Page 1

Stofbestrijding

EXPLOSIEVEILIGHEID

Mei 2017

Speciale Jaareditie van:

Testkanaal luchtfilters Persoonscertificatie Atex versus IECEx Additieven tegen stof Energiezuinig ontstoffen Mechanische ontsteking Zeewater tegen stof HygiĂŤnische ontstoffing Heb ik een Ex nodig? Atex in de praktijk Verneveling tegen geuren stofontwikkeling Eco-efficiĂŤnte filtering Filteren plakkerig stof Filterdatabase voor procesoptimalisatie

01_cover.indd 1

04-05-17 17:00


Het

ATEX & PROCESS SAFETY congres

ATEX & Process Safety Congres Kom ook naar het congres op 13 juni 2017 in ‘s Hertogenbosch

Het ATEX & Process Safety Congres | 13 juni 2017 ‘Excelleren in Veiligheid’ Na het succes van de afgelopen 8 edities van Het ATEX & Process Safety Congres, vindt op dinsdag 13 juni 2017 de 9e editie van Het ATEX & Process Safety Congres plaats. Het ATEX & Process Safety Congres 2017 wordt speciaal georganiseerd voor bedrijven die te maken hebben met explosiegevaar en andere vormen van proces(on)veiligheid en daarmee het belang van de ATEX-richtlijnen en andere vigerende regelgeving onderkennen. Daarnaast controleren de Inspectie SZW en andere inspectiediensten alle bedrijven met een verhoogde kans op ongevallen of zij hier voldoende gehoor aan geven. Ook in 2017 besteden we tijdens Het ATEX & Process Safety Congres uitgebreid aandacht aan Process Safety. We trakteren u niet alleen op de wetenswaardigheden zoals u die van ons gewend bent. We bieden tevens een parallel programma, waarbij u als bezoeker op het gebied van ATEX en het veel bredere Process Safety ruimschoots voldoende relevante en praktische informatie kunt inwinnen en uitwisselen. Wilt u tussentijds op de hoogte worden gehouden van alle ontwikkelingen op het gebied van Explosieveiligheid en IECEx ? Meld u dan aan bij de LinkedIn groep ‘ATEX discussie en informatieplatform’ via LinkedIn.

Hopelijk zien wij u op 13 juni! Organisatie Het ATEX & Process Safety Congres 2017

Gebruik bij het inschrijven de kortingscode 6zphth.

Een initiatief van:

Kijk voor meer informatie en inschrijven op www.atexcongres.nl


Colofon Stofbestrijding 2017

Stofbestrijding is een uitgave van Eisma Industriemedia. Deze speciale uitgave Is een bijlage bij:

Uitgave Eisma Industriemedia Informaticaweg 3 1007 CP Doetinchem

Hoofdredactie Jos Verleg, hoofdredacteur Bulk E j.verleg@eisma.nl M 0031 (0) 6-43 87 51 10 Medewerkers Aan dit nummer is meegewerkt door: • Jan van den Berg • Frank Senteur • Marjolein de Wit- Blok Sales Lida Meyers, accountmanager Bulk E l.meyers@eisma.nl T 0031 (0) 88-29 44 738 M 0031 (0) 6-42 75 95 22 Traffic ZeeDesign Witmarsum

Inhoud 6

Testkanaal filters

AFPRO Filters heeft een testkanaal voor luchtfilters in gebruik genomen.

opgepakt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van kanonnen die geschikt zijn voor de verneveling van zeewater.

8

24

Persoonscertificatie

Voor sommige installaties dient een risicoanalyse aanwezig te zijn. In zo’n risicoanalyse staat vaak dat (een deel van de) installatie Ex gecertificeerd moet zijn.

12

Wynveen helpt klanten aan de nodige kennis om in de praktijk adequaat te kunnen omgaan met explosierisico’s.

Additieven tegen stof

Instral bestrijdt stuivende opslaghopen met behulp van milieuvriendelijke additieven.

14

Zuinig ontstoffen

De ‘engineers of clean air’ van Typhoon ontwerpen stoffilters en pneumatische transporten zodanig dat het energieverbruik zo laag mogelijk is.

18

Ontstekingsbron

Explosieveilige mechanische apparaten zijn uitgerust met één of meer ‘beschermingswijze(n) tegen ontsteking’.

20

Zeewater tegen stof

Enerco en Rietlanden hebben gezamenlijk de bestrijding van stofontwikkeling

PrePress ZeeDesign Witmarsum Druk Veldhuis Media BV, Raalte

Een Ex nodig?

Een werkgever is verplicht om personeel zo nodig scholing te geven over explosierisico’s. Een handige mogelijkheid daartoe is om werknemers te certificeren conform IECEx05.

BIJ DE COVER:

© Copyright 2017 Eisma Industriemedia

26

30

Atex-praktijk

Waternevel

Bij de overslag van huishoudelijk afval bij GAD in Hilversum komt veel stof vrij en is ook sprake van geuroverlast. Aquaco is erin geslaagd om de overlast met behulp van op maat gemaakte waternevelsystemen te bestrijden.

32

Eco-efficiënt filter

Nederman ontwerpt filterinstallaties die het milieu verbeteren, het ziekteverzuim verlagen en de productiviteit verhogen. Het gecombineerde effect heet ‘eco-efficiëntie’.

36

Plakkerig stof

Poeth heeft bij Kerry in Zwijndrecht een stoffilter vervangen door een nieuwe installatie met speciale filterelementen voor de verwerking van plakkerige materialen.

38

Centrale afzuiging

Lysair heeft bij borstelfabrikant PDC Brush 30 mobiele, lokale filterdoekinstallaties vervangen door één centraal ontstoffingssysteem. Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

40

Filter-database

Lampe legt de onderhoudsgegevens en instellingen van filterinstallaties van klanten vast in een database. Klanten maken van deze database gebruik om hun processen te optimaliseren. Lysair heeft bij een borstelfabrikant 30 mobiele, lokale filterdoekinstallaties vervangen door één centraal, geautomatiseerd ontstoffingssysteem.

42

Ontstoffing

Transtech heeft onlangs voor één klant twee filters gebouwd: één voor een afzaklijn en de ander voor een bigbag-vullijn. De uitdaging was om het project te realiseren in een zeer kort tijdsbestek.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

03_colofoninhoud.indd 3

2

3 04-05-17 17:00


Preview

Atex-congres: Excelleren in veiligheid Op 13 juni 2017 organiseert NCOI Techniek & Veiligheid in Den Bosch het ATEX & Process Safety-congres; hét evenement voor medewerkers van bedrijven die te maken hebben met explosiegevaar. Het thema is ‘Excelleren in veiligheid’.

A

lweer voor de 9e keer organiseert NCOI Techniek & Veiligheid (voorheen: Reed Business Opleidingen) ‘Het Grote ATEX & Process Safety Congres’. Het evenement vindt plaats op dinsdag 13 juni 2017, wederom in 1931 Congrescentrum Brabanthallen in Den Bosch. Sinds 2013 besteedt het congres ook aandacht aan Process Safety. Procesveiligheid is het gebied van het ontwerp, de installatie, het bedrijf, de besturing en het onderhoud van installaties om te voorkomen dat gevaarlijke stoffen naar buiten komen. Loss of containment ‘Loss of containment’, ofwel het ongewenst en ongecontroleerd naar buiten komen van gevaarlijke stoffen kan leiden tot brand, explosie en/of emissies die in potentie veel slachtoffers eisen of grote schade veroorzaken. Ongelukken

45 04_atex-congres.indd 4

zoals bij NAM in Warffum, Chemie-Pack in Moerdijk en Odfjell in Rotterdam, hebben Process Safety hoog op de agenda gezet. Hierbij worden drie veiligheidsaspecten van een bedrijf onderkend: ontwerpintegriteit, technische integriteit en organisatorische integriteit. In dit verband zegt Nathan Kuper (Expertisecentrum Inspectie SZW): “Vaak ligt de focus op de Atex-richtlijnen. Maar gewoon zorgen dat er niets vrijkomt (Process Safety) kan een hoop ellende voorkomen.” Workshops Voor de editie van 2017 staan nauwelijks plenaire sessies op het programma, maar des te meer workshops. Deze behandelen een breed scala van thema’s: • Zonering in de nieuwe NPR 7910 • Niet-elektrische ontstekingsbronnen • Skids & Assemblies (TS 60079-46)

• Explosiegevaar bij sprays/mist van vloeistoffen met hoog vlampunt • Functional Safety Management • Risicobepaling door LOPA (Layer Of Protection Analysis) • Ex Persoonscertificering • Wat mag wel/niet bij reparatie van Exapparatuur • Risicoherkenning (praktijkvoorbeelden) • ATEX & SIL, het verschil • IECEx 03 werkplaatscertificering Korting Lezers van Stofbestrijding ontvangen bij deelname aan het congres een speciale lezerskorting van €50,-. Hiertoe dient bij inschrijving op www.atexcongres.nl de kortingscode 6zphth te worden ingevuld. BULK Jos Verleg

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:01


DÉ MANIER OM UW BEDRIJF, PRODUCT OF DIENST ONDER DE AANDACHT TE BRENGEN

ij Bedr

Pr

c oje

tvi

de

o

fsvide

o

Productvideo

Vi d e o r

epor ta

ge

I n s t r u c t i ev i d e o

INTERESSE? EISMACONTENTMARKETING.NL

www.wynveen.com Toevoerapparaat

Automatische zeefwisselaar

Hamermolens GHM(A) De serie Hammer Mill GHM is uitgerust met aanpasbare breekplaten die verticaal kunnen worden versteld, afhankelijk van de draairichting. Door de breekplaten op twee verschillende posities te plaatsen wordt een asymmetrisch gevormde maalkamer gecreëerd.

Capaciteit: Mais: 38 - 60 tph Gerst: 20 - 45 tph (op een 4mm zeef )

Kenmerken » Ontworpen voor twee draairichtingen » Elektro-pneumatisch aangedreven productgeleidingsklep » Verstelbare breekplaten » Nauwkeurig gebalanceerde rotor garandeert een lange gebruiksduur » 6 rijen hamers

versatility in feed processing


Fijnstof

AFPRO Filters neemt testkanaal in gebruik AFPRO Filters in Alkmaar heeft als eerste fabrikant van luchtfilters in Nederland een ISO16890 testkanaal in gebruik genomen. Met de opstelling kunnen luchtfilters volgens de nieuwste norm worden getest en in de juiste klasse ingedeeld.

A

FPRO Filters in Alkmaar heeft een testopstelling ALF 114 van Topas GmbH in gebruik genomen. Met deze inrichting kunnen luchtfilters worden getest volgens de nieuwe ISO16890 standaard. Deze mondiale standaard voor luchtfilters vervangt zowel de EN779:2012 als de ASHRAE 52,2-2008. De ISO16890 standaard verschuift de focus van filterprestaties naar het formaat van de te filteren deeltjes fijnstof (PM). De testcriteria zijn daardoor realistischer dan de

op theorieën gebaseerde EN779:2012 normering. De ISO16890 standaard sluit aan op de behoefte vanuit de markt om de prestaties van de luchtfilters te toetsen aan realistische omstandigheden. R&D-afdeling Joost Verlaan, vice president van AFPRO Filters: “De introductie van de ISO16890 standaard versterkt onze strategie voor wat betreft de bescherming tegen fijn-

stof. De nieuwe testopstelling stelt ons in staat om al onze luchtfilters volgens de nieuwe standaard te testen” Onno Kooijman, hoofd R&D bevestigt het belang van het testkanaal: “Het is een grote stap voorwaarts voor ons onderzoek. De opstelling bevat draai- en beweegbare secties met buizen waarin de filters eenvoudig kunnen worden geinstalleerd. Een geconditioneerde luchtstroom wordt geladen met kleine deeltjes. Deze luchtstroom gaat vervolgens door de filters, waarbij we de drukval over de filters en de efficiëntie ervan nauwkeurig kunnen meten. We kunnen zo de filters in de juiste klasse indelen. Dit betekent dat we er zeker van kunnen zijn dat al onze luchtfilters voldoen aan de strikte eisen van de ISO16890 standaard.” Over AFPRO Filters Het AFPRO-team ontwikkelt in samenwerking met zijn klanten optimale, energiezuinige luchtfilteroplossingen. Sinds de oprichting in 1979 heeft AFPRO Filters (voorheen ACS Filters) daarbij een internationale, leidende rol verworven. De luchtfilterfabrikant produceert haar eigen glasvezel filtermedium en onderscheidt zich, behalve door een hoge productkwaliteit, ook door snelle levertijden. De luchtfilters zijn wereldwijd verkrijgbaar via een uitgebreid netwerk van vestigingen en dealers. Behalve standaard filters tegen fijnstof fabriceert AFPRO Filters ook maatwerk-oplossingen die aansluiten op specifieke klantenwensen. BULK

Het testkanaal bij AFPRO Filters

67 06_afpro.indd 6

Jos Verleg

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:02


DE KNOW-HOW IS OP VOORRAAD, DE LEVERING OP MAAT.

Malen | Opslag | Doseren | Transporteren Kastanjeweg 4 3421 KD Oudewater Tel 0348-563 454 Fax 0348-565 477 www.maayenmachinebouw.nl Maayen machinebouw BV ontwerpt en bouwt installaties voor de droge procesindustrie

Na een loopbaan van verschillende jaren in de analysetechniek de stap gezet naar het niche van de stofmetingen. Als exclusieve verdeler van PCME in de ganse BeNeLux proberen wij een vaste en solide waarde te zijn in het stofsegment. Niet enkel verkoop maar ook indienstname, onderhoud en kalibratie kunt U bij ons vinden. Dit alles in samenwerking met respectabele partners die elk uitblinken in hun vakdomein. Optyl, een bedrijf waarin je de baas ook tegenkomt in the field.

W OP U IS

Optyl bvba Postbus 32 2660 Antwerpen Tel. +32 (0) 3 825 24 09 Fax. +32 (0) 3 825 38 77 Email. info@optyl.be Web. www.optyl.be

LOSSING

M. B

.T.

STO

OPT YL

Solids 2013 A 10 13

OPTYL,

STOF TOT NADENKEN

F.

Van Low Budget Stofmeting tot Broken Bag Detection, van officiële mg/Nm³ tot QAL1 metingen Optyl is het aanspreekpunt voor al uw vragen omtrent stof. Buiten het leveren van geavanceerde stofmeters en stofmetingen helpt Optyl ook bij de engineering, uitwerking, opstart, kalibratie en onderhoud van uw stofmeting. Onze samenwerking met zowel een vooraanstaand milieulabo als een technisch ondersteunende firma zorgt voor een globale dekking van al uw mogelijke problemen m.b.t. stof en stofmeting. De wereld van stofmeting is klein. Optyl is uw keuze voor gespecialiseerde oplossingen m.b.t. stofmeting. Optyl is dan ook de exclusieve verdeler van PCME. Bij ons vindt u tevens meer info over de 4 types stofmeting: trendstofmeting, officiële stofmeting, Qal1 stofmeting en kalibratie/service stofmeting. Tevens kunt u bij Optyl terecht voor draagbare en imissie stofmetingen.


Explosieveiligheid

IECEx05 gecertificeerd personeel Artikel 8 van de Arbeidsomstandighedenwet geeft aan dat een werkgever verplicht is om werknemers – die in of nabij explosiegevaarlijke gebieden werken – voorlichting en scholing te geven over de risico’s. Om aan te tonen dat dit naar behoren is gebeurd, bestaat de mogelijkheid om personen te certificeren conform IECEx05. Het is niet verplicht, maar biedt wel voordelen.

D

e Atex-regelgeving bestaat uit twee delen die ingaan op respectievelijk de technische en de organisatorische maatregelen die noodzakelijk zijn om explo-

Afb. 1 Kor Kapma, project manager bij Relco Europe, is één van de twee mensen wereldwijd die beschikt over een certificaat voor alle elf IECEx05-modules

08-09_adinex.indd 8

sies te voorkomen en werknemers te beschermen tegen de gevolgen van een eventuele explosie. Eén van de arbo-onderdelen van deze wet- en regelgeving betreft het voorlichten en trainen van werknemers. De wet stelt dat bedrijven verplicht zijn om hun werknemers goed op de hoogte te stellen van de risico’s van het werken in explosiegevaarlijke gebieden; of het nu om gas- of stofexplosies gaat. Maar wat houdt dat in? Is een algemeen ‘pas op’ voldoende of moet ieder bedrijf alle medewerkers een uitgebreide training geven die ingaat op de theorie van explosies en de vertaling hiervan naar het handelen in de praktijk? De waarheid ligt in het midden en is ook afhankelijk van de functie en taken van een medewerker. In alle gevallen geldt echter dat het voor bedrijven van belang is te kunnen aantonen dat mensen voldoende zijn geschoold – vooral wanneer zich een calamiteit heeft voorgedaan. Die mogelijkheid is er door de betreffende medewerkers te certificeren conform IECEx05. Niet verplicht maar… Andries Brakke, directeur/eigenaar van IAB Ingenieurs uit Appingedam en gespecialiseerd in explosieveiligheid: “Bedrijven zijn niet verplicht om mensen te laten certificeren maar het is om verschillende redenen wel aan te raden. Het kunnen overhandigen van een certificaat toont aan dat je hebt voldaan aan de voorwaarden van scholing en voorlichting. En dat kan, zeker juridisch, het verschil maken.”

