Issuu on Google+

I like chewing gum!


4


I’ve been addicted for 23 years

5


6


Intro “Heeft kauwgom een essentie?”, vroeg de filosoof. “U bedoelt, heeft kauwgom onveranderlijke, misschien wel noodzakelijke eigenschappen?”, repliceerde de kauwgommende student om te imponeren. “Laat ons daarmee starten”, sprak de filosoof, verbaasd over de vakkennis van de student. “Een welbepaalde vorm?”, suggereerde de student. “Neen, zeker niet! Kijk maar naar alle mogelijke vormen in dit boek”, was de repliek. “Welbepaalde ingrediënten?” “Ook niet, teveel variatie en neen, je hoeft smaak niet te vermelden” “Hardheid?” “Neen, haal maar die kauwgom uit je mond! “Gladheid, kleur, verpakking, naam, houdbaarheidsdatum, …?” “Neen, neen, neen!” “Dus …?” “Mijn God, er bestaan dus dingen zonder essentie!” De student blies een enorme bel die op een fantastische wijze uiteenspatte, waardoor veel lucht vrijkwam. // Jean Paul Van Bendegem 7


I ate my first chewing gum when I was three years old

9


10


11


Het onstaan van de kauwgom

Mensen uit noordelijke landen Er is 9000 jaar oude harskauwgom met een gebitsafdruk van een jongen uit de Steentijd teruggevonden die aantoont dat mensen toen al op gom kauwden. Ook in Amerika vonden archeologen skeletten terug van oermensen, die zo’n twintigduizend jaar geleden leefden, met naast het skelet restanten van uitgekauwde plakjes boomhars. Mensen uit noordelijke landen haalden gom uit de sparrenboom.

12


Maya’s 4000 jaar geleden kerfden de Maya-indianen in de bast van de Sapodilla of Manilkara zapota. Deze tropische boom komt voornamelijk voor in Zuid Amerika en in het zuiden van Noord Amerika. De sapodillaboom bevat een rubberachtig melksap waarvan de Indianen kauwgom maakten die ze chicle noemde. De naam “chicle” vindt zijn oorsprong in het Nahuati-woord, de taal van de Azteken en de Maya’s, en kun je vertalen als “kleverig spul”. Er werd nog geen smaak aan de kauwgom toegevoegd maar ze vonden het prettig om op het kleverige spul te kauwen.

Grieken De Grieken kauwden 2000 jaar geleden op kauwgom die het meest lijkt op de kauwgom die we vandaag kennen. Zij haalden hars uit de schors van de mastiekboom om een frisse adem te bekomen en hun tanden schoon te maken. Deze gom wordt nog steeds gewonnen in Turkije en Syrië voor de locale bevolking.

13


Indianen Kolonisten namen de kauwgomgewoonte over van de Indianen en bereidden zelf kauwgom van sparrenhars en bijenwas. Ook aan deze hars werd nog geen smaak bijgevoegd en de kolonisten vonden het net als de Indianen fijn om er op te kauwen.

Birdwatchers


Commerciële kauwgom De eerste commerciële kauwgom werd in 1848 gelanceerd door John B. Curtis in Maine, in de VS. Hij noemde zijn eerste kauwgom ‘Maine Pure Spruce Gum’. Oorspronkelijk produceerde hij kauwgom op basis van het witte sap van de sparrenboom maar al in 1850 ging Curtis over op het gebruik van paraffine als basis voor zijn gom. Paraffine wordt gewonnen uit aardolie en leverde een betere kwaliteit van gom dan de sparrengom, daar de onzuiverheden in sparrenhars er moeilijk uit te halen zijn.

John B. Curtis

1848

15


16


De eerste moderne kauwgom De grote doorbraak op vlak van kauwgom komt er pas in 1869 wanneer de in New Jersey wonende verbannen Mexicaanse generaal Santa Ana zijn kauwgom aan Thomas Adams voorstelt. Uit Mexico had Santa Ana duizend kilo chicle meegenomen in de hoop het goedje te kunnen verkopen. De New Yorkse fotograaf en uitvinder Thomas Adams koopt de partij om die te vulkaniseren tot een rubberachtige stof. Dit draait echter op niets uit. Adams begint te experimenteren en komt tot de constatatie dat kauwgom op gombasis van chicle of soortgelijke latex-achtige stoffen het beter doen dan die op basis van sparrenhars of paraffine. Het is zachter en houdt de smaak beter vast. Thomas Adams ligt aan de basis van de eerste moderne kauwgom die de naam “New York No.1” krijgt. In 1870 openen Adams en zijn zonen de eerste kauwgomfabriek in Amerika. In 1871 nam Adams een patent op een kauwgommachine zodat hij zijn product in grotere hoeveelheden kon produceren. Daarnaast creëerde Adams een nieuw soort van kauwgom met dropsmaak. Het was de eerste echte kauwgom met een toegevoegde smaak genaamd “Black Jack”.

1871

17


Vanaf 1890 worden de kauwgommachines vespreid over heel der steden en verschillende publieke plaatsen.

