Page 1

jaargang 16 nummer 3 najaar 2016

gezond schuldgevoel

wat is een gezond schuldgevoel? > lisa zocht hulp om haar trauma te verwerken > mooie én moeilijke herinneringen ophalen > ‘ik raakte in paniek bij het zien of ruiken van brand’

gereformeerde ggz


8 12

11 Wat is EMDR?

In dit nummer:

Gezond schuldgevoel 03 Schuldgevoel te lijf 08 Lisa zocht hulp om haar trauma te verwerken

11 De werkdag van Maartje Smilde 14 ‘Cursus kan voor veel valkuilen behoeden’

16 ‘Ik raakte in paniek bij het zien

verder... 07 12 18 20

16

Eleos actueel Terugkomdag Buren van de woonvorm Opmerkelijke berichten

of ruiken van brand’

gereformeerde ggz

Eleoscript is een uitgave van Eleos, stichting voor gereformeerde geestelijke gezondheidszorg.

Drukker Drukkerij Holland

Raad van bestuur Gijsbert Buijs

Fotografie Eigen fotografie en stockfotografie

Auteurs Kirsten Hidding, Corina Schipaanboord, Ellen Schuit (eindredactie)

Oplage 17.800 exemplaren Opmaak Deelstra & de Jong www.deelstraendejong.nl

Uitgave IBAN: Eleos NL63 ABNA 0929 717 945 Postbus 2778 3800 GJ Amersfoort Tel. 088-892 02 50 eleoscript@eleos.nl www.eleos.nl

Lezer worden? Wilt u Eleoscript 3x per jaar kosteloos ontvangen? Meld u dan aan op www.eleos.nl/eleoscript.


Schuldgevoel

te lijf Door Corina Schipaanboord

‘wie mild is, legt de lat op ooghoogte’ ››

3


het knaagt, kost je hoofdbrekens en stemt je doorgaans niet vrolijk. veel vrouwen worstelen ermee, terwijl de meeste mannen zich er veel minder mee bezighouden: schuldgevoel. wat is het precies? hoe kom je eraan en nog beter - hoe kom je er vanaf? drs. jannie eijmael-verkade, hulpverlener bij eleos, vertelt erover.

D

it voorjaar dacht Jannie Eijmael samen met de bezoekers van de vrouwendag van familieblad Terdege, na over schuldgevoel. Ze is als klinisch psycholoog, psychotherapeut en orthopedagoog werkzaam bij Eleos in Dordrecht. “Als je last hebt van schuldgevoel, heb je het gevoel tekort te schieten. Je denkt niet goed gehandeld te hebben en dat idee gaat voortdurend met je mee. Dit schuldgevoel kleurt hoe je een situatie ervaart en je jezelf ziet,” legt ze uit. “Op de vrouwendag deed ik een sketch over een moeder die een dagje met haar dochter naar het strand ging. Ze bereidde alles goed voor en was bepakt en bezakt met allerlei spullen. De dochter werd geïnstalleerd op een strandlaken en op haar wenken bediend. Maar toen ze zin in een drankje hadden, bleek dát niet in de koelbox te zitten; de vrouw moest drankjes kopen. Toen kwam er een schuldgevoel naar boven. Ze dacht dat haar man haar bij thuiskomst zou verwijten dat ze te veel geld uitgaf aan uitstapjes en barstte los tegen haar dochter: ‘Je laat mij ook alles doen, kun je niet eens met me meedenken?’. Ze reageerde haar boosheid af op haar dochter, terwijl ze er als moeder zelf voor gekozen had om alles op haar eigen nek te halen. Toen het mis ging, ging ze de schuld doorschuiven. Dat is heel herkenbaar.” bronnen Er zijn ook andere vormen van schuldgevoel, zoals als dochter het idee hebben dat je je ouders vaker moet bezoeken of als moeder het idee hebben dat je faalt in de opvoeding. Het kan altijd beter of meer en dat levert een knagend gevoel op. Schuldgevoel kan diverse bronnen hebben. “Het kan ontstaan door eisen die vanuit je omgeving gesteld worden. Misschien hadden je ouders hoge verwachtingen, kreeg je in de godsdienstige opvoeding een negatief zelfbeeld mee, stelt je werkgever hoge eisen of leg je zelf de lat heel hoog.” Dat laatste komt veel voor volgens Jannie. “Veel vrouwen die worstelen met schuldgevoelens kregen als kind weinig waardering en leggen daarom de lat voor zichzelf heel hoog. Ze worden onzeker en negatief over zichzelf en duikelen weer in een schuldgevoel. Zo komen ze in een vicieuze cirkel. Ook traumatische ervaringen in de kindertijd kunnen oorzaak zijn van schuldgevoel, zoals het verlies van een of beide ouders, echtscheiding, fysiek geweld of seksueel misbruik. Kinderen vinden het moeilijk om hun ouders of een ander schuldig te stellen en betrekken het schuldgevoel vaak makkelijker op zichzelf. Soms wordt hen de schuld ook expliciet toegeschoven, bijvoorbeeld door de dader van seksueel misbruik. Zoiets trekt een heel diep spoor dat je leven en de beleving over jezelf blijft kleuren. Je blijft dan worstelen met schuld en schaamte over jezelf. Je kunt dan niet meer reëel denken en de verantwoordelijkheid niet leggen waar hij hoort.” diepere laag Veel vrouwen tobben met schuldgevoelens, terwijl mannen

4


“Het kan altijd beter of meer, en dat levert een knagend gevoel op.” er vaak niet zo intens mee bezig zijn. “Mannen zijn over het algemeen meer afgegrensd in het zich verantwoordelijk voelen. Als ze denken dat iets hun portie niet is, kunnen ze het makkelijk laten liggen”, legt Jannie uit. “Vrouwen kunnen minder makkelijk afgrenzen. Ze zijn over het algemeen empathischer, hun antennes zijn meer gericht op anderen en ze verdiepen zich intenser in de binnenwereld van mensen om zich heen. Hierdoor gaan ze eerder piekeren of iets aan hun ligt. Bij christelijke vrouwen gaat dit denk ik nog dieper dan bij andere vrouwen. In het grote gebod vraagt God de naaste lief te hebben áls jezelf. God vraagt daar niet je naaste lief te hebben boven jezelf. Veel vrouwen gaan heel ver in hun inzet voor de ander, maar voelen zich hier alsnog vaak in falen. Als christelijke vrouwen zich schuldig voelen, voelen ze zich niet alleen schuldig tegenover anderen, maar ook tegenover God. Dan zit er dus nog een diepere laag onder.” gevoelskompas Jannie geeft wat tips om met je ‘gevoelskompas’ aan de slag te gaan. “Het belangrijkste is dat jezelf schuldig voelen niet betekent dat je daadwerkelijk schuldig bént. Je moet bij jezelf nagaan of je echt een fout maakt of tekortschiet of dat het alleen zo voelt. Dit is een lastig leerproces omdat je vertrouwd bent met de neiging om jezelf schuldig te stellen. Het is dan moeilijk om te signaleren dat het schuldgevoel niet klopt. Als je je gevoelskompas wilt herijken, verander je eerst hoe je erover denkt en na verloop van tijd kan dan geleidelijk veranderen hoe je je erover voelt. Dat vinden mensen vaak verwarrend. Ze verwachten dat je gevoel ook direct verandert als je er anders over gaat denken. Maar gevoelens veranderen pas in de loop van de tijd. Als de schuldgevoelens blijven opspelen, gaan ze ervan uit dat het ‘anders’ denken erover niet

