Issuu on Google+

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 52 | 3-2014

M A G A Z I N E

Dé kennisbron voor de metaal

In dit nummer: Esef: inspiratie terug in de markt Fabriek van toekomst in België Multimateriaal vraagt andere verbindingen Automatische lasersnijlijn in nieuw pand Positieve signalen op de TechniShow Acht nieuwe machines ‘im Schnee’ Meer beleving met materialen op Materials Verwerken van roestvast staal (deel 2) Superlegeringen verspanen met keramiek Flexibel, kleurrijk en versterkt printen

01_coveradvemag.indd 1

19-03-14 14:09


MTE

BEDFREESMACHINES EN FLOORTYPE FREESMACHINES Een jarenlange ervaring in de constructie van bedfreesmachines geeft deze superieure machinebouwer de stevige basis voor high tech machines in optima forma. Naast de gangbare bedfreesmachines heeft MTE ook een uitgebreid programma van floortype freesmachines en machines met geテッntegreerde C-as.

UW PROFESSIONELE PARTNER VOOR CNC MACHINES, テ禿適 OP HET GEBIED VAN AUTOMATISERING

PROMAS IS LEVERANCIER VAN O.A.

WWW.PROMASCNC.NL


inhoud

maart

Nieuws

Metaalbewerken

4 Platina, goud en zilver

28 Acht nieuwe machines ‘im Schnee’

6 Thermisch stabiel

Tijdens het open huis van DMG Mori in Pfron-

Beurs 10 Esef: inspiratie terug in de markt

Volg Metaal Magazine op Twitter

ten (D) werden 66 machines live in actie te zien. Onder de 66 machines werden acht ‘Weltpremiere’ gepresenteerd

Een rondgang over de Esef 2014 leert dat veel exposanten investeringen op het programma hebben staan, in machines, in gebouwen en in automatisering

Onze tweets op Twitter zijn een handige, eigentijdse manier om het nieuws in de metaalbranche te volgen. Twitter is een internetdienst waarbij gebruikers korte berichtjes publiceren. Op http://twitter.com/Metaalmagazine krijgt u een indruk van onze berichtgeving. Meld u ook aan voor Twitter en ‘follow’ Metaal Magazine om steeds snel op de

Materialen

hoogte te zijn van het metaalnieuws. Dus twitter met

30 Meer beleving met materialen op Materials

ons mee vanaf uw pc of mobiele telefoon.

Mikrocentrum organiseert op woesdag 16 en donderdag 17 april 2014 de tweede editie van

(Advertentie)

Materials in NH Conference Centre Koningshof

De innovatieve olie-mist separator

te Veldhoven

Materialen 32 Verwerken van roestvast staal (deel 2) In twee artikelen in Metaal Magazine informatie over het verwerken van roestvast staal (RvS).

Metaalbewerken

In deel 2 meer aandacht voor het lassen van RvS

14 Fabriek van toekomst in België

Gereedschappen

Met de vijfassige Fehlmann in de geklimati-

34 Superlegeringen verspanen met keramiek

seerde ruimte in Hasselt/Diepenbeek laat Sirris

Met keramische snijgereedschappen blijk je su-

zien hoe de metaalbranche hogere nauwkeu-

perlegeringen zoals Inconel 718, MAR en Was-

righeden kan bereiken

peloy goed te kunnen verspanen.

Verbinden

Metaalbewerken

16 Multimateriaal vraagt andere verbindingen

36 Flexibel, kleurrijk en versterkt printen

Om gewicht te besparen, zoeken engineers

Ontwikkelingen op het gebied van additive ma-

naar nieuwe materiaalcombinaties. Klassieke

nufacturing gaan razendsnel. Het printen van

verbindingstechnieken, zoals lassen, kunnen

verschillende kleuren en materialen behoren

dan niet meer toegepast worden

inmiddels tot de mogelijkheden

Tel.+ 31 (0)187 491533 www.glavitech.com Pampus 22 Stellendam

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 52 | 3-2014

Voorpagina: EMAG: think vertical!

M A G A Z I N E

Of het nu gaat om draai-, slijp-,

Dé kennisbron voor de metaal

vertandings- laserlasmachines of bewerkingscentra – de EMAG

Bedrijvigheid

Gruppe biedt voor elke toepas-

In dit nummer: Esef: inspiratie terug in de markt Fabriek van toekomst in België Multimateriaal vraagt andere verbindingen Automatische lasersnijlijn in nieuw pand Positieve signalen op de Techni-

18 Automatische lasersnijlijn in nieuw pand

sing de meest optimale produc-

Show Acht nieuwe machines ‘im Schnee’ Meer beleving met materialen op Materials Verwerken van roestvast staal (deel 2) Superlegeringen verspanen met keramiek

Zuidberg Staalservice heeft drie lasersnijmachi-

Flexibel, kleurrijk en versterkt printen

01_coveradvemag.indd 1

19-03-14 13:46

tieoplossing.

nes van Trumpf in gebruik waarmee automatisch en volcontinu geproduceerd kan worden

Oude Reimer BV Willem Barentszweg 216

Beurs

1212 BR Hilversum

20 Positieve signalen op de Techni-Show Medio maart heeft Metaal Magazine een aan-

www.oudereimer.nl

tal dagen doorgebracht op de beursvloer van

Productnieuws

de Techni-Show in Utrecht. De highlights van

38 Omgekeerd 3D printen

deze vakbeurs ziet u in onze fotoreportage

40 Lean met robotcel

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

03_inhoudadvglavitech.indd 3

3 19-03-14 13:58


N

I

E

U

W

S

DOOR : R EI NOLD TOM B ER G

Platina, goud en zilver

D

H

r

A

Tijdens de eerste beursdag van de Techni-Show 2014

z

C

is Wila onderscheiden met de Platina Techni-Show

l

°

Innovatie Award 2014. Trumpf en Cellro werden

H

c

respectievelijk bekroond met een gouden en een zilveren onderscheiding.

De jury heeft veel waardering voor het E2M-systeem van Wila waarmee afkantgereedschappen snel en gemakkelijk gewisseld kunnen worden. Uit het juryrapport: ‘’Naar de mening van de jury biedt Wila een uitstekende oplossing voor het verbeteren van de effectiviteit bij afnemende se-

Platina. Het E2M-systeem van Wila zoals getoond tijdens de EuroBlech 2012 in Hannover (D) (foto’s: Reinold

riegroottes. Ook vanuit het oogpunt van ergono-

Tomberg)

mie verdient Wila deze platina onderscheiding: het verlicht de taak van een kantbank-operator’’. Het E2M-systeem van Wila is ontwikkeld voor het

Grensverleggend is dat Trumpf nu de vastestofla-

Er zijn dit jaar 35 inzendingen in behandeling

snel en veilig wisselen van zware boven- en on-

sers ook kan aanbieden voor dikker plaatmateri-

genomen voor de Techni-Show Innovatie

dergereedschappen voor het afkanten van plaat.

aal. ‘’Een bijzondere prestatie’’, aldus de jury.

Awards 2014. Tien inzendingen zijn genomi-

In een handomdraai is het systeem te activeren

De Xcelerate automatiseringsrobot van Cellro

neerd voor een award. De drie hierboven ge-

en kan het gereedschap op de juiste positie wor-

helpt metaalbewerkers bij het automatiseren van

noemde inzendingen zijn onderscheiden met

D

den gebracht. De wisselwerkzaamheden kunnen

kleinere series. De jury is onder de indruk van het

platina, goud, zilver en een aanmoedigingsprijs

g

door één operator uitgevoerd worden.

‘’uitgekiende automatiseringsconcept’’, waarmee

voor Morris (zie kader). De andere zes inzendin-

De gouden Techni-Show Innovatie Award 2014 is

snel en op eenvoudige wijze de metaalbranche

gen zijn: Cloos (automatisch wisselen van

dinsdagavond 11 maart uitgereikt aan Trumpf

bediend wordt bij het automatiseren van machi-

stroomgeleiders en gasmondstukken), Dibalex

voor Brightline Fiber. Met Brightline Fiber komt

nes. Om die reden is tijdens de eerste beursdag

(flexibele CNC-ponseenheid), CNC Consult &

Trumpf tegemoet aan een bredere inzetbaarheid

aan Cellro de Zilveren Techni-Show Innovatie

Automation (een 3D-metaalprinter van Phenix

van vastestoflasers. Nederlandse plaatwerkers

Award 2014 uitgereikt. De universele inzetbaar-

Systems), Renishaw (3D-metaalprinter AM250),

willen deze lasers graag inzetten, maar het dikte-

heid maakt de robot waardevol. Ook de compact-

Resato (veiligheidssysteem Flex-zone) en Yama-

bereik was tot nu toe beperkt tot dunne plaat.

heid van de oplossing spreekt aan.

zaki Mazak (de Integrex i-100 Bartac machine).

de jury wil onderstrepen dat ze onder de indruk zijn van

Goud. Materialen gesneden met Brightline Fiber van

Zilver. De Xcelerate automatiseringsrobot van Cellro

het vernieuwende van deze inzending.

Trumpf zoals geëxposeerd tijdens de BlechExpo 2013

in actie tijdens de EMO Hannover 2013

Aanmoedigingsprijs Tijdens de jurybijeenkomsten is uitgebreid gesproken over de Morris Anglecheck van Morris Solutions. In de visie van de jury is de Morris Anglecheck een bijzondere, baanbrekende noviteit. ‘’Omdat naar de mening van de jury de Anglecheck nog een rijpingsfase nodig heeft, is unaniem besloten om deze handschoen met de ingebouwde hoekmeter te onderscheiden met een aanmoedigingsprijs’’. Het is als het ware een ‘wimpel’ waarmee

in Stuttgart (D)

4 04-09_Nieuws.indd 4

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:43


c

G

Duurproef vliegtuigcomponenten bij -55 °C Het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaborato-

duurtest is een primeur. De duurproef is onder-

rium NLR heeft in opdracht van het Belgische

deel van het testprogramma dat nodig is om de

Asco Industries een duurproef uitgevoerd op de

CSeries gecertificeerd te krijgen. In het voorjaar

zogenaamde flap tracks van de CSeries van de

van 2013 voltooide het NLR de eerste 12.000

Canadese vliegtuigbouwer Bombardier. Een be-

vluchtcycli om aan de vliegveiligheidseisen voor

langrijk deel van de test wordt uitgevoerd bij -55

de eerste vlucht te voldoen, en droeg daarmee

°C. Het koelen gebeurt met vloeibare stikstof.

bij aan de succesvolle eerste vlucht van de CSeries

Het NLR heeft veel ervaring met dit koelingscon-

in september 2013. Het testprogramma is gecon-

cept, maar de toepassing ervan in een full-scale

tinueerd en loopt nog door tot medio 2014.

Ernst Dirksen Fotografie

r

enterpunt

Teentjes

Reinold Tomberg r.tomberg@eisma.nl

Na vier dagen Techni-Show en Esef in Utrecht krijgt de vijfde dag – de zaterdag – op de Metav in Düsseldorf (D) een extra dimensie. Zeker ook omdat ik al op woensdagavond, na twee beursdagen dus, de tien vermoeide teentjes van een collega in een warm voetenbadje op Facebook heb mogen aanschouwen. Inderdaad social media verrijkt je leven met bijzondere visuele ervaringen. Beursbezoek is topsport. Interessant en enerverend. Zeker ook omdat ik die week op donderdag 40 jaar getrouwd was. Verder is tijdens de beursvrijdag mijn eerste kleinkind geboren. Maar al die privé-emotie en stress zal u waarschijnlijk weinig of helemaal niet boeien. Voor de metaalbranche is wel van belang dat de Techni-Show 2014 succesvol was: veel bezoekers en een mooi opgebouwde beurs met veel De testfaciliteit van het NLR simuleert met een moderne hydraulische installatie belastingen zoals die

nieuwtjes. De hoogtepunten hebben we verzameld in een

gedurende de vlucht kunnen voorkomen (foto: NLR)

zespagina-artikel elders in dit nummer. Wat voegt de Metav dan nog toe? Met name een aantal indrukwekkende machines op de beursvloer. Fabrikanten als Bimatec Soraluce, Varnsdorf Tos, FPT, Goratu, Geminis, MTE en

Inspecteren op haarscheurtjes

Zayer toonden in Düsseldorf mooie, grote bewerkingsmachines. Deze laten we zien in ons volgend nummer. Wat zijn de vooruitzichten voor 2016? Naar verwachting gaat er gesleuteld worden aan het concept van de Techni-Show. Wat ook goed is, is dat de beursdata voor de Techni-Show

Technisch sergeant Frank Castonguay giet een

en de Metav over twee jaar niet meer samenvallen. De

fluorescerende olie over een remonderdeel van

Metav is naar voren gehaald. Dus als we de Techni-Show

een Boeing KC-135 Stratotanker tankvliegtuig

weer zoals altijd medio maart organiseren, is iedereen he-

dat zich in een magnetisch veld bevindt. De in de

lemaal happy. De beide beurzen zitten elkaar dan immers

olie aanwezige metaaldeeltjes zetten zich af bij

niet meer in de weg.

eventuele scheuren. Deze NDI (Non Destructive

Een laatste puntje: de beide beursorganisatoren moeten er

Inspection) methode maakt het mogelijk om

toch achter zien te komen waarom veel leveranciers van

snel onderdelen te inspecteren die cruciaal zijn

verspanende gereedschappen afhaken. Het lijkt wel of er

voor de vliegveiligheid en die met het blote

een herenakkoord is om niet deel te nemen aan beurzen

oog niet waarneembaar zijn. Castonguay is NDI

als Techni-Show of Metav. Jammer, want wat is een ma-

inspecteur van 100th Maintenance Squadron van

chine zonder gereedschap? Of zetten ze helemaal in op de

de Amerikaanse luchtmacht dat gestationeerd is

AMB dit najaar in Stuttgart en volgend najaar op de EMO

in Mildenhall, England (UK). (foto: U.S. Air Force,

in Milaan?

airman 1st class Dillon Johnston)

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

04-09_Nieuws.indd 5

5 19-03-14 14:43


N

I

E

U

W

S

DOOR : Kl AU S DIETER H ENNE C K E (bewerking : J ER OEN AALB ER TS)

Thermisch stabiel

B

O

S

(

g

Peter Schmitz Formenbau und Gravuren uit Bucholz-

v

k

Mendt (D) gebruikt sinds november een Parpas XS

d

s

vijfassig gantry-compleetbewerkingsmachine die

a

v

minder gevoelig is voor temperatuurinvloeden. Dit

s

betreft de warmte die de aandrijving genereert, de warmte die ontstaat bij het bewerken zelf als ook de temperatuurschommelingen in de werkomgeving.

Volgens bedrijfsleider Achim Zander van Peter Schmitz Formenbau und Gravuren heeft hun Parpas XS zonder problemen al enige honderden bedrijfsuren gefreesd. “De nauwkeurigheid van de bewerkte werkstukken en de werkvlakken is door de thermische stabiliteit dermate hoog dat de gebruikelijke controles en correcties in het NC-

Op de werktafel is een groot gereedschap voor de kunststofproductie ingespannen De Parpas XS bij Peter Schmitz

programma achterwege kunnen blijven. Door-

Formenbau und Gravuren is uitgerust met een besturing van Heidenhain (foto Klaus Dieter Hennecke)

dat de geproduceerde onderdelen niet extra nabewerkt hoeven te worden wordt de door-

O

looptijd bij met name grote opschuimvormge-

ringen. De verschillende machinedelen zijn ge-

de dwarsslede (Z-as) over het op de gietijzeren

reedschappen met 20 % tot 30 % gereduceerd.”

stabiliseerd en thermisch geïsoleerd waardoor

werktafel vastgemonteerde werkstuk mogelijk.

Dankzij de brugvormige machineconstructie

er geen warmte-overdracht tussen de afzonder-

Ook de traverse is een gelaste stalen constructie

met een portaalsysteem en de stilstaande be-

lijke machinedelen plaatsvindt. De portaalassen

met verstevigingribben en contrageleidingen aan

werkingstafel is de XS door zijn bouwvorm re-

worden aangedreven door gekoelde torque-

beide uiteinden. Aan een kant van de traverse

latief ongevoelig voor temperatuursverande-

motoren en tandheugels in plaats van door li-

bevinden zich de lineaire geleiders voor de dwars-

neaire motoren. Het werkgebied is 4 m (X-as)

beweging van de dwarsslede. Hierop kan de ram

bij 2,5 m (Y-as) bij 1,5 m (Z-as) en de freeskop

met verschillende freeskoppen heen en weer be-

zelf is twee-assig. De tafel kan (bij gelijkmatige

wegen over kogelomloopgeleidingen met voor-

Meten

belasting) objecten tot 11.000 kg/m2 dragen.

spanning, aangedreven door kogelomloopspin-

In de lineaire assen X , Y en Z bepalen meetsystemen van

Omdat de bewerkingskop om het stilstaande

dels met dubbele moeren voor de voorspanning.

