Page 1

SELENE ΤΕΥΧΟΣ 1

Ο Ι

Γ Υ Ν Α Ι Κ Ε Σ

Α Λ Λ Α Ζ Ο Υ Ν

Τ Ο Ν

Κ Ο Σ Μ Ο

YOKO TSUNO Ο ΘΗΛΥΚΟΣ ΤΖΕΗΜΣ ΜΠΟΝΤ ΓΙΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ

STUPID GIRL ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΒΛΑΚΩΣΗΣ ΜΙΑΣ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΓΕΝΙΑΣ

ΟΠΛΑ, ΣΦΑΙΡΕΣ ΚΑΙ ΚΡΑΓΙΟΝ ΟΙ ΑΜΑΖΟΝΕΣ ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ ΠΟΤΕ (ΤΗΝ ΜΑΣΚΑΡΑ)

AUNG SUN SUU KYI

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΠΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΙ ΕΙΡΗΝΙΚΑ


Tο παρόν έργο αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία της Ευρυδίκης Μαντέλη και διατίθεται ΔΩΡΕΑΝ.

ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΠΟΥ ΘΕΩΡΕΙΤΕ ΟΤΙ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΘΕΙ ΣΤΟ SELENE ΣΤΕΙΛΤΕ ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΟ

SELENEMAG@MAIL.COM

Τα κείμενα είναι της Ευρυδλικης Μαντέλη ή συμμετοχή συνεργατών ή αναγνωστών του περιοδικού ή έχουν αλιευθεί από το διαδίκτυο όπου έχουν δημοσιευθεί δημόσια και χωρίς περιορισμό. Σε κάθε περίπτωση, εφόσον αυτό είναι εφικτό, προσπαθούμε να αναφέρουμε την πηγή και τον συγγραφέα του κάθε κειμένου. Τα κείμενα που φιλοξενούνται στο παρόν έντυπο εκφράζουν μόνο την άποψη του συγγραφέα και όχι απαραίτητα εκείνη του περιοδικού. -----------------------------------Μπορείτε να διαβάσετε το παρόν τεύχος όπως και όλα τα προηγούμενα δωρεάν στο www.emanteli.com/selene Αν θέλετε να προμηθευθείτε οποιοδήποτε τεύχος σε έντυπη μορφή μπορείτε να το παραγγείλετε στο ________________________

ΤΟ SELENE ΔΕΧΕΤΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ ΣΤΕΙΛΕ ΚΙ ΕΣΥ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΕΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

SELENEMAG@MAIL.COM Τα κείμενα αξιολογούνται και δημοσιεύονται προαιρετικά. Το περιοδικό διατηρεί το δικαίωμα να μην δημοσιεύσει κάποιο κείμενο χωρίς να προβεί σε οποιαδήποτε εξήγηση.

2 SELENE

Mπορείτε να αναπαράξετε ή να αναμεταδόσετε με οποιονδήποτε τρόπο τα κείμενα του παρόντος εφόσον αναφέρετε ξεκάθαρα την πηγή και δεν αλλοιώσετε το νόημα με κανένα τρόπο. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με το περιοδικό στο selenemag@mail.com Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκευθείτε την ιστοσελίδα του περιοδικού selenemag.wordpress.com

S


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4.... EDITORIAL 5.... ΜΑΝΤΛΗΝ ΚΟΛΑΜΠ

Η μοναδική γυναίκα ψαράς στη Γάζα

6.... STUPID GIRL Το σύνδρομο αποβλάκωσης μιας ολόκληρης γενιάς

12... ΟΠΛΑ, ΣΦΑΙΡΕΣ ΚΑΙ ΚΡΑΓΙΟΝ

Γιατί οι αμαζόνες ποτέ δεν ξεχνούν (τη μάσκαρα)

30... I NEED A HERO(INE)

Μισό λεπτό να βγάλω το καλσόν μου

36... YOKO TSUNO

Ο θηλυκός Τζέημς Μποντ για κορίτσια

43... ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΓΚΕΛΑ 46... KNOCKING ON HEAVEN’S DOOR (NOT)

20

Aung San Suu Kyi ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΠΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΙ ΕΙΡΗΝΙΚΑ SELENE 3


EDIToRIAL

Καλωσήρθατε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού SELENE!

Η ιδέα για την δημιουργία ενός “γυναικείου” περιοδικού που δεν θα αναλώνεται σε συμβουλές υγείας, δίαιτες, ζώδια και σεξουαλικά “κόλπα” υπήρχε από χρόνια στο μυαλό μου. Η ανάγκη πρέκυψε από την έλλειψη ενός τέτοιου εντύπου. Μοιάζει λες και όλος ο δημόσιος βίος αγνοεί ένα τεράστιο κομμάτι του γυναικείου πληθυσμού το οποίο, έτσι κι αλλιώς, είναι ένα σημαντικότατο τμήμα της κοινωνίας και της αγοραστικής της δύναμης. Η κοινωνία, όπως εκφράζεται μέσα από τις εφημερίδες, τα περιοδικά και τα κανάλια, έχει μια στερεοτυπική εικόνα για την “γυναίκα” που ελάχιστη σχέση έχει με τηνπραγματικότητα. Η γυναίκα σήμερα κάνει αυτό που έκανε πάντα. Εργάζεται και μεγαλώνει παιδιά αλλά τώρα διαθέτει περιουσιακά στοιχεία που τα διαχειρίζεται, ενδιαφέρεται για την πολιτική, τα σπορ, την ιστορία και την επιστήμη. Τα γυναικεία περιοδικά εξακολουθούν, όμως, πεισματικά να την θεωρούν ανίκανη (ή απρόθυμη) να σκεφτεί πέρα από τη μόδα, τις γυναικολογικές συμβουλές υγείας και τις συνταγές. Τα κανάλια επιμένουν να μεταδίδουν κοινωνικές σαπουνόπερες σε ώρες που “παρακολουθούν οι νοικοκυρές” γιατί “αυτό αρέσει στο γυναικείο κοινό”. Τα περιοδικά που υποτίθεται ότι απευθύνονται και στα δύο φύλα αναφέρονται πάντα σε “εκείνον” και ποτέ σε “εκείνη” . Οι ιστοσελίδες έχουν ξεχωριστή στήλη “Γυναίκα” (με τα συνήθη θέματα) ενώ δεν υπάρχει αντίστοιχή στήλη για τον “Άνδρα” γιατί προφανώς όλα τα υπόλοιπα αφορούν εκείνον. Το πρόβλημα δεν έχει να κάνει απλώς με μία λάθος “μαρκετίστικη” αντίληψη αλλά εδράζεται στην περιοριστική και αναχρονιστική θεώρηση της “ιδιωτικής γυναίκας” σε αντιδιαστολή με τον “δημόσιο άνδρα”. Ο οίκος παραδοσιακά ανήκει στην γυναίκα και, προφανώς, ο υπόλοιπος κόσμος ανήκει στον άνδρα. Οπότε ποιος ο λόγος να φτιάχνουμε “δημόσια” αγαθά που να απευθύνονται στις “ιδιωτικές” γυναίκες; Το πρόβλημα μεγαλώνει όταν οι γυναίκες πέφτουν θύματα του σεξισμού της εμπορικής βιομηχανίας που μετατρέπει τις ζωές τους σε πρώτης τάξης αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Η Λισα Μπλούμ στο άρθρο με τίτλο “Stupid Girl” μιλάει για αυτήν ακριβώς την αποχαύνωση της σύγχρονης γυναίκας από την τηλεόραση και την βιομηχανία της μόδας που θυσιάζει στο βωμό της εμπορικότητας τα θηλυκά μυαλά μας. Οι γυναίκες σπαταλούν χρόνο και ενέργεια για

4 SELENE

να είναι όμορφες χωρίς να ενδιαφέρονται για οτιδήποτε άλλο γιατί από μικρές μαθαίνουν ότι η ομορφια είναι το μόνο που μετράει.

Φυσικά, δεν υπάρχει λόγος να σταματήσει μία γυναίκα να προσέχει την εμφάνισή της εφόσον το θέλει, απλώς δεν θα πρέπει να στέκεται αυτό εμπόδιο στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς της. Οι “Αμαζόνες Χουκ” είναι ένα εξαίρετο παράδειγμα γυναικών που έκαναν ακριβώς αυτό και ακόμα παραπάνω. Αναγκασμένες από τον πόλεμο να αμυνθούν έγιναν αντάρτισσες αλλά ποτέ δεν ξέχασαν τις γυναικείες συνήθειές τους. Μάλιστα η εμφανής “θηλυκότητά” τους όχι μόνο δεν στάθηκε εμπόδιο να πολεμήσουν ισάξια δίπλα στους άντρες αλλά παραδόξως αποτέλεσε παράγοντα επιτυχίας για την σταδιοδρομία τους σαν “γκεριλιέρας”, δηλαδή πολεμίστριες, που άφησαν το σημάδι τους στη λαϊκή φαντασία ως ατρόμητες γυναίκες επαναστάτριες. Μία άλλη σύγχρονη επαναστάτρια, ειρηνική αυτή τη φορά, είναι η Βιρμανέζα Aung San Suu Kyi που με τον δικό της ήρεμο, “γυναικείο” θα μπορούσε να πει κανείς. τρόπο συνταράσσει τη χώρα της εδώ και 30 χρόνια και την οποία αξίζει να γνωρίσει κανείς. Η εικόνα της “θηλυκής” γυναίκας, όμως, έχει γίνει αντικείμενο εκτεταμένης εκμετάλλευσης σε τετοιο βαθμό μάλιστα που σήμερα είναι δύσκολο να σκεφτούμε το “θηλυκό” ανεξάρτητα από το σεξ. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι αν κανείς γράψει τη λέξη “γυναίκα” στις εικόνες του Google η συντριπτική πλειοψηφία των εικόνων που εμφανίζεται δείχνουν γυναίκες σεξουαλικοποιημένες με κάποιον τρόπο. Είτε ημίγυμνες, είτε να ποζάρουν με σεξουαλικό βλέμμα ή ακόμα και ξεκάθαρα πορνογραφικά παρουσιασμένες. Η εύρεση της “φυσιολογικής” εικόνας που φιλοξενεί το παρόν editorial ήταν πραγματικά δύσκολη υπόθεση. Αυτή η υπερσεξουαλικοποίηση των γυναικών είναι ιδιαίτερα εμφανής στον τομέα των κόμικ, ένα μέσο που, παρά το γεγονός ότι καταναλώνεται κατά 40% από γυναίκες, εξακολουθεί να θεωρέιται “αντρικό”. Το άρθρο “I need a hero(ine)” δείχνει πως το “αντρικό βλέμμα” με βάση το οποίο σχεδιάζονται οι γυναίκες στα κόμικ οδηγεί σε κωμικοτραγικά αποτελέσματα. Δεν είναι, όμως, όλα τα κόμικ τα ίδια. Η Yoko Tsuno”, του Ροζέ Λελού το αποδεικνύει περίτρανα. Ο Βέλγος σχεδιαστής τολμά να προτοτυπήσει και μας χαρίζει μια ηρωίδα με τσαγανό και αξιοπρέπεια που τα τελευταία 45 χρόνια δίνει μαθήματα ισότητας και φιλίας.

Υπάρχει ένα πρόβλημα στην παρουσίαση των γυναικών στην λαϊκή κουλτούρα. Οι γυναικείοι χαρακτήρες ελάχιστα μοιάζουν με τις πραγματικές γυναίκες όπως η 19χρονη Μαντλήν Κολάμπ που τολμά να ονειρεύεται στην Γάζα αλλά και οι υπερήλικες KBG84 που φτιάχνουν το δικό τους ποπ συγκρότημα σε πείσμα της άποψης ότι η γυναικα έχει αξία μόνο όσο είναι νέα και όμορφη. Τέλος, παρά το γεγονός ότι το SELENE επικεντρώνεται στις γυναίκες, οι άντρες, όπως είναι αναμενόμενο, παίζουν σημαντικό ρόλο. Είναι εμφανές και αυτονόητο ότι, ενώ η κοινωνία μας έχει πολλά προβλήματα σε σχέση με τη θέση των δύο φύλων, δεν είναι αποκλειστικά και ξεκάθαρα οι άντρες υπεύθυνοι για αυτό. Το αντίθετο μάλιστα. Σε μία σεξιστική κοινωνία οι άντρες είναι εκείνοι που υποφέρουν περισσότερο και “σιωπηλά” γιατί τα προβλήματά τους δεν αναγνωρίζονται. Οι γυναίκες συχνά μπορούν να “οικειοποιηθούν” “αντρικά οχήματα” (όπως το αντρικό ντύσιμο ή η αντρική συμπεριφορά) και να αποκομίσουν οφέλη. Άλλωστε, πάντα “πίσω από μία μεγάλη γυναίκα κρύβεται ένας μεγάλος άντρας”. Αν προσέξουμε θα δούμε ότι όλες οι σημαντικές γυναίκες είχαν κάποιον “πεφωτισμένο” άντρα στη ζωή τους (συνήθως τον πατέρα) που τις χειραφέτησε. Το ίδιο έγινε με την Suu Kyi, αλλά και με την Yoko Tsuno που, ας μην ξεχνάμε, είναι το δημιούργημα ενός άντρα. Ας μην ξεχνάμε, λοιπόν, τους άντρες που μας αγαπάνε και, κυρίως, ας αγαπήσουμε εμείς τον εαυτό μας. Καλή ανάγνωση! Ευρυδίκη Μαντέλη


ON THE SPOTLIGHT

ΜΑΝΤΛΗΝ ΚΟΛΑΜΠ Η ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΨΑΡΑΣ ΣΤΗ ΓΑΖΑ

