Issuu on Google+

Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Μεσάνυχτα στο ολόφωτο Παρίσι Από την κορυφή του Αϊφελ στο Λόφο της Μονμάρτρης Σαντορίνη: τουρισμός και γαστρονομία, το επόμενο βήμα

1


2

Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Πλέοντας στα ήσυχα νερά του Σηκουάνα

Μεσάνυχτα στο ολόφωτο Παρίσι Ο παριζιάνικος αέρας που είχε διαλύσει το ημίφως του Μεσαίωνα, ρίχνοντας όλους τους προβολείς στην Αναγέννηση, μεταφέρει ακόμη τον απόηχο των φιλελεύθερων ιδεών του Βολτέρου και του Μοντεσκιέ, που

πάλεψαν παθιασμένα για τις αρχές του Διαφωτισμού, οι φωτοδότες δρόμοι εισπνέουν τις τέχνες και εκπνέουν την ελευθερία της σκέψης, τα ήσυχα καφέ δίνουν ακόμη καταφύγιο για φιλοσοφία.

ΤΗΣ ΓΙΟΥΛΗΣ ΑΓΓΕΛΗ

μποέμ κουλτούρα εδράζεται στους δρόμους της Μονμάρτης και της Καρτιέ Λατέν, οι πίνακες του Πικάσο και του Μοντιλιάνι βρήκαν εδώ έμπνευση. Τα αιθέρια έλαια του ερωτισμού και του ρομαντισμού σκορπίζουν στις όχθες του Σηκουάνα, η ευγένεια των ανθρώπων σαγηνεύει. Με τη μελωδική φωνή της Εντίθ Πιάφ να ηχεί στα αφτιά και την Ελληνογαλλίδα ηθοποιό Αντέλ Εξαρχόπουλος να παρατηρεί από τεράστιες αφίσες, το ταξίδι στη φωτοδότρα πόλη του Παρισιού ξεκινά.

Η

Η εμπειρία αρχίζει Ενας μυρωδάτος καφές σε ένα μπιστρό στην

οδό Ριβολί, στο κέντρο της πόλης, που περπατά παράλληλα με τις όχθες του Σηκουάνα, δίνει την ώθηση για την παριζιάνικη εμπειρία. Η ατμόσφαιρα ζεστή από τις ακτίνες του ήλιου, αν και περασμένο φθινόπωρο, το κοσμοπολίτικο στιλ τριγυρνά στα σοκάκια αιώνων, μια πανομοιότυπη συστοιχία κτιρίων της αναγεννησιακής εποχής με έντονα γοτθικά στοιχεία διασχίζει τις δύο πλευρές μέχρι το βλέμμα να χαθεί. Οι στέγες κατακόρυφες σε σταχτί χρώμα, τα παράθυρα μεγαλοπρεπή και οι σοφίτες παραταγμένες με ακρίβεια. Η καθημερινότητα των Γάλλων γοητευτική. Ενας σύντομος καφές συνοδευόμενος από φιλί καλημερίσματος, ένα στιλάτο κρουασάν

από τη διπλανή πατισερί και συνεχίζουν. Συμμορφώνουν το σακάκι ή το μπερεδάκι και συνομιλούν με το ποδήλατο. Η Ριβολί μεταμορφώνεται σε οδό Αντουάν για να καταλήξει στην πλατεία της Βαστίλης. Ολη η αίγλη αντιδρά στην ιστορική πραγματικότητα ότι η περιοχή ήταν βαλτότοπος, όπου ξεχείλιζε ο Σηκουάνας. Οταν εγκαταστάθηκε εδώ η αριστοκρατία, το τοπίο άλλαξε. Εγιναν εκκλησίες,

αρχοντικά εξοχικά πλουσίων και βασιλικές οικίες. Η Βαστίλη Ο δρόμος, παρόλο που προκαλεί για μια στάση, δε σταματά. Προχωρά με θέρμη για τη Στήλη του Ιουλίου που ορθώνεται στο κέντρο της πλατείας της Βαστίλης, απολήγοντας στο ολόχρυσο άγαλμα του πνεύματος της ελευθερίας που χρυσαίνει ακόμη περισσότερο ο ήλιος. Φυλακή πολιτικών και ποινικών κρατουμένων το 17ο αιώνα, που φιλοξένησε τον Μαρκήσιο Ντε Σαντ και τον Βολτέρο, η Βαστίλη έδωσε το σύνθημα για τη Γαλλική Επανάσταση, που έφερε την ελευθερία της έκφρασης, κατήργησε τη δουλεία και την απόλυτη μοναρχία. Δίπλα ορθώνεται η Οπερα του Λαού, όχι μόνο για εκτέλεση Βέρντι, αλλά και για διεξαγωγή πολιτικών και κοινωνικών εκδηλώσεων. Ο δρόμος επιστρέφει στην οδό Αντουάν. Πίσω από τη δεξιά συστάδα των περίτεχνων κτιρίων κρύβεται ένα αρχιτεκτονικό θαύμα. Η πλατεία των Βοσγίων (Place des Vosges), ένας πανέμορφος χώρος με τέσσερα συντριβάνια και στιλάτο γκαζόν, περικλείεται από 36 κτίρια με αψίδες, κόκκινο τούβλο, τεράστια παράθυρα και γκρίζες κατακόρυφες στέγες από πλάκες. Η συμμετρικότητα του πρότυπου οικιστικού συνόλου δεν αφήνει περιθώρια. Ηταν βασιλική οικία, ενώ εδώ έζησε ο Βίκτορ Ουγκό κι έγραψε τα «Τραγούδια του Λυκόφωτος». Εδώ υπάρχει και μουσείο αφιερωμένο στη ζωή και το έργο του. Διάθεση για εξερεύνηση Μια ζεστή σοκολάτα κάτω από τις αψίδες θερμαίνει ακόμη περισσότερο τη διάθεση για εξερεύνηση. Ενας ασημένιος θόλος, γυαλισμένος από τις ακτίνες του ήλιου, προσεύχεται προς τον ουρανό. Είναι ο καθολικός ναός Σεντ Πολ. Οι πύλες του ανοιχτές για όσους θέλουν να προσευχηθούν μαζί του ή να θαυμάσουν τον εσωτερικό θρησκευτικό διάκοσμο ιστορίας τεσσάρων αιώνων. Η οδός Αντουάν μετονομάζεται πάλι σε οδό Ριβολί. Ολα τα κάθετα μονοπάτια οδηγούν στον Σηκουάνα. Η πρόκληση μεγάλη, αλλά ο χάρτης μνημείων προτείνει την ευθεία προς το Λούβρο, την πλατεία Κονκόρντ και την Αψίδα του Θριάμβου. Στην επιστροφή, η θέα στο ποτάμι. Ενας κάθετος δρόμος προς τα πάνω κρύβει το Κέντρο Ζορζ Πομπιντού, Το ολόχρυσο άγαλμα του πνεύματος της ελευθερίας επί της Στήλης του Ιουλίου, στο κέντρο της πλατείας της Βαστίλης