1890 18


20


1911 21


22


1890 Henry Fleer vindt “Chiclets� uit. Het merk Chiclets was het eerste kauwgommerk dat een plastic jasje rond de kauwgomverpakking trok. 23


1939


Oorpijn in het vliegtuig Wanneer wij in een vliegtuig zitten en daarbij snel stijgen of dalen, verandert de druk om ons heen, terwijl deze in het middenoor gelijk blijft. Normaal gesproken opent de buis van Eustachius bij slikken en gapen zich en laat lucht in of uit het middenoor stromen. Bij het stijgen in een vliegtuig neemt de luchtdruk af en ontstaat er een overdruk in het oor, waardoor het trommelvlies naar buiten wordt gedrukt. Slikken of gapen wil dan helpen. Bij het dalen neemt de luchtdruk toe en ontstaat er een onderdruk in het oor (de luchtdruk buiten wordt groter dan binnen in het oor). Het trommelvlies wordt hierdoor naar binnen gedrukt. Soms helpt het als je kort van tevoren een paar neusdruppels neemt. 26

Ook veelvuldig slikken wil helpen, vandaar dat je ook vaak hoort om een kauwgom te nemen tijdens het landen en dalen. Je sikt dan vanzelf vaker en je kaken blijven in beweging. Het helpt voorkomen dat je oren dicht gaan zitten, waardoor de oorpijn afneemt. Wanneer kauw-, geeuw-, of slikbewegingen niet helpen, is het mogelijk de oren te “klaren�. Duikers doen dit wanneer zij te maken krijgen met toenemende druk wanneer zij duiken. Terwijl de neus en mond dicht worden gehouden, wordt door een stootsgewijze uitademing de druk in de neus-keelholte verhoogd. Hierdoor opent de buis van Eustachius zich even, waardoor lucht in de trommelholte stroomt. Het klaren van de oren moet rustig gebeuren, zonder al te fors te persen.


Kauwgom in Europa Tijdens de tweede wereldoorlog brachten de Amerikanen de kauwgom naar Europa. Kauwgom zat bij de Amerikaanse soldaten standaard in hun voedselpakket omdat zij tijdens het vliegen geen last van de druk in hun oren zouden krijgen. Europese meisjes vonden het stoer en sexy om de soldaten te zien kauwen. De soldaten stopten onze meisjes wel eens een kauwgom toe waarop ze dan dagen bleven kauwen.

27


28


29


30


Kauwgom verbetert je geheugen Een kauwgom in de mond verbetert het korte- en lange termijngeheugen. Dat blijkt uit onderzoek door Britse psychologen op 75 proefpersonen. Vijfentwintig van hen kauwden suikervrije kauwgom, 25 maakten kauwbewegingen zonder kauwgom en de 25 anderen onthielden zich van kauwen. De resultaten van de studie staan in het vaktijdschrift ‘Bodytalk’. Alle kauwers, met of zonder gom, scoorden achteraf beter op de geheugentests. De onderzoekers vermoeden dat door het kauwen de hersenactiviteit in de hippocampus, de hersenzone waar het geheugen zich zou bevinden, toeneemt. Een ander mogelijk spoor is dat de alvleesklier door te kauwen meer insuline vrijzet, want het lichaam verwacht meer voedsel. Dit hormoon zou op zijn beurt de hippocampus prikkelen. Een derde hypothese is dat het kauwen de zuurstoftoevoer naar de hersenen verhoogt doordat kauwen het hartritme versnelt. 31


32


33


Mankato, Minnesota, VS


Omaha, Nebraska, VS


Kauwgomwandeling Antwerpen Broederminstraat

36

Verschansingstraat

3•

Verschansingstraat

Tabaksvest

6•

Quellinstraat

Turnhoutsebaan

10•

1•

4•

7•

Centraal station

8•

Turnhoutsebaan

11•

Montignystraat

2•

Hoogstraat (enkel ‘s nachts)

5•

Provinciestraat

9•


5• 7•

8• 9•

10• 11•

6•

3•4•

2•

1•

37


38


39


Wrigley’s verpakkingstypografie 40


41


42


45


46


Kauwen stimuleert speekselvorming Het kauwen van kauwgom stimuleert speekselvorming en dat is gunstig. Speeksel bevordert de afvoer van bacteriĂŤn en het beschermt je tanden tegen ontkalking van het tandglazuur door zuuraanvallen tijdens en na het eten. In plaats van suikers worden tegenwoordig zoetstoffen gebruikt zoals xylitol en sorbitol. Zij zorgen voor een zoete smaak en een koud en fris gevoel. Daarnaast zijn zoetstoffen, in tegenstelling tot suikers, geen goede voedingsbron voor de melkzuurbacteriĂŤn die je tandglazuur kunnen aantasten. De zoetstoffen remmen de groei van deze bacterie juist af waardoor je gebit beter beschermd is. Wetenschappelijk onderzoek heeft bewezen dat kauwgom waarvan de suikers voor 100% zijn vervangen door xylitol, het beste is voor het gebit. In veel kauwgoms is de suiker slechts voor een gedeelte vervangen door xylitol, of soms geheel door andere zoetstoffen (zoals sorbitol). Kauwgom met 100% xylitol helpt gaatjes voorkomen en kan zelfs beginnende gaatjes herstellen. Regelmatig, 3 tot 5 keer per dag, kauwen op deze kauwgom kan de kans op gaatjes aanzienlijk verminderen.