klopt. Dit houdt hun ingeslepen onterechte manier van denken en voelen in stand,” vertelt ze. “Verder is het belangrijk om te weten wat de bron van je schuldgevoel is. Je kunt het dan eerder op het spoor komen en er anders tegenaan leren kijken. Vraagt iemand in je omgeving altijd meer van je dan je waar kunt maken? Dan weet je op den duur dat het onterecht is wat diegene vraagt en dat je je niet schuldig hoeft te voelen. Daar moet je naartoe groeien.” Wat ook nuttig is, is je gevoel over schuld delen met mensen die je kunt vertrouwen. “Als je situaties met anderen deelt en bespreekt, krijg je meer zicht op waar het klopt en waar niet. Anderen, die niet bij de situatie betrokken zijn, zien vaak gemakkelijker of er sprake is van reële schuld of niet. Ook ontdek je dan waarschijnlijk dat anderen tegen hetzelfde aanlopen als jij. Dit relativeert het (ideaal)beeld dat je van anderen kunt hebben. Daarnaast voel je je minder eenzaam als je ervaringen en gedachten met anderen deelt.” goed genoeg Verder is het belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. “Je moet als een milde moeder naar jezelf kijken. Wie mild is, legt de lat op ooghoogte. Het hoeft niet perfect. Goed is goed genoeg.” Als je ontdekt dat een schuldgevoel terecht is, is het belangrijk om dit recht te zetten. Jannie: “Als je bijvoorbeeld te boos bent geweest richting je kinderen of anderen, moet je eerlijk toegeven dat je fout was. Dat helpt en dat vind ik ook het mooie van het christelijk geloof. Wat richting God geldt, geldt ook intermenselijk. Als je je fouten erkent en vergeving krijgt, hoeft het niet meer te blijven knagen. Dan mag je het loslaten en je best doen voor een volgende situatie, als mens die kan falen.”

vrouwen en schuldgevoel

Onderzo Onderzo ek Onderzo ek Onderzo ek Onderzo ek ek

tijdens de vrouwendag van terdege hield drs. jannie eijmael een lezing over schuldgevoel. zo’n honderd vrouwen vulden een vragenlijst in over dit thema. een aantal opvallende uitkomsten:

96%

95%

80%

55%

geeft aan zich vaker schuldig te voelen dan reëel is.

denkt dat vrouwen meer last hebben van schuldgevoel dan mannen.

van de vrouwen in de rol van moeder verwijt het zichzelf als er iets misgaat met de kinderen, eerder dan dat ze het wijt aan de omstandigheden

geeft aan vooral zichzelf hoge eisen te stellen. Naar hun idee werden er vanuit de omgeving (ouders/school) minder hoge eisen gesteld.

63,1% 67,3% 87%

83,2%

geeft aan van huis uit geleerd te hebben de vuile was binnen te houden. Maar om op een gezonde manier met schuldgevoelens om te gaan, is het goed om ze te delen.

zegt steun te ontlenen aan de wetenschap dat ze door God gekend wordt in alles wat haar bezighoudt.

bespreekt het met anderen als er iets misgaat.

spreekt het probleem uit tegen God.

›› 5


››

‘delen doet helen’ ze werd overstelpt door schuldgevoel, want ze voelde zich tekortschieten richting haar gezin, moeder en (vrijwilligers) werk. “ik hield alles voor mezelf, maar daardoor werd het alleen maar erger,” vertelt petra* (41). “toen ik het ging delen, ontdekte ik dat dit alleen al een goede oplossing is.” Petra is iets later voor het interview, want ze moest nog even een schuldgevoel rechtzetten. “Ik liet de hond uit en hij deed zijn behoefte precies bij iemand voor de deur. Ik had geen zakje bij me, dus ben dat nog even wezen halen om het op te ruimen.” Lachend voegt ze hieraan toe: “Dit was wel een terecht schuldgevoel volgens mij.” Want dat is wat Petra leerde: van een afstandje naar het schuldgevoel kijken om je bewust te worden of het terecht is of niet. verantwoordelijk Ze weet als geen ander wat schuldgevoelens zijn. “Ik had een moeilijke periode waarin onder andere onverwerkte rouw naar boven kwam. Terugkijkend zie ik dat ik toen een zware depressie had. Ik was voor mensen om mij heen niet meer de vrolijke en spontane Petra die ik altijd was. Daar voelde ik me schuldig over. Ook kon ik niet meer werken, moest ik mijn vrijwilligerswerk afstoten en kon ik er niet zijn voor mijn gezin en mijn moeder. Dit overstelpte mij met schuldgevoelens.” Ze denkt even na hoe het komt dat deze gevoelens zo sterk waren. “Ik heb me altijd al heel sterk in kunnen leven in anderen en heb het gevoel daar altijd iets mee te moeten doen. Ik voel me heel verantwoordelijk.”

* Vanwege privacy is deze naam gefingeerd.

6

Petra ging zich steeds schuldiger voelen en raakte in een depressie. “Ik hield alles voor mezelf omdat ik er anderen niet mee wilde belasten. Maar hierdoor werd het nog erger. Bij Eleos leerde ik om erover te praten. Dat deed ik in eerste instantie met mijn man. Dan ga je de hele klit uit elkaar trekken”, legt ze uit. “Je ontdekt dan hoe een ander de situatie bekijkt. Later deelde ik het ook met een vriendin en ik merkte dat zij er ook last van heeft. Het is fijn om te weten dat je niet de enige bent.” Petra noemt een voorbeeld: “Pas vertelde een moeder bij school dat het die ochtend niet soepel verliep. Ze had gemopperd op haar kinderen en nu ze op school waren, voelde ze zich daar schuldig over. Ik vertelde dat dit voor mij heel herkenbaar was. Dat vond ze fijn. Ze had het niet verwacht van mij met m’n vrolijke karakter.”

zijn handen Petra leerde ook dat je gerust wel eens boos mag zijn. “Iedereen is wel eens boos of heeft soms slecht geslapen. Je hoeft niet altijd empathisch te reageren, maar het is wel goed om aan te geven waarom je anders reageert dan gewoonlijk, bijvoorbeeld richting je kinderen. Als je onterecht boos was, is het goed om vergeving te vragen,” vertelt ze. “Verder geeft het mij ook altijd rust om het uit te spreken richting God. Zeker als het gaat om schuldgevoelens in de opvoeding van onze kinderen. Het zijn Zijn kinderen. We hebben ze van Hem gekregen, maar mogen hen in Zijn handen leggen. Dat werkt heel genezend. Hij vraagt niet of ik het perfect doe, maar of ik voor ze bid. Geloofskracht helpt schuldgevoel te overwinnen.”

Gezond omgaan met schuldgevoel - Als je weet waar je schuldgevoel vandaan komt, herken je het eerder en kun je het beter weerleggen. Denk daarom eens na over je eigen ontwikkelingsgeschiedenis. - Leer eerst een goede manier van denken over schuldig zijn en laat je daardoor leiden. Bedenk dat je irreële schuldgevoelens pas na verloop van tijd minder zullen worden als je op een ‘gezond’ gevoelskompas vaart. - Veel vrouwen vervullen meerdere rollen (echtgenote, moeder, vriendin, dochter, werknemer, gemeentelid). Is het pakket van eisen en verwachtingen dat op je bordje ligt reëel? - Bespreek je schuldgevoelens en dat waarmee je vindt dat je tekortschiet. Waarschijnlijk ontdek je dat anderen hier ook mee worstelen. Het helpt je het (ideaal)beeld dat je van anderen hebt te relativeren. Door dingen te delen, kunnen gevoelens van schaamte en eenzaamheid afnemen. - Is je schuldgevoel terecht? Erken je fout en maak het goed met de ander. Hierdoor kun je het loslaten en je best doen voor een volgende situatie, als mens die kan falen. - Zorg goed voor jezelf, zoals een milde moeder.Wie mild is, legt de lat op ooghoogte.


Eleos actueel Eleos opent vijf nieuwe locaties in Noord-Nederland

nieuwbouw voor Regenboogh Ermelo

eleos is nu ook te vinden in de steden drachten, urk, lelystad, assen en groningen.

Op de nieuwe locaties wordt behandeling geboden aan volwassenen (Drachten) en volwassenen, jongeren en kinderen (Urk, Lelystad, Assen en Groningen). Op elk van de locaties staat een gedreven team hulpverleners klaar. We zijn blij nu ook christelijke ggz te kunnen leveren op diverse plaatsen in Noord-Nederland. Kijk voor de adressen op www.eleos.nl/ contact.

centraal in ermelo wordt gebouwd aan een nieuw pand voor beschermende woonvorm regenboogh.

brussendag in Dordrecht op zaterdag 12 november organiseert eleos in dordrecht een brusjesmiddag voor kinderen van 6-16 jaar.