3

Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Η Αψίδα του Θριάμβου, που ορθώθηκε το 1806 από τον Ναπολέοντα, αποτελεί εθνικό σύμβολο της γαλλικής φιλοπατρίας

Η πλατεία των Βοσγίων (Place des Vosges), ένας πανέμορφος χώρος με συντριβάνια και γκαζόν

Το υπέροχο πάρκο του Κεραμεικού. Το τοπίο είναι τόσο επιβλητικό που δεν επιτρέπει παρεμβολές από τη λειτουργία της πόλης

βρίσκεται ο 23 μέτρων αιγυπτιακός οβελίσκος. Εδώ θανατώθηκαν η Μαρία Αντουανέτα και ο Ροβεσπιέρος.

που φιλοξενεί το Εθνικό Κέντρο Μοντέρνας Τέχνης με έργα τέχνης - εκπροσώπους του υπερρεαλισμού και του κυβισμού. Η υπερσύγχρονη αρχιτεκτονική του δίνει έναν σύγχρονο τόνο μέσα στο αναγεννησιακό οικιστικό σύνολο. Επιστροφή στην οδό Ριβολί. Αμέσως μετά το πάρκο του Σεντ Ζακ, μια στάση των Γάλλων για το διάβασμα της εφημερίδας τους, η πυξίδα δείχνει ένα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής μεγαλοπρεπές κτίσμα, το Οτέλ ντε Βιλ, το δημαρχείο της πόλης. Στο Λούβρο Ο δρόμος έχει πολλά ακόμη να πει. Το τεράστιο ανάκτορο στα αριστερά που εκτείνεται μέχρι τις όχθες του Σηκουάνα είναι το Λούβρο, βασιλική κατοικία κάποτε, αλλά και οχυρό του Παρισιού. Απέναντι βρίσκεται το Παλέ Ρουαγιάλ. Πύλες, αψίδες, ένα τεράστιο οικιστικό σύνολο που περιβάλλει την αυλή του Ναπολέοντα. Στο κέντρο, η σύγχρονη γυάλινη μεταλλική πυραμίδα - κύρια είσοδος του μουσείου, κατασκευάστηκε το 1989. Το εισιτήριο έχει ήδη εκδοθεί. Ο πλούτος της τέχνης, του πολιτισμού και των αρχαιοτήτων που αποκαλύπτεται δεν περιγράφεται. Δυστυχώς η Νίκη της Σαμοθράκης δεν εκτίθεται αυτόν τον καιρό, γιατί υφίσταται

Το ανάκτορο του Λούβρου, βασιλική κατοικία κάποτε, αλλά και οχυρό του Παρισιού

συντήρηση. Ραντεβού με την Ελληνίδα φτερωτή θεά την επόμενη φορά. Η αυλή του Ναπολέοντα εξελίσσεται στο υπέροχο πάρκο του Κεραμεικού. Στο βάθος διακρίνεται ο πύργος του Αϊφελ. Αυτοκίνητα, λεωφορεία, ταξί, τουριστικά κινούνται γύρω σε ρυθμούς μεγαλούπολης. Ωστόσο η φασαρία τους, η μυρωδιά

τους σαν να μην υπάρχουν. Το τοπίο είναι τόσο επιβλητικό που δεν επιτρέπει παρεμβολές. Η πεζοπορία διασχίζει το υπερμέγεθες πάρκο, με το γεωμετρικά περιποιημένο φυσικό διάκοσμο, φτάνει στην ιστορική πλατεία Κονκόρντ, με απίστευτη θέα προς την Αψίδα του Θριάμβου. Στο κέντρο της

Τα Ηλύσια Πεδία Ολη αυτή η υπέροχη διαδρομή οδηγεί στη διάσημη λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων (Avenue des Champs-Elysees), την πιο ακριβή της Ευρώπης. Στο τέρμα της, στην πλατεία Σαρλ ντε Γκολ, δεσπόζει μία από τις πιο διάσημες αψίδες του κόσμου, η Αψίδα του Θριάμβου, που ορθώθηκε το 1806 από τον Ναπολέοντα. Αποτελεί εθνικό σύμβολο της γαλλικής φιλοπατρίας και από αυτήν ξεκινά πάντα η παρέλαση της Γαλλικής Εθνικής Επετείου της 14ης Ιουλίου. Από ύψος 50 μέτρων, προσφέρει εκπληκτική θέα στα Ηλύσια Πεδία. Η νύχτα διαδέχεται το φως της ημέρας. Η κούραση υποκλίνεται στην εμπειρία. Η αγέρωχη μορφή της Αφροδίτης της Μήλου


4

Σάββατο 26 Ο

Από την κορυφή του Αϊφελ ξεδιπλώνεται η πόλη του φωτός Η νύχτα εξέπεμψε το ρομαντισμό της με άρωμα γαλλικού κρασιού, σε έναν ήσυχο πετροστρωμένο πεζόδρομο. Αχνοί οι ήχοι των διαλόγων γύρω, δεν υπάρχει μουσική, είναι πιο δυνατές οι νότες της ατμόσφαιρας. Ενα ζευγάρι ηλικιωμένων κατεβαίνει χέρι χέρι.