47


Every day I’m eating two packages of chewing gum

49


Kauwgom kauwen helpt bij afvallen Wie gewicht wil verliezen, kan het beste steeds een pakje kauwgom op zak hebben. Door de hele dag door flink te kauwen, is een gewichtsverlies van 5 kilogram per jaar mogelijk, zeggen Britse onderzoekers. Om dit effect te bereiken, moeten de kaken echter wel honderd keer per minuut omhoog en omlaag. Het energieverbruik in rust stijgt dan van 8 tot 14 kcal, wat op de lange termijn een forse winst betekent. Of het voorgeschreven kauwritme realistisch is, valt te bezien. Het gezondheidstijdschrift Bodytalk denkt zelfs dat zoveel kauwen gevaarlijk is. De wetenschappers wijzen er op dat kauwgom nog meer voordelen biedt als het gaat om afvallen. Zo vermindert kauwen het hongergevoel (behalve als kauwgom de zoetstof aspartaam bevat) en neemt de behoefte aan zoetigheid af. Een ander voordeel van kauwgom is dat suikervrije varianten het gebit beschermen, omdat het de speekselproductie stimuleert. Veel ex-rokers kwamen mede door te kauwen van hun verslaving af en het blijkt ook een remedie tegen opborrelend maagzuur. // Redactie Gezondheidsnet 50


51


52


53


54


Kauwgum wordt gemaakt uit de volgende ingrediĂŤnten : Gum, suiker, geur- en smaakstoffen. Hieraan worden vaak nog suikerstroop, kleurstoffen, glansmiddelen en weekmakers toegevoegd. En in suikervrije kauwgom wordt de suiker en de suikerstroop vervangen door diverse zoetstoffen, zoals aspartaam, acesulfam K, maltitol en xylitol. De gom is het belangrijkste ingrediĂŤnt. Oorspronkelijk afkomstig van de Sapodilla boom, maar tegenwoordig worden er ook diverse ander natuurlijke gommen gebruikt. Dit wordt gemengd met andere natuurlijke stoffen, zoals bijenwas of glycerine, om een goede consistentie te krijgen. Iedere fabrikant heeft zo zijn eigen gom basis, die niet bekend gemaakt wordt. Suiker of zoetstoffen zijn de volgende belangrijke bestanddelen. Suikerstroop wordt vaak gebruikt, omdat het beter te mengen is en geen harde kristallen bevat. Zoetstoffen worden gebruikt als suikervervangers. Hierbij wordt meestal gebruik gemaakt van een mengsel van intensieve zoetstoffen, zoals aspartaam en acesulfaam K, voor de smaak. Maltitol, xylitol of sorbitol worden toegevoegd voor de structuur van de kauwgum, omdat ze vergelijkbare structuureigenschappen geven als suiker. Geur- en smaakstoffen worden toegevoegd aan de suikerbasis, voor het mengen met de gom. Hierdoor komt de smaak langzamer vrij dan wanneer je het later toe zou voegen. Er zijn veel smaken op de markt, meestal gebaseerd op mint (voor een frisse adem) of fruitsmaken.

56


57


ingrediënten ingrediënten: stoffen, met inbegrip van additieven, die worden gebruikt voor de bereiding van de in artikel of bedoelde produkten en die, al dan niet in gewijzigde vorm, aanwezig blijven in het eindprodukt. Acesulfaam K: is een synthetische zoetstof met een 200 maal sterkere zoetkracht dan normale suiker. Het wordt in de markt verkocht met onder andere de namen Sunett en Sweet One. Bij zeer hoge concentraties heeft het een bittere smaak. In de praktijk, dat is bij normaal gebruik, heeft het geen bijsmaak. De stof is in tegenstelling tot bijvoorbeeld aspartaam, stabiel bij hogere temperaturen. Eveneens is het bestand tegen zuren en basen. Acesulfaam K wordt niet opgenomen door het lichaam, het levert dus 0 kJ/gram energie. Bij normaal gebruik zijn er geen bijwerkingen bekend. Antioxidant: een antioxidant is een stof die oxidatie tegengaat. Bij levensmiddelen worden toegevoegde antioxidanten op het etiket van levensmiddelen aangeduid met een E-nummer, zoals vastgelegd is door de Europese Unie. Daarnaast kunnen antioxidanten van nature voorkomen in voedingsmiddelen. Voorbeelden van antioxidanten in voeding zijn vitamine C en vitamine E en resveratrol en citroenzuur. Daarnaast zijn bepaalde mineralen zoals seleen, chroom en zink belangrijk omdat ze deel uitmaken van enzymen die als antioxidant werken. Ook urinezuur werkt in het lichaam als antioxidant. Antioxidanten zijn belangrijke stoffen voor een gezonde stofwisseling van het lichaam en zijn dan ook in alle cellen aan te treffen. Bij een voedingspatroon met voldoende groenten en fruit, is het gebruik van antioxidanten als voedingssupplement dan ook geheel overbodig. Antioxidanten zijn o.a. te vinden in groenten, fruit en noten. Het eten van veel groenten en fruit heeft wel een aantoonbaar levensverlengend effect. appelzuur: is het zwak organisch zuur dat onder meer in appels voorkomt (het zorgt voor de zure smaak van groene appels). Het maakt, samen met onder andere wijnsteenzuur, deel uit van de tweewaardige hydroxycarbonzuren. aroma: smaakstof Aspartaam: is een kunstmatige zoetstof die 160 tot 200 maal zo zoet 60

