ELSA Leiden Magazine Winter 2019

Page 1

WINTER 2019

RECHTERS IN EUROPA ELSA LEIDEN MAGAZINE

ROEMEENSE RECHTSSTAAT

RECHTERS IN HONGARIJE

UNLAWFUL

Over het vallen en opstaan van Roemenië als rechtsstaat

Hoe rechters krampachtig proberen hun onafhankelijkheid te bewaren

De kranten van het Verenigd Koninkrijk en hun invloed op de politiek


03 Roemeensse rechtsstaat? 04 Unlawful 05 In Polen neemt het respect voor het rechtssysteem af 07 Terechte Cijfers 08 Rechters in Hongarije


MEREL VAN LOOIJ

onafhankelijkheid van rechters. Met de kritiek en aanwijzingen van het CVM heeft de regering nog niks gedaan.

Roemeense rechtsstaat?

In mei 2019 kondigde EU-commissaris Timmermans in een brief aan dat Roemenië een zware rechtsstaatprocedure kan verwachten als het land niet snel stappen onderneemt om verdere uitholling van de rechtsstaat te vermijden. Reden voor Brussel om deze procedure aan te spannen is vooral een amnestiewet waardoor politici die zijn veroordeeld voor corruptie, door o.a. het niet afstaan van DNA, deze dreigen te ontlopen. Over de amnestiewet waarin staat dat rechters

Sinds de val van het communistische regime in 1989

ontslagen mogen worden door politici en

heeft de Roemeense staat veel problemen gehad met

daarbovenop corrupte politici strafvermindering

corruptie en het opzetten van een goed werkende

kunnen krijgen voor een corruptie-veroordeling, is in

rechtsstaat.

mei een referendum gehouden. Bij stembureaus in Roemeense ambassades stonden mensen urenlang in

Vanaf het moment dat Roemenië in 2007 toetrad tot

de rij hun stem uit te brengen, maar dat is veelal niet

de Europese Unie heeft het daarom onder speciaal

gelukt. Veel Roemenen hebben het gevoel dat de

toezicht gestaan via het CVM-toezichtskader. In de

Roemeense regering deze verkiezingen heeft

jaren die volgden zijn er veel verbeteringen geweest

gemanipuleerd en op die manier de rechtsstaat en de

op het gebied van corruptiebestrijding.

vrijheid van rechters heeft ingeperkt. Om met Orwell te spreken: Some pigs seem to still be more equal.

De in 2002 opgerichte National Anticorruption Directorate (DNA) heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Deze organisatie heeft als taak om corrupte ‘grote namen’ binnen de Roemeense staat op te sporen en te berechten. In 2017 alleen heeft deze organisatie 997 mensen berecht, waaronder zes parlementsleden en drie ministers. De laatste jaren is er, net zoals in landen als Polen en Hongarije, een neerwaartse trend zichtbaar in de staat van het recht in Roemenië. Toen vorig jaar het rapport van CVM uitkwam over de corruptionele neeruitgang van Roemenië, stond daar kritiek in over een aantal wetten die de regering in Boekarest toen net had ingevoerd. Deze wetten beperken de mogelijkheid om corruptie aan te pakken en beperken ook de ELM | 03


MEREL VAN LOOIJ

deze krant dat de uitspraak van het hof slechts een schijnvertoning was en dat het gebaseerd was op een persoonlijke afkeer van Johnson voor het hof.. Deze laatste quote geeft erg te denken. Met “we don’t like

Unlawful?

you” wordt de onafhankelijkheid van het hof persoonlijk gemaakt. Gezien hun onafhankelijkheid zullen de rechters zich hier niets van aantrekken, maar het kan wel de publieke opinie zo beïnvloeden dat het vertrouwen in de rechters vermindert. Misschien was het sieraad van de rechter die het vonnis voorlas een positief signaal: een spin. “Pas op Boris dat je niet in mijn web vliegt!”