Nog belangrijker dan juridische zekerheid is dat gecertificeerde medewerkers over de competenties beschikken om veilig te kunnen werken in explosiegevaarlijke omgevingen. Dat betekent dat ze niet alleen kennis hebben, maar tevens beschikken over de juiste instelling (veiligheidsbewustzijn) en de vaardigheden om die kennis op de juiste manier in de praktijk toe te passen. Het is dan ook niet voor niets dat het hier om een certificering gaat die persoonsgebonden is en dus niet wordt verleend aan het bedrijf. Last but not least wordt dit type certificaat steeds vaker gevraagd bij het inhuren van mensen voor onderhoudsklussen die zich afspelen in Atex-zones. Zonder geldig certificaat komen deze mensen eenvoudig het terrein niet meer op. Daarbij is het een voordeel dat het systeem inmiddels in 31 landen wordt erkend. Bewustzijn De praktijk leert helaas dat nog steeds niet alle bedrijven het zo nauw nemen met explosieveiligheid, bijvoorbeeld omdat men nog nooit een calamiteit heeft meegemaakt. Andries Brakke: “Op zich een menselijke reactie. Maar ik hoop toch dat deze bedrijven zich tijdig bewust worden van de enorme gevolgen van een onverhoopte explosie; in de eerste plaats het menselijk leed en daarnaast de materiële en financiële schade. Het certificeren van medewerkers kan een belangrijke rol spelen in het verbeteren van de veiligheid op de werkvloer en daarmee een doemscenario voorkomen.” Elf modules De persoonsgebonden IECEx05-certificering is opgebouwd uit verschillende modules. Zo zijn er modules die specifiek bedoeld zijn voor inspecteurs, onderhoudsmedewerkers en leidinggevenden. Andere modules richten zich op specifieke thema’s zoals het classificeren van Ex-zones of het repareren van Ex-materieel. Elke medewerker kan de specifieke

04-05-17 17:02


Afb. 2 Andries Brakke (r) geeft uitleg over het explosieveilig aansluiten van installaties

kennis en kunde verwerven om de dagelijkse werkzaamheden veilig uit te voeren. Uiteraard is het mogelijk dat mensen voor meer dan één module examen doen. Theorie en praktijk Om een module te ‘halen’, is het verplicht hiervoor examen te doen bij één van de daarvoor gecertificeerde instanties. Daarbij doorloopt de betreffende persoon zowel een theoretische als een praktische toets. Met de praktische beoordeling toont de betreffende medewerker aan dat hij in staat is om de opgedane theorie op de juiste manier toe te passen in de praktijk. Een belangrijk onderdeel is het overhandigen van een ‘evidence-file’. In dit document geeft de kandidaat aan welke ervaring hij heeft op het vlak van specifieke werkzaamheden. Wie voor de examens slaagt, komt in aanmerking voor het IECEx05 Certificate of Personnel Competence (CoPC). Op dit persoonscertificaat staan alle modules vermeld waarvoor de examens zijn gehaald. Up-to-date Het certificaat – met een geldigheidsduur van vijf jaar – wordt pas toegekend als de betreffende persoon bereid is zijn kennis ‘up-to-date’ te houden. Een goede zaak wat Andries Brakke betreft: “De beperkte geldigheidsduur en de eis om aan te tonen dat je in staat bent om je kennis bij te houden, dwingt de betreffende per-

soon er in feite toe om zich gedurende vijf jaar continu bezig te houden met explosieveiligheid. Alleen dan is het mogelijk om na deze tijdspanne relatief eenvoudig een nieuw certificaat te halen. Doet hij dit niet, dan kan hij als het ware opnieuw beginnen. Het gevolg van deze aanpak is dat de gecertificeerde persoon niet alleen capabel is in de maanden na ontvangst, maar ook gedurende de jaren die volgen. Een belangrijk gegeven in het kader van veiligheid.” BULK Ing. M. de Wit- Blok

Afb. 3 Eén van IECEx05 modules gaat in op het veilig uitvoeren van onderhoud in explosiegevaarlijke omgevingen

IECEX05-MODULES EN ERKENNING De IECEx05-certificaten zijn erkend in de landen Australië, Brazilië, Canada, China, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Hongarije, India, Italië, Japan, Korea, Kroatië, Maleisië, Nederland, Nieuw Zeeland, Noorwegen, Polen, Roemenië, Rusland, Singapore, Slovenië, Spanje, Tsjechië, Turkije, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Zuid-Afrika, Zweden en Zwitserland. De elf IECEx05-modules: Ex 000 Atex-bewustzijn Ex 001 Basisprincipes Ex 002 Bepalen van Atex-zones Ex 003 Elektrische installaties in Ex-zones Ex 004 Onderhoud van Ex-apparatuur Ex 005 Reparatie van Ex-apparatuur Ex 006 Metingen en beproevingen aan Ex-installaties Ex 007 Visuele en nauwkeurige inspectie van Ex-apparatuur Ex 008 Gedetailleerde inspectie van Ex-apparatuur Ex 009 Ontwerpen van Ex-installaties Ex 010 Audit van Ex-situaties

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

08-09_adinex.indd 9

8

9 04-05-17 17:02


Explosieveiligheid

Verschillen tussen Atex en IECEx In tegenstelling tot de Atex-richtlijnen bieden de IECEx-normen een vrijwillig keuringsschema om producten te certificeren met het oog op wereldwijde export. Maar er zijn meer verschillen tussen Atex en IECEx, met name als het gaat om niet-elektrische apparatuur.

I

n tegenstelling tot de Atex-richtlijnen bieden de IECEx-normen een vrijwillig keuringsschema om producten te certificeren met het oog op wereldwijde export. Voorheen beperkte IECEx zich tot elektrische apparatuur. Daar kwam in 2016 verandering in, toen normen voor niet-elektrische apparatuur beschikbaar kwamen, namelijk ISO 80079-36 en -37. Onder Atex zijn elektrische producten die zijn bedoeld voor gebruik in Zone 0 en 1 keuringsplichtig. Een ‘Notified Body’, zoals DEKRA, moet de producten certificeren. Voor producten bedoeld voor Zone 2 mag een fabrikant zelf verklaren dat het product aan de Atexrichtlijnen voldoet. Voor niet-elektrische producten voor gebruik in Zone 1 mag een fabrikant dit ook doen, maar alleen als zijn technische constructiedossier ter archivering bij een Notified Body ligt. Voor producten met een elektrisch en

een niet-elektrisch deel kan een fabrikant besluiten alleen het elektrische of niet-elektrische deel te laten certificeren. Als een fabrikant besluit te certificeren, moet hij altijd een gecertificeerd kwaliteitssysteem hebben, onafhankelijk van de zones waarvoor het product is bedoeld. Dat geldt voor Atex niet: daar moet een kwaliteitssysteem alleen worden gekeurd als certificering van het product verplicht is. Ontstekingsbronnen Een elektrisch product wordt gezien als een potentiële ontstekingsbron die bescherming nodig heeft om explosieveilig te zijn. Maar bij een niet-elektrisch product is het lastiger vast te stellen of er een potentiële ontstekingsbron aanwezig is. Een risicoanalyse geeft hierover meer duidelijkheid. In dit geval zijn alleen de ‘eigen’ ontstekingsbronnen, bijvoorbeeld het warmlopen van een lager,

relevant. Externe ontstekingsbronnen, bijvoorbeeld elektrostatische oplading van een leiding door een procesmedium, vallen hier niet onder. Om die reden hoeven veel producten, zoals leidingwerk, niet te worden gecertificeerd. In dit geval ligt de verantwoordelijkheid voor het gebruik van geschikte producten bij de gebruiker. Zone-definities Van Zone 0 is sprake als een explosief gasmengsel voortdurend of lange perioden aanwezig is (meer dan 10% van de bedrijfsduur van een installatie of van de duur van een activiteit). Voor Zone 1 geldt dat de kans op aanwezigheid van een explosief gasmengsel onder normaal bedrijf groot is (tussen 0,1% en 10% van de bedrijfsduur van een installatie of van de duur van een activiteit). Zone 2 betreft gebieden waar de kans op de aanwezigheid van een explosief gasmengsel gering is en dan slechts voor korte tijd (minder dan 0,1% van de bedrijfsduur van een installatie of van de duur van een activiteit). BULK Jos Verleg

OVER DEKRA De in 1925 opgerichte Deutsche Kraftfahrzeug-Überwachungs-Verein (DEKRA) is een wereldwijd toonaangevende expertiseorganisatie. Er werken ruim 38.000 medewerkers in meer dan vijftig landen op vijf continenten. Tot de dienstverlening behoren onder andere industriële en bouwinspecties, producttesten & -certificatie maar ook advisering over veiligheid. DEKRA is in Nederland met 900 medewerkers actief. Het hoofdkantoor en één van de grootste testlaboratoria van Europa staan in Arnhem.

10 11 10_dekra.indd 10

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:03


Oplossingen

Afzuiging Drogerinstallatie 90.000m3/h

voor ProcesTechnologie

Poeth bv levert Installaties voor: bulkhandling ontstofďŹ ng/ďŹ lters mengvoederindustrie brouwerijen hout pelletering recycling

Poeth bv

Phone +31 (0)77 - 373 19 41

NL-5930 AC Tegelen

Fax

+31 (0)77 - 373 71 37

poeth@poeth.nl www.poeth.nl

VCA* gecertiďŹ ceerd

Solid partners for powder and bulk handling components

service- en kennisleverancier van bedrijfszekere componenten voor de bulk- en procesindustrie Verleng standtijd en verhoog rendement, voorraadhoudend en snelle levering.

| atex bewakingssystemen | slijtvaste polyurethaan bekleding componenten voor horizontaal transport | componenten voor zeefinstallaties | montage, engineering en advies componenten voor elevatoren

Nederland | +3115 369 54 44 | info@mullerbeltex.com | www.mullerbeltex.com


Stofbestrijding

Additieven tegen stofontwikkeling Instral BV in Lelystad is specialist in de bestrijding van stuivende opslaghopen en stoffige recyclingwerven met behulp van milieuvriendelijke additieven. De producten zorgen ervoor dat na de verdamping van het opgebrachte water zich een stofbindende coating vormt die voorkomt dat stofdeeltjes opnieuw vrijkomen.

D

e milieuvriendelijke stofbestrijdingsadditieven van Instral worden wereldwijd toegepast in een scala van civiele en industriële sectoren. De diverse soorten additieven worden onder de gemeenschappelijk naam C-Force op de markt gebracht. Zo zijn er C-Force producten die helpen om in stedelijke gebieden wegen en bodems langer nat te houden, waardoor minder stofontwikkeling optreedt. Na uiteindelijke verdamping van het vernevelde water vormt het product een stofbindende coating die voorkomt dat stofdeeltjes opnieuw vrijkomen. Mens, milieu en proces Andere C-Force additieven worden inge-

zet door overslagbedrijven in de stortgoed verwerkende industrie. Ook levert Instral producten voor de stofbestrijding in de recyclingsector en bijvoorbeeld de asbestsanering. Afhankelijk van de toepassing zijn dus verschillende kwaliteiten additieven beschikbaar. Een gemeenschappelijk kenmerk is echter dat steeds wordt zorg gedragen voor mens, milieu en proces. Bescherming De C-Force additieven zijn sterk stofbindend en vormen een semi-permeabele laag. Afhankelijk van de toepassing kan ervoor worden gekozen om het te behandelen oppervlak of materiaal vochtig te

Afb. 1 C-Force additieven in de strijd tegen stofontwikkeling bij opslaghopen

12-13_instral.indd 12

houden of juist vochtwerend te maken. Het Instral-programma omvat ook food grade additieven. Alle C-Force producten zijn gemakkelijk op en aan te brengen met behulp van alle bestaande spuit-, sproei- en nevelsystemen. De additieven zijn bestand tegen weersinvloeden en bieden mede daarom een langdurige bescherming. Vochtwerend Veel bulkmaterialen worden buiten opgeslagen en staan bloot aan allerlei weersinvloeden. Hierdoor is niet alleen sprake van stofontwikkeling, maar kan ook veel vocht in het materiaal trekken. Dit vocht is nadelig voor de handling van het materiaal en vaak ongewenst bij de verwerking ervan in het productieproces. Het droog houden van deze stortgoederen met behulp van plastic folie blijkt in de praktijk zeer bewerkelijk en kostbaar. De behandeling van opslaghopen met bijvoorbeeld lignosulfonaten, papierpulp- of latex-producten houdt wel stofvorming tegen, maar beschermt niet tegen het indringen van regen. Deze middelen voorzien het oppervlak wel van een korst, maar die vormt geen barrière voor water. De C-Force additieven daarentegen hebben deze vochtwerende barrièreeigenschappen wél. Voordelen De C-Force additieven houden bulkmaterialen droog, wat een reeks aan voordelen oplevert. Zo zijn droge stortgoederen lichter en daardoor goedkoper te verwerken en te transporteren. Een droger materiaal is minder gevoelig voor broei, waardoor het risico van spontane ontbranding (denk aan steenkool, hout en organisch afval) afneemt. Ook treedt bij bulkmaterialen zoals bauxiet en ijzererts minder snel een ‘liquifactie’ op. Dit is het bij hogere vochtgehaltes enigszins vloeibaar worden van de massa, waardoor de stabiliteit van bijvoorbeeld een vrachtschip in gevaar komt. Weer een ander voordeel van

04-05-17 17:03


Afb. 2 Stofontwikkeling bij sloopwerkzaamheden kan worden bestreden

het droog kunnen houden van bulkmaterialen is dat deze niet klonteren, waardoor ze gemakkelijk hanteerbaar blijven. De producten zijn weersbestendig en blijven zelfs na slagregens nog hun werking houden. Desgewenst kan Instral voor specifieke toepassingen maatwerk-oplossingen bieden voor de bestrijding van stofontwikkeling én het drooghouden van bulkgoederen. Verbruik Voor de behandeling van opslaghopen in de stortgoed verwerkende industrie wor-

den de C-Force additieven van Instral toegepast in nevelkanonnen of sproei-installaties. Het verbruik van de vloeistof is gerelateerd aan het te behandelen oppervlak en bedraagt circa 10–100 g/ m2. Voor wegen en braakliggende terreinen is het verbruik lager; circa 1-10 g/m2. Als het gaat om sproeisystemen op chutes en bandtransporteurs is het verbruik gerelateerd aan de hoeveelheid getransporteerd product en bedraagt dit circa 1001.000 g/ton. De concentratie van de additieven in het sproeiwater is sterk afhankelijk van de toepassing, maar bedraagt meestal minder dan 1%. Voor

Afb. 4 Na verneveling vormen de C-Force additieven een stofbindende coating waardoor stofdeeltjes niet opnieuw vrijkomen

Afb. 3 Een stoffige werkvloer brengt gezondheidsrisico’s met zich mee

koude gebieden en/of periodes is er een ‘Arctische’ versie beschikbaar die vloeibaar blijft tot -30°C. BULK Jos Verleg

STOFBESTRIJDING IN RECYCLING Activiteiten in de recycling-industrie veroorzaken vaak veel stofontwikkeling. De stofemissies op zowel de werkvloer als in de directe omgeving brengen ernstige gezondheidsrisico’s met zich mee. Daarnaast is het stof schadelijk voor apparaten en machines. Instral heeft speciaal voor de recycling-industrie C-Force additieven ontwikkeld. De additieven zorgen ervoor dat stof niet op plaatsen terecht komt waar dat niet wenselijk is. Toevoeging van deze producten helpt tevens om sproei- en vernevelingssystemen effectief in te zetten. Concrete toepassingsvoorbeelden zijn de inzameling en verwerking van bouw- en sloopafval, hout, papier, glas, kunststof, bodem- en vliegas en scrap metal. Voor een optimaal resultaat vindt tevoren een grondige analyse van de stofontwikkeling plaats. Op basis hiervan wordt een bestrijdingsplan opgesteld. De (eventueel tailor-made) C-Force Recycling-additieven kunnen als vloeistof worden gedoseerd in lage of hoge druk nozzle-systemen, spuitlansen, nevelkanonnen of schuiminstallaties.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

12-13_instral.indd 13

12

13 04-05-17 17:04


Advertorial

Typhoon voor energiezuinig ontstoffen en transporteren

Afb. 1 Pneumatische transporten met gecentreerde en gladde verbindingen tussen de buisleidingstukken voorkomen drukverliezen

Typhoon nv kan zich met bijna 60 jaar ervaring in engineering, productie en montage met recht een expert noemen in ontstoffing en pneumatisch transport. De ‘engineers of clean air’ ontwerpen de installaties zodanig dat het energieverbruik zo laag mogelijk is.

T

yphoon nv realiseert complete ontstoffingsfilters en pneumatische transportsystemen, inclusief installatie, besturing en automatisering. Projecten worden klantspecifiek en volledig in eigen beheer uitgevoerd, zowel binnen als buiten Europa en dat in een scala aan industriële sectoren. Zo zijn er toepassingen in de productie en verwerking van voedingsmiddelen, mengvoeders, farmacie, biomassa, papier, kunststof en metaal. Daar-

14-15_typhoon.indd 14

naast zijn ook bij op- en overslagbedrijven en in de recyclingsector veel Typhoon-installaties te vinden. Breed leveringspakket Naast klantspecifieke ‘sleutel op de deur’projecten levert Typhoon ook individuele componenten, zoals ventilatoren, radsluizen, cyclonen en leidingwerk. Alle componenten worden in eigen huis ontwikkeld en geproduceerd. Afhankelijk van de

toepassing kan worden gekozen voor stalen, roestvaststalen of slijtvaste uitvoeringen. Dankzij dit brede leveringspakket kan Typhoon snel en flexibel inspelen op de specifieke wensen. De klant heeft daarbij voor het volledige project, vanaf offerte tot inbedrijfstelling, één aanspreekpunt. Capaciteiten Voor ontstoffing levert Typhoon filters met capaciteiten van 500 tot 150.000 m3/uur. De modulair gebouwde ontstoffingsfilters zijn leverbaar als standaard modellen, maar ook in klantspecifieke uitvoeringen. Desgewenst kan hierbij geheel worden voldaan aan de Atex-richtlijnen. Ventilatoren zijn leverbaar met debieten van 500 tot 200.000 m3/uur,

04-05-17 17:04


drukken van 1.000 tot 20.000 Pa en vermogens van 1,1 tot 600 kW. Als het gaat om pneumatische transportsystemen is Typhoon vertrouwd met installaties met capaciteiten van 50 kg tot 75.000 kg per uur en trajecten van enkele tientallen tot 1.500 meter, voor een grote verscheidenheid aan producten. Efficiëntie Een gemeenschappelijk kenmerk van de ontstoffingsfilters en pneumatische transportsystemen van Typhoon is dat veel aandacht is besteed aan het energieverbruik ervan. Om een maximale efficiëntie te realiseren, wordt vanaf de ontwerpfase naar het totaalconcept van een installatie gekeken. Dit voorkomt dat bij het optimaliseren de aandacht zich te eenzijdig richt op bepaalde details, zoals de efficiency van motoren of ventilatoren. Er zijn namelijk veel meer factoren die een rol spelen bij het energieverbruik. Denk bij een ontstoffingsinstallatie bijvoorbeeld aan de filters en het leidingwerk, maar ook aan de keuze voor een onderdruk- of overdruk-systeem. Als de situatie het toelaat, heeft een onderdruksysteem de voorkeur omdat dan gebruik kan worden gemaakt van een radiale ventilator met gesloten turbine. Die biedt een hoger rendement dan een variant met open turbine. Dimensionering Daarnaast is de dimensionering van het

systeem van cruciaal belang voor het energieverbruik. Als een filter te klein is, wordt bij een gegeven debiet de drukval te groot en zal bovendien het reinigingssysteem vaker moeten inschakelen. Dat betekent een hoger elektrisch verbruik (wegens de hogere drukval) en een hoger persluchtverbruik (wegens de frequentere reiniging). De afstand tussen de individuele filters moet voldoende groot zijn, zodat de luchtstroom ongestoord zijn weg vindt en geen onnodige drukverliezen in het systeem optreden. Innovatie Daarbij blijft Typhoon haar producten voortdurend innoveren. Zo zijn recentelijk nieuwe ontstoffingsfilters ontwikkeld voor de houtverwerkende industrie en de food-sector. Een laag energieverbruik wordt hierbij gepaard aan een competitieve kostprijs, zodat klanten verzekerd zijn van een zo laag mogelijke Total Cost of Ownership (TCO). Service Typhoon verleent een deskundige, adequate service aan ontstoffingsfilters en pneumatische transportsystemen van eigen fabricaat, maar ook aan installaties van derden. Zo kunnen ventilatoren op locatie worden uitgebalanceerd, radsluizen en cyclonen gereviseerd en leidingwerken onderhouden. Slijtdelen zijn uit voorraad leverbaar. BULK

Afb. 2 De installatie van een afscheidingsfilter voor een silogebouw voor graanopslag

INSPECTIES VERBETEREN EFFICIËNTIE Bij steeds meer klanten voert Typhoon periodieke inspecties uit in het kader van het onderhoud en de optimalisering van filterinstallaties en pneumatische transportsystemen. Uit deze inspecties vloeien vaak verbetervoorstellen voort. Deze leiden tot maatregelen die niet alleen een hogere bedrijfszekerheid bieden, maar ook de energie-efficiëntie van de installatie verbeteren.

