Issuu on Google+

Elia: facilitator in de vrije elektriciteitsmarkt

e n e r g i e

i n

g o e d e

b a n e n


Vrije elektriciteitsmarkt: centrale rol van de netbeheerders

De basisregels voor de werking van de elektriciteitsmarkt zijn vastgelegd in een Europese richtlijn. De doelstelling is om binnen de Europese Unie één vrijgemaakte markt te creëren. Daarnaast bevat het Europese energiebeleid nog andere doelstellingen, met name de bevoorradingszekerheid en het klimaatbeleid. Bovendien is het vervoer van elektriciteit gebonden aan de wetten van de fysica. Elektriciteit is geen product als een ander: men kan ze niet stockeren en ze moet geproduceerd worden op het ogenblik van haar verbruik. Het organiseren van een markt die rekening houdt met deze diverse factoren, is een complexe en specifieke aangelegenheid. Daarom werden op Europees niveau een aantal basisprincipes vastgelegd.

Ontbundeling De productie en de verkoop van elektriciteit worden georganiseerd volgens de vrije marktprincipes. Het vervoer van elektriciteit (zowel transmissie als distributie) is daarentegen een natuurlijk monopolie. Om financiële, technische en milieuredenen heeft het geen zin om diverse netten naast elkaar uit te bouwen. De netten moeten dan ook als een gemeenschappelijke drager kunnen worden gebruikt door de verschillende marktspelers. Vandaar dat er een duidelijke scheiding moet zijn tussen de productie en de verkoop enerzijds en het beheer van de netten anderzijds.

Rol van de netbeheerder Gelet op het natuurlijke monopolie en het feit dat de netten als gemeenschappelijke dragers fungeren, hebben de netbeheerders (zowel op transmissie- als distributieniveau) een unieke rol binnen de markt. Het beheer dient dan ook op een objectieve, transparante en niet-discriminerende wijze te verlopen. Om dit zeker te stellen, zijn de netbeheerders strikt gereguleerd. In België is Elia door de federale overheid aangesteld als enige beheerder van de netten van 380 kV tot en met 150 kV. Elia is tevens door de drie Gewesten aangesteld als respectievelijk distributienetbeheerder (Vlaanderen), beheerder van het lokale transmissienet ( Wallonië) en als beheerder van het gewestelijke transmissienet ( Brussel), voor de netten van 70 kV tot en met 30 kV.

Regulering Autonome reguleringsinstanties krijgen een toezichthoudende rol op de werking van de markt en meer bepaald op de netbeheerders, gezien hun specifieke wettelijk vastgelegde opdrachten en hun centrale positie in de markt.

Marktfacilitator

1


Elia

De Elia Groep is opgebouwd rond Elia System Operator, dat met zijn dochtermaatschappij Elia Asset één economische entiteit vormt, werkend onder de merknaam Elia. Elia System Operator is houder van de licenties van transmissienetbeheerder op federaal vlak, van lokaal transmissienetbeheerder in Wallonië, regionaal transmissienetbeheerder in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en distributienetbeheerder in Vlaanderen. De Groep omvat tevens het engineeringbedrijf Bel Engineering, dat de projecten voor de ontwikkeling en verbetering van het hoogspanningsnet in eigen huis beheert, en Elia RE, de eigen herverzekeringsmaatschappij van de Groep. Elia heeft eveneens een 60 % participatie in Belpex, de Belgische energiebeurs met trilaterale marktkoppeling. Elia participeert ook onrechtstreeks (via HGRT, Holding des Gestionnaires de Transport), in de Franse energiebeurs Powernext. Het aandeel Elia System Operator is genoteerd op de gereglementeerde beurs van Euronext Brussel. Elia past strikte regels toe op het gebied van goed bestuur, die wettelijk worden opgelegd aan de netbeheerder krachtens de Elektriciteitswet van 29 april 1999 en het Koninklijk Besluit van 3 mei 1999 met betrekking tot het beheer van het transmissienet. Elia is eveneens in lijn met de algemene regels van de wet over deugdelijk bestuur van 2 augustus 2002. Elia volgt eveneens de Code Lippens, de Belgische corporate governance regels voor beursgenoteerde ondernemingen.

Aandeelhouderschap op 31.12.2006 Free float* 40%

Publi-T 30%

Electrabel 27,45%

Publipart 2,55%

Elia System Operator

Elia Asset 99,99% economische eenheid

HGRT 22,17%

Elia RE 100%

Bel Engineering 100%

Belpex 60%

* De Groep Arco heeft een belangrijke participatie: 4,3 % in aandelen effectief in bezit en 1% in opties. De personeelsleden van Elia hebben een participatie van 0,54%.