Heidenhain de positie op 0,0001 mm exact. Bij de C-as

werkstuk beweegt is de bewegende massa con-

De dwarsslede is ook een gelaste stalen construc-

is een hoekmeetsysteem van dezelfde fabrikant gemon-

stant. Hierdoor zijn hoge ijlgangsnelheden moge-

tie met geleidingsbanen op de achterzijde voor

teerd met een resolutie van 0,001 mm. De bewegende

lijk tot 80 m/min. Parpas heeft bij een XS met 15m

de verticale beweging ten opzichte van de tra-

delen worden centraal gesmeerd. De gepatenteerde

bewerkingsweg een repeteernauwkeurigheid

verse en met geleidingsbanen aan de voorzijde

elektrospindel van OMV draait 370° om de C-as en 105°

gemeten van -1 micrometer tot 4 micrometer. Par-

voor de ram.

om de A-as. Bij een vermogen van 29 kW heeft de spin-

pas garandeert bij een kleinere XS (zoals bij Peter

Voor maximale stijfheid is de ram gemaakt van

del in het toerenbereik van 0 omw/min-1 tot 3000 omw/

Schmitz Formenbau und Gravuren) een volume-

gelast staal met een dubbele wandstructuur. De

min-1 een constant koppel van 92Nm. Het maximum

trische nauwkeurigheid van +/- 25 micrometer.

beweging vindt plaats over een geleidingsrail

toerental bedraagt 20.000 omw/min-1. Het gereedschap

De basis van iedere machine van de XS reeks

voor hoge stijfheid en demping. De aandrijving

wordt gekoeld door middel van zes sproeikoppen (25 l/

wordt gevormd door twee met elkaar verlaste en

is hier ook uitgevoerd met kogelomloopspin-

min koelvloeistof bij een druk van zeven bar). De gereed-

met ribben versterkte stalen portalen. Hiermee is

dels met dubbele moeren voor de voorspan-

schaphouder is een HSK 63, het draadloze gereedschap-

bij de X-as een hoge structurele en dynamische

ning. De geleidingrailsoppervlaktes worden in-

meetsysteem is een RMP 60 van Renishaw.

stijfheid gegarandeerd en dat maakt een precieze

wendig gekoeld en tussen de componenten en

geleiding en beweging van de traverse (Y-as) en

de isolatie circuleert geconditioneerde lucht.

6 04-09_Nieuws.indd 6

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:43

s


kort

)

Met de introductie van NCG CAM brengt Landré een standalone CAM-pakket op de markt, waarmee de werkvoorbereiding complexe 3D CAD-ontwerpen gereed kan maken voor de ver-

Beveiliging van besturingsprogramma’s 4.0

spanende productie. Daarvoor is NCG CAM volledig compatible met de meeste 3D CAD-pakketten, zoals IronCAD, Pro/Engineer en SolidWorks. Versie 13 van NCG CAM is specifiek ontwikkeld

Onderzoekers van het Fraunhofer Instituut voor

worden gestolen. Met de beveiligingssoftware

voor het snel realiseren van precisiebewerkingen voor matrijzen

Secure Information Technology (SIT) in Darmstadt

van het SIT worden computergegevens meteen

en prototypes. www.landre.nl

(D) waarschuwen dat datadieven het steeds vaker

bij het uploaden versleuteld. Ook maakt deze be-

gemunt hebben op de productiegegevens van de

veiligingssoftware gebruik van de in onze compu-

Huntsman Advanced Materials heeft voor de Benelux gekozen

vaak onbeveiligde, computergestuurde bewer-

ters aanwezige maar grotendeels ongebruikte

voor een exclusieve samenwerking met Viba. Als partner en

kingsmachines. Tijdens de ontwikkelingsfase zijn

Trusted Platform Module chip. Deze toont welke

provider is Viba verantwoordelijk voor het volledige productas-

de ontwerpen op de computer vaak wel be-

software draait en geeft het een unieke identi-

sortiment van onder andere Araldite-lijmsystemen, (elektro)

schermd tegen ongeautoriseerde toegang, maar

teit. Zodra de software veranderingen in een on-

gietharsen en Renshape-blokmaterialen. Belangrijkste reden

als de productiegegevens onversleuteld worden

derdeel registreert informeert het automatisch de

hiervoor zijn de kennis en het uitgebreide netwerk van Viba.

verstuurd over een netwerk kan met een USB-

beheerder. Aanvallen van hackers kunnen zo snel

www.viba.nl

stick of een besmette computer de informatie

en eenvoudig worden bijgehouden. ZVS Techniek is verkozen tot distributeur van Zimmer handlingscomponenten voor de Benelux. Omdat de Zimmer Group besloten heeft om de afzonderlijke bedrijven Sommer-Automatic en Zimmer Technische Werkstätten verder door het leven te laten gaan als de Zimmer Group zal de naam Sommer-Automatic in de toekomst langzaam verdwijnen. www.zvstechniek.nl Datamex Automatisering uit Breda is met Reesink Staal, Statendam Steel Plates, Prins Staalhandel en de O. de Leeuw Groep (waaronder onder andere IJzerleeuw, Geertsema en Teham Pongers vallen) overeengekomen om de interne processen te optimaliseren met het softwarepakket PRO/Staal. Het speciaal voor de voorraadhoudende staalhandel ontwikkelde softwareprogramma is volledig in te richten naar de wensen van de eindgebruiker. www.datamex.nl www.itinmetaal.nl

z

Air Products bouwt aan een nieuw vul- en distributiecentrum Om computergegevens te beschermen zoals bij dit visuele computerprogramma van het Fraunhofer IGD is de

voor cilindergassen op bedrijventerrein Polanenpark bij Haar-

software versleuteld door de beveiligingssoftware van Fraunhofer SIT (foto: Fraunhofer IGD)

lem. De bestaande vestiging aan de Distelweg in Amsterdam-

.

Noord en de kantoren van Air Products aan de Klaprozenweg

e

in Amsterdam verhuizen mee naar het nieuwe bedrijfspand. In

e

-

totaal zullen straks op de nieuwe locatie ruim honderd perso-

Polijsten met plasma

nen werkzaam zijn. www.airproducts.nl

m

-

Onderzoekers van de universiteit in Rostock

-

(D) hebben samen met ingenieurs van

-

n

l

g

de firma Plasotec uit Rathenow (D) een plasmapolijstmachine gebouwd. Hiermee is het mogelijk om tot 500 mm lange metalen buizen met een diameter van 40 mm tot minder dan 4

Pampus 22, Stellendam tel. + 31 (0) 187 493366 | www.glavimans.nl

mm inwendig te polijsten. De buizen worden geplaatst in een elektrolytisch bad. Tijdens het proces ontstaat een ioniserend gas dat de oppervlakte bedekt. Hierdoor ontstaat een plasma dat alle verontreinigingen verwijderd en ontstaat er een glad oppervlak. Het plasmapolijsten zet niet alleen nieuwe maatstaven in de kwaliteit van

-

oppervlaktebehandeling van metaal, maar is in

-

vergelijking met het conventionele elektrolytische

n

(Advertentie)

• Lep- en polijst machines, topkwaliteit uit Stuttgart. • Micro Abrasives realiseert uw innovatie in eigen testruimte.

Ook het ‘onmogelijke’. • Onderdelen

en service voor alle merken, lep en polijst toebehoren

proces ook milieuvriendelijk. (foto: ITMZ, Edeltraud Altrichter)

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

04-09_Nieuws.indd 7

7 19-03-14 14:43


A

genda

50 mm plaatstaallassen met 5 kW Metaalmanifestaties 7 t/m 11 april 2014

Tube 2014

Düsseldorf (D)

www.tube.de

7 t/m 11 april 2014

riaal verhit. Door de hoge energiedichtheid kan

laserlasmethode ontwikkeld voor platen met een

er met een relatief bescheiden vermogen laag

dikte tot 50 mm en dat met een laservermogen

voor laag gelast worden. Hiermee komen de ty-

S

van minder dan 5 kW. Door vastestoflasers met

pische voordelen van laserlassen (een zo laag

(

een goede straalkwaliteit te gebruiken (de laser-

mogelijke hoekverdraaiing, het realiseren van

c

straal wordt nog beter gefocust) is de las smal en

een lage machtsafstand en een minimaal ver-

1

wordt er zo min mogelijk van het te lassen mate-

bruik van vulmateriaal) nog beter tot hun recht.

p

o

Wire 2014

d

Düsseldorf (D)

www.wire.de

t

8 t/m 11 april 2014

s

Karlsruhe (D)

k

n

PaintExpo

www.paintexpo.com

s

t

9 april 2014

Hausausstellung Hermle Gosheim (D) www.hermle.de

15 april 2014

Industrial LaserEvent 2014 Enschede

www.industrial-laserevent.nl

16 en 17 april 2014

Materials 2014

Links van de proefopstelling een foto van een 45 mm lange lasnaad bij staal en rechts die bij aluminium (foto’s: Fraunhofer IWS, Dresden)

Veldhoven

www.materialenbeurs.nl

5 t/m 8 mei 2014

Formgedächtniswerkstoffe Wildbad Kreuth (D)

www.dgm.de

Kleefband met Gekko als voorbeeld

6 t/m 9 mei 2014

Control 2014 Stuttgart (D)

www.control-messe.de

7 t/m 9 mei 2014

Laser Technology Congress Aken (D)

www.lasercongres.org

7 en 8 mei 2014

Gipfeltreffen Matsuura Wiesbaden-Delkenheim (D)

www.matsuura.de

14 en 15 mei 2014

Rapid Tech Erfurt (D)

www.rapidtech.de

Onderzoekers van het KIT (Karlsruhe Institute of Technology) en de Carnegie Mellon universiteit in Pittsburgh (USA) hebben een zelfreinigende kleefband ontwikkeld met de Gekko als voorbeeld.

Zie ook onze meer uitgebreide agenda op

Een Gekko heeft aan het uiteinde van zijn tenen dunne haartjes van 5 micrometer met nog dunnere

onze site www.metaalmagazine.nl of scan

uitlopers van 0,2 micrometer die op een atomaire schaal worden aangetrokken door de ondergrond

met de Layar app met uw smartphone of

(Vanderwaalskrachten). Door voor de afzet de hoek van de tenen ten opzichte van de ondergrond

tablet

te vergroten naar 30 graden kan de teen loskomen van de ondergrond. Door de bewegingen van de haren ten opzichte van elkaar en de ondergrond tijdens deze manoeuvre worden tegelijkertijd de grote vuildeeltjes afgeveegd en de kleine vuildeeltjes worden verzameld in de huidplooien. De voor de kleefband gebruikte kunstmatige haartjes hebben een dikte van 1 nm en dat is kleiner dan de meeste vuildeeltjes. (foto: Michael Röhrig, KIT)

8 04-09_Nieuws.indd 8

G

Fraunhofer IWS uit Dresden (D) heeft een nieuwe

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:43


n

M

arktimpuls 3DMPS uit Beugen heeft eind maart een Phenix ProX 200 3D-printer in gebruik ge-

Gesinterde miniatuurslijpstift

nomen. Hiermee is het voor bedrijven en

g

-

-

particuleren mogelijk om onderdelen van Slijpgereedschapfabrikant Haefeli uit Zürich

delen en werkstukken is een spannende uitda-

roestvast staal, aluminium, kobaltchroom-

(CH) heeft een gesinterde slijpstift geïntrodu-

ging voor ons. We zullen zien waar de grenzen

legeringen en diverse andere matrialen te

ceerd met een diameter van 0,18 mm. Dat is

liggen.”

laten printen. Ook wordt het mogelijk om

10% kleiner dan de standaard 0,2 mm voorlo-

onderdelen en voorwerpen in 3D te laten

per. Deze nieuwe precisieslijpstift is ontwikkeld

scannen zodat er met de 3D printer geko-

om aan de toenemende eisen te voldoen van

pieerd kan worden. www.3dmps.nl

de horlogemakersindustrie. De ontwikkelingstijd van de slijpstift nam vier maanden in be-

Landré uit Vianen

slag, en de grens is volgens Peter Haefeli nog

heeft

niet bereikt: “We zijn nu bezig met de ontwik-

660Pro 3D fullcolor-

een

ProJet

printer geleverd aan

keling van prototypes met een diameter van slechts 0,16 mm, ook gesinterd natuurlijk. De

Vergelijkingsfoto van een mug met de nieuwe 0,18

de centrale printfacili-

trend naar het maken van nog kleinere onder-

mm slijpstift (foto: Haefeli)

teit van Kopieyou in Mill waar een 3D-printservice gestart is voor particulieren en bedrijven. Daarnaast heeft Kopieyou ook een 3D Artec 32 bpp color (hand)scanner

3D-wervelstroomscanner voor koolstofvezel

aangeschaft, waarmee vanuit meerdere perspectieven opnames kunnen worden gemaakt. De 3D-scans worden direct door de 3D-software verwerkt tot één bruikbare file voor de 3D-printer

Met het door het Fraunhofer instituut voor keramische

software. www.kopieyou.nl www.landre.nl

technologieën en systemen (IKTS) uit Dresden (D) ontwikkelde en op wervelstroomtechniek (Eddy current) gebaseerde

Hevami oppervlaktetech-

diagnostische systeem EddyCus kunnen koolstofvezels worden

niek uit Veghel heeft een

gecontroleerd van de verwerkingsketen tot aan het complete

compacte Muldenband (of

eindproduct. Inspectie is belangrijk omdat de voordelen van

trommelband) werpstraal-

met koolstofvezel versterkte kunststoffen alleen gelden voor

machine

foutloze materialen. Het grote voordeel van inspectie met een

Strahlanlagen aan Waayen-

wevelstroomscanner is dat er geen detectie- of koppelmiddel

berg Coatings in Barneveld

nodig is, de methode contactloos is, er een goede penetratie

geleverd. Met een vloerop-

van het materiaal mogelijk is, dat het snel gaat en dat er

pervlakte van circa 3m2 in

automatische compensatie plaatsvindt van de oneffenheden op het testoppervlak. Het standaard

combinatie met de geringe

apparaat kan een maximale oppervlakte van 300 mm x 300 mm detecteren met een snelheid van 500

hoogte van 4 m is de ma-

mm/s. (foto: Fraunhofer IKTS)

chine geschikt voor een vul-

van

Rump

volume van 200 liter bij een (Advertentie)

Wij Wijgaranderen garanderenu:u: • Alle • Alle koelsmeermiddelen koelsmeermiddelen van van rhenus rhenus zijn zijn REACH-conform REACH-conform • Inhoudstoffen • Inhoudstoffen zijn zijn volgens volgens REACH REACH geregistreerd geregistreerd ofof voorgeregistreerd voorgeregistreerd • Veiligheid • Veiligheid door door transparantie transparantie van van dede inhoudstoffen inhoudstoffen

Rhenus Rhenus LubLub B.V.B.V. Kauwenhoven Kauwenhoven 40 40 6741 6741 PWPW LUNTEREN, LUNTEREN, Nederland Nederland Telefoon: Telefoon: +31+31 318318 59 61 59 80 61 80 Fax:Fax: +31+31 318318 59 61 59 81 61 81 eMail: eMail: info@rhenuslub.nl info@rhenuslub.nl www.rhenuslub.nl www.rhenuslub.nl

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

04-09_Nieuws.indd 9

9 19-03-14 14:43


D o or: JAN OO NK

ESEF: inspiratie

terug in de markt voor kort was de focus vooral gericht op kos-

Nieuwe kansen

tenbesparingen om het hoofd boven water te

Die ESEF Award kreeg Nevat voor haar rol als

houden, nu ontstaat er weer ruimte voor

coördinator bij het ‘plantenmelk’-systeem. Hier-

nieuwe ontwikkelingen.” Hij spreekt in dat ver-

bij worden geneesmiddelen gewonnen uit

revolutie binnen de toeleverketens” zo viel op te

band over “inspiratie die terug is in de markt.”

planten als bonenkruid, rozemarijn, taxus en

tekenen uit de mond van Nevat-directeur Theo

Transparantie

vernietigd. De ‘ElectroHydroDynamic Atomiza-

De nieuwe ontwikkelingen waar Koster op doelt

tion’-technologie is ontwikkeld aan de TU Delft,

spelen zich niet alleen af op het technische vlak,

maar inmiddels werken onder de coördine-

2

maar ook op dat van de markt. Daar voorziet

rende rol van Nevat een tiental partijen van

A

Koster grote revoluties. “Informatie is tegen-

zeer divers pluimage samen aan de verdere ont-

c

woordig over de hele linie snel en diepgaand

wikkeling en het vermarkten van deze nieuwe

b

beschikbaar en dat zorgt voor meer transparan-

technologie. “Net als in de medische sector zijn

C

tie in de keten.” Of zoals hij het formuleert: “De

in de agrarische wereld deze vormen van sa-

Over het feit dat het economische perspectief

ketens openen zich. Wie had tien jaar geleden

menwerking vrij nieuw, het begrip uitbesteden

de laatste tijd aanzienlijk hoopgevender is ge-

kunnen denken dat wij als toeleveranciers mee

is daar nog minder vertrouwd. Daar liggen nog

worden is in de aanloop naar de ESEF 2014 al

zouden kijken in operatiekamers of bij de Uni-

veel nieuwe kansen voor toeleveranciers.”

volop geschreven. Een rondgang over de beurs

versiteit Wageningen aan tafel zouden zitten?”

leert dan ook dat veel exposanten investeringen

Het is de drang om de innovatiesnelheid te ver-

op het programma hebben staan, in machines,

hogen die hier fungeert als katalysator en het

in gebouwen en in automatisering. Met name

inschakelen van de hele keten biedt samen met

dat laatste zal de komende jaren prominent op

de beschikbaarheid van ‘big data’ daarvoor de

de agenda staan, zoveel lijkt wel duidelijk.

ruimte. Koster: “Daarom zijn we ook zo blij dat

De kentering in het economische tij wordt ui-

we de ESEF Award in de categorie ‘innovatieve

teraard over de hele linie met vreugde begroet.

ketensamenwerking’ in de wacht hebben ge-

“Er zit een stevige groei aan te komen”, aldus

sleept, omdat het onderstreept wat er op dat

Koster. Dat biedt nieuwe perspectieven: “Tot

gebied mogelijk is.”

