Eleoscript, december 2021

Page 1

NR.2

Magazine over christelijke ggz

Boosheid Een verboden emotie?

HSP

Kracht en kwetsbaarheid in één

Praten over misbruik Zo ga je het gesprek aan

“Het geloof verwerken in de gesprekken heeft voor mij echt meerwaarde”

2021


ELEOS

Een klein gebaar Tekst Kirsten Hidding Communicatieadviseur

“Wat zie je er goed uit!” “Zal ik even een kopje koffie voor je halen?” “Als er iets is, kun je altijd bellen.“ Dat zijn leuke dingen om te horen. Kleine gebaren maken een groot verschil voor je dag. Vooral als je dag niet zo lekker loopt of je niet goed in je vel zit. Maar ook op goede dagen kan een compliment of een extra service nooit kwaad. Ik moest hieraan denken toen ik afgelopen najaar een cursus klantgericht schrijven volgde. Een van de tips die we kregen, was om service te bieden waar het kan. Dat betekent dat je nadenkt over wat je nog meer kunt doen dan alleen de vraag beantwoorden. Soms heb je extra informatie die de lezer net wat verder helpt. Het advies: geef deze info dan gerust. Ik heb me voorgenomen deze tip niet alleen toe te passen als ik schrijf, maar ook als ik leef. Een complimentje, wat extra informatie of een ander klein gebaar maakt een wereld van verschil. Dat geldt ook voor de soepbus. Een initiatief dat begon met één mail met goede intenties. Hierover leest u in deze Eleoscript meer. Maar onderschat ook niet de waarde van een luisterend oor of het samen ondernemen van een activiteit. Ik hoop dat deze Eleoscript u inspireert tot kleine gebaren.

2


INHOUDSOPGAVE

16

“Een donderslag bij heldere hemel”

“Kwade machten hielden me in hun greep.”

Colofon Jaargang 21, nummer 2. Eleoscript is een uitgave van Eleos, specialist in christelijke ggz. Dit magazine wordt mogelijk gemaakt door Vrienden van Eleos. Gratis lid worden? www.eleos.nl/eleoscript. Redactie Eleos Gert de Heer Kirsten Hidding BladenMakers Redmar Smit Concept, ontwerp en realisatie BladenMakers, Nijkerk Druk Damen Drukkers, Werkendam

4 Boosheid Een verboden emotie?

Nieuws van Eleos 25 Ontwikkelingen in de ggz

Begeleid wonen bij Eleos 10 “We sluiten aan bij wat

soepactie 26 Geslaagde voor ’t Zuider Stee

bewoners nodig hebben”

13

Column De taal van handen

14

over seksueel 28 Openheid misbruik heeft altijd zin

ntdekkingen O uit de wetenschap

donderslag 16 “Een bij heldere hemel” Ad Aartse kreeg drie psychoses HSP 20 Kracht en kwetsbaarheid in één

Adres Printerweg 21, 3821 AP Amersfoort eleoscript@eleos.nl 088 - 892 12 13 www.eleos.nl

spalier en De Duikenburg E slaan handen ineen

Zo ga je het gesprek aan

en de Pieter Zandt 31 Eleos Scholengemeenschap Maatwerk voor zorgleerlingen 32

Beste Yvonne Mijn broer krijgt alle aandacht

34

De mensen van Eleos Tom van Nevel

eleos specialist in christelijke ggz

IBAN: NL63 ABNA 0929 7179 45 RSIN nummer 808370510

specialist in christelijke ggz

3


ELEOS

4


OMGAAN MET

Boosheid Een verboden emotie?

specialist in christelijke ggz

5


ELEOS

Tekst Redmar Smit Eleos Arie Boven Psycholoog

Mark kan soms behoorlijk geïrriteerd en boos reageren. Hij zegt dat het komt door de mensen die hem negatief prikkelen en over zijn grenzen gaan. Zijn omgeving doet het af als een “kort lontje” en “hij kan niks hebben”. Boosheid is een ingewikkelde emotie. We houden niet van boze mensen en daarmee lijkt boosheid een emotie die niet mag bestaan. Maar is dat wel terecht? Wat is boosheid eigenlijk en welke functie heeft het?

hand is. De baby is blijkbaar ontevreden, ongeduldig, oftewel boos. Ouders negeren het huiltje en laten hun kind liggen. De baby wordt nog bozer en gaat nog harder huilen. De moeder komt weer terug, maar is nu minder lief. Een afkeurende blik, gefronste wenkbrauwen, een opgeheven vinger. Boosheid wordt dus vanaf het begin van je leven niet gewaardeerd. We hebben daardoor de neiging om boosheid te onderdrukken, omdat het sociaal onwenselijk is.

Boosheid is een van de basisemoties. Naast blij, bang, bedroefd en beschaamd, is boos ook een van de vijf emotionele reacties die alle mensen kennen. Binnen de psychologie onderscheiden we boosheid van agressie. Boosheid is een emotionele reactie, iets wat je voelt. Agressie is een gedragsreactie, iets wat je doet, en is meer gericht op beschadigen. Dat kan fysiek of verbaal.

“Boosheid is een natuurlijke reactie van het lichaam en daarom per definitie niet fout.”

Wat is boosheid? Misschien weten we niet goed wat we met boosheid aan moeten, omdat we niet weten welke functie boosheid heeft. Boosheid is een natuurlijke reactie van het lichaam en daarom per definitie niet fout. Je bloeddruk gaat omhoog en je hart gaat sneller kloppen. Boosheid ontstaat wanneer iets in onze omgeving ons bedreigt, frustreert of belemmert in onze behoeften en doelen. Boosheid kan ook een emotionele reactie op onrecht zijn. Bijvoorbeeld als je fiets wordt gestolen of als je ziet dat een kind wordt gepest. Je kunt ook boos worden omdat iets niet gaat zoals je wilt. Je raakt gefrustreerd en dat uit zich in boosheid. Ook op jezelf kun je boos worden. Je zit jezelf dan in de weg. Of je durft de boosheid die gericht is aan de ander niet tegen hem of haar te uiten. Boos worden op jezelf voelt dan veiliger. Het verschilt hoe snel iemand boos wordt. Dat heeft te maken met karakter, maar soms ook met achterliggende oorzaken. Iemand met beperkte intelligentie of een diagnose zoals ADHD of autisme, voelt zich snel overprikkeld of overvraagd. De informatie kan niet goed worden verwerkt, wat zich uit in boosheid.

zelf boos. Boosheid lijkt een emotie die er niet mag zijn. Waar komt dat vandaan? Als baby heb je de vijf basis­emoties al. Ouders kunnen aan het huiltje goed horen of hun kind honger heeft of bang is. Soms geeft een huiltje aan dat er ‘niets’ aan de

Boosheid heeft een duidelijke functie, die zowel negatief als positief kan zijn. Wanneer boosheid destructief is, kan dat zorgen voor schade, zowel geestelijk, lichamelijk en materieel. Meestal heeft boosheid een constructieve functie: opbouwend, helend, beschermend. Er is bijvoorbeeld veront-

Verboden Met de emotie boos is iets vreemds aan de hand. Als iemand angstig is, stellen we diegene gerust. Wanneer iemand verdrietig is, proberen we te troosten. Maar wat doen we als iemand boos is? Vaak reageren we met “doe normaal!” of “doe eens rustig, man!” Of we gaan in de aanval en worden

6


OMGAAN MET

acceptabel is. Vaak gebeurt dat tussen ouders en kinderen. Eigenlijk vindt de ouder het stiekem wel grappig wat een kind doet, maar wil toch duidelijk maken dat het niet de bedoeling is. Verder maakt de psychologie ook onderscheid tussen normale en traumatische boosheid. Normale boosheid staat in verhouding met de situatie. Kleine irritatie? Dan

“Als je boosheid onderdrukt, slaat je lichaam de spanning op.”

waardiging over het onrecht. Het uiten van boosheid kan mensen ook dichter bij elkaar brengen, een relatie verdiepen en conflicten oplossen. Als je boos bent, vraag jezelf dan af: is dit constructief of destructief?

een milde boze reactie. Traumatische boosheid roept vaak enorme woede op, terwijl de situatie klein is. Een onhandige opmerking van een collega doet je denken aan de periode waarin je zo gepest werd. De boosheid die je dan uit, zou terecht zijn als de pester voor je neus stond, maar is niet terecht voor jouw collega. Het staat niet in verhouding tot wat diegene zegt.

Soorten boosheid In de psychologie maken we onderscheid tussen primaire en secundaire boosheid. Primaire boosheid komt op in de situaties waarin we ons bedreigd of gefrustreerd voelen. Secundaire boosheid ontstaat in situaties waarin we eerst een andere emotie ervaren, bijvoorbeeld bang. In schematherapie wordt dat de ‘boze beschermer’ genoemd: we trekken als het ware een muur van boosheid op, om daarmee onze angstige kant te beschermen. Er bestaat ook functionele boosheid. Dat betekent dat iemand niet echt boos is, maar zichzelf even boos maakt om aan te geven dat bepaald gedrag niet

Onderdrukken Omdat boosheid niet altijd geaccepteerd wordt, zijn we geneigd die te onderdrukken. Het uiten van boosheid is echter een natuurlijke gang van zaken. Boosheid is iets wat in ons ontsteekt en een uitweg zoekt. Een zekere mate van zelfbeheersing is natuurlijk goed, maar het chronisch onderdrukken van boosheid kan grote gevolgen hebben. Als je boosheid uit, wordt de spanning in je lichaam minder. Als je boosheid onderdrukt, slaat je lichaam de spanning op. Op langere termijn kan dat zorgen voor lichamelijke klachten. Het chronisch onderdrukken verstoort ook de andere emoties.

specialist in christelijke ggz

7


ELEOS

Hulp bij vergroten zelfbeheersing Als je last heb van je boosheid of wilt leren je zelfbeheersing te vergroten, dan kan Eleos je helpen. Afhankelijk van de oorzaak van je boosheid kijken we naar een geschikte behandeling. Dat kan bijvoorbeeld EMDR zijn (bij traumatische boosheid), de Vaardigheidstraining Emotieregulatiestoornis (VERS), schematherapie of cognitieve gedragstherapie.

www.eleos.nl/zorgaanbod

Ze gebruiken namelijk alle vijf dezelfde functies in het lichaam, zoals de hartslag, ademhaling en spierspanning. Je kunt je bijvoorbeeld somberder voelen, of minder blij in een mooie situatie. Niet meer boos worden kan ervoor zorgen dat je je in het dagelijks leven steeds meer in het nauw gedreven voelt. Dit kan zich weer uiten in paniekaanvallen. Daarnaast is er ook een sociale component. Wanneer je boosheid onderdrukt, ben je moeilijker leesbaar. Mensen kunnen niet van je gezicht aflezen of aan je stem horen hoe je je voelt. Of ze krijgen tegenstrijdige signalen. Ze missen de informatie. Dat maakt ze kwetsbaar en zorgt voor verwarring. Onbewust creëer je op die manier afstand. Wanneer boosheid geuit wordt, krijgt de ander ook de kans om zijn of haar gedrag aan te passen. Er komt ruimte voor vergeving en verzoening.