In Augustus 2019 besloot de Britse premier Boris Johnson om het parlement van 9 september tot en met 14 oktober te schorsen. Veel critici waren van mening dat Johnson dit deed om parlementariërs de mond te snoeren en een Brexit zo te bespoedigen. Uiteindelijk oordeelde het Britse Hooggerechtshof dat de schorsing onwettig was. Een lagere Schotse rechtbank kwam twee weken daarvoor ook al tot dezelfde conclusie. Door Britse kranten is op de laatste uitspraak op uiteenlopende wijze op gereageerd. The Guardian kopte: “He misled the Queen, the people and the parliament”. Metro anticipeerde al op een eventueel aftreden van Johnson met de kop: “Get rid of me if you can”, zogenaamd uit de mond van Johnson. Er zijn ook kranten die zich meer achter de premier hebben geschaard. De Daily express kopte: “Yesterday the Supreme Court ruled the PM’s suspension of Parliament was ‘null and of no effect’. Let’s not forget Britain voted to quit the EU 1189 days ago… UNLAWFUL? WHAT’S LAWFUL ABOUT DENYING 17.4 M BREXIT” The Sun ging nog een stap verder met de kop: “Ooh, you are lawful..but we don’t like you!” impliceerde ELM | 04


ESTHER SAP

Constitutioneel Tribunaal en de conservatieve regering benoemde vijf andere rechters dan de oude regering had voorgesteld. Volgens het Tribunaal was dit in strijd met de machtenscheiding. Hierna volgde

In Polen neemt het respect voor het rechtssysteem af

een tweede Wijzigingswet waarin de uitvoerende macht zelfs disciplinaire maatregelen tegen de rechter kan nemen en zaken pas na drie tot zes maanden behandeld hoeven worden. Het Tribunaal besloot dat dit in strijd is met de onafhankelijkheid van de rechtspraak maar deze uitspraak werd door de regering niet erkend. Eind 2016 werd de onafhankelijkheid van het Tribunaal verder aangetast toen de president een nieuw hoofd van het Tribunaal aanstelde. Een paar maanden later werden de Act on Ordinary Courts, de Act of National Council of the

De afgelopen jaren is de rechtsstaat in Polen in gevaar

Judiciary en de Supreme Court Act aangenomen.

gekomen. De Poolse regering heeft wetten

Hiermee kregen de president, de Minister van Justitie

aangenomen die botsen met de waarden van de

en de wetgevende macht nog meer invloed op het

Europese Unie. Deze Poolse wetten geven de

benoemen van rechters.

uitvoerende macht meer invloed op het benoemen van de rechters. Dit brengt echter spanning met de

In 2004 trad Polen toe tot de EU en voldeed het aan

‘trias politica’ en de rechterlijke bescherming door

de voorwaarden. Een van die voorwaarden was de

onafhankelijke rechters. Een niet-onafhankelijke

eerbied voor de rechtsstaat. Tegenwoordig is deze

rechtspraak is tevens ongunstig voor de economische

situatie veranderd. Ondanks dat in de verdragen geen

aantrekkelijkheid van een lidstaat van de Europese

duidelijke definities van de rechtsstaat staan heeft de

Unie. De lidstaten vormen immers samen een interne

Europese Commissie dit beginsel wel uitgelegd: de

markt en maken deel uit van een ruimte van veiligheid,

waarborg dat alle overheidsbevoegdheden binnen de

vrijheid en recht. Bovendien leidt de aantasting van de

grenzen van de wet moet worden uitgeoefend, waarbij

onafhankelijke rechter tot een gevaar voor de

de democratische waarden en de grondrechten in acht

bescherming van grondrechten van de burgers. Want

worden genomen. Het zijn de rechters die hierop

dan ontstaat het risico dat de rechters steeds de visie

toezien. Daarnaast heeft het Hof van Justitie van de

van de regering gaan volgen.

Europese Unie de volgende beginselen opgesomd voor het bestaan van een rechtsstaat: legaliteit,

In 2015 heeft de conservatief-nationalistische partij

rechtszekerheid, verbod op willekeur, trias politica en

PiS de meerderheid gekregen in het Poolse parlement.

onafhankelijkheid van rechters.