Thema is Sport&spel. De middag is speciaal bedoeld voor broers en zussen van kinderen met adhd of autisme. Kijk voor meer informatie en aanmelden op www.eleos.nl/brussen.

Midwinterschool studenten over hechtingstheorie verhuizing Eleos Goes ambulante behandeling van eleos in goes heeft een nieuwe locatie betrokken.

Per 1 september is het nieuwe adres Lijnbaan 30. Dit is, net als de oude locatie, vlakbij het treinstation van Goes. Ook de nieuwe locatie is dus prima te bereiken met het openbaar vervoer.

ook in het seizoen 2016-2017 organiseert het kennisinstituut christelijke ggz weer een aantal interessante trainingen en cursussen. op 13 januari bijvoorbeeld de midwinterschool.

De Midwinterschool is een mini­ congres voor universitair studenten psychologie, orthopedagogiek en geneeskunde. Het programma bestaat uit lezingen, workshops en discussie. Dit jaar is het thema de hechtings­ theorie in relatie tot geloofs­­ ontwikkeling en geloofsbeleving.

Het Kennisinstituut christelijke ggz doet onderzoek ten dienste van christelijke ggz. Ook houdt het Kennisinstituut zich bezig met innovatie en het doorontwikkelen van behandelmethodiek vanuit het perspectief van het christelijk geloof. Opgedane kennis wordt toegepast in de behandeling en begeleiding en gedeeld met professionals in de ggz en personen die werkzaam zijn binnen het pastoraat. Het Kennis­instituut is een gemeenschappelijk initiatief van Eleos en De Hoop ggz.

Het gebouw zal plaats bieden aan twintig personen met een psychiatrische beperking. Ook worden er acht appartementen voor deze doelgroep gebouwd. Dit zijn zelfstandige woonunits waar mensen kunnen toegroeien naar zelfstandigheid en prikkelarm kunnen wonen. In het nieuwe pand creëert Eleos ook behandelkamers voor ggz-behandeling aan jeugdigen en volwassenen. Zo zal in Regenboogh een breed aanbod aan begeleiding en behandeling worden geboden. Op dit moment is de woonvorm nog gevestigd in een pand aan de Horsterweg in Ermelo. Volgens planning zullen de bewoners omstreeks de zomer van 2017 naar hun nieuwe woning kunnen verhuizen.

Kijk op www.kicg.nl/midwinterschool voor informatie en aanmelden.

7


“pas toen ik na veel ellende een veilig thuis had gecreëerd, kreeg ik ruimte in mijn hoofd om hulp te zoeken en mijn trauma aan te pakken.” lisa* (50) volgde afgelopen periode traumabehandeling bij eleos om haar boosheid, schuldgevoel en verdriet te verwerken.

lisa zocht hulp om haar trauma te verwerken Door Ellen Schuit

8


“I

k kijk nu positief naar de toekomst”, zegt Lisa aan het begin van het interview, wanneer ik haar vraag wat meer over zichzelf te vertellen. Dat is bijzonder te noemen, want ze heeft in haar leven veel meegemaakt. Zelf verwoordt ze het als ‘veel ellende’ en ‘overleven’. Maar ze geeft ook aan heel dankbaar te zijn voor waar ze nu staat, met partner en pleegzoon. “Ik ben een vrouw die graag voor anderen zorgt, ben enthousiast en energiek. Houd van sporten, maar ben daarin door lichamelijke klachten nu helaas beperkt. Ik ben blij een fijne kerk te hebben gevonden, waar ik me thuis voel. Mijn valkuil is om mezelf te vergeten, omdat ik graag voor anderen klaar sta.” boosheid “Laat ik het zo zeggen: in mijn jeugd heeft mijn vader dingen met me gedaan die niet horen. Wat dat bij me opriep, heb ik nooit verwerkt. Ik stopte het weg, heb er ook nooit met iemand over gesproken.” Dat zorgde voor boosheid en verdriet, maar uitte zich ook lichamelijk. “De organen die verantwoordelijk zijn voor zuivering raken letterlijk verstopt als je last hebt van grote boosheid. Je kunt bijvoorbeeld problemen krijgen met je lever en je hele lichaam ‘blokkeert’ als het ware. Ook had ik last van tics. Mijn was moest apart van anderen worden opgehangen, ik kon het niet verdragen dat het naast wasgoed van een manspersoon hing. Ook op het gebied van intimiteit met mijn partner ervoer ik problemen. Ik besloot dat ik mijn boosheid en de ervaringen uit het verleden moest aanpakken, omdat ze mijn geluk in de weg stonden.” schrijven Lisa zocht ongeveer twee jaar geleden hulp bij Eleos. “Tijdens de eerste sessies was ik vooral aan het spuien, almaar spuien: woorden geven aan alles wat in mijn hoofd zat, vertellen wat er gebeurd was en waar ik mee rondliep. Samen met mijn hulpverlener ben ik daarna gaan ordenen. We probeerden mijn ervaringen en gevoel in stukjes te verdelen. En toen moest ik gaan schrijven. Dat was niet gemakkelijk: ik stelde altijd anderen voorop. Nu moest ik letterlijk tijd voor mezelf inplannen om te gaan zitten om te schrijven. Het schrijfproces was heftig. Het haalde veel naar boven. Ik was blij dat mijn partner meelas; hij wilde het ook begrijpen en me steunen.” “Aan het begin van iedere behandeling lazen we wat ik de voorgaande weken had opgeschreven. Mijn hulpverlener stelde me aan de hand daarvan vragen, die mij hielpen om meer inzicht te krijgen in de situatie en in mijn rol daarin. Langzaam ontrafelde ik dan weer een stukje van mijn ervaringen met mijn ouders. Dat was een heftig proces, dat veel tijd vroeg.”

familierelaties In het kader van haar behandeling kreeg Lisa ook een boek over familieverhoudingen aangereikt. “Dat is een van de dingen die me veel gebracht heeft. Begrip, dat iedere generatie anders is dan de vorige en dat een volgende generatie zich vaak juist verzet tegen waarden van de voorgaande. Het hielp mij om iets meer te begrijpen van de manier waarop mijn ouders in het leven staan en met elkaar en anderen omgaan.” “In de therapie hebben we onder andere gebruik gemaakt van de NET-methode. Hierbij wordt je leven gevisualiseerd door een lang touw. Wij markeerden daarbij ook jaartallen en data. Voor mooie momenten in mijn leven bevestigde ik een bloem aan de lijn, voor moeilijke momenten een steen. Het touw vormt dan als het ware je levenslijn. En wat dan heel mooi te zien is, is dat mijn leven ondanks verdrietige en boze momenten ook hele mooie dingen heeft gebracht. Voor de geboorte van mijn broertje plaatste ik bijvoorbeeld een mooie bloem, en voor het ontmoeten van mijn huidige partner en het moment dat ik mijn pleegzoon kreeg. Ik heb ook een foto gemaakt van de lijn, om er later nog eens naar te kunnen kijken.” “In de periode bij Eleos heb ik geleerd emoties te voelen. Mijn hulpverlener en ik zijn teruggegaan naar de jaren dat ik kind was en we hebben met die bril nog eens naar de misbruiksituatie en de situatie thuis gekeken. Ik leerde dat ik niet verkeerd gehandeld heb, maar dat volwassenen wijs horen te zijn en op een volwassen manier moeten reageren en met kinderen moeten omgaan. We hebben ook gekeken hoe ik nu zou kunnen reageren. Ik merk dat er tijd overheen gaat om dingen een plek te geven, en te rouwen om wat ik heb gemist.”

