό για να αναγνωρισθεί η εργασία μας που ήταν εξίσου καλή με την εργασία των ειδικευμένων αντρών, όχι να δεχθούμε ότι είμαστε ανειδίκευτες. Αλλά η πλειοψηφία είπε ναι. Και έτσι γυρίσαμε στις δουλειές μας.”

*****

πόρτες γα τα αυτοκίνητα, μια δουλειά που έκαναν (κυρίως) οι άντρες, θεωρούνταν εξειδικευμένη εργασία, το γάζωμα καλυμάτων για καθίσματα,

μια δουλειά που έκαναν αποκλειστικά οι γυναίκες, θεωρούνταν ανειδίκευτη εργασία και αμείβονταν ανάλογα παρά το γεγονός ότι για να προσληφθεί μία γυναίκα στη θέση αυτή έπρεπε πρώτα να περάσει από αυστηρές και δύσκολες εξετάσεις. Η εργασία των γυναικών,

όποια και αν ήταν αυτή, θεωρούνταν ίδια με ... την εργασία των γυναικών! Και η εργασία των γυναικών για τις επιχειρήσεις ήταν πάντα ανειδίκευτη. “Παλιά έκοβαν τα κομμάτια με ψαλίδι και αυτό ήταν δύσκολη δουλειά. Μετά φέρανε μηχανήματα που το κάνανε και είχανε άντρες να τα παρακολουθούνε και η δική τους εργασία θεωρούνταν ειδικευμένη. Αντίθετα η δουλειά που έκαναν οι γυναίκες δεν μπορούσε να αντικατασταθεί από μηχανές και όμως η εργασία τους θεωρούνταν ανειδίκευτη” λέει η Ντόρα Τσάλινγκσγουορθ.

Οι γαζώτριες της Ford είναι σαν τα μανιτάρια: Τις κρατάνε στο σκοτάδι και τις ταΐζουν κοπριά.

*****

Το 1970, δύο χρόνια μετά την απεργία των γυναικών, ψηφίστηκε στην Αγγλία ο νόμος για την Ίση Αμοιβή και σταδιακά μέσα στα επόμενα χρόνια ανάλογη νομοθεσία πέρασε και στις περισσότερες βιομηχανοποιημένες χώρες της Δύσης. Αλλά πάλι δεν ωφελήθηκαν οι γυναίκες γιατί η εργασία τους δεν είχε συγκριθεί με εκείνη των αντρών. Ενώ το να συναρμολογείς

1971: Οι άντρες εργάτες της Ford ψηφίζουν μυστικά υπερ της λήξης της απεργίας.

SELENE 37


Το 1983 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο αγγλικός νόμος περί ίσης αμοιβής δεν επαρκούσε για να εξασφαλίσει ίση αμοιβή σε όλους τους εργαζόμενους και χρειαζόταν μετατροπή.

Οι γυναίκες που εργάζονταν στη Ford μέσα στα 15 χρόνια που είχαν περάσει από την πρώτη απεργία τους είχαν οργανωθεί καλύτερα. Τώρα ήταν όλες μέλη

του εργατικού συνδικάτου και υπήρχε μία ισχυρή γυναίκα εκπρόσωπος που τις στήριζε. Όταν το αίτημά τους να συγκριθεί η εργασία τους με εκείνη των αντρών και να αναβαθμιστεί σε ειδικευμένη απορρίφθηκε από την διοίκηση της εταιρίας, οι γυναίκες ξαναβγήκαν σε απεργία. Τον Δεκέμβρη του 1984 η Ford έμεινε μετέωρη για άλλη μια φορά. Η Ντόρα Τσάλινγκσγουορθ περιγράφει: “Προσπάθησαν να βγάλουν κρυφά τη δουλειά μας από την πίσω αυλή για να την φτιάξουν άλλοι έξω από το εργοστάσιο αλλά εμείς το καταλάβαμε και το σταματήσαμε. Τα τρένα έφερναν συνέχεια πρώτες ύλες αλλά οι άντρες αρνούνταν να τα παραλάβουν. Χωρίς ραμμένα καθίσματα ήταν αδύνατον να προχωρήσουν.” Η Τζεραλντίν Ντίαρ περιγράφει τους δικούς της προβληματισμούς: “Αισθανόμασταν άσχημα. Πολλοί άντρες ήταν στενοχωρημένοι. Είχαν οικογένειες και τους απέλυαν. Αλλά έπρεπε να αγωνισθούμε για αυτό που θεωρούσαμε σωστό. Στήσαμε σκηνές στην αυλή του εργοστασίου και κοιμόμασταν εκεί.

Ακούγαμε τις ειδήσεις στο ραδιόφωνο όλο το βράδυ. Είχαμε και ένα μότο: Οι γαζώτριες της Ford είναι σαν τα μανιτάρια. Της κρατάνε στο σκοτάδι και τις ταΐζουν κοπριά. Μείναμε στις σκηνές εννέα εβδομάδες.” Με την παραγωγή σταματημένη ήταν αδύνατο η επιχείρηση να πληρώσει μισθούς εκείνη τη χρονιά. Οι γυναίκες που απεργούσαν βρέθηκαν αντιμέτωπες τόσο με την διοίκηση της επιχείρησης όσο και με το εργατικό σωματείο. Τελικά το αίτημα για επανεξέταση της εργασίας των γυναικών έγινε δεκτό. Όλες οι ειδικευμένες εργασίες των αντρών εξετάσθηκαν ναι συγκρίθηκαν με την εργασία των γαζωτριών. Η επιτροπή που ορίστηκε για να εξετάσει το ζήτημα διαπίστωσε ότι το παλιό σύστημα αξιολόγησης που χρησιμοποιούσε η Ford έδινε πόντους στους άντρες για ορισμένα χαρακτηριστικά της εργασίας τους αλλά δεν έδινε κανένα πόντο για κανένα χαρακτηριστικό της εργασίας των γυναικών. Τελικά αποφάνθηκε ότι

η ταχύτητα και η επιδεξιότητα που απαιτούσε η δουλειά της γαζώτριας ήταν πολύ μεγαλύτερη από εκείνες που απαιτούσε οποιαδήποτε άλλη εργασία στο εργοστάσιο.