“De drang om de innovatiesnelheid te verhogen en de beschikbaarheid van ‘big data’ zorgen voor een

oregano, zonder dat de plant daarbij wordt

Koster tijdens de ESEF 2014. Dat biedt nieuwe kansen, ook buiten de traditionele toeleversectoren.

3D printing en robotisering Op de eerste beursdag werden ook de resultaten gepresenteerd van een onderzoek dat is uitgevoerd door ING en samengevat in het rapport ‘My Industry – Groeiambities van de Nederlandse maakindustrie’. De uitkomsten zijn gebaseerd op een enquête onder 311 maakbedrijven. Dat levert een aantal voorspelbare conclusies op, zoals de constatering dat bedrijven die investeren in R&D beter presteren in slechte tijden en dat de

Winnaar van de ESEF Award in de categorie

exportambities van veruit de meeste bedrijven zich toch vooral concentreren op Europa. Maar ook dat door

‘engineering en design’ (en de Publieksprijs)

de verbeterde economische perspectieven het elan terug is in de markt: uit het onderzoek komt als ambitie

was MMID in Delft met de Flamcovent lucht- en

D

naar voren dat de bedrijven streven naar een verdubbeling van de toegevoegde waarde tegen 2030. Of dat

vuilafscheider voor CV-installaties. Dankzij een

3

in vergelijking met de concurrentie voldoende ambitieus is moet de tijd dan nog leren.

nieuw ontwerp blijven drukverliezen beperkt, zodat

3

Reshoring valt als trend in het ING-rapport (nog) niet te ontdekken. Slechts 10 procent van de bedrijven heeft plan-

een energiereductie van 8 procent wordt bereikt

k

nen om productie terug te halen naar eigen land. Op het gebied van technologie scoort 3D-printing weliswaar nog

voor de CV-pomp. De glasvezelversterkte kunststof

n

laag, maar sectormanager Industrie Bert Woltheus sluit niet uit dat dit in de toekomst toch een belangrijke ‘game

heeft bij temperaturen van 120 °C en een druk

l

changer’ kan worden. Robotisering gaat in ieder geval wel een grote rol spelen, daarover is iedereen het wel eens.

van 10 bar een gegarandeerde levensduur van 20

v

jaar(foto’s: Jan Oonk en Produtec)

i

10

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

10-12_esefnabeschouwing.indd 10

18-03-14 14:35


B e u r s

Ketens openen zich

-

t

t

-

-

247TailoredSteel introduceerde op de ESEF het nieuwe SOPHIA softwarepakket (Sophisticated Intelligent

Op het gebied van detachering van technisch

Analyser), ter plekke aangeprezen door een vijftal Sophia’s. Het systeem analyseert binnen enkele minuten

personeel waren op de ESEF present DIT (Nederlandse

complete plaat- en buisconstructies als één geheel op maakbaarheid en berekent daarbij automatisch de

vakmensen) en Larex (vakmensen uit de EU). Het

bijbehorende uitslagen en kostprijzen. “De hele werkvoorbereiding in één softwarepakket”, aldus directeur

gaat dan om het hele arsenaal van frezers, draaiers,

Carel van Sorgen

lassers en monteurs tot assemblagemedewerkers.

-

“Totaalleveranciers van technische arbeid” kortom. DIT verzorgt daarbij ook opleidingen om starters en zij-

g

Rena in Maasbree heeft een nieuwe gieterij in

instromers het vereiste vakmanschap eigen te maken

gebruik genomen voor het hogedrukgieten van aluminium. De lijn is volledig geautomatiseerd, wat met name zijn vruchten afwerpt bij grote series en hoge kwaliteitstandaards. Ook de onderhoudsmogelijkheden en afzuiging zijn afgestemd op een zo hoog mogelijke efficiëntie. De nieuwe productiehal van 2.500 m2 betekent een verdubbeling van het bedrijfsoppervlak

Oerlikon Balzers sleepte de ESEF Award in de wacht DPA in Kampen heeft geïnvesteerd in een BySprint

RP2 in Etten-Leur biedt de mogelijkheden tot het 3D

in de categorie ‘innovatieve materiaal toepassingen’

3050 fiberlaser van Bystronic, met een vermogen van

printen van kunststofmodellen, die op hun beurt

voor zijn nieuwe Baliq-coatings. Deze onderscheiden

3 kW. Met name om ook materialen als aluminium,

dienen als basis voor het vacuümgieten van metalen

zich (dankzij de door het bedrijf ontwikkelde nieuwe

koper en messing te kunnen snijden, zodat de weg

delen (staal, RVS en non-ferro). Men zou hier kunnen

‘scalable pulsed power plasma’-technologie) door

naar nieuwe marktsegmenten wordt geopend. Het

spreken van ‘verloren 3D print’ technologie, als

een hoge gladheid en adhesie. Daardoor komen

lagere energieverbruik en de hogere snijsnelheden

variant op het ‘verloren was’ procedé. Met name

hogere snijkrachten en spaanvolumes binnen

van deze vastestoflaser speelden eveneens een rol

interessant voor complexe en dunwandige producten

handbereik, terwijl de standtijd met een factor drie

in de afweging

in kleinere aantallen (prototypes en aanloopseries)

tot vijf kan worden verlengd

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

10-12_esefnabeschouwing.indd 11

11 18-03-14 14:36


MTA in Helmond biedt sinds kort de mogelijkheid

ITEQ in Amersfoort heeft sinds ongeveer een

Vanaf januari 2014 is bij Intermeco in Doetinchem

tot het 3D printen van metalen onderdelen met

jaar een eigen vestiging in Vietnam,die inmiddels

een nieuw Stopa-magazijn in gebruik genomen met

behulp van de SLM-technologie (Selective Laser

zeventien medewerkers telt. Volgens salesmanager

660 opslagplaatsen voor platines en halffabricaten.

Melting). Diverse staalsoorten behoren tot de

Willy Janssen is Vietnam een van de groeibriljanten

Aan het magazijn zijn een ponslaser combinatie

mogelijkheden, evenals RVS, aluminium en titaan,

in het Verre Oosten. Laserbewerkingen, kanten en

van Amada, twee ponsnibbelmachines van Amada,

waarbij de eigenschappen identiek zijn aan het

lassen staan hier centraal, met name voor de locale

een kantpers van Trumpf en een buigcentrum van

volmetaal (bij de juiste parameters is geen sprake

markt. Op de foto Janssen bij een automaat voor

Weinbrenner gekoppeld. “Concurrerend zijn bij

van porositeit). Tot afmetingen van 250 mm x 250

luxe artikelen (zoals dvd’s en mobieltjes) zoals ITEQ

zowel grote als kleine series” is voor het bedrijf

mm x 250 mm

die levert voor vliegvelden

daarbij de doelstelling

Chromin in Maastricht biedt als aanvulling op het

Ter Hoek Vonkerosie in Rijssen krijgt eind mei 2014

eigen pakket aan oppervlaktebehandelingen via een

de beschikking over de Laser Micro Jet-technologie,

Duits bedrijf ook technieken als Plasdia en Plasmet

ontwikkeld door Synova uit Ecublens (CH). Hierbij

aan. Het gaat hier om respectievelijk keramische

wordt een laserbundel via een waterstraal geleid,

en metaalachtige lagen die met behulp van een

waarbij het laserlicht reflecteert op het grensvlak van

plasmaspuitproces worden aangebracht. Specifiek

water en lucht. Dat resulteert in een perfect rechte

kenmerk van deze lagen is de hoge slijtvastheid en

straal, zonder uitwaaiering. Daardoor combineert

corrosiebestendigheid bij hoge temperaturen boven

deze techniek kort samengevat de kwaliteit van het

1000 °C (tot 1700 °C)

draadvonken met de snelheid van het lasersnijden

Revamo in Meppel gaat naast het vlamspuiten medio 2014 ook het lasercladden introduceren.

Bij Goma in Hengelo (Gld) wordt in mei 2014 een

Zodoende kan afhankelijk van het basismateriaal en

nieuwe hal in gebruik genomen van 1.700 m2,

de chemische, thermische en mechanische belasting

compleet met een extra etage om toekomstige groei

van een product de optimale beschermingslaag

‘in de hoogte’ op te kunnen vangen. Tegelijkertijd

worden gekozen. Op de foto is het cladden ingezet

zal ook een nieuwe TruMatic 7000 ponslaser

voor het herstel van een oppervlaktebeschadiging

combinatie zijn intrede doen. Na het buigen van

op een gietstuk

ronde vormen (zie foto) staat ook de assemblage van complete modules inmiddels op het programma

12

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

10-12_esefnabeschouwing.indd 12

18-03-14 14:36


Lagerpassing slijtage

Revamo Al sinds jaar en dag is Revamo bekend door het aanbrengen van slijtvaste lagen door middel van thermisch coaten. Door middel van HVOF, Draadspuiten, Plasma spuiten, Vlamspuiten kan Revamo een zeer grote diversiteit aan coatingen aanbrengen om slijtage te sturen. Een groot voordeel van het aanbrengen van een thermische coatingslaag is dat de aanhechting plaatsvind door een exothermische reactie of door diffusie. De structuur van het basismateriaal blijft daardoor veelal intact en er bij de meeste processen geen vervorming van het onderdeel zal plaatvinden. Revamo heeft de mogelijkheid om onderdelen te herstellen of te cladden met de “reguliere” lasmethoden zoals TIG en MIG/MAG lassen. Door het uitgebreide machinepark is het mogelijk om tevens de verschillende onderdelen op maat na te bewerken. Lasercladden Aan dit scala van mogelijkheden gaat in 2014 het lasercladden toegevoegd worden. Dit is een uitbreiding die naadloos aansluit bij de huidige toepassingen van Revamo en voor nieuwe oplossingen gaat zorgen. Bij het lasercladden is het mogelijk om een zeer hoge kwaliteitslaag aan te brengen met een minimale opmenging van het basismateriaal. Door de geringe warmte inbreng is er op de meeste onderdelen ook geen sprake van vervorming en er is een minimale warmte beïnvloede zone (WBZ) aanwezig. Met een minimale opmenging wordt ook de kwaliteit van de cladlaag gewaarborgd.

Kennissessies Revamo vindt het belangrijk dat u goed op de hoogte bent en blijft van de nieuwste technologieën en mogelijkheden. Abrasieve slijtage Daarom organiseren wij kennissessies op maat gemaakt voor uw bedrijf met als doel om uw engineers, projectmanagers en onderhoudsverantwoordelijken up-to-date te houden van alle innovatieve ontwikkelingen en de huidige mogelijkheden om slijtage te sturen. Tijdens een kennissessie zal er aan de hand van praktijkvoorbeelden de diverse mogelijkheden van de verschillende processen verder uit worden gediept. Op onze nieuwe website zijn de diverse slijtagevormen verder uitgewerkt en hebben we al een aantal casestudies staan.

Bezoek ons op: 16 &17 april 2014 Materials 2014 Stand 37

Erosie

Meer weten? Neem contact op met onze slijtage specialisten: 0522 - 251 941 | info@revamo.nl | www.revamo.nl

Untitled-1 1

www.metaalmagazine.nl vernieuwd! Met meer ruimte voor foto’s, video’s en achtergronden! Blijf relevant en ga voor het laatste nieuws én verdieping naar www.metaalmagazine.nl n FRISSER n OVERZICHTELIJKER n TOEGANKELIJKER

Ga voor meer informatie naar www.eisma.nl of neem direct contact op 088 2944 700

2-12-2013 16:08:29


D O OR: RE I NOL D T OMBE RG

Fabriek van

i

c

V

toekomst in België

s

i

n

t

n

M

Eind februari heeft Sirris in Hasselt/Diepenbeek (B) de vernieuwde test- en ontwikkelruimte voor metaalproductietechniek gepresenteerd aan de vakpers. Duidelijk werd dat een hoge nauwkeurigheid in de ‘fabriek van de toekomst’ een grote rol gaat spelen.

stuk zijn holle en bolle oppervlakken opgeno-

s

men en bovendien zijn de vier hoekstukjes

n

taps verlopend met afrondingen. Verder is

n

alles spiegelend afgewerkt met een oppervlak-

s

teruwheid van Ra 0,02 micrometer. Als vervol-

b

gens na het verspanen het boven- en onder-

o

stuk - met de niet verlopende naad - netjes in

n

elkaar klikken, bewijs je dat je de vorm-, di-

a

mensie- en oppervlaktenauwkeurigheid be-

w

‘The proof of the pudding is in the eating’. Dit

artikel laat het circa 30 mm dikke onderdeel

heerst. Ook omdat je boven- en onderdeel

moet Peter ten Haaf van Sirris ongetwijfeld

zien. Zoals zichtbaar sluiten boven- en onder-

180˚ ten opzichte van elkaar kunt draaien, zon-

hebben gedacht als hij in het ‘Precision Manu-

D

v

Hogere nauwkeurigheden

facturing Lab’ in Hasselt/Diepenbeek uitleg geeft over een indrukwekkend demo-werk-

d

i

stuk. Hij heeft dit deel vijfassig, simultaan ver-

m

spaand (frezend) op een Fehlmann Picomax

deel naadloos op elkaar aan. Geen vanzelf-

der invloed op de passing. Ten Haaf schat in

o

825 Versa bewerkingscentrum. De foto bij dit

sprekende prestatie. In het demonstratiewerk-

dat eerste twee genoemde nauwkeurigheden

3

I

H

i

v

l

v

m

h

A

i

g

S

s

E

D

R

M

v

‘ Aan de hand van dit demonstratiewerkstuk laat

h

Sirris zien welke nauwkeurigheden bereikbaar

b

zijn. De beide delen met spiegelende holle en

d

bolle oppervlakken passen naadloos in elkaar:

s

bijna een klikverbinding (foto’s: Reinold Tomberg)

t

n

14 14-15_sirris.indd 14

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 09:43


M E T A A L B E W E R K E N

in de ordegrootte van 2 micrometer tot 3 mi-

Toptechnologie onder één dak

crometer liggen.

Vijfasser ‘Walk the talk’. Dit is wat Ten Haaf demonstreert. Immers, in een artikel twee jaar geleden in Metaal Magazine gaf hij al als mening dat: ‘’De volgende vier tot vijf jaar zal de vereiste nauwkeurigheid toenemen met een factor twee tot drie, maar de productiekosten zullen niet mogen stijgen’’ (zie ook kader bij artikel). Met de vijfassige Fehlmann in de geklimatiseerde ruimte in Hasselt/Diepenbeek laat Sirris nu zien hoe de metaalbranche de hogere

Cel voor precisiecomponenten

Laden en lossen met robot

nauwkeurigheden kan bereiken. Sirris onder-

De nieuwe cel van Sirris kan bedrijven helpen

De Turnassist van Robojob is in Hasselt/

steunt hierbij met name het midden- en klein-

bij het beoordelen van maakbaarheid en het

Diepenbeek gekoppeld aan een Integrex

bedrijf. De nadruk ligt niet op een theoretische

kostenaspect van precisiecomponenten. In de cel

machine van Yamazaki Mazak. Metaalbewerkers

ondersteuning, maar veel meer op een zoda-

zijn een 3D-coördinatenmeetmachine Apex-S van

kunnen de opstelling benutten om met

nige praktische hulp dat investeringen in ge-

Mitutoyo en een vijfassige Fehlmann Versa 825

eigen werkstukken te beoordelen of het

avanceerde machines een doorslaand succes

opgesteld. Voor het opspannen is gekozen voor

geautomatiseerd laden en lossen zinvol is. Ook

worden voor de metaalbedrijven.

