Page 1

Elia Systeem- en marktoverzicht 2011


Inhoudstafel A. Marktgegevens en systeem- en netbeheer I. Energie I.1 Energiebalans Elia-net 2011

01

I.2 Belasting van het Elia-net

02

I.3 Nettoafname

03

II. Vermogen II.1. Belastingspiek van het Elia-net in 2011

04

II.2. Belastingspiek van het Elia-net en evolutie van de temperatuur

04

II.3 Productie-installaties

06

III. Markten en internationale stromen III.1 Day-aheadmarkt Belpex in 2011

07

III.2. In- en uitvoer

09

IV. Beheer van het systeem IV.1 Beheer van het evenwicht

15

IV.2 Betrouwbaarheid

16

B. Openbaredienstverplichtingen I.1 Hernieuwbare energie : groenestroomcertificaten en WKK-certificaten

18

I.2 Energiebesparing : rationeel energiegebruik

19


01 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

A. Marktgegevens en systeem en netbeheer I. Energie I.1 Energiebalans Elia-net 2011

1

Energiebalans Elia-net 20111

(in GWh) Invoer

Uitvoer

Frankrijk :

7.221,0

Frankrijk :

2.330,1

Luxemburg :

1.531,9

Luxemburg :

1.318,1

Nederland :

4.514,5

Nederland :

7.003,8

Netto-invoer : 2.615,3 Netto-injectie Centrales :

Afname 70.746,6

Lokale productie op Elia-net :

9.646,5

Vanuit de distributienetten :

653,5

Totaal

81.046,6

Rechtstreekse klanten :

28.938,6

Distributie :

53.264,6

Totaal :

82.203,2

Energieverliezen : 1.458,7

Een klant met lokale productie neemt op hetzelfde punt elektrische energie af van het net als waar de lokale productie in het net injecteert.

Energiebalans Elia-net 2010

(in GWh) Invoer

Uitvoer

Frankrijk :

3.167,0

Frankrijk :

5.409,0

Luxemburg :

1.845,8

Luxemburg :

1.121,5

Nederland :

7.382,7

Nederland :

5.313,3

Netto-invoer : 551,7 Netto-injectie Centrales :

Afname 76.545,2

Lokale productie op Elia-net :

9.068,9

Vanuit de distributienetten :

697,0

Totaal :

86.311,2

1 Cijfers op 30/04/2012.

De balans geeft het overzicht van de in- en uitvoer, de injecties in het Elia-net in BelgiĂŤ, de belasting op het Elia-net en de energieverliezen tijdens de transmissie. De rubriek netto-injecties omvat de netto-injecties in het Elia-net van de centrales en de pompcentrales die erop aangesloten zijn, evenals de netto-injecties vanuit de distributienetten en van de lokale productiecentrales die injecteren op een spanning van minstens 30 kV. De injecties van productie-installaties die zijn aangesloten op een spanning lager dan 30 kV worden alleen meegeteld indien een nettoinjectie op het Elia-net wordt gemeten.

Rechtstreekse klanten :

29.176,7

Distributie :

56.110,8

Totaal :

85.287,4

Energieverliezen : 1.575,4


02 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

I.2 Belasting van het Elia-net Belasting van het Elia-net in 2010 en 2011, per maand Vroeger gaf de belasting die geregistreerd werd op het Elia-net een vrij correct beeld van het elektriciteitsverbruik in België. Dit is niet meer het geval door de toename van de gedecentraliseerde productie die in de distributienetten wordt geïnjecteerd en hiervan wordt afgenomen (voornamelijk onshore windenergie en zonne-energie). Vandaar dat Elia voortaan cijfers over de belasting van zijn net publiceert. De belasting wordt onderverdeeld in twee categorieën : enerzijds de afnames en de lokale productie van de klanten die rechtstreeks aangesloten zijn op het Elia-net (industriële klanten) en anderzijds de afnames van de distributienetbeheerders die op hun beurt de elektriciteit vervoeren naar de klanten (kleine en middelgrote ondernemingen, organisaties en residentiële klanten) die op hun netten zijn aangesloten. De hoeveelheid energie is uitgedrukt in gigawattuur (GWh) of in terawattuur (1 TWh = 1000 GWh). Bij wijze van voorbeeld, één gigawattuur is de hoeveelheid energie nodig om 50 miljoen spaarlampen van 20 watt gedurende 1 uur te laten branden.

2

De grafiek hieronder geeft, voor iedere maand van de periode 2010-2011 de belasting van het Elia-net per maand en de gemiddelde temperaturen in °C. De belasting van het net wordt in grote mate beïnvloed door de temperatuur en het seizoen. Algemeen genomen is de belasting van het Elia-net met 3.7 % gedaald, meer bepaald van 86,6 TWh in 2010 tot 83,4 TWh in 2011. Wat de industriële klanten die rechtstreeks op het Elianet zijn aangesloten betreft is de belasting in 2011 in vergelijking met 2010 met 0,5 % gedaald en wat de distributienetbeheerders betreft met 5,18 %. Deze daling wordt hoofdzakelijk verklaard door de daling van het elektriciteitsverbruik als gevolg van de heropflakkering van de economische en financiële crisis, in combinatie met temperaturen boven het gemiddelde en de ontwikkelingen op het vlak van hernieuwbare energie. De opleving die in 2010 werd waargenomen, werd dus niet bevestigd in 2011 en de geregistreerde waarden liggen voor alle maanden van 2011 lager dan de waarden in dezelfde maanden in 2010. Toch liggen ze nog hoger dan de waarden van 2009, toen de economische en financiële crisis die eind 2008 uitbrak, haar hoogtepunt bereikte.