Ο Μπέρνι Πάσινγκτον πέθανε φέτος το καλοκαίρι, στις 18 Ιουλίου 2015, σε ηλικία 90 ετών. Όταν κάποτε τον ρώτησαν για τον ρόλο του στην ιστορία των “κοριτσιών της Ford” είπε: “Ο πατέρας μου επέστρεψε από τον πόλεμο ανάπηρος και η μητέρα μου έπρεπε μόνη της να συντηρήσει και να αναθρέψει μια μεγάλη οικογένεια. Θυμάμαι πόσο σκληρά εργαζόταν για να βγάλει χρήματα για όλους μας και να δώσει και τα μισά στη θεία μου που είχε αναλάβει να μας προσέχει και δεν εργαζόταν. Και όλα αυτά τα έκανε με τον μισό μισθό από εκείνον που έπαιρναν οι άντρες εργάτες. Δεν θα μπορούσα ποτέ να αγνοήσω τον αγώνα των γυναικών για ίση αμοιβή.” Η υπόθεση των “κοριτσιών της Ford” έχει γίνει ταινία με τίτλο “Made in Dagenham” όπου ο ηθοποιός Μπομπ Χόσκινς παίζει τον ρόλο του Πάσινγκτον. Έχει επίσης γραφτεί μιούζικαλ με τον ίδιο τίτλο.

Μετά από αγώνες ετών η ικανότητα εκείνων των γυναικών να συναρμολογούν τα νέα σχέδια χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση και να φτιάχνουν μόνες τους τις μηχανές τους όταν χαλούσαν επιτέλους αναγνωρίστηκε και η εργασία τους θεωρήθηκε ειδικευμένη αλλά η νίκη τους απείχε ακόμα πολύ από το να είναι ολοκληρωμένη. Η διοίκηση της επιχείρησης κάλεσε τις γυναίκες και τους ανακοίνωσε με θράσος ότι η αναγνώριση της εργασίας τους και η ανάλογη αύξηση στους μισθούς που συνεπαγόταν αυτό, ήταν ένα “δώρο” της εταιρείας προς αυτές και όχι δικαίωμά τους. Οι γυναίκες που εργάζονταν στην Ford πάλεψαν για τα δικαιώματά τους και κατάφεραν να αλλάξουν το νόμο και τις συνθήκες αμοιβής των εργαζομένων συνεισφέροντας στην δικαιότερη αντιμετώπιση αντρών και γυναικών. Όμως η ίση αντιμετώπιση των δύο φύλων στην εργασία ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί για τους εργαζόμενους στόχο προς κατάκτηση. Είναι χαρακτηριστικό πως σύμφωνα με

στοιχεία του 2012 στην Ευρώπη κατά μέσο όρο οι γυναίκες αμείβονται κατά 16% λιγότερο από τους άντρες που κάνουν τις ίδιες εργασίες με αυτές, δηλαδή εργάζονται 59 ημέρες το χρόνο “δωρεάν”.

Στην Ελλάδα την ίδια χρονιά οι γυναίκες αμείφθηκαν 15% λιγότερο από τους άντρες συναδέλφους τους που έκαναν την ίδια δουλειά με εκείνες. Προφανώς ο αγώνας που ξεκίνησαν τα “κορίτσια της Ford” δεν έχει ακόμα τελειώσει. z