Erowa precisiespansystemen

gelet op de juiste selectie van robotgrippers

Hasselt/Diepenbeek heeft Sirris 850.000 euro ge-

Robot met twee armen

Controle op de werkvloer

ïnvesteerd. Onder meer in een Baxter robot, een

De Baxter robot (van Rethink Robotics) bij

Democel van Sirris met op de voorgrond het

van de eerste in Europa. Deze robot, die mense-

Sirris heeft zeven vrijheidsgraden per arm.

3D-meetsysteem Kogame van Mitutoyo en

lijke handelingen kan kopiëren, maakt een een-

Krachtsensoren in alle gewrichten maken het

een robot van Kuka. In het plafond is een

voudige samenwerking mogelijk tussen mens en

werken met deze robot veilig. De metaalbranche

veiligheidssysteem van Pilz gemonteerd (werkt

machine. Alle investeringen maken deel uit van

kan deze robot in Hasselt/Diepenbeek

zonder fysieke afbakening). Sirris laat met deze

het ‘Factory of the Future’-project van Sirris en

uitproberen. Sirris kan ook adviseren over het

cel o.a. zien hoe realtime meetwaarden terug

Agoria (een federatie voor de technologische

juiste gebruik van grippers en vacuümsystemen

gekoppeld kunnen worden naar CNC-machines

Desgevraagd vertelt Ten Haaf dat gekozen is voor de Fehlmann Picomax 825 Versa omdat deze machine een hoge nauwkeurigheid biedt in combinatie met een groot werkbereik (820 mm x 700 mm x 450 mm, X x Y x Z). Het frezen op de Fehlmann lukt met nauwkeurigheden tot 3 micrometer. In de vernieuwde test- en ontwikkelruimte in

industrie in België). Door bedrijven te laten uitgroeien tot fabrieken van de toekomst, willen Sirris en Agoria de bedrijven helpen sterker te staan in de internationale concurrentie.

De zeven uitdagingen van Sirris

Een andere robotica-toepassing die in Hasselt/

Sirris ziet zeven technologische en drie business-uitdagingen voor de metaalbranche. De tech-

Diepenbeek voorhanden is, is de Turnassist van

nologische uitdagingen zijn (lees hierover meer in Metaal Magazine nummer 2 van 2012):

Robojob gekoppeld aan een Integrex van

• Het versneld verkrijgen van prototype-precisieonderdelen.

Mazak voor het automatisch laden en lossen

•H  et verkrijgen van extreem lage oppervlakte-ruwheden.

van draaiwerkstukken. Ook opvallend is het

• Het afwerken van complexe ‘near net shape’-producten uit moeilijk bewerkbare materialen.

‘Safety Eye’-systeem van Pilz – gemonteerd in

• Het aanbrengen van nauwkeurige details op grote oppervlakken.

het plafond - dat de zone rond een Kuka robot

•H  et ultraprecies-bewerken van harde, brosse materialen.

bewaakt zonder fysieke afbakening. Een an-

• Het beheersen van vervormingen (of spanningen).

dere noviteit is het compacte 3D-CNC-meetsy-

• Het garanderen van de nauwkeurigheid over een kleine tot middelgrote serie.

steem Kogame van Mitutoyo. Het maakt kwali-

Als businessuitdagingen noemt Sirris: internationale netwerking, technologieverkenning en

teitscontroles in de productie mogelijk met een

collectieve marktverkenning.

nauwkeurigheid tot 5 micrometer.

<<<

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

14-15_sirris.indd 15

15 18-03-14 09:44


D O OR: F RANC COE NE N

Multimateriaal vraagt andere verbindingen In de toekomst worden steeds vaker componenten

D

m

opgebouwd uit meerdere materialen. Vooral de

c

‘Leichtbau’ is hierbij een bepalende factor. Om gewicht

O

v

te besparen, zoeken engineers naar nieuwe materiaal-

E combinaties. Klassieke verbindingstechnieken, zoals

E

d

lassen, kunnen dan lang niet meer altijd toegepast

t

b

worden. Verbinden door het koud vervormen van

v

m

materialen zal daarom aan belang winnen.

a

d

Staal met aluminium. Aluminium met kunststof. Het zijn slechts twee van de materiaalcombinaties die je tegenwoordig tegenkomt. Om ge-

w

wicht te besparen, zoeken engineers naar mate-

l

rialen die voldoende sterk zijn maar met een

v

minimaal soortelijk gewicht. “Lassen wordt hier-

o

door in toenemende mate lastiger. Door deze

U

groeiende materiaalvariatie wordt clinchen be-

m

langrijker”, zegt Wolfgang Pfeiffer, bestuurs-

l

e

voorzitter van Tox Pressotechnik. De uitvinder van de ronde clinchverbinding (met matrijs zon-

De Tox ronde clinchverbinding levert goede resultaten op bij het verbinden van materialen in de elektro-

d

der bewegende delen) ziet wereldwijd de vraag

industrie. De geleidbaarheid blijft gedurende decennia op een hoog niveau (foto’s: Tox Pressotechnik)

v

b

in alle sectoren toenemen: van automobiel- tot elektro-industrie. En niet alleen vanwege de toename van meerdere materialen in één component. De clinchverbindingen die Tox Pressotech-

Wereldspeler in veel markten

nik aanbiedt, hebben meerdere voordelen. “Bij

Tox Pressotechnik is uitgegroeid tot een onderneming die wereldwijd actief is, momenteel

een dynamische belasting op één punt heeft de

met zeventien eigen dochterondernemingen in even zoveel landen. Het aantal medewerkers

mechanische verbinding voordelen ten opzichte

is de laatste jaren gegroeid van 650 naar 830, waarvan er ruim driehonderd bij de hoofdves-

van de lasverbinding omdat de belasting hoger

tiging in Weingarten (D) werken. “In de crisis van 2009 hebben we geen enkele medewerker

mag zijn”, voegt Pfeiffer er aan toe. Een puntlas

ontslagen. Daardoor hebben we toen de markt weer aantrok de groei meteen kunnen op-

kan bijvoorbeeld dynamisch met maximaal 280

pakken”, zegt Wolfgang Pfeiffer. De helft van de omzet wordt geboekt in de automobielin-

N worden belast; de Tox ronde clinchverbinding

dustrie, inclusief toelevering. Een van de zaken waar Tox trots op is, is dat de aandrijfcom-

kan daarentegen dynamisch tot maximaal 500 N

ponenten die men bouwt voor ondermeer het clinchproces, voor liefst tien miljoen slagen in

worden belast, terwijl de statische belasting toch

het eerste jaar worden gegarandeerd.

70 procent van die van een puntlas bedraagt.

16 16-17_tox.indd 16

D

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 10:23


V E R B I N D E N

De multimateriaaltrend onder invloed van ‘Leichtbau’ doet de vraag naar

“Lassen wordt in toenemende mate lastiger. Door de groeiende materiaalvariatie

mechanische verbindingsprocessen toenemen. Op de foto gereedschap voor

wordt clinchen belangrijker”, zegt Wolfgang Pfeiffer, bestuursvoorzitter van Tox

clinchen

Pressotechnik

Ook bij vermoeiingstesten komt de mechanische

(FTM) van deze universiteit. Deze warmte die

hebben de onderzoekers vastgesteld. “En met

verbinding beter uit de bus.

ontstaat doordat de stroom vooral door de

optimaliseren komen we zeker tot een waarde

spots van het ene materiaal naar het andere

van 1,1”, aldus Kalich. Het geheim van deze

Elektro-industrie

stroomt, beïnvloedt op de lange duur de le-

goede waarde is dat door de clinchverbinding de

Een relatief nieuwe markt waar het Duitse be-

vensduur van de component negatief. Clinchen

oxidelaag wordt opengebroken, waardoor het

drijf naar kijkt, is de elektro-industrie. Juist als je

levert juist wel een grote vlakverbinding, zon-

echte contactoppervlak groter is dan wat je

twee elektrisch geleidende materialen wilt ver-

der dat je warmte in het materiaal brengt.

ogenschijnlijk verwacht. De Twinpoint clinchver-

binden, dan biedt het clinchen een essentieel

binding van Tox levert de beste resultaten op.

voordeel doordat je de eigenschappen van de

Schroefverbinding

Pfeiffer ziet hier dan ook een nieuwe groeimarkt.

materialen niet verandert. Bij warmteprocessen

In het onderzoek vergelijkt de universiteit van

“Vooral bij toepassingen van bimetaal, omdat

als verbindingstechniek kunnen er namelijk in

Dresden verschillende technieken met elkaar,

ons proces heel robuust is. We halen de goede

de intermetallische fase isolatoren ontstaan,

waaronder een M4 schroefverbinding. Kalich:

Gütefactor zonder voorbehandeling en reiniging. Een zelfreinigend proces zoals clinchen is

Oxidelaag wordt opengebroken

goud waard.”

Nauwkeurigheid waardoor de weerstand toeneemt en de ge-

“De M4 schroefverbinding zorgt voor de helft

Een van de trends in de industrie is dat men ho-

leidbaarheid dus vermindert. Zelfs laserlassen

minder contactoppervlak dan een clinchpunt. Je

gere nauwkeurigheden wil en dat toeleveran-

van deze verbindingen levert soms problemen

moet al naar een M8 verbinding gaan om daar

ciers hun producten moeten documenteren.

op, zo laat een onderzoek door de Technische

bovenuit te komen.” De onderzoekers hanteren

OEM’ers willen meet- en kwaliteitsrapporten.

Universiteit van Dresden zien. Om te voorko-

de zogenaamde ‘Gütefactor’ als meetwaarde om

Daarom is de speciale software van Tox voor de

men dat er teveel warmte wordt ingebracht,

uitspraken te doen over de geleidbaarheid van

servo-aandrijving van ondermeer de clinchtan-

laserlast men met kleine spots. “We hebben

een verbinding. Een Gütefactor van 1 is vergelijk-

gen sinds kort uitgebreid met een analysemo-

echter juist een grote vlakverbinding nodig om

baar met een homogene geleiding. Tot een

dule. Tot nog toe moest je de data uitlezen en

de opwarming door de stroomgeleiding te

waarde van 1,5 is een langdurige (25 tot dertig

vervolgens importeren in een statistisch analyse-

voorkomen”, legt Jan Kalich uit, onderzoeker

jaar) elektrische geleiding gewaarborgd. Bij de

pakket. Nu kun je direct in de software al uitge-

bij het instituut voor Fügetechnik und Montage

rondpuntverbinding van Tox is de waarde 1,3, zo

breidere analyses uitvoeren, bijvoorbeeld om het proces nauwkeurig te monitoren. Ook het integreren van een visionsysteem is zodanig vereenvoudigd dat de gebruiker dit zelf kan doen. “Ook kunnen we met een eenvoudige interface de software koppelen aan een ERP-pakket. De specifieke informatie van het werkstuk komt dan via een barcodescanner bij de operator beschikbaar en we kunnen daarna de gegevens over het maken van de verbinding verwerken in een testrapport waarin ook specificaties van het product staan, zoals serienummer et cetera”, aldus Ralf Plate, bij Tox verantwoordelijk voor

Dit beeld van de TU Dresden toont de vorming van metallische verbindingen in het materiaal door het clinchen

de electric drive pakketten. 

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

16-17_tox.indd 17

<<<

17 18-03-14 10:23


D O OR: JAN OONK

Automatische lasersnijlijn in nieuw pand “Automatisch en volcontinu”, dat zijn de belangrijke speerpunten voor Jeroen

ren en in te richten volgens de genoemde uitgangspunten van ‘automatisch en volcontinu’.

Zuidberg, directeur van Zuidberg Techniek Holding. Pronkstuk binnen de nieuwe

“Met name het lasersnijden leent zich daar heel goed voor”, aldus Zuidberg. Bij de keuze voor

vestiging van Zuidberg Staalservice in Ens is dan ook de combinatie van drie

Trumpf heeft daarbij vooral het aspect van de automatisering de doorslag gegeven, blijkt uit

lasersnijmachines van Trumpf en een magazijn van Stopa.

zijn uitleg. Hij wijst in dat verband onder meer op de Liftmaster (voor de belading) en de Sortmaster (voor de sortering van de gesneden pro-

D

Sinds eind 2012 zijn de activiteiten van het in 2005

rige activiteiten binnen de holding. “Op die ma-

ducten), maar ook op het feit dat Trumpf werkt

m

overgenomen Staalservice Lelystad onder de

nier kunnen we veel sneller schakelen met de rest

met Stopa als vaste partner. “Het gaat dus om

nieuwe naam Zuidberg Staalservice geconcen-

van de productie”, zoals Zuidberg aangeeft.

een bewezen systeem, want we wilden geen proefkonijn zijn.”

Niet zomaar een stuk staal

T

l

Supersnel

p

Bij de lasersnijmachines van Trumpf gaat het

k

treerd in een nieuw pand van 10.000 vierkante

De nieuwbouw in Ens bood meteen de moge-

om twee TruLaser 3030 CO2-lasers met een ver-

s

meter in Ens, in de directe nabijheid van de ove-

lijkheid om het productieproces te modernise-

mogen van 5 kW en een fiberlaser van het type

n

H

v

t

b

e

d

s

d

o

n

v

v

h

Overzicht van de nieuwe lasersnijlijn bij Zuidberg Staalservice, met één fiberlaser en twee CO2-lasers (foto’s: Jan Oonk)

18 18-19_bedrijvigheidtrumpf.indd 18

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 09:45


B E D R I J V I G H E I D

ders hoe meer mogelijkheden je hebt om opti-

aan beide zijden de walshuid wordt verwijderd.

maal te nesten. Een besparing van een paar

Ook als de klant het niet specifiek vraagt.

procent levert al een gigantische winst op.” Als de nieuwe productielijn volop in bedrijf is

Lasrobots

zal de capaciteit met ruim 50 procent zijn ver-

Voor het zetten van de producten beschikt Zuid-

groot, tot zo’n 18.000 ton per jaar, maar de po-

berg Staalservice over vier kantbanken van Sa-

tenties reiken dus nog verder. “De markt is er”,

fanDarley in het bereik van 100 ton tot 500 ton,

volgens Zuidberg. “Zeker als je extra toege-

deels met hoekmeetsysteem. Een vijfde kantbank

voegde waarde kunt bieden ben je een interes-

(230 ton) staat nog op het programma. Voor het

sante partner voor klanten.”

aanbrengen van boorgaten en laskanten kan een beroep worden gedaan op een Unipro 5, een Uni-

Van 1 mm tot 300 mm

vers 4 en twee Univers 6 bewerkingscentra van

Tot die toegevoegde waarde rekent Zuidberg

Unisign. Op lasgebied beschikt het bedrijf onder

onder meer dat Staalservice zich op het gebied

meer over vier lasrobots. Staalservice Lelystad is

van plaatstaal heeft ontwikkeld tot een com-

destijds overgenomen om een betrouwbare voor-

plete leverancier, die het hele traject van het

ziening in de eigen plaatbehoefte te realiseren,

snijden, ontbramen, stralen, zetten en aanvul-

maar inmiddels wordt de helft van het plaatstaal

lende boor- en freesbewerkingen voor zijn re-

geleverd aan externe klanten. Qua afzetmarkt

kening kan nemen, aangevuld met las- en spuit-

blijkt het goed aan te sluiten bij de andere activi-

werk voor het realiseren van complete con-

teiten binnen Zuidberg. “Klanten die een front-

Directeur Jeroen Zuidberg: “Hoe meer orders hoe

structies. “We leveren niet zomaar een stuk

hefsysteem of een tandwielkast willen aanschaf-

meer mogelijkheden je hebt om optimaal te nesten”

staal op een pallet, maar een compleet product

fen hebben vaak ook plaatstaal nodig voor an-

dat voldoet aan de eisen qua kwaliteit en lever-

dere onderdelen binnen hun producten.”