Το σιδερένιο εκπληκτικό δημιούργημα στέκει εδώ από το 1889 ως η έμπνευση του Γουστάβο Αϊφελ και η κορυφή του λικνίζεται με το φύσημα του ανέμου

ΤΗΣ ΓΙΟΥΛΗΣ ΑΓΓΕΛΗ

Ξ

ημερώνει μια πιο φθινοπωρινή μέρα, με τον ήλιο να καταφέρνει πού και πού να βρει διέξοδο. Προορισμός το νησάκι του Σηκουάνα, Ιλ ντε λα Σιτέ, όπου ξεπροβάλλει ο Κουασιμόδος και η Εσμεράλδα ξεναγώντας μικρούς και μεγάλους στην Παναγία των Παρισίων (Νοτρ Νταμ), υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Βικτόρ Ουγκό. Ο καθεδρικός ναός, αριστούργημα αρχιτεκτονικής ισορροπίας, ενέχει στοιχεία γοτθικού ρυθμού, απλού και σύνθετου, και φέτος γιορτάζει τα 850 χρόνια από την κατασκευή του. Οι τρεις πύλες αναπαριστούν την Παρθένο Μαρία, την τελική κρίση και την Αγία Αννα. Δύο κομψοί πύργοι με αψίδες 15 μέτρων τις πλαισιώνουν. Οι μεγαλοπρεπείς ρόδακες είναι το απόγειο της γοτθικής αρχιτεκτονικής και στο εσωτερικό τα γλυπτά, οι φεγγίτες και τα πολύχρωμα από βιτρό παράθυρα εντυπωσιάζουν. Ανάμεσα στα φλας που πέφτουν πάνω στη Νοτρ Νταμ, κλέβει μερικά ένα ζευγάρι νεονύμφων από την Κίνα. Ισως τα θεμέλια του έρωτά τους να μπήκαν εδώ, στο Παρίσι.

το μουσείο Κλινί, δεν ευοδώνεται. Για σήμερα είναι κλειστό. Η Σορβόνη, το παγκοσμίου φήμης ιστορικό πανεπιστήμιο της Γαλλίας, είναι ζωντανό και διαχέει τη γνώση και την ελευθερία του πνεύματος και σήμερα. Δίπλα του βρίσκεται το College de France, ένα δημόσιο ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης, που υπηρετεί την έρευνα και τη διδασκαλία. Οι φοιτητές μπαινοβγαίνουν στα αναγεννησιακά κτίρια κρατώντας τα ζωντανά. Στην Place de Sorbone, παρέες φοιτητών στα κράσπεδα της πλατείας συνομιλούν, διαλέγονται με φιλοσοφική διάθεση, ξεκουράζονται πριν ξαναμπούν στην πηγή αυτή της γνώσης. Το Πάνθεον, ένα επιβλητικό μαρμάρινο κτίριο του 19ου αιώνα, με τεράστιους κίονες, αρχιτεκτονικά θυμίζει Ελλάδα. Είχε σχεδιαστεί αρχικά ως εκκλησία, αλλά αργότερα μετατράπηκε σε ναό της πολιτικής. Σήμερα συγκεντρώνει γύρω του κύκλους φοιτητών καθισμένους στην ομώνυμη πλατεία που και πάλι συζητούν. Από εδώ διακρίνονται οι κήποι του Λουξεμβούργου και στο βάθος ο πύργος του Αϊφελ σε μέγεθος... μπρελόκ.

Το Καρτιέ Λατέν Εδώ αρχίζει η περιοχή Καρτιέ Λατέν που εκτείνεται μέχρι το πανεπιστήμιο της Σορβόνης. Η εκμάθηση των λατινικών στα μεσαιωνικά σχολεία και στα φημισμένα πανεπιστήμια έδωσαν διαφορετικό χαρακτήρα και φυσικά το όνομα της περιοχής. Μετά το θαύμα της Νοτρ Νταμ, η συνάντηση με το μουσείο του Μεσαίωνα,

Οι Κήποι του Λουξεμβούργου Η μαγεία των χρωμάτων έχει εγκατασταθεί εδώ, στους κήπους του Λουξεμβούργου, που απέχουν ελάχιστα από τη Σορβόνη και τον Σηκουάνα. Το 55 στρεμμάτων πάρκο φιλοξενεί ένα υπερμέγεθες παλάτι και τους κήπους του. Οι επιρροές του ιταλικές, γιατί είχε κατασκευαστεί ως κατοικία της Μαρίας

Το ρομαντισμό της επίσκεψης στο Παρίσι συμπληρώνει η βόλτα στα νερά του Σηκουάνα με ένα μπατό μους (Bateaux Mouches)


5

Οκτωβρίου 2013

Τα διαθέσιμα μουσεία

Η Παναγία των Παρισίων, αριστούργημα αρχιτεκτονικής ισορροπίας, ενέχει στοιχεία γοτθικού ρυθμού, απλού και σύνθετου, και φέτος γιορτάζει τα 850 χρόνια από την κατασκευή του

Το Πάνθεον, επιβλητικό μαρμάρινο κτίριο του 19ου αιώνα με τεράστιους κίονες, θυμίζει από αρχιτεκτονικής απόψεως την Ελλάδα

-Βιβλιοθήκη/ Μουσείο της Οπερας - Μουσείο της Ορανζερί - Μουσείο Μονμάρτρης - Μουσείο Καρναβαλέ - Πτι Παλέ - Γκραν Παλέ - Παλέ Ρουαγιάλ - Κέντρο Πομπιντού - Πάνθεον - Μουσείο Λούβρου - Μουσείο Πικάσο - Μουσείο Ορσέ

Info Ο Πύργος του Αϊφελ

Η μαγεία των χρωμάτων έχει εγκατασταθεί στους κήπους του Λουξεμβούργου, που απέχουν ελάχιστα από τη Σορβόνη και τον Σηκουάνα