“Ik besloot mijn boosheid en ervaringen uit het verleden aan te pakken, omdat ze mijn geluk in de weg stonden.”

vergeven “Ik koos heel bewust voor Eleos, vanwege de christelijke achtergrond”, vertelt Lisa. “Mijn hulpverlener snapt hoe ik in het leven sta, wat voor mij belangrijk is. Bepaalde dingen in het leven van een christen zijn vanzelfsprekend, het is fijn dat je die niet hoeft uit te leggen of verdedigen. Ik heb eerder geprobeerd hulp te vinden bij een seculiere instelling. Die hulpverlener vond dat ik allereerst mijn vader moest aanklagen voor wat hij mij had aangedaan. Maar dat was helemaal niet wat ík wilde; ik zocht hulp om mijn verdriet en boosheid kwijt te raken en weer gelukkig te worden. Ik ben ervan overtuigd dat mijn vader zich ooit zal moeten verantwoorden aan zijn Schepper, dat is zijn eigen verantwoordelijkheid. Ik wilde mijn vader helemaal niet aanklagen, maar ik wilde hem kunnen vergeven en verder gaan met mijn leven.” contactherstel Lisa vertelt jarenlang geen contact te hebben gehad met haar ouders. “Zij probeerden mij in uiteenlopende dingen te

›› 9


››

hoe ontstaat een trauma? overrulen, ik voelde me niet veilig bij hen en verbrak het contact.” Afgelopen winter heeft ze na lange tijd haar ouders weer gesproken. “Ik had een indringende droom waarin mijn moeder een belangrijke rol speelde. Toen ik daarover sprak tijdens de behandeling merkte mijn behandelaar op dat ik ondanks alles wat er is gebeurd nog wel warmte voelde voor mijn moeder. Na veel nadenken heb ik toen toch – na vijf jaar! - contact gezocht met mijn moeder. Soms is een dun lijntje immers beter dan helemaal geen lijn. Je hebt toch een bloedband met je familie. Op mijn condities – niet bij hen thuis – heb ik twee uur lang met mijn moeder gesproken. En een tijdje later ook met mijn vader! Ik heb verteld hoe ik dingen ervaren heb, welke impact het op mijn verdere leven heeft gehad. Het was geen gemakkelijk gesprek, ik was erg dankbaar dat mijn partner er ook

bij aanwezig was. Een van de belangrijkste dingen was dat mijn vader echt geluisterd heeft en aan het einde van het gesprek toegaf: ‘Ja, ik had sommige dingen misschien anders moeten doen.’ Voor mij waren deze gesprekken heel belangrijk. Ik kon eindelijk met hen praten. En ben het daarna ook gaan loslaten. Inmiddels bellen we regelmatig met elkaar en spreken we af en toe wat af.”

een posttraumatische stress-stoornis (ptss) is een stoornis die ontstaat als gevolg van een traumatische gebeurtenis. we horen of lezen regelmatig over verkeersongevallen, inbraken of overvallen, seksueel geweld, natuurrampen of oorlogsgeweld. wie zoiets meemaakt, ervaart zo’n gebeurtenis als een ingrijpende, soms levensbedreigende situatie die grote invloed op zijn of haar leven heeft. na een traumatische gebeurtenis kunnen de volgende klachten ontstaan:

“Mijn gesprekken bij Eleos zijn nu afgebouwd. Op een gegeven moment merkte ik zelf ook dat ik het leven weer aankon. Gelukkig mag ik wanneer het nodig mocht zijn, altijd weer aankloppen voor een gesprek met mijn hulpverlener. Dat geeft rust en vertrouwen.”

herbelevingen Het slachtoffer heeft het gevoel de gebeurtenis opnieuw door te maken. Dit kan veroorzaakt worden door een beeld, een geluid dat, of een geur of een aanraking die herinnert aan de gebeurtenis. Soms komen de herbelevingen als nachtmerries. Vaak ook kan het slachtoffer niet stoppen met steeds aan de gebeurtenis te denken.

* Voor de foto is gebruik gemaakt van een model en vanwege privacy is deze naam gefingeerd.

“Soms is een dun lijntje met je familie immers beter dan helemaal geen lijntje.”

vermijding Het slachtoffer probeert niet aan de gebeurtenis te denken door het weg te stoppen of te verdringen. Situaties of plaatsen die herinneren aan de gebeurtenis worden vermeden, bijvoorbeeld het vermijden van lichamelijke intimiteit na een seksueel trauma. Als er niet vermeden kan worden, schakelt het slachtoffer soms alle gevoelens uit. Men kan ook vermijden door te vluchten in hard werken of overmatig alcoholgebruik.

spanning en verhoogde waakzaamheid Veel slachtoffers zijn overmatig schrikachtig. Ze kunnen heftig schrikken als er plotseling iemand achter hen staat of als ze een hard geluid horen. Ze zijn voortdurend alert. Verder voelen slachtoffers zich vaak somber en prikkelbaar, slapen slecht, zijn moe, hebben moeite met concentreren en voelen zich gespannen en gejaagd. Tot slot voelen mensen zich vaak overmatig schuldig en denken ze negatief over zichzelf.

Lees meer over trauma en de behandeling ervan op www.eleos.nl/ptss 10


De werkdag van… 08.30 uur: “Als collega’s in Drachten kiezen we er bewust voor om de dag samen te beginnen met gebed. We bidden voor elkaar, voor onze cliënten en voor Eleos. Ik vind dit waardevol, want het geeft richting aan de gesprekken die deze dag zullen volgen.”

maartje smilde is gzpsycholoog voor volwassenen in drachten en behandelt hier onder andere mensen met depressies, angst, paniek of persoonlijkheidsproblematiek. sinds juli werkt ze bij eleos.

11.00 uur: “Mijn cliënt heeft last van een paniekstoornis. Zijn klachten hebben raakvlakken met het geloof, hij heeft dan ook bewust voor christelijke ggz gekozen. Steeds wanneer hij bang is, vecht hij tegen zijn angst, want in de Bijbel leest hij in teksten als ‘Vreest niet!’ dat hij niet bang mag zijn. In de behandeling tegen angstklachten is het belangrijk dat mensen begrijpen wat een angststoornis is en waarom ze bang zijn. Door vragen te stellen, hoop ik dat cliënten zelf ontdekken wat de reden van hun angst is, bijvoorbeeld omdat ze ten diepste bang zijn om gek te worden. Het probleem erkennen is al een hele stap. Met deze hulpvrager ontdek ik dat er in de Bijbel meer staat over angst: ook Jezus was angstig. Dit geeft ruimte voor acceptatie. Vervolgens onderzoeken we hoe die angst weer kan verminderen.”

moet sturen naar het team. Omdat Drachten een van de nieuwe locaties van Eleos is, is het contact met andere locaties nog vrij intensief. Buiten het zicht van cliënten moeten nog verschillende zaken worden geregeld.” 15.30 uur: “Mijn cliënt vanmiddag vindt zichzelf minderwaardig en wil dit steeds compenseren. Dat is merkbaar in talloze situaties. Ze vindt het bijvoorbeeld spannend om zonder make-up de kinderen van school te halen. Ze is bang om te worden uitgelachen. Om te achterhalen of deze angst reëel is, vraag ik haar morgen een keer zonder make-up naar school te gaan. Dit heet een gedragsexperiment en is onderdeel van de cognitieve gedragstherapie. We bespreken het gedrag dat ze verwacht van omstanders. Volgende keer hoor ik of ze daadwerkelijk is uitgelachen, of dat dit vooral in haar hoofd zit. Meestal ontdekken cliënten door te oefenen dat veel angsten irreëel zijn en komt er ruimte voor nieuwe overtuigingen.” 17.10 uur: “Ik heb nog twee gespreksverslagen uitgewerkt; nu zit mijn werkdag er op.”

12.30 uur: “Tussen half een en een uur houden we lunchpauze. We werken in een groene omgeving, dus als het lekker weer is ga ik met mijn collega’s naar buiten. Even mijn hoofd leegmaken voor de rest van de dag.” 13.50 uur: “Naast gz-psycholoog ben ik ook teamaanvoerder en aanspreekpunt voor de locatie. Dat betekent dat ik nog even wat mailtjes

11


Terugkomdag: moeilijke én mooie herinneringen ophalen Door Ellen Schuit

“de eerste keer dat ik na mijn behandeling weer bij de fontein terugkwam, was pittig. nu kom ik vooral om herinneringen op te halen en te delen.” gerrianne kreeg negen maanden intensieve deeltijdbehandeling in de kliniek van eleos. ze vertelt hoe het is om terug te zijn. Jaarlijks organiseert de fontein een terugkomdag. Op deze zaterdag in september is iedereen die langer of korter geleden behandeling volgde bij de kliniek welkom. Om groepsgenoten van toen te spreken, elkaar een hart onder de riem te steken en weer eens rond te lopen op de plaats waar je een lange en intensieve behandeling hebt gevolgd.