8

Hoe ga je ermee om? Af en toe boos zijn mag dus. En het is nodig en zelfs gezond. Toch kan boosheid je ook in de weg zitten. Je ontploft misschien wel heel snel of je bent geneigd om irritaties direct af te reageren op een ander. Dat kan een goed, opbouwend gesprek in de weg zitten. Wat kun je doen om jezelf beter in de hand te houden? Je kunt allereerst opmerken dat je boos wordt. Praat je met stemverheffing, word je rood, ga je te trillen of begin je door je neus te snuiven? Dat zijn belangrijke signalen van boosheid. Neem een time-out. Stap even uit de situatie, zodat je later rustiger het gesprek weer kunt hervatten. Dat zorgt ervoor dat je in je boosheid geen dingen zegt waar je later spijt van krijgt en die de nodige schade aanrichten. Een andere tip is om even je aandacht te richten op iets anders. Een stukje hardlopen of een rondje fietsen. Als je heel boos bent op iemand en je wilt hem of haar daarmee confronteren, kun je ook eerst een brief naar die persoon schrijven, maar ‘m verscheuren als die klaar is. De angel is er dan vaak wel uit. Ook de reactie van je omgeving is van belang als het gaat om boosheid. Tegen je kinderen is het goed om te zeggen dat ze boos mogen zijn. Tegelijkertijd is het

“Wanneer boosheid geuit wordt, krijgt de ander ook de kans om zijn of haar gedrag aan te passen.”

belangrijk om ze ook te begrenzen en te leren hun boosheid op een gepaste manier te uiten. Leer ze aangeven wat hun boos maakt en wat hun behoefte is, in plaats van te blijven zwijgen, schreeuwen


OMGAAN MET

@#!&* *&!%@$! @#!&*

of huilen. Benoem bij volwassenen dat je merkt dat de ander boos is. Je mag ook aangeven dat je daar van schrikt. Moedig de ander ook aan om te vertellen wat hem of haar dwarszit. Ga daarmee door totdat het ventileren stopt. Geef de ruimte om echt alles open en eerlijk op tafel te leggen. Is de ander terecht boos op jou? Bied je excuses aan voor jouw aandeel daarin. Is iemand even niet voor rede vatbaar? Loop dan weg en kom er later op terug. Direct in de aanval gaan, maakt het alleen maar erger. Boos op God Boosheid kan je ook in de weg zitten als het gaat om God. Misschien ben je wel boos op Hem. Vaak zie je dat die boosheid een secundaire emotie is. Eronder ligt misschien angst voor God, of verdriet.

Je ervaart emotionele pijn in de relatie met God. Dat kan erg lastig zijn. Gelukkig is Zijn liefde niet afhankelijk van hoe jij je voelt. In Psalm 62 staat dat je je hele hart mag uitstorten voor Zijn aangezicht. Zelfs je boosheid. Bij Hem is ook vergeving, wanneer jouw boosheid schade heeft aangericht. In diezelfde Psalm staat ook dat Hij een schuilplaats voor je wil zijn. Hij wil je rust geven. Belemmert boosheid je in je functioneren? Komt het zomaar uit de lucht vallen en is het onbeheersbaar? Staat boosheid niet in verhouding tot de aanleiding? Dan is het misschien goed om eraan te werken. Eleos heeft diverse therapieën die erop gericht zijn om die boosheid aan te pakken (zie kader).

specialist in christelijke ggz

9


ELEOS

Begeleid wonen bij Eleos “We sluiten aan bij wat bewoners nodig hebben”

Tekst Annechien Willering Fotografie Mathijs Hanenkamp

Wie door psychische klachten niet meer thuis kan wonen, kan bij Eleos begeleid wonen. Carola van den Brandt (22) is woon- en activiteitenbegeleider op een van de locaties. “Sommige bewoners zijn op weg naar zelfstandigheid, anderen hebben 24/7 begeleiding nodig. We bieden stabiliteit, rust, reinheid en regelmaat.” In de maatschappij is die aandacht er niet altijd; er is veel onbegrip voor mensen met een psychische beperking, ziet Carola. “Ze worden al snel als moeilijk bestempeld, omdat ze bijvoorbeeld slecht voor zichzelf zorgen of afspraken niet nakomen. Terwijl het vaak geen onwil is.” Vicieuze cirkel Door de reacties van de buitenwereld kunnen mensen met een psychische ziekte zich afsluiten voor hun omgeving. Terwijl ze het juist nodig hebben om gezien te worden. Bij begeleid wonen wordt die vicieuze cirkel doorbroken. “Hier kun je je niet afzonderen, je krijgt hoe dan ook te maken met huisgenoten, begeleiders en je omgeving. Er zijn ook vaste groepsmomenten. Je leert hier rekening te houden met elkaar.” Sociale contacten Carola werkt op de Espalier, een begeleide woonvorm in Kesteren. Iedere bewoner heeft hier een

10

eigen kamer met douche en toilet. De woningen bevinden zich midden in een woonwijk, zoals vrijwel alle begeleide woonvormen van Eleos. Bewoners voelen zich hierdoor onderdeel van de maatschappij. En andersom zorgt het voor meer begrip vanuit de samenleving. “Soms komen er buren langs voor een praatje of worden er spontaan boodschappen bezorgd. We stimuleren het aangaan van sociale contacten en organiseren ontmoetingsmomenten met de buurt.” Allemaal anders Met iedere bewoner werken we toe naar een einddoel. Ze worden hierin ondersteund door de begeleiders van Eleos. De vorm van begeleiding is heel divers. Carola: “Sommige bewoners komen uit een andere woonvorm, anderen woonden zelfstan-

“Bij begeleid wonen wordt die vicieuze cirkel doorbroken.” dig en weer anderen waren eerst opgenomen. Er zijn bewoners die hier lang blijven en sommigen zijn hier tijdelijk. De jongste bewoner is 19 jaar, de oudste 73. Er wonen mensen met schizofrenie,


INTERVIEW

“Bewoners zitten beter in hun vel, zijn vrolijker en hebben meer zelfvertrouwen.”

specialist in christelijke ggz

11


ELEOS

depressie, een vorm van autisme, angsten of een lichtverstandelijke beperking, waardoor zelfstandig wonen (nog) niet kan. Dit vraagt om een andere aanpak.” Persoonlijke behoeften Ook het einddoel is voor iedere bewoner anders. Carola coacht een aantal bewoners om zelfstandig te kunnen wonen. Ze leren de was doen, eten koken en verantwoordelijkheid nemen. Er zijn ook bewoners voor wie het leven al snel een grote ­chaos is. Zij krijgen ondersteuning bij de persoonlijke hygiëne en leren hoe ze structuur kunnen aanbrengen. Anderen worden extra gestimuleerd om sociale contacten aan te gaan. “We kijken altijd naar de persoonlijke behoeften. De een maakt kleine stapjes en de ander werkt toe naar zelfredzaamheid. Bewoners hebben zelf de regie, zij zijn verantwoordelijk voor hun leven. En wij sluiten aan bij wat zij nodig hebben. Vaak vraag ik me af hoe ik

“Als ik zie dat bewoners gelukkig zijn, maakt me dat blij.” zelf behandeld zou willen worden. Daar probeer ik naar te handelen. Dit is het huis van de bewoners, niet dat van mij. Ik ben er te gast en zet me in om de bewoners een veilig en stabiel thuis te bieden.” Noodzakelijk kwaad Dat begeleid wonen niet altijd gemakkelijk is, beaamt Carola. “Ergens is het ook een noodzakelijk kwaad. Mensen kiezen er in eerste instantie niet voor. Ze leveren in op privacy en worden geconfronteerd met het lijden van medebewoners. Het is

12

soms best moeilijk om samen te wonen met mensen die je niet zelf hebt uitgekozen. En toch gaat het meestal goed. Daar heb ik bewondering voor.” Je nuttig voelen Carola werkt nu 2,5 jaar bij Eleos. Daarvoor liep ze er stage. Tijdens haar stageperiode was ze onder andere betrokken bij de activiteiten die werden georganiseerd. Al snel ontdekte ze hoe belangrijk het is dat bewoners zich nuttig voelen. Samen met een collega zette ze daarom dagbesteding op. “Dagbesteding geeft invulling aan de dag. Je hebt iets om je bed voor uit te komen en het zorgt voor zingeving.” Groeien als mens Ook dagbesteding is maatwerk: de een is het liefst creatief bezig, de ander maakt graag schoon. Weer een ander vindt het heerlijk om snoep in te pakken of kringloopspelletjes te sorteren. Carola: “We bekijken altijd wat iemand kan. Samen met mijn collega’s zorg ik ervoor dat alle bewoners minimaal drie dagdelen per week naar de dagbesteding gaan. Doordat ze vaker weg zijn, is de sfeer in huis verbeterd. Er is minder irritatie, de mensen zitten beter in hun vel, zijn vrolijker en hebben meer zelfvertrouwen. Ze leren om uitdagingen niet uit de weg te gaan en groeien daardoor als mens. Dat vind ik zo mooi. Als ik zie dat bewoners gelukkig zijn, maakt me dat blij.”