των Μεδίκων, αλλά σήμερα αποτελεί έναν Παράδεισο για τους Παριζιάνους και τους τουρίστες της πόλης. Την τεράστια έκτασή του κοσμούν βαθύ πράσινο γρασίδι και μονοπάτια, σε γεωμετρικά σχήματα, αγάλματα, χώροι γυμναστικής και αθλοπαιδιών. Οι Γάλλοι εκμεταλλεύονται τους ελεύθερους χώρους. Διαβάζουν, τραβούν τον ήλιο, ρεμβάζοντας γύρω από τα δύο συντριβάνια του πάρκου, παίζουν σκάκι, συζητούν. Παιδιά παίζουν κρυφτό στους φυσικούς λαβύρινθους. Μια ομάδα ηλικιωμένων κάνει γυμναστική κάτω από τη σκιά αειθαλών δέντρων, μια άλλη εξασκείται στο δημοφιλές για τους Γάλλους παιχνίδι με βόλους Jeux de Boules. Οι θεατές πολλοί. Επικρατεί ωστόσο ηρεμία, λες και όλες οι φιγούρες των ανθρώπων είναι αγαλμάτινες.

Κατά τη Γαλλική Επανάσταση, το παλάτι χρησίμευσε ως φυλακή, ενώ κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ως το αρχηγείο της Πολεμική Αεροπορίας των Γερμανών. Το κτίριο στεγάζει σήμερα τη γαλλική Γερουσία, ενώ ο περιβάλλων χώρος του ολόκληρη την κοινωνία. Στα νερά του Σηκουάνα Το ρομαντισμό συμπληρώνει η βόλτα στα νερά του Σηκουάνα με ένα μπατό μους (Bateaux Mouches), η οποία συγχρόνως ξεδιπλώνει κάποια από τα αρχαιότερα και πιο μεγαλοπρεπή ιστορικά μνημεία της πόλης, όπως το άγαλμα της Ελευθερίας, που βρίσκεται μέσα στον ποταμό, τον πύργο του Αϊφελ, την Αψίδα του θριάμβου, πολλά μουσεία και κλασικά περίτεχνα κτίρια. Στις όχθες του ποταμού παρέες

Το υπερμέγεθες παλάτι της Μαρίας των Μεδίκων και οι εντυπωσιακοί κήποι του

νέων κυρίως ανθρώπων βρίσκουν ρομαντικό καταφύγιο, ενώ η επιλογή νυχτερινής κρουαζιέρας, κάτω από τις φωτισμένες γέφυρες, είναι πιο εντυπωσιακή και φωτίζει καλύτερα τις ομορφιές της πόλης. Το ραντεβού με τη βραδινή έξοδο στα λιτής διακόσμησης καταστήματα με κουζίνα όλων των εθνικοτήτων δίνεται στην περιοχή Σεν Ζερμέν ντε πρε. Σοκάκια με πέτρα και ήρεμη ατμόσφαιρα. Ναι, δεν υπάρχει μουσική, παρά μόνο από μια μπρασερί ακούγονται οι νότες του πιάνου. Απόγευμα στη Moνμάρτρη Το τελεφερίκ δεν οδηγεί μόνο στο Λόφο της Μονμάρτρης, αλλά στα χνάρια διάσημων ζωγράφων που έστησαν εδώ τα καβαλέτα τους το 19ο και 20ό αιώνα, όπως ο Τουλούζ

Λοτρέκ, ο Βαν Γκογκ, ο Μοντιλιάνι, ο Πικάσο. Και σήμερα όμως αποτελεί φάρο για τη ζωγραφική. Πολλοί ζωγράφοι και καρικατουρίστες εκθέτουν στο δρόμο τα έργα τους. Στους πρόποδες του λόφου βρίσκεται η συνοικία Πιγκάλ, όπου κάθε βράδυ αναβιώνει το Μουλέν Ρουζ, ενώ στην κορυφή του ο ναός Σακρέ Κερ, βασιλικού ρυθμού, που χρονολογείται στο 19ο αιώνα. Οι Βερσαλίες Το απόγειο της μεγαλοπρέπειας, της χλιδής, της πολυτέλειας είναι τα ανάκτορα και οι κήποι των Βερσαλιών, λίγο έξω από το Παρίσι. Από το 1682 ώς το 1789 ήταν πρωτεύουσα της Γαλλίας. Σήμερα αποτελεί ένα από τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.

Μια νύχτα είναι αφιερωμένη στη μαγεία του πύργου του Αϊφελ, το σήμα κατατεθέν του Παρισιού. Ο φωτισμός του υπέροχος, τα βράδια κάνει κύκλους σαν φάρος για να καταστήσει αισθητή την παρουσία του σε όλη την πόλη. Το σιδερένιο εκπληκτικό δημιούργημα στέκει εδώ από το 1889 ως η έμπνευση του Γουστάβο Αϊφελ και η κορυφή του λικνίζεται με το φύσημα του ανέμου. Η θέα του Παρισιού από τα 300 μ. ξεδιπλώνει την πόλη του φωτός, ενώ από κάτω το Πεδίον του Αρεως παίζει με το φως. Στα τρία επισκέψιμα επίπεδα τα φλας συμπληρώνουν το φωτισμό του και ο αέρας επεμβαίνει στην εικόνα. Στην κορυφή οδηγεί μόνον ο ανελκυστήρας, ενώ μέχρι και το δεύτερο επίπεδο υπάρχουν και σκάλες.