12

“Het is nu ruim drieënhalf jaar geleden dat ik klaar was met mijn behandeling bij de fontein. Ik ben inmiddels drie keer op een terugkomdag geweest. De eerste keer was best wel pittig. Er liggen zoveel herinneringen. Als je er weer bent, komt alles boven: de mooie dingen, maar ook verdrietige en moeilijke dingen. Toch kan ik zeggen dat het


“Door mijn signaleringsplan blijven mijn gedachten niet in een kringetje ronddraaien.” steeds gemakkelijker wordt naarmate de tijd verstrijkt. De laatste keer vond ik het vooral fijn om er weer te zijn. Herinneringen liggen er nog steeds, maar ze zijn niet meer zo heftig.”

gelegenheid om vragen te stellen en door te spreken. Wat doe je bijvoorbeeld als je heel sterk bepaalde Bijbelteksten in je hoofd krijgt? Ook is er vaak nog een activiteit, bijvoorbeeld tuintherapie of muziektherapie.”

depressie Het is zomer 2011 als Gerrianne de diagnose depressie krijgt. “Ik was bezig in mijn laatste jaar voor de opleiding tot verzorgende in de ouderenzorg en liep stage in een verzorgingshuis. Maar het liep niet goed, echt niet goed. Ik was somber en negatief en kon niet meer voor mezelf instaan; ik kon me best voorstellen dat ik een cliënt een keer de verkeerde medicijnen zou geven, zo erg was het met mij..! Mijn huisarts en stagebegeleider adviseerden mij te stoppen met de opleiding. Daarbij kwam dat ik dermate eczeem had, dat een baan in de zorg eigenlijk niet kon.” In de eerste helft van 2012 blijkt er nog een reden dat Gerrianne heel vermoeid is: ze heeft de ziekte van Pfeiffer.

“Lang niet alle cliënten komen ook naar de terugkomdag, het kan dus zijn dat er uit jouw therapiegroep niemand is. Maar we hebben wel allemaal de gedeelde herinnering bij de fontein, en dat geeft toch een band, hoewel iedereen een ander verhaal heeft. De eerste twee terugkomdagen heeft iemand zijn eigen verhaal verteld, maar nu wordt er meer met thema’s gewerkt en wordt daar een spreker bij gezocht. Ook is er voldoende ruimte om in groepjes je verhaal te delen.”

“Mijn stagedocent wees me op Eleos, voor een intensieve behandeling. Eind februari hadden we de intake, in juni kon ik starten bij de fontein. Ik kwam er in de contactgroep, een deeltijdbehandeling van twee dagen per week, die negen maanden duurt. Ik stopte mijn gevoel helemaal weg, een van de belangrijkste doelen was dan ook om mijn gevoel toe te laten. Ook was de deeltijdbehandeling gericht op het aanleren van een goed dagritme. Handig was het werken met een signaleringsplan. Hoe voel je dat de spanning oploopt en wat doe je dan? Ik had groepstherapie en ook individuele schematherapie. Je leert als het ware van een afstandje te kijken naar wat je denkt en wat daar niet aan klopt. Vervolgens kijk je wat je daaraan kunt veranderen en hoe je het kunt ‘ombuigen’.” tweede natuur “Op 21 maart 2013 werd het – letterlijk en figuurlijk – weer lente in mijn leven: het was de dag dat ik afscheid nam van de fontein. Nu ik terugkijk, zie ik dat er bepaalde dingen zijn veranderd door mijn behandeling, maar ook wel dat dit na een tijdje weer wat wegzakt. Toen ik net klaar was, dacht ik bijvoorbeeld veel positiever over mezelf dan nu. Maar ik merk wel dat als ik somber word, ik automatisch werk met mijn signaleringsplan. Dat is een tweede natuur geworden, het kost me geen enkele moeite. Heel fijn, want zo blijven mij gedachten niet steeds in een kringetje ronddraaien en kan ik zelf uit de put komen.” herinnering delen “Ik heb nog met één iemand uit mijn therapiegroep contact. Bepaalde dingen zijn best fijn om te kunnen bespreken en mede daarom is ook de terugkomdag van de fontein zo goed. De laatste keer was dominee Belder er. Hij gaf een lezing over geloof en psychische klachten. Er was ook

opleiding Tijdens de behandeling kon Gerrianne werken als activiteitenbegeleider in het verzorgingshuis. “Er viel een collega uit, en mij werd gevraagd of ik dit wilde opvullen. Ik heb dit tweeënhalf jaar met veel plezier gedaan. Ik werkte wel in de zorg, maar had op deze manier geen last van mijn eczeem. Ondanks mijn depressie was werken een overlevingsstrategie, ik ga door tot het einde.” Na verloop van tijd wordt Gerrianne gevraagd of ze mee wilde draaien op een thuiszorgroute, ze was immers helpende in de zorg? Van het een kwam het ander en uiteindelijk ging ze aan de slag in een particulier verzorgingshuis. Helaas raakte ze hier op een zeker moment na een herschikking haar functie kwijt. “Ik heb toen hulp ingeroepen van een jobcoach van Talenta, want wat moest ik nu doen? Vanwege mijn eczeem kon ik niet meer aan de slag in de zorg, terwijl dat wel was wat ik het liefste wilde. Ik ben toen gestart met de opleiding tot apothekersassistente. Ooit hoop ik aan de slag te kunnen gaan als dokters- of apothekersassistente. Overigens heb ik inmiddels door middel van aloë vera gelukkig verlichting van de eczeemklachten.”

de fontein

Bij (dag)kliniek de fontein wordt een intensieve vorm van behandeling geboden aan mensen die depressief zijn, last hebben van angst of paniek, vastlopen in de verwerking van een traumatische ervaring of zich door een psychotische stoornis steeds angstig of onveilig voelen. Ook kan er sprake zijn van persoonlijkheidsproblematiek (bijvoorbeeld het moeilijk kunnen omgaan met grenzen, onzekerheid of het niet goed kunnen omgaan met emoties). Naast individuele gesprekken en groepsgesprekken, die een belangrijk deel van de behandeling vormen, kan de behandeling ook bestaan uit echtpaar- of gezinsgesprekken, behandeling met medicijnen, beeldende therapie, psychomotorische therapie, muziektherapie, traumatherapie en e-health.

Terugkom­dag

Eén keer per jaar wordt er een terugkomdag georganiseerd, speciaal voor mensen die behandeling hebben gehad bij de (dag) kliniek. Meestal is dit in september. De terugkomdag is een initiatief van oud-patiënten en staat in het teken van ontmoeten, ervaringen delen, herinneringen ophalen en netwerken.

Wil je meer weten? Mail naar terugkomdagfontein@eleos.nl.

13


“de cursus kan ons voor veel valkuilen behoeden” zorg voor mensen met psychische problemen. onder deze naam wordt begin volgend jaar weer een cursus voor ambtsdragers georganiseerd door het kennisinstituut christelijke ggz. afgelopen

seizoen

namen

ruim negentig personen deel aan de cursus. iedere cursusavond stond een bepaald ziektebeeld

centraal.

cursisten blikken terug. Door Ellen Schuit

14

vier

Janny Dees is pastoraal werker bij een evangelische gemeente in Bergen op Zoom.