is als suiker, en die ook wel bekend staat als E951. Door deze grote zoetkracht en de lage energetische waarde voor het lichaam wordt het zeer veel gebruikt in zoete light producten als frisdranken. De smaak van aspartaam is in veel light producten die het bevatten merkbaar aanwezig. Door veel mensen wordt deze smaak als onaangenaam en “chemisch” ervaren. Dit kan een reden zijn om bijvoorbeeld géén light frisdranken te consumeren. citroenzuur: komt voor in het lichaam voor in de citroenzuurcyclus. Heeft witte kristallen die bij 153 o C decomposeert. Het geeft de zure smaak aan vruchten als citroenen, si naasappels en ananassen. Citroenzuur wordt veel in limonades gebruikt (E330) en het ijzerammoniumzout wordt gebruikt in blauwdruk papier. Het kan gewonnen worden door precipitatie met kalk en na filtratie door toevoeging van zwavelzuur. Ook kan het door fermentatie verkregen worden uit glucose of gesynthetiseerd worden uitgaande van aceton of glycerol. emulgator: is een stof die helpt bij het mengen van twee stoffen die normaal gesproken niet of moeilijk mengbaar zijn. Op die manier wordt een emulsie gevormd. Emulgatoren worden in de levensmiddelentechnologie veel toegepast, bijvoorbeeld om producten vochtig of vettig te houden (zoals bij gebak en brood) of om vetoplosbare stoffen met water te kunnen vermengen zoals bij bijvoorbeeld margarine. Fenylalanine: (Phe) is een van de twintig natuurlijk voorkomende aminozuren. Fenylalanine is een essentieel aminozuur dat nodig is voor diverse biochemische processen. Fenylalanine is onder andere nodig voor de aanmaak van neurotransmitters in de hersenen. Het schijnt de seksuele opwinding te verhogen en hormonen vrij te maken die de eetlust reguleren. Belangrijke bronnen van fenylalanine: producten die aspartaam bevatten zoals kauwgom en “Light” dranken maar ook kaas, amandelen, pinda’s, sesamzaad, sojabonen en eiwitten in het algemeen zijn goede bronnen van fenylalanine.


gom: gehard sap of afscheiding van verschillende bomen en struiken. verwachten, deze treden pas op bij inname van 25-30 gram in één keer. Glycerol: Glycerine oftewel glycerol 85% is de eenvoudigste drievoudige alcohol en wordt in de oleochemie gemaakt door hydrolyse van plantaardig of dierlijk vet of olie. Deze biologische vetten zijn drievoudige esters van glycerol met drie vetzuurketens. Ook ontstaat glycerol als bijproduct bij het maken van zeep en als bijproduct bij de productie van biodiesel. Er wordt ook glycerol van aardolie gemaakt. Glycerine wordt in de voeding gebruikt als oplosmiddel of zoetmaker, bijvoorbeeld in snoep, gebak en margarine. Het is een toegestane stof met als E-nummer 422. kleurstof: is een stof om aan producten een kleur te geven. In tegenstelling tot een pigment heeft een kleurstof een vervend vermogen; het hecht zich tot op zekere hoogte aan de te kleuren stof. Daarnaast worden kleurstoffen als regel in oplossing gebruikt, terwijl pigmenten juist onopgelost moeten blijven. Vrijwel alle kleurstoffen zijn een organische verbinding. Een opmerkelijke uitzondering vormen de kleurstoffen die in de beeldbuizen van conventionele kleurentelevisietoestellen worden gebruikt. Kleurstoffen worden met name gebruikt om textiel te verven, daarnaast bevatten inkten meestal kleurstoffen. In levensmiddelen is een beperkt aantal kleurstoffen toegestaan, deze zijn herkenbaar aan het E-nummer in de reeks E100-199 dat meestal op de verpakking vermeld wordt. Niet al deze kleur- en smaakstoffen zijn

Stabilisator: een stof die een chemische reactie vertraagt of opheft. Ze wordt vaak aan licht ontbindende stoffen toegevoegd om ze beter houdbaar of vervoerbaar te maken. Voorbeeld: chocolademelk uit de supermarkt bevat vaak carrageen als stabilisator. Sorbitol: D-Sorbitol of D-glucitol (E420) is een suiker, waarbij de aldehydegroep vervangen is door een hydroxylgroep. Het is eigenlijk geen sacharide maar een polyalcohol: de gehydrogeneerde versie van sorbose. Xylitol: Xylitol is een polyol (of suiker-alcohol) die wordt gebruikt als vervanger voor suiker. Het is een natuurlijke zoetstof die voorkomt in de vezels van vele soorten groente en fruit. Het heeft een zoete smaak zonder bijsmaak en wordt veel gebruikt in snoepgoed. De zoetkracht van xylitol is ongeveer gelijk aan die van suiker, maar het levert 40% minder calorieën. Omdat xylitol bij consumptie nauwelijks wordt omgezet in zuur is het minder schadelijk voor het gebit dan suiker of andere zoetstoffen zoals sorbitol.

synthetisch: E120 bijvoorbeeld is een stof die karmijnrood kleurt en gemaakt is van de cochenilleluis, dat is een beestje dat op de opuntia leeft. Maltitol: is een polyol (of suikeralcohol) die wordt gebruikt als kunstmatige zoetstof. Het heeft 0,9 keer de zoetkracht van suiker. Maltitol wordt op etiketten ook wel aangeduid als E965. De stof komt in de natuur niet voor, maar kan worden gemaakt van moutsuiker (maltose), bijvoorbeeld uit maïs of tarwe. Het heeft een zoete smaak -zonder bijsmaak- en wordt veel gebruikt in snoepgoed. Bijwerkingen : Maltitol wordt deels opgenomen in de dunne darm en in het lichaam verwerkt als glucose. Het niet opgenomen deel komt in de dikke darm en wordt daar door de darmflora gefermenteerd. Hierbij komen onder andere gassen vrij. Deze zorgen voor krampen, winderigheid en diarree. Bij intolerante personen werkt het laxerend. Bij normaal gebruik en toepassingen zijn er geen bijwerkingen te

Voorbeeld:

61


62


63


My favorite flavor is strawberry

64


Er bestaan ongelooflijk veel kauwgomsmaken: verschillende munt, menthol, kaneel, salmiak, fruit en zelfs augurk- of bloemensmaak. Ieder land heeft zijn voorkeursmaken. In Japan alleen al vind je 150 verschillende smaken.