Η Μαντλήν Κολάμπ είναι μόλις 19 ετών και είναι η μοναδική γυναίκα ψαράς στη Γάζα. Σε μια σεξιστική σε μεγάλο βαθμό κοινωνία όπως η αραβική η νεαρή Μαντλήν επέλεξε και επιδίωξε να ασχοληθεί με ένα σκληρό επάγγελμα που στη Γάζα αφορά μόνο τους άντρες και το κατάφερε. Σε μία από τις ελάχιστες συνεντεύξεις που έχει δώσει, περιέγραψε τη ζωή της ως ένα παιδί που προερχόταν από μία φτωχή οικογένεια που είχε τέσσερα παιδιά. Η Μαντλήν είναι η μεγαλύτερη από τα τέσσερα. Ο πατέρας της, ψαράς και ο ίδιος στο επάγγελμα, συνήθιζε να παίρνει την μικρή Μαντλήν μαζί του στο ψάρεμα ήδη από όταν εκείνη ήταν έξι ετών. Αυτό την

έκανε να αγαπήσει τη θάλασσα και τη δουλειά του ψαρά και σήμερα, νεαρή ενήλικη πια, έχει την δική της βάρκα με εξωλέμβια μηχανή και ψαρεύει μαζί με τον νεώτερο αδερφό της. «Δεν με ανάγκασε κανείς να ασχοληθώ με το ψάρεμα» εξηγεί. «Αγαπάω τη δουλειά μου. Στη θάλασσα νιώθω ελεύθερη.» Στην αρχή οι άλλοι ψαράδες αντιμετώπισαν με καχυποψία τη νεαρή γυναίκα που ήθελε να ασχοληθεί με ένα «αντρικό» και εξαιρετικά δύσκολο επάγγελμα. Η Μαντλήν, όμως, με την σοβαρότητά της και την αποφασιστικότητά της κατάφερε να τους κερδίσει και τώρα, όπως λέει και η ίδια, όλοι της φέρονται ως ισότιμη. «Οι γυναίκες σε όλον τον κόσμο θεωρούν πολύ δύσκολο να τα καταφέρουν σε έναν ανδροκρατούμενο κλάδο όπως η αλιεία» τονίζει η Μαντλήν. Στην αρχή η Μαντλήν είχε μια μικρή βάρκα με κουπιά και ήταν πολύ δύκολο να βγάλει αξιόλογο εισόδημα. Όταν κατάφερε να αποκτήσει την εξωλέμβιο μπόρεσε να ψαρέψει σε πιο βαθιά νερά όπου τα ψάρια είναι πιο μεγάλα και μπορούν να πωλήθούν πιο ακριβά. Εκτός αυτού, τα βαθιά νερά είναι και πιο ασφαλή. Συχνά έχει δεχτεί την επίθεση

ισραηλινών περιπολικών σκαφών που δε διστάζουν να πυροβολίσουν για να εμποδίσουν τα ψαράδικα σκάφη των παλαιστινίων να φτάσουν στα πιο βαθιά νερά. «Συχνά φοβάμαι ότι θα συλληφθώ» λέει η Μαντλήν «αλλά όταν οι ισραηλινοί στρατιώτες ανακαλύπτουν ότι υπάρχει γυναίκα στο σκάφος, μας διατάζουν να γυρίσουμε στο λιμάνι. Προφανως δεν ξέρουν κι αυτοί πως να χειριστούν την πρωτόγνωρη κατάσταση.» Όταν ο Τσάρλι Άντερσον την ρωτά τι θα έκανε αν δεν υπήρχε αποκλεισμός στη Γάζα, η Μαντλήν αποκλείει το ενδεχόμενο να έφευγε. «Η Παλαιστίνη είναι το σπίτι μου. Αλλά θα ψάρευα σε πιο βαθιά νερά που δεν έχουν πληγεί από την υπεραλίευση. Μακάρι η παγκόσμια κοινότητα να βάλει τέλος στην διαμάχη μεταξύ Παλαιστίνης και Ισραήλ. Οι ψαράδες αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα επιβίωσης εξαιτίας αυτής της κατάστασης και το μόνο που εύχομαι είναι να μπορούμε να αλιεύουμε ελεύθεροι στα δικά μας νερά. Οι ψαράδες δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για αυτό αλλά μπορούν ακόμα να ελπίζουν.» X

SELENE 5


D I P U ST 6 SELENE


Το 25% των νεαρών γυναικών θα προτιμούσαν να γίνουν διάσημα μοντέλα από το να κερδίσουν το βραβείο Νόμπελ. Το 23% θα προτιμούσε να χάσει την ικανότητα να διαβάζει από το να χάσει τη σιλουέτα του. Θεέ μου!

L R GI Bloom* της Lisa

ης τ ο μ ο ρ δ ν ύ Σ το ς η σ ω κ Α πο β λ ά λ η ρ η ς κ ό λ ο ς μια γενιάς

Όταν διάβασα ότι το ένα τέταρτο από εμάς θα προτιμούσε να κερδίσει έναν διαγωνισμό δείχνοντας όμορφη και φορώντας ένα στριγκάκι από το να βάλει τέλος στις γενοκτονίες (για παράδειγμα), αισθάνθηκα οργή. Προσπάθησα να ηρεμήσω αλλά δεν τα κατάφερα. Γιατί ξέρω ότι έχουμε πρόβλημα και το χειρότερο είναι ότι δε ακούω κανέναν να μιλάει για αυτό. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το 25% των κοριτσιών θα προτιμούσε να είναι σέξι από το να είναι έξυπνο αλλά ότι η κοινωνία μας το θεωρεί αυτό λογική και αποδεκτή επιλογή. Το να επιβραβεύουμε τα κορίτσια για την εμφάνισή τους και όχι για το μυαλό τους είναι κοινός τόπος. Και είναι επίσης μεγάλο πρόβλημα ότι όλες εμείς, οι έξυπνες γυναίκες όλων των ηλικιών, είμαστε εντυπωσιακά αμαθείς σχετικά με πολλά σημαντικά ζητήματα. Κάτι πολύ ανησυχητικό συνέβηκε στην τελευταία γενιά. Καθώς τα κορίτσια άρχισαν να θριαμβεύουν σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης (τα κορίτσια τα πάνε καλύτερα από τα αγόρια στο δημοτικό, το γυμνάσιο, το λύκειο και το πανεπιστήμιο και αποφοιτούν σε μεγαλύτερους αριθμούς) συνέβηκε το αναπάντεχο. Το μυαλό μας άρχισε να μην θεωρείται σημαντικό.

SELENE 7


από το ποδόσφαιρο και η συμμετοχή των κοριτσιών στις μαθητικές ομάδες αγγίζει το 47% (σ.σ. στην Ελλάδα οι γυναίκες που ασχολούνται με το ποδόσφαιρο και πολύ περισσότερο συμμετέχουν ενεργά στις ελάχιστες ομάδες που υπάρχουν θεωρούνται “περίεργες” ή έστω “αντισυμβατικές). Το Ανώτερο Δικαστήριο των ΗΠΑ δεν αναγνώριζε την σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας μέχρι το 1986 (σ.σ. στην Ελλάδα ακόμα

και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συγκεκριμένος νόμος για την σεξουαλική παρενόχληση.

Όλα αυτά τα συμπτώματα συνδέονται. Και εξηγώ γιατί. Τα τυφλά σημεία μας “βγάζουν μάτι” ακριβώς γιατί τις τελευταίες δεκαετίες έχουμε κάνει μεγάλη πρόοδο. Αυτό είναι μέρος αυτού που Μέχρι το 1963 που ψηφίστηκε ο εγώ ονομάζω το Σύνδρομο της νόμος για την ίση αμοιβή ανδρών Αποβλάκωσης. Η πλειοψηφία των και γυναικών (σ.σ. δυστυχώς για να αντρών και γυναικών δεν είναι σε θέση ψηφιστεί στην Ελλάδα ο ανάλογος να αναφέρει ούτε έναν υπουργό! Από νόμος έπρεπε να φτάσουμε στο 1984 μωρό πίστευα στις δυνατότητες των δηλαδή 21 χρόνια μετά την Αμερική και γυναικών και εδώ και εικοσιπέντε χρόνια μόλις 31 χρόνια πριν από το σήμερα!) πάντα υποστήριζα τα δικαιώματά τους. ήταν απολύτως νόμιμο και κοινό οι Φυσικά είναι τραγικό όταν και οι άντρες εργοδότες να πληρώνουν τις γυναίκες χάνουν τον δρόμο τους και κάποιος θα λιγότερο από τους άντρες για την έπρεπε να γράψει ένα βιβλίο και για ίδια εργασία. Σήμερα οι νεαρές, αστές αυτούς. αλλά εγώ τώρα ενδιαφέρομαι για και χωρίς παιδιά γυναίκες κερδίζουν το πως σπαταλήσαμε τα θηλυκά μυαλά περισσότερα από τους άντρες της ίδια ηλικίας γιατί κατά μέσο όρο είναι περισσότερο μορφωμένες (σ.σ. Σπαταλήσαμε τα θηλυκά μυαλά μας δυστυχώς και πάλι στην

******

μακριά από σημαντικά θέματα. Αυτά τα θέματα μπορεί να κυμαίνονται από το ότι αδιαφορούμε για τις γυναίκες του Τρίτου Κόσμου μέχρι το ότι εξακολουθούμε να παθαίνουμε υστερία με το νοικοκυριό.

*****

μας μακριά από σημαντικά θέματα. Αυτά τα σημαντικά θέματα μπορεί να είναι από πολύ μεγάλα μέχρι πολύ μικρά. Μπορεί να κυμαίνονται από το ότι αδιαφορούμε για τις γυναίκες του Τρίτου Κόσμου που καταπιέζονται βάναυσα μέχρι το ότι εξακολουθούμε να παθαίνουμε υστερία με το νοικοκυριό. 8 SELENE

Ελλάδα οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο από τους άντρες ανεξάρτητα από το μορφωτικό τους επίπεδο και το σχετικό νομικό πλαίσιο). Μέχρι

το 1980 οι γυναικείοι αθλητικοί όμιλοι υποχρηματοδοτούνταν σε σχέση με τους αντρικούς (σ.σ. στην Ελλάδα ακόμα και σήμερα οι γυναικείοι αθλητικοί όμιλοι συνήθως θεωρούνται ασύγκριτα υποδεέστεροι των αντρικών και χρηματοδοτούνται σαφέστατα λιγότερο). Σήμερα κανείς δεν διανοείται να κρατήσει την κόρη του μακριά

Θεωρείται ότι καλύπτεται ποινικά και τιμωρείται, ανάλογα με την περίπτωση, με βάση τα εδάφια του Ποινικού Κώδικα σχετικά με την εξύβριση, την προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας και την ασέλγεια). Η κατάσταση, όμως, γίνεται χειρότερη. Ενήλικες γυναίκες χαζογελάνε χωρίς ντροπή μπροστά σε τηλεοπτικές κάμερες καθώς διαπιστώνουν ότι δεν γνωρίζουν πόσες πλευρές έχει ένα τρίγωνο και δεν μπορούν να πουν σε ποια χώρα βρίσκεται η Κοπεγχάγη.

Δεν ξέρω τι είναι χειρότερο, ότι το παίζουμε χαζές ή ότι είμαστε πραγματικά τόσο ανίδεες;

Κορίτσια και νεαρές γυναίκες αναλύουν με πάθος το αν η Αντζελίνα Τζολί έχει κοιλιά (σ.σ. η Μενεγάκη, η Σκορδά, κ.λ.π.) γιατί είναι έγκυος αλλά δεν γνωρίζουν τίποτα για το έργο της. Δεν ξέρουν ότι έχει βοηθήσει εκατομμύρια πρόσφυγες, ανθρώπους για τους οποίους το ενδιαφέρον μας σημαίνει τον θάνατο ή τη σωτηρία, την ελπίδα ή την απελπισία. Πολλές από εμάς περνάμε περισσότερο χρόνο κοιτάζοντας τον εαυτό μας στον καθρέφτη από ότι περνάμε κοιτάζοντας τον κόσμο γύρω μας και το κακό είναι ότι αυτό είναι λογικό γιατί δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανταμοιβή από το να είσαι σέξι αντί για έξυπνη. Οι νέες γυναίκες έχουν μικρότερο κίνητρο να χρησιμοποιήσουν το μυαλό τους γιατί οι ανταμοιβές του να είσαι σέξι είναι πολύ μεγάλες. Και μετά, στη μέση ηλικία μας, εμφανίζεται ένα άλλο είδος διανοητικής αχρηστίας. Παντρεμένες πια και εργαζόμενες μητέρες σερνόμαστε ακατάπαυστα σε αυτό τον φαύλο κύκλο δουλειά-παιδιά-νοικοκυριόεπανάληψη-επανάληψη-επανάληψη. Σε αυτό το σημείο ποιός έχει χρόνο να σκεφτεί; Και μετά τα 55 μας θέλουμε


να ξεκουραστούμε και αυτό που κάνουμε είναι να απορροφηθούμε από την τηλεόραση εγκαταλείποντας ένα ολόκληρο 25% της “χρυσής ηλικίας” μας σε διαφημίσεις κατσαρολικών και τηλεοπτικά σόου. Δικαιολογίες, δικαιολογίες. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Σε όλες τις ηλικίες επιτρέπουμε να μας παραπλανά η ρηχή και αυτάρεσκη κουλτούρα της διασκέδασης και των “σελέμπριτις”. Ξέρετε για ποια μιλάω. Για εκείνη που δημιουργεί ολόκληρες σειρές εκπομπών με θέμα το διαζύγιο κάποιας παρουσιάστριας ή τις εξωσυζυγικές σχέσεις κάποιου ηθοποιού. Για εκείνη που μεταδίδει την είδηση ότι μία τραγουδίστρια φόρεσε το ίδιο φόρεμα με μία άλλη με την ίδια ένταση που θα μετέδιδε την δολοφονία ενός πολιτικού ηγέτη. Παρακολουθούμε

******

Οι νέες γυναίκες έχουν μικρότερο κίνητρο να χρησιμοποιήσουν το μυαλό τους γιατί οι ανταμοιβές του να είσαι σέξι είναι πολύ μεγάλες. *****

Πω πω!

Φοράνε ίδιο φόρεμα!