Typhoon nv Grote Heerweg 67 B-8791 Beveren-Leie, Waregem

Afb. 3 Een afscheidingsfilter voor een onderdruk van 500 mbar. Een platte extractiebodem voorkomt brugvorming en verstopping

T +32 (0)56 69 46 50 F +32 (0)56 75 46 60 E info@typhoon.be I www.typhoon.be

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

14-15_typhoon.indd 15

14

15 04-05-17 17:04


Trade show for granules, powder & bulk solids technologies

Save the date

Gelijktijdig met:

Rotterdam Ahoy www.solids-rotterdam.com

Vakbeurs Solids Benelux @SolidsBenelux #SolidsBenelux

SOL18_230x300_Ad_Bulk.indd 1

11/04/17 10:52


Geplisseerde filterelementen voor lucht- en stoffiltratie • • • •

Innovatieve produkten Kwalitatief hoogwaardige elementen Professioneel technisch advies Certificering voor levensmiddelen volgens EU/FDA norm

R + B Filter GmbH Verkoop Benelux Tel: +31 (0)575 565707 Mail: r.verkaart@rb-filter.de Web: www.rb-filter.com

airsystems bv

WE MAKE

AIR

Industriele ventilatoren en Zijkanaalventilatoren Luchtdebiet tot 1.000.000 m³/h Drukken tot 750 mbar

WORK www.elektror.nl

Elektror airsystems bv  Laan van de Maagd 125  NL-7324 BT Apeldoorn Telefoon: +31 55 2000112  Fax: +31 55 3661582  info@elektror.nl


Explosieveiligheid

Mechanische apparaten als ontstekingsbron Door het gebrek aan ervaring met mechanische apparaten in Atex-omgevingen heerst er in de praktijk veel onduidelijkheid over dit onderwerp. Ook zijn er vragen over de omgang met apparaten van voor 2003. Deze zijn niet aantoonbaar explosieveilig maar

men. Deze ‘smoren’ een beginnende explosie in de ‘kiem’ óf beperken de effecten van een explosie. Zo bestaan er bijvoorbeeld systemen die de opgebouwde druk onderdrukken of in een veilige richting ontlasten.

staan wel in een explosieve atmosfeer. Moeten deze apparaten direct worden vervangen of zijn er andere oplossingen?

W

erkgevers zijn sinds 2003 verplicht om explosieveilige apparaten toe te passen in gebieden waar explosieve atmosferen voor kunnen komen. Deze eis geldt zowel voor elektrische als mechanische apparaten. De eerste normen voor explosieveilige mechanische apparaten zijn geharmoniseerd onder de (reeds vervallen) Atex 95-richtlijn. Mechanische explosieveilige apparaten voldoen aan de algemene, essentiële veiligheids- en gezondheidseisen van de Atex 114-richtlijn. In dit verband zijn vooral de normseries NEN-EN 13463 en NEN-EN-ISO 80079 van belang. Daarnaast bestaan er meer specifieke normen zoals bijvoorbeeld NEN-EN 14986 voor explosieveilige ventilatoren.

Bescherming en beveiliging Explosieveilige mechanische apparaten zijn uitgerust met één of meer ‘beschermingswijze(n) tegen ontsteking’ (BTO) en eventueel met ‘beveiligingssystemen’. De BTO voorkomt met een bepaalde mate van betrouwbaarheid dat het apparaat de explosieve atmosfeer kan ontsteken. Hierbij wordt die betrouwbaarheid uitgedrukt in een categorie. De categorie bepaalt vervolgens in welke zone een apparaat mag worden gebruikt. Zie voor een overzicht van de verschillende BTO’s met hun markering en relevante norm afbeelding 2. Naast een BTO kan een apparaat beschikken over één of meer beveiligingssyste-

Afb. 1 Mechanische apparaten kunnen in een stoffige omgeving als ontstekingsbron een risico vormen

18-19_df.indd 18

Typeplaat en handleiding De fabrikant toont de explosieveiligheid van een apparaat richting de gebruiker aan met een typeplaat. De markering op de typeplaat geeft aan van welke categorie het apparaat is. Daarnaast moet de fabrikant een EU-conformiteitsverklaring en gebruikershandleiding meeleveren. De gebruiker dient deze documenten te archiveren en mag het door de fabrikant bedoelde gebruik van het apparaat niet overschrijden. Alleen dan is de veiligheid gewaarborgd. Dit lijkt vanzelfsprekend maar levert in de praktijk toch veelvuldig vragen op. Mag een apparaat bijvoorbeeld worden overgeschilderd of in een vochtige omgeving worden geplaatst? Mag men zelf onderhoud plegen en afwijken van de voorgeschreven ‘spare-parts’? In zijn algemeenheid geldt hiervoor de handleiding. Bij twijfel kan contact worden opgenomen met de fabrikant of leverancier. Effectieve ontstekingsbronnen Mechanische apparaten dienen alleen explosieveilig te zijn als zij ‘effectieve ontstekingsbronnen’ bevatten. Dit zijn bronnen die actief in staat zijn om een explosieve atmosfeer te ontsteken. Het komt erop neer dat naarmate de waarschijnlijkheid van een explosieve atmosfeer toeneemt er meer maatregelen tegen ontstekingsbronnen moeten worden genomen. Oftewel: de betrouwbaarheid van het apparaat moet toenemen. Ook een gebruiker van een mechanisch apparaat mag beoordelen of een apparaat effectieve ontstekingsbronnen heeft. Hiervoor zal een risicobeoordeling op ontstekingsbronnen moeten worden uitgevoerd. De handvatten hiervoor zijn te vinden in de normen NEN-EN-ISO 80079-

04-05-17 17:05


36 en NEN-EN 15198. Een overzicht van mogelijke ontstekingsbronnen is opgenomen in de norm NEN EN 1127 1. Het uitvoeren van een dergelijke risicobeoordeling vergt veel tijd, kunde en diepgaande normkennis. Voor nieuwe apparaten is het daarom veelal eenvoudiger om direct een explosieveilige variant toe te passen. Bij deze apparaten heeft de fabrikant de risicobeoordeling al uitgevoerd en door middel van de EU-conformiteitsverklaring verklaard dat het apparaat veilig is. De eindgebruiker moet het apparaat slechts op de juiste wijze installeren, gebruiken, inspecteren en onderhouden. Vóór juni 2003 Bestaande mechanische apparaten van vóór juni 2003 zijn veelal niet explosieveilig. In deze situatie is de gebruiker zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van het apparaat. Dit komt erop neer dat het apparaat moet worden vervangen of dat er door middel van de eerder genoemde risicobeoordeling moet worden aangetoond dat het apparaat geen effectieve ontstekingsbronnen heeft. Zelfs als uit de risicobeoordeling blijkt dat een apparaat veilig kan worden gebruikt, is het van belang om periodiek te controleren of de beoordeling actueel is. Nieuwe inzichten of ervaringen kunnen bestaande kennis teniet doen. Ook is het van belang om een vervangingsbeleid vast te leggen. Als het bestaande apparaat defect gaat, moet er een explosieveilige variant voor in de plaats komen, tenzij kan worden zeker gesteld dat aan het apparaat geen effectieve ontstekingsbronnen zijn verbonden. Redelijkheidsprincipe De centrale gedachtengang in de wetgeving is dat in een gebied waar explosieve

atmosferen voor kunnen komen, explosieveilige apparaten worden toegepast. Dit maakt het voor de eindgebruiker eenvoudig in de zin dat hij alleen het juiste apparaat moet selecteren. Echter, de wetgever kent het ‘redelijkheidsprincipe’. Zo wordt niet verwacht dat een complete productielijn direct wordt vervangen als deze niet volledig voldoet, mits de veiligheid en gezondheid van de werknemers is gewaarborgd. Dit betekent dat mechanische apparaten van vóór 2003 die onacceptabele ontstekingsbronnen bevatten, tijdelijk aanvullend mogen worden beveiligd of voorzien van systemen die de effecten van een eventuele explosie beperken.

Beschermingswijze

Markering

Relevante norm

Stromingsbeperkend omhulsel

‘fr’

NEN-EN 13463-2

Constructief veilig

‘c’

NEN-EN-ISO 80079-37 (nieuw) NEN-EN 13463-5 (oud)

Vloeistofonderdompeling

‘k’

EN-ISO 80079-37 (nieuw) NEN-EN 13463-8 (oud)

Drukvaste behuizing

‘d’

NEN-EN 13463-3

Tijdelijke situatie Zo kunnen lagers bijvoorbeeld worden voorzien van een trillings- en temperatuursensor. Het meetsignaal kan worden opgevolgd met een vooraf ingesteld laag alarm, gevolgd door een hoog alarm en eventuele noodstop van de installatie. Het is daarbij van belang dat de betrouwbaarheid van regelkringen voldoende hoog is om de veiligheid daadwerkelijk te garanderen. Ook in deze situatie is het van belang om een vervangingsbeleid te hanteren en om eventueel de inspectieen onderhoudsfrequentie op het apparaat te verhogen. Het moet duidelijk zijn dat het een tijdelijke situatie betreft die binnen een acceptabele termijn wordt opgelost. Deze termijn kan worden vastgelegd in een plan van aanpak. Wat een acceptabele termijn is, moet per situatie worden beschouwd. Wel moet de veiligheid en de gezondheid van alle werknemers in de organisatie te allen tijde worden geborgd. BULK

Bewaking van ontstekingsbronnen

‘b’

EN-ISO 80079-37 (nieuw) NEN-EN 13463-6 (oud)

Afb. 2 Overzicht van beschermingswijzen tegen ontsteking van mechanische explosieveilige apparaten

Zoneklasse

Ontstekingsbronnen voorkomen bij:

0 / 20

Normaal bedrijf, storingen en zelden voorkomende storingen

1 / 21

Normaal bedrijf en storingen

2 / 22

Normaal bedrijf

Afb. 3 De relatie tussen zoneklasse en de activiteit van ontstekingsbronnen

Frank de Jager, Senior Consultant en Atex-expert Business Unit Process Safety bij D&F Consulting BV

Afb. 4 Een explosieveilig, meervoudig schroefsysteem

Afb. 5 Een explosieveilige centrifugaalpomp met elektromotor

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

18-19_df.indd 19

18

19 04-05-17 17:05


Op- en overslag

Zeewater tegen stof De kolenoverslagbedrijven Enerco en Rietlanden hebben gezamenlijk de bestrijding van stofontwikkeling opgepakt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van nevelkanonnen van MB Dustcontrol. Deze installaties zijn geschikt voor de verneveling van zeewater.

D

e Amsterdamse overslagterminals Enerco BV (kolen) en Rietlanden (kolen, schroot) hebben de handen ineen geslagen voor de bestrijding van stofontwikkeling. De stofemissies die ontstaan tijdens de op- en overslag van kolen, worden neergeslagen met behulp van nevelkanonnen. Na een succesvolle testperiode heeft MB Dustcontrol BV uit Voorschoten opdracht ontvangen voor de levering en installatie van 3 SprayCannon 90 nevelkanonnen.

Afb. 1 Stofbestrijding bij kolenoverslag

Zeewater De ‘Self Supporting’ installaties zijn de eerste ter wereld die, behalve voor ‘schoon’ water, ook geschikt zijn voor

de verneveling van zeewater. De installaties hebben een 16.000 liter watertank, een 40 kVA generator en een vacuumpomp. De SprayCannons 90 zijn verder voorzien van een afstandsbediening, elektrische horizontale zwenkmodule, elektrische verticale hoekverstelling en een frequentiesturing op zowel ventilator als pomp. De nevelkanonnen vernevelen tot 90 meter ver of tot 40 meter hoog. Oplossingen MB Dustcontrol houdt zich ook bezig met stof- en geurbestrijding in andere sectoren dan kolen. Zo zijn oplossingen gerealiseerd voor de bestrijding van stofemissies bij de verwerking van ertsen, hout en zelfs voedingsmiddelen. Het gaat dan om al dan niet mobiele systemen voor onder meer overslaginstallaties, stortbunkers en bandtransporteurs. Voor tijdelijke oplossingen beschikt MB Dustcontrol over een huurvloot nevelkanonnen. BULK

Jos Verleg

Afb. 2 SprayCannon in actie bij recyclingbedrijf

20 21 20_mbdustcontrol.indd 6

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:06


BEDRIJVENGIDS Zoekt u een bedrijf in een specifieke branche? Zoek op www.demolenaar.nl/bedrijvengids snel en eenvoudig het bedrijf in de gewenste branche of regio. • • • • • • • • • • •

additieven advies analyse automatiseren diervoeding grondstoffen premixen procestechniek transport / op- en overslag verpakken wegen en doseren

Uw partner voor Industriële ontstoffing

Bedrijvengids de bedrijvengids van de Molenaar is een alfabetische lijst van bedrijven die actief zijn in de graanverwerkende en diervoederindustrie. deze lijst is ook te vinden op www.demolenaar.nl, waar u kunt zoeken op alfabet, categorie en regio. staat uw bedrijf nog niet in de bedrijvengids van de Molenaar? Bel dan naar 06 4275 9518 en vraag naar de mogelijkheden.

Van Aarsen International BV

Panheel www.aarsen.com

Amandus Kahl Benelux B.V. Tiel www.akahl.de

Actemium www.actemium.be www.actemium.nl

Andritz Feed& Biofuel Technologies Geldrop www.andritz.com/ft

Adifo N.V. Maldegem België www.adifo.com

Arodo bvba Arendonk www.arodo.com

ALFRA Dosing & Weighing Technology Bladel www.alfra.nl

Ausloos Verpakkingstechniek bvba Linden www.ausloos.be

● ●

Ridderkerk - Nederland www.alltech.com/nederland Klerken - België www.alltech.com/belgium

AuteQ B.V. Ederveen www.auteq.nl

Almex extrusion techniques www.extruder.nl www.expander.nl

Lichtervelde, België www.bifes.be 30 78

31 79

● ●

de M d eo l M e noal ae rn anar r. 1 n7 r 9 . 1 d9e cj ae nmubaerri 22 00 11 65

79-84.indd 39

25-11-16 13:12

Staat uw bedrijf nog niet in de bedrijvengids? Bel dan naar 06 4275 9518 en vraag naar de mogelijkheden.

Ontstoffings installaties Ontwerp Nieuwbouw Emissiemetingen ATEX installaties Service / Onderhoud Optimalisaties

Zuidbaan 587 | 2841 MD Moordrecht 0182-379 222 | 06-51 043 809 | info@transtech.nl | www.transtech.nl

SP5_Transtech_102x140.indd 1

08-10-15 16:20

Stofbeheersing

Waternevelaar

25

Makkelijk te verplaatsen Eenvoudig te bedienen Laag (water)verbruik Groot resultaat (bereik: 25 meter) Dehaco B.V. | Kruisbaak 25 | 2165 AJ Lisserbroek T +31 (0)252 - 41 79 50 | info@dehaco.nl

VERKOOP | VERHUUR | ONDERHOUD | ONTWIKKELING & PRODUCTIE | WWW.DEHACO.NL Recycling_adv_april 2017_191x130mm.indd 2

07-04-17 17:13


Bedrijfsreportage

Met Vlint veilig van feed naar food Spectrum Brands in Coevorden produceert droge hondenvoeding. Voor het productie-

lange standtijden en minimale stops hebben.

proces gelden strenge hygiëne- en veiligheidseisen De fabriek voldoet tegenwoordig aan IFS-normen en ISO 22000. Om qua hygiëne en veiligheid van ‘feed’ naar ‘food’ te gaan, werkt Spectrum Brands nauw samen met Vlint.