Vervolgens heeft de conservatieve regering verschillende wetten aangenomen die in strijd waren

Een groot deel van de rechters is in Polen vervangen

met de scheiding der machten en de onafhankelijkheid

door nieuw aangestelde rechters. De huidige regering

van de rechter. Iedereen die niet regeringsgezind

kon zo progressieve rechters vervangen door

kreeg te maken met een overheid die probeerde de

conservatieve rechters. Critici zagen dit als een

oppositie en tegenstemmen te dwarsbomen. Er volgde

manier om de niet regeringsgezinde rechters af te

een Wijzigingswet op de Wet inzake het

zetten. Veel rechters werden uit hun functie gezet en

ELM | 05


nieuwe werden benoemd volgens de wijzigingswetten.

functie plaatste.

De onafhankelijkheid was nu volledig van de baan en de Europese Commissie moest ingrijpen nadat de

Hier van belang is ook een andere voor het Hof van

adviezen niet door Polen in acht werden genomen. De

Justitie van de Europese Unie gekomen zaak (HvJ EU,

Commissie stelde voor aan de Raad om een procedure

27-02-2018, nr. C-64/16, ECLI:EU:C:2018:117). In

van art. 7 VEU te starten. Art. 7 VEU lid 1 luidt:

Portugal was een wet aangenomen die loon van ambtenaren en rechters verlaagde wegens het

“Op een met redenen omkleed voorstel van een derde van

financieren van een begrotingstekort. Er volgde een

de lidstaten, het Europees Parlement of de Europese

prejudiciële vraag van een Portugese rechter of die

Commissie kan de Raad, na goedkeuring van het Europees

Portugese wetgeving in strijd was met de

Parlement, met een meerderheid van vier vijfden van zijn

onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Het Hof

leden constateren dat er duidelijk gevaar bestaat voor een

bepaalde dat de bezuinigingen geen afbreuk deed aan

ernstige schending van de in artikel 2 bedoelde waarden

de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht daar

door een lidstaat. Alvorens die constatering te doen, hoort

de bezuiniging alle ambtenaren betrof. Toch is deze

de Raad de betrokken lidstaat en kan hij die lidstaat

zaak van belang omdat de uitleg van art. 2 VEU werd

volgens dezelfde procedure aanbevelingen doen.De Raad

gebruikt in de uitspraak tegen Polen over schending

gaat regelmatig na of de redenen die tot zijn constatering

van art. 19 VEU. In 2014 is hiermee bepaald dat ook

hebben geleid nog bestaan.”

een schending van de waarde van de rechtsstaat door het Hof van Justitie van de Europese Unie kan worden

Als dan een zaak bij het Hof van Justitie komt, kunnen

vastgesteld. In die zin geeft het Hof via de Portugese

flinke boetes worden opgelegd. Met art. 258 VWEU

zaak een belangrijke waarschuwing aan lidstaten die

moet een lidstaat zijn verplichtingen nakomen. Wordt

de aanval hebben geopend op de onafhankelijkheid

dit niet in acht genomen dan kan het Hof de lidstaat

van de rechters. Met moet dus ook maat nemen over

veroordelen tot naleving van zijn verplichting. In de

fundamentele waarden.

situatie in Polen leek echter niet sprake van een op haar rustende verplichting maar van het niet in acht

Nadat de Poolse wetgeving om de pensioenleeftijd

nemen van fundamentele waarden zoals eerbied voor

van rechters te verlagen van 70 naar 65 onrechtmatig

de rechtsstaat. Het is dus lastig een manier te vinden

is verklaard, blijkt Polen toch door te gaan steeds de

om het hele gevaar voor de rechtsstaat in Polen te

randen op te willen zoeken. Regelmatig gaat de

veroordelen.

overheid over de rand. Begin november werd Polen veroordeeld wegens discriminatie van geslacht toen

Namens de Europese Commissie diende Frans

zij de pensioenleeftijd van vrouwen op 60 stelde en

Timmermans bij het Hof van Justitie meerdere

die van mannen op 65. Ook volgt er een oordeel over

aanklachten in tegen Polen om de onrechtmatige

een nieuwe Poolse wet die rechters straft bij

situatie stop te zetten. Polen kon wel voor het Hof

tuchtrechtspraak als zij niet regeringsgezinde

komen wegens schending van art. 19 VEU juncto art.