2


Beheer van het Belgische hoogspanningsnet Als transmissienetbeheerder voor de elektriciteit in België zorgt Elia voor het beheer van de hoogspanninginfrastructuur en het elektrisch systeem en organiseert het de toegang tot zijn net op transparante en objectieve basis voor alle netgebruikers. Als netbeheerder heeft Elia drie hoofdopdrachten.

• Beheerder van het elektrisch systeem Elia regelt de toegang tot het hoogspanningsnet op objectieve en transparante wijze voor alle netgebruikers en organiseert de transmissie van elektriciteit in België met inbegrip van alle diensten die nodig zijn om dit mogelijk te maken. Elia waakt 24 uur op 24 over de goede werking van het net en over het beheer van de energiestromen en regelt het evenwicht tussen productie en verbruik in de Belgische regelzone. Ook de energie-uitwisselingen met de omringende landen zijn van belang voor een zekere, betrouwbare en stabiele elektriciteitstransmissie.

• Beheerder van de infrastructuur Elia staat in voor het onderhoud en de instandhouding van de hoogspanningsinstallaties (op de spanningsniveaus van 30 kV tot 380 kV): lijnen, kabels, transformatoren,... Elia breidt het net uit en vernieuwt het met behulp van de meest geavanceerde technologieën, volgens de vereisten van de elektriciteitsmarkt.

• Marktfacilitator Door zijn centrale en unieke plaats in de elektriciteitsmarkt, is Elia ook uitstekend geplaatst om de rol van marktfacilitator op zich te nemen. Elia wil deze rol ten volle spelen door diensten en mechanismen te organiseren die de toegang tot het net zo vlot mogelijk maken voor de netgebruikers, die bijdragen tot de liquiditeit van de elektriciteitsmarkt en die de vrije concurrentie tussen de marktspelers bevorderen. Eén van deze mechanismen is het beheren van een trading hub, een uitwisselingsplatform dat bilaterale uitwisselingen van elektriciteit op kwartuurbasis mogelijk maakt.

Marktfacilitator

3


Het Elia-net Het hoogspanningnet dat Elia beheert beslaat zo’n 8400 km aan boven- en ondergrondse hoogspanningsverbindingen evenals een 800 -tal hoogspanningsstations. De 380 kV-lijnen vormen de ruggengraat van het Belgische en Europese net. Langs deze lijnen verlopen de internationale energieuitwisselingen. Op dit net zijn o.a. de kerncentrales van Doel en Tihange en de pompcentrale van Coo aangesloten. Elia heeft ook interconnecties op 220 kV. De Elia-netten met spanningen van 150 kV tot 30 kV vervoeren de elektriciteit naar de verbruikscentra. Op deze netten zijn ook grote industriële afnemers aangesloten. De distributienetbeheerders verdelen de energie op lagere spanningen (15 kV en lager) tot bij de KMO’s en de gezinnen. Het elektriciteitsnet dat Elia beheert, is sterk vermaasd, zowel op eenzelfde spanningsniveau als tussen de verschillende

4

spanningen onderling. Zo is de structuur te vergelijken met die van een spinnenweb. Op die manier is het mogelijk de verbruikers langs diverse wegen te bevoorraden, wat een grote leveringszekerheid biedt. De vier controlecentra ( ‘dispatchings’ ) van Elia bewaken en besturen het hoogspanningsnet 24 uur op 24. De nationale dispatching bevindt zich in Linkebeek; de drie regionale dispatchings liggen in Antwerpen ( Merksem), Brussel en Namen. De nationale dispatching bewaakt de zeer hoge spanningsnetten van 380 en 220 kV en regelt het globale evenwicht tussen productie en verbruik in de Belgische regelzone. De regionale dispatching waken elk in hun regio over de netten van 150 kV tot 30 kV.


Gereguleerde werking

Gezien de bijzondere rol van de netbeheerder in de elektriciteitsmarkt, hebben de verschillende wetgevers voorzien dat hij in een strikt gereglementeerd kader werkt. Op Europees vlak wordt dit kader voornamelijk beheerst door: • de Richtlijn 2003/ 54/ EG betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne elektriciteitsmarkt (vervangt Richtlijn 96 / 92/ EG); • de Verordening 1228 /2003 betreffende de grensoverschrijdende uitwisselingen van elektriciteit. Op Belgisch vlak zijn de bevoegdheden inzake de energie, krachtens de bijzondere wet van 8 augustus 1980, verdeeld over het federale en regionale niveau. Het federale niveau staat in voor de aangelegenheden die wegens hun technische en economische ondeelbaarheid een homogene behandeling op nationaal vlak behoeven. Inzake energie betreft dit onder meer de grote infrastructuren voor vervoer, productie en opslag, evenals de tarieven. Concreet betekent dit dat de federale overheid bevoegd is voor het transmissienet van 380 kV tot en met 150 kV. De gewesten zijn onder meer bevoegd voor de distributie en het lokale vervoer via netten met een maximale spanning van 70 kV, voor hernieuwbare energie en voor het rationeel energiegebruik.