<<<

betrouwbaarheid die de klant stelt.” TruDisk 3001 met een vermogen van 4 kW. De

Op het gebied van lasersnijden beschikt Zuid-

laatste wordt met name ingezet bij dunnere

berg Staalservice ook nog over een Bstar van

plaat tot pakweg 5 mm vanwege zijn aanmer-

Bystronic met een snijbereik van 6 m x 2,5 m.

kelijk hogere snijsnelheid in dat gebied. “Hij

Daarnaast behoren ook plasma- en autogeen-

snijdt supersnel”, aldus Zuidberg. “We krijgen

snijden tot de mogelijkheden, waardoor een

nu al steeds meer orders voor dunnere plaat.”

breed diktebereik van 1 mm tot 300 mm kan

Het magazijn van Stopa telt in zijn volle om-

worden bestreken. In de nieuwe hal heeft ook

vang 930 palletplaatsen (1,5 m x 3 m), met een

een nieuwe plasmasnijmachine zijn intrede ge-

totale capaciteit van 2.800 ton. Boven de drie

daan met een bron van 460 A, naast de twee

bestaande lasersnijmachines is al een tweede

bestaande machines van 260 A. De plasmasnij-

etage gecreëerd waarop plaats is voor nog eens

machines zijn direct gekoppeld aan een automa-

drie machines. Want groei is een belangrijk

tische afbraam- en straalstraat van Ernst, door

streven van Zuidberg. Vanwege de inkoopvoor-

Zuidberg aangeduid als een staaltje ‘unieke au-

delen bij de aanschaf van het staal, maar ook

tomatisering’. Hier worden de producten, na

om korte en betrouwbare levertijden te kun-

ontbramen en afronding van de ene snijrand,

De nieuwe afbraam- en straalmachine van Ernst, waarop de

nen realiseren. “Als er bij ons een machine uit-

automatisch gekeerd om aan de andere zijde

plasmagesneden producten automatisch tweezijdig worden

valt merkt de klant daar niets van.” Een ander

dezelfde bewerkingen te ondergaan. Aanslui-

ontbraamd, afgerond en gestraald (foto: Zuidberg Staalservice)

voordeel is dat het de mogelijkheid biedt om de

tend worden de producten door een straalca-

hoeveelheid afval te beperken. “Hoe meer or-

bine geleid met acht turbines van 15 kW, waar

Zuidberg Staalservice Zuidberg Staalservice is een van de vier activiteiten binnen Zuidberg Techniek Holding, naast Frontline Systems (fronthefsystemen en aftakassen voor tractoren), Transmissions (tandwielkasten, vooral voor land- en bosbouw gerelateerde machines) en Tracks (rupssystemen om de bodemdruk te verlagen, het voormalige Westtrack). Staalservice beweegt zich voornamelijk op de Nederlandse markt, de andere onderdelen zijn wereldwijd actief en behoren tot de marktleiders op hun terrein. De holding als geheel telt 230 medewerkers (waaronder 26 engineers, waarvan zes continu bezig met productieautomatisering), bij Staalservice werken 35 mensen. De nieuwste elektrische kantbank van SafanDarley

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-19_bedrijvigheidtrumpf.indd 19

19 18-03-14 09:45


D O OR: T I M WE NT I NK

Positieve signalen op de Techni-Show

D

W

Medio maart heeft Metaal Magazine een aantal dagen doorgebracht op de beursvloer van de Techni-Show in

z

H

Utrecht. De stemming was positief en dat was te merken aan de vele exposanten en bezoekers die de Techni-

w

k

Show bezochten. De highlights van deze vakbeurs ziet u in de fotoreportage op deze en volgende pagina’s.

o

d

h

g

Om meer foto’s te bekijken van de Techni-Show 2014, scan deze pagina met de Layar app van uw mobiele telefoon of tablet en bekijk de fotoreportages op onze site metaalmagazine.nl.

Trumpf presenteerde tijdens de Techni-Show de BrightLineFiber vastestoflaser. Deze laser is nu niet

H

alleen meer inzetbaar bij dun plaatmateriaal, maar

v

ook voor het snijden van dikker plaatmateriaal

v

waardoor er een breed spectrum van plaatdiktes en

h

materiaalsoorten op één machine bewerkt kunnen

e

worden. Trumpf won met de brightLineFiber de

v

Gouden Techni-Show Innovatie award (foto’s:

g

Michel Zoeter)

v

Produtec toonde twee bewerkingscentra van Makino

DMG Mori had op de Techni-Show machines

Het Turkse Nukon, met een Nederlandse vestiging

D

waaronder de bovenstaande D300. Deze vijfasser is

beschikbaar gesteld voor de Vakkanjers. De

in Weert, was dit jaar voor het eerst op de Techni-

w

voorzien van een uitgebreide koeling dat zorgt voor

machines uit de CTX Ecoline serie zijn ergonomische

Show aanwezig. Hier toonde het bedrijf een

s

een optimale nauwkeurigheid. Machinedelen zoals de

vormgegeven. De grote deuren maken een

ecologische hoogproductieve fiberlaser. De Eco Fiber

w

spindel, motoren en assen worden gekoeld waardoor

eenvoudige toegang tot de werkruimte mogelijk en

Laser is verkrijgbaar met vermogens van 500 W, 1

d

de D300 van Makino 24 uur lang een nauwkeurigheid

de werkruimte is zodanig ontworpen dat spanen

kW en 2 kW met een maximaal stroomverbruik van

g

binnen 5 micrometer kan garanderen

optimaal worden afgevoerd

16 A

b

20

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 20

18-03-14 14:37


B e u r s

De Platinum Techni-Show Award ging dit jaar naar Wila voor het E2M (easy to move) systeem waarmee zware kantgereedschappen eenvoudig te wisselen zijn. Het bovengereedschap is uitgerust met Safety Click waarmee snel en veilig gereedschap verticaal gewisseld kan worden. De ondergereedschappen beschikken over een speciaal lift systeem. Een excentrische stift drukt het lagersysteem naar beneden waardoor het ondergereedschap wordt gelift. Hierdoor is het gereedschap met weinig kracht te verplaatsen

Het vijfassige HSM 400U LP hogesnelheidscentrum van GF AgieCharmilles is een dynamische machine en voorzien van gekoelde motoren. Dit draagt bij aan een hoge nauwkeurigheid. De direct aangedreven B-as en C-as kunnen toerentallen halen tot 250 min-1. Dit

Pack International en Schuler Beutler toonden tijdens de Techni-Show de nieuwe C-Flexline pers. De pers is leverbaar

verticale bewerkingscentrum is goed toepasbaar in de

met perskrachten van 630 kN, 1.000 kN en 1.600 kN. De C-pers is gebaseerd op een modulaire opbouw en is

gereedschap- en matrijzenbouw en voor de bewerking

ergonomisch uitgevoerd. De geleiding van de ram gaat over voorgespannen, spelingvrije lineaire rollagers en dat

van complexe onderdelen in enkelstuks of kleine series.

maakt de C-Flexline nauwkeurig

De Bystronic Byjet Smart 3015 is een compacte

Hermle liet op de Techni-Show een drietal vijfassers

Morris introduceerde de Anglecheck, een

waterstraalsnijder en uitgerust met standaard twee

zien waaronder de C400. De C400 is een instapmodel

handschoen voor de plaatbewerker waarmee de

snijkoppen. De pomp levert een druk van 3600 bar

voor vijfassig bewerken en is uitgerust met een NC-

hoek van een gebogen plaat kan worden gemeten.

waarmee, afhankelijk van het materiaal, tot 200 mm

draaizwenktafel van 650 mm in diameter. Hiermee

In de handschoen is een hoekmeetsysteem

dik gesneden kan worden. Met FixMaster kunnen

kunnen complexe werkstukken tot 600 kg bewerkt

ge誰ntegreerd dat draadloos communiceert met de

gesneden werkstukken vastgelijmd worden om

worden. De Hermle wordt aangestuurd door een

besturing van de kantbank. Morris ontving met deze

bijvoorbeeld kans op schade te verkleinen

Heidenhain iTNC 530 besturing

handschoen de Techni-Show Innovatie Award Pluim

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 21

21 18-03-14 14:37


Opvallend nieuws had SafanDarley met de Concept E-Brake met EYE control. Een bril projecteert een beeld voor het oog van de operator en geeft aan waar het gereedschap moet komen en waar de operator het werkstuk moet buigen. Met een handbeweging kan de operator vervolgens naar de volgende stap in het programma gaan. Deze augmented reality geeft een voorproefje van de toekomstige industriële werkomgeving

De VMX 42 SRTi is het vijfassige bewerkingscentrum van Hurco. De VMX 42 SRTi is uitgerust met een zwenkbare 12.000 toeren motorspindel met 120 Nm spilkoppel. De in het machinebed verzonken draaitafel met een diameter van 600 mm heeft een torquemotor met 100 min-1 en een aandrijfkoppel van 1150 Nm. Daarnaast is er voldoende ruimte om meerdere machineklemmen te monteren voor drieassige werkzaamheden op het naastgelegen machinebed

Met de LU-620 presenteerde De Ridder uit Best een compact vijfassig bewerkingscentrum. Het robuuste ontwerp van de LU-620 dient als basis voor stabiele en nauwkeurige prestaties in het vijfassig frezen. De machine kan worden uitgevoerd met de Heidenhain iTNC 530 HSCI of Siemens 840D SL besturing. Als alternatief is er de Fanuc besturing met vier assen simultaan.

Dymato uit Veenendaal liet op de Techni-Show

De TS 460 (werkstuktaster) en de TT 460

De Phenix ProX 200 is de laatste toevoeging aan

een snelle vijfasser in actie zien. De Röders Tec

(gereedschaptaster) zijn de nieuwe generatie

de reeks metaalprinters van CNC-Consult uit

RXP 500 DSC is voorzien van een draaizwenktafel

tastsystemen van Heidenhain die signaaloverdracht

‘s-Hertogenbosch. De ProX 200 integreert een

dat zwenkt en roteert met hoge snelheden. Om

kunnen combineren. Afhankelijk van de afstand

krachtige laser aangepast aan een gemiddeld

deze hoge snelheden en versnellingen mogelijk te

en mate van nauwkeurigheid worden de

productievolume. Met deze machine is het mogelijk

maken werkt Röders met direct-aandrijvingen en

schakelsignalen overgedragen via de beste methode:

om onderdelen van roestvast staal, aluminium,

geometrie-compensatie

via infrarood of radiografisch

kobaltchroom en diverse andere materialen te printen

22

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 22

18-03-14 14:38


MACH4METAL

METALWORKINGMACHINERY

Wanted Heavy Machinery MAS VO 50 ?? RADIAAL

RADIAAL BOOR ?? MACH. 1999

NILES SIMMON N50

DRAAI-FREES COMBI

WMW KOTTERBANK

2007

5 ASSEN KOTTERBANK

2007

Uitlading 1600, Cap. Ø 50 / M48, Mk5 / 310mm Slag, zeer nette machine ! op voorraad !

Cap Ø 1.300 x 4.500, C + B as, 120 pos. wisselaar, autoblock brillen, nw = 1.4 Mil

X/Y/Z/W 6.000/3.500/1.500 800, Tafel 2.000 x 2.000/20 T TNC 430, Ø 150/37 kW/ 3.000

KOTTERBANK ?? WH110Q

SARTORE 60 T LAS ROL

EST TICINO SCHUIFBED

TOS 5 ASSER WHQ ??

1999

X/Y/Z/W 2.000/1.600/1.250 710, tafel 1.600 x 1.400/8T TNC430, Ø110/37kW/2.000

BOVENLOOP ?? KRANEN

BEL VOOR ACTUEEL STOCK ??

2 X LAS ROLSTELLING

2012

SCHUIFBED DRAAIBANK 1991

Cap. 600 – 7.500 max. belastbaar 60.000 Kg, 1 mee loop 1 aan gedreven 2 sets !!!

Cap. Ø 1.780 x 4.000 mm, Bore 130, ¾ klauw, brillen, multi 4 klauw 1.500 Optioneel TOP !!

FPT SIRIO BED FREEZER

SCHRODER MAK 4 ZET

FLOOR BED FREES

1997

ZETBANK 4.050 X 4mm 2003

abus, demag, verlinde 5 ton / 8 ton / 10 ton / 32 ton

X/Y/Z 6.000/1.200/2.000 Tafel 7.000 x 2.000, iso50/52 kW, TNC426, 4e as 2.000/20 T

Cap. 4.050 x 4 mm, PS 2000 Touchscreen, X 1500 + X 3000, veel tooling in werk !!

SAFAN SMK ??2550 / 50 T

T GLEUF OPSPAN TAFELS

OMCCA 1.050 X 6 MM

CNC SERVO MECH. ??

1998

L 2.550 x 50 ton, TS 1 besturing, R assen, Wila modufix opname top !!! 2 x !!

VLOER PLATEN 14 x 4.000 6 x 3.600 6 x 3.500

500 M2 !! x 1.700 x 2.100 x 1.750

3 ROL WALS A SYM

1997

Rol Ø 130 mm, L = 1.050 Dikte walsen 6 mm, klaplager, rollen verstelbaar, mooi !!

­­www.mach4metal.com Wanted you surplus machines Tel. 0031 (0)316-247123 Fax. 0031 (0)316 - 247956 info@mach4metal.com


Windesheim zet kennis in werking

& K E ER DI W TU S

Mbo-diploma techniek en ruime werkervaring?

Metaal Magazine geeft MOTO73 of Formule1cadeau! Technische uitdagingen en ronkende motoren.

Wilt u mensen opleiden en begeleiden in uw vakgebied?

Metaal Magazine weet waar u van houdt en geeft daarom

Gedreven, vakbekwaam personeel is onmisbaar in de techniek. Door de vergrijzing en snelle ontwikkeling van de techniek hebben bedrijfsleven en onderwijs elkaar hard nodig. Met de technische lerarenopleidingen Elektrotechniek en Werktuigbouwkunde doet u al lerend en werkend technische, pedagogische en didactische kennis op.

MOTO73 of Formule1 t.w.v. € 90,- cadeau.

Abonneer u op Metaal Magazine

Start: september 2014

en ontvang één van onderstaande

Lesplaats: Zwolle

magazines er een jaar lang

Open avond: 21 mei (18.30 - 21.00 uur)

GRATIS bij.

Meer informatie: www.windesheim.nl

Ga voor meer informatie naar www.metaalmagazine.nl of neem direct contact op 088 - 22 66 648

Zayer Topfabrikant van grote CNC bestuurde freesbanken en bewerkingscentra.

Sterk, nauwkeurig, innovatief en bewezen betrouwbaar

› › › › › ›

Bedfreesmachines

Zayer freesmachines

Blokbedfreesmachines

ZAYER bouwt grote freesmachines met

Freesmachines met traverserende kolom

verplaatsingen tot X 30.000 mm,

Portaal freesmachines

Y 5.500 mm, Z 6.000 mm, en

Gantry type freesmachines

vermogens tot 60 kW.

Grote variatie in automatische freeskoppen en toebehoren

Meer weten?

Bendertechniek b.v.

T +31 (0)318 550 200

Neem voor meer informatie over Zayer contact

Plesmanstraat 32

E info@bendertechniek.nl

met ons op. Wij zijn u graag van dienst!

NL 3905 KZ Veenendaal

I www.bendertechniek.nl


B e u r s

De Multus U4000 multitask machine van Okuma werd door Gelderblom uit Houten op de TechniShow gepresenteerd. De Multus U4000 is een draaimachine met uitgebreide freesmogelijkheden. Dit draaifreescentrum is voorzien van het Thermo-Friendly Concept (TFC) voor een uitstekende thermische stabiliteit en een Collision Avoidance System (CAS)

De Spinner U-1520 is een combinatie van een drieassig en een vijfassig bewerkingscentrum. De werkruimte kan in twee gedeeltes verdeeld worden. Links heeft de machine een vastbed voor drieassige metaalbewerkingen en rechts een draaizwenktafel voor vijfassige bewerkingen. Dit biedt een

Op de Stand van Renishaw was de AM250 3D-printer te zien. De AM250 heeft een vacu端mkamer van 250 x

metaalbewerker veel flexibiliteit. Spinner wordt in

250 x 300 mm (XxYxZ) en maakt tijdens het printen van bijvoorbeeld titanium gebruik van een argon gas om de

Nederland vertegenwoordigd door Limas uit Neer.

kwaliteit van de atmosfeer hoog te houden.