COLUMN

De taal van handen

Tekst Abwin Luteijn Raad van bestuur

Welke taal spreek jij? Gewoon Nederlands, denk je waarschijnlijk. En misschien een beetje Engels of Duits. Nee, ik bedoel andere talen. Niet het spreken, maar het voelen of het denken in beelden. Of praten met je handen. Het kleine handje van mijn zoontje toen hij voor het eerst ging kijken bij een hondje. Het handgebaar van ‘dankjewel’ of ‘geeft niet’. Als Eleos hebben wij de moodtruck. Een oud, gepimpt volkswagenbusje, een T2 voor kenners, waarmee wij onszelf presenteren. Op de zijkant staan verschillende handgebaren. Soms loop ik er met iemand omheen om te kijken wat hij of zij erin ziet. - “Dat is een mooie hand die zegent.” “Oh, ik zie er een stopgebaar in.” Dan houd ik mijn mond over het feit dat bij zegenen de hand schuiner staat dan bij een stopgebaar. Nee, het is goed om de dingen te bezien vanuit ieders perceptie. Zo kunnen we van elkaar leren en elkaar beter begrijpen. Want je moet eerst begrijpen voor je begrepen kunt worden.

specialist in christelijke ggz

- “Wat een mooie ontvangende handen.” “Oh, ik zie er juist hopeloosheid in.” - “Wat een mooie biddende handen.” “Ja mooi, hè?” Een beeld zegt soms meer dan duizend woorden. Als woorden te veel pijn doen. Als je gevoel op slot zit. Als je toch al geen prater bent. Welke handen ken jij? Vragende handen, helpende handen, helende handen, zoekende handen, zachte handen, harde handen, schone handen, vuile handen, ontvangende handen, zegenende handen, doorboorde handen, vaderlijke handen… Ik moet denken aan het schilderij van Rembrandt van de verloren zoon. Een vaderlijke hand en een moederlijke hand. Een stevige hand die nooit meer loslaat en een zachte hand die liefde geeft. Verlang jij ook zo naar die handen?

13


ELEOS

Ontdekkingen uit de wetenschap Ontdek de laatste bevindingen over onze geestelijke gezondheid

Psychiatrische patiënten willen meer ruimte voor spiritualiteit in hun behandeling Samen met je hulpverlener bidden? Veel mensen denken misschien dat dit een stap te ver gaat. Toch blijkt uit onderzoek dat een kwart van de patiënten daar niet afwijzend tegenover staat. Afgelopen jaar vroeg Joke van Nieuw Amerongen-Meeuse, arts-onderzoeker bij Eleos, tweehonderd patiënten naar hun behoeftes op het gebied van religie en spiritualiteit. Ze deed voor het Kennisinstituut christelijke ggz dit onderzoek onder patiënten van Altrecht en Eleos. Het is geen verrassing dat veel patiënten bij een christelijke instelling willen dat spiritualiteit onderdeel is van hun behandeling. Maar ook in reguliere instellingen heeft meer dan de helft van de deelnemers behoefte aan gesprekken over spiritualiteit. Voor het slagen van een behandeling is een goede behandelrelatie een belangrijke voorwaarde. Uit het onderzoek blijkt dat de behandelrelatie hoger scoort als patiënten tevreden zijn over de aandacht voor spiritualiteit. Dit geldt ook andersom: patiënten die spiritualiteit in de zorg missen, ervaren een slechtere behandelrelatie. En als patiënten bij de start van de behandeling ontevreden zijn (en blij-

14

ven) over de aandacht voor spiritualiteit, daalt de motivatie om de therapie te volgen. Uit het onderzoek blijkt ook dat – zeker binnen een christelijke instelling – veel patiënten het waarderen als een verpleegkundige met hen bidt. Hulpverleners zijn hier zelf vaak terughoudend in. Ze zijn bang professionele grenzen te overschrijden. Patiënten zijn hier minder mee bezig en waarderen het als hulpverleners iets van zichzelf laten zien.


ONTDEKKINGEN UIT DE WETENSCHAP

Dierbaren vergeven we sneller dan vreemden

Gezondere hersenen door goede sociale interacties Heb je iemand in je omgeving die goed luistert en met wie je goed kunt praten? Dat is dan volgens nieuw onderzoek goed voor je hersenen. Het kan achteruitgang van je cognitieve vermogen voorkomen. Onderzoekers ontdekten dat we het hebben van iemand die er altijd voor je is, op wie je kunt rekenen en naar je luistert als je je verhaal kwijt wilt, associëren met een grotere cognitieve veerkracht. Het onderzoek laat zien dat bij mensen tussen de 40 en 50 jaar met weinig goede gesprekspartners, de cognitieve leeftijd vier jaar hoger is dan

bij mensen van diezelfde leeftijd met goede gesprekspartners. Hoofdonderzoeker Joel Salinas: “Deze jaren zijn ontzettend kostbaar. We moeten niet denken dat we pas op latere leeftijd onze hersenen gezond moeten houden.” Neurologen geloven dat het cognitieve vermogen beter blijft functioneren wanneer mensen deelnemen aan mentaal stimulerende activiteiten, meer lichaamsbeweging en positieve sociale interacties hebben. “Mensen kunnen volgens dit onderzoek zelf iets doen om cognitieve veroudering te vertragen en symptomen van Alzheimer te voorkomen”, aldus Salinas.

specialist in christelijke ggz

Stel: een van jouw dierbaren vertoont onethisch gedrag, zou jij dan op dezelfde manier reageren als wanneer het om een vreemde gaat? Volgens een studie van de American Psychological Association niet. Volgens het onderzoek vergeven we immoreel gedrag van een vreemde minder snel dan van een dierbare. Ruim 1100 deelnemers hielden onder andere twee weken een logboek bij van immoreel gedrag in hun omgeving. Daarnaast lazen ze over een hypothetische situatie waarin hun partner, goede vriend of een totaal vreemde een overtreding beging. Ook werd hen gevraagd naar een moment waarop ze getuigen waren van onacceptabel gedrag van zowel een dierbare als een vreemde. Daarna werden er vragen gesteld, zoals wat hun gevoel is en hoe hoog de straf moest zijn. Wat bleek: er was minder woede, minachting en walging richting de bekende dan tegen de vreemde. Het gedrag van de dierbare werd meer gedoogd. “Wanneer we worden geconfronteerd met onacceptabel gedrag van iemand van wie we houden, komen we in een conflict tussen het hooghouden van onze morele waarden en het onderhouden van de relatie”, stelt Rachel Forbes, hoofdauteur van het onderzoek. “Eigenlijk best zorgwekkend. Dit zou kunnen betekenen dat mensen immoreel gedrag van dierbaren niet uitspreken, of misschien wel gewoon over het hoofd zien. Dat kan gevolgen hebben voor het handhaven van immoreel gedrag in de samenleving.”

15


ELEOS

“Ik zit beter in mijn vel dan ooit tevoren.”

16


STERKE MENSEN

“Een donderslag bij heldere hemel” Ad Aartse kreeg drie psychoses Tekst Redmar Smit Fotografie Mathijs Hanenkamp

Waarom ben ik hier op aarde? Die vraag hield Ad Aartse (57) jarenlang bezig. Het antwoord zocht hij in spirituele oosterse wijsheden en alternatieve geneeswijzen. Die trokken hem uiteindelijk steeds verder het duister in, met als climax een psychose. “Ik raakte mezelf volledig kwijt.” Ad groeide op in de Rotterdamse wijk Overschie. “Mijn ouders hadden een doe-het-zelfwinkel. Het geloof werd me met de paplepel ingegoten, maar op mijn zestiende zei ik het geloof vaarwel. In het weekend had ik een baantje in een kledingwinkel, later werkte ik fulltime in een andere kledingwinkel. Helaas kreeg ik na jaren trouwe dienst een conflict met mijn baas. Ik ging altijd overal in mee, maar gaf nu een keer tegengas. Het mondde uit in een arbeidsconflict en uiteindelijk ontslag.” Grote vragen In die periode kreeg Ad vragen waar hij een antwoord op wilde. “Ik had ineens geen werk meer en dat voelde raar. Wat moet ik nu? Ik vroeg me af waarom ik hier op aarde was. Wat is eigenlijk het doel? Ik had altijd al interesse in de psyche van de mens. Ik luisterde graag naar mensen en had destijds mooie gesprekken in de winkel. Die gingen niet over de spijkerbroek, maar over het leven. Mijn moeder zei altijd al dat iedereen naar mij toe kwam met zijn of haar problemen. Er zat eigenlijk al heel lang een hulpverlener in mij. Op televisie zag ik op een gegeven moment een programma over esoterie, wat te maken