Federaal niveau Op federaal vlak, is de voornaamste wetgeving met betrekking tot de werking van de elektriciteitsmarkt en de transmissienetbeheerder vervat in de Elektriciteitswet van 29 april 1999, die de algemene principes bevat aangaande de productie, de distributie, de aanstelling van een transmissienetbeheerder, het transmissienetbeheer, de toegang tot het transmissienet, de tariefbepalingen en de reguleringsinstantie. Deze wet werd reeds verscheidene malen gewijzigd. Verder zijn er een aantal koninklijke besluiten die uitvoering aan de Elektriciteitswet geven, aangaande: • het beheer van het transmissienet; • de tarievenstructuur transmissienetten; • de tarievenstructuur distributienetten; • het federaal Technisch Reglement; • de instelling van mechanismen tot bevordering van hernieuwbare energie; • de federale openbare dienstverplichtingen; • de organisatie van een elektriciteitsbeurs; • het afschakelplan.

Marktfacilitator

5


Gewestelijk niveau Op gewestelijk vlak hebben de 3 regio’s elk de Europese richtlijn in eigen wetgeving omgezet.

Vlaanderen Het decreet van 17 juli 2000 regelt de werking van de markt in Vlaanderen. Het stelt ook een systeem van ondersteuning voor hernieuwbare energie in. Vlaanderen kent één Technisch Reglement voor aansluiting en toegang tot de distributienetten. De regulator is de VREG, de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteit en het Gas. De taken van de VREG worden bepaald door het decreet van 30 april 2004.

Wallonië In Wallonië is de richtlijn omgezet door het decreet van 12 april 2001. Dit maakt onderscheid tussen enerzijds distributienetbeheerders en anderzijds een lokaal transmissienetbeheerder, voor de netten van 30 tot en met 70 kV (Elia). Wallonië heeft twee Technische Reglementen: één voor het lokale transmissienet en één voor de distributienetten. De regulator is de CWaPE (Commission Wallonne Pour l’Energie).

Brussels Hoofdstedelijk Gewest In Brussel vormt de ordonnantie van 19 juli 2001 de omzetting van de Europese richtlijn betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt. Ook Brussel maakt het onderscheid tussen een distributienetbeheerder en een gewestelijk transmissienetbeheerder (Elia). Er is één Technisch Reglement voor het beheer van het gewestelijk transmissienet en één voor het distributienet. De regulator is BRUGEL (Brussel Gas Elektriciteit).

Bevoegdheid

Wetten en Decreten

Regulatoren

Elektriciteitswet 1999

Algemeen toezicht en Tarief bepaling Goedkeuring voor de spanningsniveaus

CREG Koninklijke besluiten

TNB-DNB

Elia activiteiten

Tariefbepaling en goedkeuring

380 kV 150 kV

CWAPE (Wallonië)

70 kV 30 kV tot 230 V

Federaal 70 kV Regionaal Regionale besluiten

Algemeen toezicht

VREG (Vlaanderen) Algemeen toezicht

BRUGEL (Brussel) Algemeen toezicht

6

Transmissie (Federaal) Lokale transmissie (Wallonië) Regionale transmissie (Brussel) Distributie (Vlaanderen)


Marktfacilitator

7


Onze klantenrelatie: transparant en objectief Gezien het strikte regulatoire kader waarin Elia werkt, zijn de verschillende contractuele overeenkomsten van Elia in hoge mate beheerst door regelgeving. Elia wil echter in zijn klantenrelaties een proactieve rol spelen om diensten en mechanismen te ontwikkelen die tegemoetkomen aan de wensen van de markt en die zijn klanten in staat stellen optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die zich op die markt voordoen.

Netcontracten Elke elektriciteitstransmissie doorheen het Elia-net maakt het voorwerp uit van contractuele afspraken. De Technische Reglementen voorzien dat de relaties tussen Elia en zijn klanten hoofdzakelijk worden geleid door drie contracten: • aansluitingscontract; • toegangscontract; • contract van toegangsverantwoordelijke (ARP-contract). De algemene voorwaarden werden door Elia aan de CREG, VREG en CWaPE voorgelegd. Eens goedgekeurd, kunnen deze niet meer door de contractanten worden gewijzigd.