38 SELENE


Δεν αντέχω πλέον ορισμένα πράγματα, όχι γιατί είμαι αλαζόνας, αλλά γιατί έχω πια φτάσει σε ένα σημείο στη ζωή μου που δεν θέλω να χάνω χρόνο με όσα με δυσαρεστούν ή με πληγώνουν. Δεν αντέχω τον κυνισμό, την κριτική χωρίς όρια, και τις απαιτήσεις. Έπαψα να ενδιαφέρομαι να ικανοποιήσω όσους δεν με συμπαθούν, να αγαπώ εκείνους που δεν με αγαπούν και να χαμογελάω σε όσους δεν θέλουν να μου χαμογελάσουν. Δεν ξοδεύω πια ούτε λεπτό σε όσους λένε ψέματα ή χειραγωγούν. Αποφάσισα να μην συμβιβάζομαι πια με την προσποίηση, την υποκρισία, την ανειλικρίνια και την κολακία. Δεν ανέχομαι την επιλεκτική αυθεντία ή την ακαδημαϊκή αλαζονία ούτε προσαρμόζομαι στο κουτσομπολιό. Σιχαίνομαι τις συγκρούσεις και τις συγκρίσεις. Πιστεύω σε έναν κόσμο αντιθέτων και γι΄αυτό αποφεύγω ανθρώπους με αυστηρές και αγκυλωμένες προσωπικότητες. Στη φιλία απεχθάνομαι την απιστία και την προδοσία. Δεν ταιριάζω με όσους δεν ξέρουν πως να κάνουν ένα κοπλιμέντο ή να πουν μια ενθαρρυντική κουβέντα. Οι υπερβολές με κουράζουν και δυσκολεύομαι να αποδεχτώ εκείνους που δεν αγαπούν τα ζώα. Και πάνω από όλα δεν έχω υπομονή για όσους δεν αξίζουν την υπομονή μου.

~~~~Μέριλ Στριπ SELENE 39


ΤΑ ΒΑΦ

ΤΙΣΙΑ

της Αλεξάνδρας Χρονοπούλου

Κυριακή πρωί και όλοι μαζεύτηκαν στον Άγιο Νικόλαο για τα βαφτίσια. Ακριβά φορέματα φουρφουρίζουν αυτάρεσκα. Καλοραμμένα, αυστηρά κοστούμια, σταυροκουμπωτά να ζευγαρώνουν με μουσελίνες και ταφτάδες. Γόβες ψηλοτάκουνες σε όλα τα χρώματα να αναδεικνύουν υπέρκομψες γάμπες ή σπασμένα αγγεία και φλεβίτιδα. Σκαρπίνια ανδρικά, δετά ή παντοφλέ, εύκολα στην ισορροπία ενός εδάφους ξεπεσμένης ευμάρειας, μη αποκαλυπτικά του φροντισμένου πεντικιούρ, σε αντίθεση με τα γυναικεία πέδιλα. Οι κομμώτριες έχουν δώσει τα ρέστα τους με περίτεχνους κότσους και στυλιζαρισμένες, παράταιρες μπούκλες. Μακιγιάζ που θα ζήλευαν τηλεπερσόνες γ΄ διαλογής και κραγιόν κραυγαλέο. Να μείνει και κάτι με τόσα φιλήματα. Οι ανθοπώλες έχουν στήσει τις κιτς ανθοστήλες τους και πολύχρωμες γάζες κρέμονται από κάθε λογής φανάρια και φαναράκια. Η κουμπαρομπεμπέκα έχει στήσει τα προικιά της σε κοφτό τραπεζομάντιλο. Πριγκιπικά βαφτιστικά και σταυρός πατριαρχικός να τρέμει το Μπάκιγχαμ σύγκορμο με όλους τους δούκες και τις δούκισσές του αντάμα. Ο φωτογράφος ετοιμοπόλεμος, άλλος με το φακό κι άλλος με την κάμερα σαν οπλοπολυβόλο, στρατηγός που οργανώνει τα στρατεύματά του πριν τη μάχη κι όλοι εκτελούν τις εντολές του και του βαράνε προσοχές. -Η μαμά του μωρού να χαμογελάσει, διατάζει ο στρατηγός.

Και η μαμά πειθήνια: «Πόσο πλατιά;»

-Ο μπαμπάς να σταθεί δίπλα στη μαμά, κι ο παππούς ν’ αλλάξει ύφος.

Και πώς ν’ αλλάξει ύφος ο καψερός που τον στενεύει

40 SELENE

το παπούτσι κι έχει και τους φίλους του που τον δουλεύουν από χτες γιατί στοιχηματίζουν ότι η καρακάξα η νύφη του δε θα το δώσει τ’ όνομά του στον έγγονα. Τον πρώτο. Του γιου του το γιο. Και σκέφτεται με τι μούτρα θα πάει αύριο στο καφενείο και πώς θ’ αντέξει το δούλεμα. Και κορδώνεται η καρακάξα με την τουαλέτα που τη χρυσοπλήρωσε ο μαλάκας ο γιος του. Και τον έχει πεθάνει το γαμοπάπουτσο που κατάρα τη στιγμή που το φόρεσε αντί για τα αγαπημένα, καθημερινά του μοκασίνια. Και ο μπέμπης να χαζογελάει, πηγαίνοντας από αγκαλιά σε αγκαλιά και να του κάνει ναζάκια. Και ξέρει ότι, όσο και να τον αγαπάει, θα του κακοφανεί να μην ακούσει να του δίνουν το δικό του το όνομα. Και ο μπέμπης χαμογελάει και τρέχουν τα σαλάκια του και πιπιλίζει τα δάχτυλά του ή παίζει μπαμπαλίζοντας τη γλώσσα του και τον κοροϊδεύει. Και δεν περνά ο χρόνος. Ο παπάς θέλει όλα να τα πει. Η μαμά κορδώνεται. Ο μπαμπάς ιδρώνει. Ο φωτογράφος διατάζει. Η κουμπαρομπεμπέκα όλο κάτι συγυρίζει και επιδεικνύει. Και οι καλεσμένοι ποζάρουν δήθεν αδιάφορα. Κι ο παππούς περιμένει και δεν τον βαστούν πια τα πονεμένα του πόδια. Μια στιγμή μια λαμέ καρακαλτάκα τον πλησιάζει, τον φιλάει σταυρωτά και του εύχεται: «Να μας ζήσει το όνομα!» -Ποιο όνομα; Πότε το είπε γαμώ το στανιό μου; Ψάχνεται ο παππούς. Ευτυχώς η γιαγιά δίπλα του, του κάνει ένα καθησυχαστικό νεύμα και του σφίγγει με δύναμη το μπράτσο όλο νόημα και η καρδιά του γυρίζει στη θέση της, αφήνοντας χώρο στα παπούτσια του ν’ απλωθούν τα πόδια.