D

e Amerikaan Paul F. Iams wist in de jaren 50 voor het eerst op basis van dierlijke eiwitten droge voeding voor honden te maken. Het bedrijf dat hij oprichtte, produceert op basis van een doorontwikkelde receptuur nog steeds droge diervoeding. Dit gebeurt onder andere in de fabriek van Spectrum Brands te Coevorden. De hygiëne- en veiligheidseisen zijn nu echter een stuk strenger dan in de jaren 50. De fabriek voldoet tegenwoor-

dig aan IFS-normen en ISO 22000. Om qua hygiëne en veiligheid van ‘feed’ naar ‘food’ te gaan, werkt Spectrum Brands nauw met Vlint samen. Vlint is de nieuwe vlag voor de activiteiten van Nedfilter, Climexx, Requa en Insolids. De samenwerking heeft geleid tot een ‘clean design’ van apparatuur en een efficiëntere verwerking van stortgoederen. Ook zorgen Vlint-medewerkers er al jarenlang voor dat de ontstoffingsfilters in de fabriek

Afb. 1 Robert Feringa, engineer bij Spectrum Brands, staat voor een strenge hygiëne in het productieproces

22-23_vlint.indd 22

BFM fittingen Eén van de manieren waarop Vlint de handling van solids ondersteunt, is de inzet van BFM fittingen voor het transport van stortgoederen tussen procesinstallaties. Vroeger werden hiervoor manchetten toegepast die werden vastgezet met klemmen en spanbanden. De montage was een ingewikkelde en tijdrovende klus, zeker op lastig bereikbare plaatsen. Daarbij vormde scherp gereedschap en materieel een risico voor apparatuur en personeel. Bovendien liet de kwaliteit van de afdichting vaak te wensen over. De traditionele manchetten waren niet stofdicht en gingen snel weer kapot. Vervangen De BFM fittingen zijn makkelijker te vervangen. Eerst worden aan de twee te verbinden apparaten adapters met een pasvorm gelast. De BFM fitting kan dan voortaan eenvoudig tussen de adapters worden ingeklikt. Het systeem waarborgt een betrouwbare en stofdichte, flexibele afsluiting. Robert Feringa, engineer bij Spectrum Brands, is erg positief: “Vroeger kostte het verwisselen van een manchet, afhankelijk van de plaats in de fabriek, tussen een halfuur en drie kwartier. Dit vroeg veel werkvoorbereiding en planning. Nu verwisselen onze monteurs de BFM fittingen in slechts tien minuten. Bovendien gaan de fittingen twee keer zo lang mee als de oude manchetten.” Gefaseerd De BFM fittingen zijn gefaseerd bij de diervoedingsfabriek ingevoerd, in nauw overleg tussen de productspecialisten van Vlint en de engineers van Spectrum Brands. Inmiddels zijn de fittingen op meer dan dertig plaatsen te vinden, bijvoorbeeld onder zes Rotex-zeven. De fittingen zijn sterk en flexibel genoeg om de grote zeefuitslag (enkele centimeters) probleemloos op te vangen.

04-05-17 17:07


Afb. 2 De doorzichtige BFM fitting van Vlint zorgt voor een veilige en stofdichte afsluiting

Afb. 3 Inspectie van een cycloonfilter door werkvoorbereider Jan Jorrit Lubben van Spectrum Brands (links) en technisch adviseur Gerwin Eilander van Vlint

Veiligheid en hygiëne De BFM fittingen zijn niet alleen gemakkelijk te vervangen, maar dragen ook wezenlijk bij aan de veiligheid en hygiëne van het productieproces. De stofdichte verbinding voorkomt vervuiling van de werkvloer. Dankzij het gebruik van de doorzichtige Seeflex-uitvoering kan de productstroom visueel worden gecontroleerd. Een derde voordeel is dat de fitting bij een onverhoopte stofexplosie niet uit de machines klapt, maar juist meer in de adapter wordt vastgedrukt. De explosiedruk kan hierdoor via breekplaten gecontroleerd worden ontlast. Feringa benadrukt dat zo’n calamiteit zich nog niet heeft voorgedaan: “En gezien de strenge Atex-maatregelen die wij hebben genomen, valt die ook niet te verwachten.”

datie is opgetreden. Om te voorkomen dat op termijn de filtercapaciteit terug loopt of zelfs stilstand van de installatie optreedt, wordt de kast binnenkort gereconditioneerd. Dit gebeurt door eerst de installatie onder hoge druk met chemicaliën te reinigen volgens HACCP-standaarden. Daarna komen nieuwe pulsjetbuizen in de installatie en wordt de vloer voorzien van een naadloze en vloeistofdichte coating.

Stoffilters Vlint produceert voor de diervoedingsfabriek behalve fittingen ook filterzakken, filtermappen en filtermutsen. “De stoffilters worden ingezet bij het vermalen, zeven, drogen en transporteren van uiteenlopende grondstoffen, zoals vismeel, gemalen kippenbeenderen, vitaminen, zout, tarwe en vlees”, aldus Feringa. “Hierbij staan veiligheid en efficiëntie voorop.”

Voor de Atex-zones levert Vlint dan ook filters van ExCharge antistatisch naaldvilt. Dit naaldvilt heeft een weerstandswaarde ver onder de 106 Ohm doordat hierin roestvast staalgaren is verwerkt. Bij correcte aarding kan het filtermedium geen ontstekingsbron vormen. Het is daarom toepasbaar in alle Atex-zones (20, 21, 22). Verwisselen filters De werkzaamheden aan de tientallen ontstoffingsinstallaties heeft Spectrum Brands sinds 2009 toevertrouwd aan Vlint. Het verwisselen van de filters moet volgens een strakke planning gebeuren. Want als apparatuur langer dan 12 uur stil staat, gaan zich allerlei micro-organismen ontwikkelen. Juist bij diervoeding brengt dit grote risico’s met zich mee. Dankzij de inzet van zestien specialisten van Vlint is het verwisselen de afgelopen jaren steeds volgens planning verlopen. Vlint heeft speciaal voor Spectrum Brands filters op voorraad, zodat bij een incident een filter snel kan worden vervangen en apparatuur niet te lang stilstaat. Reconditioneren Onlangs heeft een technisch adviseur van Vlint bij Spectrum Brands geconstateerd dat bij een filterkast in de buitenlucht oxi-

Samenwerking Voor Spectrum Brands biedt de samenwerking met Vlint extra zekerheid. Producten zoals de BFM fittingen en de ExCharge filtermedia verhogen de veiligheid in de fabriek. Daarnaast is de continuïteit van het proces gediend met services zoals filterverwisseling, filteropslag en reconditionering. Jan Jorrit Lubben, werkvoorbereider bij Spectrum Brands, waardeert het dat Vlint snel reageert als hulp nodig is. “Laatst vroeg ik om advies omdat een hamermolen niet op volle capaciteit kon draaien wegens het filter ervan. De productspecialisten van Vlint kwamen binnen twee dagen met een oplossing. Voor ons maakt zo’n partner een groot verschil.” BULK Hildebrand Bijleveld

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

22-23_vlint.indd 23

22

23 04-05-17 17:07


Explosieveiligheid

Heb ik een Ex nodig? Voor installaties waarin brandgevaarlijke producten omgaan, dient een risicoanalyse aanwezig te zijn die aantoont dat de installatie veilig kan werken. In zo’n risicoanalyse staat vaak dat (een deel van de) installatie Ex gecertificeerd moet zijn. Hoe dit is te realiseren, is vaak niet eenvoudig. Voor sommige toepassingen is het zelfs niet mogelijk. Als consultancy in explosieveiligheid krijgen we hierover dan ook vaak vragen.

A

ls eigenaar van een installatie waarin brandbare stoffen of gassen kunnen voorkomen, is het verplicht te voldoen aan Atex 153 (1999/92/EG). Deze wettekst stelt kortweg dat het explosierisico voor werknemers aanvaardbaar moet zijn. Dit dient te gebeuren door, in volgorde van prioriteit, het voorkómen van explosieve atmosferen, het vermijden van ontsteking en het beperken van de gevolgen van een onverhoopte explosie. Deze evaluatie dient te zijn geborgd in een explosieveiligheidsdocument (EVD). Zones De plaatsen waar explosieve atmosferen kunnen voorkomen, worden ingedeeld in zones. Voor zover het EVD op basis van een risicobeoordeling geen andere eisen stelt, dienen in de betreffende zones apparaten te worden gebruikt overeenkomstig de categorieën van Atex 114 (2014/34/EU). Ook beveiligingssystemen, bedoeld om de effecten van een explosie

te beperken, dienen te voldoen aan Atex 114. In het algemeen moet er in gezoneerde ruimten dus Ex-apparatuur worden gebruikt. Een EVD mag echter hiervan afwijken, mits sprake is van een degelijke onderbouwing. Apparaten in dienst voor 30 juni 2003 hoeven niet Ex te zijn uitgevoerd. Het is dan wel van groot belang dat de explosieveiligheid wordt aangetoond en gegarandeerd. Voorbeelden • Nieuwe verlichting in Zone 2 moet Ex zijn gecertificeerd (Cat. 3G). Wordt de lamp echter achter een glazen raam geplaatst, dan kan gewone verlichting worden gebruikt, op voorwaarde dat het glazen raam mag worden opgevat als een zone-scheiding. Deze zonescheiding wordt onderzocht in het EVD. • In een houtzagerij zijn Zones 22 gedefinieerd omwille van stoflagen, die regelmatig worden verwijderd. In het

gezoneerde gebied staan een zaag- en freesmachine. Deze hebben mechanische en elektrische ontstekingsbronnen. Een Ex-uitvoering is echter niet aan de orde. Het explosierisico wordt namelijk geëlimineerd door organisatorische maatregelen. Apparaten Enkel apparaten, beveiligingssystemen of componenten dienen te voldoen aan Atex 114. Een apparaat moet volgens Atex 114 aan twee voorwaarden voldoen: • Het moet zijn bestemd voor productie, transport, opslag, meting, regeling, energieomzetting en/of grondstoffenverwerking. •Het moet door inherente potentiële bronnen een explosie kunnen veroorzaken.

“In het algemeen moet Ex apparatuur gebruikt worden in gezoneerde ruimten. Maar een EVD mag hiervan afwijken, mits met een degelijke onderbouwing.” Vooral door de tweede voorwaarde bestaan er verscheidene industriële toepassingen die, in de zin van Atex 114, geen apparaat zijn omdat ze zonder menselijk handelen of externe omstandigheden geen ontstekingsbron vormen.

Voor dit metallisatiefilter dient veilig gebruik door middel van een risicoanalyse geborgd te zijn (foto: Naaykens)

24-25_isma.indd 24

Voorbeelden • Een metalen, composiet of kunststof procesvat heeft geen inherente ontstekingsbron en is dus geen apparaat. • Simpele werktuigen zoals een hamer of een tang hebben, zonder menselijk toedoen, geen eigen ontstekingsbron. Ook dit zijn geen apparaten. • Kabels of magneetcontacten vervullen geen autonome functie en voldoen niet

04-05-17 17:12


aan de eerste voorwaarde. Ook dit zijn geen apparaten. Beveiliging Voor beveiligingssystemen, bedoeld om de effecten van een explosie te beperken, gelden overeenkomstige voorschriften. In het algemeen moeten deze Ex zijn gecertificeerd. Ook hiervan mag een EVD afwijken, mits sprake is van een degelijke onderbouwing. Als in bijvoorbeeld een silo een onaanvaardbaar groot explosierisico aanwezig is, dient deze te worden beveiligd. Dit kan gebeuren door de installatie van onder meer een drukontlasting en een Ex-gecertificeerde, vlamdoorslagvaste draaisluis onder de silo. Deze ingrepen kunnen echter achterwege blijven als men kan aantonen dat, op basis van organisatorische maatregelen bij een explosie, de vlam en druk niet doorslaan. Zo’n maatregel is bijvoorbeeld het productniveau steeds op een veilig niveau te houden (vooral tijdens het vullen). De risicoanalyse uit het EVD moet borgen dat het productniveau gegarandeerd is en volstaat. Als hiervoor een niveaumeter wordt gebruikt, moet deze, als component van een beveiligingssysteem, Ex-gecertifieerd zijn. Los van de vraag of zo’n instrument verkrijgbaar is, kan een eigen ontwerp veiliger zijn. Men kan de niveaumeting dubbel uitvoeren of een extra niveauschakelaar toepassen om een betrouwbare, juiste meting te garanderen. Een maalmolen die drukvast is uitgevoerd voor de maximale explosiedruk heeft geen Ex-certificaat nodig. Wel kan het nodig zijn om de in- en uitlaten te voorzien van Ex-gecertificeerde explosiebarrières. Inwendige zonering In de Atex Guidelines wordt ingegaan op de inwendige zonering van installaties. Zo wordt in paragraaf 34 vermeld dat inwendige zonering niet noodzakelijk is, op voorwaarde dat er een degelijke explosierisicoanalyse wordt uitgevoerd (bijv. aan de hand van EN1127-1). Apparaten die inwendig Ex zijn uitgevoerd bieden het voordeel dat de intrinsieke ontstekingsbronnen al zijn onderzocht. Maar dat neemt niet weg dat de voorwaarden voor veilig gebruik moeten worden gevolgd en dat onderzoek nodig is naar eventuele ontstekingsbronnen van buitenaf. Apparaten die in een inwendige zone

worden geplaatst, moeten mogelijk wél aan Atex 114 voldoen! Voorts moet een apparaat aan Atex 114 voldoen als het door zijn ontwerp ook rondom een explosieve atmosfeer kan veroorzaken.

“Inwendige zonering is niet noodzakelijk, op voorwaarde dat er een degelijke explosie risicoanalyse wordt uitgevoerd.” Voorbeelden • Een ventilator in een niet-gezoneerd gebied, bedoeld om een potentieel explosief gas-luchtmengsel uit een tank af te zuigen, valt niet onder Atex 114. • Een pomp in een niet-gezoneerd gebied kan lekken en aldus een Zone 2 veroorzaken. Uitwendig moet deze pomp dan Ex Cat. 3G zijn. Het is niet aan de fabrikant om deze zonering te bepalen, maar het is wel nuttig dat hij hiermee op voorhand rekening houdt. • Een niveausensor in een silo waar brandbaar product wordt ingeblazen, moet geschikt zijn voor een omgeving waar explosieve mengsels regelmatig tot continu zijn te verwachten. Per definitie valt de niveausensor onder Atex 114, maar in de Guidelines staat dat voor zulke eenvoudige regelapparatuur een risicoanalyse van de ontstekingsbron voldoende is. Installaties uit de praktijk Een perslucht gereinigd ontstoffingsfilter is geen apparaat; het heeft immers geen eigen ontstekingsbron. Een eigen risicoanalyse is hier dus voldoende. Aangezien er bij elke persluchtreiniging wellicht een explosief stofmengsel ontstaat, dienen ontstekingsbronnen te worden vermeden. Elektrostatische ontladingen, vonken of gloeiende deeltjes van buitenaf zijn vaak moeilijk uit te sluiten, waardoor beveiliging meestal noodzakelijk is. Een schroeftransporteur voldoet aan de voorwaarden van een apparaat. Hier is inwendig zeker kans op explosieve stofmengsels. Indien het een goed afgesloten transporteur betreft, is Atex 114 niet aan de orde. De fabrikant of de gebruiker

moet een risicoanalyse uitvoeren waaruit blijkt dat de transporteur veilig kan werken. Vaak heerst er in de omgeving een Zone, typisch Zone 22. De motor van de schroef dient dan wel aan Atex 114 te voldoen. Het staat de fabrikant natuurlijk vrij om ook inwendig een formeel Atex conformiteitsonderzoek uit te voeren. Dezelfde benadering kan worden gevolgd voor een elevator. Alleen is de kans op explosieve stofwolken én inherente ontstekingsbronnen hier hoger. Dit is een reden om niet alleen te volstaan met preventieve maatregelen, maar de elevator ook adequaat te beveiligen. Conclusie De betekenis van Ex-gecertificeerde apparaten mag niet worden overdreven. Een Ex apparaat zal binnen de aangegeven grenzen op zichzelf geen ontstekingsbron vormen. Maar in processen treden vaak andere ontstekingsbronnen op die nog niet zijn afgedekt. Typische voorbeelden zijn zelfontbranding en elektrostatische ontladingen. Het is daarom vooral van belang dat een goede risicoanalyse wordt uitgevoerd. Hieruit zal moeten blijken welke extra maatregelen nodig zijn. Dit zijn bij voorkeur preventieve systemen, maar in veel gevallen is beveiliging onvermijdelijk. De bovenstaande benadering van deze materie is toegestaan in zowel België (waar de Atex-wetgeving quasi letterlijk is overgenomen) als Nederland (waar een arbeidsomstandighedenbesluit van kracht is). BULK Tom Molkens, consulting scientist, ISMA Explosion Safety Consultancy

OVER ISMA ISMA NV in Kontich (België) is gespecialiseerd in explosieveiligheid van installaties en processen. Het bedrijf voert onder meer explosierisico-analyses uit, alsmede onderzoek van explosie-effecten en explosie-incidenten. ISMA is werkzaam in een brede waaier van industriële sectoren en neemt deel aan verscheidene internationale werkgroepen. Sinds de start van de activiteiten in 1984 heeft ISMA meer dan 5.000 installaties onderzocht.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

24-25_isma.indd 25

25

24

04-05-17 17:12


Explosieveiligheid

Atex in de praktijk Voor zowel machinebouwers als eigenaars van procesinstallaties is de nodige kennis van de Atex-richtlijnen essentieel om in de praktijk adequaat te kunnen omgaan met explosierisico’s die samenhangen met het gebruik van de machines en installaties. Dit vraagt voortdurende aandacht voor alle ontwikkelingen op dit gebied.