66


67


Mensen in zuid-Europes landen houden eerder van zoete, fruitachtige smaken terwijl mensen in het noorden mint de meest populaire kauwgomsmaak vinden.


litchi

mentol

pepino

aardbei

kaneel

limoen yoghurt

mandarijn

pech

rode peper

kers feijoa

meloen veenbessen

coco’s

wortel

banaan koffie bloemen

pepermunt

rozen

passievruchten

druiven

appelsien

jasmijnthee 70

peer

anijs ijscream mastic

marquisa paarse maĂŻs

Chlorophyll

appel

citroenthee

acerola

naranjilla

jasmijn


wiskey

limonade

citroen

Bergamot

mango

caramel

tobacco

citrus

grapefruit

augurk

muskus

bosbessen

spearmint salacider

chocolade

kruidnagel

framboos

ginseng violet

drop

kiwi

guava

lavendel

vanille

suikerspin  

ketchup

flavono

mokka

ananas

tropical

fruit

cherimoya

watermeloen

gember munt

Eucalyptus

abrikoos 71


72


73


74


gamu

chewing gum

Japans

elki

Engels

Arabisch

pastilka elastic

kaugummi

Portugees

goma de mascar chicle

Duits

chaetschgummi

Spaans

tuggumi Zweeds

Zwitsers

Tuttefrut Antwerps

zhevatelnaya rezinka Russisch

heung how chu Chinees

tyggegummi

Noors

kauwgom Nederlands

tsikles Grieks

75


78


79


80


81


82


83


I like to chew, every second, every minute, every hour, every day, day after day, week after week, month after month, year after year, ... I think I’m an addict! 85


Handleiding: kauwgombellen blazen

stap 1 Koop speciale bubblegum die speciaal gemaakt wordt om bellen mee te blazen.

stap 2 Kauw net zo lang op de gom totdat het glad aanvoelt en alle suiker eruit is.

stap 3 Rol een balletje van de kauwgom met je tong.

stap 4 Duw het balletje tegen je gehemelte aan om er een soort ‘pannenkoekje’ van te maken.

stap 5 Verplaats dat pannenkoekje voorzichtig in je mond en duw het met je tong tegen de achterkant van je voortanden. (Houd je mond nog dicht en je tanden op elkaar).

stap 6 Doe je mond een klein stukje open en duw het middelste stukje van de pannenkoek met je tong naar buiten. Met je tong door een klein gaatje tussen je tanden.

stap 7 De randen van het kauwgompannenkoekje heb je nog steeds tussen je voortanden. Nu maak je een tuitje met je lippen rond het stukje van de kauwgom dat je naar buiten hebt geduwd. Begin heel voorzichtig te blazen.

stap 8 Terwijl de kauwgombel langzaam groeit, kun je er steeds meer lucht in blazen.

87


88


Het productieproces is vrij simpel. De gom wordt gereinigd en verhit. De weekmakers worden toegevoegd en het hete mengsel wordt gemengd met de suiker-geurstoffen. Dit geheel wordt goed gekneed en naar een wals verpompt. Deze wals maakt er plakjes van in de gewenste dikte. De platte, Amerikaanse kauwgom is dan al bijna klaar. Hij hoeft alleen nog in reepjes gesneden te worden daarna verpakt. De meer Europese tablet-vormige kauwgom wordt na het walsen in stukjes gesneden en gecoat met een suiker/was mengsel. Hierdoor wordt er een hard laagje om de kauwgom gebracht. De stukjes worden hierna verpakt.

90


91


Kauwgom eten is voornamelijk geliefd bij jongeren tussen de 12 en 17 jaar. Oude mensen zijn bij ons geen kauwgomgebruikers. Hoe ouder men is hoe minder men de behoefte heeft om een kauwgompje in de mond te steken. Toch blijkt dat het in Finland gewoon is om een 80jarige kauwgom te zien kauwen.

92


93


94


De harmonie van de bubblesferen Wat beheerst er de natuur met alles d’erop en d’eraan, inbegrepen het leven en in het bijzonder het menselijke leven, meer dan (de) tijd? Dat de tijd zo bepalend is, heeft er echter niet voor gezorgd dat wij een precies idee hebben wat wij bedoelen als we spreken over tijd. Sommigen zien – met excuses voor het gebruik van dit werkwoord, wat valt er te zien? – tijd als in hoofdzaak lineair, want is onze levensloop niet een proces met een duidelijk begin en een even duidelijk einde? Een begin- en eindpunt en zelfs wie in reïncarnatie gelooft, is het ermee eens dat je bij een volgende ronde nooit in precies dezelfde gedaante terugkomt. Sommigen zien dan weer de tijd als fundamenteel cyclisch. De sleutelwoorden zijn herhaling, herneming en repetitie. Men zal mij zeggen dat het antwoord ergens in het midden moet liggen. Mijn levensloop die globaal lineair is, bestaat voornamelijk uit herhaling. Dus het cyclische vult het lineaire op. Kan best zijn, maar vermoedelijk heeft de lezer al een paar keer dit boek doorbladerd om er zich van te vergewissen dat het hier inderdaad over kauwgom handelt en niet over een of andere filosofische studie van het curieuze fenomeen tijd. Ik wil de lezer meteen geruststellen: ik neem hier een aanloop met de bedoeling uit te komen bij het bijna kosmische belang van kauwgom. Terug naar de herhaling. Als je er even bij stilstaat, dan valt op hoeveel periodieke processen mijn lichaam en geest sturen. Periodes van waken en slapen, die vreemd genoeg niet helemaal afgestemd staan op de vierentwintig uren die een dag telt. De bloedsomloop die een regelmatige hartslag oplevert, die vreemd genoeg voor een gezond persoon best niet te regelmatig mag zijn. Inademen, uitademen, zo’n fundamenteel ritme dat de meesten onder ons het niet eens opvalt dat we het doen. Periodes van concentratie en wegdwalen, zoals elke lesgever terdege weet. Als je het zo bekijkt, dan is een mensenleven bovenal cyclisch. (Misschien is dat wel het doodsbesef: de overgang van de idee van een cyclische naar een lineair aflopende tijd, zoals de laatste dagen van een vakantie). Het is een meer dan redelijke veronderstelling dat zo’n ritmisch gestuurd mens de wereld ook zo bekijkt, die trouwens zelf ook de nodige ritmes vertoont: dag en nacht, de maancyclus, de seizoenen, om maar de belangrijkste te noemen. Is het een gevolg van die blik