-Άντε μωρή καρακάξα. Μ’ έσκασες, σκέφτεται και


ρίχνει μια δολοφονική ματιά στη νύφη του που ανασηκώνει τη μύτη της αλαζονικά και τινάζει με υφάκι το μπουκλωτό μαλλί. Τώρα μπορεί να χαλαρώσει, να φάει τα κουφετάκια του και το λιωμένο γλυκό και να σκέφτεται τη στιγμή που αύριο θα μπει περήφανος στο καφενείο και θα κερνάει τα γεροντορεμάλια τους φίλους του. Ποζάρει ευχαριστημένος κι ο φωτογράφος δεν χάνει την ευκαιρία και απαθανατίζει τη στιγμή για να στρέψει αμέσως το φακό στον λαδωμένο εγγονό του που ετοιμάζεται για τη βουτιά στην κολυμπήθρα.

Την ίδια ώρα στα ανοιχτά του Αιγαίου ένα σαπιοκάικο, δουλεμπορικό, πετάει στα νερά ένα άλλο αγοράκι. Η μάνα του παλεύει με τα κύματα το ίδιο κι ο πατέρας του. Δεν ξέρουν από θάλασσα. Ό,τι είχαν και δεν είχαν τα ακούμπησαν όλα για να τους στοιβάξουν σ’ αυτό το αμπάρι. Τα ρούχα τους βρομάνε κάτουρα και ακαθαρσίες και τώρα βαραίνουν από τα νερά του Αιγαίου. Δεν μουτρώνουν, δεν χαμογελούν. Μόνο παλεύουν. Παλεύουν να πιάσουν το μικρό αγορίστικο κορμάκι να μην το ρουφήξει η αλμυρή κολυμπήθρα και το βαφτίσει σύμβολο της προσφυγιάς, της μοίρας, του θανάτου. Παλεύουν σ’ έναν άνισο αγώνα, καταδικασμένοι να ηττηθούν. Κι όμως δεν σταματούν. Κι ο Άγιος Νικόλαος δεν τρέχει. Γιατί δεν τρέχεις άγιε μου; Επειδή δεν ξέρουν τα’ όνομά σου; Δεν τους βλέπεις; Παλεύουν. Παλεύουν. Δεν σταματούν. Ο αόρατος σκηνοθέτης τους θέλει να παλεύουν. Και δεν αφήνει τον Αι Νικόλα να πλησιάσει. Και κάθεται ο κακόμοιρος ο άγιος και κλαίει αγκαλιάζοντας το κουπί του. Γιατί ο μικρός δεν φοράει σταυρό, κι όμως του έλαχε να σηκώσει τον βαρύτερο, τον ασήκωτο σταυρό της απανθρωπιάς μας. Και διατάζει τη μάνα του. «Πάλεψε». «Πάλεψε να το σώσεις». Και αυτή δεν μπορεί. Και τα μαλλιά της βρεγμένα και τα μάτια της βγαλμένα απ’ την αγωνία, να τα σηκώνει στον ουρανό. Και τα χέρια που ’ταν πλασμένα ν’ αγκαλιάζουν δεν έχουν τίποτα πια έξω από θαλασσινό νερό. Κι ο πατέρας να ψάχνει στα σύννεφα μην έρθει ουρανοκατέβατο σωσίβιο. Κι ο παππούς

στη μακρινή πατρίδα θα ’δινε και τ’ όνομα και την καρδιά του την ίδια θα ξερίζωνε για να κρατήσει στη στεγνή αγκαλιά του το αγοράκι. Το σκηνικό δεν έχει ανθοστήλες και πολύχρωμες γάζες και φαναράκια, έχει μόνο μαύρο, θαλασσινό νερό και θάνατο ανώνυμο. Και ύστερα ο φωτογράφος θα πλησιάσει με το φακό του να ζουμάρει στο μικρό, αγορίστικο, νεκρό πια, σώμα, να το βαφτίσει σύμβολο της υποκρισίας, της σκληρότητας και της αδιαφορίας και να το πνίγει ξανά και ξανά σε όλα τα δελτία ειδήσεων. Να βουρκώνουν οι μάνες από φριχτή αγαλλίαση που δεν είναι το δικό τους σπλάχνο. Να αναστενάζουν με ανακούφιση οι πατεράδες που δε χρειάστηκε να παλέψουν με κύματα και να χάσουν τον δικό τους γιο. Να δακρύζουν οι παππούδες κι οι γιαγιάδες που ακουμπάν τη σύνταξη και πιστεύουν ότι έτσι σώζουν τα δικά τους εγγόνια. Και έρχεται ο φωτογράφος να ξεγυμνώσει την αλήθεια μας. Τη φριχτή μας αλήθεια που όσο και να τη φτιασιδώνουμε και να τη στολίζουμε και να την αρωματίζουμε βρομά και ζέχνει γιατί είμαστε όλοι εκεί και ποζάρουμε αδιάφορα στο φακό, χαμογελώντας αυτάρεσκα, σαν καλεσμένοι σε βαφτίσια. z

SELENE 41


A.K.A

.J

NES ρα O J A λά Μαγγ ESSIC ήστου

ρ του Χ