O

p 20 april 2016 zijn nieuwe Atexrichtlijnen van kracht geworden. Atex 95 is vervangen door Atex 114 (richtlijn 2014/34/EU) en Atex 137 is vervangen door Atex 153 (richtlijn 1999/92/EG). Dit heeft voornamelijk gevolgen voor de fabrikanten van explosieveilige apparatuur en beveiligingssystemen. Zo moet explosieveilig materieel dat aan de voorschriften van Atex 114 voldoet, zichtbaar zijn gemerkt met het Ex-teken. Installaties en omgeving Het verschil tussen beide nieuwe richtlijnen is dat Atex 114 geldt voor de fabricage van installaties en producten (apparaten CE-richtlijn), terwijl Atex 153 (de sociale richtlijn) van toepassing is op de omgeving, de procedures en de instructies van medewerkers. In het kader van Atex 153 is ook een explosieveiligheidsdocument (EVD) noodzakelijk. Hierin staan de identificatie en beoordeling van

explosierisico’s, alsmede gevarenzoneindeling op grond van frequentie en duur van het optreden van een risicovolle atmosfeer. Tot slot wordt in dit document ook aangegeven welke beschermende maatregelen voor een procesinstallatie noodzakelijk zijn. Hiervoor dient wel eerst het gevaar geanalyseerd en in kaart te worden gebracht, daarna is het mogelijk om maatregelen te treffen. Maatregelen Om een stofexplosie uit te sluiten, dient te worden verhinderd dat brandbare stof in combinatie met zuurstof (lucht uit de omgeving) wordt blootgesteld aan een ontstekingsbron. Dit betekent dat steeds minstens één van deze drie elementen uit de explosiedriehoek moet worden verwijderd. Dat is een primaire maatregel. Vaak is die op grond van procestechnische overwegingen niet haalbaar. Een secundaire oplossing is het onschadelijk maken

Afb. 1 Het Ex-logo in de zeshoek identificeert machines die voldoen aan de Atex-norm. Het Ex-logo in de driehoek waarschuwt voor een mogelijk explosieve atmosfeer (een onveilig gebied)

26-27-28_wynveen.indd 26

van potentiële ontstekingsbronnen door gebruik te maken van apparatuur met speciale behuizingen of intrinsiek veilige uitvoeringen. Ook een goede aarding van procesinstallaties is van belang. Daarnaast is het raadzaam gebruik te maken van beveiligingssystemen zoals vonkdetectie, CO-detectie, temperatuurbewaking en scheefloopbeveiliging. Tertiaire maatregelen houden in dat de gevolgen van een onverhoopte explosie zoveel mogelijk worden beperkt. Te denken valt aan explosiebestendige constructies, breekplaten en vlamdovers. Tot deze categorie behoren ook maatregelen zoals compartimentering en snelsluitende kleppen. Goede kennis van de materie en inzicht in het gevaar per situatie dragen bij tot het nemen van de juiste keuzes om tot een veilige en economisch haalbare installatie te komen. Latent gevaar De stortgoed verwerkende industrie heeft vooral oog voor de risico’s van een stofexplosie. In vergelijking met gassen en dampen worden stofdeeltjes minder makkelijk via ventilatiesystemen afgevoerd. De deeltjes kunnen neerslaan en als een stoflaag een latent gevaar vormen. Bij turbulentie zullen de stofdeeltjes zich met lucht mengen. Als hierbij sprake is van brandbare deeltjes, kan een gevaarlijke stofwolk ontstaan. De ontstekingsenergie voor zo’n wolk is echter meestal veel hoger vergeleken met gas- of dampwolken. Het ontstaan, beperken en kunnen vermijden van stof is dus een belangrijk aspect en onderdeel van de Atex evaluatie. Twee vragen Voor de evaluatie van het risico op een stofexplosie dient men zich twee vragen te stellen: wat is de kans op een stofexplosie, en wat is de ernst van zo’n explosie? Het antwoord op de eerste vraag hangt af van onder meer de glimtemperatuur van de stoflaag, de zelfontstekingstemperatuur van de stoflaag/stofwolk en de minimale ontstekingsenergie. De ernst van de explosie wordt onder meer bepaald door de maximale explosiedruk en drukstijgsnelheid, alsmede de

04-05-17 17:13


Tabel 1 Zone-indeling stofwolken Aanwezigheid van brandbaar stof

Zone-indeling met gebieden met stofwolken

Continue stofwolk

20

Primaire gevaarbron

21

Secundaire gevaarbron

22

Een niet begrensde zone 21 wordt gewoonlijk omgeven door een zone 22 met een afstand van 3 meter rondom de zone 21. Tabel 2 Zone-indeling stoflagen Afb. 2 De explosiedriehoek. Als één van de drie elementen - brandstof, zuurstof of ontstekingsbron (hitte) - wordt weggenomen, kan geen explosie plaatsvinden

Kst-waarde van de betrokken stof. Deze factoren worden weer beïnvloed door bijvoorbeeld de grootte en vorm van de stofdeeltjes; hoe kleiner de deeltjes, hoe groter het contactoppervlak met de zuurstof uit de lucht. Ook de concentratie en het vochtgehalte van het stof spelen een rol. Een belangrijk begrip bij de concentratie is de onderste en bovenste explosiegrens (LEL en UEL). Een brandbare stofwolk kan echter pas exploderen als een voldoende krachtige ontstekingsbron aanwezig is. Dit wordt bepaald door de MIE-waarde. Het aantal soorten potentiële ontstekingsbronnen is erg groot en varieert van wrijvingswarmte tot mechanische vonken, van open vuur tot statische elektriciteit en van hete oppervlakken tot chemische reacties. Om goed antwoord op beide vragen te krijgen is een juiste risico-analyse onvermijdelijk. Risico-analyse Enkele elementen om de risico’s op stofexplosies tot een minimum te beperken, zijn het nemen van passende maatregelen (zowel op basis van wet- en regelgeving als economische criteria). Bij de risico-analyse richt men zich op het ontstaan van stofwolken en primaire of secundaire gevaarbronnen. Zo kan worden vastgesteld of bijvoorbeeld sprake is van een continue stofwolk; een plaats waar voortdurend een stofwolk hangt of frequent gedurende korte perioden aanwezig is. Daarbij is te denken aan meer dan 10% van de bedrijfsduur van een installatie of de duur van een activiteit (ge-

Uitvoeringsniveau van schoon huishouden

Dikte van de stoflaag *

Aanwezigheidsduur van een stoflaag

Zone-indeling

Goed

Verwaarloosbaar

N.v.t.

NGG

Voldoende

Niet verwaarloosbaar

< 8 uur aaneengesloten

22

Slecht

Niet verwaarloosbaar

> 8 uur aaneengesloten

21

* Verwaarloosbare dikte is < 0,1 mm. NGG = niet gevaarlijk gebied

middeld > 1.000 uur per jaar). Een primaire gevaarbron is een plaats van waaruit bij normaal bedrijf naar verwachting af en toe brandbaar stof vrijkomt. Daarbij is te denken aan 0,1-10% van de bedrijfsduur van een installatie of de duur van een activiteit of werkzaamheid (gemiddeld 10 – 1.000 uur per jaar). Een secundaire gevarenbron is een plaats van waaruit bij normaal bedrijf naar verwachting geen brandbaar stof vrijkomt; en als er wél brandbaar stof vrijkomt, slechts zelden en gedurende korte tijd. Daarbij is te denken aan minder dan 0,1 % van de bedrijfsduur van een installatie of de duur van een activiteit of werkzaamheid (gemiddeld < 10 uur per jaar). Bovenstaande beoordeling vormt daarbij de basis voor de zone-indeling van de situatie ter plaatse. Zone-indeling We gaan hierbij uit van alleen vaste stoffen en richten ons op het gevaarlijke gebied. Het niet gevaarlijk gebied (NGG) betreft een gebied waarvoor geldt dat de hoeveelheid stof te gering is om tot een gevaarlijke explosie te komen. Binnen de gevaarlijke gebieden wordt een indeling in zones gemaakt. Doel van de gevarenzone-indeling is om de toelaatbaarheid te beoordelen van ontstekingsbronnen in

een gebied waarin brandbare stoffen aanwezig zijn. Gevarenzone-indeling vaste stoffen Dit is de indeling afhankelijk van de waarschijnlijkheid van het aanwezig zijn van een explosieve atmosfeer. De klasse van de zone wordt bepaald door: • De aard van de gevarenbronnen, dat wil zeggen de frequentie en tijdsduur waarmee, en de omstandigheden waaronder brandbaar stof vrijkomt of aanwezig is. • De aard van de stoflagen, dat wil zeggen de frequentie en tijdsduur waarmee, de omstandigheden waaronder en de hoeveelheden waarin brandbare stoflagen aanwezig zijn. • Plaatselijke ventilatieomstandigheden/ meteoorcondities in de omgeving van gevarenbronnen. • De mate van schoon huishouden (geen voetstappen te zien). Dit betekent dat de zone-indeling mede afhangt van de aanwezige hoeveelheid brandbaar stof, het wel of niet plaatselijk afzuigen van stof en het verwijderen van stoflagen op procesinstallaties. De afmetingen van de zones hangen af van de migratie van het stof in de omgeving. Bij

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

26-27-28_wynveen.indd 27

26

27 04-05-17 17:13


Explosieveiligheid

de bepaling van de zone-indeling wordt verschil gemaakt tussen stofwolken (tabel 1) en stoflagen (tabel 2). Wetgeving Bij de zone-indeling dient ook rekening te worden gehouden met de geldende wetgeving. Explosieveilige apparaten worden ingedeeld in groepen en categorieën. Groep I betreft apparaten voor werkzaamheden ondergronds en voor bovengrondse mijnbouw waar mijngas gevaar kan opleveren. Groep II betreft apparaten voor bovengrondse omgeving die met een explosieve atmosfeer in aanraking kunnen komen. Deze apparaten zijn weer onderverdeeld in drie categorieën (D staat hierbij voor ‘dust’): • Cat. 1 D: zeer hoog beschermingsniveau, zelfs bij uitzonderlijke storingen van het apparaat • Cat. 2 D: hoog beschermingsniveau, zelfs bij frequente storingen en gebreken in de werking van het apparaat • Cat. 3 D: normaal beschermingsniveau, bij normaal bedrijf Economische criteria Tot slot zijn er altijd nog economische argumenten die een rol spelen bij het realiseren van een Atex-situatie (tabel 4). Er dient daarom een afweging te worden gemaakt tussen de kostprijs en de effectiviteit van de toepassing. Voor nieuwe installaties is het vaak eenvoudiger om te kunnen voldoen aan de Atex-richtlijnen. Bij bestaande installaties zal soms rekening moeten worden

Tabel 3 Zone-indeling met apparaat-categorieën Zone

Categorie apparatuur

20

1D

21

1 D of 2 D

22

1 D of 2 D of voor niet geleidend stof 3 D

Tabel 4 Economische criteria voor technische oplossingen in nieuwe en bestaande installaties (1 = meest gunstig / 5 = minst gunstig) Systeem

Betrouwbaarheid

Installatie kosten (nieuw)

Installatie kosten (bestaand)

Rendement

Isolatie

1

1

5

2

Opsluiting (druk(stoot)vast)

2

4

4

1

Drukontlasting

3

2

1

3

Onderdrukking

4

5

3

4

Inertisering (toedienen gas)

5

3

2

5

gehouden met technische en economische belemmeringen. Hierbij dient men te kijken naar de situatie binnen en buiten de apparatuur. De mogelijke oplossingen verschillen per fabriek, installatie en toepassing en kunnen zich richten op het voorkomen, vermijden, beperken en onderdrukken van calami-

teiten. Welke technieken het meest in aanmerking komen, kan het best via een persoonlijk advies worden vastgesteld. BULK Voor advies: www.wynveen.com Willem de Vaan, Wynveen International

WAT IS KST EN PMAX? De Kst-waarde (maximale drukstijgsnelheid) en Pmax (maximale explosiedruk) zijn grootheden die informatie geven over de hevigheid waarmee een stof kan exploderen; de kracht van de explosie en de snelheid waarmee een explosie zich voortplant. Beide grootheden geven aan tot welke gevarengroep (stofklasse) de betreffende stof behoort. In het BIA rapport 13/97 zijn voor de meeste grondstoffen deze grootheden vastgelegd op basis van laboratoriumtesten. Aan de hand van de Kst-waarde kan een indicatie worden gegeven over de explosiesnelheid en daarmee ook de mate waarin beveiliging noodzakelijk is. De Pmax is een indicatie voor het ontwerpen van de installatie. Voor veel grondstoffen is de Pmax vele malen groter dan wat een installatie kan weerstaan. Daarom is preventie en/of drukontlasting vereist om onder de Pmax van 0,5 bar te blijven, voor welke druk wel constructies zijn te realiseren. Afb. 3 Vlammendovers op de benen van een elevator

28 29 26-27-28_wynveen.indd 28

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:13


Nederman L-series

The perfect fit Flexibel. Efficiënt. Toekomstbestendig. De Nederman L-serie stofafscheider helpt u efficiëntie en productiviteit in uw productie faciliteit te verbeteren. Het modulaire ontwerp staat borg voor ongekende flexibiliteit. Bescherm mensen, producten en processen en verminder gelijktijdig de druk op het milieu. Voor nu en in de toekomst. Neem vandaag nog contact op met Nederman. nederman.com

België Nederman n.v. Bergensesteenweg 181, 1600 Sint-Pieters-Leeuw sales@nederman.be

Filtermappen- en slangen

Nederland Nederman b.v. Wiekenweg 33, 3815 KL Amersfoort sales@nederman.nl

teren Mon den? ste e uitbe er bij onz me eurs advis

infor

Filtex® filterelementen

Ons totaalassortiment in filtertechniek! Ook voor stofemissiemetingen, filter-advies, montage en onderhoud. Montage en wisselingen

Zeefbespanningen, waaronder met gelaste naad!

www.lampe.nl info@lampe.nl

t 0515 445544 f 0515 445545

to benefit you in filtration and separation


Stofbestrijding

Aquaco bestrijdt stof en geur bij afvalverwerking Bij de overslag van huishoudelijk afval komt veel stof vrij en is ook sprake van geuroverlast. Dat was niet prettig voor de werknemers en direct omwonenden van de GAD vestiging Gooi- en Vechtstreek in Hilversum. Aquaco is erin geslaagd om de overlast met behulp van op maat gemaakte waternevelsystemen te bestrijden.

B

ij de GAD Gooi- en Vechtstreek wordt jaarlijks zo’n 50.000 ton restafval en 22.000 ton GFT overgeslagen. Ook worden vele tonnen PMD (Plastic Metaal Drankverpakkingen), maar ook glas ingezameld. Het werkgebied van deze GAD

bestrijkt zeven Noord-Hollandse gemeenten met in totaal 245.000 inwoners. Henk Nagel, Adviseur Grondstoffen bij deze GAD, legt uit dat het inzamelen, overslaan en verwerken van huishoudelijk afval een complexe materie is geworden.

“Steeds meer wordt gescheiden opgehaald,” legt Nagel uit. “Dat betekent meerdere verwerkingslijnen, terwijl ook het aantal varianten in materialen toeneemt. Verschillende plasticsoorten, verschillende kleuren glas, drankkartons, metalen, etc. waarvoor specifieke technieken moeten worden toegepast om zoveel mogelijk te kunnen hergebruiken. Want dat is uiteraard het doel van de gescheiden inzameling.” Stof- en geuremissies Huishoudelijk afval wordt met vuilniswagens aangevoerd en overgeslagen in treinwagons, waarna het afval per spoor

Afb. 1 GAD adviseur grondstoffen Henk Nagel (links) en technisch adviseur Willie Koenders (Aquaco)

30-31_aquaco.indd 2

04-05-17 17:14


naar de verwerkers wordt getransporteerd. “Op het moment dat het afval uit de vuilniswagen wordt geduwd en in de wagon valt, komt veel stof vrij”, legt Nagel uit. “Daarbij, en in meerdere mate in de zomer, is bovendien sprake van geurvorming. De overslaghal is deels open, zodat door de wind geur en stof zich niet alleen in de hal verspreiden, maar ook overwaaien naar de omgeving. We hebben niet veel buren, maar in het verleden kwamen daar toch wel eens klachten over geur en stof vandaan. Dit wilden we voorkomen, zodat we op een gegeven moment zijn gaan onderzoeken of hier een oplossing voor was. Zo zijn we in contact gekomen met Aquaco.” Waternevel Willie Koenders, technisch adviseur bij Aquaco, legt uit hoe het idee van stofbestrijding met waternevel is ontstaan. “De techniek om met zeer kleine waterdruppeltjes stof te binden is de laatste jaren enorm in opkomst,” stelt Koenders. “Want met een geringe hoeveelheid energie, weinig water en nagenoeg geen onderhoud, kan stof hiermee effectief worden bestreden. Door de binding met waterdeeltjes wordt stof zwaarder en slaat neer, met een prettiger en gezonder werkklimaat als resultaat. Door water onder hoge druk door speciale nozzles te persen wordt een zéér fijne nevel gevormd, die ook een afremmend effect heeft op het verspreiden van geur. Daarnaast veroorzaakt de verdamping van een deel van de waterdruppeltjes een koelend effect (adiabatische koeling). De warmtelast in de ruimte wordt daardoor verlaagd en de arbeidsomstandigheden voor het personeel worden in warme periodes verbeterd.” Dosering “Van cruciaal belang voor ons was dat de dosering van de waternevel dusdanig kon worden ingeregeld dat het huisvuil zelf

niet nat wordt,” benadrukt Nagel. “Want dan wordt het afval zwaarder zodat er minder in een wagon kan, maar ook is dan bij de verbranding meer energie nodig en dat willen we uiteraard niet. Het Aquaco stofbestrijdingssysteem is op maat ontworpen voor onze situatie. Het aantal nozzles is exact berekend om te voldoen aan de eis dat het stof wordt gebonden, zonder het afval nat te maken. Het systeem wordt via de digitale besturing zeer nauwkeurig geregeld.” Systeemopbouw De installatie bij GAD Gooi- en Vechtstreek bestaat uit een wateronthardingsinstallatie, een dubbel filtersysteem (grof/ fijn), een UV systeem, een drietal pompen, de nodige kleppen en overkoepelende meet- en regeltechniek. “Het gebruik van onthard en gefilterd water is belangrijk om ervoor te zorgen dat de fijne nozzles niet verstopt kunnen raken,” legt Koenders uit. “Bij dit systeem wordt water op een druk van 70 bar gebracht en door minuscule openingen van de nozzles in de hal geperst. Zeer veel kleine waterdeeltjes vormen een fijne nevel die vervolgens aansluiting vindt met de kleine stofdeeltjes. Van groot belang is ook dat het water wordt gedesinfecteerd. Dit gebeurt met een UV unit waar het water doorheen wordt geleid. Vooral als er legionellabacteriën in fijne spray zitten, vormen deze een groot gevaar voor de gezondheid. Als je deze spray inademt, kun je via de longen worden besmet, wat voor bepaalde risicogroepen zelfs een dodelijke afloop kan hebben. Bediening Het systeem is eenvoudig te bedienen. In dit geval via drukknoppen in de cabines van de operators, die het overstorten van afval in goede banen leiden. Maar er is ook een mogelijkheid om de installatie via een smartphone of iPad te bedienen.