“Z

oals in iedere kerk zijn er ook in onze gemeente mensen die te maken hebben met psychische problemen. Hoe ga je daar op een goede manier mee om? Wat is de verantwoordelijkheid van de hulpverlener en wat die van het pastoraat? Vanuit onze landelijke kerk heb ik wel onderricht gehad, ook over psychische problemen, maar ik wilde toch meer verdieping en meer handvatten. Daarom besloot ik deel te nemen aan deze cursus. Ik heb er veel geleerd, en bovendien kregen we een goed gevulde cursusmap mee naar huis met nog meer informatie. Voor wie binnen het pastoraat werkzaam is, is een dergelijke cursus echt heel waardevol. Je leert over de ziektebeelden, maar hoort ook ervaringen uit de praktijk. Toen het over depressie ging, was er bijvoorbeeld een echtpaar te gast dat vertelde over de depressie waar zij mee te maken hadden gehad. Wat was voor hen helpend vanuit de kerk, en wat niet? Onlangs had ik nog baat bij wat op de cursus aangereikt was. Ik wilde graag overleggen over een situatie en heb toen gebeld met het telefonisch spreekuur van Eleos voor advies. Dat was heel nuttig en goed en gaf mij handvatten hoe ik als pastoraal medewerker met de situatie om kon gaan.”

Dominee Van der Ziel is predikant bij de hervormde gemeente in Ooltgensplaat.

“M

ijn vrouw en ik namen deel aan de cursus in de hoedanigheid van ‘domineesechtpaar’. De reden dat we samen gingen is dat met name mijn vrouw in de gemeente veel doet op het vlak van psychische problemen. Een concrete aanleiding was er niet, zij het dat we wel te maken krijgen met problemen op het psychische vlak. We hadden niet zozeer een bepaald leerdoel. In het verleden hebben we al de nodige cursussen gedaan; het was voor ons dan ook meer vanuit de gedachte ‘je steekt er allicht weer wat van op’. Zo hebben we de avonden ook ervaren. Je weet al veel, maar het is toch goed het nog weer eens op een rijtje te krijgen. De samenstelling van de groep cursisten was heel divers en de groep was erg groot. Het was niet hinderlijk, maar je had met anderen weinig of geen contact; we vonden dat overigens geen probleem. Hoe waardevol deze cursus voor je is hangt behalve van het onderwerp ook af van de persoon die het vertelt. Enthousiast en boeiend of droog en plichtmatig, dat scheelt nogal wat! De dames onder de sprekers wonnen het wat dat betreft van de heren! De inhoud was best op een hoog niveau en vroeg flink wat voorkennis van de cursisten. Ook vonden we dat er erg veel informatie werd gegeven in korte tijd; praktischer was nog prettiger geweest. Al met al een leerzame cursus. We zouden de cursus zeker aanraden aan iedereen die in het pastoraat werkzaam is.”


Jan Noteboom is ouderling van de hervormde gemeente in Sliedrecht en pastoraal werker bij hervormde gemeente Kinderdijk-Middelweg.

Meneer B. Agteresch is ouderling van de gereformeerde gemeente in Capelle aan den IJssel.

“V

“B

anuit onze kerkelijke gemeente in Sliedrecht nam ik deel namens de commissie ‘Spring Bij’. Die commissie staat de kerkenraad bij in de zorg voor gemeenteleden met psychische problemen. In die hoedanigheid heb ik voortdurend te maken met pastorale en psychosociale vragen. Ook in de praktijk van het pastorale werk als ouderling en pastoraal werker kom ik met enige regelmaat in situaties waarbij vragen rond geloof en psychische problemen een rol spelen. Ik vond het belangrijk dat mijn kennis rond psyche en de invloed ervan op geloof werd opgefrist en aangevuld. Ik heb er in mijn opleiding Godsdienst Pastoraal Werk ook wel iets van meegekregen, maar het was tijd dat er een update plaats vond. Het was goed om bewust te worden van de zorgende taak die wij als christelijke gemeente voor elkaar hebben. Daarnaast werd me uit praktijkverhalen weer duidelijk welke lijdensweg sommige gemeenteleden gaan vanwege een psychische ziekte. Dat het schaamte oplevert en dat je door je omgeving nogal eens minder serieus wordt genomen. Maar ook dat pastorale zorg ‘als flonkerende sterren in een stikdonkere nacht’ kan zijn, zoals iemand uit haar eigen ervaring vertelde. En als laatste vond ik het onderscheid verhelderend tussen een ziekte – zoals bijvoorbeeld depressie – en ongeloof. Een depressief persoon moet niet ‘begeleid’ worden om (meer) te geloven, maar om psychisch gezond te worden. Geloof staat tegen ongeloof. Hoewel geloof wel ‘geneeskrachtig’ kan zijn kan het niet als geneesmiddel ingezet worden.”

innen ons ambt hebben we rechtstreeks te maken met volwassenen en jongeren met psychische en psychiatrische problemen. Het leek ouderling De Leeuw en mij daarom zinvol de cursus te volgen. Ook als deputaat van het deputaatschap Diaconale en Maatschappelijke Zorg ben ik betrokken bij het thema. De avonden overtroffen onze verwachtingen. Heel mooi vond ik hoe de problematiek aan de orde gesteld werd. Telkens een stukje informatie met daarna een korte opdracht die in een klein groepje uitgevoerd moest worden, meestal vanuit de situatie in eigen gemeente. De kerkelijke achtergrond van onze gesprekspartners was zeer divers, maar wat me opviel was dat de pastorale aanpak van diverse casussen in ons gespreksgroepje veel overeenstemming vertoonde. Zeer aangrijpend, maar ook verhelderend, vond ik het openhartige verhaal van een echtpaar, waarvan de vrouw jarenlang zeer depressief was. Hoe de ‘psychisch gezonde’ echtgenoot hiermee omging was bewonderenswaardig. Meer dan ooit besefte ik hoe belangrijk het is, niet alleen zorg te dragen voor het psychisch zieke gemeentelid, maar ook de naaste familie niet te vergeten. De cursus kan ons voor veel valkuilen behoeden, vooral vanuit het besef dat een pastoraal werker geen psycholoog of psychiater is en dus ook niet op diens stoel moet gaan zitten. Ook hebben we de cursusavonden nog meer dan voorheen gemerkt dat psychisch lijden vaak niet begrepen en mede daardoor onderschat wordt, niet alleen door buitenstaanders, maar zelfs door betrokkenen. Gelukkig is er Eén, Die een schuilplaats wil zijn, ook voor vastgelopen mensen.”

kennisinstituut Eleos wil recht doen aan de geloofsbeleving van cliënten en dit op een professionele en verantwoorde wijze integreren in de hulpverlening. Hiervoor is wetenschappelijk onderbouwd inzicht nodig over de interactie tussen christelijke geloof en psychische gezondheid. Binnen het Kennisinstituut christelijke ggz (Kicg) wordt dit onderzoek uitgevoerd. Resultaten worden gebruikt in behandeling en begeleiding.

Het Kennisinstituut deelt kennis graag met professionals uit de ggz en het pastoraat. Op www.kicg.nl vindt u meer informatie en staan cursussen voor het komende seizoen vermeld. Het Kennisinstituut christelijke ggz is een gemeenschappelijk initiatief van De Hoop en Eleos.

nieuw jaar, nieuwe cursus Op 19 januari en 9 februari organiseert het Kennisinstituut christelijke ggz twee vervolgavonden van de cursus ‘Zorg voor mensen met psychische problemen. Het thema van de eerste avond is trauma, geloof en pastoraat; het thema van de tweede avond is relatieproblematiek en pastoraat. Cursisten verdiepen hun kennis en krijgen handvatten aangereikt voor in de praktijk. De cursus van dit jaar is ook te volgen voor mensen die de eerdere cursus niet hebben gevolgd.

Kijk op kicg.nl/ zorg-voor-mensen voor meer informatie en aanmelden. 15


“over een week ga ik studeren in het buitenland. best een grote stap, maar ik heb er heel veel zin in. vóór mijn behandeling leverde zo’n grote verandering vooral veel spanning op. ik was dan niet te genieten.” elise* vroeg daarom hulp bij eleos. nu is ze klaar voor de toekomst.

“ik raakte in paniek bij het zien of ruiken van brand” Door Kirsten Hidding

16


wat is emdr?