heeft met oosterse wijsheden en spiritualiteit. Ik was enorm onder de indruk en ging op zoek naar werk of een studie in die richting. Ik vond een opleiding tot maatschappelijk werker, met vakken die aansloten bij die interesses. Een gouden kans!” Spirituele materie Die gouden kans bleek minder goud dan die in eerste instantie leek. “Het was een zware tijd en ik liep tegen van alles aan. Ik werkte en studeerde. Daarnaast kreeg ik ook een relatie. Het was allemaal heel veel. Achteraf denk ik: hoe heb ik het hoofd boven water kunnen houden? In de alternatieve vakken van de opleiding kreeg ik weer te maken met oosterse en alternatieve geneeswijzen. Hoewel ik het christelijk geloof vaarwel had gezegd, ging ik toch aan de slag met spiritualiteit. Ik zocht naar houvast. Ik had steeds het gevoel dat ik veel verdriet had, dus ging ik aan de slag met acupunctuur. Daarna kwam ik in aanraking met mensen die meditatiecursussen gaven, dus gaf ik me daar ook voor op. Mijn relatie was inmiddels uit. Zelf ging ik steeds dieper in de spirituele materie graven, totdat ik mezelf volledig kwijtraakte. De oosterse invloeden, vooral die van het boeddhisme, hadden een slechte uitwerking op mij. Dat resulteerde uiteindelijk in een psychose. Die kwam voor mij als een donderslag bij heldere hemel. Ik zag dingen die er niet waren en legde verbanden tussen alles wat er om me heen gebeurde. Als ik bijvoorbeeld naar muziek luisterde, dacht ik dat het over mij ging. Er was geen ruimte meer voor mezelf. Ik werd zo mee-

specialist in christelijke ggz

17


ELEOS

gezogen in al die gedachten. Dat was heel beangstigend. Ik dacht dat ik antwoorden kreeg op mijn vragen, maar het waren kwade machten die me in hun greep hielden. Een verstikkende religie.” Isolement Ad belandde in de crisisopvang. “Een paar dagen maar. Ik kreeg medicatie en mocht weer naar huis. Het eerste wat ik me afvroeg, was: wat had ik toen ik nog jong was? Toen kwam ik uit bij mijn geloof en de kerk. Dat is heel wonderlijk. Ik besloot om weer naar de kerk te gaan en God te zoeken. Dat is uiteindelijk mijn redding geweest. Dat betekende niet dat alles ineens was opgelost. Jarenlang leefde ik in angst. Ik stopte met alles waarmee ik me bezighield. Daardoor kreeg ik het gevoel dat ik mijn leven weer vanaf de grond moest opbouwen. Ik wist niet meer hoe ik mijn leven vorm moest geven, hoe ik met mensen moest omgaan, hoe ik mijn grenzen moest aangeven. Alles wat ik deed, was zo vervlochten met die oosterse spiritualiteit. Misschien was ik zelfs bang om te leven. Ik had weinig mensen in mijn omgeving en niemand om mee te praten. Ik raakte geïsoleerd. Elk weekend was ik bij mijn ouders en ik ging eens per twee weken naar de kerk. Daar wilde ik niemand spreken en ging direct na de dienst weg. Ik was ontzettend een-

“Ik kreeg het gevoel dat ik mijn leven vanaf de grond moest opbouwen.” zaam en kon mezelf maar net op de been houden. Ik voerde wat gesprekken met het RIAGG, maar het hielp niet. De huisarts waar ik kwam, zat ook in mijn kerk en heeft aan de kosteres gevraagd of ik haar een middag per week kon helpen. Bijzonder dat hij dat heeft gedaan. Toch lukte het me niet om mijn situatie te veranderen. Juiste therapieën heb ik niet

18

gehad. Ik was onmachtig om die behoefte kenbaar te maken.” Nieuwe mensen ontmoeten Na tien jaar gebeurt er iets opmerkelijks in het leven van Ad, wat ervoor zorgt dat er iets verandert. “Ik was bij mijn moeder en ze zegt op een gegeven moment: ‘Ad, weet je dat ik hier niet altijd meer ben?’ Toen dacht ik: dan moet ik iemand anders hebben die naast me staat en er voor me is. Maar hoe moet dat? Ik las er een boek over, begon met daten en ontmoette nieuwe mensen. Ik kwam ineens verder dan mijn ritjes tussen Rotterdam en Barendrecht. Ik durfde nooit verder. Het was ook niet nodig, want ik had geen contacten. Ik stelde mezelf weer open en ondernam weer iets. Ik kreeg uiteindelijk een relatie, die helaas overging. Maar er gebeurde weer iets in mijn leven. Ook vroeg de dominee of ik pastoraal werker wilde worden in de gemeente. Ik begon weer een beetje te leven.” Politietherapeut Het lijkt allemaal de goede kant op te gaan, maar toch gaat het nog een keer mis. “Ik viel deels terug in de oosterse spiritualiteit, ondanks dat ik geloofde in God. Er volgde een periode waarin ik veel verdriet voelde. Verdriet om mijn jeugd, dat ik geen vrienden had om dingen mee te delen, om de relatie die uit was, om datgene wat ik nooit geworden ben. Ik zocht een psychotherapeut, maar dat lukte niet echt. Toen kwam ik weer in dat oosterse terecht. Opnieuw was een psychose het gevolg. Maar deze was anders. Er gebeurde een hele hoop tijdens die psychose en uiteindelijk heb ik zelf de politie gebeld. Die kwam ’s nachts bij me en stelde me vragen, als een therapeut. Toen begon ik te huilen. Alles kwam eruit. Wat een bevrijding. Een agent is de laatste van wie je verwacht dat hij zoiets zou doen. Een opname was niet nodig, maar ik kreeg dagelijks thuis begeleiding. Ik heb met die hulp een hoop kunnen opruimen van mijn verleden.” Van niks naar iemand Dat was de echte ommekeer in het leven van Ad.


STERKE MENSEN

Niet lang daarna ontmoette hij zijn nieuwe liefde Petra. “Ik was gelijk verkocht. Recht door zee en makkelijk in de omgang. Onze relatie startte, maar daarmee ook iets anders. Petra confronteerde me vanaf het begin met alles wat ze zag in mijn leven. Eerder werd ik boos of zweeg ik, nu nam ik het van haar aan en kon ik er iets mee doen. Ze wilde me niet kwetsen, maar helpen. Ik voel me veilig bij haar. Ze zei dingen die ik zelf niet kon bedenken. In 2019 viel ik terug en kreeg ik opnieuw een psychose. Dat had impact op onze relatie en het duurde even voordat ze me weer kon vertrouwen. Gelukkig kwam het goed en bleef ze naast me staan en hielp ze me een man te worden. Ik maakte mezelf steeds klein. Dat zag ze en ze confronteerde me ermee. Ik leerde nooit om op eigen benen te staan. Als kind had ik bronchitis en veel zorg nodig. Mijn moeder heeft me altijd ontzien en me nooit een schop onder mijn kont gegeven. Van Petra leerde ik om voor mezelf te gaan staan. Vanuit het gevoel dat ik niks ben, zie ik nu dat ik iemand ben. Daar heeft Petra me bij geholpen. Maar dit had ik zeker niet gekund zonder de hulp van God. De laatste drie jaar is mijn relatie met Hem zo verdiept. Ik ben bevrijd en losgekomen van mijn verleden. Ik voel de energie door mijn lichaam stromen. Dankzij de juiste mensen om me heen en goede boeken leer-

de ik met mezelf, mijn emoties en anderen om te gaan. Ik zit beter in mijn vel dan ooit tevoren.”

Hulp nodig bij een psychose? Wanneer je te maken krijgt met een psychose, zijn er verschillende soorten behandelingen mogelijk: psychotherapie, cognitieve gedragstherapie (CGT), systeemtherapie, Acceptance and Commitment Therapy (ACT), maar ook medicatiecontact.

Ervaringsdeskundige Vanuit zijn ervaring wil Ad ook anderen helpen die worstelen met psychische problemen. “Ik werk bij Eleos en De Hoop als ervaringsdes­­­kundige. Dat zie ik als leiding van God. Ga voor meer informatie naar De laatste jaren heb ik www.eleos.nl/psychose. veel ontvangen, nu mag ik het ook uitdelen. Mijn moeilijke ervaringen kan ik nu omzetten naar iets positiefs. Dat is voor mij naastenliefde. Ik wil mensen vertellen hoe ik zo ver ben gekomen. God redde mij. Hij was er altijd bij, ook in al die moeilijke momenten. Hij gebruikt alles ten goede. Hij is nu voor mij het hoogste doel van mijn leven.”

specialist in christelijke ggz

19


ELEOS

Gevoelig Enthousiast Beïnvloedbaar

Gestrest

Inlevingsvermogen Zorgzaam

20


HSP

Gedetailleerd Opmerkzaam Creatief

Een hoogsensitief persoon Kracht en kwetsbaarheid in één

specialist in christelijke ggz

21


ELEOS

Tekst Redmar Smit Eleos Sophia van Ghesel Grothe Psycholoog volwassenenzorg

Hsp – highly sensitive person (hoogsensitief persoon). De laatste jaren hoor je er steeds vaker over. Op internet kun je allerlei zelftestjes doen en als iemand wat gevoelig is, wordt er soms gekscherend gezegd: “Echt zo’n HSP’er.” Maar wat is HSP eigenlijk? En is de negatieve lading die het persoonlijkheidskenmerk vaak krijgt wel terecht?