OVER AQUACO Aquaco BV startte in 1978 als Barenbrug Beregening en is inmiddels samen met Perrot BV onderdeel van Aquaco Holding BV. Het bedrijf heeft zich ontwikkeld van beregeningsbedrijf tot een ‘one stop shop’ in watertechniek. Met hun systemen worden sportvelden en golfbanen beregend, maar ook de luchtvochtigheid in gebouwen beheerst, stalvloeren bevochtigd, stof- en stank bestreden, parken beregend en ook bouwt Aquaco fonteinen. De eigen servicedienst verzorgt daarnaast onderhoud en reparaties aan de geleverde installaties.

Afb. 2 De door Aquaco geleverde stofbestrijdingsinstallatie; links de besturingskast, rechts de waterontharder en in het midden drie pompunits

Ook kan de installatie worden opgenomen in een eigen netwerkomgeving. Zodra de installatie niet wordt gebruikt, worden de leidingen schoon geblazen, zodat er geen water in achterblijft. Dit beperkt het risico van bacteriegroei en in de winter wordt zo voorkomen dat leidingen bevriezen. Positief Nagel is positief over de Aquaco-installatie. “Het bevalt goed. Tijdens het storten is er veel luchtverplaatsing, zodat we ook aan de onderkant rondom de wagons nevelen om stof, dat door kieren heen dringt, te vangen. Sinds we dit systeem gebruiken komt er veel minder stof in de hallen en op de machines en hebben we uit de omgeving geen klachten meer gehad over geuroverlast. Win win dus!” BULK

Frank Senteur

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

30-31_aquaco.indd 3

30

31 04-05-17 17:14


Bedrijfsreportage

Nederman in eco-efficiënte filtering Nederman ontwerpt en fabriceert industriële filterinstallaties voor onder meer energiecentrales, de mineralensector en de voedingsmiddelenindustrie. Deze systemen verbeteren het milieu, verlagen het ziekteverzuim en verhogen de arbeidsproductiviteit. Nederman vat het gecombineerde effect samen in de term ‘eco-efficiëntie’.

N

ederman Nederland BV in Amersfoort (tot 2014 nog bekend als Lebon & Gimbrair en Nederman Norclean) is een vestiging van het Zweedse Nederman-concern. Het bedrijf ontwerpt en produceert sinds 1944 industriële filterinstallaties voor de afscheiding van stoffen en dampen uit luchtstromen. Daarnaast houdt Nederman zich bezig met resource-management; het optimaliseren van het grondstoffenverbruik op basis van recyclingtechnologie en afvalbeheer. Eco-efficiëntie De Nederman installaties en componenten combineren de verbetering van het milieu met de zorg voor de gezondheid van de medewerkers. De resultaten zijn

een beter ecosysteem, minder ziekteverzuim en een hogere werkefficiëntie. De maatwerk oplossingen scoren daarom niet alleen op ecologisch en gezondheidstechnisch gebied, maar zijn ook in economisch opzicht aantrekkelijk. Dit gecombineerde effect vat het bedrijf samen in de term ‘eco-efficiëntie’. In Nederland is Nederman bekend in een scala van industriële sectoren. Zo zijn recentelijk ecoefficiënte filterinstallaties geleverd voor energiecentrales, de mineralenindustrie en de voedingsmiddelenindustrie. Ontstoffing kolen-aanvoer Een concreet voorbeeld is de ontstoffing van het kolen-aanvoersysteem van de E.ON elektriciteitscentrales op de Maas-

Afb. 1 Kolenontstoffing bij E.ON; de omkasting van de bandtransporteur boven de bunkers in aanbouw

32-33_nederman.indd 32

vlakte Rotterdam. Bij het vullen van de opslagbunkers met kolen en vervolgens bij het uitdragen van de kolen vanuit de opslagbunkers op de onderliggende bandtransporteur komt veel stof vrij. Dat stof levert gezondheidsrisico’s op, maar is ook belastend voor het milieu en schadelijk voor de transportinstallaties. Voldoende redenen dus voor E.ON om een tender uit te schrijven. Diverse bedrijven dienden voorstellen in, op basis van zowel natwassers als droogfilters. Uiteindelijk is gekozen voor de propositie van Nederman. Enkele doorslaggevende factoren waren het klantgericht meedenken en natuurlijk de prijs. Ook de wereldwijde organisatie van Nederman maakte indruk. Onderdruk Om productverlies te voorkomen, stelde Nederman voor om het stof dat bij het vullen van de opslagbunkers vrijkomt, op te vangen en weer in de kolenstroom terug te voeren. Hiertoe heeft men boven de opslagbunkers om de bandtransporteur een omkasting geplaatst met daarin ontstoffingsfilters. Het afgevangen stof

Afb. 2 Kolenontstoffing bij E.ON; de filterinstallatie boven de bunkers

04-05-17 17:16


Afb. 3 Ontstoffing bij Xella; de cycloon scheidt stof af en stort het terug op de transportband

Afb. 4 Ontstoffing bij Xella; naast de vacuümpomp (rechts) staat een filtereenheid

Afb. 5 Stofafzuiging bij Cublend; iedere verdieping van het platform is voorzien van een afzuigsysteem

wordt via draaisluizen drukloos in de bunkers terug gestort. Bovendien zijn ook de opstortpunten van de bunkers op de onderliggende bandtransporteur omkast en van ontstoffingsfilters voorzien. Ook hier geldt dat het afgevangen stof uiteindelijk weer op de bandtransporteur wordt afgevoerd. In de omkastingen heerst onderdruk, zodat stof niet naar de omgeving kan ontsnappen. Tevens wordt voldaan aan de Atex-richtlijnen. De bediening van de afzuiginstallaties gebeurt op afstand, vanuit het kantoor van E.ON elders op de Maasvlakte. E.ON. medewerkers kunnen de drukverschillen over de filters, volmeldingen en storingsalarmen direct aflezen.

achtige bouwmaterialen. Doorslaggevend voor Xella was onder meer dat Nederman op zeer korte termijn, namelijk in slechts twee dagen, een compleet uitgewerkt voorstel kon tonen. Voorts dat alle onderdelen in eigen fabrieken worden gefabriceerd en dat Nederman beschikt over een eigen installatiedienst en ook de service in eigen beheer uitvoert.

twee maanden te worden geleegd. De lucht die na het filteren wordt uitgeblazen, is vrijwel geheel stofvrij en kan zo de fabriek weer in.

Stofafzuiging kalkzandsteen Een ander voorbeeld is het stofafzuigsysteem dat Nederman vorig jaar heeft gerealiseerd bij Xella Kalkzandsteenfabriek Rijsbergen. Voordat dit systeem in bedrijf werd genomen, lagen overal bergen stof. En waren mensen permanent bezig om het stof op te ruimen; een zwaar en lastig werk, hoewel het stof niet gevaarlijk is voor de gezondheid. Xella besloot de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Men kwam op het spoor van Nederman, dat over goede referenties beschikt als het gaat om de stofafzuiging van steen-

Afzuigpunten Door de hele fabriek zijn afzuigpunten aangebracht. Hierop kunnen slangen van maximaal 20 meter lengte worden aangesloten voor het reinigen van de vloeren. Via een buizenstelsel wordt het opgezogen stof naar een cycloon gevoerd. In de cycloon worden stofdeeltjes met een grootte van meer dan 6 micron afgescheiden. Deze deeltjes vallen in de cycloon naar beneden. Ze belanden op een klep. Als er een bepaald gewicht op de klep ligt, gaat deze open en valt het stof op een transportband. Het materiaal wordt vervolgens naar een silo gevoerd, waar het wordt opgeslagen voor hergebruik. Stof dat niet in de cycloon wordt afgescheiden, belandt in een Nederman Flexpak 800 slangenfilter. De stofbak van deze filterunit, waarin de vacuümpomp is geïntegreerd, behoeft slechts eens in de

Voedselveilige mengsels Cublend BV in Bleiswijk heeft vorig jaar een nieuwe fabriek geopend voor de productie van kruiden- en groentenmengsels. In de drie verdiepingen hoge installatie worden grondstoffen gestort, gemengd en verpakt. Uitgangspunt voor het ontwerp was het realiseren van een gecontroleerde productie-omgeving voor een voedselveilig proces. De complete productie-unit is in tweeënhalf uur te reinigen. Leidingsystemen voor lucht en water bevinden zich in de pilaren van het platform. Er lopen geen leidingen over de vloer met het oog op hygiëne, veiligheid en efficiënte reiniging. Iedere verdieping heeft een Nederman stofafzuigsysteem om kruisbesmetting uit te sluiten. Het is voor het productieproces namelijk van cruciaal belang dat contaminatie van producten met bijvoorbeeld allergenen wordt voorkomen. Cublend kan, mede dankzij het stofafzuigsysteem, garanderen dat 100% veilige producten worden geleverd. BULK Jos Verleg

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

32-33_nederman.indd 33

32

33 04-05-17 17:16


Explosieveiligheid

Atex niet altijd toepasbaar? Alhoewel de Atex-wetgeving in de basis duidelijk is, bestaan er in de praktijk vragen over de toepasbaarheid. Bedrijven mogen van de regels afwijken, maar moeten dit dan wel grondig onderbouwen.

A

rtikel 3 van 1999/92-EC (Atex 153, voorheen Atex 137) schrijft voor dat de werkgever met de aard van het bedrijf overeenstemmende technische en/of organisatorische maatregelen moet treffen, met prioriteitsaanduiding, op basis van de volgende grondbeginselen: 1. het voorkomen van het ontstaan van explosieve atmosferen of, wanneer dat gezien de aard van het werk niet mogelijk is: 2. het vermijden van de ontsteking van explosieve atmosferen, ĂŠn 3. het beperken van de schadelijke gevolgen van een explosie, Dit teneinde de gezondheid en de veiligheid van werknemers te verzekeren. Bij nieuwe installaties kan hiermee al bij het ontwerp rekening worden gehouden. Bij bestaande installaties is de Atexwetgeving vaak niet zo eenvoudig technisch of financieel uitvoerbaar. Hier knelt de wetgeving dus met de praktijk. Functionele veiligheid Maar iets doen is altijd beter dan niets

doen. Het verdient aanbeveling om als uitgangspunt de functionele veiligheid van de installatie voorop te stellen. Goed onderhoud voorkomt veelal dat een ontstekingsbron ontstaat. Het is echter niet altijd mogelijk om ontstekingsbronnen onder alle omstandigheden (bij bedrijfsstoringen en/of uitzonderlijke storingen) uit te sluiten. Het is daarom van belang om de gevolgen van een explosie zoveel mogelijk te beperken. De eisen hiervoor zijn mede afhankelijk van de zonering/ categorie van de apparatuur; zie bijlage II van 2014/34/EU (Atex 114, voorheen Atex 95). Risicobewustzijn Het gaat er om risicovolle situaties te herkennen. Installaties/machines die een ontstekingsbron (kunnen) hebben en waar een explosiegevaarlijke atmosfeer kan ontstaan, zijn het meest kritisch. Deze zaken moeten aan de orde komen in de Atex RI&E (Risico-Inventarisatie & Evaluatie) van het bedrijf. Alleen preventieve maatregelen zijn

veelal niet afdoende; het is ook nodig om bij elke installatie de schadelijke gevolgen van een explosie te beperken. Een belangrijk punt hierbij is het voorkomen van explosiedoorslag naar andere equipment (domino-effect). Dit geldt zeker voor Zone 20-apparatuur met een eigen ontstekingsbron, zoals molens, mengers en elevatoren. Onderbouwing Indien een bedrijf afwijkt van de regels in de Atex-wetgeving om technische of financiĂŤle redenen, is een grondige onderbouwing essentieel. Het is daarbij van groot belang om de situatie te bespreken met Inspectie SZW, verzekeringsmaatschappij, etc., ondersteund door deskundigen. De directie moet aangeven en vastleggen hoe de veiligheid van de werknemers wordt gewaarborgd en welke maatregelen zijn genomen om tot een geaccepteerd restrisico te komen. Deze verantwoordelijkheid kan niet op derden worden afgeschoven. In geval van calamiteiten zal alleen een rechter bepalen of de genomen maatregelen voldoende zijn. Helaas is het dan meestal te laat. Kosten Er wordt gezegd dat investeren in veiligheid duur is. Inderdaad; veiligheidsmaatregelen leveren niet direct een te calculeren rendement op. Maar de gevolgen van een explosie zijn veelal onbetaalbaar. Vaak gaat het dan om menselijk leed en letsel, maar ook om schade aan procesinstallaties, productie-verlies en milieuschade. Daarbij komen dan kosten voor verzekeringsen juridische procedures, alsmede imagoschade. Uiteindelijk is het voor een bedrijf stukken beter als het veilig en conform de wetgeving werkt. BULK Ing. Jeroen Maes, hoger veiligheidskundige, DGA Maes Safety Products & Services bv

34 35 34_maes.indd 34

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:16


De nieuwe naam voor een zuiver klimaat en proces

Nedfilter heet vanaf nu Vlint Nedfilter is de partij in de Benelux waarop specialisten uit de food-, pharmaen chemiesector vertrouwen. Ook ziekenhuizen en energiecentrales werken met zuivere lucht dankzij ons uitgebreide kennis- en servicepakket. ATEX, ISO 16890, EC1935-2004 en EC10/2011 vormen de kaders voor onze oplossingen. Maar onze kennis gaat verder en maakt processen beter, efficiĂŤnter en veiliger. 25 jaar ervaring in filtratie aangevuld met reconditionering, luchtverdeling en solids handling krijgt een nieuwe naam: Vlint.

www.vlint.nl | 088-8877111

Vlint voor een zuiver klimaat en proces.


Projecten

36-37_poethkerry.indd 36

04-05-17 17:17


Poeth stoffilter voor Kerry Poeth BV heeft bij Kerry in Zwijndrecht een stoffilter succesvol vervangen door een nieuwe installatie, voorzien van speciale filterelementen voor de verwerking van plakkerige materialen. De nieuwe installatie is ook binnen het gestelde tijdsbestek geplaatst.

K

erry NL BV in Zwijndrecht, onderdeel van de Ierse Kerry Group, maakt hier sinds de jaren 40 emulgatoren. Dit zijn ingredienten die onder andere in voedingsmiddelen en farmaceutische producten worden toegepast. Het productieproces omvat onder meer een koelingstap. Hierbij wordt een slurry in een sproeitoren verneveld. Het vocht wordt met behulp van koude lucht verdampt. Zo ontstaan vaste deeltjes, die onder in de sproeitoren worden opgevangen. In de uitgaande luchtstroom (circa 13.500 Nm3/uur) bevinden zich echter ook stofdeeltjes. De uitdaging is om deze deeltjes, een plakkerig materiaal, efficiënt uit deze luchtstroom af te scheiden. Hoge onderhoudskosten De luchtstroom die de sproeitoren verlaat, wordt eerst door een cycloon geleid, waar het leeuwendeel van de stofdeeltjes wordt afgescheiden en vervolgens kan worden hergebruikt. De kleine fractie aan stofdeeltjes die zich dan nog in de lucht bevindt, wordt verwijderd met behulp van een stoffilter. Hiervoor was door een andere leverancier dan Poeth een installatie geleverd. In de praktijk bleek deze installatie echter tot hoge onderhoudskosten te leiden. De reden was dat de filterelementen zeer frequent moesten worden vervangen. Men diende hierdoor niet alleen rekening te houden met materiaalkosten maar ook met stilstandskosten. Oplossing Kerry ging voor een oplossing te rade bij Poeth in Tegelen. Gezien de ervaring die deze ontstoffingsspecialist heeft met de filtratie van plakkerige materialen, is een systeem geadviseerd met speciale filterelementen voorzien van een PTFE membraan. Na een gedegen analyse van de situatie stelde Poeth bovendien voor om

een nieuwe, roestvaststalen (rvs304) installatie te plaatsen. Uiteindelijk is een systeem ontworpen met een totale filteroppervlakte van 195 m2. Het stoffilter kenmerkt zich door een lage doekbelasting en stijgsnelheid. Vanwege de explosieve eigenschappen van het te filteren materiaal heeft het stoffilter een versterkte behuizing, bestand tegen een bepaalde explosiedruk. Bovendien is de installatie uitgerust met breekplaten. Aan de onderzijde bevindt zich een roterende uitdraagbodem om het afgevangen materiaal af te voeren. Hiermee kon een trechtervormige uitloop (met het risico van brugvorming) worden vermeden. Voorts heeft de installatie twee wisselkleppen voor een by-pass, voor het geval dat de temperatuur van de lucht uit de sproeitoren te hoog oploopt. Kort tijdsbestek Het plaatsen van het nieuwe stoffilter maakte een onderbreking van het productieproces noodzakelijk. Poeth kon echter voldoen aan de eis van Kerry om het project in een zodanig kort tijdsbestek te realiseren dat de stilstand van de fabriek tot een minimum zou worden beperkt. Wel vereiste dit een gedegen voorbereiding in engineering en montage,

met name omdat men moest uitgaan van een gegeven situatie met alle beperkingen van dien. In nauw overleg met Loe Verheijen, sales- & projectleider bij Poeth, is hiervoor een concrete planning gemaakt. Prefab Om de shut-down periode zo kort mogelijk te houden, is het gehele systeem direct naast de fabriek voorgemonteerd. Ook de bordessen en draagbalken zijn vooraf aangebracht. In 2,5 dag is de prefab installatie gemonteerd en in bedrijf genomen. In dit spannende traject bleek alles te kloppen; motor & instrument lists, bekabeling, besturing, hijsplan, etc. Poeth heeft daarbij het complete pakket in eigen beheer uitgevoerd. Het project is vanuit Kerry begeleid door process engineer Niall Mulligan. Het enige minpunt dat is geconstateerd was een piepend geluid van de uitdraagbodem, maar dit probleem is snel en adequaat opgelost door de uitdraagrotor een grotere vrijloophoek te geven (waardoor een minder versmerend effect op de bodem ontstaat). Kennis en kunde Inmiddels is Poeth alweer bezig met andere filtratie-projecten waarbij plakkerige poeders in het geding zijn. Het blijkt dan steeds weer dat het niet alleen aankomt op kennis en kunde op het gebied van filtratie, maar ook op het gebied van de handling van slechtlopende materialen. En daarin heeft Poeth zich al sinds 1921 gespecialiseerd. BULK Jos Verleg

OVER KERRY GROUP De Kerry Group produceert ingrediënten en aroma’s/smaken voor de voedingsmiddelen-, drank- en farmaceutische industrie. Het concern telt meer dan 100 vestigingen, waar in totaal meer dan 15.000 producten worden gemaakt. Eén van deze locaties is Zwijndrecht. Gezien de activiteiten in deze fabriek wordt gewerkt met een veiligheidsmanagementsysteem waarbinnen is vastgelegd op welke momenten welke acties en studies zijn vereist. Een van die acties is het uitvoeren van een HAZOP-evaluatie (HAZard & OPerability (HAZOP). Hierbij worden potentiële risico’s en gevaren van de installaties beoordeeld door een multidisciplinair team van deskundigen. Eventuele risico’s worden door het nemen van adequate maatregelen tot een minimum gereduceerd.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

36-37_poethkerry.indd 37

37

36

04-05-17 17:17


Stoffiltratie

Lysair centraliseert ontstoffing borstelfabrikant Borstelfabrikant PDC Brush heeft 30 mobiele, lokale filterdoekinstallaties vervangen door één volledig geautomatiseerd, centraal ontstoffingssysteem van Lysair. De filtermouwen-installatie, met een condensor als voorafscheider, heeft het werkklimaat verbeterd en de productiviteit verhoogd.