°C

TWh/maand

25,00

9,00 8,00

20,00 7,00 6,00

15,00

5,00 10,00 4,00 3,00

5,00 Energie 2010 (TWh)

2,00 0,00

Energie 2011 (TWh)

5,00

Gem. temp. 2011 (°c)

1,00

Gem. temp. 2010 (°c)

0,00 Jan

Feb Maart April Mei

Juni

Juli Aug Sept

Okt

Nov

Dec

2 De belasting van het Elia-net is gebaseerd op de injecties van elektrische energie in het Elia-net. Ze omvat de nettoproductie van de installaties die injecteren in het Elia-net (op een spanning van minstens 30 kV), de balans van de in- en uitvoer op de grenzen van de Elia-regelzone en de netto-injecties vanuit de distributienetten. De energie voor het oppompen van water in de opslagreservoirs van de pompcentrales die aangesloten zijn op het Elia-net wordt in mindering gebracht. Het Elia-net omvat de netten met een spanning van minstens 30 kV in België plus het Sotel/Twinerg-net in het zuiden van het Groothertogdom Luxemburg. De belasting van het Elia-net wijkt steeds meer af van het verbruik in België door de stijging van de decentrale productie aangesloten op de distributienetten (op een spanning lager dan 30 kV).


03 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Jan

Feb

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec

Energie 2011 (TWh)

8,03

7,20

7,55

6,74

6,79

6,56

6,34

6,46

6,60

6,85

7,04

7,04

Energie 2010 (TWh)

8,19

7,31

7,61

6,93

6,92

6,73

6,56

6,53

6,80

7,27

7,50

8,20

Gem. temp. 2011 (°c)

4,00

5,40

7,70

14,10

14,80

16,80

16,00

17,30

16,50

12,10

8,60

6,10

Gem. temp. 2010 (°c)

0,10

2,50

6,70

10,30

11,20

17,40

20,50

17,00

14,20

10,60

6,10

-0,70

I.3 Nettoafname De nettoafname van elektrische energie is de som van de netto afgenomen energie in alle toegangspunten, inclusief de nettoafname van de Luxemburgse netbeheerder Sotel gemeten op de grens van België. De lokale productie van de industriële klanten die aangesloten zijn op het Elia-net is hier niet bijgerekend. De nettoafname per gewest wordt bepaald op basis van de locatie van de afnamepunten en geeft bijgevolg slechts een benaderend beeld van de reële nettoafname per gewest.

Nettoafname in het Elia-net per gewest GWh

2008

2009

2010

2011 42.806

Vlaanderen

48.187

43.884

45.472

Brussel

5.896

5.863

5.907

5.711

Wallonië (inclusief Sotel)

24.420

24.044

25.010

24.527

Totaal België

78.503

73.791

76.390

73.044

Nettoafname in het Elia-net per type klant GWh

2008

2009

2010

2011

Rechtstreekse klanten

20.775

18.559

20.143

19.779

Distributienetbeheerders

57.728

55.232

56.247

53.265

Totaal

78.503

73.791

76.390

73.044


04 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

II. Vermogen II.1 Belastingspiek van het Elia-net in 2011 De belastingspiek van het Elia-net in 2011 werd opgetekend op 11 januari 2011 tussen 17.45 uur en 18.00 uur. Hij bedroeg 13.208 MW. Deze waarde ligt 5,9 % lager dan het absolute record dat gemeten werd op 17 december 2007 (14.033 MW) en 4,6 % lager dan de piek in 2010 (13.845 MW op 1 december 2010). De laagste belasting (6.232 MW) werd op zondag 24 juli 2011 tussen 6.15 uur en 6.30 uur gemeten en ligt 0,7 % lager dan de minimumwaarde voor 2010 die op 25 juli 2010 werd opgetekend (6.278 MW).

II.2 Belastingspiek van het Elia-net en evolutie van de temperatuur De onderstaande tabel en grafiek geven voor elke maand de belastingspiek van het Elia-net in de periode 2009-2011 (in MW).

Belastingspiek van het Elia-net in 2009, 2010 en 2011 (synchrone piek) MW 14.500 14.000 13.500 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 2009 10.500

2010

10.000

2011 Jan

MW

Feb

Jan

Maart

Feb

April

Maart

Mei

April

Juni

Juli

Mei

Aug

Juni

Sept

Juli

Okt

Aug

Nov

Dec

Sept

Okt

Nov

Dec

2009

13.531

12.752

11.820

11.021

10.923

11.035

11.354

11.221

11.314

11.969

12.365

13.046

2010

13.692

13.335

12.616

11.613

11.808

11.472

11.567

11.459

11.468

12.236

13.467

13.845

2011

13.208

13.201

12.536

11.420

11.123

11.370

10.650

11.202

11.217

11.660

12.514

12.507


05 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Belastingspiek van het Elia-net en gemiddelde temperaturen 3 per maand in 2011 De verschillen in de maximale belasting zijn grotendeels te verklaren door de verschillen in temperatuur en de intensiteit van de economische activiteit in België. De grafiek en tabel hieronder geven de maximale belasting per maand aan plus de gemiddelde maximum- en minimumtemperatuur (in °C) van elke maand. MW

°C 25,00

13.500

13.000 20,00 12.500 15,00

12.000

11.500

10,00

11.000 5,00 10.500

Synchrone piek Gem. max. temp. (°c)

0,00

10.000 Jan

Feb

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Gem. min. temp. (°c)

Dec

Installaties die een CIPU-contract hebben met Elia; waarden gebaseerd op maximaal technisch vermogen.