Andere contracten Elke productie-installatie die rechtstreeks injecteert op het Elia-net, of die op dit net een invloed kan hebben, is gebonden aan een CIPU-contract (Coordination of the Injection of Production Units) tussen de betrokken producent en Elia. In het kader van de ondersteunende diensten sluit Elia volgende contracten af: • ter beschikking stellen van primaire regeling van de frequentie; • ter beschikking stellen van secundaire regeling; • ter beschikking stellen van tertiaire reserve productie; • mogelijkheid tot vermindering of onderbreken van afname (ter beschikking stellen van tertiaire reserve afname); • black start; • spanningsondersteuning.

Samenwerkingsovereenkomst met de distributienetbeheerders De distributienetbeheerders voor de elektriciteit beheren, onderhouden en ontwikkelen de laagspanningsnetten (minder dan 1 kV) en de middenspanningsnetten (met spanningen tussen 1 en 70 kV). Hun opdrachten omvatten de uitbreidingen aan de distributienetten, de instandhouding en verbetering van de kwaliteit van deze netten en het onderhoud ervan. De distributienetbeheerders bewaken ook rond de klok de energiestromen op hun netten en staan in voor de meteropnames van de eindverbruikers op distributiespanning. Zij vormen de verbinding tussen transmisienetbeheerder Elia en zo’n 5,6 miljoen eindverbruikers die elektriciteit op distributiespanningen afnemen. Gezien de bijzondere partnerrelatie tussen Elia en de distributienetbeheerders, worden de contractuele verbintenissen tussen hen geleid door een samenwerkingovereenkomst.

8


De contracten onder de loep

Netgebruiker 2 Contract voor de inschakeling van de productie-eenheden NG2/ARP-Elia

~ Aansluitingscontract NG2 - Elia Toegangscontract TH (voor NG2) - Elia ARP-contract ARP - Elia

ARP Contract ondersteunende diensten NG/ARP - Elia

Toegangscontract TH (voor NG1) - Elia Aansluitingscontract NG1 - Elia

Netgebruiker 1

NG: Netgebruiker ARP: Access Responsible Party/Toegangsverantwoordelijke/Evenwichtsverantwoordelijke TH: Toegangshouder

Aansluitingscontract Het aansluitingscontract regelt de wederzijdse rechten en plichten tussen Elia en de netgebruiker (producent of verbruiker) voor wat betreft zijn aansluiting op het Elia-net. De overeenkomst bevat de nodige technische bepalingen met betrekking tot de installaties van de netgebruiker die op het net worden aangesloten (zoals het spanningsniveau, het aansluitingspunt, het type van de installatie, de beveiliging). De installaties die zijn aangesloten op het hoogspanningsnet van Elia maken het voorwerp uit van een aansluitingsovereenkomst. Het kan dus zowel om een installatie van een producent als van een hoogspanningsverbruiker gaan. Voor de realisatie van nieuwe aansluitingsuitrustingen en de wijziging en /of het gebruik en onderhoud van bestaande aansluitingsuitrustingen zijn de aansluitingstarieven van toepassing, zoals gepubliceerd op de website van Elia.

Marktfacilitator

9


Toegangscontract Om toegang te krijgen tot het Elia-net (d.w.z. het recht hebben energie te injecteren of af te nemen van het Elia-net) en erkend te worden als toegangshouder, moet de klant een toegangscontract afsluiten. Dit regelt de vergoeding voor het gebruik van het Elia-net. Toegangsrechten worden verleend voor één of meerdere toegangspunten. In het raam van het toegangscontract wordt onderscheid gemaakt tussen toegangspunten voor afname (van het net), voor injectie (in het net) en voor afname of injectie. Het toegangscontract houdt onder meer de afspraken in over zowel het vermogen als de energie die in een toegangspunt met het net worden uitgewisseld. Voor elk toegangspunt wordt in het toegangscontract een toegangsverantwoordelijke (ook evenwichtsverantwoordelijke of ARP - access responsible party genoemd) aangeduid. De ARP zal de geïnjecteerde of afgenomen energie van het toegangspunt opnemen in zijn portefeuille en op kwartuurbasis de totale injectie en de totale afname van energie in deze portefeuille in evenwicht houden. Het toegangscontract kan ondertekend worden door de netgebruiker of eender welke derde partij. De partij die het toegangscontract ondertekent, wordt de toegangshouder genoemd.