P

DC Brush, een bedrijf uit Roeselare (België), is een wereldleider in de productie van borstels. Het bedrijf is in continue expansie en heeft in 2012 een Izegemse sectorgenoot overgenomen. De activiteiten van beide bedrijven werden gecentraliseerd in een vernieuwde productiehal. Hierbij is er ook op het gebied van ontstoffing een verbeterslag uitgevoerd. Voorheen werd gewerkt met lokale, mobiele filterinstallaties, waarbij elke machine afzonderlijk werd afgezogen. De kwaliteit van de ontstoffing liet echter te wensen over; men had te maken met stilstanden en productieverliezen. Bovendien kon niet optimaal worden voldaan aan de Atex-richtlijnen. Centrale ontstoffing Het management van PDC Brush nam daarom het besluit om te investeren in een centrale installatie voor de ontstoffing van met name de machines die gaten boren in de kunststoffen en houten borstelkoppen. Voor de selectie van de leverancier is een procedure doorlopen, waarbij uiteindelijk de keuze viel op Lysair. “De zuiverheid van de lucht en de schone productieruimte van de referenties van Lysair, vielen ons meteen op”, zegt productiemanager Kris Gys. “Het principe om alle stof automatisch af te zuigen naar een buitencontainer, sprak ons zeer aan. We besloten daarom onze 30 mobiele filterdoekinstallaties aan de kant te schuiven.”

Afb. 1 Een centraal, geautomatiseerd ontstoffingssysteem van Lysair

38-39_lysair.indd 38

Werkomgeving Een belangrijke overweging bij deze beslissing was dat de filterzakken van de mobiele installaties dagelijks handmatig in een container moesten worden geledigd. “Dit was niet alleen een belastend karwei, maar kostte ook veel werkuren. Niet alleen moesten de filters worden schoongemaakt, maar ook de directe omgeving ervan”, vertelt Gys. “Met de nieuwe, centrale installatie is dat allemaal verleden tijd. Wekelijks produceren we tussen 2.500 en 3.000 kg stof, dat we nu

04-05-17 17:17


buiten opslaan in twee containers naast de installatie.” Productiviteit Dankzij de veel schonere lucht is de werkomgeving veel aangenamer geworden. Bovendien is het geluidsniveau in de productiehal verlaagd, aangezien de installatie buiten staat opgesteld. Gys: “De werksfeer is verbeterd en de productiviteit is verhoogd. Een bijkomend voordeel is de vrijgekomen ruimte naast de boorinstallaties. Dit vereenvoudigt het werk van zowel de productie- als de onderhoudsmedewerkers.” Automatisering Een aandachtspunt bij de keuze voor een geautomatiseerd, centraal systeem is volgens Gys wel de grote afhankelijkheid ervan voor wat betreft de continuïteit van het productieproces: “Dit betekent dat een zeer betrouwbare partner is vereist. Lysair kan bovendien met een eigen elektrische afdeling instaan voor de sturing van de installatie, en dat is een groot pluspunt.” Voorafscheider Het voorstel van Lysair betrof een filtermouwen-installatie met een condensor als voorafscheider. De condensor, een alternatief voor een cycloon, voorkomt dat vezels en linten in het filter komen en dit verstoppen. Het apparaat laat zich vergelijken met een draaisluis met flappen, waarbij de zwaardere delen naar beneden vallen en uit de luchtstroom worden afgescheiden. Een cycloon als voorafscheider was volgens de productiemanager geen optie: “Gezien het hoge debiet zou een cycloon zeer hoog worden. Bovendien zouden lange vezels een verstopping kunnen veroorzaken onder in de cycloon. Lysair heeft ons op basis van testen aangetoond dat een condensor een betere keus is.” Installatie Lysair heeft de volledig geautomatiseerde installatie turn key geleverd. Vanuit de imposante productiehal gaan twee grote luchtleidingen naar de installatie, gemonteerd aan de buitenmuur van de productiehal. De eerste luchtstroom, met alleen lichtere deeltjes, gaat rechtstreeks naar de filterinstallatie. De tweede leiding is afkomstig van een ander deel van het productieproces. Deze luchtstroom bevat zwaardere deeltjes, met name vezels, die niet in de filtermouwen terecht

Afb. 2 De ontstoffingsinstallatie voldoet volledig aan de Atex-regelgeving

mogen komen. De luchtstroom passeert daarom eerst de condensor alvorens door het filter te worden gevoerd. Milieuwinst Dankzij de inzet van energie-efficiënte motoren in combinatie met frequentie gestuurde ventilatoren en een intelligent systeem van regelkleppen is Lysair erin geslaagd de ecologische voetafdruk significant te verlagen. “De ventilatoren optimaliseren het debiet, rekening houdend met de stoflast in de productie. Dit levert een energiebesparing op van ongeveer 7%, wat op een totaal vermogen van 105 kW kan tellen”, legt Gys uit. De productiemanager merkt nog op dat extra milieuwinst wordt geboekt door de gezuiverde lucht terug in de productie te blazen. En dat is nog niet alles. De kleine deeltjes hout- en kunststofboorspanen en

vezels die in de containers worden verzameld, zijn hoogcalorisch en geschikt voor industriële verbranding. Gys: “Vroeger ging het stof bij al het andere klasse 2 bedrijfsafval, maar nu kan dit materiaal worden gevalideerd”. Veiligheid De ontstoffingsinstallatie voldoet volledig aan de Atex-regelgeving. Zo is voorzien in een gecertificeerde terugslagklep. Voorts is het filter uitgerust met explosiepanelen. Uiteraard zijn alle benodigde attesten en berekeningen aanwezig, evenals een onderhoudsplan voor de ventilatoren, kleppen en leidingen. Het Atex-dossier is daardoor heel wat eenvoudiger dan dat voor de tientallen mobiele ontstoffingsinstallaties waarmee PDC Brush vroeger werkte. BULK Jos Verleg

SELECTIEPROCEDURE FILTERFABRIKANT Borstelfabrikant PDC Brush heeft in de procedure voor de selectie van de leverancier van de meest performante ontstoffingsinstallatie diverse aanbieders uitgenodigd een oplossing te presenteren. Productiemanager Kris Gys: “We hebben daartoe de nodige informatie over ons productieproces gegeven, alsmede stalen van het af te zuigen materiaal.” Het voorstel van Lysair voor een centraal systeem bleek de beste papieren te hebben, mede omdat deze ontstoffingsspecialist met een eigen elektrische afdeling de installatie ook volledig kon automatiseren.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

38-39_lysair.indd 39

38

39 04-05-17 17:17


Maintenance

Filter-database Lampe geeft klant proces-inzicht Lampe Technical Textiles BV realiseert in samenwerking met klanten een systeem om filterinstallaties in optimale conditie te houden. In dit concept speelt een database een centrale rol. Hierin worden alle onderhoudsgegevens en de instellingen van filterinstallaties vastgelegd.

B

ij veel productiebedrijven ontbreekt het bij het onderhoud van filterinstallaties aan een gestructureerde aanpak. Hierdoor komt het regelmatig voor dat filters niet optimaal functioneren. De ervaring leert dat het voor een probleemloos proces nodig is om de filterinstallaties planmatig te onderhouden en de reparaties en/of aanpassingen vast te leggen. Lampe Technical Textiles voorziet in deze dienstverlening. Bij een inspectie worden alle filterposities van een bedrijf geĂŻnventariseerd en geĂŤvalueerd. Hierbij worden ook knelpunten van de installaties en de oorzaken van stilstand in kaart gebracht. Al deze informatie wordt opgeslagen in een database. Database In de database staat niet alleen een uitgebreide onderhoudshistorie, maar ook informatie zoals locatie van het filter, etage,

afdeling, merk, type filtermedia, artikelnummer en aantallen. Verder worden ook de meetrapporten en instellingen van de filterinstallaties opgeslagen. Uit deze gegevens is bijvoorbeeld de verwachte standtijd van een filter af te leiden. Deze standtijd kan op basis van de onderhoudsgegevens worden geoptimaliseerd. Een ander voordeel van de database is dat een adequaat voorraadbeheer kan worden gevoerd. Toegevoegde waarde Wanneer de monteurs van Lampe de gegevens van een inspectie in de filterdatabase hebben ingevoerd, is deze informatie ook inzichtelijk aan de klantzijde. Het blijkt namelijk dat de database ook aan klanten een toegevoegde waarde biedt. Zij kunnen hierdoor een beter inzicht verkrijgen in het functioneren van hun filterinstallaties. Klanten kunnen dan bijvoor-

Afb. 1 Planmatig onderhoud zorgt voor een optimaal functionerende filterinstallatie

Afb. 2 Meetgegevens worden in een filterdatabase opgeslagen

beeld zien met welke componenten en bij welke drukvallen en reinigingsfrequenties hun filterinstallaties optimaal draaien. Verbeteren De informatie in de database maakt het klanten eenvoudiger om het onderhoud zelf uit te voeren. Lampe wil graag de interactie van klanten met de database verder bevorderen. Zo is het niet enkel mogelijk om notificaties voor periodiek onderhoud te ontvangen, maar kunnen bedrijven ook gegevens van onderhoud of inspecties in de database invoeren. Samen met klanten werkt Lampe zo aan een situatie waarbij het onderhoud en beheer van filterinstallaties verder wordt verbeterd. BULK Joris Lampe, Lampe Technical Textiles BV

OVER LAMPE Lampe Technical Textiles levert filtermedia voor alle filterinstallaties. De onderneming inspecteert, onderhoudt en adviseert over filterinstallaties in vrijwel alle industriĂŤle sectoren. De organisatie en de monteurs zijn ISO en VCA gecertificeerd.

40 41 40_lampe.indd 40

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:18


“Excellence in dust suppression solutions”

C-Force® stofbestrijdingsproducten • • • • • • • • •

Stofreductie Langdurig effect Watervasthoudend of waterafstotend Behoudt werking ook na regenval Milieuvriendelijk Beschermt tegen liquefactie Eenvoudig te gebruiken Draagt bij aan een gezondere leef- en werkomgeving Geschikt voor zowel soft commodities als voor hard commodities

INSTRAL B.V. | Platinastraat 33 | 8211 AR Lelystad |+31 320 415 591 | contact@instral.com | www.instral.com

Detectie & blussing

       

Explosie onderdrukking Explosie ontlasting Compartimentering Procesbrandbeveiliging Projecten Onderhoud installaties Engineering Consulting

Truckaarding TES01 IP of Ex

Partner ATEX Safety Congres “Excelleren in Veiligheid” 13 juni 2017, Brabanthallen ‘s Hertogenbosch StuvEx International NV - www.stuvex.com info@stuvex.be - tel: +32 3 4585225 / info@stuvex.nl - tel: +31 6 54746801


Stoffiltratie

Transtech pakt filter-uitdaging aan Transtech heeft bij een aardappelvlokken-producent twee ontstoffingsinstallaties gerealiseerd: één voor een afzaklijn en de ander voor een bigbag-vullijn. Tussen opdracht

waarden aan de hygiëne en veiligheid van het systeem. Die eisen moesten ook binnen het korte tijdsbestek in het ontwerp worden verwerkt.”

en oplevering zat net een maand. Dit project was vanwege de tijdsdruk bijzonder, maar

Uitdagend project “Dit was om een aantal redenen een uitdagend project”, aldus general manager Sander Janmaat. “Tussen de opdrachtverstrekking en de oplevering zat slechts vier-en-een-halve week. Daarnaast liet de beschikbare ruimte in de aardappelfabriek het niet toe om standaard componenten toe te passen. In de derde plaats stelde de opdrachtgever strenge voor-

Filterunits Beide ontstoffingsinstallaties zijn perslucht gereinigde filterunits met geïntegreerde ventilatoren in geluiddempende omkastingen. Door de lastige loopeigenschappen van het stof alsmede de hygiene-eisen zijn de inwendige hoeken van de trechters rond gemaakt. Tevens zijn in de trechters beluchtings- nozzles en een systeem voor niveaudetectie gemonteerd. In de uitblaaskanalen bevinden zich sensoren die de stofemissie permanent meten. Het afgevangen stof wordt via een doorblaassluis met een pneumatisch transportsysteem afgevoerd. De installatie is

Afb. 1 General manager Sander Janmaat (midden) in overleg met accountmanager Robert Tiesma (l) en directeur Jan van der Vlist (r) van Transtech

Afb. 2 Twee perslucht gereinigde filterunits met geintegreerde ventilatoren in geluiddempende omkastingen

ligt wat technologie betreft niet op de grens van wat Transtech kan doen.

T

ranstech is specialist in het ontwerp en de bouw van ontstoffingsinstallaties voor een scala van industriële sectoren. Hierbij is het bedrijf in staat om op korte termijn complexe projecten te realiseren. Een voorbeeld daarvan is de opdracht van een aardappelvlokken-producent voor de bouw van twee stoffilters: één voor een afzaklijn en de ander voor een bigbagvullijn.

42-43_transtech.indd 42

04-05-17 17:20


Afb. 3 Het afgevangen stof wordt via een doorblaassluis met een pneumatisch transportsysteem afgevoerd

volledig conform de Atex-richtlijnen uitgevoerd. Zo zijn de filterkamers en trechters behandeld met een elektrisch geleidende lak om vonkvorming ten gevolge van statische oplading uit te sluiten. Breed spectrum Dit project was vanwege de tijdsdruk bijzonder, maar ligt wat technologie betreft niet op de grens van wat Transtech kan doen. Het bedrijf heeft immers veel ervaring met perslucht gereinigde filters. “We zijn vertegenwoordigd in een zeer breed spectrum van bedrijfstakken”, benadrukt Janmaat. “Onze filterunits vind je in bijvoorbeeld de staalindustrie, bij voedingsmiddelproducenten, in de recyclingsector en bij op- en overslagbedrijven voor bulkgoederen. In 90% van de gevallen gaat het om installaties die worden gemaakt op klantspecificatie. Er bestaat voor Transtech niet zoiets als een standaard filterinstallatie.” Activiteiten Nieuwbouw is overigens maar één van de activiteiten van Transtech. “We bieden ook oplossingen voor situaties waarin bestaande installaties niet goed zijn ontworpen of problematisch functioneren”, vertelt Janmaat. “Ook zien we dat, vanwege de aanscherping van hygiëne-eisen, soms complete filterinstallaties moeten worden aangepast. Daarnaast houden we ons bezig met inspectie, service en onderhoud. Dat betreft vanzelfsprekend onze eigen Eurofilter-installaties, maar de

dienstverlening strekt zich ook uit tot alle overige merken en typen installaties.” Filterinspectie Bij filterinspecties voert Transtech met eigen meetapparatuur ook indicatieve emissiemetingen uit. De bevindingen en meetresultaten worden vastgelegd op een wijze die aansluit bij de eisen die vanuit de overheid worden gesteld. Tevens is deze verslaglegging van belang voor het toekomstige onderhoud en de eventuele optimalisatie van de filterinstallaties. Inruil Bij Transtech kan men ook terecht voor gebruikte ontstoffingsfilters. “Installaties worden immers niet alleen maar vervangen omdat ze aan het eind van hun levensduur zijn”, legt Janmaat uit. “Het komt voor dat er grotere of energiezuinigere installaties nodig zijn. In andere gevallen moeten vanwege milieu-eisen de stof- of geluidsemissies verder omlaag. Soms is er sprake van strengere eisen met

Afb. 4 De luchttransportleidingen van de filterunits

betrekking tot de hygiëne of explosieveiligheid van installaties. De ingeruilde filterinstallaties worden gereviseerd en gaan een tweede leven tegemoet.” Energieverbruik Intussen werkt Transtech continu al in het ontwerpstadium aan het verlagen van zowel het energieverbruik als het persluchtverbruik van de filterinstallaties. Deze inzet wordt beloond doordat opdrachtgevers een laag energieverbruik steeds zwaarder laten meewegen in de besluitvorming over het verstrekken van opdrachten. BULK Jan van den Berg

OVER TRANSTECH Een van de grotere spelers in de wereld van stofbestrijding is Transtech. Vanuit de hoofdvestiging in Moordrecht bedient dit VCA*-gecertificeerde bedrijf een scala van industriële sectoren met in eigen huis geproduceerde filtersystemen. Deze installaties, onder de merknaam Eurofilter, worden afgezet in de Benelux. Daarnaast ziet general manager Sander Janmaat ook een groeipotentieel in de rest van Europa.