2011

Jan

Feb

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec

13.208

13.201

12.536

11.420

11.123

11.370

10.650

11.202

11.217

11.660

12.514

12.507

Gem. max. temp. (°c) 8,70

12,50

16,50

21,20

21,90

20,10

21,70

20,00

19,60

12,40

8,10

6,70

Gem. min. temp. (°c)

5,20

8,30

12,20

13,20

12,40

12,10

9,50

8,50

2,80

2,30

1,60

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec

Synchrone piek in MW

3,60

Gemiddelde temperatuur per maand 3

Jan

Feb

Maart

Gem. temp. 2011 (°c) 4,00

5,40

7,70

14,10

14,80

16,80

16,00

17,30

16,50

12,10

8,60

6,10

Gem. temp. 2010 (°c) 0,10

2,50

6,70

10,30

11,20

17,40

20,50

17,00

14,20

10,60

6,10

-0,70

Bron : KMI


06 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

II.3 Productie-installaties Totaal vermogen per type productie-installatie Type Kerncentrales

5.926

STEG en gasturbines

5.349

Klassieke centrales

2.016

Multibrandstoffen

668

8% 8% 36% 12%

95

Pompcentrales

Klassieke centrales Andere

1.308

Andere

Pompcentrales

398

Dieselmotoren

Kerncentrales STEG en gasturbines

1.348

Waterkracht

2% 1%

MW

EĂŠn brandstof

Verdeling geĂŻnstalleerd productievermogen in 2011

Windturbines

5

Turbojets

210

Verbrandingsovens

183

Warmtekrachtkoppeling

943

Windturbines

310

Totaal met pompcentrales

15.402

Totaal zonder pompcentrales

14.094

Waterkracht

33%

Verdeling productie volgens type productie-installatie in 2011 1% 1% 1% 5% 6% Kerncentrales STEG en gasturbines 58%

28%

Andere Klassieke centrales Pompcentrales Windturbines Waterkracht

Maandelijkse elektriciteitsproductie per type productie-eenheid van 2010 tot 2011 GWh 8.000

7.000

6.000

5.000

4.000

3.000

Kerncentrales Klassieke centrales Pompcentrales

2.000

STEG en gasturbines Andere

1.000

Windturbines Waterkracht

0 Jan

Feb

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec


07 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

III. Markten en internationale stromen III.1 Day-aheadmarkt Belpex in 2011 €/Mwh

Prijsevolutie op day-aheadmarkt Belpex in 2011

70

€/MWh 70

60

60 50 50 40 40 30 30 20 20

APX Belpex

10

10

EPEX Spot FR EPEX Spot DE

0 Jan

Feb

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec Totaal

Bron : APX, Belpex, EPEX Spot

In 2011 Gemiddelde prijs Belpex day-aheadmarkt in 2011 : 49,37 €/MWh Gemiddelde prijs EPEX Spot day-aheadmarkt (Frankrijk) in 2011 : 48,89 €/MWh Gemiddelde prijs APX day-aheadmarkt (Nederland) in 2011 : 52,03 €/MWh Gemiddelde prijs EPEX Spot day-aheadmarkt (Duitsland) in 2011 : 51,12 €/MWh

Prijsconvergentie met de energiebeurzen in de buurlanden Na de lancering, op 9 november 2010, van de pentalaterale koppeling tussen de day-aheadmarkten van Belpex, APX, EPEX Spot Frankrijk en EPEX Spot Duitsland (incl. Luxemburg) en de ITVC-koppeling (Interim Tight Volume Coupling) met de markt van de Scandinavische landen, was 2011 het eerste volledige jaar waarin de koppeling wordt uitgebreid tot de zone Centraal West-Europa (CWE). Wanneer we het volledige jaar 2011 beschouwen, merken we dat de prijzen op de day-aheadmarkten in België, Frankrijk, Duitsland en Nederland gelijk waren gedurende 65,75 % van de tijd (volledige prijsconvergentie tussen de elektriciteitsprijzen van voormelde landen) en dat de prijzen gedurende 5,16 % extra van de tijd identiek waren in Frankrijk, België en Nederland. Dit cijfer ligt ruimschoots boven dat van 2010, toen de convergentie van de CWE-markt slechts 7,99 % haalde over het hele jaar (55,05 % voor de periode van 9 november t/m 31 december 2010). Toch bereikte de trilaterale marktkoppeling (België, Frankrijk, Nederland) in 2010 een prijsconvergentie gedurende nog eens 52,33 % van de tijd.

Prijsconvergentie tussen de Belgische en Franse day-aheadmarkt werd bereikt in 99,18 % van de tijd in 2011. Voor wat betreft de prijsconvergentie tussen België en Nederland bedraagt dit percentage 71,28 %. Het convergentiepercentage met Duitsland bedroeg 67,42 %. Nadat Duitsland in maart 2011 unilateraal beslist had om de kernenergie af te bouwen, wat leidde tot de onmiddellijke sluiting van acht Duitse kernreactoren, daalde de prijsconvergentie binnen de CWE-zone tot een niveau van 40,56 % in juni, waarna ze weer steeg tot een recordniveau van 82,15 % in oktober. De temperatuur blijft een beslissende factor voor het bepalen van het prijsconvergentieniveau in de CWE-zone, maar deze factor wordt voortaan vervangen door het niveau van elektriciteitsproductie op basis van hernieuwbare energiebronnen zoals de wind en de zon, hoofdzakelijk in Duitsland. Deze factor beïnvloedt de prijzen binnen de CWE-zone en zorgt ervoor dat de prijzen divergeren wanneer de grensoverschrijdende capaciteit niet meer volstaat om te voorzien in de aanzienlijke volumes.