dat de mens blijkbaar de diepe nood heeft gevoeld om dat ritme uit te beelden in alle mogelijke vormen. Uiteraard is de bekendste vorm de muziek en er zijn wetenschappers genoeg die voorstellen dat menselijke talen wel eens uit het zingen zouden ontstaan zijn. Maar een colonne soldaten die in de pas loopt, produceert ook een ritme, zij het wat eentonig. En wat doen dansende derwisjen anders dan een ritme uitbeelden? Met de bedoeling in trance te komen, dus een mentaal aangename toestand te bereiken. Is trouwens symmetrie in gebouwen ook geen bevredigende vorm van ritme en herhaling? Blijkbaar voelen we ons goed bij een min of meer vast ritme, wat zou anders het nut geweest zijn van het wiegen? Waarom kunnen we als kinderen urenlang op een schommel dezelfde beweging heen en weer blijven uitvoeren? Waarom hebben we dat gemeen met ijsberen dat wij ijsberen kunnen? Het bedwingt onrust en het genereert kalmte. Zo ook voor het kauwen en ons doel is bijna bereikt. Wat kan een mens meer kalmeren dan het rustig kauwen op een kauwgom? Bovendien komt de speekselproductie op gang en moet er geslikt worden, wat ons in de buurt van het zuigen-zogen brengt. Was de fopspeen dan alleen maar een voorloper van de kauwgom? Blijkbaar wel. Verklaart het misschien ook waarom we zo moeilijk afstand kunnen doen van een gebruikte kauwgom? Omdat we toch maar een vrij intiem deel van ons prijsgeven? Maar wat dan met de titel? Welke harmonie? Wat mogen die bubblesferen dan wel wezen? Als mijn hersenkronkels ergens heen voeren, dan is het duidelijk dat in kauwen muziek zit want beide delen op z’n minst het ritme en verzacht muziek ook niet de zeden? Maar heeft er niet al iemand rondgelopen die meende overal muziek te horen? Het antwoord is ja en die iemand is Pythagoras, voor wie alles in de wereld in verhoudingen kon gedacht worden. Muzikale verhoudingen, om precies te zijn. Dus kijk naar de planeten of de sferen in het uitspansel. Zij volgen bepaalde patronen in bepaalde verhoudingen en produceren dus onvermijdelijk muziek: de harmonie der sferen. Waarom dan geen harmonie der kauwgom? Der bubblesferen? Ziedaar het kosmische belang van het onschuldig kauwen op een reepje, op smaak gebrachte gom. // Jean Paul Van Bendegem

95


96


97


You can find chewing gum everywhere

99


ruikte kauwgommen’

‘Keerbergs meisje spaart geb

lijkse kauwgom bergen spaart al drie jaar haar dage De 17-jarige Yasmine Quirin uit Keer je weegt intussen tkast nach kubus. De brok op haar op en boetseert de restjes tot één grote st. “Maar sinds geru ons ine normaal meisje”, stelt Yasm al zo’n 700 gram. “Ik ben een vrij mee maken, derij schil een men op. Ik wilde er eerst drie jaar spaar ik al mijn kauwgom grote kubus een nu en aakt heb ik er een bol van gem maar dat lukte niet zo goed. Daarna ast elke steev ze eet n, mele de collectie restjes te verza van zo’n 700 gram,” lacht ze. Om Zelfs op. dag de van rest de morgens één en kauw er dag haar kauwgom. “Ik neem er ’s s kubu mijn aan dan hem mond. ’s Avonds kleef ik tijdens het eten hou ik hem in mijn ” niet, l maa hele t stink er mooi kleurrijk uit en het op mijn nachtkastje. Het ding ziet vreemde hobby te meid is niet van plan snel met haar se lach verzekert Yasmine. De goed ouders vinden Mijn en. spar paar kilogram bij elkaar stoppen. “Wie weet kan ik wel een het wel leuk, en vind en ik hou vol. En mijn vriendinn het maar vreemd en ranzig, maar ik eens verder ga Dat gen. Guinness World Record vesti denk ik. Misschien kan ik wel een p. uitpluizen,” droomt Yasmine luido //Bron: GvA


102


Handleiding: kauwgom verwijderen uit kleding

stap 1 Neem het kledingstuk waarop de kauwgomvlek zich bevindt.

stap 2 Leg het kledingstuk in de diepvriezer.

stap 5 Schraap voorzichtig met een keukenmes de kauwgom van het kledingstuk.

stap 6 Steek je kledingstuk in de wasmachine. Als alles goed verlopen is, zou de kauwgom van je kledingstuk verwijderd moeten zijn.

stap 3 Laat het kledingstuk een tijdje in de vriezer liggen.

stap 4 Haal het kledingstuk uit de vriezer van zodra de kauwgomplek verhard is.