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

42-43_transtech.indd 43

42

43 04-05-17 17:20


Kort nieuws

RONDE STOFFILTERS MET VERGROOT OPPERVLAK Airtechnic Solutions presenteert van MIX Srl een nieuwe serie ronde stoffilters (DN 350 tot DN 1100) met circa 10% meer filteroppervlak; voor zakkenfilters tot ruim 35 m3 en voor patronenfilters tot 96 m3. De stalen of roestvaststalen filterhuizen zijn leverbaar met diverse soorten filtermedia: olie- en waterafstotend, met PTFE-coating of ‘food-grade’. De filterelementen zijn via de bovenzijde of zijkant van het filterhuis te vervangen. Ze kunnen dankzij een bajonetverbinding eenvoudig zonder hulpmiddelen worden ge(de)monteerd. De elektronische regelaar voor het pulsreinigingssysteem is desgewenst te voorzien van een digitale verschildrukmeter. De nieuwe filterlijn omvat ook modellen die geschikt zijn voor vacuümsystemen en voor toepassing in Atex-omgevingen.

Klikbare zakfilters voor ontstoffing ?? ?? Donaldson Nederland BV, fabrikant van ontstof?? fingssystemen, presenteert een geplooid zakfilter dat zonder gereedschap in het filterhuis kan worden ingeklikt. Het systeem is geschikt voor de Torit RF stoffilters. Deze installaties worden onder meer ingezet voor het afvangen van abrasief stof dat ontstaat bij de verwerking van granen en mineralen. De ‘snap-in’ optie was al beschikbaar voor het ‘Modular Baghouse’; een ander Torit ontstoffingssysteem. De geplooide zakfilters bestaan uit een fijn ‘Ultra Web’ vezelmateriaal op een polyester substraat. Dit medium is veel beter bestand tegen abrasieve stoffen dan vilt. De stofdeeltjes worden al op het oppervlak van het medium tegengehouden, in plaats van in het medium in te dringen. Dit zorgt ervoor dat de zakfilters een langere standtijd hebben, een lager energieverbruik hebben en schonere lucht opleveren. Het filter vangt deeltjes af van 0,3 micron en groter.

STORTKABINET VOOR STOFVRIJE, VEILIGE WERKPLEK Van Beek presenteert een stortkabinet voor het ledigen van zakgoed of bigbags. Het stortkabinet biedt een operator bescherming tegen stofemissies en verhoogt de arbeidsproductiviteit. Daarnaast minimaliseert een stortkabinet productverlies als gevolg van mors of verstuiving. Desgewenst kan het kabinet worden voorzien van een stofafzuiging, waardoor een Atex-zone kan worden afgeschaald naar een veiliger niveau of zelfs een ‘niet gevaarlijk gebied’ (NGG). Zakgoed kan handmatig worden geleegd op een ergonomische werkhoogte. Voor het ledigen van bigbags is een aandocksysteem beschikbaar. De installatie kan desgewenst worden uitgebreid met onder meer een zakkenverdichter voor lege zakken, deur-open/ dicht-melder, elektronisch deurslot, reinigingsluik, magneetzeef, controlezeef en klontenbreker.

Explosieveilige Eirich-menger Keller Lufttechnik Benelux presenteert een serie explosieveilige mengers van het fabricaat Eirich. De machines zijn van de categorie 1, met Atex-zone 20 in het mengvat. Tot voor kort waren deze machines slechts beschikbaar met Atex-zones 22 en 21, al dan niet in combinatie met een beschermende atmosfeer in het mengvat. De Eirich installaties worden in veel industriële sectoren ingezet voor mengen, granuleren, coaten, kneden en dispergeren.

44 45 44-46_kortnieuws.indd 44

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:19


STOFBESTRIJDING - VERNEVELING - LUCHTBEVOCHTIGING - KLIMAATBEHEERSING

EXPLOSIE BEVEILIGING

SPRAYCANNON GUNT FIJNSTOF GEEN KANS!

Bezoek ons op het ATEX congres, 13 juni 2017

VERKOOP

VERHUUR

N YC A N O N 2 5 /3

Y RA SP

CANNON 90 /1

0

0

CANNON 45/ 60 AY PR

S

RA

5 /7

SP

5

YCANNON RA 15 SP

WWW.SPRAYCANNON.COM

FS 5S UP P C4 ORTING S

EL FS

S 90

S

EL

S 35 PORTING SC

S

FS UP

S

S

EL

S

S 15 PORTING SC

S

FS UP

UP

PORTING SC

G - OVERSLAG - B CLIN OD EM ECY SA - R NE RI N

G

P OO SL

ELEVATOR BEVEILIGING

STOFONDERZOEK

AN BR

DRUKONTLASTPANELEN

EL

S

EXPLOSIE ISOLATIE

VLAMDOVERS

S

EXPLOSIE ONDERDRUKKING

DB

RIJDIN EST

Maes Safety Products & Services B.V.

Benelux partner of:

G

WWW.MSPS.NL | +31(0)77 87 95 134

MB DUSTCONTROL BV - SALES@MB-DUSTCONTROL.COM - 0031(0)71-5610096

Jaargang 24

Jaar

gang

24

mm Nuei

er

3

Ja

ar

gan

g

M NUni

M

ER

NUMMER 1

24

Jaargang

NUMMER

februari 2016

2

april 2016

m 2016

24

Jaargang

23

Nummer

4

december 2015

7

Stofbestrijding

ju 16 20

Verpak ken en alen Vacm ma met van mengers rkymposiu tont NWGD-s Een uükk rest mix en wi m eli ek voor ‘Meten is weten’ wangen rgel en ck n ve rlijn Em pa beton ls d ro ecrtheeen esse shear mengen van

W

eg

en

en

d

e os

r

Ze en

ef-

en

n me

Jaarga

Nu

ng 23

oktobmmer 201 er 5

6

n fale Pr High RussellgFinex er mee Powt So zeefproc egatie ere ed iew o r ev t controlez :v Prn feev met segr Drie eving o r ciew p vernieuw gieisch ectie Machevo Connect a en ontiS Motogrou trale ldet n v o lo erm gen ledenvergadering nouli-p Overslag etaa n ke n or th betoncen Men h en extrusie dsro bij m ote rzca o g bij Borlix rt E.ON etectie voor r v igin esl ctie r ce Ontstoffing kolensto val metaald Back to the js ge rein ilo’s stics tg Sele Vrije ri ts n e Mech otts gi der future -p st m Me rond anisc e tribo-poe posie s Lo oating ko tie rs em rd eren met h Tran Historie van vacuümc g va Com tvogel id Tekort tech lpe ste Laser-sint Produ at-d spor no he rre rsy ers mag 2016 Oos bedrijfssc nici roept om ilig y in met ctie ve Ko ee met 2 hopp hool Day voor nutsbedrijf ation Ve g Pijpband bigba rdrie ph losst in sm n orFIBCg-vu voudigd Mix Tro res: lijne lstat ur vo Meng 6 -vul ng ventilatoren Gericke als syste en 201 ion te Dry kwaliteit o ag e Day Duitse m-in or g fab tegrator Mixin riek x-c geld Bigb j an h ansp ogie voor uit Polen Ottevang eri ec Ate een e v llatie Mach a-technol ndtr linker m T ti ld er-fa farm or n d ba c a brieken a evotel g a Pijp entk le BIC Traininge excu outs’ in Rusland oo or m se rinst rsie Ro riF Silo-dag; de ‘ins and or SA n do Softw or losframe cem r o vo aine De osee ge Ag ckwo v n t Vloeistof weipo are verg rvan Wegend cont d ol ak ijn lijne ière Ver eder root n ve eurs Veilige bigbag-handling magneet- versus wa gsl FFS-ing m n slag Norm fabrie capa koppeling be ss kin ande rt Pre citeit zade Design k Bree Pneu enic en ak ce ordb ranspo Hygi ng it ed Vitel kplat ro rp ft ning maeti e Respect voor menggo Bezoeker en en ia’s l P Bo hroe Ve en twee lijnen scho dag srecord tm alit sc ria em smeu Bags ator met Solids Dort Pe ch skw voor l Men evgerij issi ust ldete Hand mund 4% Vo bak es eef kalk rsluch ndel ctie phoezen ling Ind n: Trilz ta Line poed tdro w Reco s.nin ba Rekwikkelen en krim de Maxpac bij voor tie g vie nl d rd-aa -le i er oeze i va Vlae .n Ne Ta op o re ynatie tran ing vo no P stlé en Suiker SOLID ntal ex llpac g versus rekhids ev e Unie spo or S Do posant ch tgro g met maximale lkIn k in rt rtm lk u O en Ma mze Asbu bew u ger und per NWGD-ex ry Ca Batchdro .b o eren egin cursies fvoer w.b rbon w g producta Ba o w s nl p Sp groe Oppe gids. w w it als p lenp www.bulkVolk rvl aans mann vacu kool otgro ers vo w ümsystem NWGD aktedrog em nd Empack Droo lkgids.nl or tu en sing” arkt Ove gsyming en “Food Proces rf en www.bu rko posiu D 220 epel www.bu m Het ing lkgids.nl gro ove te A rsla Sani texg-s taire ites cong afsl Ont res ww uite tran werp w.b rs spo van ulkg ids.On-si rt een vlie nlte ve grpak ken w

gtOeo

Mei 2015

EXPLOSIEVEILIGHEID Jaar

Nu

ga

ng

mm

sept 20 em 15 be r

een speciale uitgave van

Wiellader voor EMO Intermodal Rotterdam

Atex-markering apparaten

5

Goodyear banden voor London Gateway

Stofbestrijding bij bandtransport

Weegbanden en doorstroomwegers

IECEx aanvulling op Atex

Antwerpen als Europees bulkhandling-centrum

Mega-stoffilter FeedValid

Pro-actief onderhoud

Risico-analyse versus NPR

Legioblocken opslag

Schuimopsluiting asbestvezels

Branche-organisaties samengevoegd

Meerwaarde met maatwerk

Lybover verwerft Motogroup

VdS 2106 vonkenblussing

Amsterdam spil in cacaologistiek

Explosiebeveiliging elevator

Kleinschalige bulkschepen

:16

-16

15

-06

13

Manufac turer of Bagging Blending and Transpo , rt equipme

01_Cover

01_C

.indd 1

01_Cover.indd

over

.indd

1

1

nt

16

25-

04-

01_

Hoog vacuum stofzuigsystemen Overdruk-cabines tegen stofoverlast

Grotere zeef-aanbouwdelen Energiezuinige Liebherr

08-02-16 16:27

Co

ver .ind

Overslag neemt licht toe

Risico’s van een stoflaagje

08:5

ZHD Stevedores breidt uit

d 1 14:43 21-03-16

Meer composiet silo’s

1

30-11-15

november 2014

op- en overslag

Het Grote Atex-congres

23

er

Haven

www.bulkgids.nl www.recyclingmagazine.nl

07:37

.indd 1

01_Cover

dd

1

er.in Cov

01_

d

01

08-1

0-15

14:3

.bu

7

01_cover.indd 1

lkg

ids

29-04-15 15:58

01_Cover.indd 1

27-10-14 16:18

.nl

1

ind

er.

ov

_c

ww

250815

15:

16

Bulk, vakblad voor de stortgoed verwerkende industrie! Bulk informeert professionals in de procesindustrie door middel van vakblad, website en nieuwsbrieven over het ‘wat, waar, wanneer, wie en hoe’ in de verwerking en op- en overslag van stortgoederen. Ons aanbod: 7 nummers Bulk + gratis special Stofbestrijding + gratis special Haven op- en overslag

+ gratis nieuwsbrief + 1e jaar 25% korting op de prijs van het jaarabonnement (€ 138,75 ipv € 185,- excl btw)

Abonneren: Website: www.bulkgids.nl/abonneren >> Bel: (088) 226 6647 >> Mail: abonneren@eisma.nl

EISMA

INDUSTRIEMEDIA


Kort nieuws

ONTSTOFFINGSINSTALLATIE VOOR GOLFKARTONMACHINE Keller Benelux heeft een nieuwe golfkartonmachine voorzien van een afzuiginstallatie, voorafscheider en filter. De golfkartonmachine heeft een productiesnelheid van 400 meter/minuut. Tijdens het productieproces worden de zijkanten op maat afgesneden. De randstroken worden afgezogen met hakventilatoren. Deze ventilatoren (elk 15 kW) hakselen de randstroken, waarna het materiaal door een 120 meter lange buis wordt getransporteerd. Een extra transportventilator (37 kW) voorkomt verstopping van de buisleiding. De kartonsnippers vallen in een voorafscheider naar beneden. Het stof wordt via een frequentiegestuurde balansventilator (45kW) naar een Jet-Set filter gezogen. De balansventilator regelt tevens de voorafscheider, die de kartonsnippers drukloos uit de luchtstroom haalt en deze op een transportband deponeert. Het materiaal wordt vervolgens naar een balenpers gevoerd. Het Keller Jet-Set filter is een automatisch, perslucht gereinigd mouwenfilter. De filtermouwen zijn voorzien van ingenaaide steunringen, i.p.v. inwendige metalen steunkorven. Dit geeft minder slijtage en langere standtijden. Het stof komt via een draaisluis terecht in een opvangsysteem. Het totaal opgenomen vermogen van de installatie bedraagt circa 90 kW, met inachtname van het 120 meter lange leidingtraject. Het filter is voorzien van breekschijven en een ProFlap terugslagklep.

IGMA meet stofemissies opslaghallen ?? ?? IGMA in Amsterdam (onderdeel van Cargil) heeft bij Optyl een meetkoffer aangeschaft ?? tijdens het vullen en ledigen van opslaghallen de stofconcentratie te meten. De om investering past in het kader van preventieve maatregelen in verband met de Atexrichtlijnen. De meetkoffer zuigt continu lucht aan voor een stofanalyse. Zowel het overschrijden van de grenswaarde als het wegvallen van de flow kunnen worden gecommuniceerd via een automatische sms-dienst. De meetresultaten zijn on-line te volgen. De meetkoffer zelf kan worden voorzien van signaallampen. IGMA heeft plannen om op termijn ook een wiellader en een bandtransporteur uit te rusten met stofmeters.

Werkplek met afzuiging voor loodstof Keller France heeft bij batterijenproducent Exide Technologies in Lille (Frankrijk) een werktafel met afzuiginstallatie voor loodstof gerealiseerd. De tafel wordt permanent afgezogen om werkstukken te reinigen van loodstof. Als de medewerker na de klus in de luchtdouche-cabine stapt, wordt het afzuigdebiet verdeeld over zowel de werktafel als de cabine. Bovendien is voorzien in een injector om de omgeving rondom de installatie te reinigen. De afzuiginstallatie beschikt over een VARIO stoffilter met H13 absoluut filter.

Dauwpunt-meetsysteem voor droogprocessen VDL Industrial Products introduceert het dauwpunt-meetsysteem van Atex Explosionsschutz. Het meetsysteem volgens het ‘chilled mirror’-principe kenmerkt zich door een zeer hoge nauwkeurigheid en kan worden ingezet om droogprocessen beter te beheersen. De meetgegevens en meldingen zijn zichtbaar op een HMI-scherm, maar kunnen ook op afstand worden uitgelezen. Het dauwpunt-meetsysteem helpt te bepalen wanneer een droogproces een kritisch punt bereikt. Een te vochtig product heeft vaak slechtere loopeigenschappen en een kortere houdbaarheid (wegens microbiële groei). Een te droog product betekent energieverspilling, terwijl ook dan de kwaliteit negatief kan worden beïnvloed. Bovendien dient men bij overdroging rekening te houden met verhoogde brand- en explosierisico’s.

WORKSHOP INDUSTRIËLE COMMUNICATIE PROCESINDUSTRIE Vereniging PI Nederland organiseert op 8 juni 2017 op de Dunea productielocatie in Scheveningen een workshop over industriële communicatie in de procesindustrie. De focus ligt daarbij op de mogelijkheden en toegevoegde waarde van Profibus, Profinet en IO-Link. Het vervangen van een smart instrument kan de nodige uitdagingen met zich mee brengen. Wat waren de instellingen en waar zijn deze opgeslagen? Het zou een stuk eenvoudiger kunnen als de configuratie van een IO Link-, Profibus- en/of Profinet-instrument vanuit één omgeving kan worden uitgevoerd en geborgd. Ook wordt ingegaan op explosieveiligheid en technieken die de risico’s indammen. Tevens worden mogelijkheden aangegeven om Profibus/Profinet-netwerken op te bouwen voor applicaties met explosiegevaar. Voor eindgebruikers is de workshop gratis. Inlichtingen: http://profibus.nl/icp/

46 47 44-46_kortnieuws.indd 46

S TO F B E S T R I J D I N G M E I 2 017

04-05-17 17:19


LDL Bulkhandling B.V. is gespecialiseerd in het ontwerpen, bouwen en onderhouden van installaties voor intern transport en opslag van droge stoffen. Siloâ&#x20AC;&#x2122;s, bunkers en trechters Transportschroeven Elevatoren Blaas- en zuigtransport Kettingtransporteurs Transportbanden Weeg- en doseersystemen Ontstoffing Componenten

ldl bulk handling b.V. Bonnetstraat 26 6718 XN Ede T +31 (0)318-576622 F +31 (0)318-576628

Engineering Fabricage Montage Onderhoud en Reparatie Service machinefabriek | silo- en transportsystemen | montage en service

ldl-bulkhandling.nl


Aquaco ontwerpt, engineert, realiseert en onderhoudt stofbestrijdingsinstallaties voor gebouwen en terreinen.

Stofbestrijding door middel van geavanceerd beregeningssysteem

Stofbestrijding met autonome nevelinstallatie

Stofbestrijding met een geĂŻntegreerde nevelinstallatie

Stofbestrijding is maatwerk, wij adviseren u dan ook graag over de mogelijke stofbestrijdingsinstallaties voor zowel koop als huur. Ing. Willie Koenders Technisch adviseur 06 â&#x20AC;&#x201C; 512 901 76

We love making water work www.aquaco.nl

Stofbestrijding 2017 lr pdf  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you