0 Jan

Fév

Ma


08 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Prijsconvergentie tussen de Belgische, Nederlandse, Franse en Duitse day-aheadmarkten van 1 januari tot en met zaterdag 31 december 2011 75,67%

Jan

13,04%

75,89%

Feb

10,27%

71,74%

Maart April

66,53%

Mei

64,11%

6,67% 5,56%

50,56% 5,38%

52,28%

Aug

18,61% 30,24%

47,58%

Juli

5,06% 6,10% 17,50%

40,56%

Juni

7,66%

44,49% 7,66%

38,17%

71,94%

Sept

4,17%

21,39%

82,15%

Okt Nov

11,01%

81,81%

5,83%

59,68%

Dec 0%

10 %

20 %

30 %

15,19%

40 %

50 %

60 %

70 %

9,86%

9,01%

80 %

12,50%

90 %

100 %

CWE Volledige prijsconvergentie DE = NL <> FR <> BE

BE = FR = NL <> DE BE = NL <> FR <> DE

BE = DE = FR <> NL BE = FR <> NL <> DE

DE = FR <> BE <> NL DE = FR <> BE = NL

DE = NL <> BE = FR

FR = DE = NL <> BE

BE = DE = NL <> FR

Andere

Volumes verhandeld op Belpex Het gemiddelde dagvolume verhandeld op de Belpex day-aheadmarkt in 2011 bedroeg 33.839 MWh, zoâ&#x20AC;&#x2122;n 14,8 % van de belasting van het Elia-net. Dit ligt iets hoger dan in 2010, toen het dagvolume 32.446 MWh bedroeg, goed voor 13,7 % van de belasting van het Elia-net. Het recordvolume op de day-aheadmarkt van Belpex werd opgetekend op 16 december 2011, toen er 73.300,1 MWh werd verhandeld, wat neerkwam op een recordbelasting van het Elia-net van 29 %.


09 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

III.2. In- en uitvoer

Fysieke energie-uitwisselingen met de buurlanden In- en uitvoervolumes 2010 – 2011 De tabel geeft een overzicht van de fysieke stromen van elektrische energie gemeten aan de grenzen per jaar. De fysieke stromen komen niet noodzakelijk overeen met de contractuele stromen. Elektrische energie verdeelt zich immers over het net in functie van de weerstand. Ze volgt de weg van de minste weerstand en niet deze van de commerciële overeenkomsten. 2011

Lux Uitvoer

Lux Invoer

Fr Uitvoer

Fr Invoer

Nl Uitvoer

Nl Invoer

Jan

111,6

-169,0

145,4

-641,2

291,9

-558,2

Feb

101,3

-156,5

98,8

-574,3

212,0

-424,9

Maart

99,6

-165,6

120,0

-778,4

401,0

-483,1

April

98,6

-155,3

155,6

-636,7

585,1

-234,4

Mei

123,9

-154,4

138,6

-733,1

877,1

-117,3

Juni

123,0

-170,6

65,1

-1.041,7

1.010,6

-85,0

Juli

137,5

-143,5

101,8

-819,3

1.107,8

-144,0

Aug

110,7

-14,1

110,5

-665,0

1.109,2

-180,6

Sept

157,0

0,0

81,4

-638,6

803,2

-242,3

Okt

107,1

-36,2

389,3

-218,3

239,2

-672,4

Nov

78,5

-186,0

461,6

-229,8

186,4

-637,9

Dec

69,3

-180,6

461,9

-244,6

180,2

-734,3

2010

Lux Uitvoer

Lux Invoer

Fr Uitvoer

Fr Invoer

Nl Uitvoer

Nl Invoer

Jan

95,7

-159,5

806,2

-123,1

110,5

-945,6

Feb

87,8

-153,0

602,4

-93,8

257,7

-669,0

Maart

103,5

-157,2

611,3

-150,1

325,6

-622,1

April

107,7

-142,3

449,8

-162,8

264,0

-455,1

Mei

132,8

-102,1

595,7

-165,7

427,9

-585,2

Juni

72,8

-159,8

116,8

-575,8

744,4

-325,9

Juli

99,5

-153,8

178,3

-389,6

840,6

-245,3

Aug

51,6

-151,5

125,5

-486,4

1.166,7

-182,9

Sept

103,3

-145,2

248,3

-368,0

570,3

-391,5

Okt

108,3

-172,9

850,9

-89,4

199,7

-1.066,5

Nov

99,4

-153,6

499,9

-231,6

282,0

-826,7

Dec

59,2

-194,8

323,8

-330,8

124,1

-1.066,9

Netto-invoersaldo van elektriciteit in 2011 De in- en uitvoerbalans van het Elia-net in de Belgische regelzone kwam voor 2011 uit op een netto-invoer van 2,61 TWh : een flinke stijging ten opzichte van 2010, toen er een netto-invoer van 0,55 TWh werd opgetekend. Dit verschil is een gevolg van een sterke stijging van de invoer, hoofdzakelijk vanuit Frankrijk (+128,0 % in vergelijking met 2010), terwijl de totale uitvoer licht gedaald is met 10,1 % (hoofdzakelijk doordat de uitvoer naar Frankrijk gedaald is met 56,9 %). De fysieke uitwisselingen van elektriciteit met de buurlanden via het Elia-net bedroegen 23,92 TWh, wat neerkomt op een daling van 1,3 % tegenover de 24,24 TWh aan uitwisselingen in 2010.