HSP is een term uit de psychologie die pas in 1996 werd geïntroduceerd door de Amerikaanse psycholoog dr. Elaine N. Aron. Het is geen nieuw fenomeen, maar de kenmerken van HSP kregen toen officieel een naam. HSP is een aangeboren persoonlijkheidskenmerk en geen stoornis. Aron wilde daarom ook niet dat HSP een plek kreeg in

“Zo’n twintig procent van de mensen is hoogsensitief.”

de DSM-5, het handboek met psychiatrische aandoeningen. Zo’n twintig procent van de mensen is hoogsensitief. Het is wetenschappelijk vastgesteld dat het brein van een HSP’er anders functioneert dan van anderen. HSP’ers denken daardoor anders en beleven de wereld op een andere manier. Dat heeft gevolgen voor hoe ze in het leven staan en hoe ze relaties aangaan. Gevoelig voor prikkels Als je HSP hebt, ben je gevoeliger voor prikkels dan anderen. Dat betekent dat je ze vaker waarneemt en intenser beleeft. Hierdoor komen ze harder bij je binnen. Het gaat om externe prikkels, zoals licht, geluid, kleuren, smaken of sterke geuren, maar ook om interne prikkels, zoals gevoelens en gedachten. Nare ervaringen komen veel harder aan en je kunt ze moeilijker loslaten. Maar ook de

22

mooie dingen van het leven worden veel intenser beleefd. Het is voor een HSP’er vermoeiend om steeds zo veel prikkels te verwerken. Hoewel men denkt dat vrouwen vaker HSP hebben, schijnt dat niet zo te zijn. Dat kan te maken hebben met het feit dat mannen hun gevoelige kant vaker proberen te verbergen. Kenmerken Omdat HSP geen stoornis is, wordt er niet gesproken over symptomen, maar over kenmerken. Hoewel de ene HSP’er de andere niet is, zijn er wel diverse eigenschappen te benoemen. Het is overigens niet zo dat niet-HSP’ers deze karaktereigenschappen niet hebben, maar een HSP’er heeft deze vaak in de overtreffende trap. Als je HSP hebt, ben je vaak erg opmerkzaam en neem je meer dan anderen non-verbale communicatie waar. Zelfs iets simpels als een kop thee drinken met iemand kan al vermoeiend zijn. Om je heen zie en voel je steeds van alles gebeuren. Je denkt veel na, piekert veel en het duurt lang voordat je een besluit neemt. Je hebt langer de tijd nodig om veranderingen te accepteren. Ook kun je slecht tegen drukte en lawaai en houd je van rust en stilte. In een groep voel je de sfeer goed aan, soms zelfs zo goed dat je direct weet welke stemming er heerst als je een ruimte binnenloopt. Je voelt het wanneer er iets speelt, of iemand blij is of juist verdrietig. Het lastige daarvan is dat je daardoor beïnvloed kunt worden. Het kan zomaar gebeuren dat je deze emotie overneemt. Dat is niet alleen maar negatief, want ook in de fijne emoties kun je vol enthousiasme delen. Als je HSP hebt, kun je je ook snel opgejaagd en gestrest voelen. Een takenlijst op je werk of thuis kan je al snel te veel worden. Helaas is de kans op slapeloosheid, depressie, burn-out of een


HSP

Hulp nodig? Voor HSP is geen specifieke behandeling, het is immers geen stoornis. Wel zijn er therapieën, bijvoorbeeld schematherapie, die je kunnen helpen wanneer HSP je leven ernstig belemmert. Eleos kan je helpen om beter met je gevoelens om te gaan en dichter bij jezelf te blijven.

angststoornis groter bij hoogsensitieve personen. Want het hoofd van een HSP’er raakt gauw overvol. Intenser leven Nu lijkt het alsof HSP alleen maar negatief is. Niets is minder waar. Iemand met HSP heeft veel mooie eigenschappen, die je kunt inzetten als kracht. Dat je dingen eerder opmerkt dan anderen kan natuurlijk vervelend zijn, maar ook heel waardevol. Je ziet

“Wanneer iemand verdrietig is, merk je dat op en kun je er voor die persoon zijn.”

sneller wat iemand nodig heeft, je bent gedetailleerd en alert op gevaar. Je ziet foutjes die anderen gemakkelijk over het hoofd zien. Dat je gevoelig bent voor sfeer is ook bijzonder. Wanneer iemand

verdrietig is, merk je dat op en kun je er voor die persoon zijn. Maar je kunt ook oprecht blij zijn wanneer iemand iets moois deelt. Je inlevingsvermogen is groot, waardoor je goed voor de ander kunt zorgen. Maar je weet ook wanneer je een pas op de plaats moet maken. Je kunt makkelijk en dieper de verbinding met de ander leggen. Je staat graag voor anderen klaar en je wilt het liefst net even dat stapje extra zetten. Dat heeft ook een keerzijde: je bent geneigd jezelf voorbij te lopen en over je grenzen heen te gaan. Hoewel je aan de ene kant gevoelig bent voor geluid, kun je als HSP’er ook enorm genieten van muziek. Het komt sterk bij je binnen en het raakt je. Sowieso geniet je intenser van het leven. Daarnaast zijn hoogsensitieve personen vaak ontzettend creatief. Hoogsensitieve kinderen Ook bij kinderen kun je vaak al jong zien dat ze hoogsensitief zijn. Ze dromen of fantaseren veel, zijn erg zorgzaam, hebben een sterk rechtsvaardigheidsgevoel, denken veel na en bekijken de zaken van alle kanten. Daarnaast voelen ze zich vaak minderwaardig, snel beschuldigd en ligt faalangst op de loer. Ook de eerdergenoemde kenmerken zijn soms al op jonge leeftijd zichtbaar. Iemand met HSP-kenmerken kan al snel bestempeld worden

specialist in christelijke ggz

23


ELEOS

ten tussendoor. Gun jezelf de ruimte om de prikkels te verwerken. Voldoende slaap helpt daarbij. Zorg voor voldoende ontspanning: fiets een rondje of ga de natuur in. Ook ontspanningsoefeningen kunnen helpen. Tot slot is sport heel belangrijk. Door te sporten kun je de opgebouwde adrenaline afbouwen, zodat je weer kunt ontspannen. als autist. Dat is zeker niet terecht. Hoewel er overeenkomsten zijn, zijn er nog meer verschillen. Hoe ga je ermee om? Als je een hoogsensitief persoon bent, kan dat soms erg lastig zijn. Hoe kun je er dan toch voor zorgen dat je jezelf niet verliest in alles wat er op je afkomt? Het is belangrijk om allereerst in je eigen leven na te gaan waaraan je merkt dat je hoogsensitief bent. Pas als je de kenmerken herkent in je eigen leven, kun je begrijpen wat er binnenin jou en tussen jou en anderen gebeurt. Accepteer dat je hoogsensitief bent. Het is een gegeven waar je niks aan kunt doen. Het heeft dan ook geen zin om streng voor jezelf te zijn. Wanneer je je belemmert voelt in het dagelijks leven, kun je er heel praktisch voor zorgen dat je niet overspoeld raakt door alle prikkels. Stel voor jezelf duidelijke grenzen. Je bent geneigd om iedereen te helpen en jezelf altijd

“Anderen hebben meestal niet door dat jij jezelf overvraagt.” maar op te offeren. Anderen hebben meestal niet door dat jij jezelf overvraagt. Voel je spanning in je lichaam, slaap je slecht of heb je veel hoofdpijn? Dat zijn signalen waarnaar je moet luisteren. Als je goed naar je lichaam luistert, kun je erger voorkomen. Als je veel prikkels moet verwerken, is rust belangrijk. Probeer hectische en drukke plekken te vermijden en zorg voor voldoende herstelmomen-

24

Kracht en kwetsbaarheid De omgeving bepaalt voor een groot gedeelte hoe een hoogsensitief persoon zich voelt en functioneert. HSP’ers die in een negatieve omgeving opgroeien, zijn extra gevoelig voor afwijzing en stress. Een warme en veilige omgeving zorgt er juist voor dat ze beter kunnen functioneren dan niet HSP’ers. Hun sterke karaktereigenschappen komen dan veel krachtiger naar voren. Voor de omgeving is het dus ook van belang goed om te gaan met een HSP’er. Positieve situaties maken een HSP’er talentvoller, negatieve omstandigheden maken hem of haar extra kwetsbaar voor depressie en angst. Hoe kun je als omgeving dan het beste omgaan met een HSP’er? Accepteer de verschillen. Maar ook: weet wanneer het genoeg is geweest. Als een HSP’er zegt dat het genoeg is, dan is het genoeg. Zoals gezegd heeft een HSP’er ruimte en tijd nodig (voor zichzelf) om prikkels te verwerken. Gun hem of haar de ruimte om zich even terug te trekken. En als je ziet dat hij of zij zichzelf overvraagt, houd hem of haar dan een spiegel voor: “Ik zie dat je onrustig of geïrriteerd bent. Misschien is het goed dat je even tijd voor jezelf neemt.” Een HSP’er houdt niet van ruzie en is geneigd conflicten uit de weg te gaan. Het komt voor dat zaken niet uitgesproken worden. Dat kan gevolgen hebben voor de relatie. Het is goed om op een rustige manier én op het juiste moment toch het gesprek aan te gaan. En misschien wel het belangrijkste: besef dat er met een HSP’er niks mis is. Iemand is niet gek of zweverig. Leg de nadruk op de positieve en bijzondere dingen. Want HSP is naast kwetsbaarheid ook een enorme kracht!


NIEUWS

Nieuws van Eleos Ontwikkelingen in de ggz

Nieuw: online cursus pastoraat bij psychische problemen

Amersfoort en Dordrecht verhuizen naar nieuwe locatie Er staan twee grote verhuizingen gepland aan het eind van 2021. De behandellocatie in Amersfoort verhuist samen met de ondersteunende diensten naar Hoevelaken. Het huidige pand moet plaats maken voor nieuwbouw. In Hoevelaken vonden we een geschikte nieuwe locatie, vlak bij het Van Lodenstein College. Het nieuwe adres is Zuiderinslag 4c. Ook de behandellocatie in Dordrecht is verhuisd. Vanaf eind december zijn we te vinden aan de Weizigtweg 11-69 in Dordrecht. Voor deze locatie geldt eveneens dat we vanwege nieuwe bestemmingsplannen een ander pand moesten zoeken. We zijn blij dat we de zorg gewoon in Dordrecht kunnen blijven bieden. Cliënten van beide locaties zijn per mail of post op de hoogte gebracht.