uitspraken doen. De Raad van Rechtspraak waar de

47 Handvest. Het Hof besloot dat de

tuchtrechters voor worden voorgedragen staat

pensioenverlaging een schending opleverde van het

namelijk ook onder controle van PiS. Het gevecht voor

recht op een eerlijk proces en de onafhankelijk van de

een goede rechtsstaat in Polen is dus nog niet voorbij.

rechter. De wet die de pensioenen verlaagde moest worden teruggedraaid en de president ondertekende uiteindelijk een wet die de afgezette rechters weer in ELM | 06


HIEKE VAN DRUTEN

Terechte Cijfers

3

Pensioengerechtigde leeftijd voor rechters en aanklagers in Polen is verlaagd van 70 jaar naar 65 voor mannen en 60 voor vrouwen. Dit is discriminerend en in strijd met het Europese recht.

1 2

In 2018 werd 750 keer een wrakingsverzoek bij een Nederlandse rechtbank of hof ingediend, tegen 605 verzoeken in 2017.

Vrouwelijke raadsheer moet binnenkort raadsdame worden.

4

Rechtbank Overijssel is de enige Nederlandse rechtbank die meer mannelijke dan vrouwelijke rechters heeft

In 1947 is de eerste Nederlandse vrouwelijke rechter benoemd

5

In Suriname is 73.7% van de rechters in (the highest court or supreme court) vrouw.

7

ELM | 07

6 8

In de tijd van Lodewijk XV (17101774) konden mensen in principe van elke overtreding een rechtszaak maken als er maar getuigen waren. En als de overtreder ‘vijanden’ had, konden die de eiser gaan helpen. Tussen 2016 en 2019 is het aantal rechters van het Hof van Justitie verdubbeld vanwege de werkdruk, waardoor er nu 56 rechters zijn.


FEMKE KLAVER HIEKE VAN DRUTEN

Europees Parlement onderzoek verricht naar de rechtsstaat in Hongarije en heeft vastgesteld dat de regering van Hongarije al sinds 2010 bezig is met het stelselmatig afbreken van de rechtsstaat. Het voorstel

Rechters in Hongarije

van Sargentini is aangenomen op 12 september 2018 met een tweederde meerderheid door het Europees Parlement, waarna er de inbreukprocedure is gestart tegen Hongarije. In artikel 7 VEU is vastgelegd dat het Europees Parlement of de Europese Commissie, op voorstel van een derde, bepaalde maatregelen kan treffen tegen een lidstaat, als een lidstaat de waarden, die in artikel 2 VEU zijn vastgelegd, geschonden heeft of er gevaar bestaat voor de schending ervan. De inbreukprocedure, ook wel een beroep wegens nietnakoming genoemd, wordt vaak gebruikt wanneer een lidstaat Europese wetgeving niet uitvoert. Door middel van de inbreukprocedure kunnen lidstaten verplicht worden de Europese regelgeving alsnog

De rechters in Hongarije hebben het zwaar met hun

goed en volledig toe te passen. Indien de lidstaat hier

onafhankelijkheid bewaren. De Hongaarse regering

geen gehoor aangeeft kan dit zelfs leiden tot het

heeft namelijk plannen ontvouwd om de macht van de

opheffen van het stemrecht van een lidstaat. Hier

rechter in te perken door onder andere nieuwe

wordt duidelijk gemaakt dat indien een land zich heeft

rechtbanken op te richten die onder de direct

aangesloten bij de EU, dit land de verplichting heeft de

verantwoordelijkheid vallen van de minister van

normen en waarden van de EU ten alle tijden dient te

Justitie. Velen zijn angstig dat de onafhankelijkheid

respecteren en toe te passen. Hieronder valt tevens

van de rechtspraak daarmee verder in gevaar komt.

dan ook het vereiste dat een lidstaat rechters dient

De Europese Unie is vastberaden hiertegen in

aan te stellen op basis van onafhankelijkheid.

opkomst te komen en heeft ondertussen al een aantal procedures tegen Hongarije gestart. Om tot een

De problemen omtrent het Hongaarse rechtssysteem

duidelijk inzicht te krijgen van de problemen omtrent

zijn ontstaan sinds Viktor Orbán in 2010 voor de

de onafhankelijkheid van de rechters in Hongarije

tweede keer werd verkozen tot premier met een

zullen een aantal politieke feiten in dit artikel op een

tweederde meerderheid. Meteen vanaf dit moment

rijtje worden gezet.