6

Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Τα Καφενεία της Ελλάδας Μικρά διαμαντάκια γνησιότητας και αλήθειας, χαμένοι παράδεισοι κρυμμένοι στις εσχατιές της ελληνικής επικράτειας. Ιστορίες ανθρώπων που κουβαλούν την πίκρα της λησμονιάς, τον αγώνα της επιβίωσης, αλλά και την περηφάνια της καταγωγής, την εμμονή της τοπικότητας, εκεί που τα χρόνια μετρούν σαν μέρες και οι μέρες σαν αιώνες! ΚΕΙΜΕΝΟ - ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΝΤΕΠΥ ΧΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ nchiotopoulou@ekdotiki.gr άτω από τη σκιά του δέντρου, καθισμένη στην ξύλινη χρωματιστή καρέκλα του μοναδικού παραδοσιακού καφενείου της Σαντορίνης, στην πλατεία του χωριού Πύργος, ξεφυλλίζω το λεύκωμα «Τα Καφενεία της Ελλάδας» του Γιώργου Πίττα. Πολύ σύντομα, θα μαζευτούμε μια όμορφη παρέα και εκεί ο Γιώργος Πίττας θα μας μιλήσει για το τελευταίο του λεύκωμα, που αφορά την καταγραφή 80 καφενείων, από τα 300 που γνώρισε γυρίζοντας όλη την Ελλάδα. «Πολλοί φίλοι με ρωτούν ποια είναι τα πιο όμορφα καφενεία από τα 300 που γνώρισα και βέβαια από τα 80 που κατέγραψα στα ‘’Καφενεία της Ελλάδας’’ και παρ’ όλες τις αρνήσεις μου ν’ απαντήσω –γιατί καθένα έχει το χαρακτήρα του- θα σας πω για κάποια που πραγματικά μ’ εντυπωσίασαν», είπε χαρακτηριστικά στην παρέα ο κ. Πίττας. Ξεκίνησε, λοιπόν, με πρώτο και καλύτερο το καφενείο της Αμφισσας, το «Πανελλήνιον». «Είναι το καφενείο που απεικονίζεται στο εξώφυλλο του

Κ

Στον καφενέ της κυρά Βούλας, στον Πύργο της Σαντορίνης έγινε η παρουσίαση του λευκώματος «Τα Καφενεία της Ελλάδας»

Ο συγγραφέας του λευκώματος Γιώργος Πίττας

λευκώματος, εκεί γυρίστηκαν σκηνές από τον ‘‘Θίασο’’ του Αγγελόπουλου, ενώ η ατμόσφαιρά του παραπέμπει στο Μεσοπόλεμο», ανέφερε ο κ. Πίττας. Ακολούθησε το παλιότερο ίσως καφενείο της Ελλάδας, στον Λαύκο του Πηλίου, εκεί όπου σύχναζε ο Παπαδιαμάντης. Αλλά και το Μεγάλο Καφενείο της Τρίπολης, το καφενείο του Μπέη στη Νότια Μάνη και το πασίγνωστο στέκι του Κόττα στα Γύφτικα της Πάτρας. «Στην Κρήτη πιστεύω ότι βρίσκονται τα ομορφότερα καφενεία, όμως και στα νησιά του Αιγαίου κάθε καφενείο έχει το ενδιαφέρον του», σημείωσε ο κ. Πίττας αναφέροντας τα Σαρανταυ-

αποτελούν την καρδιά της ανδρικής κοινωνίας κάθε τόπου, ο χώρος όπου συζητιούνται και επιλύονται όλων των ειδών ανδρικά ζητήματα. Εκεί περνούν οι άντρες την ώρα τους, πίνουν τον καφέ τους παίζοντας χαρτιά ή παρτίδες τάβλι, βλέπουν ή ακούν τις ειδήσεις, σχολιάζουν τα γεγονότα, συζητούν –και κυρίως διαφωνούν- πολιτικά, έρχονται σε κέφι, πειράζονται, συναλλάσσονται, κλείνουν δουλειές, πίνουν το ούζο τους, τρώνε το μεζεδάκι τους, τραγουδούν, παρακολουθούν ποδόσφαιρο στην τηλεόραση. Πάνω από όλα όμως το καφενείο είναι ο τόπος όπου ο άνδρας δηλώνει την παρουσία του στην κοινωνία των αντρών. Πάει στο καφενείο για να δει και να ιδωθεί, για να ακούσει και να ακουστεί. Χάθηκες απ’ το καφενείο, σημαίνει χάθηκες απο την πιάτσα, από την κοινωνική ζωή. «Και στις μέρες μας, όταν τα πολλά χωριά ερημώνουν, τελικά τα καφενεία είναι οι τελευταίοι χώροι κοινωνικής συνάθροισης. Αν δεν φροντίσουμε να τα διαφυλάξουμε, να τα ανανεώσουμε και να τα εμπλουτίσουμε, θα έχουμε χάσει έναν τεράστιο πλούτο, όχι μόνο του πολιτισμού της καθημερινότητάς μας, αλλά και της ευρύτερης πολιτιστικής μας κληρονομιάς», δηλώνει αφοπλιστικά ο κ. Πίττας.

γά στο Ηράκλειο, το καφενείο στον Σίβας στην Μεσσαρά, τη Ναυτιλία στα Κατάπολα της Αμοργού και τον Χορευτή στα Θολάρια της Αμοργού, το «Houston» στην Πάτμο, το «Μουγγό» στην Αστυπαλιά, της κυρα-Ρήνης στη Λέσβο, των αδελφών Μοίρα στην Αίγινα. Και από την Ηπειρωτική Ελλάδα, «ξεχωρίζω το ‘‘Ναπολέων’’ στους Καλαρρύτες Ηπείρου, τον ‘‘Τρικενέ’’ στο Μεσολόγγι, το ‘‘Τσινάρι’’ στη Θεσσαλονίκη, το ‘‘Διεθνές’’ και τον ‘‘Νάσο’’ της Φλώρινας, τον ‘‘Νικόδημο’’ στη Λάρισα», ενώ από τα Επτάνησα, σύμφωνα με τον κ. Πίττα, ξεχωρίζουν τα «Ολύμπια» στο Λιστόν της Κέρκυρας.

Info ❖ Η καταγραφή των «Καφενείων της Ελλάδας» διήρκεσε αρκετά χρόνια και η οριστική γραφή του βιβλίου έγινε την τριετία 2010-2012. Περιλαμβάνει στο πρώτο μέρος τα κεφάλαια της εισαγωγής, όπου περιέχονται πληροφορίες για τα γενικά χαρακτη-

ριστικά των καφενείων, και στο δεύτερο μέρος τα 80 πιο χαρακτηριστικά καφενεία. ❖ Ο Γιώργος Πίττας είναι μέλος του ΔΣ του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδος και επικεφαλής του προγράμματος «Ελληνικό Πρωινό».