ARP-contract Om fysisch elektriciteit te kunnen transporteren over het Elia-net, moet ook voor elk afname- en injectiepunt een toegangsverantwoordelijke (ARP) worden aangeduid. De ARP staat in voor het evenwicht op kwartuurbasis tussen het geheel van injecties en het geheel van afnames van de netgebruikers waarvoor hij

10

toegangsverantwoordelijke is. Elke afnemer, leverancier, producent of trader kan een ARP-contract ondertekenen. Enkel wie dergelijk contract heeft ondertekend, kan in een toegangscontract voor een specifiek toegangspunt als ARP worden aangeduid. De toegangsverantwoordelijke staat ook in voor het indienen van de nominaties. Het nomineren van de transacties met het net geeft de afnemer van de energie een garantie dat de tegenpartij, de leverancier, de energie wel degelijk zal leveren. Mocht dit niet het geval zijn, dan zal aan de tegenpartij door Elia een onevenwichtsvergoeding worden aangerekend. Elia biedt de toegangsverantwoordelijken verscheidene mogelijkheden om aan hun evenwichtsverplichting te voldoen. Zij kunnen zowel day-ahead (de dag vooraf) als intraday (de dag zelf) onderling elektriciteit uitwisselen op de Belgische Hub, een elektronisch platform waar de elektriciteit kan worden verhandeld. De toegangsverantwoordelijke kan ook energie aankopen of verkopen op Belpex en deze transactie via de Hub nomineren. Wanneer er zich toch een onevenwicht voordoet, treden de balancingdiensten van Elia in werking.


Marktspelers

Er zijn 3 soorten marktspelers die rechtstreeks interageren met Elia: de netgebruiker, de toegangshouder en de toegangsverantwoordelijke of ARP (Access Responsible Party). Deze verschillende spelers hebben toegang tot verschillende types meetgegevens. Een vierde marktpartij, de leverancier, komt in deze rol niet rechtstreeks met Elia in contact en is niet contractueel gebonden met Elia. Wel zal hij meetgegevens en andere rapporteringen ontvangen.

Netgebruiker De netgebruiker kan elektriciteit afnemen of injecteren in het netwerk van Elia. Hiertoe zal hij vooreerst zijn installaties moeten aansluiten op dat net. De aansluiting op het Elia-net wordt geregeld via een aansluitingscontract afgesloten tussen de netgebruiker en Elia.

Toegangshouder De toegang tot het net betekent het recht om vanuit het Elia-net energie af te nemen of er in te injecteren. Dit wordt geregeld via een toegangscontract, afgesloten tussen de toegangshouder en Elia.Dit contract geeft recht op gebruik van het net en de ondersteunende diensten die ter beschikking worden gesteld. De toegangshouder is de partij die het toegangscontract ondertekent. De voornaamste verplichtingen van de toegangshouder zijn: • minimum één ARP per toegangspunt aanduiden; • minimum één leverancier per toegangspunt aanduiden; • zijn onderschrijvingen aan Elia overmaken (de jaar- of maandvooruitzichten van zijn injecties en/of afnames). De toegangshouder is ook de bestemmeling van alle facturen m.b.t. de toepassing van de toegangstarieven (tarieven voor het gebruik van het net, tarieven voor ondersteunende diensten, en in voorkomend geval, toeslagen).

Toegangsverantwoordelijke (ARP) De verscheidene verplichtingen van de toegangsverantwoordelijke of ARP zijn in het ARPcontract opgenomen. De ARP staat in voor het evenwicht op kwartuurbasis van de portefeuille die hij beheert. Hij zal als voornaamste taken de nominaties (de kwartuurbelastingen van de volgende dag) indienen voor zijn toegangspunten en previsionele gegevens doorgeven aan Elia. Hij kan ook importeren en exporteren; daartoe moet hij capaciteit op de interconnectie lijnen reserveren via de capaciteitsveilingen. Deze verschillende rollen kunnen door één of verscheidene entiteiten worden opgenomen. Om energie te kunnen kopen of verkopen via Belpex, moet een contract van toegangsverantwoordelijke met Elia worden afgesloten.

Marktfacilitator

11


Marktfaciliterende werking

Als marktfacilitator stelt Elia de diensten en de instrumenten ter beschikking die beogen de toegang tot het net voor de netgebruikers zo flexibel mogelijk te maken, dit zonder echter de veilige werking van het net in het gedrang te brengen. Elia stelt systemen in werking die de vlotte werking van de markt bevorderen en zijn klanten optimale mogelijkheden bieden om gebruik te maken van de opportuniteiten op de vrije energiemarkt. Enkele realisaties tot nu toe:

Interconnectiecapaciteit Versterking van de interconnecties Dankzij een ambitieus investeringsprogramma heeft Elia de transmissiecapaciteit aan de grenzen met de buurlanden aanzienlijk kunnen doen toenemen. Enkele recente investeringen in de versterking van de interconnecties zijn: • de aanleg van een 2e draadstel op de 380 kV-verbinding tussen Avelgem en Avelin (einde 2005); • de uitbating op 220 kV van de lijn Chooz-Monceau (voordien op 150 kV) samen met de plaatsing van een dwarsregeltransformator te Monceau. Elia voorziet nog verdere versterkingen, met name de installatie van 2 dwarsregeltransformatoren in een nieuw station "Van Eyck" te Kinrooi en één te Zandvliet. Ook een tweede draadstel op de 220 kV-verbinding tussen Aubange en Moulaine is in samenwerking met de Franse netbeheerder RTE gepland.