με φουσκωμένα και κενά “ριάλιτι”, έκτακτα δελτία “ειδήσεων” σχετικά με την τελευταία αντιγηραντική ένεση και ρεπορτάζ για μεθυσμένες στάρλετ;

εντυπωσιασμένες και αποχαυνωμένες τις λαμπερές, σοκαριστικές ιστορίες ενώ μια φωνούλα μέσα μας ψιθυρίζει ότι με κάποιον τρόπο, κάπου αλλού, θα πρέπει να υπάρχουν πιο σημαντικά ζητήματα. Αλλά ποιος

θυμάται ποια είναι αυτά; Ποιος μπορεί να βρει την ουσία όταν μας ταΐζουν συνέχεια

SELENE 9


Γυναίκα, χτυπημένη από τη μοίρα, ζει το δράμα της. Πρέπει να χρησιμοποιούμε το μυαλό μας για κάτι περισσότερο από απλό γέμισμα του κρανίου μας πίσω από τα λεία, νεανικά και μποτοξαρισμένα μέτωπά μας. Γενιές γυναικών πριν

από εμάς πολέμησαν σκληρά και κέρδισαν για λογαριασμό μας ισότητα στην εκπαίδευση και την εργασία. Ας την χρησιμοποιήσουμε

Τα στελέχη των καναλιών λένε ότι είναι υποχρεωμένοι να παίζουν αυτά τα προγράμματα γιατί μόνο έτσι μπορούν να κερδίσουν το ενδιαφέρον των γυναικών τηλεθεατών. Για όνομα του Θεού. Ας κάνουμε στροφή τώρα. Στην προσωπική μας ζωή αυτή η διανοητική πλαδαρότητα εκφράζεται με την ανάθεση κάπου αλλού όλων αυτών που έκαναν οι μητέρες και οι γιαγιάδες μας. Εκείνες έπρεπε να χρησιμοποιήσουν το μυαλό τους για να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της ζωής. Εμείς, όμως, έχουμε χάσει την ικανότητα να σκεφτόμαστε μόνες μας και αφήνουμε τις ζωές με σε “ειδικούς”: θεραπευτές, ψυχολόγους, ραδιοφωνικούς παραγωγούς. Ό,τι να ‘ναι. Όλοι μας κάνουν. Θέλω να σας ταρακουνήσω για να πάρετε πάλι το μυαλό σας στα χέρια σας. Δεν είναι κακό να βλέπετε ένα “ριάλιτι” που και που ή να διαβάζετε και κανένα τεύχος από κάποιο περιοδικό με κουτσομπολιά, αλλά όχι κάθε μέρα. Γιατί έχω πιο μεγάλα σχέδια για εσάς.

λοιπόν για κάτι καλύτερο από το να στέλνουμε εικόνες με γατάκια στο Facebook.

Αν προσβάλλεστε εύκολα ίσως είναι καλύτερα να σταματήσετε να διαβάζετε τώρα γιατί αυτά τα ζητήματα είναι τόσο σημαντικά που δεν έχω την πολυτέλεια να χρυσώνω το χάπι. Την ώρα που εμείς πηγαίνουμε για ψώνια υπάρχουν γυναίκες που πεθαίνουν από πλαστικές εγχειρίσεις και εκατομμύρια κορίτσια πωλούνται και αγοράζονται σαν αντικείμενα στην διεθνή βιομηχανία της σεξουαλικής δουλείας. Το συμπέρασμα; Χρειαζόμαστε

την κριτική σας σκέψη απεγνωσμένα. Τόσο για το δικό σας καλό όσο και για το καλό της κοινότητάς σας, της χώρας σας και του πλανήτη σας. Αυτή η μικρή ενοχλητική φωνούλα; Είναι το μυαλό σας που σας λέει ότι θέλει να ξαναμπεί στο παιχνίδι. Ας αρχίσουμε λοιπόν.

******

Αυτό που κάνουμε είναι να απορροφηθούμε από την τηλεόραση εγκαταλείποντας ένα ολόκληρο 25% της “χρυσής ηλικίας” μας σε διαφημίσεις κατσαρολικών και τηλεοπτικά σόου. 10 SELENE

*****

X

* Η Lisa Bloom είναι δικηγόρος πολιτικών δικαιωμάτων πολύ γνωστή στη Αμερική για την δίωρη τηλεοπτική της εκπομπή “Open Court“. Από το 2013 είναι μόνιμη νομική αναλύτρια στην εκπομπή “The Today Show“ και εμφανίζεται συχνά στις ειδήσεις του NBC και του MSNBC. Τα δύο πιο γνωστά βιβλία της είναι το “Think: Straight Talk for Women in a Dumbed Down World”(από το οποίο προέρχεται και το παρόν άρθρο που δημοσιεύθηκε στην Huffington Post) και το “Swagger: 10 Urgent Rules for Raising Boys in an Era of Failing Schools“. www.lisabloom.com


SELENE 11


των α ί ρ ο τ σ ι τική κ η λ π υ κ ο ε π η ν ι ώ α κ ν ι ί υνα γ ν Αυτή ε ω τ , ” κ Χου ση ν ω ω ρ ν έ ό θ ζ υ α ε μ λ Α ε “ ν απ η τ υν α ι ο γ σ ν ά α χ ε σ ξ η μ α έ ρί ς ν πολ ω χ ς υ ο τ ής ς τ α η δ κ ί ι ρ ο ι τ α Δ ως η της π π ό ς υ ο τ ους ς τ έ ι ε ε σ θ ύ ή ο ν κ υ ι διο τις σ ώ ν ε , υ ο εϊ π μία υ ε ο τ γ ύ ϊ έ ο υ ε ο ν ι γ Λι έμε ν ε δ , ς η τ ες στρατιώτ όν. ι γ α ρ κ ς ί μέρα χωρ

Σ Ε Ρ Ι Α Φ Σ , Α Λ Π Ο Ν Ο Ι Γ Α Ρ Κ Ι Α Κ Ν Ε Δ Ε Τ Ο Π Σ Ε ) Ν Α Ο Ρ Ζ Α Α Κ Μ Σ Α Μ ΟΙ Α Ν Η Τ ( Ν Υ Ο ΞΕΧΝ

ντέλη α Μ ς η κ ί δ της Ευρυ

Το παρόν άρθρο είναι βασισμένο στο άρθρο της Vina A. Lanzona “Capturing the Huk Amazons: representing women warriors in the Philippines, 1940s-1950s” που δημοσιεύθηκε στο South East Asia Research, Ιούλιος 2009, τ. 17, Νο. 2, σελ. 133-174 12 SELENE


SELENE 13


ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΖΟΙ ΧΩΡΙΚΟΥ ΤΟΥ ‘40

8 Δεκεμβρίου 1941. Τα αυτοκρατορικά ιαπωνικά βομβαρδιστικά επιτίθενται αιφνιδιαστικά στις Φιλιππίνες. Λίγες ώρες πιο πριν είχαν επιτεθεί στο γειτονικό Περλ Χάρμπορ παραλύοντας το ανυποψίαστο αμερικανικό ναυτικό. Οι Φιλιππίνες μπαίνουν επίσημα και αμετάκλητα στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Φεβρουάριος 1942 Η Φελίπα Κουλάλα και άλλοι χωρικοί μαζεύουν ρύζι στα χωράφια τους στο χωριό Μαντίλι. Η σοδειά είναι καλή και φέτος οι γαιοκτήμονες, που τα προηγούμενα χρόνια απομυζούσαν τον πλούτο της περιοχής, έχουν εξαφανιστεί. Με την ιαπωνική κατοχή ξεκίνησαν σταδιακά να μαζεύουν τα υπάρχοντά τους και την κινητή τους περιουσία και να φεύγουν στο εξωτερικό. Τώρα οι χωρικοί είχαν de facto αποκτήσει τον έλεγχο των περισσότερων κτημάτων.

Το χωριό είναι ανάστατο. Κανείς δεν είναι πια ασφαλής. Οι φριχτές επιπτώσεις της ιαπωνικής κατοχής αρχίζουν να γίνονται εμφανείς. Μπορεί

οι τυραννικοί γαιοκτήμονες να ξεκουμπίστηκαν αλλά στην θέση τους ήρθε ένας άλλος δυνάστης, χειρότερος, σκληρότερος και ξένος. Η Φελίπα Κουλάλα αρνείται να δεχτεί παθητικά την κατάσταση. Με το όραμα των γυναικών ηγετών που διοικούσαν το ισλαμικό χαλιφάτο των Σούλου τον 19ο αιώνα στο μυαλό της, παίρνει το όνομα Νταγιάνγκ-

Νταγιάνκ, δηλαδή Πρώτη Πριγκίπισσα, και ξεκινά να οργανώνει το πρώτο αντιστασιακό κίνημα των Φιλιππίνων. Μαζεύει 35 άντρες, τους εξοπλίζει με τα όπλα που είχαν εγκαταλείψει οι γαιοκτήμονες φεύγοντας, καταλαμβάνει

******

Η αστυνομία συνεργάζεται με τους Ιάπωνες και “χτενίζει” τις αγροτικές περιοχές για πιθανές αντιστασιακές κινήσεις.

*****

Ξαφνικά καταφτάνουν ένοπλοι αστυνομικοί. Η ατμόσφαιρα χαλαρής ευθυμίας μετατρέπεται σε βαθιά ανησυχία καθώς οι νεοφερμένοι δεν δείχνουν να έχουν καλές διαθέσεις. Μετά την εισβολή η επίσημη αστυνομία συνεργάζεται με τους Ιάπωνες και "χτενίζει" τις αγροτικές περιοχές για πιθανές αντιστασιακές κινήσεις. Οι αστυνομικοί βγάζουν τα όπλα τους και συλλαμβάνουν 8 άντρες. 14 SELENE

1941: ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΖΕΣ ΑΝΤΑΡΤΙΣΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΣΚΟΠΟΒΟΛΗ ΣΕ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΤΩΝ ΧΟΥΚ


ονομαστεί Χουκ) αφήνοντας πίσω της το σπίτι της, την περιουσία της αλλά και το ανέμελο κορίτσι που ήταν μέχρι χθες. Στον καταυλισμό των Χουκ στα βουνά, η Γκόμεζ εκπαιδεύεται στρατιωτικά και είναι τόσο καλή που μερικούς μήνες μετά τις ανατίθεται η διοίκηση μιας ολόκληρης μονάδας ανταρτών. Η Ρεμέδιος

Γκόμεζ βαφτίζεται Διοικητής Λιγουέϊγουεϊ και ορκίζεται να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα της. Οργανώνει μια σειρά από επιθέσεις

ΝΕΑΡΗ ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΖΑ ΧΩΡΙΚΗ ΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΡΟΥΧΑ

ΝΕΑΡΗ ΕΥΚΑΤΑΣΤΑΤΗ “MESTIZA”, ΔΗΛΑΔΗ ΜΙΓΑΔΑ ΙΣΠΑΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ

το δημαρχείο στην Κανμπάντα όπου κρατούνται οι συμπατριώτες της και τους απελευθερώνει. Η οργή των Ιαπώνων είναι τρομερή. Στέλνουν στρατό μαζί με αστυνομικούς για να καταστρέψουν το ανυπότακτο χωριό αλλά η Φελίππα Κουλάλα τους περιμένει. Στην μάχη που ακολουθεί σκοτώνονται 30 - 40 Ιάπωνες στρατιώτες και 68 Φιλιππινέζοι αστυνομικοί. Η

Ρεμέδιος Γκόμεζ θαυμάζει στον καθρέφτη το καινούριο της φόρεμα που ήρθε κατευθείαν από την Ευρώπη. Με αυτό σίγουρα θα είναι η πιο κομψή στη γιορτή που ετοιμάζει ο πατέρας της.

επίθεση αναχαιτίζεται και ο θρύλος της "Πριγκίπισσας" Κουλάλα γεννιέται αλλά μαζί του γεννιέται και η εποχή των περίφημων "Αμαζόνων Χουκ"

μιας ομάδας εξαιρετικών γυναικών που βρίσκει την κορύφωση του στην Διοικητή Λιγουέϊγουεϊ ("Αυγή") που αναπάντεχα ξεκίνησε σαν πλουσιοκόριτσο και "κοσμική" της εποχής. Η Ρεμέδιος Γκόμεζ είναι μία ευκατάστατη κοπέλα 22 χρόνων που ασχολείται με όλα όσα υποτίθεται ότι ασχολούνται τα κορίτσια "καλών" οικογενειών. Της αρέσουν τα ωραία ρούχα, τα αρώματα, οι κοσμικές εμφανίσεις και οι χοροί. Είναι

τόσο μοδάτη και κομψή που συμμετέχει πάντα στα τοπικά καλλιστεία και συχνά κερδίζει την πρώτη θέση. Ο πατέρας της είναι

γνωστός πολιτικός που έχει ανοιχτά εκφράσει την συμπάθειά του για τους αγώνες των χωρικών και στο παρελθόν έχει εκλεγεί δήμαρχος με τις ψήφους των χαμηλότερων λαϊκών στρωμάτων. Τώρα η

Τις ευχάριστες σκέψεις διακόπτουν φωνές και πυροβολισμοί που ακούγονται από την αυλή. Η Ρεμέδιος Γκόμεζ τρέχει γρήγορα στο παράθυρο. Προλαβαίνει μόνο να δει μερικούς άντρες ντυμένους

******

Ήταν λες και ετοιμαζόταν να πάει σε χορό. Αλλά ήξεραν πια από όσα είχαν γίνει μέχρι τότε ότι ήταν ένας ατρόμητος και γενναίος ηγέτης που δεν φοβόταν να πεθάνει.

στους Ιάπωνες και τους Φιλιππινέζους συνεργάτες τους εξασφαλίζοντας στους αντάρτες πολεμοφόδια και όπλα αλλά και στην ίδια τη φήμη του εξαιρετικού και ατρόμητου διοικητή. Οι χωρικοί στην περιοχή αρχίζουν να μιλάνε για την πανέμορφη πολεμίστρια που αντιστέκεται ηρωικά. Χαρακτηριστικό της, το κατακόκκινο κραγιόν που δεν ξεχνά να φορέσει ποτέ.