103


104


105


106


Kauwgommuur In San Luis Obispo in de VS bestaat er een kaugommuur. Een aantal scholieren plakte zijn uitgekauwde kauwgom daar. Dit inspireerde andere studenten. Iedereen is zijn kauwgom op die muur beginnen pakken waardoor nu toeristen speciaal naar San Luis Obispo reizen om hun uitgekauwde kauwgom op de muur te plakken. In andere landen heeft men dit voorbeeld overgenomen waardoor er momenteel al een aantal kauwgommuren bestaan. 107


Amerikaans nieuws Als je al de uitgekauwde kauwgomvlekken op straat van de Amerikanen op elkaar plakt, krijg je een plaklijn die 6 keer om de wereld kan!

108


109


110


111


heel de wereld kauwt 100.000 ton per jaar 112


elke mens kauwt ongeveer 300 stuks per jaar 113


114


VS dringen Singapore kauwgom op Kauwgom is sinds 1992 in de ban teneinde straten, gebouwen en treinen te vrijwaren van het plakspul. Op overtreding stond een flinke afranseling. Deze aloude methode was blijkbaar afdoende, want vooral in de door toeristen bezochte gebieden, is de properheid legendarisch. Maar onder druk van de Amerikaanse kauwgomproducent Wrigley komt daar nu een einde aan. Bij het vrijhandelsverdrag hadden ze nog afgesproken dat kauwgom in Singapore alleen werd toegestaan als het door een dokter of tandarts werd voorgeschreven om ‘therapeutische redenen.’ Maar dat was Wrigley uit Chicago, de grootste kauwgomboer ter wereld, te min. Wrigley wilde een vrije verkoop van zijn suikervrije kauwgom. Om dat te bereiken, lobbyde de gomproducent bij leden van het Amerikaanse Congres. Onder leiding van Phil Crane, voorzitter van een economische subcommissie, werd zware druk uitgeoefend. Chan Heng Chee, de Singaporese ambassadeur in de VS, zei in de Financial Times dat de gezondheidsautoriteiten na lange onderhandelingen hadden besloten dat Wrigleys suikervrije gom zonder recept mocht worden verkocht. Ze zei dat drie van de ingrediënten, inclusief zoetmaker xylitol, zonder meer therapeutische voordelen hadden. Ze zei er eerlijk bij geen idee te hebben welke dat waren. Wrigley wilde haar wel helpen. Volgens een woordvoerder helpt kauwgom tegen een droge keel, is het goed voor de voorhoofdsholte en brengt het de maag tot rust. Voor Wrigley is toelating van suikervrije kauwgom een eerste stap. Het bedrijf wil vrije verkoop voor alle kauwgom. ‘Maar je moet eerst lopen, alvorens te kunnen rennen’, aldus Wrigley. // auteur: Harry van Gelder // bron: www.volkskrant.nl 115


Ingeslikte kauwgom komt er langs de normale weg weer uit Kauwgom is relatief ongevaarlijk in je spijsverteringskanaal. Je maagzuur haalt er alle verteerbare stoffen uit. Dat zal meestal suiker zijn en een paar smaakstoffen. De rest van de kauwgum vertrekt richting je darmenstelsel. Omdat kauwgum goed kneedbaar is, zal het zonder veel problemen door je darmen reizen en uiteindelijk in de toiletpot terecht komen. Er zijn uit de medische literatuur gevallen bekend waarin mensen die enorme hoeveelheden kauwgom inslikken - denk aan een paar pakjes per dag - uiteindelijk met een verstopte darm te maken krijgen. Zeker als het inslikken van kauwgom tegelijk gebeurt met andere objecten, zoals haar. Dan kleeft alles in je darmen aan elkaar en moet je naar de dokter.

116


117


118


Nieuwe kauwgom kleeft niet Een bioafbreekbare kauwgom die niet aan het trottoir of schoenen kleeft. Nu in Groot-Brittannië, straks in Europa? Kauwgom is een nachtmerrie voor schoonmaakploegen: tenzij je de grove middelen inzet, krijg je het kleverige goedje in geen jaren weg. Vroeger was dat niet zo. Terwijl kauwgom vroeger op een natuurlijke manier elastisch gemaakt werd, krijgt het snoepgoed de laatste vijftig jaar zijn rekbaarheid van synthetisch rubber. Het is echt een groot probleem. Gespecialiseerde firma’s verdienen duizenden euro’s door trottoirs van winkelstraten schoon te stomen. In België verwijdert APP Allremove enkele duizenden kilo’s kauwgom per jaar. Leuven verwijderde vier jaar geleden 200.000 kauwgomvlekken uit de Bondgenotenlaan (7.000 vierkante meter) voor een bedrag van 60.000 euro. Een stationsperron in Gent dat onder de kauwgom zat, werd gereinigd voor ongeveer hetzelfde bedrag. Maar niet overal wordt het probleem aangepakt. ‘Veel gemeentebesturen vinden het onbegonnen werk om aan de verwijdering te beginnen’, zegt de zaakvoerder van APP Allremove, Peter Nuijs. ‘Op de Antwerpse Meir en de Brusselse Nieuwsstraat erkent men het probleem ook, maar de stadsbesturen vrezen dat ze binnen de kortste tijd opnieuw met hetzelfde probleem zouden zitten.’ Het kauwgomprobleem zou binnenkort wel eens voltooid verleden tijd kunnen worden. De gomboeren van het Mexicaanse schiereiland Yucatan herstelden het aloude basisingrediënt van kauwgom in ere. De Mexicaanse boeren die Chicza ontwikkelden, winnen vandaag opnieuw ‘chicle’: het rubberachtige sap van de chicozapoteboom die in het regenwoud groeit. Het grootste voordeel van die werkwijze is