Objectieve toewijzingsmechanismen van capaciteit aan de grenzen Aangezien de capaciteit op de interconnectielijnen beperkt is, zoekt Elia samen met de netbeheerders van de buurlanden naar de beste oplossingen om de beschikbare capaciteit toe te kennen aan de marktspelers. Dit gebeurt volgens economische mechanismen, op transparante en niet-discriminerende wijze en conform aan de Europese regelgeving. De beschikbare capaciteit op jaar- en maandbasis, wordt zowel op de Noord- als de Zuidgrens op objectieve wijze toegewezen aan de markt door middel van een expliciet veilingsysteem. De toewijzing van beschikbare capaciteit op dagbasis gebeurt impliciet via de koppeling tussen de Belgische (Belpex), de Nederlandse (APX) en de Franse markt ( Powernext). Sinds mei 2007 bestaat er op de grens met Frankrijk de mogelijkheid tot intraday-handel.

12


Mogelijkheid van meerdere leveranciers voor één afnamepunt De levering van vaste of flexibele band is een dienst van Elia die de netgebruiker die vanuit één enkel toegangspunt elektriciteit afneemt in staat stelt om twee of meer energieleveranciers en toegangsverantwoordelijken (ARP’s) aan te duiden. De netgebruiker kan zo de risico’s van onevenwicht over de verschillende ARP’s spreiden. Hij kan ook zelf de rol van ARP opnemen voor een deel van zijn verbruik. Dankzij deze eenvoudige en zekere dienst van Elia kan de netgebruiker ten volle inspelen op de marktopportuniteiten: bijvoorbeeld door elektriciteit aan te kopen via Belpex, de Belgische energiebeurs, of door de concurrentie tussen Belgische en buitenlandse leveranciers voluit te laten spelen.

Bevorderen van de uitwisselingsmogelijkheden tussen ARP’s Hub day-ahead en intraday De Elia-hub bestaat al sinds oktober 2001. Met de Hub biedt Elia de ARP’s een elektronisch platform om zowel dayahead als intraday energie-uitwisselingen te realiseren en deze in hun nominaties te verrekenen. Het betreft transacties tussen ARP’s “over the counter”.

Belpex Via de SPOT-markt op de elektriciteitsbeurs Belpex kunnen de ARP’s energie verhandelen, die te leveren is de volgende dag. De energiebeurs bevordert de opening van de Belgische elektriciteitsmarkt en verhoogt de economische efficiëntie van de marktpartijen door het samenbrengen van de vraag met de hoogste meerwaarde en de productie tegen de laagste marginale kosten.

Marktfacilitator

13


Ten dienste van de markt

De diensten die Elia zijn klanten aanbiedt, beogen het gebruik van het net, de marktmechanismen en het energiebeheer zo eenvoudig en flexibel mogelijk te maken. Elia wil als marktfacilitator zijn klanten de meest geschikte instrumenten in handen geven om de vrije concurrentie zo vlot mogelijk te laten spelen en hun energiebeheer te optimaliseren. Zij zijn in verscheidene dienstenfamilies op te delen: • aansluiting op het net; • toegang tot het net; • beheer van het evenwicht; • toewijzing van capaciteit aan de grenzen (cross-border allocation); • ondersteunende diensten; • metering; • informatie ten dienste van de markt; • duurzame energie. Een uitgebreide waaier aan productfiches licht elk van deze producten en diensten in detail toe.

14


Onze tarieven: objectief, transparant en gereguleerd

Elia rekent tarieven aan ter vergoeding van zijn diensten. Dit is noodzakelijk om de veilige en betrouwbare werking van het hoogspanningsnet te kunnen waarborgen en een efficiënte service te kunnen bieden, ten bate van de markt en de consumenten. De tarieven zijn gebaseerd op de reële door de regulator (CREG) aanvaarde kosten die Elia maakt om zijn diensten aan te bieden en zijn infrastructuur ter beschikking te stellen: de tarieven zijn dus "kostenreflecterend". De tarieven voorgesteld door Elia moeten door de CREG worden goedgekeurd. De CREG onderzoekt de pertinentie van de kosten opgenomen in het tariefvoorstel van Elia. De tarieven zijn niet-discriminerend, objectief en transparant.