"Οι στρατιώτες ξαφνιάστηκαν την πρώτη φορά που είδαν την Διοικητή τους τόσο καλά ντυμένη" λέει το βιβλίο "Κουμάντερ Λιγουέϊγουεϊ" που περιγράφει τη ζωή της. "Ήταν λες και ετοιμαζόταν να πάει σε χορό. Αλλά ήξεραν πια από όσα είχαν γίνει μέχρι τότε ότι ήταν ένας ατρόμητος και γενναίος ηγέτης που δεν φοβόταν να πεθάνει. Η εμφάνισή της ανέβασε το ηθικό των αντρών και τους ενέπνευσε να πολεμήσουν πιο σκληρά." "Ήθελα να τους δείξω ότι όλα Η ΡΕΜΕΔΙΟΣ ΓΚΟΜΕΖ ΣΕ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

*****

στο χακί να συλλαμβάνουν τον πατέρα της και να τον παίρνουν μακριά με το αυτοκίνητο. Όταν θα τον ξαναδεί λίγες μέρες αργότερα θα είναι νεκρός. Το βαριά κακοποιημένο από τους Ιάπωνες σώμα του θα αφεθεί στην κεντρική πλατεία σε κοινή θέα για παραδειγματισμό. Τώρα η οικογένειά του, και όχι μόνο, βρίσκεται σε κίνδυνο. Η Γκόμεζ κλαίει εκείνο το βράδυ αλλά το επόμενο πρωί μαζεύει τα πράγματά της και πηγαίνει να καταταχθεί στον στρατό των ανταρτών (που έχει πια επίσημα SELENE 15


ότι η δεκαετία του 40 ήταν μια εποχή που η εικόνα των γυναικών τόσο στις Φιλιππίνες όσο και στην Δύση περνούσε μια μεταβατική περίοδο. Από τη μία ήταν η "μοντέρνα, μορφωμένη και δυναμική γυναίκα του σήμερα" που πρόβαλλαν τα δυτικά πρότυπα και από την άλλη η παραδοσιακή "σεμνή, ευγενική και καταδεκτική" γυναίκα της ασιατικής κουλτούρας. Τα εγχώρια και διεθνή μέσα άδραξαν την ευκαιρία να καλλιεργήσουν τον μύθο της "Αμαζόνας Χουκ" που θεωρούσαν ότι συνδύαζε ιδανικά και τα δύο. Χαρακτηριστικό είναι το εξώφυλλο του Philippines Η ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΚΑΡΜΕΝ ΡΟΖΑΛΕΣ Free Press όπου ποζάρει η ΠΟΖΑΡΕΙ ΣΑΝ “ΓΚΡΙΛΙΕΡΑ”, ΔΗΛΑΔΗ ΠΟΛΕΜΙΣΤΡΙΑ. διάσημη ηθοποιός της εποχής Κάρμεν Ροζάλες ντυμένη σαν αντάρτισσα, προωθώντας τη νέα της ταινία με τίτλο "Γκεριλιέρα", πάνε καλά. Εμφανιζόμουν πάντα καλά δηλαδή "πολεμίστρια". Το εξώφυλλο χτενισμένη και μακιγιαρισμένη για να αυτό ίσως να εκπροσωπεί καλύτερα δούνε ότι όλα ήταν υπό έλεγχο" εξήγησε από κάθε τι άλλο την τυπική εικόνα της κάποια στιγμή η ίδια. "Επίσης, ήταν αντάρτισσας Χουκ στη λαϊκή φαντασία. σημαντικό και για μένα. Ένας από τους λόγους που πολεμούσα με τους Χουκ ήταν για το δικαίωμά μου να είμαι ο εαυτός μου."

******

Η Λιγουέϊγουέϊ, η Νταγιάνγκ και άλλες γυναίκες που αποφάσισαν να μπουν στο αντάρτικο άρχισαν να εμπνέουν τα νεαρά κορίτσια των χωρικών να κάνουν το ίδιο. Μέχρι

εκείνη τη στιγμή οι χωρικές γυναίκες αναγνωρίζονταν ως η κεντρική κινητήριος δύναμη της αγροτικής και οικιακής οικονομίας και συνήθως θεωρούνταν ως οι "συντηρητικοί προστάτες του στάτους κβο" καθώς συνήθως δεν ήταν μορφωμένες, δεν εργάζονταν και δεν συμμετείχαν στον πολιτικό βίο. Οι νεαρές κοπέλες, όμως, που κατατάσσονταν στον στρατό των Χουκ άρχισαν να αψηφούν τις παραδοσιακές ιδέες για τον ρόλο των γυναικών. Και κάπως έτσι ξεκίνησε να διαδίδεται ο μύθος των Αμαζόνων Χουκ.

Τα μέσα της εποχή λάτρεψαν αυτήν την ιδανική εικόνα της "ατρόμητης πολεμίστριας" που πολεμά ισάξια στο πλευρό των αντρών. Ας μην ξεχνάμε 16 SELENE

Τα εγχώρια και διεθνή μέσα άδραξαν την ευκαιρία να καλλιεργήσουν τον μύθο της “Αμαζόνας Χουκ”.

*****

Τελικά το 1945 οι Ιάπωνες ηττημένοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις Φιλιππίνες και θεωρητικά ο σκοπός των ανταρτών είχε επιτευχθεί. Όμως τώρα τον ξένο εχθρό τον αντικατέστησε ο ντόπιος γιατί οι χωρικοί των Φιλιππίνων κάθε άλλο παρά ρόδινες συνθήκες βρήκαν μετά τον πόλεμο. Η αγροτική τάξη είχε υποφέρει πολύ και πριν τους Ιάπωνες. Οι Φιλιππίνες ήταν αποικία των Ισπανών που μετατράπηκε σε αποικία των Αμερικάνων και μετά κατακτήθηκε από τους Ιάπωνες. Μετά τον πόλεμο, το εγχώριο καθεστώς των πολιτικών και των πλουσίων που είχαν συνεργαστεί με τους Ιάπωνες δεν έφυγε αλλά κατέλαβε την εξουσία και δημιούργησε ένα νέο καταπιεστικό καθεστώς που έδωσε νέο αντικείμενο στους αντάρτες. Οι Χουκ

σταμάτησαν να πολεμούν τους Ιάπωνες και ξεκίνησαν να πολεμούν την άρχουσα τάξη η οποία άρχισε να τους αποκαλεί από "ήρωες πολέμου" σε "κομμουνιστές". Το αντάρτικο ανακηρύχτηκε παράνομο και οι Χουκ άρχισαν να διώκονται από τις αρχές. Οι "Αμαζόνες Χουκ" τώρα πια έπρεπε κάπως να τεθούν υπό έλεγχο. Το πρότυπό τους ήταν βλαπτικό τόσο για το πολιτικό σύστημα όσο και για το πατριαρχικό. Όπως και στην Αμερική και σε άλλες δυτικές χώρες, οι μεταπολεμικές Φιλιππίνες ενστερνίστηκαν μια "αρρενωπή" ιδεολογία αναδόμησης της χώρας. Το

κράτος περιθωριοποίησε τον πολιτικό ρόλο των γυναικών ενώ έδωσε έμφαση στον ρόλο τους σαν μητέρες, αδελφές και κόρες που "θεραπεύουν τις πληγές του πολέμου και υποστηρίζουν τους άντρες του έθνους στον αγώνα τους για την ανοικοδόμηση."

Αυτή η επιστροφή στον "κατ'οίκον περιορισμό" των γυναικών εκφράζεται καλύτερα από τα λόγια της Πρώτης Κυρίας Τρινιδάδ Ρόχας που είπε σε λόγο της ότι "το κύριο και πιο σημαντικό καθήκον των γυναικών στις Φιλιππίνες είναι το σωστό μεγάλωμα των παιδιών, η εξασφάλιση της υγείας τους, της εκπαίδευσής τους και της ηθικής τους". Τα εθνικά μέσα δεν ήθελαν την εικόνα των ανεξάρτητων και δυναμικών "Αμαζόνων" και άρχισαν να επικεντρώνονται (συνήθως αρνητικά) σε τρεις διαστάσεις των γυναικών αυτών: τις στρατιωτικές τους ικανότητες, την σεξουαλικότητά τους και την μητρική τους ικανότητα.

Τα δημοσιεύματα των εφημερίδων περιορίζονταν αποκλειστικά στις γυναίκες των Χουκ που συλλαμβάνονταν ή σκοτώνονταν. Οι άντρες αντάρτες περνούσαν συνήθως "στα ψιλά". Ο τρόπος που αυτές οι γυναίκες παρουσιάζονταν ήταν δραματικά ακραίος. Από τη μία ήταν οι

"υπερθηλυκές", "αθώες" και "αδύναμες" γυναίκες που ήταν τα θύματα που εκμεταλλεύονταν οι κακοί κομμουνιστές και από την άλλη οι "σκληρές", "αρρενωπές" πολεμίστριες που οι σεξουαλικές τους προτιμήσεις θέτονταν υπό αμφισβήτηση. Οι γυναίκες ντυμένες


με στρατιωτικά ρούχα και με πλήρη στρατιωτικό οπλισμό θεωρούνταν "αφύσικες" και "παράξενες" και περιγράφονταν με τέτοιο τρόπο που να υπονοεί ότι ήταν λεσβίες. "Ήταν μια τεράστια γυναίκα με αρρενωπή εμφάνιση" έγραφαν οι εφημερίδες για την Νταγιάνγκ, ίσως την "υπέρτατη Αμαζόνα" των Χουκ. "Οι άντρες την φοβούνταν ενώ εκείνη σαν "αληθινός άντρας" δεν φοβόταν τίποτα." Παρόμοιες περιγραφές έδιναν και για την Γκερέρο, μια άλλη "αμαζόνα" που είχε η ίδια ομολογήσει ότι της άρεσαν από πάντα τα σπορ και προτιμούσε από μικρή να παίζει με τα αγόρια.

Οι άμεσες συνέπειες αυτής της υποτιμητικής "αρρενωποίησης" ορισμένων "Αμαζόνων" ήταν να θεωρείται δικαιολογημένη οποιαδήποτε συνέπεια ή σκληρότητα εναντίον τους. Αφού μία γυναίκα αποφάσισε

να εγκαταλείψει τον παραδοσιακό

ρόλο του αδύναμου θηλυκού και να ενστερνιστεί έναν αντρικό ρόλο τότε ας της φερθούμε όπως θα φερόμασταν σε έναν άντρα. Η Νταγιάνγκ έγινε η μοναδική γυναίκα που εκλέχθηκε στην Στρατιωτική Επιτροπή των Χουκ και

******

Οι Αμαζονες Χουκ έπρεπε να διαλέξουν ανάμεσα στο να υποτιμηθούν ως “θύματα” των “κακών κουμουνιστών” ή να θεωρηθούν ομοφυλόφιλες και να αντιμετωπιστούν με σκληρότητα

*****

η μοναδική γυναίκα που έλαβε βαθμό στον στρατό των Φιλιππίνων αλλά κανείς δεν ενδιαφέρθηκε για αυτό.

Αντίθετα, κυκλοφόρησαν οι φήμες ότι ήταν αλαζονική και τυραννική και ότι διέταζε τους άντρες της να την αποκαλούν "Χενεράλα", δηλαδή "Στρατηγίνα". Τελικά συνελήφθηκε με τις κατηγορίες της πλιατσικολόγησης και της κατάχρησης εξουσίας, αφοπλίστηκε και πέρασε από στρατοδικείο. Και ενώ οι άλλες γυναίκες που συλλαμβάνονταν αρκούσε να δηλώσουν "μετανιωμένες" και "εξαναγκασμένες από τους ανήθικους κομμουνιστές" για να αφεθούν ελεύθερες έτσι ώστε να αποτελέσουν σύμβολα αντικομουνιστικής προπαγάνδας, η Νταγιάνγκ, η πιο ατρόμητη αντάρτισσα και επαναστάτρια, καταδικάστηκε σε θάνατο από το εκτελεστικό απόσπασμα.

Οι περισσότερες γυναίκες, βλέποντας την σκληρή μοίρα των γυναικών που απομακρύνονταν από τα "θηλυκά" πρότυπα, προτιμούσαν συνήθως να κινούνται πιο κοντά στους παραδοσιακούς γυναικείους ρόλους. Συχνά εσκεμμένα υιοθετούσαν πιο "θηλυκή" συμπεριφορά και εμφάνιση για να μην γίνονται στόχος.

Η Λιγουέϊγουεϊ, με την θηλυκή της εμφάνιση, αντί να δυσκολέψει το έργο της ως στρατιωτικός διοικητής, παραδόξως το διευκόλυνε. Η επιθυμία της για εκδίκηση (ένα "αντρικό" χαρακτηριστικό) ισορροπούσε με την "χαριτωμένη" εμφάνισή της και αυτή η "ενσωμάτωση της αρρενωπότητας μέσα σε ένα γυναικείο σώμα" της χάρισε την αποδοχή ως ηγέτης και στρατιωτικός διοικητής.