Op de stand van Mazak waren een aantal interessante machines te zien zoals

Dormac presenteerde op de Techni-Show, naast veel verschillende machines,

deze Optiplex 3015 Fiberlaser. De Optiplex is verkrijgbaar met een 2 kW of een

manieren om het bewerkingsproces en het rendement te verbeteren. Zo was

4 kW laserbron waarmee tot 22 mm dik staal gesneden kan worden. Een ijlgang

bijvoorbeeld dit Doosan Puma 2600 LSY bewerkingscentrum uitgerust met een

van 120 m/min en een robuuste bouw zorgen voor een snel, betrouwbaar en

hogedrukpompsysteem, emulsiekoelsysteem, koelwaterfiltersysteem, nevelfilter

nauwkeurig productieproces

en oliescheiders

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 25

25 19-03-14 14:45


Laagland presenteerde tijdens de Techni-Show een negenassig bewerkingscentrum van Index. De ABC 65 is voorzien van twee Y-assen en twee revolvers. De machine is geschikt voor het snel bewerken van complexe werkstukken

O

w Amada presenteerde de LCG 3015 CO2-lasersnijmachine met een vernieuwde 3,5

Cellro liet tijdens de Techni-Show zien dat Xcelerate naast producthandling ook in

p

kW laserbron. De dichtheid van de laserstraal is 30% hoger dan de conventionele

staat is tot intelligente taken. Het schroefstation is bedoeld om tijdens productie

b

waarden. Dit resulteert in een sterk verbeterde kwaliteit van de snede. Naast de

automatisch pallets te wisselen en voor te bereiden. Terwijl het ene palletproduct

2

aangepaste krachtbron, is de machine ook uitgerust met de automatische ‘stop

wordt bewerkt, bereidt Xcelerate geheel zelfstandig het volgende voor. Cellro

m

and go’-functie die meer energiebesparing mogelijk maakt

ontving voor de Xcelerate de Zilveren Techni-Show Innovatie Award 2014

w

H

b

c

w De Grob G350, in Nederland vertegenwoordigd door Eritec uit Hengelo, is het

De grootste machine op de Techni-Show was de 12 m lange waterstraalsnijder

e

kleinste bewerkingscentrum uit de G-serie. De G350 heeft dankzij een machinebed

op de stand van Wouter Cutting en Welding. De Microstep waterstraalsnijder

h

die 180˚ kan draaien en de horizontale spindel een optimale spaanafvoer. Spanen

met een snijbed van 12 m x 3 m gaat na de beurs naar Thure Snijtechniek in

w

vallen door de zwaartekracht simpelweg uit de bewerkingszone

Bergambacht. De machine wordt uitgerust met twee portalen en vier snijkoppen

26

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 26

19-03-14 14:46


B e u r s

De T7 van Hedelius op de stand van Promas uit Maasbree trok de aandacht door een nieuwe kleurstelling. De T7 is een compacte, verticale vijfasser met een in het vaste bed ge誰ntegreerde CNC-bestuurde rondtafel. Aan de achterzijde bevindt zich een kruisslede die over de X-as beweegt. Op deze kruisslede beweegt de gehele kolom naar voren en naar achteren

Op de stand van Bendertechniek uit Veenendaal was een interessante 3D-printer te zien voor het printen van metalen. De Eosint M 270 heeft een bouwvolume van 250 mm x 250 mm x 215 mm en de 200 W fiberlaser haalt nauwkeurigheden van +/- 20 micrometer. Deze machine kan bijvoorbeeld gebruikt worden in de tandheelkunde of voor prototyping

De VMX 42 SRTi is het vijfassige bewerkingscentrum van Hurco. De VMX 42 SRTi is uitgerust met een Het Haas UMC-750 vijfassig verticaal

zwenkbare 12.000 toeren motorspindel met 120

bewerkingscentrum voor het bewerken van

Nm spilkoppel. De in het machinebed verzonken

complexe producten. De UMC-750 heeft een

draaitafel met een diameter van 600 mm heeft een

werkbereik van 762 mm x 559 mm x 508 mm (XxYxZ)

torquemotor met 100 min-1 en een aandrijfkoppel

en een draai-kanteltafel van 630 mm x 500 mm. De

van 1150 Nm. Daarnaast is er voldoende ruimte

hoofdspilaandrijving van standaard 22,4 kW kan

om meerdere machineklemmen te monteren voor

werkstukken met maximaal 12.000 min-1bewerken

drieassige werkzaamheden op het naastgelegen machinebed

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

20-22,25-27_nabestechni-show.indd 27

27 19-03-14 14:46


D O OR: T I M WE NT I NK

Acht nieuwe machines

s

z

p

‘im Schnee’

w

1

g

d

m

m

h

c

e

Afgelopen februari waren er in Pfronten (D) op een

V oppervlak van 5300 m2 in totaal 66 machines live in

T

D

actie te zien op een open huis van DMG Mori. Dit

V

t

evenement dat (dit jaar onterecht) ook wel

v

D

aangeduid wordt als de Schneemesse, trok daarom

e

g

een grote internationale groep bezoekers naar het

m

k

Duitse plaatsje. Onder de 66 machines werden acht

O

a

‘Weltpremiere’ gepresenteerd die voor het eerst in

a

t

Pfronten te zien waren.

m

z

e

o Tussen de acht primeurs zaten een aantal inte-

De DMU 270 P portaalfreesmachine heeft een groot werkvolume en de werkruimte kan eenvoudig worden

ressante nieuwkomers. Opvallend was de grote

bereikt vanaf de voor-, zij- of bovenkant van de machine (foto’s: Tim Wentink)

v

vijfassige DMU 270 P portaalfreesmachine voor het bewerken van grote werkstukken. De DMU 270 P heeft een bereik van 2.700 mm x 2.700 mm

goten machineframe zorgt voor een hoge stijf-

B-as zorgt voor een freeskopbehuizing dat 20%

x 1.600 mm (X-Y-Z) en biedt ruimte voor werk-

heid en een goede trillingsdemping. De nieuw

stijver is dan bij vorige portaalfreesmachines. De

stukken met een diameter tot 2.800 mm en een

ontwikkelde B-as met freeskop heeft een

freeskop wordt aangedreven door een Power-

hoogte tot 1.800 mm met een maximaal toelaat-

draairange van 250˚ en kan bovendien 30˚ in de

master 1000 motorspindel met een vermogen

baar gewicht van 12.000 kg. Het uit GGG60 ge-

negatieve richting draaien. Een grote lager in de

van 77 kW, 1000 Nm koppel en een maximaal toerental van 9.000 min-1. Voor een optimale nauwkeurigheid is de DMU 270 P uitgerust met koelsystemen die de temperatuur van alle interne warmtebronnen constant houdt. Alle la-

D

gers, behuizingen en motoren, lineaire assen en

D

de B-as en C-as van de freeskop en de draaitafel

t

worden gekoeld. Daarnaast wordt de tempera-

D

tuur en eventuele uitzetting van het machine-

k

frame en het machinebed gecontroleerd door

c

sensoren. Speciaal voor de DMU 270 P ontwik-

m

kelde elektronische compensatiesystemen, cor-

v

Het wielmagazijn dat plek heeft voor 63

rigeren automatisch verplaatsingen veroorzaakt

v

gereedschappen wordt o.a. op de DMU 270 P als op

door temperatuurverschillen of statische en dy-

z

de vierde generatie Duoblock machine gebruikt. Een

Het horizontale DMC 80 H Duoblock freescentrum

namische krachten. Een ‘spindle growth sensor’

m

gereedschapwissel gebeurt binnen 0.8 s

behoort tot de vierde generatie uit de Duoblock serie

voorkomt daarbij axiale verschuivingen van de

r

28 28-29_schneemessedmg.indd 28

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 09:47


M e t a a l b e w e r k e n

spindel. Het gereedschapmagazijn (wielmagazijn) heeft standaard plek voor 64 gereedschappen. Dit kan echter uitgebreid worden met extra wielmagazijnen waardoor het totaal komt op 123, 183 of 243 gereedschappen bij vier wielmagazijnen. Het voordeel van het wielmagazijn is de compacte vormgeving en de snelheid waarmee gereedschappen gewisseld worden. Momenteel is DMG Mori de DMU 270 verder aan het ontwikkelen om straks de portaalfreesmachine uit te rusten met een palletwisselsysteem en een freesdraaitafel.

Vast machinebed Tijdens de EMO 2013 in Hannover presenteerde DMG Mori voor het eerst het verticale DMC 650 V bewerkingscentrum. Bij het open huis in Pfronten werden voor het eerst twee grotere versies van deze high-performance machine getoond. De DMC 850 V en DMC 1150 V zijn voorzien van

Het verticale DMC 1150 V bewerkingscentrum heeft een Y-as van 700 mm en kan werkstukken tot 1.500 kg

een vast machinebed waardoor hoge belastin-

bewerken

gen mogelijk zijn. Zo heeft de DMC 850 V een maximaal toelaatbare tafelbelasting van 1.000

mogelijk gemaakt door structurele verbeterin-

richting. De grote lagering in de B-as en C-as

kg en de DMC 1150 V gaat zelfs tot 1.500 kg.

gen aan te brengen aan het machinebed en de

maakt zwaar verspanen met de Powermaster

Ondanks de hoge snelheid van 36 m/min in alle

machinekolom. Verder zorgen versterkte

1000 spindel mogelijk. De B-as heeft met deze

assen, wordt door koeling van alle lagers en line-

schroefspindels, twee dempschoenen per line-

spindel 130 % meer vermogen vergeleken met

aire geleidingen de wrijvingstemperatuur effec-

66 machines live in actie

tief gecontroleerd. Dit resulteert in een hoge machinenauwkeurigheid. De machines zijn voorzien van een spindel met een koppel van 121 Nm en een toerental van 14.000 min-1. Er is echter

aire as en een hydraulisch klemming op de C-as

de spindels van de vorige generatie. Verder

ook een versie verkrijgbaar met een toerental

voor een grotere stabiliteit. De DMC U Duo-

heeft de Duoblock serie ook een overall machi-

van 20.000 min . Het gereedschapmagazijn biedt

block en de DMC 80 FD Duoblock zijn voorzien

nekoeling en maakt het gebruik van verschil-

standaard plaats voor twintig gereedschappen,

van een B-as freeskop met een draairange van

lende controlesystemen en sensoren om even-

maar is uit te breiden tot 120 posities. De DMC

250˚ en een draairange van 70˚ in negatieve

tuele uitzetting te compenseren.

-1

<<<

850 V en 1150 V zijn veelzijdig en daardoor inzetbaar in verschillende technische sectoren. Daarbij behoort de productie van ingewikkelde enkelstuks tot aan serieproductie gecombineerd met

Functioneel design

verschillende geautomatiseerde systemen tot de

Tijdens het open huis in Pfronten (D) presenteerde DMG Mori achttien machines voor verschil-

mogelijkheden. De DMC 850 V en de DMC 1150

lende technische sectoren in het nieuwe gemeenschappelijke design. Het nieuwe design gaat

V zijn beide uitgevoerd in het nieuwe DMG Mori

zorgen voor een hogere kwaliteitstandaard, meer functionaliteiten en een betere gebruiks-

design en uitgerust met Celos.

vriendelijkheid. De machines zijn zo ontwikkeld dat een operator eenvoudig toegang heeft tot de werkruimte en spanen tijdens de bewerking gemakkelijk worden afgevoerd. De acht-

Doorontwikkeling

tien machines zijn allemaal uitgevoerd met het Celos besturingssysteem dat net als het nieuwe

De DMC 80 Duoblock freesdraaicentra behoren

design zorgt voor ergonomie en functionaliteit. Celos werd voor het eerst geïntroduceerd op

tot de vierde generatie uit de Duoblock serie.

de EMO 2013 in Hannover. Het systeem werkt als een smartphone of tablet waarmee DMG

Deze nieuwe generatie is verder doorontwik-

Mori streeft naar een papierloze werkomgeving. Celos is inmiddels verder uitgebreid met

keld waardoor de machine nauwkeuriger, effi-

nieuwe apps en mogelijkheden. Alle productiegerelateerde data voor het NC-programma,

ciënter en meer vermogen heeft. Verder is de

het werkstuk, de gereedschappen en de opspanmiddelen kunnen worden gecombineerd om

machinestabiliteit verbeterd dat met name

een werkopdracht samen te stellen en te visualiseren met een nieuwe app. Benodigde data,

voor het high-performance verspanen zijn

documenten en informatie kan hiermee gestructureerd worden weergegeven. Met een an-

voordelen heeft. De stijfheid van de machine

dere app kan daarna de digitaal geprepareerde order worden verwerkt. Deze app leidt de

zorgt er dan ook voor dat de nauwkeurigheid

operator stap voor stap door het setup proces. Het NC-programma, de gereedschappen, het

met 30 % is verbeterd ten opzichte van de vo-

nulpunt, etc. wordt hierbij doorlopen voor een optimaal en betrouwbaar productieproces.

rige generatie Duoblock machines. Dit is o.a.

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

28-29_schneemessedmg.indd 29

29 18-03-14 09:47


Meer beleving met materialen op Materials

r

S

b

v

l

p

h

k

t

r

d

n

Mikrocentrum organiseert op woesdag 16 en donderdag 17 april 2014 de tweede editie van Materials in NH Conference Centre Koningshof te Veldhoven. Voor het ontwikkelen van duurzame producten is kennis van materialen, de functionele eigenschappen en de bijbehorende bewerkingsprocessen in toenemende mate van belang. De ontwikkelingen zijn stormachtig, maar het vakgebied krijgt niet altijd de aandacht die het verdient. Vakbeurs Materials biedt de gelegenheid voor inspiratie.

onderwerpen. Bezoekers kunnen met een aan-

v

tal oplossingsrichtingen voor hun materiaalpro-

b

bleem weer naar huis, waarschijnlijk breder dan

o

zij vooraf hadden gedacht”. Brinkman onder-

s

steunt dat er meer nadruk mag komen op be-

h

staande materialen. “Natuurlijk zijn er bezoe-

l

kers geïnteresseerd in een buzz-onderwerp als

t

grafeen, maar zij zoeken toch vooral snelle

b

oplossingen, in bestaande materialen, waar zij

p

zelf misschien nog niet aan hadden gedacht.”

g

Materiaaltechnoloog Erik Schuring van ECN be-

z

vestigt dat bezoekers op zoek zijn naar concrete “De vakbeurs Materials wordt nog sprankelen-

positief terug op de eerste materialenbeurs.

oplossingen. “Wij hebben in juni 2013 kwalita-

M

der. We hadden vorig jaar al een materialenten-

Eddy Brinkman, voorzitter van de Bond voor

tief goede contacten kunnen leggen. Er bleek

D

toonstelling, die de aandacht trok. Tijdens de

Materialenkennis, zag bij de eerste editie een

behoefte aan onze materiaalkundige expertise

t

komende editie is er veel meer te zien en komt

p

‘’Buzz-onderwerp als grafeen’’

er meer beleving, met meer materialen en apparaten. Op de beursvloer moet het zo leuk

o

s

M

mogelijk zijn, die uitdaging hebben we ook bij de exposanten neergelegd.” Aldus Timo van

brede verscheidenheid aan bezoekers. “Voor de

en dat heeft tot opdrachten geleid.” Alle reden

v

Leent, beursmanager Materials 2014.

Bond was het een mooi platform om ons te pre-

voor ECN om zich meteen aan te melden voor

w

De partners, die Mikrocentrum ondersteunen

senteren aan materiaalminnend Nederland. De

de 2014 editie. ECN bouwt zijn aanwezigheid in

v

bij de organisatie, kijken zonder uitzondering

grote kracht van deze beurs is de breedte aan

Eindhoven verder uit door naast de activiteiten

m

d

T

M

Meer weten over Materials en gratis bezoeken?

v

Meer informatie kunt u vinden op de website

c

www.materialenbeurs.nl. Deze vakbeurs is gratis te be-

t

zoeken. U dient zich wel vooraf te registeren via de web-

c

site. De vakbeurs Materials 2014 wordt ondersteund door

h

Bond voor Materialenkennis, Stichting MaterialDesign,

m

M2i (Materials Innovation Institute), NKV (Nederlandse

D

Keramiek Vereniging), MRC (Materials Research Cluster

r

Gent), Vereniging-ION , Koninklijke Metaalunie, Alumi-

l

nium Centrum, ECN, Holland High Tech, onderzoekspro-

w

gramma IOP Selfhealing Materials (namens RVO) en Delft

u

Centre for Materials. De vakbeurs is inclusief de Materia

2

Tentoonstelling, het paviljoen Materials for Additive Ma-

z

t

C

nufacturing, NKV Technical Ceramics Hotspot en Materials Research Cluster Gent. De beurs telt 120 exposanten

Turbineschoepen van Stork Turbo Blading getoond op de stand van Okuma tijdens de EMO Hannover

l

en biedt bezoekers circa 40 lezingen aan.