10 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

In- en uitvoervolumes per maand in 2011 en 2010 De onderstaande grafieken tonen de fysieke uitwisselingen met de buurlanden in GWh, respectievelijk in 2011 en 2010. Negatieve volumes duiden op invoer, positieve volumes geven export weer. Elektriciteit volgt de weg van de minste weerstand, zodat de fysieke uitwisselingen van elektriciteit niet noodzakelijk overeenstemmen met de commerciële uitwisselingen op basis van internationale handel. De netbeheerder moet echter rekening houden met de reële fysieke stromen aan de Belgische grenzen om ervoor te zorgen dat het elektriciteitssysteem veilig werkt. In- en uitvoervolumes in 2011 Invoer

Uitvoer

Jan Feb Maart April Mei Juni Juli Aug Sept

Uitwisselingen met Luxemburg

Okt Nov

Uitwisselingen met Nederland

Dec

Uitwisselingen met Frankrijk

-2.000

-1.500

-1.000

-500

0

500

1.000

1.500

GWh

In- en uitvoervolumes in 2010 Invoer

Uitvoer

Jan Feb Maart April Mei Juni Juli Aug Sept

Uitwisselingen met Luxemburg

Okt Nov

Uitwisselingen met Nederland

Dec

Uitwisselingen met Frankrijk

-2.000

-1.500

-1.000

-500

0 GWh

500

1.000

1.500


11 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Commerciële energie-uitwisselingen met de buurlanden Benutting grenscapaciteiten De transmissiecapaciteiten op de grenzen worden in drie delen verdeeld en op jaar-, maand- en dagbasis toegekend aan de marktpartijen. De marktpartijen kunnen hun jaar- en maandcapaciteit gebruiken door ze de dag voordien te nomineren (day-ahead). De toegekende jaar- en maandcapaciteit die niet wordt genomineerd, wordt in de vorm van extra dagcapaciteit opnieuw ter beschikking gesteld van de markt. Bij het bepalen van de hoeveelheid beschikbare dagcapaciteit wordt sinds 2008 eveneens het principe van ”netting” toegepast. Dit principe bestaat erin invoer- en uitvoernominaties van jaar- en maandcapaciteit ”uit te netten”, waardoor er bijkomende beschikbare dagcapaciteit vrijkomt. Sinds 2007 is het eveneens mogelijk om gedurende de dag van levering (”intraday”) grenscapaciteit tussen Frankrijk en België te verkrijgen en te gebruiken. Voor de Belgisch-Nederlandse grens bestaat deze mogelijkheid sinds mei 2009. De

hoeveelheid beschikbare ”intradaycapaciteit” wordt hoofdzakelijk bepaald door de niet-gebruikte dagcapaciteit. Vanaf 17 februari 2011 wordt de intradaycapaciteit op de noordgrens via een impliciet mechanisme toegewezen. Dit mechanisme werkt op basis van continuous trading op de intradaymarkten van APX-ENDEX en Belpex, door middel van het Elbas-tradingplatform. De volgende grafieken geven per grens en per maand de gemiddelde nominaties van jaar-, maand-, dag- en intradaycapaciteit. De nominaties worden afgezet tegenover de capaciteit die fysiek aan de markt kan worden gegeven (NTC). Daarnaast geeft de monotone curve van de benutting van de grenscapaciteit het gebruik van de beschikbare grenscapaciteit aan gedurende een jaar. Elk uur van het jaar is gerangschikt in dalende volgorde, van het uur met de hoogste belasting tot het uur met de laagste belasting.

Benutting transmissiecapaciteit op de zuidgrens in 2011 Invoer

Uitvoer

Jan Feb Maart April Mei Juni Juli Aug Sept

Jaar Maand

Okt

Dag

Nov

Intraday

Dec -3.500

Niet genomineerd -3.000

-2.500

-2.000

-1.500

-1.000

-500

0

500

1.000

1.500

GWh

Benutting transmissiecapaciteit op de zuidgrens in 2010 Invoer

Uitvoer

Jan

Janvier

Feb

Février

Maart

Mars

April

Avril

Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug Sept

Jaar

Okt

Maand

Nov

Dag Intraday

Dec -3.500

Niet genomineerd -3.000

-2.500

-2.000

-1.500

-1.000 GWh

-500

0

500

1.000

1.500

Août Septembre Octobre Novembre Décembre -3.500

-3.000

-2.500

-2


12 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Monotone curve van de benutting van de transmissiecapaciteit op de zuidgrens in 2011 % Capaciteiten 100%

Op de x-as worden 8.760 uren weergegeven (namelijk een jaar) en op de y-as wordt de benuttingsgraad van de grenscapaciteit weergegeven voor zowel invoer als uitvoer. Op basis van de monotone curve kan men de tijdsduur bepalen gedurende dewelke een bepaalde benuttingsgraad zich voordoet.

90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

Invoer

0% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

Uitvoer

100%

% Tijd

Benutting transmissiecapaciteit op de noordgrens in 2011 Invoer

Uitvoer

Jan Feb Maart April Mei Juni Juli Aug Sept

Jaar Maand

Okt

Dag

Nov

Intraday

Dec -2.000

Niet genomineerd -1.500

-1.000

-500

0

500

1.000

1.500

2.000

GWh

Benutting transmissiecapaciteit op de noordgrens in 2010 Invoer

Im Uitvoer Janvier

Jan

Février

Feb

Mars

Maart

Avril

April Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug

Août

Sept

Jaar Maand

Okt

Dag

Nov

Intraday

Dec -2.000

Niet genomineerd -1.500

-1.000

-500

0 GWh

500

1.000

1.500

2.000

Septembre Octobre Novembre Décembre -2.000

-1.500

-1


13 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Monotone curve van de benutting van de transmissiecapaciteit op de noordgrens in 2011 % Capaciteiten 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

Uitvoer

0%

Invoer 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

% Tijd

Congestie De grafieken geven het in procent uitgedrukte gemiddelde aantal uren per maand aan met congestie op een grens in verhouding tot het totale aantal uren van de maand en dit in beide richtingen. Links is de invoer in België, rechts is de uitvoer van België.