Η αξία των καφενείων Πρωταγωνιστές της καθημερινής ζωής κάθε τόπου, χώροι κοινωνικότητας, με όλους τους συμβολισμούς και τους μυστικούς κώδικες, αποτελούσαν σημαντικό θεσμό των τοπικών κοινωνιών, μάρτυρες μιας εποχής όπου «των Ελλήνων οι κοινότητες» διαμόρφωναν την ιδιαίτερή τους ταυτότητα. Τα Καφενεία της Ελλάδας, χώροι συνάντησης των ανδρών, τόποι παιγνιδιών και απολαύσεων, τόποι κοινωνικής συναναστροφής, ενημέρωσης αλλά και πολιτικών αντιπαραθέσεων, επαγγελματικών συναλλαγών, αλλά και τόποι των γλεντιών της παρέας, τόποι του καλαμπουριού και της πλάκας,


7

Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

Τουρισμός και Γαστρονομία – Το επόμενο βήμα ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΝΤΕΠΥ ΧΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ nchiotopoulou@ekdotiki.gr ι γαστρονομικές τάσεις, από τους γρηγορότερα εξελισσόμενους τομείς του τουρισμού, η προώθηση ενός προορισμού μέσω της δημιουργίας αυθεντικών γαστρονομικών εμπειριών, η ανάδειξη των τοπικών προϊόντων, οι νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία της γαστρονομίας και του τουρισμού, η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης κ.ά. ήταν μερικά από τα θέματα που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του 9ου ετήσιου συνεδρίου «Τουρισμός και Γαστρονομία – Το επόμενο βήμα», που πραγματοποιήθηκε στη Σαντορίνη. Σημαντικοί και αξιόλογοι ομιλητές από την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό βρέθηκαν επί ένα διήμερο στη μαγευτική Σαντορίνη, με αφορμή το 9ο ετήσιο συνέδριο της σειράς IMIC. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 17 και την Παρασκευή 18 Οκτωβρίου και είχε ως στόχο την προώθηση της γαστρονομίας και των τοπικών προϊόντων της Σαντορίνης, με αφορμή το Ετος Γαστρονομίας 2013 που κηρύχθηκε στο νησί. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και σύμφωνα με το διοργανωτή του συνεδρίου, της εταιρίας «Ηλιότοπος», Κώστα Κωνσταντινίδη, και τους εμπλεκόμενους φορείς (ξενοδόχοι, εστιάτορες, οινοποιοί, καταστήματα παραδοσιακών προϊόντων), οι στόχοι επιτεύχθηκαν. Την αναγκαιότητα της δημιουργίας ενός φορέα διαχείρισης τουρισμού που θα συντονίζει τον πολιτισμό, την παράδοση και την ποιότητα, επισήμανε η αντιπεριφερειάρχης Ν. Αιγαίου, σε θέματα τουρισμού, Ελευθερία Φτακλάκη, κατά τη διάρκεια της έναρξης του 9ου συνεδρίου. «Το Ετος Γαστρονομίας 2013 ήταν ένα εμβληματικό έργο για τη Σαντορίνη, αποτελώντας το εφαλτήριο για να κάνει το παγκοσμίως φήμης νησί τη διαφορά», ανέφερε η κ. Φτακλάκη συμπληρώνοντας ότι χρειάζεται τουριστική κουλτούρα και τουριστική αγωγή ενώ ως περιφέρεια αναδεικνύουν καθένα από τα 48 κατοικημένα νησιά του Αιγαίου χωριστά.

Αποψη των Φηρών

Ο

Ελευθερία Φτακλάκη (αντιπεριφερειάρχης Τουρισμού Ν. Αιγαίου) - Αναστάσιος Νικόλαος Ζώρζος (δήμαρχος Θήρας)

Κώστας Κωνσταντινίδης (διευθύνων σύμβουλος «Ηλιότοπος»

Γιώργος Χατζηγιαννάκης (Εστιατόριο «Σελήνη»)

«Η Σαντορίνη με το Ετος Γαστρονομίας 2013 έχει αποκτήσει ένα επικοινωνιακό προβάδισμα σε σχέση με άλλους προορισμούς και έχει βάλει τις βάσεις για την επόμενη μέρα», τόνισε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος Θήρας, Αναστάσιος Νικόλαος Ζώρζος, συμπληρώνοντας και εκείνος με τη σειρά του την ανάγκη δημιουργίας ενός φορέα διαχείρισης που θα διαχειρίζεται το τουριστικό προϊόν της Σαντορίνης.

Οχημα για την ανάπτυξη του τόπου θεωρεί τη γαστρονομία αλλά και ένα επιπλέον βασικό κίνητρο για επίσκεψη στην Ελλάδα ο εκπρόσωπος του υπουργείου Τουρισμού, Χαρίλαος Καλπίδης, ο οποίος ανέφερε ότι «μέσω του γαστρονομικού τουρισμού μπορεί να υπάρξει ποιοτική αναβάθμιση, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, εμπλουτισμός του τουριστικού προϊόντος».

Οφέλη από το γαστρονομικό προορισμό Τις τελευταίες τάσεις στα γαστρονομικά ταξίδια παρουσίασε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου ο Αμερικανός Erik Wolf, executive director του World Food Travel Association, δίκτυο που αποτελείται από 18.000 μέλη σε 135 χώρες σ’ όλον τον κόσμο. Ο κ. Wolf εξήγησε τη σημασία του να αναδειχθεί ένας προορισμός γαστρονομικός, αφενός

Tips ❖ Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η προσπάθεια των ξενοδόχων της Σαντορίνης να «υιοθετήσουν» έναν παραγωγό, από τον οποίο προµηθεύονταν τα προϊόντα του. «Δώσαµε την ευκαιρία στους πελάτες µας να αποκτήσουν εµπειρία, πηγαίνοντας και οι ίδιοι στο περιβόλι, ενώ οι παραγωγοί αύξησαν τα έσοδά τους κατά 300%», ανέφερε ο πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Σαντορίνης, Μανώλης Καραµολέγκος. ❖ Το Ετος Γαστρονοµίας 2013, σύµφωνα µε τον πρόεδρο των Εστιατόρων Σαντορίνης, Βασίλη Ζαχαράκη, «µας έδωσε την ευκαιρία να σερβίρουµε ακόµη ποιοτικότερο φαγητό αλλά και να αυξηθούν