ontstonden er ernstige zorgen omtrent zijn regeringswijze. In de afgelopen jaren heeft het

Dat het niet goed gaat met het Hongaars

Hongaarse parlement namelijk onder leiding van

rechtssysteem is afgelopen tijd veel in ons nieuws

Orbán verschillende controversiële nieuwe wetten

verschenen sinds Judith Sargentini, een Nederlandse

willen invoeren, waarover de Europese Commissie

politica (GroenLinks), in april 2018 de EU adviseerde

haar zorgen uitte. Het ging hier om de wetsvoorstellen

om de procedure van artikel 7 van het Verdrag

zoals een Mediawet, een Bankenwet, een

betreffende de Europese Unie (VEU) te starten tegen

Universiteitswet en een Internet Belastingwet. De

Hongarije op basis van haar bevindingen als

invoering van deze wetten zou echter leiden tot een

Hongarije-rapporteur. Ze heeft in opdracht van het

ELM | 08


groot aantal beperkingen, die in strijd zouden zijn met

dat vanaf 1 januari 2012 een groot deel van de

het beleid van de Europese Unie. Op termijn zou het

rechters met pensioen moest, aangezien rechters toch

ervoor kunnen zorgen dat de rechtsstaat binnen

vaak al wat aan de oude hand zijn. Dit had tot gevolg

Hongarije gaat wankelen. De invoering van de

dat er nieuwe rechters moesten worden aangewezen

mediawet is hier een goed voorbeeld van, gezien deze

om het gat wat ontstaan was, op te vullen. De persoon

wet een mediawaakhond in het leven riep. De

die werd aangewezen om de nieuwe rechters te

mediawaakhond wordt bestuurd door mensen die

benoemen was Tünde Handó, de vrouw van een van

gekozen zijn door het parlement. Deze autoriteit dient

de oprichters van Viktor Orbáns politieke partij

te waken over de objectiviteit van de media. In het

(Fidesz). De rechters die door haar worden

geval dat een tv-zender of een krant niet voldoet aan

aangesteld lijken Orbán allemaal gezind te zijn. Dit

die objectiviteit, riskeren ze een hoge boete.

proces kon zich op deze manier voordoen doordat dit

Hiernaast is het merendeel van de Hongaarse media in

gelegitimeerd is door Hongarije, aangezien Handó ook

handen van vrienden van Viktor Orbán. Zij hebben, al

benoemd is tot president van the National Office for

dan niet in opdracht van Orbán, o.a. tv-zenders,

the Judiciary, dat is opgericht in januari van 2012. The

websites, en kranten gekocht. Dit brengt de

National Office for the Judiciary houdt zich bezig met

persvrijheid enorm in het geding, wat in strijd is de

het centrale bestuur van de rechtbanken, waarbij er

vastgelegde fundamentele mensenrechten van de

met name gelet wordt op het waarborgen van de

Europese Unie. Denk daarnaast ook aan het

onafhankelijkheid van de rechters van Hongarije. Van

aanpassen van de Hongaarse Kieswet in 2012. Dit

verdeling van de machten lijkt hier dus geen sprake.

leidde ertoe dat er kiezers verplicht kunnen worden

Naar aanleiding van dit gehele proces heeft de

om zich te registreren en dat er geen tweede

Europese Commissie een beroep wegens niet-

verkiezingsronde meer is. De regering probeerde de

nakoming tegen Hongarije bij het Hof van Justitie van

wijziging te legitimeren door aan te geven dat de

de Europese Unie ingesteld. Het Hof heeft dit beroep

wijziging plaats moest vinden om er voor te zorgen dat

toegewezen en heeft vastgesteld dat met het verlagen

de politieke campagne in een democratische

van de pensioengerechtigde leeftijd van de rechters

campagne zou veranderen. Dit leidt uiteindelijk toch

Hongarije haar verplichtingen, die uit Richtlijn

tot een beperking van de democratie. Tevens bestaat

2000/78/EG vloeien, niet is nagekomen. Deze

er een Hongaarse wet die het bieden van hulp aan

Richtlijn ziet op de gelijke behandeling in arbeid en

asielzoekers verbiedt. Dit is in directe strijd met de

beroep.