Αυτή η επιμονή στην "θηλυκότητα" των "σωστών" γυναικών Χουκ εκφράζεται καλύτερα από την ιστορία της 16χρονης Λεονόρα Χίπας. Τον Οκτώβριο του 1954 οι εφημερίδες ανέφεραν τον γάμο της με τον 21χρονο Αιμίλιο. Ο γάμος τελέστηκε από τον Περιφερειάρχη μία μέρα μετά την σύλληψή τους. Σύμφωνα

Η ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΝΙΕΒΕΖ ΦΕΡΝΑΝΤΕΖ ΔΕΙΧΝΕΙ ΣΕ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟ ΠΩΣ ΣΚΟΤΩΝΕ ΑΘΟΡΥΒΑ ΤΟΥΣ ΙΑΠΩΝΕΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΜΕ ΤΟ “ΜΠΟΛΟ” ΤΗΣ. Η ΦΕΡΝΑΝΤΕΖ, ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΔΑΣΚΑΛΑ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ, ΩΣ ΑΝΤΑΡΤΙΣΣΑ ΔΙΟΙΚΟΥΣΕ 110 ΑΝΤΡΕΣ ΚΑΙ ΣΚΟΤΩΣΕ ΠΑΝΩ ΑΠΟ 200 ΙΑΠΩΝΕΣ. ΤΟ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΣΕ ΜΑΧΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑ ΟΠΛΑ ΦΤΙΑΓΜΕΝΑ ΑΠΟ ΣΩΛΗΝΕΣ ΠΟΥ ΤΑ ΓΕΜΙΖΕ ΜΕ ΜΠΑΡΟΥΤΙ ΚΑΙ ΚΑΡΦΙΑ. ΟΙ ΙΑΠΩΝΕΣ ΤΗΝ ΕΙΧΑΝ ΕΠΙΚΥΡΗΞΕΙ ΓΙΑ 10.000 ΠΕΣΟΣ. ΟΤΑΝ ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΠΗΓΑΝ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΕ, ΤΟΥΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΟ ΟΠΛΟ ΤΗΣ.

με τα δημοσιεύματα οι δύο ερωτευμένοι το έσκασαν από τους Χουκ γιατί ήθελαν να παντρευτούν και να ζήσουν μια ήσυχη ζωή. Οι λεζάντες κάτω από τις φωτογραφίες του ζευγαριού έγραφαν "Βουρκωμένη και πανέμορφη, λίγη ομοιότητα είχε με την Αμαζόνα που ήταν άσσος στο σημάδι" και "Με τους

SELENE 17


αντάρτες Χουκ συνεργάζονταν με σκοπό να καταφέρουν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες που παρουσιάζει η συνύπαρξη του πολέμου με τις προσωπικές σχέσεις, την οικογένεια και το μεγάλωμα των παιδιών.

Χουκ ντυνόταν σαν άντρας. Όπως όλα τα κορίτσια, όμως, ήθελε να φορέσει νυφικό." Η πιο πάνω υπόθεση έφερνε στο φως και μια άλλη διάσταση της αντισυμβατικής ζωής των "Αμαζόνων".

Οι γυναίκες αυτές, νέες, υγιείς και δυναμικές, είχαν μια φυσιολογική σεξουαλική ζωή με τους άντρες συντρόφους τους. Για

την συντηρητική Φιλιππινέζικη κοινωνία. όμως, το σεξ των γυναικών αυτών εκτός γάμου ήταν πρόβλημα και για άλλη μια φορά οι γυναίκες ήταν τα θύματα. Οι αντάρτες άρχισαν να εμφανίζονται ως ανήθικοι και σάτυροι που δεν δίσταζαν να εκμεταλλευθούν τις "αθώες" και "άβγαλτες" χωριατοπούλες που κατατάσσονταν λες και εκείνες δεν είχαν λόγο ή προσωπικότητα. Πολλοί

από αυτούς ήταν παντρεμένοι που είχαν αφήσει τις οικογένειές τους για να πάνε να πολεμήσουν στα βουνά και εκεί δεν δίσταζαν να συνάψουν παράνομες σχέσεις με τις γυναίκες που υπήρχαν εκεί. Ειδικά οι αντάρτες σε ανώτερους

βαθμούς ήταν πιο ευάλωτοι σε τέτοιου είδους ηθικής τάξης κατηγορίες. Η φήμη των Χουκ άρχισε να μπαίνει σε κίνδυνο καθώς οι απλοί χωρικοί, οι περισσότεροι πιστοί καθολικοί, άρχισαν να κατακρίνουν την "άνομη" συμπεριφορά των Χουκ.

ΝΕΑΡΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΤΗΣ ΦΥΛΗΣ ΚΑΛΙΝΓΚΑ

άντρες κομουνιστές" εκμεταλλεύονταν τα "αθώα" κορίτσια τα οποία ευχαρίστως ξαναγυρνούσαν στην παραδοσιακή ζωή στο σπίτι μόλις τους δίνονταν η ευκαιρία. Επίσης, όσες γυναίκες επέστρεφαν στα σπίτια τους έγγυες (δεν ήταν εύκολο να γεννήσουν στα βουνά) ήταν η απόδειξη της ανήθικης ζωής στα στρατόπεδα των Χουκ. Δεν είχε σημασία πως στην πραγματικότητα η ζωή στα βουνά ήταν πιο ισότιμη και ελεύθερη. Η ίδια η Λιγουέϊγουέϊ περιγράφει πως κάλεσε σε μονομαχία έναν αντάρτη ονόματι Καταπάταν γιατί δεν την σεβόταν και της μιλούσε με σεξουαλικά υπονοούμενα μην αφήνοντας αμφιβολία για τις προθέσεις της. Οι άντρες και οι γυναίκες

Τελικά το 1950 το κόμμα αναγκάστηκε να εκδώσει ένα έγγραφο το οποίο έθετε τους όρους υπό τους οποίους επιτρεπόταν η σύναψη ερωτικών σχέσεων. Ο κάθε αντάρτης είχε δικαίωμα να "παντρευτεί" μία "δεύτερη Η ΛΕΟΝΟΡΑ ΧΙΠΑΣ ΜΕ “ΑΡΡΕΝΩΠΗ” γυναίκα" εφόσον ίσχυαν τα ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΠΕΡΙΒΟΛΗ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΤΗΣ παρακάτω: αποδείκνυε ότι οι βιολογικές του ανάγκες εμπόδιζαν το έργο τους ως στρατιώτης, ενημέρωναν την "δεύτερη σύζυγο" ότι ήταν παντρεμένοι αλλά και την "πρώτη" για την ύπαρξη της "δεύτερης". Στο τέλος της επανάστασης ήταν υποχρεωμένοι να επιστρέψουν στη μονογαμία και να διαλέξουν μία μόνο σύζυγο. Οι γυναίκες σαν την Λεόνα Χίπας ήταν για τα μέσα η απόδειξη ότι οι "κακοί 18 SELENE

Σαν τις αμαζόνες του ελληνικού μύθου, οι "Αμαζόνες των Χουκ" αντέστρεψαν την παραδοσιακή κοινωνική δομή. Έκαναν πιο ασαφή τα όρια ανάμεσα στους ρόλους των δύο φίλων και αμφισβήτησαν τον διαχωρισμό ανάμεσα στο "δημόσιο αρσενικό" και το "ιδιωτικό θηλυκό". Οι πράξεις τους αμφισβήτησαν την σεξουαλική ιεραρχία των Χουκ αλλά και τις κοινές απόψεις σχετικά με τα φύλα στην Φιλιπινέζικη κοινωνία. Τελικά, η εικόνα που επικράτησε δεν ήταν εκείνη της ατρόμητης ηρωίδας με το όπλο, αλλά του αδύναμου θηλυκού που το εκμεταλλεύονται και αναγκάζεται να εγκαταλείψει τα παιδιά του για να πάει στον πόλεμο. Κι όμως, ακόμα κι έτσι, αυτές οι γυναίκες κατάφεραν να αποτελέσουν για τις ομόφυλές τους εικόνες γυναικείας πολιτικής εξουσίας, στρατιωτικής ικανότητας και αυτονομίας. Ήταν οι "Αμαζόνες Χουκ" που αργότερα ενέπνευσαν άλλες επαναστάτριες και τους έδωσαν ένα πρότυπο γυναίκας που συνδυάζει την πολιτική ισχύ και την σεξουαλικότητα. Τελικά οι Χουκ διαλύθηκαν γιατί έχασαν την υποστήριξη του λαού και γιατί δεν μπορούσαν να αντέξουν δύο δεκαετίες ένοπλου αγώνα και διώξεων. Η Διοικητής Λιγουέϊγουεϊ πέθανε το 2014 σε ηλικία 95 ετών.

X

Η ΛΕΟΝΟΡΑ ΧΙΠΑΣ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ ΤΗΣ ΝΤΥΜΕΝΗ ΜΕ ΛΕΥΚΟ ΝΥΦΙΚΟ


Ενώ οι γυναίκες στις προαποικιακές Φιλιππίνες συνήθως καταλάμβαναν το αξίωμα της babaylan, δηλαδή της σοφής θεραπεύτριας, δεν ήταν καθόλου ασυνήθιστο να παίρνουν τα όπλα και να γίνονται πολεμίστριες.

SELENE 19


Aung San 20 SELENE


Η “μαντάμ Αούνγκ”, όπως την αποκαλούν τρυφερά οι οπαδοί της, βγαίνει μετά από 15 χρόνια από τον κατ’ οίκον περιορισμό που της είχε επιβληθεί από το καθεστώς της χώρας της και παραλαμβάνει το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης που της είχε απονεμηθεί το 1990 και την περίμενε 23 ολόκληρα χρόνια. Η “ευγενική κυρία” είναι ξανά αποφασισμένη να επιτεθεί με τον δικό της ειρηνικό τρόπο που συγκλονίζει τη χώρα της εδώ και πάνω από 30 χρόνια.

Suu Kyi

Η Αούνγκ Σαν Σου Κι δεν είναι εύκολη περίπτωση. Μικροκαμωμένη, λεπτεπίλεπτη, ήρεμη και εξαιρετικά ευγενική δεν μοιάζει καθόλου με τις ηγετικές φυσιογνωμίες της Δύσης. Κι όμως, η ήρεμη δύναμή της προκάλεσε τέτοιους τριγμούς στο πολιτικό σύστημα της Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία) που οδήγησε στην ανελέητη δίωξή της και στην φυλάκισή της για πολλά χρόνια. Το 1990 εξελέγη πρωθυπουργός της χώρας της αλλά το στρατιωτικό καθεστώς αρνήθηκε να παραδώσει την εξουσία και έθεσε εκτός νόμου το κόμμα της. Σήμερα, πάνω από 30 χρόνια μετά από την εμφάνισή της στο πολιτικό σκηνικό, διεκδικεί για άλλη μια φορά τη θέση του προέδρου στις εκλογές που θα γίνουν στις

8 Νοεμβρίου 2015.

της Ευρυδίκης Μαντέλη

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΠΟΥ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΙ ΕΙΡΗΝΙΚΑ SELENE 21


Γεννήθηκε το 1945. Ο πατέρας της ήταν ο εθνικός ήρωας Αούνγκ Σαν που διαπραγματεύτηκε την απεξάρτηση της Βιρμανίας από την Βρετανική κυριαρχία το 1947 και τελικά δολοφονήθηκε την ίδια χρονιά. Από τότε στη χώρα εγκαταστάθηκε στρατιωτικό καθεστώς. Μητέρα της ήταν η πολιτικός Κιν Κι που διετέλεσε και πρέσβειρα στην Ινδία και το Νεπάλ. Η Αούνγκ Σαν Σου Κι σπούδασε στην Οξφόρδη Φιλοσοφία και Οικονομικά. Το 1972 παντρέυτηκε τον κουβανό ανθρωπολόγο Μάικλ Άρις που μελετούσε τον θιβετιανό πολιτισμό και ζούσε τότε στο Μπουτάν και μαζί κάνανε δύο παιδιά. Η Σου Κι επηρρεάστηκε ιδιαίτερα από τις βουδιστικές θεωρίες και από το δόγμα της μη βίας του Μαχάτμα Γκάντι. Το 1988 επέστρεψε στη χώρα της σε μία στιγμή που το πολιτικό σκηνικό άλλαζε ραγδαία. Ο στρατηγός Νε Γουίν που ηγείτο του στρατιωτικού καθεστώτος, παρέδωσε την εξουσία. Στις 8 Αυγούστου 1988 (η ημερομηνία 8-8-88 θεωρήθηκε σημαδιακή ημερομηνία) ο λαός της Μιανμάρ κατέβηκε στους δρόμους διεκδικώντας αλλαγή του πολιτεύματος και επαναφορά της δημοκρατίας. Οι διαδηλώσεις καταπνίγηκαν βίαια από την κυβέρνηση και έμειναν γνωστές ως η

“Εξέγερση του 8888”.

Λίγες μέρες μετά, στις 26 Αυγούστου 1988, η Σου Κι έβγαλε λόγο μπροστά σε μισό εκατομμύριο κόσμο ζητώντας δημοκρατία. Παρά ταύτα, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρόνιας μία νέα στρατιωτική χούντα ανέλαβε την εξουσία. Τότε εκείνη ίδρυσε το κόμμα Εθνική Λίγκα για τη Δημοκρατία και ένα χρόνο μετά τέθηκε υπό κατ’ οίκον περιορισμό για την πολιτική της δράση. Όταν της πρότειναν την

απελευθέρωση με αντάλλαγμα να φύγει από τη χώρα εκείνη αρνήθηκε και έτσι έμεινε έγκλειστη στο σπίτι της όπου συνέχισε να μελετά τον Βουδισμό και να γράφει βιβλία για την εκδημοκράτιση μέσα από τη μία βία.

22 SELENE


SELENE 23


24 SELENE


“Ο ΦΟΒΟΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΕ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΞΕΡΕΙΣ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ”

Aung San Suu Kyi

SELENE 25


26 SELENE


Το 1990 έγιναν εκλογές και το κόμμα της κέρδισε με τη συντριπτική πλειοψηφία του 59%. Το στρατιωτικό καθεστώς της χώρας, όμως, αρνήθηκε να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα και δεν της παρέδωσε την εξουσία. Την ίδια χρονιά της απονεμήθηκε το βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης που, όμως, εκείνη δεν ήταν σε θέση να παραλάβει λόγω της φυλάκισής της. Το 1991 της απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το οποίο παρέλαβαν για λογαριασμό της οι δύο γιοί της. Η φυλάκιση της Σου Κι, παρά το γεγονός ότι ήταν στο σπίτι της, ήταν πολύ αυστηρή.