Congestie op de zuidgrens in 2011

I

Invoer

Uitvoer Janvier

Jan

Février

Feb

Mars

Maart

Avril

April Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug

Août

Sept

Septembre

Okt

Octobre

Nov Percentage uren met congestie

Dec -100 %

-80 %

-60 %

-40 %

-20 %

0%

20 %

40 %

60 %

80 %

100 %

Novembre Décembre -100 %

-80 %

-60


14 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Congestie op de zuidgrens in 2010 Invoer

Uitvoer Janvier

Jan

Février

Feb

Mars

Maart

Avril

April Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug

Août

Sept

Septembre

Okt

Octobre

Nov Percentage uren met congestie

Dec -100 %

-80 %

-60 %

-40 %

-20 %

0%

20 %

40 %

60 %

80 %

100 %

Novembre Décembre -100 %

-80 %

Congestie op de noordgrens in 2011 Invoer

Uitvoer Janvier

Jan

Février

Feb

Mars

Maart April

Avril

Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug

Août

Sept

Septembre

Okt

Octobre

Nov Percentage uren met congestie

Dec -100 %

-80 %

-60 %

-40 %

-20 %

0%

20 %

40 %

60 %

80 %

100 %

Novembre Décembre -100 %

-80 %

-60

Congestie op de noordgrens in 2010 Invoer

Uitvoer Janvier

Jan

Février

Feb

Mars

Maart

Avril

April Mei

Mai

Juni

Juin

Juli

Juillet

Aug

Août

Sept

Septembre

Okt

Octobre

Nov Percentage uren met congestie

Dec -100 %

-80 %

-60 %

-40 %

-20 %

0%

20 %

40 %

60 %

80 %

100 %

Novembre Décembre -100 %

-80 %


15 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

IV. Beheer van het systeem IV.1 Beheer van het evenwicht Elke evenwichtsverantwoordelijke is verantwoordelijk voor het kwartuurevenwicht van de afnames en injecties die in zijn portefeuille zijn opgenomen. Als beheerder van het elektriciteitstransmissienet waakt Elia over het algemene evenwicht tussen de elektriciteitsinjecties en -afnames binnen zijn regelzone. Hiervoor contracteert Elia reservevermogen. Indien nodig kan Elia de energie-injecties verminderen of verhogen of de afname van de zogenaamde afschakelbare klanten verminderen. De onderverdeling tussen primaire, secundaire en tertiaire

reserve hangt voornamelijk samen met de reactietijd en duur waarin deze reserve ter beschikking wordt gesteld. Elia kan de tertiaire reserve inschakelen die door productie-installaties wordt geleverd, maar ook de reserve die het aankoopt op basis van contracten met ”afschakelbare klanten”. Deze klanten zijn bereid om op vraag van Elia tijdelijk hun afname te verminderen volgens de in het contract vastgelegde voorwaarden. De volgende tabel en de grafiek geven een overzicht per maand van de hoeveelheden elektrische energie die Elia heeft gebruikt voor het evenwichtsbeheer.

Geactiveerde volumes voor het evenwichtsbehoud (balancing) in 2011 Verlagen injecties

Verhogen injecties

Jan Feb Maart April Mei Secundaire reserve +

Juni

Secundaire reserve -

Juli

Productie +

Aug

Productie -

Sept

Tertiaire reserve

Okt

Contractuele afschakelingen

Nov

Inter TSO Import

Dec -100.000

Inter TSO Export -50.000

0

50.000

100.000

150.000

MWh Maand 2011

Secundaire reserve +

Secundaire reserve -

(vrije biedingen) 4

Productie +

(vrije biedingen) 5

Productie -

Tertiaire reserve

Contractuele afschakeling

Inter TSO Import

Jan

59.031 MWh

-10.571 MWh

Feb

34.097 MWh

-21.159 MWh

Maart

20.200 MWh

April

20.521 MWh

Mei Juni

Inter TSO Export

46.843 MWh

-496 MWh

15.077 MWh

0 MWh

0 MWh

0 MWh

17.773 MWh

-4.040 MWh

3.771 MWh

0 MWh

0 MWh

-200 MWh

-45.602 MWh

4.166 MWh

-33.773 MWh

760 MWh

0 MWh

0 MWh

-1.900 MWh

-39.372 MWh

5.603 MWh

-14.618 MWh

1.295 MWh

0 MWh

400 MWh

-1.675 MWh

16.550 MWh

-48.740 MWh

2.794 MWh

-23.760 MWh

1.173 MWh

0 MWh

0 MWh

-2.450 MWh

23.478 MWh

-38.506 MWh

5.773 MWh

-10.027 MWh

711 MWh

771 MWh

0 MWh

-1.250 MWh

Juli

24.377 MWh

-36.902 MWh

3.253 MWh

-6.732 MWh

229 MWh

0 MWh

0 MWh

-1.400 MWh

Aug

30.957 MWh

-33.864 MWh

10.612 MWh

-7.145 MWh

2.600 MWh

0 MWh

0 MWh

-4.975 MWh

Sept

28.578 MWh

-28.844 MWh

7.964 MWh

-5.151 MWh

2.610 MWh

0 MWh

0 MWh

-1000 MWh

Okt

19.510 MWh

-40.920 MWh

6.400 MWh

-19.156 MWh

624 MWh

369 MWh

0 MWh

-5.150 MWh

Nov

23.153 MWh

-36.043 MWh

10.215 MWh

-17.763 MWh

1.123 MWh

0 MWh

0 MWh

-1.325 MWh

Dec

17.441 MWh

-48.883 MWh

11.036 MWh

-25.127 MWh

1.860 MWh

817 MWh

150 MWh

-5.125 MWh

De afschakelingen in het kader van het afschakelplan en de geactiveerde volumes voor het congestiebeheer zijn niet inbegrepen bij de geactiveerde volumes voor het beheer van het evenwicht (balancing). 4- 5 Vrije biedingen in het kader van het CIPU-contract.