fundamentele mensenrechten. In maart 2013 heeft zich een tweede incident Orbán leek echter niet alleen de democratie te willen

voorgedaan dat ook een gevaar vormt voor de

ondermijnen door de autonomiteit van de burgers in

onafhankelijkheid van de rechters. De regering van

te perken, ook heeft hij zich tot inperking van de

Hongarije heeft de Hongaarse grondwet, die was

macht van de rechters gericht, en daarmee tot de

opgesteld in 2011, gewijzigd. Deze wijziging hield in

rechtsstaat zelf. Hij is begonnen met het verlagen van

dat de rechterlijke macht nog verder werd ingeperkt

de pensioenleeftijd van de rechters eind 2011 in een

doordat het Constitutioneel Hof van Hongarije een

nieuw opgestelde grondwet. De reden die hiervoor

aantal bevoegdheden verloor. De grondwetswijziging

gegeven werd, hield in dat de pensioengerechtigde

maakt het mogelijk dat de regering uitspraken, die

leeftijd verlaagd moest worden om er zo voor te

gedaan worden door het Constitutioneel Hof, kan

zorgen dat de pensioengerechtigde leeftijd voor alle

negeren. Het Constitutioneel Hof heeft ook aan

ambtenaren gelijk werd. Deze verlaging leidde ertoe

vrijheid verloren in het toetsen van nieuwe wetten

ELM | 09


Beide beperkingen maken een enorme inbreuk op de

van de Rechten van de Mens (EVRM). In dat artikel

macht van de rechters, wat een gevaar vormt voor de

wordt bepaald dat men recht heeft op een berechting

werking van een democratische rechtsstaat.

door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht, waar de rechters natuurlijk deel van uit maken. Echter,

Ten slotte heeft OrbĂĄn de macht van de rechters om

indien het mogelijk is, zoals besproken, om de

beslissingen omtrent asielaanvragen te nemen,

uitspraken van het Hof te negeren, heeft de regering

afgenomen. Deze taak is overgeheveld naar de

het laatste woord. De regering is geen onpartijdige

immigratiedienst die nu eindeloos aanvragen kan

instantie en dit gegeven zou dan in strijd zijn met de

afkeuren, ondanks dat dit tegen het uitdrukkelijke

principes van de Europese Unie. Daarnaast is het

advies van de rechter ingaat. Rechters kunnen slechts

ontzettend belastend voor een rechtsstaat wanneer

nog beslissingen van de immigratiedienst vernietigen

een regering de bevoegdheid heeft om rechters aan te

en een advies formuleren, maar kunnen zelf geen

stellen. Om het probleem te verduidelijken is het

uitspraken meer doen omtrent asielaanvragen. Eind

gemakkelijk om naar een vergelijking met een geldig

2018 is door het Hongaarse parlement een wet

rechtssysteem te kijken, zoals ons Nederlandse

aangenomen waarmee de minister van Justitie zelf

rechtssysteem. Een rechter wordt in Nederland voor

rechters mag aanstellen. Het gaat hier om rechters bij

het leven benoemd. Dit zou de onafhankelijkheid van

een nieuwe administratieve rechtbank, die moet

de rechters versterken, omdat er geen risico is op

oordelen over zaken die vallen onder de

ontslag en de rechter dus nooit bang hoeft te zijn om

verantwoordelijkheid van de Hongaarse regering. Als

zijn oordeel te geven en te betuigen. Rechters worden

een burger of een instantie een probleem heeft

in Nederland niet door de regering benoemd, maar

omtrent een publieke aangelegenheid waar de

aangesteld op basis van een selectie door de

regering de baas over is, moet die burger of instantie

Landelijke selectiecommissie rechters. Doordat onder

hierover procederen bij deze rechtbank. Deze zaken

andere ervaren rechters deel uitmaken van deze

betreffen onder andere de belastingen en de

commissie, zijn de leden van deze commissie goed op

verkiezingen. Ondanks dat de regering aangeeft dat

de hoogte van de definities van onafhankelijkheid,

het de bedoeling is om onafhankelijke rechters aan te

objectiviteit, en onpartijdigheid, en dus bestaat deze

stellen en zo de rechtspraak effectief te kunnen laten

selectiecommissie dan ook uit de gepaste personen

functioneren, denken veel critici hier anders over.