Οποιαδήποτε επίσκεψη απαγορευόταν όπως και το να βλέπει τον σύζυγό της και τα παιδιά της. Κατά

τη διάρκεια των ετών, διάφοροι δημοσιογράφοι και πολιτικοί που επιχείρησαν να την συναντήσουν εκδιώχθηκαν, απελάθηκαν ή απειλήθηκαν. Το 1988 ο δημοσιογράφος Μαουρίτσιο Τζουλιάνο συνελήφθηκε στα σύνορα της χώρας όπου οι αρχές κατάσχεσαν τις φωτογραφίες και τις σημειώσεις που είχε πάρει μετά από μία μυστική συνάντηση που είχε με τη Σου Κι.

Το 2007 βουδιστές μοναχοί διαδήλωσαν για πολλές μέρες στην πρωτεύουσα Ρανγκούν και έφτασαν μέχρι το σπίτι της ζητώντας την απελευθέρωσή της. Η Σου Κι εμφανίστηκε

για λίγο στην πύλη του σπιτιού της για να δεχτεί τις ευλογίες τους και μετά ξαναμπήκε μέσα αλλά αυτό ήταν αρκετό για να μεταφερθεί εσπευσμένα στις φυλακές του Ινσεΐν.

Τελικά, μετά από πίεση του ΟΗΕ, επέστρεψε πάλι στο σπίτι της και στον κατ΄οίκον περιορισμό. Δύο χρόνια αργότερα, το 2009, ένας αμερικάνος ονόματι Τζον Γέτο διέσχισε κολυμπώντας τη λίμνη Ίνια και κατάκοπος έφτασε στο σπίτι της όπου και ζήτησε να παραμείνει για μερικές ημέρες για να ξεκουραστεί.

Αργότερα ισχυρίστηκε ότι το κίνητρό του ήταν να την προειδοποιήσει για μια απόπειρα δολοφονίας που σχεδιαζόταν εναντίον της. Η πληροφορία αυτή, όπως είπε, του αποκαλύφθηκε σε ένα όραμα. Τελικά ο Τζον

Γέτο έφυγε από το σπίτι της Σου Κι τρεις ημέρες αργότερα και συνελήφθηκε καθώς κολυμπούσε στη λίμνη για να επιστρέψει. Οι

****** Όταν οι άντρες είναι πραγματικά σίγουροι για την αξία τους, δεν ανέχονται απλά τις γυαίκες αλλά τις τιμούν. *****

SELENE 27


****** Μου δίνουνε λουλούδια συχνά κι εγώ τα φοράω όσο πιο πολύ μπορώ. Η μητέρα μου έλεγε μια παροιμία: “άνθρωπος χωρίς παιδεία, λουλούδι χωρίς άρωμα.” Εγώ προτιμώ τα αρωματικά λουλούδια. ***** στρατιωτικές αρχές βρήκαν ευκαιρία και άρχισαν μια άνευ προηγουμένου ποινική δίωξη εναντίων του Τζον Γέτο, της Σου Κι αλλά και δύο οικονόμων που εργάζονταν στο σπίτι της. Η Αούνγκ Σαν Σου Κι πέρασε τα 64 γενέθλιά της στο κελί της φυλακής και τα γιόρτασε με ρύζι και κέικ σοκολάτας που μοιράστηκε με τους φύλακες. Τελικά της επιβλήθηκε η ποινή της τριετούς φυλάκισης με καταναγκαστικά έργα μετά το πέρας της οποίας ήταν υποχρεωμένη να επιστρέψει στον κατ’ οίκον περιορισμό.

22 Ιουνίου 2011 Η ηθοποιός Μισέλ Γέο φτάνει στο διεθνές αεροδρόμιο της Γιανγκόν για τα γυρίσματα της ταινίας “The Lady” όπου υποδύεται την Αούγκ Σαν Σου Κι. Αμέσως συλλαμβάνεται από της αρχές και απελάσσεται με την επόμενη πτήση. «Απελάθηκε γιατί το όνομά της βρίσκεται στην μαύρη λίστα», δήλωσε αξιωματούχος της μεταναστευτικής υπηρεσίας της Μιανμάρ στο πρακτορείο Ρόιτερς, ζητώντας να τηρήσει την ανωνυμία του. 28 SELENE

Η δίωξη της Αούνγκ Σαν Σου Κι προκάλεσε έντονες διαμαρτυρίες από τα Ηνωμένα Έθνη αλλά και από πολλές μεμονωμένες χώρες του δυτικού κόσμου. Τελικά η φυλάκισή της έληξε το 2010 λόγω “καλής συμπεριφοράς” και χαιρετίστηκε από τα πλήθη με ενθουσιασμό.

Ο γιός της, Κιμ Άρις, πήρε για πρώτη φορά βίζα τον Νοέμβριο του 2010 για να δει την μητέρα του μετά από 10 ολόκληρα χρόνια. Στις 6 Ιουλίου 2012 δήλωσε επίσημα ότι θα διεκδικήσει την προεδρία της χώρας στις εκλογές που θα γίνουν φέτος τον Νοέμβριο. Το στρατιωτικό καθεστώς, όμως, που εξακολουθεί να ορίζει τις τύχες των ανθρώπων στην Μιανμάρ αλλά και να μεταβάλει το σύνταγμα της χώρας όπως το βολεύει, δήλωσε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν αντισυνταγματικό γιατί απαγορεύεται να συμμετέχουν στις εκλογές άτομα που είναι παντρεμένα ή έχουν παιδιά που δεν έχουν την Βιρμανέζικη υπηκοότητα. Η Αούνγκ Σαν Σου Κι είναι χήρα αλλοδαπού (ο Μάικλ Άρις απεβίωσε το 1999 στην Οξφόρδη σε ηλικία 53 ετών) και οι δύο γιοί της έχουν βρετανική υπηκοότητα. Η διεθνής κοινότητα θεωρεί ότι το συγκεκριμένο άρθρο του Βιρμανέζικου συντάγματος άλλαξε βεβιασμένα και είναι φωτογραφικό με μοναδικό σκοπό να εμποδίσει την Σου Κι να συμμετέχει στις επερχόμενες εκλογές. Η ίδια η Αούνγκ Σαν Σου Κι, όμως, 70 ετών σήμερα, δηλώνει ότι δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ τον αγώνα για την ελευθερία της χώρας της. X


SELENE 29


I NEED A

HERO(INE)

ΜΙΣΟ ΛΕΠΤΟ

ΝΑ ΒΓΑΛΩ Τ Ο ΚΑΛΣΟΝ Μ

ΟΥ

Τα τελευταί α χρόνια τα κόμικ έχουν γεμίσει από δυνατές και ικανές ηρωί που αλλάζο δ ες υν τα πρότυ πα στις ιστο δράσης. Γιατ ρίες ί οι σχεδιασ τές, όμως, εξακολουθο ύν να τις υπ οτιμούν;

Τα κόμικ είν αι εδώ και π ολλά χρόνια δημοφιλή κα εξαιρετικά ι δικαιολογη μένα. Έχουν ηρωίδες, αμφ ε νδιαφέρουσε ισβητούν το ς κατεστημένο συνεχώς με τ και αλλάζου ο πέρασμα τ ν ου χρόνου. Υ πολλά προβ πάρχουν, όμ λήματα με το ως, ν τρόπο που γυναίκες. Οι παρουσιάζου θηλυκοί χαρ ν τις ακτήριζες σε σε τέτοιον β ξουαλικοποιο αθμό και με ύνται τέτοιον τρόπ στιγμή αντισ ο που, αν για τρέψουμε τα μια δεδομένα κα αρσενικούς ι παρουσιάσ ήρωες με τον ουμε τους ίδιον τρόπο, πέρα από ασ τα αποτελέσ τεία και άκρ ματα είναι ως τρομακτικ ά. 30 SELENE


SELENE 31


Πως να ξεχωρίσετε τον άντρα από τη γυναίκα: Η γυναίκα δεν φοράει α) μπλούζα ή β) παντελόνι

32 SELENE


Χαρακτήρες όπως εκείνοι της Πόισον Άιβι, της Κατ Γούμαν και της Γουόντερ Γούμαν είναι γενναίοι και ειλικρινείς (μία από τις ικανότητες της Γουόντερ Γούμαν είναι να αντιλαμβάνεται τα ψέματα) και συχνά είναι πιο δυνατοί από τους άντρες αλλά οι σχεδιαστές επιμένουν να τις σχεδιάζουν με τελείως μη ρεαλιστικό τρόπο. Οι αληθινές γυναίκες δεν ντύνονται με μινιμαλιστικά κολλητά φορμάκια, δεν βγάζουν σε κάθε ευκαιρία το μπούστο τους σε κοινή θέα, δεν έχουν γενικά τόσο γενναιόδωρο μπούστο όσο οι χάρτινες συνάδελφοί τους, δεν έχουν τόσο μακριά, γυαλιστερή και πλούσια κόμη και τα χείλια τους δεν είναι μόνιμα σε θέση για φίλημα.

****** Αν για μια στιγμή αντιστρέψουμε τα δεδομένα και παρουσιάσουμε τους αρσενικούς ήρωες με τον ίδιον τρόπο τα αποτελέσματα είναι πέρα από αστεία και άκρως τρομακτικά ***** SELENE 33


Μετά είναι και το θέμα της συμπεριφοράς των άλλων χαρακτήρων. Γιατί οι αρσενικοί χαρακτήρες συνήθως αποφεύγουν το όνομα των θηλυκών χαρακτήρων και τις αποκαλούν απλά “γλύκα”, “μωρό” και “κούκλα”; Αυτός ο τρόπος ομιλίας χρησιμοποιείται για να υποβιβάσει τον συνομιλητή και στα κόμικ χρησιμοποιείται συχνά όταν οι γυναίκες δεν απαντάνε. Φυσικά, σε κάποιο επίπεδο αυτοί οι χαρακτήρες είναι εσκεμμένα μη ρεαλιστικοί. Ελάχιστες πραγματικές γυναίκες μπορούν να τρέξουν με ταχύτητα 90 χλμ. την ώρα, να ξεκολλήσουν ατσάλινες πόρτες από τους μεντεσέδες τους και να χρησιμοποιήσουν φερομόνες που ελέγχουν τον νου. Και οι άντρες σουπερήρωες μπορεί να είναι εξίσου μη ρεαλιστικοί με τα μυώδη σώματά τους και τις κολλητές φόρμες τους αλλά με μία διαφορά: εκείνοι μπορούν να είναι άτσαλοι και αδέξιοι. Ο Κάπταιν Αμέρικα, ο Κλάρκ Κεντ, ο Πήτερ Πάρκερ... Οι γυναικείοι χαρακτήρες δεν έχουν τέτοια “άλτερ έγκο”. Πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτές οι εικόνες έρχονται σε αντίθεση με αυτό που υποτίθεται ότι είναι ένας σουπερήρωας. Οι γυναίκες 34 SELENE

ηρωίδες υποτίθεται ότι είναι σύμβολα ισότητας, δύναμης και ευφυΐας, όχι απλά σεξ, σεξ, σεξ. Όλο αυτό γίνεται ακόμα πιο παράξενο αν αναλογιστούμε ότι οι γυναίκες αποτελούν το 40% του αναγνωστικού κοινού των κόμικ. Πρέπει να διαλύσουμε το στερεότυπο ότι “μόνο οι άντρες διαβάζουν κόμικ” και να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε πιο ουσιαστικά τους γυναικείους χαρακτήρες. X

Εννοείται ότι όλες μας κοιμόμαστε με τον πισινό ξεσκέπαστο και τουρλωμένο στην πιο άβολη στάση με κολλημένο ένα χαρτάκι που γράφει “μπάτσισέ με”. Εμένα μάλιστα έτσι και μου ξεκολλήσει το χαρτάκι δεν μπορώ να κλείσω μάτι.


SELENE 35


36 SELENE


της Ευρυδίκης Μα ντέλη

Ο ΘΗΛΥΚΟΣ ΤΖΕΗΜΣ ΜΠΟΝ Τ ΓΙΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ Είναι δύσκολο να περιγράψω την αγάπη μου για την Γιόκο Τσούνο. Την ανακάλυψα όταν ήμουν 11 χρονών και μαζί με αυτή αγάπησα τις περιπέτειες και τα βέλγικα κόμικ. Σε μια εποχή που τα κορίτσια είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στα κοινωνικά δράματα της Κάντι Κάντι και τις συμβουλές για αγόρια της Σούπερ Κατερίνας, η Γιόκο Τσούνο, με τον περιπετειώδη και ασυμβίβαστο χαρακτήρα της αλλά και την ευγενική και ευθεία προσωπικότητά της, έφερε μία πνοή δροσερού αέρα στις παιδικές ιστορίες. SELENE 37


Λάρα Κροφτ, η Σάρα Κόνορ και ένα σωρό άλλες ηρωίδες σήμερα είναι γνωστές σαν οι πρωτοπόρες τους είδους. Η Γιόκο Τσούνο,

όμως, ήταν πραγματικά από τις πρώτες που το έκανε και μάλιστα σε παιδικό κόμικ! Αλλά οι λόγοι για τους οποίους αυτή η μικρή Βελγίδα ιαπωνικής καταγωγής είναι υπέροχη δεν τελειώνουν εδώ.