2013. De materiaaleisen bij schoepvormige producten zijn hoog, vaak in combinatie met een hoge vorm- en

H

oppervlaktenauwkeurigheid (foto’s: Reinold Tomberg)

b

30 30-31_voorbesmaterials.indd 30

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 09:48


M A T E R I A L E N

rond dunne-filmzonneceltechnologie binnen Solliance een infrastructuur in te richten op gebied van materiaal- en corrosieonderzoek, vormgeving van poedermetallurgische materialen en lasertechnologie. Deze infrastructuur past goed in het ‘ecosysteem’ van de regio Eindhoven en ECN zit zo dicht bij veel bestaande klanten. Op Materials 2014 wil ECN zich presenteren met zijn expertise van schadekarakterisering en corrosie. Dat is nodig, aldus Schuring: “In de beleving van veel mensen is ECN toch met name energieonderzoek, maar dit brengt vooral materiaalonderzoek met zich mee. Een belangrijke expertise die wij hierdoor hebben, is ontwerpen met en vormgeven van een breed spectrum aan materialen. Hierbij is kennis van het kunnen testen en karakteriseren noodzake-

Vorig najaar tijdens de kunststofbeurs K2013 in Düsseldorf (D) liet BASF zien hoe kunststoffen eigentijds

lijk. Dat thema heeft ons in juni de meeste con-

ingezet kunnen worden voor een retro-fiets. Banden van EPS en vezelversterkte framedelen

tacten opgeleverd.” Met kennis van materialen begint alles, verklaart Schuring. “Een beetje prikkelend zeg ik wel eens: als je materialen begrijpt, begrijp je de wereld. Als je weet hoe ze zich gedragen, kun je ze optimaal inzetten.”

Materials De vakbeurs Materials richt zich op de beslissende technici die betrokken zijn in het selectie- en toepassingsproces van materialen. Hierbij gaat het om innovaties van o.a.: composieten, kunststof, staal, keramiek, aluminium, nikkel en titanium. Maar ook nieuwe ‘smart materials’. Verder is er volop aandacht voor analysetechnieken, het bewerken van materialen, warmtebehandelingen, verbindingstechnieken, oppervlaktetechnieken, materiaalkarakterisering, recycling, schade-onderzoek en design en ontwerpen. Tijdens Materials worden op de tentoonstelling Materia pakweg honderd inspirerende en inno-

Een flap support van de Airbus A350 XWB door Sabca geëxposeerd op de EMO Hannover 2013. Het is een

vatieve materialen getoond. Het doel van de

samengestelde constructie van de materialen titanium Ti6A14V en aluminium

tentoonstelling is om een brug te slaan tussen de creatieve en de technische sector. Op de Materia tentoonstelling zijn onder andere lichtgewicht

(Ocas, Universiteit Gent, Sirris, BIL, Clusta, CRM,

nufacturing’. Tevens worden er diverse lezingen

composieten, antibacteriële coatings, flexibel

SIM en haar afdeling Flamac) hun materiaal-

verzorgd over materialen voor additive manu-

hout, verpakkingsmateriaal gemaakt van schim-

kundige expertise en ervaring aanbieden. Het

facturing.

mels en zelfherstellende materialen te zien.

cluster wil ervoor zorgen dat bedrijven nieuwe

Het congresprogramma bestaat uit ruim 40 lezin-

De bedrijven op het gebied van technische ke-

producten en technologieën sneller op de

gen en workshops. Zowel vanuit de onderzoeks-

ramiek hebben zich verenigd in de NKV (Neder-

markt kunnen krijgen.

en kennisinstellingen als vanuit de industrie wor-

landse Keramische Vereniging). Van hieruit

Technologie voor additive manufacturing staat

den verschillende materiaalinnovaties en eigen-

worden krachten gebundeld en wordt kennis

volop in de aandacht. Materiaalontwikkeling is

tijdse bewerkingen gepresenteerd. Hierbij wordt

uitgewisseld. Tijdens de vakbeurs Materials

een kritische succesfactor voor de kans van sla-

kennis en ervaring vanuit meerdere toepassings-

2014, presenteert een aantal NKV-bedrijven

gen van deze opgroeiprocessen. Chemelot

gebieden (o.a.: automotive, machinebouw, lucht-

zich in een gezamenlijk paviljoen, de ‘Technical

Campus en Chillabs (Hogeschool Zuyd) in Ge-

en ruimtevaart, elektronische industrie, marine/

Ceramics Hotspot’. Hier komen keramische op-

leen en de Limburgse ontwikkelmaatschappij

offshore en chemie) gedeeld.

lossingen tot leven.

LIOF geven op Materials 2014 gelegenheid voor

Het ‘Materials Research Cluster Gent’ op de

bedrijven en instellingen om elkaar te ontmoe-

Dit artikel is gebaseerd op informatie en persberichten van het

beurs is een initiatief waarbij acht partners

ten in het paviljoen ‘Materials for Additive Ma-

Mikrocentrum

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

30-31_voorbesmaterials.indd 31

<<<

31 18-03-14 09:49


D O OR: KO BUI JS (I NNOME T )

Verwerken van

b

d

g

t

A

O

roestvaststaal (deel 2)

s

m

1

t

m

z

h

t

In twee artikelen in Metaal Magazine informatie

V

s

voor een ieder die met het verwerken van roest-

l

K

vaststaal (rvs) van doen heeft. Naast de kansen en

d

h

bedreigingen is in deel 1 ook ingegaan op metal-

s

n

lurgische aspecten, zie Metaal Magazine 1-2014.

d

r

In deel 2 meer aandacht voor het lassen van rvs.

t

s

t

v In lasconstructies komen martensitische

b

chroomstalen nauwelijks of niet voor. Men

a

vindt dergelijke kwaliteiten vooral daar waar

r

men naast een bepaalde corrosiebestendigheid

e

b

ook nog een goede slijtvastheid verlangt. Men kan dan bijvoorbeeld denken aan matrijzen,

Roestvaststaal is een materiaal dat zich uitstekend laat lassen mits de juiste condities in acht worden genomen

v

turbineonderdelen, messen en medische instru-

(foto: Esab France Benelux)

m

z

menten. Ferritisch chroomstaal treft men aan in

l

de ovenbouw, als turbineonderdelen, in kraakinstallaties ten behoeve van de petrochemie

voor de vorming van de gevreesde sigmafase.

teriaal te gebruiken. Een bekende kwaliteit is

h

maar ook in de carrosseriebouw zoals frames

Voorts wijkt de lasprocedure niet af van het las-

Werkstoffnummer 1.4462 die qua samenstelling

m

voor autobussen, uitlaten en in grootkeuken-

sen van andere kwaliteiten roestvaststaal. Uiter-

ondermeer staat vermeld in tabel 3. Een veel

d

apparatuur. Toepassingen in hoge temperatu-

aard dient men ook een duplex lastoevoegma-

voorkomend lastoevoegmateriaal hiervoor

t

a

ren betreffen vooral de aluminiumhoudende kwaliteiten.

Ferritisch/austenitisch rvs

Tabel 3: Analyse ferritisch/austenitisch roestvaststaal

De duplexkwaliteiten zijn magnetiseerbaar, maar niet hardbaar. Vanwege het relatief hoge

Type

UNS

chroom- en molybdeengehalte bezit de legering een uitstekende bestendigheid tegen allerlei vormen van corrosie zoals spannings- en putcorrosie terwijl de mechanische eigenschappen beduidend beter zijn dan die van de austenitische kwaliteiten. Ten behoeve van het lassen is het niet nodig voor te verwarmen, tenzij het materiaal erg dik is. Net als bij ferritisch chroom-

Duplex 1.4463 Duplex 1.4462 Superduplex Zeron 100 Leanduplex*) Hyperduplex

S32304 S31803 S32750 S32760 S32101 S32707

Chemische analyse in % C

Cr

Ni

Mo

N

Cu

W

0,03 0,03 0,03 0,05 0,03 0,03

23 22 25 25 21,5 27

5,0 5,5 7,0 7,0 1,5 6,5

-3,2 4,0 4,0 0,3 5,0

0,20 0,08-0,20 0,10-0,20 0,20-0,30 0,22 040

---0,5-1,0 ---

---0,5-1,0 ---

32-33_rvs2.indd 32

p

m

f

k

t

*) Leanduplex bevat bovendien 5% mangaan.

W

staal dient men op te passen voor korrelgroei en

32

H

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:02


l

M A T E R I A L E N

bezit 22% chroom, 9% nikkel en 3% molybdeen. Indien nog hogere mechanische eisen gesteld worden kan men de kwaliteit 1.4460

Tabel 4: Chemische samenstelling van enige austenitische roestvaststaalkwaliteiten

toepassen.

Austenitisch roestvaststaal Om tot deze categorie te kunnen behoren is de som van het chroom- en nikkelgehalte veelal minstens 26%. Het bekende chroomnikkelstaal 18/8 (AISI 304) behoort tot deze groep. Austenitisch roestvaststaal bezit een homogene nietmagnetiseerbare structuur die taai, zacht en zeer goed vervormbaar is. Vanwege het relatief hoge nikkelgehalte wordt het austenietgebied tot ver onder de kamertemperatuur vergroot. Vaak wordt molybdeen toegevoegd om de bestendigheid in chloor- en fluorhoudende milieus (halogenen) te verbeteren.

EN Werkstoffnummer 1.4300 (302) 1.4301 (304) 1.4306 (304L) 1.4828 (309) 1.4841 (310) 1.4401 (316) 1.4404 (316L) 1.4449 (317) 1.4571 (318) 1.4541 (321) 1.4550 (347)

Chemische analyse in % C max.

Si max.

Mn max.

Cr

Mo

Ni

Anderen

0,12 0,07 0,03 0,2 0,2 0,07 0,03 0,07 0,08 0,08 0,08

1 1 1 1,5-2,5 1,5-2,5 1 1 1 1 1 1

2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2

17-19 17-19 18-20 19-21 24-26 16,5-18,5 16,5-18,5 16-18 16,5-18 17-19 17-19

----2-2,5 2-2,5 4.-5 2-2,5 ---

8,0-10,0 8,5-10,5 10,0-12,5 11,0-13,0 19,0-22,0 10,5-13,5 11,0-14,0 12,5-14,5 10,5-13,5 9,0-12,0 9,0-12,0

--------Ti=5xC Ti=5xC Nb=10xC

Het fosfor- en zwavelgehalte zal voor alle legeringen niet hoger mogen zijn dan respectievelijk 0,045% en 0,030%.

Koude deformatie kan plaatselijk een weinig deformatiemartensiet veroorzaken waardoor het plaatselijk licht magnetiseerbaar wordt. Het spreekt voor zich dat op die plaatsen de mecha-

mering vindt men tussen de haakjes. Austeni-

heeft geen negatieve invloed op de uiteinde-

nische eigenschappen sterk gaan afwijken van

tisch roestvaststaal heeft een relatief lage rek-

lijke laskwaliteit. Voorts heeft dit roestvaststaal-

de matrix. Indien men deze effecten wil elimine-

grens die behoorlijk verhoogd kan worden met

type een hoge uitzettingscoëfficiënt, een laag

ren dan dient men te gloeien op een tempera-

toevoeging van stikstof waardoor de zoge-

warmtegeleidingsvermogen en een hoge elek-

tuur van 1.000ºC tot 1.065ºC gevolgd door af-

noemde ‘LN’ kwaliteiten ontstaan. Stikstof

trische weerstand. 

<<<

schrikken. Het grote voordeel van deze gloeiactiviteit is dat de hoge inwendige spanningen verdwijnen waardoor de vervormbaarheid beter wordt. Ook komt dit gloeien ten goede

Roestvaststaal uitstekend lasbaar

aan de corrosiebestendigheid. Austenitisch

Bij het verlassen van roestvaststaal geldt dat de zwakste schakel in de ketting veelal de las

roestvaststaal is niet hardbaar, zeer goed lasbaar

is - of de las beïnvloedde zone - indien er ondeskundig gehandeld wordt. Ook is het een feit

en weinig gevoelig voor korrelgroei. Een van de

dat deze zwakke schakel met de huidige lastechnologie en corrosiekennis tegenwoordig niet

bekendste nadelen is echter de gevoeligheid

meer hoeft voor te komen. Het is dus vaak onkunde en ook wel gemakzucht dat er inferieure

voor warmscheuren tijdens het lassen. Dit feno-

lasverbindingen worden gemaakt. Naast dat men mechanisch zwakke lassen kan leggen, kan

meen kan gereduceerd worden door de aanwe-

men ook lasverbindingen maken die later gevoelig blijken te zijn voor allerlei corrosiemecha-

zigheid van enig ferriet dat reeds tijdens de stol-

nismen. Omdat de fysische eigenschappen van austenitisch roestvaststaal behoorlijk afwijken

ling aanwezig moet zijn. Ferriet heeft een veel

van koolstofstaal moet men uiteraard tijdens het lassen hiermee rekening houden. Omdat

hoger oplosbaarheidsvermogen voor de ele-

in de praktijk veelal austenitische kwaliteiten worden gelast, zal de volgende uiteenzetting

menten die warmscheuren kunnen veroorzaken

primair betrekking hebben op deze roestvaststaaltypen. Doordat de fysische eigenschappen

dan austeniet. Een gedeelte van deze ferriet zal

van austenitisch roestvaststaal, in tegenstelling tot de chroomstalen, behoorlijk afwijken van

tijdens de afkoeling weer omgezet worden in

die van het koolstofstaal zal het duidelijk zijn dat deze afwijkingen een aanzienlijke invloed

austeniet alhoewel een gedeelte ferritisch blijft.

hebben op het uiteindelijke lasproces. De lineaire uitzettingscoëfficiënt is bijvoorbeeld 1,5 keer zo hoog dan die van koolstofstaal hetgeen betekent dat er veel hogere restspanningen in het materiaal achterblijven na een thermische belasting. Men zal daarom hechtlassen veel

Inferieure lasverbinding door onkunde en gemakzucht

dichter bij elkaar moeten aanbrengen dan bij koolstofstaal. Het relatief slechte warmtegeleidingsvermogen van austenitisch roestvaststaal zorgt ervoor dat de hitte in de laszones veel slechter wordt afgevoerd waardoor het lassen in positie wordt bemoeilijkt vanwege het trage stollen. De kans op intermetallische uitscheidingen op de korrelgrenzen wordt vergroot omdat de factor tijd daar in de kaart wordt gespeeld. Ook bestaat

Het nadeel van deze restferriet is dat er op deze

het gevaar dat het smeltbad oververhit raakt. De slechtere elektrische geleiding kan ervoor

plaatsen selectieve aantasting kan plaatsvinden,

zorgen dat de laselektrode sneller oververhit raakt. Vanwege deze feiten is het aan te raden

maar in de praktijk blijkt dat enige procenten

bij dikkere platen het MIG lasproces of het elektrodelassen toe te passen vanwege de relatief

ferriet acceptabel blijkt te zijn. Enige veel voor-

lage thermische belasting. Voor dunnere plaat en pijpen wordt veelal het TIG lasproces aan-

komende austenitische kwaliteiten vindt men in

bevolen. Het lassen onder poederdek wordt in sommige gevallen ook toegepast zoals bij het

tabel 4. Ook hier is gekozen voor de Europese

oplassen dat ook wel ‘weld overlay’ wordt genoemd.