σε κατανάλωση τα εµφιαλωµένα κρασιά καθώς και τα τοπικά εδέσµατα». Οπως συµπλήρωσε, τα αποτελέσµατα στον κλάδο τους θα φανούν σε 2-3 χρόνια. ❖ Στο πλαίσιο του συνεδρίου, πραγµατοποιήθηκε και σεµινάριο για το γαστρονοµικό τουρισµό από τον καθηγητή Τουριστικού Μάρκετινγκ, Δηµήτρη Κούτουλα. ❖ Το επόµενο βήµα για τη γαστρονοµία του νησιού είναι η δηµιουργία µιας συστάδας (cluster), η οποία θα διαχειρίζεται το τουριστικό χαρτοφυλάκιο της Σαντορίνης και θα έχει την ονοµασία Gastronomi in Santorini – a unique experience.

διότι το ποσοστό των τουριστών που ταξιδεύει για το συγκεκριμένο είδος τουρισμού αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς, αφετέρου γιατί η κουζίνα και τα προϊόντα είναι ταυτισμένα με τον τόπο. «Η γαστρονομία είναι μια παγκόσμια γλώσσα και έχει τις δυνατότητες να αποτελέσει το θεμέλιο του τουρισμού», ανέφερε ο κ. Wolf. Στο χαρτοφυλάκιο του ελληνικού τουρισμού μπαίνει και η γαστρονομία και, σύμφωνα με το γενικό διευθυντή του ΣΕΤΕ, Γιώργο Δρακόπουλο, «στόχος μας είναι η γαστρονομία να αποτελεί έναν από τους τρεις κύριους λόγους για επίσκεψη στην Ελλάδα». Από την πλευρά του ο Γιώργος Χατζηγιαννάκης, ο «πατριάρχης» της γαστρονομίας, όπως τον αποκαλούν, ο οποίος υποστηρίζει όλη αυτήν την προσπάθεια – την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων μέσα από τη σύγχρονη εξελιγμένη τοπική κουζίνα- εδώ και 28 χρόνια, ανέφερε ότι «το Ετος Γαστρονομίας 2013 έπαιξε περισσότερο ρόλο εσωτερικό, οργάνωσης και αυτογνωσίας», συμπληρώνοντας ότι η γαστρονομία της Σαντορίνης βρίσκεται σε σταυροδρόμι και πρέπει ως σύνολο να αξιοποιήσουν το γεγονός. «Να πάρουν οι πελάτες μαζί τους τη γευστική μνήμη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου «Selene», Γιώργος Χατζηγιαννάκης. Ετος Γαστρονομίας 2013 Κατά τη διάρκεια του Ετους Γαστρονομίας 2013, το οποίο ολοκληρώνεται στη διεθνή έκθεση τουρισμού WTM στο Λονδίνο, 4-7 Νοεμβρίου, συμμετείχαν 300 επιχειρήσεις του νησιού αλλά και 350 άνθρωποι παρακολούθησαν εκπαιδευτικά σεμινάρια παίρνοντας πιστοποίηση. Στο πλαίσιο του Ετους Γαστρονομίας 2013 για πρώτη φορά καταγράφηκαν τα τοπικά έθιμα της Σαντορίνης, ενσωματώθηκε μια σειρά δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων, αυξήθηκε σημαντικά η προσέλευση των επισκεπτών στα 10 οινοποιεία της Σαντορίνης, αυξήθηκαν οι πωλήσεις των τοπικών προϊόντων – φάβα, κρασιά, παράγωγα από το ντοματάκι, κάππαρη και καππαρόφυλα κ.ά.- και επισκέφτηκαν το νησί 130 δημοσιογράφοι από όλον τον κόσμο μεταφέροντας τις εμπειρίες τους στα ΜΜΕ.


Σάββατο 26 Οκτωβρίου 2013

8

1,8 εκατ. τουρίστες στη Σαντορίνη

Μονεμβασία – προορισμός για τουρισμό γάμων Στη μεγαλύτερη έκθεση γάμου της Μεγάλης Βρετανίας συμμετείχε ο δήμος Μονεμβασίας, φιλοξενούμενος στο περίπτερο του ΕΟΤ. Σκοπός της συμμετοχής ήταν η προώθηση της Μονεμβασιάς ως προορισμού γάμων στην αγορά της Αγγλίας. Η έκθεση, με τίτλο «National Wedding Show», διοργανώθηκε στο Μπέρμιγχαμ της Αγγλίας, από τις 4 έως τις 6 Οκτωβρίου 2013. Κατά τη διάρκεια τις έκθεσης, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές συναντήσεις με μεγάλα τουριστικά γραφεία της Αγγλίας, τα οποία εξειδικεύονται στη διοργάνωση ταξιδιών γάμου.

Να σημειώσουμε ότι ο τουρισμός γάμων είναι μια εξειδικευμένη μορφή τουρισμού με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης και ο δήμος Μονεμβασίας μπορεί να αποτελέσει δημοφιλή προορισμό για τέτοιου είδους τουρισμό, για τον οποίο, αντίστοιχα, η Αγγλία αποτελεί

Ως πολύ καλή αποτιμούν τη φετινή τουριστική σεζόν οι φορείς της Σαντορίνης, κάνοντας λόγο για αύξηση που κυμαίνεται κοντά στο 20%. Οι φετινοί τουρίστες που επισκέφτηκαν τη Σαντορίνη, όπως δείχνουν τα στοιχεία, θα φτάσουν τα 1,8 εκατ. Αύξηση της τάξης του 15% υπήρξε και στον τζίρο, ενώ στις νέες αγορές φέτος, για πρώτη φορά, προστέθηκε και η Ρωσία, με 600 αφίξεις την εβδομάδα. Για το διάστημα Ιανουάριος - Οκτώβριος 2013 (έως τις 15 Οκτωβρίου) πραγματοποιήθηκαν 243.589 αφίξεις εξωτερικού, 170.882 εσωτερικού, ενώ προσγειώθηκαν και 1.041 ιδιωτικά αεροσκάφη. Αντίθετα, πτώση κατά 20% παρατηρήθηκε στα κρουαζιερόπλοια. Οσον αφορά τις προκρατή-

τη μεγαλύτερη αγορά στην Ευρώπη. Την αποστολή αποτέλεσαν ο πρόεδρος της Επιτροπής Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής, Χαράλαμπος Λύρας, και το μέλος της Επιτροπής και πρόεδρος της Ενωσης Ξενοδόχων Λακωνίας, Δημήτρης Πολλάλης.

ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ ΔΑΝΑΪΔΩΝ 4, Τ.Κ. 546 26, ΤΗΛ: 2310 779111, FAX: 2310 243852 www.agelioforos.gr

ΕΚΔΟΤΗΣ: Αλέξανδρος Κ. Μπακατσέλος

Επίσης, να σημειώσουμε ότι από τον Απρίλιο ξεκινάει και η Transavia στο Θεσσαλονίκη - Αμστερνταμ, τρεις φορές την εβδομάδα (Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο) με διάρκεια ώς ��ον Οκτώβριο, ενώ νέα δρομολόγια στο θερινό της πρόγραμμα προσθέτει και η Germanwings, για Αμβούργο και Ντίσελντορφ, επαναφέρει το Ανόβερο, ενώ καθ’ όλη τη χρονιά πετάει για Κολονία - Βόννη και Στουτγάρδη.

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Εύρης Τσουµής YΠΕΥΘΥΝEΣ YΛΗΣ: Αναστασία Αµοιρίδου a.amiridou@ekdotiki.gr Γιούλη Αγγέλη - g.ageli@ekdotiki.gr Ντέπυ Χιωτοπούλου nchiotopoulou@ekdotiki.gr ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Γεωργία Κύρκου

ρική πόλη στο Ακρωτήρι (την καλοκαιρινή περίοδο δέχεται 1.000 επισκέπτες ημερησίως). Κομμάτι της παγκόσμιας τουριστικής αγοράς προσπαθούν να κερδίσουν οι επιχειρηματίες και μέσω του γαστρονομικού τουρισμού και της προσπάθειας για ανάδειξη της Σαντορίνης ως γαστρονομικού προορισμού, στο πλαίσιο του Ετους Γαστρονομίας 2013.

Η δυναμική των social media

SAS - Transavia στο «Μακεδονία» Μετά από μία δοκιμαστική περίοδο ενός μηνός το καλοκαίρι του 2013, η SAS επιστρέφει δυναμικά στο αεροδρόμιο «Μακεδονία». Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο των Χριστουγέννων στις 21 και 28 Δεκεμβρίου 2013, καθώς και στις 4 Ιανουαρίου 2014, θα πραγματοποιηθούν πτήσεις Θεσσαλονίκη - Στοκχόλμη - Θεσσαλονίκη, ενώ από τον Απρίλιο του 2014 θα πραγματοποιούνται πτήσεις τέσσερις φορές την εβδομάδα.

σεις για την επόμενη σεζόν, δείχνουν ανοδική πορεία, με αύξηση τόσο από τη Βρετανία, όσο και από τη Ρωσία. Ειδικά για τη Ρωσία, tour operator έδειξε ενδιαφέρον να διπλασιάσει τις θέσεις του σε 1.200 την εβδομάδα. Να σημειώσουμε ότι το 90% των τουριστών επισκέπτεται τη Σαντορίνη για το ηλιοβασίλεμά της, καθώς και την προϊστο-

Την αναγκαιότητα και την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ανέλυσε ο Βασίλης Πολύζος, ειδικός σε θέματα social media, στο πλαίσιο του 9ου συνεδρίου IMIC «Γαστρονομία και Τουρισμός: Το επόμενο βήμα». Σύμφωνα με τον κ. Πολύζο, το κάθε προϊόν ή υπηρεσία έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία οφείλουμε να προβάλλουμε μέσα από το κατάλληλο δίκτυο. Το 82% των Αμερικανών καταναλωτών με πρόσβαση στο Ιντερνετ έχουν επισκεφτεί ιστοσελίδες με σχόλια άλλων ταξιδιωτών και

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: Λένα Αντωνοπούλου lantonopoulou@ekdotiki.gr ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ: Κατερίνα Δάλλα kdalla@ekdotiki.gr Θάνος Μάνος thmanos@ekdotiki.gr ΕΚΤΥΠΩΣΗ: «ΦΙΛΙΠΠΟΣ»

σχετικά blogs, προτού αποφασίσουν για τα ταξίδια τους. Επιπλέον, ειδικές μετρήσεις αποκάλυψαν ότι το 73% των Ρώσων ερωτωμένων επισκέφτηκε ιστοσελίδες κοινωνικών μέσων κατά το σχεδιασμό ταξιδιών τους, και μάλιστα το 63% χρησιμοποίησε αυτές τις ιστοσελίδες κατά τη διαδικασία αξιολόγησης εναλλακτικών προορισμών διακοπών. Σύμφωνα δε με έρευνα του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, μόνο το 4% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούν τα social media για την προώθηση του γαστρονομικού τουρισμού!

ανοιχτοί σε νέες ιδέες Στείλτε μας και εσείς τις δικές σας εμπειρίες, προτάσεις και συμβουλές από το ταξίδι σας. Περιμένουμε από σας, τους αναγνώστες και τις αναγνώστριές μας, άρθρα, σκέψεις, προβληματισμούς, απορίες, φωτογραφίες και νέες ιδέες. Mοιραστείτε ταξιδιωτικές ιστορίες και εμπειρίες σας! Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας είτε στo τηλ: 2310 779111 είτε ηλεκτρονικά στα email: a.amiridou@ekdotiki.gr, g.ageli@ekdotiki.gr


Ταξίδια 27/10/2013