Tarieven voor vier jaar Sinds de invoering van een nieuw reguleringsmechanisme worden de tarieven voor aansluiting, gebruik van het net en ondersteunende diensten vastgelegd voor een periode van vier jaar. De eerste periode van toepassing loopt van 2008 tot 2011. Het nieuwe tarievensysteem houdt rekening met een productiveitsverbeteringsfactor, door Elia te behalen op de beheersbare kosten: dit zijn de kosten waarop de netbeheerder een rechtstreekse controle heeft (zoals bv personeelskosten, aankopen). Op de kosten die de netbeheerder niet zelf kan beheersen (zoals aankoop van ondersteunende diensten, financiële kosten, ...) dient geen productiviteitsverbeteringsfactor te worden toegepast.

Drie grote tariefgroepen De tariefstructuur onderscheidt drie tarieven, voor volgende diensten: • aansluiting; • gebruik van het net; - tarief voor onderschreven en bijkomend vermogen - tarief voor systeembeheer - tarief voor het handhaven en herstellen van het individueel evenwicht van de

toegangsverantwoordelijken (ARP) • ondersteunende diensten. Bijkomend kunnen toeslagen worden toegepast die Elia moet innen ten behoeve van de overheden, ter vervulling van verplichtingen van openbare dienst of andere wettelijke verplichtingen. De tarieven omvatten ook een billijke winstmarge voor Elia. Deze is wettelijk bepaald bij koninklijk besluit en moet Elia in staat stellen zijn aandeelhouders te vergoeden voor het ingebracht kapitaal, nodig om het net te ontwikkelen. De billijke winstmarge wordt vooraf vastgelegd en is gebaseerd op het gereguleerd actief van de netbeheerder, waarop een wettelijk bepaalde rendementsfactor wordt toegepast. Het gereguleerd actief evolueert jaarlijks volgens wettelijk bepaalde regels (bv. meerwaarden door nieuwe investeringen, minderwaarden door buitengebruikstellingen, afschrijvingen,..). De ontvangsten uit de tarieven voor het gebruik van het net vormen de grootste bron van inkomsten van Elia.

Marktfacilitator

15


In de praktijk worden de ontvangsten uit deze verschillende diensten op volgende wijze aangewend: • de inkomsten uit de tarieven voor ter beschikkingstelling van infrastructuur (tarieven voor onderschreven en bijkomend vermogen), gaan naar de kosten voor onderhoud en ontwikkeling van de netinfrastructuur; • de inkomsten uit de tarieven voor systeembeheer dekken de kosten voor de monitor ing en het beheer van de energiestromen op het net en de uitrusting die hiervoor nodig is; • de inkomsten uit de tarieven voor ondersteunende diensten dekken de kosten om deze ondersteunende diensten te betrekken en in werking te stellen.

Voorziene uitgaven

Voorziene inkomsten

Aankoop van materialen

Verbonden activiteiten

Aankoop van ondersteunende

Toewijzing capaciteit op de

diensten

Noord- en Zuidgrens

Diensten en andere goederen Tarieven voor nettoegang Lonen, sociale zekerheid en pensioenen Afschrijvingen en waardeverminderingen Netto financiële lasten Inkomstenbelasting Onevenwicht Billijke vergoeding van de aandeelhouders

Aansluiting

Opbrengsten buiten tarieven Opbrengsten te genereren via de tarieven

16


Aan wie worden deze tarieven aangerekend? De tarieven worden op transparante, objectieve en niet-discriminerende wijze toegewezen aan de verschillende klanten.

Aansluitingstarieven De verscheidene aansluitingstarieven worden aangerekend aan de netgebruiker die een installatie op het Elia-net wil aansluiten of deze aansluiting wil wijzigen.

Tarieven voor nettoegang Zoals bepaald in het toegangscontract, worden tarieven met betrekking tot de diensten voor toegang tot het net, de terbeschikkingstelling van de infrastructuur, het systeembeheer evenals de ondersteunende diensten aangerekend aan de houders van een toegangscontract: de toegangshouders.

Tarief voor compensatie van onevenwichten Zoals bepaald in het ARP contract worden deze tarieven aangerekend aan de toegangsverantwoordelijke of ARP.

Hoe komen de tarieven tot stand? De wetgeving bepaalt dat de netbeheerder voor elke regulatoire periode een tariefvoorstel moet indienen bij de CREG. Dit voorstel is gebaseerd op het “toegelaten totale inkomen�, met name de opsomming van de previsionele kosten voortkomend uit de door de Elektriciteitswet aan de netbeheerder opgelegde opdrachten. De netbeheerder moet alle elementen van dit budget verantwoorden en toerekenen aan verschillende diensten (aansluiting, gebruik van het net, ondersteunende diensten,...) en klantengroepen. De CREG kan het voorstel afwijzen; in dat geval moet de netbeheerder binnen de dertig dagen een gewijzigd voorstel indienen. De CREG kan voorlopige tarieven opleggen tot er overeenstemming is bereikt.