Een jaar na het verschijnen van Handboek pastoraat bij psychische problemen is er nu ook een online vervolgcursus beschikbaar. In november werd de cursus Pastoraat bij psychische problemen: oefenruimte gelanceerd. De cursus is geschikt voor iedereen die actief is in het pastoraat. Deze cursus is ook interessant voor mensen die het verlangen hebben iemand met psychische problemen bij te staan op geloofsgebied. Hulpverlening en pastoraat hebben elkaar nodig, maar sluiten niet altijd op elkaar aan. Deze online vervolgcursus is een mooie stap in het overbruggen van die kloof. Pr. dr. Hanneke Schaap-Jonker, eindredacteur van het handboek, licht toe: “Het handboek voorziet in basiskennis over de meest voorkomende psychische stoornissen. Wat houdt de stoornis in? Hoe hangt de stoornis samen met geloof en geloofsbeleving? Hoe werkt de stoornis door in het pastorale contact? Aan deze basiskennis is veel behoefte.” Deze online cursus biedt verdere verdieping op het handboek. De online cursus bestaat uit vijf lessen die in groepsverband en individueel gevolgd kunnen worden. De eerste les gaat in op de rol van het pastoraat, gebed in het pastoraat en samenwerking met de hulpverlening. Daarna volgen vier themalessen over de onderwerpen angst, persoonlijkheidsstoornissen, depressie en suïcidaliteit en trauma. De cursus is gefinancierd door Vrienden van Eleos. Daarom is de cursus kosteloos te volgen via weetwatjegelooft.nl/­cursussen.

specialist in christelijke ggz

25


ELEOS

Geslaagde soepactie voor ’t Zuider Stee Espalier en De Duikenburg slaan handen ineen Tekst Redmar Smit Fotografie Dick van Hoek en Lans Luteijn

Enthousiaste initiatiefnemers, soep en een busje. Dat waren de ingrediënten voor een geslaagde welkomstactie die Eleos afgelopen april hield in Drachten. De soep, gemaakt door restaurant De Duikenburg, werd uitgedeeld aan bewoners en medewerkers van ’t Zuider Stee in Friesland. ­Klazien van Tuijl, een van de initiatiefnemers, en Abwin Luteijn, bestuurder bij Eleos, vertellen over de geslaagde actie. “Ik woon in de Espalier, de Eleos-locatie voor begeleid wonen”, begint Klazien te vertellen. “Restaurant De Duikenburg betekent veel voor ons en voor mij. Eerder werkte ik er fulltime, nu doe ik er af en toe vrijwilligerswerk. Door corona kwam De Duikenburg in zwaar weer. Ik vond het sneu dat ze de deuren moest sluiten vanwege de lockdown. Ik wilde graag iets voor haar terugdoen. Loïs, een oud-collega bij de Duikenburg, en ik dachten: wat kunnen we doen waardoor De Duikenburg toch nog inkomsten krijgt? Zelf was De Duikenburg al bezig met een soepactie in de dorpen. Toen dacht ik: misschien wil Eleos ook wel meedoen. Ik ga Abwin, de bestuurder van Eleos, mailen. Het zou kunnen werken, omdat er een goede samenwerking is tussen de Espalier en De Duikenburg. En: niet geschoten is altijd mis.” Warm welkom Zo gezegd, zo gedaan. De mail kwam binnen bij Abwin. “Ik vind het bijzonder dat Loïs en Klazien het lef

26

hebben om zoiets op te zetten. Daar heb ik veel waardering voor. In november kwam de mail binnen, maar toen hadden we al een ander idee uitgewerkt om onze medewerkers een hart onder de riem te steken in deze coronatijd. Ik beloofde erop terug te komen. In februari namen we de vier locaties van ’t Zuider Stee in Drachten over. We wilden graag op een ontspannen maar ook veilige manier kennismaken met de bewoners en medewerkers. Het weer werd beter, de coronaregels waren iets minder strikt, dus we dachten aan een buitenactiviteit. We gingen voor de soepactie van Klazien en Loïs. De Duikenburg kon de soep maken, wij zouden die dan met onze moodtruck naar Drachten brengen, als een warm welkom. Iedere bewoner en medewerker kon een kop soep halen en ze kregen een blikje mee naar huis. Mooi om dit zo te doen. Onze cliënten van de Espalier konden zelfs in coronatijd, toen er geen werk was, nog terecht bij De Duikenburg voor dagbesteding en werk. Dat waarderen we. Dus wie goed doet, goed ontmoet.” Trots Klazien, Loïs en hun collega’s gingen aan de slag. “Ik heb ook heel veel soep gekookt, maar durf niet te zeggen of dat ook voor de Eleos-ronde was. Wel hielp ik om de kaartjes aan de potten te doen. Dat waren er zo’n vierhonderd. En ik heb gezien dat alles de deur uitging. Het maakte me trots toen ik zag dat de soep het busje werd ingeladen. Dat ik iets voor De Duikenburg kon doen, gaf me een goed gevoel. Het


SOEPACTIE

Over De Duikenburg

was echt een succeservaring. Willy de Greef, die bij Espalier 24-uurszorg krijgt, wil ik ook graag noemen. Ze heeft achter de schermen heel veel gedaan: de potten uitgeteld, de datum- en ingrediëntensticker erop geplakt en de kaartjes om de potten gedaan. Er is een hele hoop werk verzet! Daar werd ik erg gelukkig van.” Bemoedigend “De liefde die er in zit, proef je”, geeft Abwin aan. “En het is oprecht de lekkerste mosterd- en champignonsoep die ik ooit heb gegeten. Loïs en Klazien hadden alles goed geregeld en stuurden me een reminder als iets nog niet concreet werd. Ik heb bij vorige werkgevers leiding gegeven aan de afdeling verkoop. Ik zou willen dat alle verkopers zo creatief en op een beleefde manier vasthoudend waren als deze twee. De soepactie werd ook goed ontvangen bij ’t Zuider Stee. Ik heb veel positieve reacties gehad. Voor ons ook fijn om de collega’s daar te ontmoeten en te zien hoe ze daar werken. Ze kregen voor ons een gezicht, en Eleos voor hen. Het was bemoedigend en inspire-

De Duikenburg is een groeiend horecabedrijf in Echteld. Bruiloften, evenementen, vergaderen, dineren: bij De Duikenburg kan het allemaal. Sinds een aantal jaar biedt De Duikenburg dagbesteding aan cliënten van de Espalier in Kesteren. Daar mogen ze diverse werkzaamheden verrichten, zoals servetten vouwen, groente schillen, in de tuin werken en strijken.

rend. Ik zeg altijd: als ik een locatiebezoek doe, heb ik sowieso een goede dag. Want daar zie ik waarvoor we het doen: de mens, in zijn kwetsbaarheid, maar ook in zijn eigen kracht en uniekheid. Je ontdekt daar de pareltjes die je niet ontmoet tijdens een presentatie bijvoorbeeld.” “Ik vind het mooi dat Klazien en Loïs ook trots zijn op hun actie en de erkenning voelen voor het werk dat wordt gedaan. Want zo is het ook bedoeld. Hun werk en initiatief is niet alleen van waarde, maar ze voegen zelf ook waarde toe. Dit initiatief is geslaagd en smaakt zeker naar meer!”

specialist in christelijke ggz

27


ELEOS

“Hoe meer erkenning en openheid er is, hoe meer er hersteld kan worden.”

Wat is seksueel misbruik? Seksueel misbruik is iedere uiting van ongewenst verbaal, non-verbaal of fysiek seksueel gedrag. Dus ook het bekijken of betasten van een ander, of het aanraken van iemands geslachtsdelen. Bij seksueel misbruik is er altijd sprake van een ongelijke machtssituatie, dus verschil in leeftijd of positie, zoals ouder en kind, docent en leerling of ambtsdrager en gemeentelid. In zo’n positieverschil is geen ruimte voor seksueel contact.

28


PRATEN OVER

Openheid over seksueel misbruik heeft altijd zin Zo ga je het gesprek aan Tekst Corina Schipaanboord Eleos Rien Geluk, systeemtherapeut volwassenen- en jeugd-ggz

Rondom seksueel misbruik liggen vaak gevoelens van schaamte en verwarring. Toch is open zijn over dit onderwerp heel belangrijk, want het helpt bij de verwerking. Maar hoe zet je als slachtoffer de stap naar openheid? Wat als je niet serieus genomen wordt? En wat doe je als je het vermoeden hebt dat iemand misbruikt wordt of werd? Een ding is zeker: openheid heeft altijd zin. Blijf er niet in je eentje mee lopen. Dat is de belangrijkste boodschap voor slachtoffers van seksueel misbruik. Zoek iemand die je vertrouwt of een professional om je verhaal mee te delen. Dat kan moeilijk zijn, want misbruik gaat over jezelf en je gevoel. Dat is iets intiems. Door het te delen, doorbreek je de geheimhouding. Leven met een geheim is zwaar en vraagt continu om alertheid. Dat is belastend. Wanneer je de geheimhouding doorbreekt, krijg je zelf meer ruimte en breek je de macht van de dader. Ook kan openheid erkenning opleveren, zelfs al vond het misbruik jaren geleden plaats. Rond misbruik kan ongeloof en ontkenning een plaats hebben. In sommige gevallen was iemand al heel jong toen het gebeurde en herinnert hij of zij zich slechts flarden. Dat kan verwarrend zijn, want is het misbruik dan wel echt gebeurd? Erkenning helpt hen, ook bij de verwerking. Tenslotte is openheid belangrijk om nieuwe slachtoffers te voorkomen. Wegen Voor buitenstaanders is het moeilijk om de signalen van seksueel misbruik bij een kind te herkennen. Een aantal kenmerken dat erop kan duiden, zijn slaappro-