Η σειρά Jessica Jones αποτελεί την επερχόμενη δεύτερη συνεργασία της Marvel με το τηλεοπτικό δίκτυο Netflix ( η πρώτη ήταν το ιδιαίτερα επιτυχημένο Daredevil) και βασίζεται στο κόμικ Alias, το οποίο ξεκίνησε το 2000 και ολοκληρώθηκε ύστερα από 28 τεύχη, γνωρίζοντας μεγάλη εμπορική επιτυχία αλλά και αποσπώντας πολλά βραβεία. Το κόμικ πραγματεύεται τις περιπέτειες της Jessica Jones, μιας πρώην υπερήρωϊδας, η οποία φαίνεται να έχει χάσει τις υπερδυνάμεις της και πλέον εργάζεται ως ιδιωτική ντετέκτιβ. Οι υποθέσεις που αναλαμβάνει δεν σχετίζονται με τη σωτηρία του κόσμου αλλά με καθημερινές καταστάσεις που λίγο πολύ όλοι μας έχουμε στον έναν ή στον άλλο βαθμό αντιμετωπίσει. (πχ διαφθορά, εγκληματικότητα, ανάλγητο κράτος, οικογενειακά προβλήματα, απληστία κλπ.) Γενικότερα, ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τη συγκεκριμένη σειρά να ξεχωρίζει είναι ότι οι σκηνές δράσεις είναι λίγες, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάλυση των κοινωνικών προβλημάτων αλλά και στην εξέλιξη των χαρακτήρων. Πάντως αν περιμένετε να βρείτε λύσεις για φλέγοντα θέματα θα απογοητευτείτε, καθώς οι δημιουργοί του κόμικ ενδιαφέρονται περισσότερο να στο να θέσουν ερωτήματα και να προβληματίσουν τον αναγνώστη (και σε ορισμένες περιπτώσεις να τον προκαλέσουν) παρά να προσφέρουν απαντήσεις.

Ο ενήλικος τόνος της σειράς απηχεί και στις λέξεις που χρησιμοποιούν οι κεντρικοί χαρακτήρες. Ειδικά η Jessica Jones βρίζει χειρότερα και από ναύτη με σύνδρομο Tourette’s ύστερα από ήττα 3-0 από τη Bayern. Η παραπάνω εικόνα είναι ιδιαίτερα ήπια σε σχέση με αυτά που εκσφενδονίζονται από το έκος των οδόντων της. Οποιοσδήποτε άλλος συγγραφέας θα χρησιμοποιούσε το χαρακτηριστικό αυτό για λόγους εντυπωσιασμού, μετατρέποντας την ηρωίδα του σε μια καρικατούρα. Όχι όμως και ο Brian Michael Bendis. Για εκείνον η βωμολοχία της κεντρικής ηρωίδας του χρησιμοποιείται ως μάσκα για να κρύψει μια βασανισμένη ψυχή. Έναν έκπτωτο άγγελο, αναγκασμένο να αντιμετωπίσει την καθημερινότητα με όλη της την ασχήμια και να ανακαλύψει τι είναι αυτό που την κάνει πραγματικά να ξεχωρίζει. H Jessica Jones είναι ένας βαθύτατα ανθρώπινος χαρακτήρας. Ταυτόχρονα τρομακτική, ευχάριστη, ενδιαφέρουσα και γεμάτη πόνο που μετά βίας κρύβεται πίσω από σκληρό παρουσιαστικό της. Αργά και μεθοδικά ο Bendis αποκαλύπτει τον συναισθηματικό πυρήνα της Jessica Jones και το τραύμα που την καθόρισε, υποβάλλοντάς την σε διαρκείς δοκιμασίες τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο. Αρχικά οι υποθέσεις που αναλαμβάνει μοιάζουν τυχαίες. Ενδιαφέροντα σενάρια που διαδραματίζονται στο περιθώριο του σύμπαντος της Marvel. Όσο προχωρά η υπόθεση και η πλοκή περιπλέκεται, γίνεται φανερό ότι κάθε νέα υπόθεση αποκαλύπτει κάτι νέο για την Jessica. Ο αναγνώστης καλείται κάθε φορά να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα για το ποιές πτυχές της προσωπικότητας της πρωταγωνίστριας αποκαλύπτονται κάθε φορά.

42 SELENE


Η ελπίδα σπανίζει σε αυτή τη σειρά. Πολύ λίγες υποθέσεις έχουν happy ending. Κάθε νίκη είναι πύρρειος. Κάθε “θρίαμβος” συνοδεύεται από τόσο μεγάλες παράπλευρες απώλειες που κάθε άλλο παρά νίκη είναι. Κάθε στιγμή η Jones κινδυνεύει να συντριβεί κάτω από το βάρος της ζοφερής πραγματικότητας αλλά και από τα λάθη του παρελθόντος. Η μάχη της είναι συνεχής καθώς προσπαθεί απεγνωσμένα να ισορροπήσει τις συνεχείς ήττες έστω και με την ελπίδα μιας νίκης. Στην τελική η ηρωίδα καταφέρνει να συσσωρεύσει αρκετές επιτυχίες και να κάνει την πλάστιγγα να γύρει. Πίσω από την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά της κρύβεται κάτι πραγματικά αγνό. Στο τέλος η αληθινή καρδιά της αποκαλύπτεται στον αναγνώστη και παρά το συσσωρευμένο μίσος για τον εαυτό της καταφέρνει να ανακάμψει. Και αυτός είναι ο πυρήνας της ιστορίας του Alias: η ανάκαμψη. Το να παίρνει κανείς τον πόνο που δίνεται απλόχερα και να τον μετατρέπει σε γόνιμο έδαφος για κάτι καλύτερο. Η Jessica Jones είναι ένας από τους πιο ρεαλιστικούς και συναρπαστικούς χαρακτήρες και η εξέλιξή της από μοναχικό ερείπιο σε ολοκληρωμένη προσωπικότητα είναι η πιο συναρπαστική που έχω διαβάσει. Μου θυμίζει το ποίημα Invictus του William Ernest Henley:

Out of the night that covers me, Black as the pit from pole to pole, I thank whatever gods may be For my unconquerable soul. In the fell clutch of circumstance I have not winced nor cried aloud Under the bludgeonings of chance My head is bloody, but unbowed. Beyond this place of wrath and tears Looms but the Horror of the shade, And yet the menace of the years Finds, and shall find, me unafraid. It matters not how strait the gate, How charged with punishments the scroll, I am the master of my fate: I am the captain of my soul. z

SELENE 43


Ε Ξ Α Π Ρ Α Ν Η Τ ΤΟ ΓΑΤΑΚΙ ΜΟΥ ΜΑΥΡΟΣ Ο Ρ Π Σ Α ) Σ Ο ΙΝ Θ Η Λ ΕΝΑΣ (Α Που βρίσκομαι; Πως νόμιζα ότι φωνή της που δεν αφήνει αμφιβολία για βρίσκομαι στην εποχή που το όσα λέει, ακούγεται μια άλλη φωνή: ΕΦΙΑΛΤΗΣ να είσαι γκέι είναι αποδεκτό

της Ευρυδίκης Μαντέλη

“Αχουουου! Καλέ! Το γατάκι μου την άρπαξε!”

Η τηλεόραση παίζει διαφημίσεις ενώ εγώ διαβάζω ένα βιβλίο. Είμαι απορροφημένη αλλά κάτι μου αποσπά τη προσοχή. Κάτι δεν πάει καλά. Σηκώνω το κεφάλι και κοιτάζω έξω από το παράθυρο. Όλα είναι ασπρόμαυρα!

Γυρίζω περιμένοντας να δω τον Σταύρο Παράβα να κάνει τον γκέι με εκείνον τον καταστροφικά απενοχοποιημένο και τελείως πολιτικά λάθος τρόπο που έκανε τις ταινίες του επιτυχίες. Αντί για αυτόν βλέπω

Τα Πουλιά του Χίτσκοκ με κοιτάζουν από τα δέντρα απέναντι με το λαμπερό μοχθηρό τους μάτι και κάπου στη γωνία ίπταται το σηματάκι της ΥΕΝΕΔ. Περιμένω να εμφανιστεί η Κέλυ Σακάκου και να μου πει τις ειδήσεις. Αντί, όμως, για εκείνη την βραχνή, γεμάτη κύρος

κάποιον άλλον, σε παρόμοιο στυλ, όμως, να θρηνεί με ασπρόμαυρα δάκρυα πάνω σε ένα τυλιγμένο μέσα σε πετσέτα γατάκι. Σηκώνει βιαστικά το τηλέφωνο

και λέει: “[όνομα τηλεφωνικής εταιρείας]; Βρείτε μου ένα διανυκτερεύον νοσοκομείο ΤΩΡΑ! Α, ο Ευαγγελισμός. (η γάτα φεύγει) Που πάς χρυσό μου;” Την ίδια στιγμή μπαίνει ο σωσίας του Νίκου Ξανθόπουλου και με το δικαίωμα που του δίνει το γεγονός ότι είναι λευκός ετεροφιλόφυλος άντρας αρπάζει με περιφρόνηση το ακουστικό από τον άλλον άντρα, κάνοντας μάλιστα μια χειρονομία σαν να είναι έτοιμος να τον χτυπήσει, και λέει με έμφαση: “Δεν είναι για άνθρωπο. Για ζώο πρόκειται!”

44 SELENE

Το κεφάλι μου γεμίζει με τόσα καμπανάκια συναγερμού που χάνω το μέτρημα. Τι συμβαίνει εδώ;

ενώ το να απειλείς με βία δεν είναι; Πως νόμιζα ότι είναι

απαράδεκτο να αποκαλείς κάποιον ζώο για οποιονδήποτε λόγο, πολύ περισσότερο λόγω των σεξουαλικών του προτιμήσεων; Και πως νόμιζα ότι το να αγαπάς τα ζώα και να τα φροντίζεις είναι ένδειξη ανθρωπιάς και υποχρέωση και όχι υπερβολή; Τρίβω τα μάτια μου και ξανακοιτάζω. Ναι, καλά νόμιζα. Βρίσκομαι, όντως, στο 2015. Τα πάντα έχουν γίνει πάλι έγχρωμα και οι υγροί κρύσταλλοι στην 40ρα LCD τηλεόρασή μου τα δίνουν όλα. Η οθόνη

αναβοσβήνει καθησυχαστικά στον ρυθμό των διαφημίσεων. Δεν ήταν τίποτα. Απλά μια ηλίθια διαφήμιση. Όλα είναι καλά,

λέω στον εαυτό μου. Λανθάνοντα υπολείμματα μιας άλλης εποχής που έχει πια περάσει ανεπιστρεπτί. Και τότε με χτυπάει η επόμενη διαφήμιση! Άντρας: “Τι έγινε; Δεν βρήκες;” Γυναίκα: “(νιαουρίζοντας) Γιώργοοοο, δεν υπάρχει τίποτα. Όλα τα καΐκια έχουν πάει σε ένα ναυάγιο. Πρέπει να έχει γίνει κάτι πολύ σοβαρό.”


Άντρας: “Να πάρω να δω τι έχει γίνει, ε; (παίρνει τηλέφωνο)Ναι; [όνομα τηλεφωνικής εταιρείας]; Ένα καϊκάκι για το Ναυάγιο θέλουμε. Γυναίκα: “Γιώργο, τρελάθηκες; Θα πάμε κι εμείς στο ναυάγιο; Είναι επικίνδυνο.” Άντρας: “(κοιτάζοντας την κάμερα με αγανάκτηση) Συνεννόηση ναυάγιο!” Τα πόδια μου λυγίζουν. Κάθομαι κάτω και παίρνω βαθιές ανάσες. Τι στο καλό συμβαίνει εδώ; Ποια είναι αυτή; Από που είναι; Σίγουρα όχι από την Ελλάδα γιατί αν ήταν Ελληνίδα σίγουρα θα γνώριζε το Ναυάγιο, μία από τις πιο διάσημες και τουριστικές παραλίες της χώρας. Εκτός και αν αυτή η γυναίκα πέρασε τα τελευταία 20 χρόνια της ζωής της κλειδωμένη σε ένα υπόγειο. Και τι κάνει με αυτόν τον άγνωστο άντρα που προφανώς δεν την γνωρίζει γιατί αν την γνώριζε θα ήξερε ότι ήταν κλεισμένη στο υπόγειο και δεν ξέρει το Ναυάγιο και δεν θα αγανακτούσε. Αυτός ποιος είναι; Γιατί βρέθηκε να κάνει διακοπές με μια άγνωστη (και προβληματική) γυναίκα και γιατί προσβάλλει την αναπηρία της;