16 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Evolutie van de onevenwichtsprijzen in 2011

Negatieve onevenwichtsprijs

2011

Min (€/MWh)

Positieve onevenwichtsprijs

Max (€/MWh)

Avg (€/MWh)

Min (€/MWh)

Max (€/MWh)

Avg (€/MWh)

Jan

16,83 MWh

252,92 MWh

69,42 MWh

-10,17 MWh

76,40 MWh

37,75 MWh

Feb

12,55 MWh

3238,92 MWh

67,57 MWh

0,00 MWh

2759,08 MWh

30,27 MWh

Maart

11,15 MWh

346,62 MWh

62,20 MWh

-15,69 MWh

68,94 MWh

27,78 MWh

April

8,91 MWh

338,46 MWh

62,08 MWh

-15,98 MWh

82,86 MWh

25,84 MWh

Mei

5,67 MWh

334,23 MWh

55,67 MWh

-16,16 MWh

71,58 MWh

24,07 MWh

Juni

1,74 MWh

331,08 MWh

47,16 MWh

-23,39 MWh

61,73 MWh

21,13 MWh

Juli

4,48 MWh

300,19 MWh

55,95 MWh

-22,52 MWh

65,20 MWh

24,29 MWh

Aug

11,76 MWh

313,42 MWh

64,04 MWh

-14,95 MWh

72,32 MWh

31,98 MWh

Sept

12,09 MWh

269,31 MWh

61,63 MWh

-3,36 MWh

108,09 MWh

28,60 MWh

Okt

17,20 MWh

294,06 MWh

65,99 MWh

0,00 MWh

102,05 MWh

33,30 MWh

Nov

11,35 MWh

293,40 MWh

56,09 MWh

-13,26 MWh

69,36 MWh

23,26 MWh

Dec

11,35 MWh

293,40 MWh

56,09 MWh

-13,26 MWh

69,36 MWh

23,26 MWh

Gecontracteerd reservevermogen in 2011 Synthese van de reserves in 2011 Reservering

MW

Primaire reserve R1

106

Secundaire reserve R2

137

Tertiaire reserve R3

400

Afschakelbare klanten

261

Inter-TSO reserve

2 x 250 (Non garantie)

IV.2 Betrouwbaarheid Betrouwbaarheidsindicatoren Het Elia-net heeft een zeer hoge betrouwbaarheid. De betrouwbaarheid wordt gemeten aan de hand van drie statistische parameters : de gemiddelde jaarlijkse onderbrekingsduur per klant op het Elia-net (uitgedrukt in aantal minuten per klant en per jaar), het gemiddelde aantal keren per jaar (jaarfrequentie) dat de stroomtoevoer van een klant op het Elia-net wordt onderbroken, en de gemiddelde duur in minuten per stroomonderbreking en per jaar op het Elia-net. Algemeen genomen bereikt het Elia-net een gemiddelde betrouwbaarheid hoger dan 99,999 %. Gemiddelde jaarlijkse onderbrekingsduur (AIT)6 Tijd (uur:minuten:seconden) 00:07:00 00:06:00 00:05:00 00:04:00 00:03:00 00:02:00 00:01:00

Aantal minuten per klant per jaar

00:00:00

Gemiddeld per vijf jaar 1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011


17 â&#x20AC;˘ ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Gemiddelde jaarlijkse onderbrekingsfrequentie per klant (AIF)7 Frequentie 0,150 0,125 0,100 0,075 0,050 0,025

Frequentie per jaar Gemiddeld per vijf jaar

0,000 1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Gemiddelde onderbrekingsduur per getroffen klant (AID)8 Tijd (uur:minuten:seconden) 1:00:00 0:55:00 0:50:00 0:45:00 0:40:00 0:35:00 0:30:00 0:25:00 0:20:00 0:15:00

Aantal minuten per onderbreking

0:10:00 0:05:00

Gemiddeld per vijf jaar

0:00:00 1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

Average Interruption Time6

Average Interruption Frequency7

Average Interruption Duration8

1999

00:04:12

0,1160

0:36:00

99,99920 %

365

2000

00:06:42

0,1240

0:54:00

99,99873 %

366

2001

00:04:00

0,0850

0:47:00

99,99924 %

365

2002

00:02:26

0,0690

0:35:00

99,99954 %

365

2003

00:05:53

0,1180

0:50:00

99,99888 %

365

2004

00:01:58

0,0500

0:40:00

99,99963 %

366

2005

00:03:01

0,0960

0:31:27

99,99943 %

365

2006

00:05:14

0,1300

0:41:23

99,99900 %

365

2007

00:03:32

0,0904

0:39:07

99,99933 %

365

2008

00:03:07

0,0800

0:38:29

99,99941 %

366

2009

00:01:34

0,0910

0:17:12

99,99970 %

365

2010

00:04:51

0,1300

0:37:24

99,99908 %

365

2011

00:02:19

0,0903

0:25:44

99,99956 %

365

2011

Betrouwbaarheid Aantal dagen Elia-net per jaar

6 De Average Interruption Time drukt het gemiddelde aantal minuten stroomonderbreking uit, gemeten over alle klanten. 7 De Average Interruption Frequency drukt de jaarlijkse frequentie van de stroomonderbrekingen per klant uit. Een waarde van 0,09 duidt aan dat een klant gemiddeld om de 11 jaar wordt getroffen door een stroomonderbreking. 8 De Average Interruption Duration geeft de gemiddelde duur weer van een stroomonderbreking bij een getroffen klant.