Η Γιόκο Τσούνο έκανε την εμφάνισή της στο Βέλγιο το 1970 αλλά στην Ελλάδα έφτασε πολύ αργότερα. Ήταν μία από τις πρώτες γυναίκες πρωταγωνίστριες και ηρωίδες δράσης σε μια εποχή που ξεκίναγε μία μεγάλη επανάσταση στην ποπ κουλτούρα. Μέχρι εκείνη την εποχή οι γυναίκες στις ταινίες, τα βιβλία δράσης και τα κόμικ έπαιζαν αποκλειστικά δευτερεύον ρόλο και η παρουσία τους ήταν διακοσμητική. Ο σημαντικότερος ρόλος στον οποίο μπορούσε να ελπίζει ένας γυναικείος

38 SELENE

χαρακτήρας κείνη την εποχή ήταν της “δεσποσύνης σε κίνδυνο” που ο (άντρας) πρωταγωνιστής έπρεπε να σώσει ή το ερωτικό ενδιαφέρον του. Μόνο στις “κοινωνικές” ιστορίες, όπου το επίκεντρο ήταν οι ανθρώπινες σχέσεις, οι έρωτες, οι παντρειές και ο κλειστός κόσμος των οικογενειών, μία γυναίκα μπορούσε να ελπίζει ότι παραδοσιακά θα κατακτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Από τότε και μέχρι σήμερα πολλά έχουν αλλάξει και οι γυναίκες πρωταγωνίστριες σε ιστορίες δράσης σήμερα είναι κάτι συνηθισμένο. Η Έλεν Ρίπλεϊ, η

Η Γιόκο Τσούνο είναι δυναμική και ασυμβίβαστη αλλά πάντα ευγενική και ευγενής. Δεν είναι σούπερ ηρωΐδα όπως η Γουοντεργούμαν και η Κατγούμαν, ούτε έχει ιδιαίτερες υπεράνθρωπες δυνάμεις. Για την ακρίβεια είναι μικρόσωμη και διακριτική αλλά αυτό δεν την εμποδίζει όταν χρειάζεται να σπάει τα μούτρα στους “κακούς” με τις πολεμικές τέχνες που γνωρίζει. Άλλωστε δεν χρειάζεται κάποια ιδιαίτερη υπερδύναμη για να σώσει τους φίλους της και τον κόσμο όταν το καλεί η περίσταση. Της αρκεί το κοφτερό μυαλό της, οι γνώσεις της και ο ισχυρός της χαρακτήρας.

Η Γιόκο Τσούνο αποτελεί ένα ιδανικό πρότυπο για τα νεαρά κορίτσια γιατί τους μοιάζει και τους δείχνει ότι ακόμα και ένα μικρό κορίτσι με μυαλό και επιμονή


Η γιαπωνέζα ηθοποιός Ρίνκο Κικούτσι θεωρείται από πολλούς η πιο κατάλληλη για να υποδυθεί στον κινηματογράφο την Yoko Tsuno.

μπορεί να καταφέρει τα πάντα. Ο Βικ Βίντεο και ο Πωλ Πιτρόν, οι δύο φίλοι και συνεργάτες της, την ακολουθούν σχεδόν σε κάθε περιπέτειά της αλλά πάντα έχουν δευτερεύον και υποστηρικτικό ρόλο. Για πρώτη φορά σε μία ιστορία, αντίθετα από ό,τι γινόταν μέχρι τότε, η κεντρική γυναίκα βγαίνει μπροστά στην δράση και οι δύο άντρες την ακολουθούν με στόχο να την διευκολύνουν, να αποτελέσουν το κωμικό στοιχείο ή ακόμα και να την βάλουν σε μπελάδες. Η Γιόκο Τσούνο, όμως, όπως κάθε σωστή

γυναίκα, τους αγαπά και τους προστατεύει ακόμα και αν μερικές φορές χρειάζεται να λύσει ένα σωρό προβλήματα που αυτοί οι δύο έχουν δημιουργήσει. Το γεγονός ότι η Γιόκο Τσούνο έχει σπουδάσει ηλεκτρολόγος μηχανικός είναι άλλο ένα υπέροχο στοιχείο του χαρακτήρα της. Ο δημιουργός

της, ο Βέλγος Ροζέρ Λελού, αντί να πέσει στα κλισέ της ηρωίδας δημοσιογράφου ή αρχαιολόγου ή κάποιας άλλης “γυναικείας” επιστήμης, τολμά να της δώσει ένα “αντρικό” επάγγελμα και να την “προικίσει” με υποτιθέμενα “αντρικά” χαρακτηριστικά όπως η γενναιότητα, η πρακτικότητα, η λογική και η ευθύτητα δείχνοντας ότι και ένα κορίτσι μπορεί να έχει αυτές τις αρετές. Για

την ακρίβεια, πολλοί από τους αντιπάλους της που τυχαίνει να είναι άντρες είναι εμφανές

ότι υποφέρουν τραγικά από την έλλειψη τέτοιων χαρακτηριστικών. Το γεγονός ότι η ίδια η Γιόκο Τσούνο είναι χαριτωμένη, θηλυκή και εμφανίσιμη υπογραμμίζει την “οικουμενική” διάσταση αυτών των χαρακτηριστικών και κάνει πιο εύκολη την ταύτιση των νεαρών κοριτσιών μαζί της. SELENE 39


Η Γιόκο Τσούνο είναι όμορφη και χαριτωμένη με κομψά αλλά πρακτικά ρούχα και (επιτέλους!), σε αντίθεση με τις περισσότερες ηρωίδες κόμικ, μοιάζει να έχει ντυθεί πραγματικά μόνη της. Στις ιστορίες της δεν θα την δείτε ποτέ με αβυσσάλεα ντεκολντέ, δωδεκάποντα τακούνια και μικροσκοπικά μπικίνι. Μπορεί να την δείτε, όμως, να φοράει κομψές στενές φόρμες κατάλληλες για δράση, κοντές φουστίτσες φορεμένες με κολάν, σούπερ μίνι φορέματα (ας μην ξεχνάμε ότι “γεννήθηκε” το 1970) και, μερικές φορές, παραδοσιακό κιμονό με “γκέτα”. Τα “γκέτα” είναι τα παραδοσιακά γιαπωνέζικα παπούτσια που μοιάζουν με σαγιονάρες και τσόκαρα ταυτόχρονα. Το ξέρω ότι αυτό ακούγεται άβολο αλλά μην ξεχνάτε ότι η Γιόκο Τσούνο

έχει ιαπωνική καταγωγή και, αν μπορεί να το αποφύγει, δεν φοράει ποτέ

Ο Ροζέ Λελού (Roger Leloup) γεννήθηκε στο Βέλγιο στις 17 Νοεμβρίου 1933. Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως σχεδιαστής για τις “Περιπέτειες του τεν Τεν” όπου ζωγράφιζε τοπία και οχήματα για το γνωστό κόμικ. Το 1969 παραιτήθηκε για να εργαστεί αυτόνομα σε μία δίκη του σειρά κόμικ με κεντρικό θέμα την τεχνολογία και την επιστημονική φαντασία. πρωταγωνίστρια αυτής της σειράς ήταν η Γιόκο Τσούνο που έγινε και το πιο διάσημο δημιούργημά του. Ο Λελού έχει μια υιοθετημένη κόρη από την Κορέα η οποία αποτέλεσε και την έμπνευση για την “Πρωινή Δροσιά”, το κοριτσάκι από την Κίνα που υιοθέτησε η Γιόκο Τσούνο. Η σειρά Γιόκο Τσούνο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Spirou και αργότερα αυτόνομα από τις εκδόσεις Dupuis.

40 SELENE

την άβολη παραδοσιακή της φορεσιά όταν ξέρει ότι επίκειται κίνδυνος. Η μικρή

αυτή ιαπωνοβελγίδα ξέρει, όπως κάθε γυναίκα που σέβεται τον εαυτό της, να είναι ταυτόχρονα πρακτική, σέξι, αξιοπρεπής και άνετη. Το γεγονός ότι ο Λελού επέλεξε η ηρωίδα του να είναι γιαπωνέζα (με κινέζα μητέρα) δεν είναι τυχαίο. Τα αμυγδαλωτά πανέξυπνα μάτια της Γιόκο Τσούνο δεν είναι μόνο όμορφα αλλά και ένα ευθύ χτύπημα στην τυραννία της υποτιθέμενης “λευκής ανωτερότητας” που θέλει όλους τους κεντρικούς ήρωες να είναι λευκοί. Πολύ πριν την Μάκο Μόρι η Γιόκο Τσούνο έδειξε τον δρόμο. Η Γιόκο Τσούνο δεν είναι απλώς γυναίκα, αλλά γυναίκα ασιατικής καταγωγής με “αντρικό” επάγγελμα και “αντρική” προσωπικότητα, είναι έξυπνη και ταυτόχρονα όμορφη, ξεκαθαρίζοντας μια για πάντα ότι “ένα κορίτσι έχει δικαίωμα να τα θέλει όλα”. Μην κάνετε λάθος, όμως. Η Γιόκο Τσούνο μπορεί να έχει “αντρική” προσωπικότητα αλλά ο χαρακτήρας της είναι 100%


θηλυκός. Είναι ευαίσθητη και αγαπά τα παιδιά. Δεν διστάζει να υιοθετήσει όταν η κατάσταση το απαιτήσει και να γίνει ξανά πρότυπο, μητέρας αυτή τη φορά, μεγαλώνοντας την κορούλα της με στοργή και ελεύθερο πνεύμα. Εκείνο, όμως, που κάνει τις ιστορίες της Γιόκο Τσούνο ακαταμάχητες, πέρα από την ίδια την ηρωίδα και τις αρετές της, είναι η ψυχή του Ροζέ Λελού

που προβάλλει ξεκάθαρα πίσω από την πλοκή. Το

σύμπαν της Γιόκο Τσούνο δε είναι ασπρόμαυρο και μονοδιάστατο αλλά πολύπλοκο και ενδιαφέρον όπου οι χαρακτήρες έχουν πολλαπλά κίνητρα, αδυναμίες και όνειρα. Εκείνο, όμως, που φαίνεται να αποτελεί το ελατήριο για τον Ροζέ Λελού είναι η έννοια της φιλίας. Ο Βικ και ο Πωλ ακολουθούν σχεδόν παντού την Γιόκο και οι τρεις τους είναι

φιλαράκια καλά αλλά εκεί που λάμπουν πάντα οι ιστορίες του Λελού είναι όταν περιγράφουν την φιλία της Γιόκο με τις άλλες γυναίκες που συναντά στον δρόμο της. Για την ακρίβεια, οι περισσότερες από τις περιπέτειές της προκύπτουν όταν προσπαθεί να βοηθήσει κάποια φίλη της. Η Γιόκο Τσούνο είναι βαθιά, ειλικρινά και αδιάκριτα πιστή στις φίλες της. Δεν έχει σημασία αν είσαι καταζητούμενη, ή πλούσια κληρονόμος, ή εξωγήινη ή τρελή επιστήμονας. Αν η Γιόκο γίνει φίλη σου μπορεί να περπατήσει και στα κάρβουνα για σένα. Ή να φτάσει στην άκρη του σύμπαντος. Ή να ταξιδέψει στην Ατλαντίδα. Σε μία κοινωνία που αμφισβητεί και ίσως

βλέπει την γυναικεία φιλία με καχυποψία, σε μία περιρρέουσα κουλτούρα που θέλει τις γυναίκες να ανταγωνίζονται η μία την άλλη, η Γιόκο Τσούνο έρχεται για να δείξει χωρίς κόμπλεξ πως είναι να έχεις φίλη μία γυναίκα με αυτοπεποίθηση. Η Γιόκο Τσούνο είναι λίγο σαν τον Τζέημς Μποντ. Ο 007 σε κάθε περιπέτειά του κοιμάται με μία άλλη γυναίκα. Η Γιόκο σε κάθε περιπέτειά της γίνεται φίλη με μία άλλη γυναίκα. Αντίθετα με τον Τζέημς Μπόντ, όμως, η Γιόκο δεν απομακρύνεται από αυτές τις γυναίκες, διατηρεί την σχέση της μαζί τους και αυτές, σε αντάλλαγμα για τα βαθιά της αισθήματα, παραμένουν στην μεγάλη ιστορία σαν ουσιαστικοί χαρακτήρες που δεν διστάζουν να κάνουν την εμφάνισή τους όταν χρειάζεται για να την βοηθήσουν. z SELENE 41


42 SELENE


της Ευρυδίκης Μαντέλη

Δεκέμβρης 2006.

ΧΟΡΕΥΟΝΤΑΣ

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΚΑΓΚΕΛΑ

Είναι 8:30 π.μ. στην φυλακή υψίστης ασφαλείας Σεμπού στις Φιλιππίνες. Πάνω από 1.500 κρατούμενοι έχουν συγκεντρωθεί στην αυλή για το καθημερινό πρόγραμμα άσκησης. Τα δύο τρίτων των αντρών αυτών έχουν καταδικαστεί για φόνο, βιασμό ή διακίνηση ναρκωτικών και θεωρούνται μερικοί από τους πιο επικίνδυνους εγκληματίες της χώρας. Όμως, αυτό που ακολουθεί είναι τελείως αναπάντεχο. Καθώς οι κρατούμενοι στέκονται στοιχισμένοι σε σειρές με απόλυτη πειθαρχία, από τα μεγάφωνα της αυλής αρχίζει να ακούγεται μουσική. Πρόκειται για το “YMCA” των Village People και οι κρατούμενοι αρχίζουν να χορεύουν σε απόλυτο συγχρονισμό χωρίς να έχουν να ζηλέψουν τίποτα από το καλύτερο ροκ μπαλέτο. Υπεύθυνος για αυτό είναι ο διευθυντής της φυλακής, ο Μπάιρον Γκαρσία, που θυμίζει περισσότερο σκηνοθέτη ροκ όπερας παρά σωφρονιστικό υπάλληλο. Πριν από δύο χρόνια του ανατέθηκε το καθήκον να εξυγιάνει τις φυλακές του Σεμπού που θεωρούνταν από τις πιο επικίνδυνες στις Φιλιππίνες. Το 70% των κρατουμένων έχει καταδικαστεί για βαριά εγκλήματα και έχει λάβει είτε την ποινή του θανάτου είτε ισόβια. Πριν αναλάβει ο

Γκαρσία οι φυλακές του Σεμπού ήταν ένα επικίνδυνο και απλησίαστο μέρος όπου κυριαρχούσε η βία, το εμπόριο ναρκωτικών και το μίσος. Ο νόμος

που επικρατούσε μέσα από τα κάγκελα ήταν εκείνος των συμμοριών. Το πρώτο πράγμα που

έκανε ο νέος διευθυντής ήτα να απολύσει 42 φύλακες που κατηγορούνταν για διαφθορά, να αλλάξει τις εσωτερικές διαδικασίες ώστε να είναι πιο ασφαλείς και να εγκαταστήσει παντού κάμερες ασφαλείας. “Στην αρχή δεν ήξερα τι να κάνω” είπε ο Γκαρσία που δεν είχε προηγούμενη εμπειρία στην διαχείριση φυλακών. “Παρακολουθούσα μία μέρα τους κρατούμενους να παρελαύνουν στο προαύλιο σε συγχρονισμό και ξαφνικά σκέφτηκα: γιατί δεν βάζουμε μουσική σε όλο αυτό; Από την επόμενη μέρα ο βηματισμός γινόταν με μουσική υπόκρουση.” Σιγά σιγά στο πρόγραμμα άρχισαν να προστίθενται χορευτικοί βηματισμοί.