Και αφού δυσανασχετεί τόσο πολύ με την παρέα του γιατί παίρνει τηλέφωνο για να μάθει τα δρομολόγια για το Ναυάγιο και δεν παίρνει να μάθει τα δρομολόγια για την επιστροφή στο σπίτι του;

Πολύ απασχολημένη με όλες αυτές τις σκέψεις δεν έχω πάρει χαμπάρι το όραμα της Μαρίας Ιωαννίδου που έχει καθίσει μπρούμυτα στον καναπέ δίπλα μου και κουνάει ρυθμικά τα κοτλέ μπατζάκια καμπάνες που φοράει. Για να μου τραβήξει την προσοχή κάνει μια μεγάλη τσιχλόφουσκα και την αφήνει να σκάσει δίπλα στο αυτί μου. Όταν γυρίζω να την κοιτάξω μου χαμογελάει ειρωνικά.

Στην αρχή νομίζω ότι το χαμόγελο είναι για την τσιχλόφουσκα αλλά μετά καταλαβαίνω ότι η ειρωνεία της οφείλεται σε κάτι πολύ χειρότερο. “Σήμερα έχουμε... (αναφέρει λίστα με παραδοσιακά φαγητά)... και για γλυκό φρυγανιά, φριτούρα και μαντολάτο.”

Έλα, Αλέκο! Είχες δίκιο! Όταν προσποιούμαι ότι οι γυναίκες είναι χαζές ξεχνάω ότι είμαι βλάκας.

Η φωνή βγαίνει πάλι από την τηλεόραση και ανήκει σε έναν σερβιτόρο που περιμένει να πάρει παραγγελία. Στο τραπέζι μπροστά του κάθονται ο περίεργος άντρας και η προβληματική γυναίκα. Γυναίκα: “(με περηφάνια) Το μαντολάτο το ξέρω!” (Η κακομοίρα, σκέφτομαι. Τουλάχιστον αναγνώρισε το μαντολάτο.

Ίσως να μην ήταν έγκλειστη σε κάποιο υπόγειο τελικά αλλά να είχε κάποιο ατύχημα και να έπαθε αμνησία. Ναι, έτσι εξηγείται!

Γι αυτό δεν ξέρει τίποτα. Και γι αυτό ο περίεργος άντρας δεν την αφήνει. Είναι κάποιος συγγενής της που με αγάπη την βοηθά να συνέλθει.) Άντρας: “Που το ξέρεις;” (Η θεωρία μου αρχίζει να τρίζει. Η ερώτηση είναι λάθος. Κανονικά δεν θα έπρεπε να την ρωτήσει κάτι του στυλ: “Αγάπη μου, το θυμήθηκες;” ή κάτι τέτοιο;) Γυναίκα: “Το ‘χω δει.” Άντρας: “(ειρωνικά) Στο γήπεδο; “ (I beg your pardon? - Γιατί αυτός ο περίεργος άντρας ειρωνεύεται αυτήν την εμφανώς προβληματική γυναίκα; Γιατί δεν σέβεται την αναπηρία της; Και γιατί την ρωτάει κάτι τόσο άσχετο όπως το γήπεδο; Τι σχέση μπορεί να έχει αυτή με το γήπεδο; Με την ίδια λογική θα μπορούσε να την ρωτήσει κάτι όπως “Στο εργαστήριο δειγματοληπτικής φυγοκέντρισης σεληνιακών πετρωμάτων της ΝΑΣΑ;” Πρέπει να δω παρακάτω για να καταλάβω τι τρέχει.)

Όταν σου κάνω έτσι, σημαίνει ότι θέλω να μιλάς πιο πολύ. Άλλωστε ξέρεις τι μου αρέσει να ακούω.

Γυναίκα:”Όχι καλέ! Στο σινεμά! Το μαντολάτο του Λοχαγού...”

Άντρας: “(την διακόπτει) Κο! Κο! Κο! Κο! (ήχος κότας;) Άστο, άστο. (στον σερβιτόρο) Δύο κοκοράκια.” Σερβιτόρος: “Ευχαριστώ! (χαμόγελο αντρικής συνεννόησης)” Άντρας: “(ανταποδίδοντας το χαμόγελο) Να ‘στε καλά!” Το όραμα της Μαρίας Ιωαννίδου δίπλα μου έχει σκάσει στα γέλια. Για την ακρίβεια έχει πέσει κάτω και χτυπιέται γελώντας τόσο δυνατά που υπάρχει σοβαρός φόβος να καταπιεί την τσίχλα του. Ο κόσμος έχει

γίνει πάλι ασπρόμαυρος και από μπροστά μου παρελαύνει με βήματα Καν Καν η Λάιζα Μινέλι ντυμένη όπως στο “Καμπαρέ” τραγουδώντας στα ελληνικά

“Καλωσήρθατε στην άγρια δεκαετία του ‘50. Τότε που οι γυναίκες ήταν πραγματικές γυναίκες, οι άντρες ήταν πραγματικοί άντρες και οι γκέι απλά δεν υπήρχαν. Καλωσήρθατε στην Ελλάδα του 2015!” Από έξω ακούγονται κανονιοβολισμοί και πέφτουν πυροτεχνήματα. Οι (χαζές) γυναίκες φορώντας φουρό απλώνουν σεντόνια στις αυλές και οι (μάγκες) άντρες φορώντας κοντομάνικα πουκαμισάκια περπατάνε στους δρόμους σφυρίζοντας και κρατώντας από ένα τρανζίστορ κολλημένο στο αυτί. Στην αυλή μου ο Μεταξόπουλος και το μπαλέτο του κάνουν χορευτικά προσέχοντας να μην τους πέσει καμία στάμνα στο κεφάλι ενώ πιο πίσω ο άντρας της διαφήμισης τραγουδάει με την φωνή της Ρένας Βλαχοπούλου: “Στο κοτέτσι έχουμε πάρει, ένα νέο πετεινάρι, κο κο κο κο κο κο κο!” Βάζω τα χέρια στα μάγουλα σε μία ζωντανή απομίμηση της Κραυγής του Έντβαρκ Μουνκ και ουρλιάζω βουβά ενώ η Γη γυρίζει με την Ελλάδα αιώνια κολλημένη στην limbo της άγριας δεκαετίας του ‘50! z SELENE 45