dat een uitgespuwde gom niet aan kleren of vloeren kleeft. De kauwgom is zelfs helemaal biologisch afbreekbaar. Binnen zes weken is het snoepgoed helemaal verdwenen; opgelost in water of door de bodem geabsorbeerd. Volgens Annik Wauters, marketingmanager van Sportlife België, is het kleven van de kauwgom een van de uitdagingen voor de kauwgomindustrie. ‘Wij proberen met Sportlife Explode al een milieuvriendelijk antwoord te geven op het probleem. In de bokaal zitten naast kauwgommetjes ookgumwrappers. Dat zijn kleine papiertjes om je kauwgom in te verpakken voor je hem weggooit’, zegt Wauters. Volgens de marketingmanager is die natuurlijke gom van Chicza een mogelijke opportuniteit, maar zit er weinig kraak en smaak aan. Voorlopig is Chicza Rainforest Gum alleen te krijgen in de Britse Waitrose-supermarkten, in de smaken limoen, munt en spearmint. Een pakje kost er ongeveer anderhalve euro. In België is de nieuwe kauwgom nog niet op de markt, maar volgens de federale overheidsdienst Volksgezondheid is daar geen bezwaar tegen, omdat het basisingrediënt een natuurlijk product is dat niet op de lijst van verboden middelen staat. Oxfam Wereldwinkels kende de kauwgom nog niet, maar is wel geïnteresseerd, ook al omdat het landbouwcollectief dat de Chicza produceert, zich op zijn eerlijke handelspraktijken laat voorstaan. //Auteur: Eline Bergmans //Bron: De Standaard

119


Het ontstaan van de wereld (1855-1865) olieverf op doek 55x46cm Musée d’Orsay, Paris 120


121


L’origine du monde Dit doek ging door vele handen, voordat het in het Musées d’Orsay terechtkwam. Jali-Bey, de ambassadeur van Tukije, kocht het werk in 1866 van de kunstenaar en in 1868 werd het eigendom van Jean-Baptiste Faure, bariton van de Parijse opera. Gautier, die er enige verzen aan wijdde, en Edmond de Goncourt, die zei “ het is de onderbuik van dezelfde schoonheid als de lichamen van een Correggio”, bewonderden het werk bij Faure thuis. De vrouw van de bariton rustte echter niet totdat hij het had verkocht. Nadat het in het bezit was geweest van verschillende mensen, kocht een galerie het werk in 1912 van Madame Vial, een privéverzamelaar. François de Hatvany, een verzamelaar in Boedapest kocht het in maart 1944, waar het door de Nazi’s werd gestolen en door het Sovjest leger werd teruggehaald. In 1955 vroeg Sylvia Lacan, de hoofdspeelster in de film The Rules of the Game van Jean Renoir, haar echtgenoot, een psychoanalist, haar het werk te schenken. In 1988 werd het voor het eerst in het museum tentoongesteld, The Brooklyn Museum of Art. In 1995 werd het deel van de nationale collectie van Frankrijk en hangt het nu in het Muséé d’Orsay. De lange weg die het schilderij aflegde, kan door het onderwerp worden verklaard. In een maatschappij met een dubbele moraal, puriteins met betrekking tot seks en afbeeldingen daarvan, is het 122

begrijpelijk dat dit werk een uiters polemisch schilderij werd. Het werd zowel begeerd als verguisd, bewonderd als vervloekt. Courbet was een ruimdenkend schilder, een liberaal die geen voorwaarden stelde, voor wie seks niet zozeer was wat hij in zijn werk afbeelden, maar wat zich in het hoofd van elk individu afspeelde. In zijn werk gaat hij vaak in op thema’s als deze, waarin seks en erotiek resoluut en expliciet worden afgebeeld, zonder rekening mee te houden met conventies, de werkelijkheid te verbloemen, of zich achter schijn en dubbelzinnigheid te verbergen, iets waar hij een grondige hekel aan had. Courbet was een man die intens leefde en voelde. De uiterst expressieve en doortastende aard van zijn schilderijen leverde hem enthousiaste bewonderaars en hartstochtelijke kritiek op en de harde afwijzing van mensen die een geobsedeerd kunstenaar en vrijbuiter zagen die plezier schiep in het overtreden van de regels en provocerend gedrag. Het schilderij, van schokkende realiteit, is perfect van compositie, standpunt en techniche uitvoering. Het laat de toeschouwer niet onbewogen. Het onderwerp is uitdagend en zeer interessant, omdat het een eerbetoon is aan de intimiteit van de vrouw in haar dubbelrol van liefsdesnest en bron van leven. Courbet gebruikte zijn roodahrige minnares, Joanna Hifferman, als model.


“Jong en pl akt k 1,25 m auwg iljoen om o p sch ”

ilder Een 1 2-jari ij van ge jon de Ku gen h nsten eeft z in de plakk ich neste en op n gew in het Detr een a met e oitse er bstra en wa In ct sch kt door ee arde v bezoc n stuk stituut voo ilderi an on ht he j r kauw van H gevee t mus gom t elen F r 1,25 eum a e r a m n l s iljoen kenth onde Hij na aler euro. rdeel m De jo van e zonde het stuk k ngen e n schoo auwg r pard om u luitje on op De go it zijn . het sc m kon mond hilde gema maar e n pla rij ‘De kkelij liet w kte h baa kv el een achte vlekje an het can i’, uit 1963 et rha . vas w achte de jon len hoe d o r. Het ev gen is muse rden verw gesch lek het be ijder u m ste ka orst d n wor probeert te d, oor d den v e sch oollei erwijd ding. erd en

123


124


125


I like chewing gum