“I

k ben afgelopen anderhalf jaar behandeld voor angst- en paniekklachten en somberheid. Ik vertel graag mijn verhaal, maar eigenlijk heb ik het liever over de oplossingen dan over de problemen”, is een van de eerste dingen die Elise zegt. En dat typeert haar. Tegenover me zit iemand die met enthousiasme de toekomst tegemoet gaat. Niet iedereen met haar verleden zou zo positief in het leven staan. Elise’s vader kampt al zijn hele leven met psychische problemen. Ook is hij sinds een aantal jaar ongeneeslijk ziek. Haar moeder kreeg een aantal jaren geleden een burn-out en ook haar zusje kwam vorig jaar met een burnout thuis te zitten. “Het is dus niet zo verwonderlijk dat ik ook op een gegeven moment bij een hulpverlener terecht kwam. Anderhalf jaar geleden heb ik zelf hulp gezocht voor somberheid, angstklachten en omdat ik mezelf sneed. spanning Mijn leven lang heb ik de spanningen thuis gevoeld. Toen ik klein was niet zo bewust als nu, maar ik herinner me dat ik vaak buikpijn en hoofdpijn had en regelmatig ziek thuis zat. Ik denk dat dit lichamelijke uitingen waren van de spanningen in het gezin. Toen ik ouder werd ging ik mezelf snijden om de spanning wat minder te voelen. Maar ik wist dat dit geen oplossing was, en ik besloot hulp te zoeken. Eerst in gesprek met de vertrouwenspersoon op school. Haar heb ik gevraagd of zij een christelijke hulpverlener kende; zij wees me op Eleos. Vervolgens ben ik naar mijn huisarts gegaan voor een verwijzing. Ik heb bewust voor christelijke zorg gekozen. Het geloof is zo’n groot onderdeel van mijn leven en van wie ik ben, dat ik het erg belangrijk vond dat een hulpverlener dit ook zou begrij-

pen. Ze hoefden niet precies te snappen hoe mijn geloof eruit zag, maar wel dat God onmisbaar is in mijn leven. oplossingen Tijdens de behandeling hebben we vooral gewerkt aan oplossingen en niet aan het uitpluizen van mijn problemen. Daar ben ik blij mee, want het verleden speelt wel een rol in de problemen die ik had, maar het is niet iets waar ik in wil blijven hangen. Daarnaast zijn de meeste oorzaken van mijn problemen ook niet op te lossen met een behandeling. Door de gesprekken heb ik geleerd hoe ik mijn angst en paniek hanteerbaar is; ik weet hoe ik het op een gezonde manier kan uiten. trauma Mijn behandeling bestond vooral uit gesprekken, maar ik heb ook EMDR gehad (red.: zie ook kader ‘Wat is EMDR?’). Bij EMDR ga je door oefening terug naar herinneringen uit het verleden en leer je ze een plek te geven in je leven. Toen mijn hulpverlener me uitlegde wat EMDR was, vroeg ik me af of dit wel geschikt was voor mij. EMDR is immers voor mensen met ernstige traumatische ervaringen, de gebeurtenis in mijn leven was toch niet zo erg dat je het traumatisch noemt? Ik raakte in paniek bij het zien of ruiken van brand. De oorzaak hiervan kon ik wel bedenken: de brand in ons huis vroeger. Op het moment van de brand was ik niet thuis, dus ik heb het vuur zelf niet gezien. Daarom dacht ik dat deze angst hier niet vandaan kon komen. Tijdens de EMDR-sessie bleek dat de brand wel degelijk impact heeft gehad op mijn leven. brand Toen ik elf jaar was, is op oudejaarsavond de bovenverdieping van ons huis in brand gevlogen. Ik was op dat moment samen met mijn ouders en zusje bij mijn oom en tante. Toen mijn vader gebeld werd, hoorde ik aan zijn stem dat er wat ernstigs was gebeurd.

Mijn nichtje kwam naar boven en ik vroeg haar wat er aan de hand was. ‘Niets ergs’, antwoordde ze, maar ik kon in haar ogen zien dat ze iets verzweeg. Na de brand was ons huis onbewoonbaar. Daarom hebben we op verschillende plekken in ons dorp gewoond. In appartementen, maar ook in hotels. Voor veel mensen klinkt dit misschien leuk, maar ik vond het vreselijk. Wij zaten hele dagen met elkaar in een kleine ruimte. Moet je je voorstellen, samen op de kamer met een moeder met een burn-out en een vader die ook psychische problemen heeft. Dat was erg heftig. Door de behandeling heb ik ontdekt dat hier mijn angst voor alles wat met vuur te maken heeft, is begonnen. EMDR hielp me om dit trauma te verwerken en op een goeie manier om te gaan met vuur en rook. Maar ik ben blij dat het bij een paar EMDR-sessies bleef. Want hoewel EMDR me verder heeft geholpen, voelde ik me na de behandeling steeds zo’n emotioneel wrak. Ik vond dat best moeilijk. toekomst En nu ga ik studeren in het buitenland. Dit voelt als een nieuwe stap en ik heb afgelopen jaar ontdekt dat ik dit nu ook aankan. Ik ga wonen en studeren in een plaats waar mensen mijn geschiedenis en achtergrond niet kennen. In mijn huidige woonplaats zien veel mensen mij als het meisje dat hulp heeft gehad en waar het thuis niet altijd even makkelijk ging. In mijn nieuwe woonplaats start ik met een schone lei. Ik kan hier mezelf zijn en het leuk hebben. Natuurlijk zal ik mijn verleden op een gegeven moment delen met mensen, maar ik kan wel zelf bepalen wanneer en met wie ik dit deel. Hoe de toekomst er verder uitziet weet ik natuurlijk niet, ik ga waar de Heer me wil hebben. Ik heb vertrouwen in de toekomst en vertrouwen in God.”

EMDR is de afkorting van het Engelse Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Deze therapie wordt ingezet bij mensen die last blijven houden van een traumatische ervaring. In Elise’s geval ging het om een schokkende ervaring rondom brand. Maar EMDR wordt ook toegepast bij andere gebeurtenissen die veel invloed hebben gehad op de ontwikkeling, zoals een verkeersongeval, pesterijen of incest. EMDR wordt gebruikt om vastgelopen verwerking van traumatische ervaringen weer op gang te helpen. Het uitgangspunt is dat door het trauma de samenwerking tussen de hersenhelften verbroken is. Voor de verwerking van het trauma is het noodzakelijk dat beide hersenhelften weer gaan samenwerken. Tijdens de EMDR-sessie wordt gevraagd om de traumatische ervaring weer op te roepen. Hiervoor wordt een precieze procedure gevolgd. Tegelijkertijd worden beide hersenhelften afwisselend gestimuleerd. Hiervoor worden drie verschillende methoden gebruikt: de cliënt moet de vingerbewegingen van de therapeut met de ogen volgen, de cliënt hoort in een koptelefoon afwisselend piepjes in het rechter- en linkeroor of de therapeut tikt afwisselend op de linker- en rechterhand. EMDR werkt snel en effectief en leidt ertoe dat de herinnering haar kracht en emotionele lading verliest. Daarom wordt het steeds gemakkelijker om aan de gebeurtenis terug te denken en krijgt de schokkende ervaring een plek in het leven van de cliënt. EMDR wordt bij Eleos onder andere geboden in Amersfoort, Dordrecht, Ede en Zwolle.

* Voor de foto is gebruik gemaakt van een model.

17


Woonvorm Espalier in Kesteren deed in september enthousiast mee aan de landelijke Burendag.

Buren

van de woonvorm verspreid in nederland heeft eleos tien beschermende woonvormen. de meeste bevinden zich in een woonwijk. hoe is het om naast een beschermende woonvorm te wonen? wij vroeg het aan buurtbewoners van de sandeling en siloam. Door Kirsten Hidding

Marianne Zuidweg Is buurvrouw van De Sandeling in Hendrik-Ido-Ambacht en contact­persoon namens de straat.

Hennie Heije Woont tegenover beschermende woonvorm Siloam in Ede.

“Al 18 jaar woon ik bij De Sandeling in de straat. Over het algemeen merk ik niets bijzonders aan het feit dat er een woonvorm in de buurt staat. Sommige bewoners zijn nadrukkelijk aanwezig en dat geeft wel eens overlast. Maar gelukkig zijn daar nu afspraken over gemaakt met de begeleiders.