ΕΞΥΠΝΕΣ

Η Ελίζαμπεθ ήταν μια όμορφη πριγκίπισσα. Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε πολλά όμορφα και ακριβά φορέματα. Ήθελε να παντρευτεί έναν πρίγκιπα που τον έλεγαν Ρονάλντο.

Μια μέρα ένας δράκος γκρέμισε το κάστρο της, έκαψε τα όμορφα φορέματά της με την ανάσα του και άρπαξε τον πρίγκιπα Ρονάλντο.

Η Ελίζαμπεθ έφτασε σε μία σπηλιά με μια μεγάλη ξύλινη πόρτα. Χτύπησε δυνατά και ο δράκος άνοιξε. “Μπα, μπα! Μια πριγκίπισσα” είπε ο δράκος. “Μου αρέσει να τρώω πριγκίπισσες αλλά σήμερα έφαγα ένα ολόκληρο κάστρο και δεν πεινάω. Πέρνα πάλι αύριο.” Μετά κοπάνησε την πόρτα στα μούτρα της Ελίζαμπεθ.

Η Ελίζαμπεθ ξαναχτύπησε την πόρτα. Ο δράκος ξανάνοιξε θυμωμένος. “Φύγε. Σήμερα είμαι χορτάτος. Πέρνα πάλι αύριο.” “Περίμενε!” φώναξε η Ελίζαμπεθ. Είναι αλήθεια ότι είσαι ο πιο έξυπνος και ο πιο φοβερός δράκος σε όλον τον κόσμο;” “Ναι” είπε ο δράκος.

46 SELENE

Η Ελίζαμπεθ αποφάσισε να βρει τον δράκο και να σώσει τον πρίγκιπα Ρονάλντο. Δεν είχε όμως τίποτα να φορέσει παρά μόνο μια χάρτινη σακούλα. Ο δρόμος για τον δράκο ήταν γεμάτος καμένα δάση και κόκαλα από άλογα.

“Είναι αλήθεια” είπε η Ελίζαμπεθ “ότι μπορείς να κάψεις δέκα δάση με την ανάσα σου;” “Μα βέβαια” είπε ο δράκος και παίρνοντας μια βαθιά ανάσα ξεφύσηξε τόση φωτιά που έκαψε πενήντα ολόκληρα δάση.


“Φανταστικά” είπε η Ελίζαμπεθ και ο δράκος πήρε άλλη μια ανάσα και ξεφύσηξε τόση φωτιά που έκαψε εκατό ολόκληρα δάση. “Καταπληκτικά” είπε η Ελίζαμπεθ και ο δράκος πήρε άλλη μια μεγάλη ανάσα αλλά αυτή τη φορά δεν βγήκε τίποτα. Ο δράκος δεν είχε πια φωτιά ούτε για να ψήσει ένα κεφτεδάκι.

Η Ελίζαμπεθ ρώτησε: “Δράκε, είναι αλήθεια ότι μπορείς να πετάξεις γύρω από τη Γη σε δέκα δευτερόλεπτα;” “Μα βέβαια” είπε ο δράκος και αμέσως πέταξε γύρω από τη Γη σε δέκα δευτερόλεπτα. Όταν επέστρεψε ήταν πολύ κουρασμένος αλλά η Ελίζαμπεθ του φώναξε: “Φανταστικά! Κάντο πάλι!

Ο δράκος πετάχτηκε ξανά και πέταξε γύρω από τη Γη σε είκοσι δευτερόλεπτα. Όταν επέστρεψε ήταν πολύ κουρασμένος για να μιλήσει και ξάπλωσε κάτω και αποκοιμήθηκε.

“Ρονάλντο” είπε η Ελίζαμπεθ “τα ρούχα σου είναι όμορφα και τα μαλλιά σου χτενισμένα. Μοιάζεις με αληθινός πρίγκιπας αλλά είσαι αλήτης.” Η Ελίζαμπεθ έφυγε και δεν παντρεύτηκε τον πρίγκιπα Ρονάλντο και έτσι έζησε καλά κι εμείς καλύτερα.

Η Ελίζαμπεθ ψιθύρισε απαλά: “Ε, δράκο!” αλλά ο δράκος δεν κουνήθηκε. Σήκωσε το αυτί του δράκου και φώναξε δυνατά: “Ε, δράκο , με ακούς;” Ο δράκος ήταν τόσο κουρασμένος που δεν απάντησε.

Η Ελίζαμπεθ πέρασε πάνω από τον δράκο και άνοιξε την πόρτα για τη σπηλιά. Μέσα βρισκόταν ο πρίγκιπας Ρονάλντο. Εκείνος την κοίταξε και της είπε: “Ελίζαμπεθ, τι χάλια είναι αυτά; Μυρίζεις καπνό, τα μαλλιά σου είναι αχτένιστα και φοράς μια παλιά χάρτινη σακούλα. Να μη μου ξαναμιλήσεις αν δεν συμμορφωθείς πρώτα και αν δεν ντυθείς σαν αληθινή πριγκίπισσα.”

Ιστορία: Robert Munsch (ιερέας, εκπαιδευτικός και συγγραφέας) Εικονογράφηση: Michael Martchenko

Από το 1980 που πρωτοδημοσιεύθηκε η “Πριγκίπισσα με την Χάρτινη Σακούλα” έχει πουλήσει πάνω από 3.000 αντίτυπα, έχει ανατυπωθεί 52 φορές, έχει μεταφραστεί σε πολές γλώσσες και έχει γίνει θεατρικό και κουκλοθέατρο. Η “Πριγκίπισσα” είναι έμπνευση από μία πραγματική 4χρονη μαθήτρια του Munsch. Σύμφωνα με τον συγγραφέα “Η ιστορία είναι επιτυχημένη γιατί είναι αληθινή. Δεν υπάρχουν πριγκίπισσες αλλά υπάρχουν πολλοί αλήτες και δεν θέλεις να παντρευτείς έναν από αυτούς.” SELENE 47


ΑΙΣΘΑΝΟΜΟΥΝ ΜΙΑ ΝΕΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΟΤΑΝ ΒΡΗΚΑ ΤΟ

m ne le se s.c

s re dp or .w

ag om

48 SELENE

Selene τεύχος 02  

Το περιοδικό που αγαπά τις γυναίκες και μιλά για αυτές χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you