blemen, verlies van eetlust, plotselinge stemmingswisselingen, vrees voor bepaalde mensen of plekken en seksueel gedrag vertonen dat niet bij de leeftijd past. Als je deze kenmerken herkent, is het belangrijk om ze te wegen. Het kan bijvoorbeeld zo zijn dat een jong kind veel aan zijn of haar geslachtsdeel zit. Dit kan een aanwijzing zijn dat het kind seksuele ervaringen opdeed. Maar misschien ervaart het kind veel stress en geeft het een troostend gevoel om aan het geslachtsdeel te zitten. Of het kind heeft jeuk door wormen. Blijf dus altijd breed denken, anders loop je het gevaar dat je te snel overtuigd bent dat er sprake is van misbruik. Bij een volwassene die te maken kreeg met seksueel misbruik merk je vaak dat hij of zij problemen heeft met het doorpraten over gevoelens, blokkeert als het gaat om lichamelijk contact en moeite heeft met het onderwerp seksualiteit. Ook hierbij is het belangrijk om je te realiseren dat dit niet altijd te maken heeft met seksueel misbruik, al zijn er signalen die erop wijzen. Ingewikkeld Als je een sterk vermoeden hebt van seksueel misbruik, is het goed om van gedachten te wisselen met een professional. Een volgende stap is het gesprek aangaan met het mogelijke slachtoffer. Als het om een kind gaat, ga je in gesprek met de ouders. Je vertelt over het gedrag dat je ziet, vraagt of zij dit ook merken en waar dit mee te maken kan hebben. Misbruiksituaties rond kinderen zijn vaak ingewikkeld. Seksueel misbruik wordt zelden op de basisschool ontdekt. Dit gebeurt vaak pas als kinderen ouder zijn

specialist in christelijke ggz

29


ELEOS

en beseffen dat wat er gebeurde niet normaal is. Als een kind of jongere je in vertrouwen neemt en je vraagt om geheim te houden wat hij of zij gaat vertellen, beloof dat dan nooit. Want je weet niet waar het over gaat. Je kunt wel beloven dat je geen stappen zult ondernemen zonder overleg met diegene. Rust en vertrouwen Als je in gesprek wilt gaan met een volwassene die mogelijk slachtoffer is of was van seksueel misbruik, is het belangrijk om te beginnen met een open, neutrale vraag. Je vertelt bijvoorbeeld wat je opvalt in het gedrag en vraagt of diegene wel eens nare ervaringen opdeed. Het is belangrijk om je eigen gevoelens onder controle te houden. Iemand heeft aan de ene kant de confrontatie nodig, maar daarnaast zeker steun. Neem nooit overhaaste stappen en zet niemand onder druk. Creëer juist rust en vertrouwen. Als iemand je iets wil toevertrouwen, maar zegt dat hij of zij het eigenlijk niet durft, krijg je van nature een nieuwsgierig gevoel. Doe dan een stapje terug en zeg bijvoorbeeld: “Waarschijnlijk heb je een belangrijke reden waarom je het liever niet vertelt. Moet je het al wel vertellen?” Of vraag waarom diegene bang is om het te delen. Als een slachtoffer gaat praten, wordt hij of zij soms de dader van chaos. Als het in een kerkelijke gemeente, gezin of school openbaar wordt, reageren mensen heel verschillend en krijg je verdeeldheid. Het is dus logisch dat een slachtoffer voorzichtig is met het vertellen van het verhaal. Volg daarom zijn of haar tempo. Openheid Als het gaat om misbruik in een gezin, zijn er drie stappen belangrijk. Ten eerste het stoppen van het misbruik. Meestal stopt het misbruik als het bekend is, maar soms is het nodig dat de dader (tijdelijk) uit huis gaat. Ten tweede moet er goede zorg zijn voor slachtoffer én dader. De dader moet geconfronteerd worden met wat hij of zij deed, maar heeft ook steun nodig. Ten slotte moet er aandacht zijn voor het gezin. Hoe kon het gebeuren? En hoe gaat het gezin nu verder? Wat betekent dit bijvoorbeeld voor belangrijke dagen in het gezin, zoals bruilof-

30

ten? Hoe meer erkenning en openheid er is, hoe meer er hersteld kan worden. Openheid is dus altijd belangrijk, zelfs al vond het misbruik jaren geleden plaats. In christelijke kring gaat het in misbruiksituaties vaak te snel over vergeving. Maar om te kunnen vergeven zijn drie voorwaarden nodig. Ten eerste erkenning van het feitelijke gedrag door de dader. Daarnaast moet de dader verantwoordelijkheid nemen en uitspreken dat hij of zij het niet had moeten doen. Tot slot moet de dader het besef hebben dat hij het slachtoffer beschadigde. Als dat zo is, is er ruimte voor vergeving. Maar veel daders hebben weinig inlevingsvermogen. Ze beseffen niet goed wat seksueel misbruik met een ander doet. Als ze zich wel konden inleven, hadden ze het vast niet gedaan. Meldpunt Heb je advies nodig als slachtoffer of naaste? Word je niet begrepen of zelfs niet geloofd? Vraag dan advies aan bijvoorbeeld het Reformatorisch Meldpunt, Veilig Thuis of als het gaat om misbruik in pastorale relaties bij Meldpunt seksueel misbruik in de kerk (SMPR). Ook kun je contact zoeken met de aandachtsfunctionaris huiselijk geweld bij De Schuilplaats, de Vluchtheuvel of het Kerstencentrum. Een andere optie is aangifte doen of vrijblijvend een gesprek aanvragen met de politie. Slachtoffers van misbruik kunnen bij Eleos terecht voor verschillende therapieën die helpen het misbruik een plek te geven. Denk bijvoorbeeld aan EMDR en gesprekstherapie. Ook voor de omgeving is er hulp. Kijk voor meer informatie op www.eleos.nl


INTERVIEW

In deze rubriek vertellen organisaties over de samenwerking die ze met Eleos hebben. In dit nummer is het de beurt aan de Pieter Zandt Scholengemeenschap.

Eleos en de Pieter Zandt scholengemeenschap Maatwerk voor zorgleerlingen

Tekst Redmar Smit

De Pieter Zandt scholengemeenschap en Eleos zijn een bijzondere samenwerking aangegaan. De middelbare school in Kampen heeft sinds twee jaar de zogenoemde Qura-klas. In deze klas zitten leerlingen die in het reguliere onderwijs niet meekomen en tussen wal en schip dreigen te vallen. Sanne het Lam, docent in de Qura-klas: “We zijn dankbaar dat we gebruik kunnen maken van de expertise van Eleos.” Drie jaar geleden is de Qura-klas gestart. Het Lam: “We hadden al een Quvier-klas, waarin leerlingen in een kleine groep onderwijs op maat krijgen. We ontdekten dat er ook een groep leerlingen is die daar eigenlijk niet bij past. Denk aan jongeren die kampen met psychische problematiek, maar ook de thuiszitters. We wilden hen ook graag helpen. Vanuit die gedachte is de Qura-klas gestart.” Groepstraining “We merkten snel dat het een doelgroep is met echt pittige problematiek”, vervolgt Het Lam. “Dat hadden we al wel voorzien. We wilden expertise in huis halen, zodat we de leerlingen goed kunnen helpen. Het regelen was ingewikkeld en duurde langer dan gehoopt. Vorig jaar zijn we gestart met Eleos. Twee middagen per week komen er een psycholoog en een maatschappelijk werker vanuit Eleos langs. Zij verzorgen groepstrainingen over diverse thema’s. Individuele gesprekken zijn mogelijk, maar we kiezen juist voor groepstrainingen, omdat we bij deze leerlingen vaak sociale belemmeringen zien.” Begeleiden In de Qura-klas zitten maximaal tien leerlingen, van

alle leeftijden en niveaus. “Het uitgangspunt is: welbevinden staat voor onderwijs. Dat betekent dat een leerling soms geen onderwijs volgt, maar puur bezig is om aan zichzelf te werken. Natuurlijk De Pieter Zandt is het ook ons streven dat ze scholengemeenschap goed onderwijs krijgen. Soms is een reformatorische volgt een leerling enkele vakscholengemeenschap ken in de Qura-klas en enkele voor voortgezet onderwijs. in een reguliere. Ons doel is dat de leerlingen uitstromen www.pieterzandt.nl naar een reguliere setting. Straks komen ze ook in een maatschappij waarin niet alles wordt aangepast. Zo’n stap is moeilijk en daarbij proberen we leerlingen goed te begeleiden. Eleos speelt daarin een belangrijke rol en begeleidt de leerlingen hierin. Als school redden we het niet alleen, dus het is bijzonder dat we met Eleos kunnen optrekken.” Maatwerk Het Lam kijkt tevreden terug op het eerste jaar. “We gaan nog intensiever samenwerken. We willen Eleos ook betrekken bij onze zorgstructuur, de leerlingbesprekingen en de intakes. Op die manier wordt haar expertise breder dan de groepstrainingen en kan Eleos meedenken hoe we echt maatwerk kunnen leveren aan onze leerlingen. Onderwijs en zorg zijn meestal strikt gescheiden. Het is heel gaaf dat het ons gelukt is om de muur neer te halen en samen te werken. Ik hoop dat dat op meer scholen mag gebeuren.”

specialist in christelijke ggz

31


ELEOS

Beste Yvonne, Mijn broer heeft een zware vorm van autisme. Alle aandacht gaat naar hem, wat ik ook wel begrijp. Hij heeft tenslotte veel zorg nodig. Ik krijg daardoor het gevoel dat ik soms vergeten word, of dat ik degene ben die zich altijd moet aanpassen. Hoe kan ik hiermee omgaan? Groetjes Hannah