Marktfacilitator

17


18


Partner in duurzame ontwikkeling

Het ondersteunen van het beleid voor duurzame ontwikkeling neemt een belangrijke plaats in de ondernemingsstrategie van Elia in. De acties van Elia op het gebied van duurzame ontwikkeling situeren zich op drie terreinen. Elia koopt groenestroomcertificaten aan tegen een door de overheid vastgelegde waarde. Deze certificaten worden opnieuw aan de markt aangeboden. Leveranciers kunnen deze opkopen om te voldoen aan hun quotaverplichtingen. Als distributienetbeheerder in Vlaanderen werkt Elia mee aan het REG-actieplan van de Vlaamse overheid, door steun te verlenen aan energiebesparingen bij de klanten aangesloten op zijn netten (70 kV en lager). Elia concipieert het net op dergelijke wijze dat nieuwe productie-eenheden kunnen worden aangesloten. Zo plant Elia de bouw van een nieuwe verbinding naar de kust om bijkomende windmolenparken op zee op het net te kunnen aansluiten. Ook voor de exploitatie van het net anticipeert Elia op de uitbreiding van de decentrale productie en de komst van grote windmolenparken. Zo participeert Elia in EWIS (“European Wind Integration Study”), een initiatief van de Europese netbeheerders waarbij wordt nagegaan op welke wijze grootschalige windmolenparken in het Europese net kunnen worden geïntegreerd. Tenslotte stelt Elia in de eigen projecten en operationele werking duurzaam energiegebruik voorop en voert de onderneming sensibiliseringsacties bij haar personeelsleden.

Marktfacilitator

19


Overleg en informatie

Elia wil een actieve dialoog onderhouden met zijn klanten en hen op een open en transparante wijze informeren over zijn activiteiten.

Key account manager De key account manager van Elia is de aangewezen partner om zijn klanten in alle objectiviteit, alle nuttige informatie te bezorgen rond de werking van de elektriciteitsmarkt en de producten en diensten die Elia daarbij ter beschikking kan stellen; dit om hem in staat te stellen optimale energieoplossingen te vinden. Hij is zijn geprivilegieerde contactpersoon voor alle vragen betreffende de werking van Elia, de producten en diensten die Elia ter beschikking stelt en alle activiteiten en initiatieven die Elia onderneemt.

Users’ Group De "Users’ Group" fungeert als overlegorgaan tussen enerzijds de netgebruikers en hun vertegenwoordigers en anderzijds Elia. In deze Users’ Group zetelen vertegenwoordigers van de werkgeversorganisaties, de grootverbruikers (Essenscia); de traders (EFET); de producenten ( Febeg voor de klassieke productie, GABE voor de sector van de warmtekrachtkoppeling en Edora / ODE Vlaanderen voor de sector van de hernieuwbare energie); de leveranciers ( Febeg) en de distributienetbeheerders. In het overlegorgaan zetelt ook een vertegenwoordiger van de Federale Overheidsdienst Economie en Energie. De Users’ Group kan aanbevelingen doen over de werking van de elektriciteitsmarkt ter attentie van een bevoegd minister en /of regulator. Voor de federale overheid gaat het om een wettelijke bevoegdheid (art. 405 van het Technisch Reglement). De Users’ Group kan beslissen om werkgroepen in te stellen om bepaalde technische aspecten te bespreken. Aan de werkgroepen kunnen ook specialisten deelnemen. Deze werkgroepen rapporteren rechtstreeks aan de Users’ Group.

Website De Elia-website is het eerstelijns communicatiekanaal van Elia naar zijn verschillende stakeholders en het grote publiek. Als centraal aanspreekpunt biedt de website de meest actuele informatie rond Elia, de werking van het net en de elektriciteitsmarkt, met realtime gegevens over het hoogspanningsnet en verscheidene rubrieken ten behoeve van de stakerholders: klanten, leveranciers, contractors, investeerders, werkzoekenden, ...

Elia News Via zijn maandelijkse nieuwsbrief gericht aan zijn klanten en stakeholders, wil Elia geregeld informeren over evoluties binnen de onderneming, de markt en het regulatoire kader evenals de meest recente statistische marktgegevens ter beschikking stellen.

Klantendag Tijdens de jaarlijkse klantendag wordt dieper ingegaan op een aantal belangrijke evoluties in de werking van de markt, de dienstverlening van Elia tegenover zijn klanten en andere thema’s en dossiers die de klanten van de netbeheerder aanbelangen. Het is tevens een gelegenheid tot een open dialoog en gedachtenwisseling.

20


Verantwoordelijke uitgever: Jacques Vandermeiren, Keizerslaan 20, 1000 Brussel.


Keizerslaan 20 B-1000 Brussel T+ F+

32(0)2 546 70 11 32(0)2 546 70 10 info@elia.be www.elia.be


/elia-facilitator_in_de_vrije_elektric