18 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

B. Openbaredienstverplichtingen I.1 Hernieuwbare energie : groenestroomcertificaten en WKK-certificaten De federale en regionale wetgevers hebben steunmechanismen uitgewerkt om investeringen in elektriciteitsproductie op basis van hernieuwbare energiebronnen aan te moedigen. Een van deze steunmechanismen bestaat uit het systeem waarbij de regulatoren ”groenestroomcertificaten” en ”WKK-cerfiticaten” (deze laatste enkel in Vlaanderen) toekennen aan producenten. Deze groenestroomcertificatien bevestigen de ”groene” aard van de geproduceerde elektriciteit. Vervolgens kunnen deze certificaten verkocht worden op de markt van de elektriciteitsleveranciers of verkocht worden aan Elia of de distributienetbeheerders. Leveranciers zijn namelijk verplicht om jaarlijks een bepaalde hoeveelheid groenestroomcertificaten, in functie van hun elektriciteitsverkopen, voor te leggen aan de regulator. Als beheerder van het elektriciteitstransmissienet is Elia wettelijk verplicht om de groenestroomcertificaten die het bedrijf aangeboden krijgt aan te kopen tegen een wettelijk bepaald minimumtarief. De groenestroomcertificaten en WKK-certificaten die in Vlaanderen aangekocht worden, biedt Elia vervolgens weer te koop aan op de markt. De federale groenestroomcertificaten (productie van offshore windenergie) en die van het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest mag Elia niet doorverkopen en moeten definitief van de markt gehaald worden. De kostprijs van de federale, Waalse en Brusselse certificaten en het saldo van het verschil tussen de prijs waartegen Elia ze aangekocht heeft en de verkoopprijs van de certificaten in Vlaanderen worden doorberekend in de transmissietarieven als openbaredienstverplichtingen, taksen en toeslagen. Groenestroomcertificaten en WKK-certificaten (Vlaanderen) gekocht door Elia Miljoen € 90 80 70 60 50

GWh

40 30

■ Warmtekrachtkoppelingcertificaten - Vlaams Gewest ■ Groenstroomcertificaten - Vlaams Gewest

20 10

■ Groenstroomcertificaten - Waals Gewest

0

■ Federale groenstroomcertificaten (offshore) 2009

2010

2011


19 • ELIA Systeem- en marktoverzicht 2011

Prijs en hoeveelheid van de in Vlaanderen verkochte groenestroomcertificaten

13.967

Aantal

€/Certificaat

GSC Vlaanderen

2.250

2.090

2.050 1.850 1.650 1.450 1.250 1.050

118,74

850

672

650 450 250 50

117,52 110,76

313

258 17-02-06

981

117,47

25-10-06

02-02-07

663

112 109,13 421

125,00

970

120,00 115,00

112

110,00 105,00

363 97

78,35 28-10-10 29-02-08 12-03-09 10-12-09 14-11-11 28-09-07 24-10-08 Verkoopdata

100,00 95,00 90,00

Prijs Aantal

Prijs en hoeveelheid van de in Vlaanderen verkochte WKK-certificaten In het kader van zijn openbaredienstverplichtingen in Vlaanderen heeft Elia voor de eerste maal in 2011 WKK-certificaten moeten aankopen in Vlaanderen. Er werden 236.130 certificaten aangekocht tegen een eenheidsprijs van € 27, goed voor een bedrag van € 6.375.510. Elia heeft hiervan 12.100 certificaten kunnen doorverkopen tegen een gemiddelde eenheidsprijs van € 18,83.

I.2 Energiebesparing : rationeel energiegebruik Promotie van rationeel energiegebruik bij onze klanten In het kader van zijn openbaredienstverplichtingen in Vlaanderen voert Elia elk jaar een actieplan uit om zijn industriële klanten die aangesloten zijn op een spanningsniveau van 30 tot 70 kV aan te sporen tot rationeel energiegebruik (REG). Elia stelt zijn klanten middelen ter beschikking om op een recurrente manier en per geleverde MWh 2,5 % aan primaire energie te besparen. De doelstelling voor 2011 bestond erin 37,8 GWh elektrische energie te besparen. Er werd een besparing van 41,6 GWh gerealiseerd. Er werden 48 projecten ingediend en onze klanten hebben zich ertoe verbonden om in 44 energiebesparingsprojecten te investeren. Tussen 2003 en eind december 2011 heeft Elia dankzij zijn acties bij zijn industriële klanten alles bij elkaar genomen een energiebesparing van 497 GWh gerealiseerd. Dat komt overeen met een besparing van zowat 162.000 ton CO2. .


www.elia.be

Elia Keizerslaan 20 B-1000 Brussel Tel: +32 2 546 70 11 Fax: +32 2 546 70 10

Verantwoordelijke uitgever Catherine Vandenborre

systeem-en%20markt%20_NL_2011  

http://www.elia.be/~/media/files/Elia/publications-2/brochures/systeem-en%20markt%20_NL_2011.pdf

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you