32


BRIEVENRUBRIEK

Wat goed (en dapper!) dat je deze vraag stelt. Ik vind het heel begrijpelijk dat je dit vraagt, want het kan lastig zijn om in een gezin op te groeien met een broer met autisme. Uit je vraag blijkt dat je zelf heel goed begrijpt waarom je broer veel aandacht krijgt; hij heeft veel zorg nodig. Tegelijkertijd voel jij je niet gezien en moet jij je aanpassen. Het is goed dat je aan de bel trekt en vraagt hoe je hiermee kunt omgaan. Kinderen met een broer of zus met een psychische of fysieke beperking noemen we ‘brussen’. Dit is een samenvoeging van de woorden ‘broer’ en ‘zussen’. Vaak begrijpen brussen heel goed dat hun broer of zus veel aandacht krijgt. Wanneer je broer of zus ergens ‘last’ van heeft, zie je zelf hoe lastig dit is voor je broer of zus. Maar ook voor je ouders. Het kan dan moeilijk zijn om aandacht te vragen voor iets wat jij belangrijk vindt, of gewoon voor hoe het met je gaat. Sommige kinderen voelen zich zelfs schuldig dat zij nergens last van hebben. Dat hoeft natuurlijk niet. Jij mag dankbaar zijn dat je gezond bent. En het is echt niet gek dat jij ook aandacht nodig hebt van je ouders en de andere mensen om je heen. Je kunt beginnen met de mensen om je heen te vertellen hoe jij je voelt. Als jij ze dat niet vertelt, dan weten zij niet dat jij hier tegenaan loopt en hiermee zit. Ik denk dat als de mensen om je heen weten hoe jij je voelt, ze hier heel graag iets aan willen doen. Dus mijn eerste advies is: trek de stoute schoenen aan en vertel aan iemand hoe je je voelt. Misschien heb je een leerkracht, een familielid of iemand uit de kerk met wie je kunt praten. Of misschien durf je wel met je ouders te praten. Ik hoop dat het lukt om (ook) dat gesprek met je ouders aan te gaan. Vind je dit spannend, dan kun je iemand vragen om dit gesprek samen met jou te doen. Als je hierover praat met je ouders, is het belangrijk dat jullie hier de tijd voor hebben. Laat ze van tevoren weten dat je met ze wilt praten, ga rustig zitten met een lekker kopje thee of koffie. Misschien is er een moment dat je broer even van huis is, of is er iemand die even de zorg voor je broer op zich kan nemen. Dan hebben je ouders alle tijd voor jou. Je ouders hebben wellicht geen idee hoe jij je voelt. Ze zijn waarschijnlijk druk met hun eigen taken en werk, en met de zorg voor je broer. Misschien denken ze dat jij je prima voelt

en dat je weinig last hebt van de situatie. Vertel daarom rustig hoe je je voelt. Het werkt dan het beste om te vertellen hoe jij dingen ervaart, in plaats met de vinger te wijzen naar iemand anders. Anders hebben mensen snel de neiging om zichzelf te verdedigen, of voelen ze zich aangevallen. Zeg bijvoorbeeld: “Ik merk dat ik het de laatste tijd best lastig vind thuis. Ik vind het lastig dat ik me steeds moet aanpassen. Ik heb dan weleens het gevoel dat ik vergeten word.” Geef je ouders in het gesprek de tijd om na te denken over wat je zegt. Misschien kun je afspreken dat jullie later nog een keer verder praten. Je broer verandert natuurlijk niet, maar de manier waarop jullie allemaal omgaan met de situatie kan wel veranderen. Brussen krijgen de laatste jaren gelukkig steeds meer aandacht en begeleiding. De meeste brussen lopen tegen hetzelfde aan als jij. Er zijn zelfs brussenclubs, waarin brussen samen een training volgen hoe ze kunnen omgaan met de thuissituatie en hoe ze voor zichzelf kunnen opkomen. Misschien is er in jouw buurt ook wel een brussenclub. Dan kun je met andere jongeren ervaringen uitwisselen en van elkaar leren. Het is heel fijn als je merkt dat andere mensen snappen wat jij voelt. Probeer verder af en toe iets leuks te doen met een van je ouders, gewoon met z’n tweeën. Misschien zijn er mensen in jullie familie- of vriendenkring die af en toe voor je broer willen zorgen. Dan hebben jij en je ouders ook met z’n drieën samen tijd. Je kunt ook zelf bij mensen langsgaan als je dat leuk vindt. Dan ben je ook even weg uit huis. Misschien durf je daar te vertellen hoe jij je voelt. Het kan heel fijn zijn om te praten over datgene wat je meemaakt en waar je mee zit. Het lucht op om te praten en daarnaast kunnen mensen om je heen je ook helpen om anders tegen de situatie aan te kijken. Dat geeft soms weer net een andere kijk en dat kan heel nuttig zijn! Ik hoop dat je de stoute schoenen aantrekt en dat je een goed gesprek met je ouders (of iemand anders) hebt! Hartelijke groet, Yvonne Buis Preventiemedewerker

specialist in christelijke ggz

33


PERSOONLIJK

Tekst Redmar Smit Fotografie Mathijs Hanenkamp

De mensen van Eleos Tom van Nevel Iedere dag rijdt de rasechte Belg Tom van Nevel (53) vanuit Eeklo naar Goes. “Ik werk daar als psycholoog bij ambulante jeugdzorg. Ik heb het er ontzettend naar mijn zin. Heerlijk om met een muziekje aan die mooie route van een uur te rijden. En het fijne van werken in Nederland is dat mijn woon- en werkwereld niets met elkaar te maken hebben. Het werk laat ik letterlijk achter in een ander land.” Samen met zijn vrouw, zoon van 16, dochter van 13 en drie kippen woont hij met veel plezier in België. “Kippen zijn de leukste huisdieren die er zijn. Je krijgt veel van ze terug. Bijvoorbeeld lekkere eitjes. Na een dag hard werken vind ik het heerlijk om in de tuin te werken, te schilderen of te koken. Dat is ontspannend en helpt me mijn gedachten te verzetten. Het liefst maak ik Griekse gehaktballetjes met kruiden uit eigen tuin.” Behandeling met meerwaarde Werken bij Eleos biedt meerwaarde voor Tom. “Hiervoor werkte ik in de jeugdpsychiatrie in België, een instelling zonder duidelijke grondslag. De behandelingen misten soms een fundament. Het geloof verwerken in de gesprekken heeft voor mij echt meerwaarde. De jongeren die ik spreek, hebben vaak heel wat meegemaakt. Ik sta versteld van de veerkracht die ze hebben. Ze staan ondanks alles vaak positiever in het leven dan volwassenen. Die blijven nogal eens hangen in hun klachten, terwijl jongeren sneller benoemen wat er wel goed gaat.” Humor Naast geloof vindt Tom humor ontzettend belangrijk in zijn werk. “Een gesprek zonder humor is een verloren gesprek. In de zwaarte en ernst van een gesprek kan een humoristische noot een beetje lucht geven. Jongeren waarderen dat en het stelt ze op hun gemak. En als je lacht, neem je echt even afstand van je problemen. En ik kom uit België. Dat zorgt sowieso al regelmatig voor grappige communicatiemisverstandjes. Soms ook voor praktische uitdagingen: We maken soms gebruik van elkaars kantoor en dus ook van elkaars computer. Als iemand op die van mij heeft gewerkt, moet ik weer de instellingen aanpassen. In België hebben wij namelijk een andere toetsenbordindeling.”

34

“Een gesprek zonder humor is een verloren gesprek.”


VRIENDEN VAN ELEOS

Draag een steentje bij aan ons werk Meld je aan via www.vriendenvaneleos.nl

De Ideeënbus van Vrienden van Eleos In december 2020 konden medewerkers van Eleos ideeën inleveren om de zorg aan cliënten te verbeteren. Het ging om verbeteringen die gemeenten en zorgverzekeraars niet betalen. Dat er veel ideeën

waren, was duidelijk: er werden zestien initiatieven ingediend. Twee van de winnende ideeën delen we graag met u.

Groente en fruit van de Lutherhof

Speelgoed voor kinderen op ‘de fontein’

De woonvorm Lutherhof in Assen wilde de dagbesteding graag uitbreiden met een grotere groentetuin en nieuwe fruitbomen. Om de groente en het fruit te verkopen, wilde ze ook een mobiele marktkraam. Het geld is toegekend en bewoners en medewerkers maken plannen om het verder in te vullen. Om inspiratie en kennis op te doen, zijn ze op werkbezoek geweest bij ’t Zuider Stee. ’t Zuider Stee is onderdeel van Eleos en heeft woonvormen in Friesland. Bij ’t Zuider Stee is al veel kennis en ervaring op dit gebied. We houden u op de hoogte van de verdere ontwikkelingen. En als de marktkraam in gebruik is, bent u van harte welkom voor vers(e) fruit en groente.

Een ander idee was nieuw speelgoed voor ‘de fontein’. Kinderen die hun vader of moeder bij ‘de fontein’ bezoeken, hebben soms afleiding nodig. Het is niet niks als je vader of moeder opgenomen is. Met collega’s werd meegedacht over het speelgoed dat aangeschaft kan worden. Het is de wens om vooral duurzaam speelgoed te kopen dat lang meegaat, maar ook speelgoed dat kinderen uitdaagt om te ontdekken. Binnenkort wordt het nieuwe speelgoed geleverd. We hopen dat hierbij het bezoek aan ‘de fontein’ voor kinderen iets leuker wordt.

Je kunt op verschillende manieren iets voor Eleos betekenen: door gebed, vrijwilligerswerk of financiële ondersteuning. Elke bijdrage waarderen we.

www.vriendenvaneleos.nl specialist in christelijke ggz

35


Soms gaat het niet meer Je loopt vast. Thuis, op het werk of op school. Je ervaart emoties, angsten, en onzekerheden. Of misschien ben je gewoon verstrikt geraakt in gedrag, gedachten en gewoonten waar jij of je omgeving geen raad meer mee weten. Dan heb je iemand nodig die dicht bij jou komt staan. Iemand die je laat zien dat er een andere weg is. Die samen met jou zoekt hoe jij weer grip op je leven kunt krijgen. Weet dat Eleos er voor jou is.

088-892 12 13 welkom@eleos.nl www.eleos.nl