Στην αρχή τα βήματα έπρεπε να

είναι απλά και η μουσική ήταν προσεκτικά διαλεγμένη να είναι “μάτσο” γιατί οι κρατούμενοι δεν ήταν εύκολο να φανταστούν τον εαυτό τους να χορεύει. Στο κάτω κάτω ήταν σκληροί εγκληματίες και οι σκληροί δεν χορεύουν! Μετά από λίγο καιρό κάτι άρχισε να αλλάζει στη φυλακή. Ενώ πριν οι κρατούμενοι δεν είχαν τι να κάνουν και περιφέρονταν άσκοπα δημιουργώντας επεισόδια και τσακωμούς, μετά την έναρξη του χορευτικού προγράμματος άρχισαν να δένονται μεταξύ τους και να δημιουργούν φιλίες. Τα ποσοστά βίας και παρανομίας έπεσαν δραματικά. Οι κρατούμενοι άρχισαν να συζητάνε για τα χορευτικά τους και να κάνουν πρόβες ακόμα και τις ώρες που δεν ασκούνταν. Λίγο καιρό μετά κατέφτασε η Γκουέν Λάδο, η επίσημη χορογράφος των φυλακών. “Στην αρχή δεν ήθελα να έρθω γιατί φοβόμουν” εξηγεί η μικροκαμωμένη Λάδο. “Όταν τους είδα, όμως, δεν ήταν SELENE 43


με την συμμετοχή διασήμων. Χόρεψαν

μπροστά στην υπουργό εσωτερικών της χώρας αλλά και μπροστά στον Πάπα. Το 2010

επισκέφθηκαν τις φυλακές ο επίσημος χορογράφος του Μάικλ Τζάκσον, Τράβις Πέιν, και δύο χορευτές του για να διδάξουν στους κρατούμενους μία νέα χορογραφία για το “This Is It”. Πολλές από τις παραστάσεις βρίσκονται αναρτημένες στο youtube. Η Procter & Gable έδωσε 250.000 πέσος για να διαφημίσει τα προϊόντα της μέσω των χορευτών κρατουμένων, αλλά ο Γκαρσία αρνήθηκε.

Όμως, η δόξα των χορευτών κρατουμένων δεν άργησε να θαμπώσει. Τον Φεβρουάριο του 2010 η κυβερνήτης διέταξε το πρόγραμμα “χορευτικής επανένταξης” στο Σεμπού να σταματήσει. Αιτία ήταν οι κατηγορίες για υπεξαίρεση των δωρεών που δεχόταν το πρόγραμμα από ανθρώπους από όλον τον κόσμο. Κάποιοι άλλοι ισχυρίσθηκαν ότι αυτό ήταν μια δικαιολογία για να καλύψει το γεγονός ότι η κυβερνήτης προτιμούσε να χρηματοδοτεί ένα άλλο πρόγραμμα που αφορούσε στην καλλιέργεια καλαμποκιού μέσα στις φυλακές αντί για τον χορό. Ταυτόχρονα η χορογράφος Γκουέν Λάδο παραιτήθηκε. Όλα αυτά οδήγησαν στην παύση του προγράμματος για δύο περίπου χρόνια.

Ο Μπάιρον Γκαρσία τόσο τρομακτικοί. Ένας από αυτούς μάλιστα με πλησίασε και μου είπε: Κυρία, μην ανησυχείς. Θα σε βοηθήσω εγώ σε ό,τι χρειαστείς.” Η Λάδο άρχισε

να διδάσκει χορογραφίες στους κρατούμενους σχηματίζοντας τάξεις που χόρευαν επί τέσσερις ώρες κάθε ημέρα. Η δουλειά της

ξεκίναγε στις 6 το πρωί και τελείωνε στις 4 το απόγευμα. Και έτσι οι κρατούμενοι στις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Σεμπού άρχισαν να χορεύουν. Η μεγάλη αλλαγή για τους κρατούμενους ήρθε το 2007 όταν χόρεψαν το “Thriller” του Μάικλ Τζάκσον. Ο Γκαρσία κινηματογράφησε το χορευτικό με μία κάμερα και ανέβασε το βίντεο στο youtube. Μέσα σε λίγα 24ωρα το βίντεο είχε γίνει Viral και είχε δεχτεί εκατομμύρια θεάσεις. Οι φυλακές

του Σεμπού και οι χοροί της έγιναν διάσημες κυριολεκτικά εν μία νυκτί. Οι δυο κρατούμενοι που πρωταγωνιστούσαν στο χορευτικό, ο Κρισάντο Νιέρρε που έπαιζε τον ρόλο του Μάικλ Τζάκσον και ο δεδηλωμένα γκέι Βέντζελ Ρεζάνε που έπαιζε τον ρόλο της κοπέλας του, έγιναν κανονικές διασημότητες. Πολλά μέσα παγκοσμίως έσπευσαν να καλύψουν την ιδιαίτερη περίπτωση των “χορευτικών φυλακών” του Σεμπού και ο κόσμος άρχισε να μιλάει για μία νέα μορφή σωφρονισμού με εκπληκτικά αποτελέσματα. Οι κρατούμενοι πήραν τον τίτλο “Dancing Inmates” και άρχισαν να δίνουν κανονικές παραστάσεις, συχνά και

44 SELENE

Ο κρατούμενος Βέντζελ Ρεζάνε ανάμεσα σε άλλους κρατουμένους ενώ χορεύουν το “Thriller” του Μάικλ Τζάκσον. Μετά από την διεθνή κατακραυγή για την απόφαση να σταματήσει το πρόγραμμα χορού στις φυλακές του Σεμπού, η κυβέρνηση των Φιλιππίνων αποφάσισε να το θέσει πάλι σε λειτουργία. Έτσι, τον Σεπτέμβρη του 2012 οι κρατούμενοι χόρεψαν πάλι πανηγυρικά το “Gangnam Style” του κορεάτη PSY. Ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός τους που δεν πτοήθηκαν ούτε καν από τη δυνατή βροχή που έπεφτε κατά τη διάρκεια της παράστασης. Τώρα ο Μπάιρον Γκαρσία έχει κάτι άλλο για να ανησυχεί. “Πολλοί από τους κρατούμενους πολύ σύντομα θα φύγουν από τη φυλακή είτε για να δικαστούν είτε για να εκτίσουν την ποινή τους αλλού. Φοβάμαι ότι όταν επιστρέψουν σε

κάποια συμβατική φυλακή, όλη αυτή προσπάθεια θα πάει στράφι.

Σκέφτομαι να πιέσω τις αρχές να δημιουργήσουν ένα ιδιαίτερο τμήμα στις κεντρικές φυλακές της Μανίλα ειδικά για τους κρατούμενους του Σεμπού όπου θα μπορούν να συνεχίζουν το χορευτικό τους πρόγραμμα. Ένα είδος φυλακής μέσα στη φυλακή.” Ο Μπάιρον Γκαρσία δημιούργησε έναν νέο τρόπο σωφρονισμού που στηρίζεται στην ομαδικότητα, την πειθαρχία και την δημιουργία. Τα περιστατικά βίας στην φυλακή του είναι πια σχεδόν μηδενικά και κάποιοι μιλούν για επανάσταση στην διαχείριση φυλακών. Κάποιοι άλλοι, όμως κάνουν λόγο για σκληρότητα

μεταξύ κρατουμένων καθώς οι παλιότεροι εξαναγκάζουν τους


καινούριους να συμμετέχουν με το ζόρι στις πρόβες και κατηγορούν τον Γκαρσία για άσκηση κρυφής βίας. Ο ίδιος ο

κακοί άνθρωποι αλλά βαθιά μέσα μας υπάρχει η επιθυμία να αλλάξουμε, υπάρχει μια βασική καλοσύνη.”

Γκαρσία φαίνεται αγανακτισμένος από αυτά τα σχόλια. “θα πρέπει να είναι πολύ διεστραμμένος ένας νους για να χαρακτηρίσει τον χορό άσκηση βίας”, λέει. “Πριν κανείς δεν είχε τα κότσια να επιβάλει πειθαρχία” λέει ο Λίο Σουήκο, πρώην αστυνομικός που περιμένει να δικαστεί με την κατηγορία πολλαπλών φόνων, σχολιάζοντας το έργο του Γκαρσία. “Νόμιζαν ότι είμαστε σκληροί,

Ο Μπάιρον Γκαρσία τώρα ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για την αναδιαμόρφωση του σωφρονιστικού συστήματος σε όλη τη χώρα. Λέει πως οι φυλακές είναι “κόλαση” γιατί οι υπεύθυνοι σωφρονισμού θεωρούν ότι δεν υπάρχει χώρος για συμπόνια, αναμόρφωση και αναγνώριση στην διαχείριση φυλακών. “Οι διευθυντές φυλακών ασχολούνται με το να εφευρίσκουν δημιουργικούς τρόπους για να τιμωρούν τον κρατούμενο αντί να τον επαναφέρουν στην ανθρώπινη

κατάσταση” εξηγεί.” Αυτή η τιμωριτική φιλοσοφία έχει δημιουργήσει στερητικές και απάνθρωπες συνθήκες στις φυλακές που μετατρέπουν τους κρατούμενους σε δαίμονες. Είναι γνωστό στην ψυχολογία ότι η μουσική είναι θεραπευτική στην περίπτωση ψυχολογικών και συναισθηματικών διαταραχών και τραυμάτων. Η εμπειρία στο Σεμπού έδειξε ότι η θεραπευτική μουσική και ο χορός έχουν κάνει θαύματα στη αποκατάσταση των κρατουμένων και τους έκανε πάλι ανθρώπους.”

z

Ο κρατούμενος Κρισάντο Νιέρρε κάνει πρόβα.

SELENE 45


KNOCKING ON HEAVEN’S DOOR

(NOT)

Ξεχάστε τα γλυκανάλατα 19χρονα κοριτσάκια που τραγουδάνε τζαπ-ποπ και γνωρίστε τις KBG84, το μοναδικό γυναικείο συγκρότημα από το παραδεισένιο νησάκι Κοχάμα 600 κατοίκων στην Οκινάουα που έχει ξετρελάνει την Ιαπωνία. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτού του συγκροτήματος είναι ότι αποτελείται αποκλειστικά από υπερήλικες. Ο μέσος όρος ηλικίας των μελών του είναι τα 84 έτη ενώ η μεγαλύτερη από τις συμμετέχουσες είναι 92 ετών! Το όνομά τους είναι αναφορά στο κοριτσίστικο συγκρότημα ΑΚΒ48 το μεγαλύτερο μέλος του οποίου είναι μόλις 19 ετών. “Όταν μας είπαν ότι είμαστε είδωλα, τρόμαξα!” είπε η ντίβα-μινιατούρα με ύψος μόλις 1,55 Τόμι Μενάκα. Αυτό είναι φυσιολογικό αν σκεφτεί κανείς ότι στην Ιαπωνία είναι διαδεδομένη η λατρεία των νεκρών προγόνων που ονομάζονται “είδωλα”. “Εντάξει, έχουμε κάποια ηλικία αλλά δεν αρχίσαμε ακόμα να χτυπάμε την πόρτα του παραδείσου!” προσθέτει η γιαγιά κάνοντας λογοπαίγνιο με το γνωστό τραγούδι του Μπομπ Ντίλαν. “Αλλωστε δεν έχω πάει ακόμα στο Τόκιο ή την Οσάκα και δεν σκοπεύω να πεθάνω πριν να πάω.” Το συγκρότημα αποτελείται από 33 γιαγιάδες που πετάνε τα μπαστούνια και τα πι τους και αρχίζουν να χορεύουν και 46 SELENE

της Ευρυδίκης Μαντέλη

να τραγουδάνε στη σκηνή. Φυσικά σε κάθε παράσταση, που ξεπουλάει κάθες φορά, βρίσκονται σε ετοιμότητα πιεσόμετρα, χάπια και απινιδωτές για καλό και για κακό αλλά μέχρι στιγμής οι γιαγιάδες γίνονται όλο και πιο ζωηρές. Ας μην ξεχνάμε ότι οι κάτοικοι των νησιών της Οκινάουα έχουν το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής σε όλον τον πλανήτη. Τρώνε πολλά λαχανικά και αποφεύγουν τη ζάχαρη ενώ προτιμούν τις ντόπιες μωβ πατάτες αντί για το ρύζι. “Εμένα μου αρέσει το κρέας και τα γλυκά” λέει γελώντας πονηρά η μικροκαμωμένη Τόμι Μενάκα προκαλώντας το αποδοκιμαστικό βλέμμα της μεγαλύτερης σε ηλικία από όλες, της 92χρονης Χαρού Γιαμασίρο. Τα “κορίτσια” ζούνε πραγματικά παραδεισένια. Περνάνε τα απογεύματά τους συζητώντας επί ώρες ενώ πίνουν τσάι και λένε ότι είναι κάπως σαν τους σωματοφύλακες. “Ακόμα καθόμαστε και συζητάμε για τη ζωή” λέει η Κενταμόρι. Αν κάποια φορά τσακωθούμε, κοιτάμε να τα ξαναβρούμε γρήγορα όπως κάνουν τα μικρά παιδιά. Είμαστε όλες μία ψυχή. Όλες για μία και μία για όλες! Μπράβο κορίτσια! Να τα χιλιάσετε!

z


SELENE 47


ww

ΠΡ

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ an ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ t

w. em

S

! Η Χ Ο ΟΣ

eli .

48 SELENE

co m

/se len

e

SELENE 01  

ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you