“Ik woon al jaren met veel plezier in deze buurt en Siloam is daarin een stabiele factor. Ik heb zes verschillende buren gehad maar de woonvorm is er al die tijd gebleven. Natuurlijk verhuizen de bewoners af en toe wel.

De meeste bewoners van de Sandeling kennen we, en nieuwe gezichten vallen wel op. Met de een maak je eens een praatje, met de ander wisselen we een groet. Het verschilt een beetje per persoon hoe het contact is met de cliënten. Vanuit de begeleiding hebben we vooral contact met Jack, ons aanspreekpunt vanuit De Sandeling. Tot voor kort was de communicatie tussen de woonvorm en ons als buurtbewoners niet altijd eenduidig en helder, terwijl we als buurt wel graag een regelmatige vorm van communicatie zouden zien. Er zijn toch altijd punten die je bespreekbaar wilt maken, bijvoorbeeld het rijgedrag in onze straat, een dertig kilometerzone. Maar nu er een aanspreekpunt in de buurt benoemd is, zijn de lijnen korter en duidelijker. Het begrip over en weer maakt samenleven mogelijk en eventuele zorgpunten bespreekbaar.”

Jaren geleden had ik contact met een vrouwelijke bewoner van Siloam, ik kwam haar vaak tegen op straat. Er ging van deze vrouw iets uit, ik vond haar sterk in haar geloof. Het was jammer dat ze op een gegeven moment verhuisde, want voor mij was ze echt onderdeel van de buurt. Ik geniet ervan om een praatje te maken met mensen in de buurt, ook met de buren van Siloam. Soms heb ik contact met hen. Tegenwoordig wandel ik bijvoorbeeld regelmatig een stukje met een van de bewoners. Ik spreek ook wel eens bewoners aan die in het nabijgelegen winkelcentrum hun boodschappen doen. Wat me dan opvalt is dat ze het prima vinden als ik hen aanspreek, maar dat ze eigenlijk nooit uit zichzelf tegen mij beginnen te praten. Dit vind ik overigens geen probleem.”

Mensen met psychische of psychiatrische problemen die (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen, kunnen bij Eleos terecht in een beschermende woonvorm. Hier ontvangen ze persoonlijke begeleiding. Bewoner en begeleider stellen samen doelen op die passen bij zijn of haar wensen en mogelijkheden. Eleos heeft in totaal tien beschermende woonvormen.

18


“Door de gesprekken bij Eleos merk ik duidelijke veranderingen.”

“De christelijke identiteit sluit aan bij mij. Ik hoef weinig uit te leggen.” “Ik word met respect behandeld en ook geloofsvragen die verband houden met mijn stoornis, kan ik bespreken.” Onze cliënten op ZorgkaartNederland.nl

Eleos biedt christelijk ggz aan kinderen, jongeren en volwassenen die te maken hebben met psychische problemen als depressie, autisme, adhd, trauma, schizofrenie, borderline, angststoornis, etc. Omdat je geloof onlosmakelijk verbonden is met je identiteit, heeft het ook invloed op psychische problematiek. Onze hulpverleners begrijpen dit en kunnen geloof een plaats geven in de behandeling.

www.eleos.nl 088-892 02 50

Aanmelden? www.eleos.nl/aanmelden volg ons op

ABD

gereformeerde ggz


Opmerkelijke berichten Gelukkige partner ook goed voor jezelf

Mannen vaker eenzaam In Nederland geven bijna 550.000 mensen aan dat ze eenzaam zijn. Dit is vier procent van de bevolking van 15 jaar of ouder. Onder hen zijn meer mannen dan vrouwen. Vooral ouderen zijn relatief vaak eenzaam. Voor het onderzoek beantwoorden respondenten zes stellingen over de kwaliteit van hun sociale contacten. Het percentage mensen dat volgens deze schaal eenzaam is, is sinds de start van het onderzoek in 2012 stabiel. In 2015 deden ruim 7.500 mensen mee aan het onderzoek van het CBS. Mannen zijn vaker eenzaam dan vrouwen. Bijna 330 duizend mannen en bijna 220 duizend vrouwen waren in 2015 eenzaam. Het grootst is dit verschil bij mensen van 45 tot 65 jaar: 7 procent van de mannen en 4 procent van de vrouwen is eenzaam. Gemiddeld is 18 procent van de eenzame mannen alleenstaand. Van de eenzame mannen van middelbare leeftijd is 34 procent alleenstaand. In het algemeen zijn mensen eenzaam als ze iets missen in hun sociale contacten. Dit kan zijn: te weinig contacten of een gebrek aan emotionele steun. Iemand met weinig contacten is dus niet per definitie eenzaam. Bron: cbs.nl

Als je partner positief in het leven staat, is dit mogelijk ook goed voor de eigen gezondheid. Onderzoekers van de universiteit van Michigan volgden 1.981 stellen gedurende zes jaar. De stellen, tussen de 50 en 94 jaar oud, werden periodiek ondervraagd door middel van enquêtes. De respondenten moesten het niveau van geluk en tevredenheid over hun leven beoordelen. Daarnaast kregen ze vragen over hun

gezondheid en de gezondheid van hun partner. Volgens de studie hadden deelnemers die vonden dat hun partner positief in het leven stond, vaker een betere gezondheid dan deelnemers met een ongelukkige partner. Volgens de onderzoekers zijn er daarvoor drie redenen. Zo zou een gelukkig persoon meer betrokken zijn bij de gezondheid van zijn of haar partner en ook zorgzamer zijn dan iemand die ongelukkig in het leven staat. Gelukkige partners zou-

automatische pijnstiller ‘Woorden doen geen pijn’, aldus een Nederlands gezegde. Maar onze hersenen denken daar anders over. Uit nieuw onderzoek blijkt dat wanneer mensen worden afgewezen het brein een pijnstiller vrij geeft. Amerikaanse onderzoekers verzamelden achttien volwassenen en legden hen foto’s en fictieve persoonlijke profielen van honderden mensen voor. Ze kregen de opdracht om enkele mensen te selecteren die ze graag zouden willen ontmoeten. Tijdens een hersenscan kregen de

proefpersonen te horen dat de mensen die zij geselecteerd hadden geen interesse hadden in een afspraak. Uit eerder onderzoek is al gebleken dat het brein van mensen die fysieke pijn ervaren een chemisch stofje loslaat in de ruimte tussen de zenuwcellen wat de pijnsignalen dempt. De onderzoekers keken – terwijl de proefpersonen hoorden dat ze werden afgewezen – of dit chemische stofje ook nu vrijkwam. Vooral in de delen van het brein die betrokken zijn bij fysieke pijn, kwam het pijnstillende stofje inderdaad vrij. Opvallend, omdat de proefpersonen van tevoren al te horen hadden gekregen dat de profielen die ze bestudeerden fictief waren en dat de afwijzing dus ook niet echt was. Toch roept een fictieve sociale afwijzing dus al een reactie op in het brein. Het onderzoek concludeert dat de stofwisselingsprocessen bij sociale pijn hetzelfde zijn als wanneer men fysieke pijn ervaart. Bron: www.ggznieuws.nl

den daarnaast eerder geneigd zijn hun partner te betrekken in activiteiten die goed voor de gezondheid zijn, zoals een goede nachtrust, gezond eten en het krijgen van voldoende beweging. Bron: nu.nl

Boulimia komt minder vaak voor Het aantal nieuwe gevallen van de eetstoornis boulimia nervosa is in de laatste dertig jaar met twee derde afgenomen. Een mogelijk verklaring is dat overgewicht normaler geworden is en daardoor de druk is verminderd om eetbuien te compenseren door bijvoorbeeld te braken of laxeermiddelen te gebruiken, wat de kern vormt van boulimia. “De gemiddelde body mass index (BMI) van de bevolking is gestegen in de afgelopen jaren; er zijn meer mensen met overgewicht”, vertelt promovenda Smink. “Dit zie je terug in het straatbeeld. Hierdoor voelen mensen mogelijk minder druk om met een agressieve methode eetbuien te compenseren, zoals bij boulimia het geval is.” Bron: nu.nl

Eleoscript, najaar 2016  

Eleoscript is het magazine van Eleos dat drie keer per jaar verschijnt.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you