om nieuwe rechters aan te stellen.Van een rechter

Volgens hen leidt deze wet er juist toe dat de

wordt dus gevergd dat hij/zij niet politiek gekleurd is

Hongaarse rechtsstaat verder wordt ondermijnd,

en in staat is om op basis van het huidige

aangezien de politiek op deze manier invloed kan

rechtssysteem objectieve oordelen te kunnen geven.

uitoefenen op het rechtsysteem.

Indien een rechter geselecteerd en verkozen wordt door een regering, raakt de onafhankelijkheid van een

Het is van belang dat er goed wordt begrepen waarom

rechter in het geding. Dit komt omdat een regering

de bovengenoemde beperkingen van de macht van de

bestaat uit de samenstelling van verschillende

rechters een gevaar vormen voor de

politieke partijen en dus bekend staat om de

onafhankelijkheid en daarmee de rechtsstaat van

afhankelijkheid van een bepaald ideaal dat

Hongarije. Voorop moet worden gesteld dat de

vertegenwoordigd wordt door die verschillende

onafhankelijkheid van de rechters een van de

politieke opinies. Indien een bepaalde partij zijn

belangrijkste pijlers is van de rechtsstaat. De

oordeel mag geven over de aanstelling van een

onafhankelijkheid van rechters is dan ook vastgelegd

bepaald persoon als rechter, is deze partij geneigd om

in artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming

een rechter te kiezen die dezelfde idealen nastreeft

ELMÂ | 10


als die betreffende partij ook heeft. Een potentiële rechter wordt op deze manier op basis van voorkeur geselecteerd, en vervolgens, in het geval deze partij een meerderheid in de regering heeft, ook daadwerkelijk aangesteld als rechter. Indien dit het geval zou zijn, is een rechter dus niet langer onafhankelijk en zal hij/zij zijn/haar beslissingen nemen op basis van zijn/haar idealen. Dit zou ingaan tegen een van de grootste principes van de Europese Unie en daarnaast zou deze manier van het aanstellen van rechters het complete rechtssysteem ondermijnen. Dit is dan ook een van de grootste redenen waarom de artikel 7 VEU procedure, en daarnaast nog andere inbreukprocedures, gestart zijn tegen Hongarije. Hiermee probeert men te voorkomen dat de rechtsstaat in Hongarije nog verder uitgehold wordt, dan dat al gebeurd is. Tot op heden lopen de procedures nog. Maar in de tussentijd zijn er wel een aantal dingen gebeurd. Zo heeft de Europese Commissie in maart 2019 €600.000,- vrijgemaakt, waarmee ze rechtszaken wil gaan ondersteunen die worden aangespannen tegen overheden van lidstaten die niet voldoen aan de waarden van de Europese Unie. De personen die om financiële steun kunnen verzoeken voor hun rechtszaak tegen de regering van de lidstaat, zijn bijvoorbeeld journalisten en maatschappelijke organisaties. Daarnaast heeft de Europese Commissie in juli 2019 een toetsingsprocedure opgezet, door middel waarvan verslag kan worden uitgebracht over de huidige stand van de rechtsstaat binnen de lidstaten op een jaarlijkse basis. Er wordt ook gewerkt aan wetgeving die het mogelijk maakt om subsidies die lidstaten krijgen van de Europese Unie, afhankelijk te maken van in hoeverre de rechtsstaat door die lidstaat beschermd wordt. Er zit dus al wat schot in de zaak, maar de Europese Unie is er helaas nog lang niet klaar mee.

ELM | 11


DEZE EDITIE VAN HET ELM IS GEMAAKT DOOR... Claudia Ghannam - ELM Director Femke Klaver Vyashti Ramlakan Hieke van Druten Elise Lensink Esther Sap Merel van Looijen Merel Lindenburg

Lay-out: Noortje Figee - VP Marketing