Werkstoffnummers en de vergelijkbare AISI nor-

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

32-33_rvs2.indd 33

33 19-03-14 14:02


D O OR: F RANC COE NE N

Superlegeringen verspanen met keramiek De op nikkel gebaseerde superlegeringen zoals Inconel 718, MAR en Waspeloy zijn geliefd bij engineers in de vliegtuig- en energie-industrie, maar vaak ‘verfoeid’ in de verspaning. Ze zijn namelijk moeilijk te verspanen. Juist de eigenschap die de materialen voor deze markten zo geschikt

schap bij temperaturen boven de 750 °C goed

w

blijft presteren. Het materiaal heeft een buig-

m

sterkte van 1150 MPa. “We voegen aan de ei-

h

genschappen van SiAlON keramiek een hoge

V

slijtageweerstand bij hogere snijsnelheden

e

toe”, legt Arnaud de Potter van Seco Tools uit.

e

maakt, de lage thermische geleidbaarheid, maakt ze in de freesmachine minder populair. Met keramische snijgereedschappen blijk je deze superlegeringen echter goed te kunnen verspanen.

v

Niet breken

m

Het nieuwe gereedschap toont een heel ander

s

slijtagepatroon dan normaal bij freesgereed-

r

schappen. Het breekt namelijk niet. “De coa-

o

Zowel in vliegtuigmotoren als in energiecentra-

weg heeft van vezels. De keramische korrels

ting neemt geleidelijk af. Ook de spanen zijn

g

les lopen de temperaturen steeds verder op.

worden in het productieproces bij een hoge

totaal anders: het lijken eerder dennennaalden,

n

Hogere temperaturen betekenen een efficiën-

temperatuur vervormd tot lage, smalle structu-

meer poederachtig”, zegt Werner Penkert, ma-

l

tere verbranding, dus minder energieverbruik

ren die willekeurig over elkaar heen liggen.

nager Engineered Solutions bij Kennametal.

k

en minder CO2 uitstoot. Engineers zoeken

Hierdoor blijft het ook bij temperaturen boven

Koeling is niet nodig, alleen de spanen wegbla-

w

daarom naar materialen die een lage thermi-

de 750 °C intact. Toegepast als coating op een

zen met lucht volstaat. De machine moet dus

r

sche geleidbaarheid hebben, zoals de op nikkel

snijgereedschap betekent dit dat het gereed-

wel tegen stof bestand zijn. Een andere voor-

g

gebaseerde superlegeringen. De twee grote

f

problemen bij het verspanen van deze materia-

v

len zijn de geringe ‘material removal rate’

h

(MRR) en de korte standtijd van de gereed-

b

schappen, die met name aan de snijkanten

g

zwaar belast worden doordat de warmte niet

s

goed afgevoerd wordt via de spanen maar

d

vooral in het gereedschap gaat zitten.

d

g

Keramisch snijmateriaal

o

Zowel Seco Tools als Kennametal hebben een nieuw keramisch materiaal ontwikkeld waar-

N

mee deze superlegeringen beter te verspanen

D

zijn. Beide gereedschapsfabrikanten baseren

l

s

s

Snijkanten zwaar belast

s

w

r

o zich op een Canadese ontwikkeling, SiAlON.

z

Het gaat om een silicium-aluminium-zuurstof-

r

stikstof-keramiek (SiAlON) een zogenaamd

m

non-oxide keramiek. Het is een variant van de

Turbinehuis van Inconel 718 van Aerotech Peissenberg zoals tijdens de AMB 2010 getoond op de stand van

s

bestaande silicumnitride keramieken. Bijzonder

gereedschapleverancier Walter. Deze nikkellegering is moeilijk te verspanen. Keramische gereedschappen

m

is de microstructuur van het keramiek, dat iets

kunnen een uitkomst zijn (foto: Reinold Tomberg)

g

34

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

34-35_keramiekgereedschap.indd 34

18-03-14 14:40


G E R E E D S C H A P P E N

Kennametal: ook volkeramische frees Het Amerikaanse Kennametal, dat behalve fabrikant van hardmetaal ook keramiek produceert, heeft de SiAlON-technologie samen met het Fraunhofer in Duitsland doorontwikkeld naar een vol keramische frees. Dit is de KYS40 Beyond frees. Deze frees is zowel als vier- als zessnijder beschikbaar. Een van de eerste toepassingen is het frezen van een turbine (Inconel 718) geweest. Dit is gedaan met een snijsnelheid van 645 m/min bij een voeding van 0,05 mm per tand. De snedediepte bedroeg 0,5 mm en de snedebreedte 11,4 mm. Bij deze test (met de viersnijder) bleek de standtijd drie keer zo lang te zijn als die van een hardmetalen frees.

waarde aan de machine is dat deze hoog dynamisch is. Bij Seco Tools praat men over snijsnelheden bij Inconel van minimaal 250 m/min. Vergelijk je dit met de gangbare waarden bij een hardmetalen frees, dan ligt de snijsnelheid een factor acht hoger. Werner Penkert spreekt van een venster van snijsnelheden tussen 250 m/min en 1000 m/min. De machine moet dus stabiel zijn en je hebt een spindel met hoge toerentallen nodig. “Minimaal eigenlijk 15.000 omwentelingen per minuut; bij elektrospindels gaan we al tot 30.000 omwentelingen.” Kennametal verwacht dat er nog hogere toerentallen bereikt kunnen worden bij het frezen met kleinere diameters. Deze hoge toerentallen zijn wel essentieel bij het frezen met de nieuwe keramieksoorten. Deze zorgen namelijk voor lagere snijkrachten. De MRR-waarde ligt dan en

De keramische frees van Kennametal (foto: Franc Coenen)

factor 20 tot 30 keer hoger dan bij het frezen van deze superlegeringen met de traditionele hardmetalen frezen. Op korte termijn ziet men bij Kennametal nog een belemmering voor een groter toepassingsgebied van deze gereed-

Seco Tools CS100: langere standtijd

schaptechnologie doordat de standaardspin-

Seco Tools brengt de keramische coating als CS100 op de markt.

dels voor hardmetalen gereedschappen onvol-

Arnaud de Potter van Seco Tools ziet het als een aanvulling op

doende toeren maken. Enkel elektrospindels

de bestaande PCBN en hardmetalen frezen, vooralsnog voor

geraken zover. De spindelfabrikanten zijn dan

een beperkte toepassing en doelgroep. Het gereed-

ook aan zet.

schap is pas sinds 1 september beschikbaar. Seco Tools zegt dat testen uitwijzen dat

Niet voor finishen

deze CS100 gereedschappen

De SiAlON snijgereedschappen zijn overigens al-

een langere standtijd hebben

leen geschikt voor het voorfrezen en semi-fini-

dan andere SiAlON-gereed-

shen. Dit heeft alles te maken met het specifieke

schappen in de markt. Bij

slijtagepatroon. Doordat de coating langzaam

het ruwen van een as van

slijt, neemt de diameter van het gereedschap af

Inconel 718 bleek de slijtage

waardoor de geometrie dus wijzigt. Daarom

aan de flanken bij CS100 1,77

raadt Kennametal aan altijd met een kleine

mm te zijn, vergeleken met 1,81 en 1,9 mm bij

overmaat te werken die je dan bij het eindfre-

soortgelijke keramische gereedschappen van an-

zen kunt weghalen met een hardmetalen ge-

dere fabrikanten. Momenteel zijn er snijplaten in

reedschap. Dit lijkt misschien minder efficiënt,

drie vormen beschikbaar.

maar de standtijden van de nieuwe gereedschappen zijn aanzienlijk langer dan van hard-

Seco Tools levert voor het productiever draaien van

metalen frezen, zodat uiteindelijk toch minder

superlegeringen CS100, een nieuwe keramieksoort (foto: Seco Tools)

gereedschapswisselingen nodig zijn.

<<<

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

34-35_keramiekgereedschap.indd 35

35 18-03-14 14:40


D O OR: BE NNY GUDDE

Flexibel, kleurrijk en

versterkt printen

E

De techniek van 3D-printing is al meer dan twintig jaar in ontwikkeling. De laatste jaren lijkt

meer dan 500 andere materiaalopties waardoor

K

onderdelen met een grote verscheidenheid aan

D

eigenschappen te fabriceren zijn, van stijf tot zeer

F

flexibel. Prototypes met zowel een stug, buigbaar

d

rubberachtig of helder materiaal behoren met

w

deze 3D-printer nu tot de mogelijkheden.

d

Er kunnen modellen geprint worden met afme-

h

tingen van 490 mm x 400 mm x 200 mm. De

s

nauwkeurigheid van de Objet500 Connex3 ligt

H

tussen de 20 micrometer en 85 micrometer bij

l

deze in een stroomversnelling te raken. Er komen steeds meer 3D-printers op de markt en de acceptatie door consumenten en bedrijven groeit snel. Tijdens de laatste SolidWorks World, een jaarlijkse gebruikersconferentie in de VS van Dassault Systèmes, maakte Metaal Magazine kennis met twee opvallende, nieuwe printers.

m

o

modellen met een grootte tot 50 mm. Bij gro-

s

Stratasys introduceerde tijdens SolidWorks

De Objet500 Connex3 van Stratasys kan door de

tere modellen loopt dit op tot een maatnauw-

s

World een 3D-printer waarmee tot 46 verschil-

grote verscheidenheid aan kleuren en het combi-

keurigheid van 200 micrometer. Dit hangt ook

m

lende kleuren in één object geprint kunnen

neren van verschillende materialen, zonder onder-

af van het type materiaal en de geometrie van

d

worden. Bovendien is het met de Objet500

brekingen, realistische prototypes creëren. De

het model. De printer beschikt over acht print-

v

Connex3 mogelijk om meerdere materialen

kleurenrange loopt van gitzwart, honderden ge-

koppen waarmee in de nauwkeurigste mode

m

met verschillende materiaaleigenschappen te-

mengde tinten tot aan doorzichtig glasachtig ma-

een horizontale laagdikte van 16 micrometer

z

gelijk te printen.

teriaal. De 3D-printer kan Digital ABS mengen met

geprint kan worden.

p

t

w

t

Conferentie

t

SolidWorks World, de jaarlijkse gebrui-

C

kersconferentie en persbijeenkomst van

g

Dassault Systèmes, wordt traditiege-

h

trouw in een van de zuidelijke staten

w

van de VS gehouden. De bijeenkomst, waar meer dan 5.000 gebruikers en partners van Dassault Systémes op af komen, vond dit jaar van 26 tot en met 29 januari plaats in San Diego (VS). Tijdens dit evenement kunnen bezoekers kennis maken met de laatste ontwikkelingen op het gebied van 3D-ontwerpen. Verder komen er een aantal innovatieve toepassingen van SolidWorks in verschillende marktsectoren aan bod. SolidWorks wordt in de Benelux zowel bij veel bedrijven als door hogescholen en universiteiten gebruikt voor 3D-ontKleurrijke prototypes van rubberachtig

werpen. Volgend jaar is de conferentie

materiaal zijn nu mogelijk met de Objet500

in Phoenix Arizona (VS) van 8 tot en met

D

Connex3 van Stratasys (foto:Benny Gudde)

11 februari.

m

m

36 36-37_ontwikkelingam.indd 36

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

18-03-14 10:29


M E T A A L B E W E R K E N

Groeiende markt Ontwikkelingen op het gebied van additive manufacturing gaan razendsnel en de belangstelling uit de markt hiervoor is groeiende. Het grote aantal bezoekers van beurzen op het gebied van rapid prototyping, zoals de Euromold in Frankfurt en de RapidPro in Veldhoven, tonen dat aan. Een viertal werkstukken

De voordelen van 3D-printing in vergelijking met traditionele productietechnieken zijn be-

met verschillende materiaaleigenschappen geprint

kend. Door snellere productontwikkeling kan een kortere time-to-market plaatsvinden en

op de MarkForged (foto: Benny Gudde)

door de grote vormvrijheid zijn compleet nieuwe en complexe ontwerpen mogelijk. Het digitale karakter van 3D-printing maakt lokale productie goed mogelijk en verlaagt de drempel om hoogwaardige producten te ontwikkelen of te produceren. Enkele nadelen van 3Dprinten was tot voor kort dat het niet voor alle materialen toepasbaar was en dat objecten

Koolstofvezel printer

slechts uit één materiaal geprint konden worden. In meer kleuren printen kon slechts met één

De nieuwe Mark One 3D printer van Mark-

3D-printtechniek en materiaal. Ook printen van onderdelen met een hoge materiaalsterkte

Forged trok in San Diego onze aandacht omdat

of stijfheid was tot nu toe niet mogelijk. De nieuwe printers van MarkForged en Stratasys

deze printer de eerste op de markt zou zijn

hebben echter meer te bieden dan wat tot nu toe mogelijk was met bestaande 3D-printers.

waarmee koolstofvezels geprint kunnen worden. Volgens oprichter en CEO Greg Mark moest hiervoor zowel de printer als het te printen koolstofvezelmateriaal nieuw ontwikkeld worden.

veelheid koolstofvezel is voldoende om veel

van enig afval. De printer gebruikt precies wat

Het resultaat is een machine die carbononderde-

kracht en stijfheid aan een onderdeel toe te

er nodig is en niets meer. Naast koolstofvezel is

len kan fabriceren die twintig keer stijver en in

voegen. De nieuwe 3D-printer profiteert van

het met de Mark One van MarkForged ook mo-

sommige gevallen tot tien keer sterker zijn dan

deze eigenschap. In plaats van onderdelen van

gelijk om glasvezel, kevlar, nylon en PLA onder-

standaard ABS onderdelen. De snelheid waar-

100% koolstofvezel te printen, beslist de ge-

delen te printen. ‘De prijzen voor koolstofvezel,

mee dit wordt bereikt is tevens een stuk hoger

bruiker om alleen op de plek waar het onder-

glasvezel en kevlar zijn op dit moment nog zeer

dan de conventionele methode om onderdelen

deel extra sterkte nodig heeft, hier daadwerke-

hoog maar zijn door het gebruiksgemak zeker

van carbonvezel te maken. Hierbij worden na-

lijk extra koolstofvezel toe te voegen. Om dit te

aantrekkelijk voor de juiste gebruikers’, volgens

melijk verschillende lagen van lange koolstofve-

kunnen bereiken beschikt de Mark One over

de CEO van MarkForged.

zelstrengen in elkaar geweven en op elkaar ge-

twee printkoppen. De ene printkop voert het

plaatst totdat de gewenste vorm is bereikt. Een

basismateriaal aan en de andere printkop voegt

tijdrovend karwei waarbij meestal veel hand-

hier het koolstofvezel aan toe. Met de bijgele-

werk aan te pas komt. Daarnaast blijft er bij dit

verde software is het mogelijk de sterkte op

Conferentie

traditionele proces na het wegsnijden van over-

verschillende plekken in het te printen onder-

Scan deze pagina met de Layar app en

tollig materiaal veel afval over.

deel in te stellen. Hierbij is het natuurlijk be-

bekijk de video’s

Carbon onderdelen zijn over het algemeen niet

langrijk dat de continustroom van de fijne ve-

van de MarkForged

gemaakt van 100% koolstofvezel. Meestal zijn

zeldraad niet wordt onderbroken zodat het

Mark One en de

het composieten waarbij de koolstofvezel ver-

materiaal niet zijn gewenste sterkte verliest. Bij

Stratasys Objet500 Connex3 3D-printers.

werkt is in een ander materiaal. Een kleine hoe-

het printproces is er tevens geen sprake meer

<<<

De Mark One 3D-printer van MarkForged voegt koolstofvezel aan het onderdeel toe zodat De Objet500 Connex3 van Stratasys print meerdere

deze tot twintig keer

materialen in verschillende kleuren met verschillende

stijver wordt (foto:

materiaaleigenschappen (foto: Stratasys)

MarkForged)

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

36-37_ontwikkelingam.indd 37

37 18-03-14 10:29


D O OR: T I M WE NT I NK

Omgekeerd

3D printen

Op de RapidPro in Veldhoven presenteerde LightFab uit Aachen (D) een rapid manufacturing technologie van glazen 3D onderdelen. LightFab is een bedrijf dat gespecialiseerd is in de productie van complexe componenten in silica glas. Hiervoor maakt het bedrijf gebruik van de techniek SLE (Selective Laserinduced Etching)

SLE of ISLE (in-volume selective laser induced etching) is een proces waarmee in twee stappen 3D structuren in transparante materialen wordt verkregen. In plaats van het laag voor laag opbouwen met behulp van een laser, wat voornamelijk op de RapidPro te zien was, haalt LightFab juist materiaal weg met behulp van een

Een aantal voorbeelden van kleine werkstukken die door LichtFab met SLE zijn vervaardigd (foto’s: Tim

laser en een ets techniek. “3D printing, but than

Wentink)

reversed”, noemde een specialist van LightFab het proces. Er is één voorwaarde aan deze tech-

tenzijde van het materiaal zodat later de che-

werkstuk wordt na het laseren uit de machine

niek en dat is dat het te bewerken materiaal

mische ets samenstelling dit volume kan verwij-

gehaald en in een apart bad geplaatst. Voor

transparant moet zijn. Een laser modificeert

deren. Door nat chemisch etsen wordt het ge-

verdere bewerkingen moet het werkstuk op-

eerst door laserstraling het materiaal om lokaal

modificeerde materiaal in het volume

nieuw uitgelijnd worden waardoor de SLE

de chemische etsbaarheid te vergroten. De la-

verwijderd waardoor er een 3D product over-

werkwijze niet geschikt is voor in-line verwer-

serstraal wordt in het glas gefocused om daar

blijft. Tijdens de laserbehandeling wordt er dus

king. Het voordeel van SLE is echter dat er met

een volume in het glas te modificeren. Dit vo-

geen materiaal verwijderd, maar wordt het

grote precisie complexe 3D microstructuren in

lume krijgt vervolgens een opening met de bui-

materiaal alleen gewijzigd in structuur. Het

glas gemaakt kunnen worden. Met name in de medische en biologische sector en voor prototyping is SLE interessant. De optische transparantie en de chemische en mechanische weerbaarheid van glas zijn eigenschappen die vele voordelen kunnen hebben. Met SLE ontstaat er geen restafval en er zijn nauwkeurigheden van +/- 2 micrometer te behalen met een oppervlakteruwheid van slechts 1 micrometer. In sommige gevallen is latere montage van microgestructureerde onderdelen niet meer nodig. Omdat complexe 3D structuren direct in glas geproduceerd worden, kan bijvoorbeeld een draaiende onderdeel compleet met as in het glas worden geplaatst. Zelfs een draaiend deel gemonteerd in een aan- of afvoerkanaal behoort nu tot de mogelijkheden. Door deze interessante SLE techniek heeft LightFab de Rapid-

Een voorbeeld van een draaibaar tandwiel in glas dat zonder montagewerkzaamheden op een as is geplaatst

38 38-43_Technisch nieuws.indd 38

Pro Award in de wacht gesleept

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:03


n

t e c h n i s c h

n i e u w s

Compacte plasmasnijder

Hoger toerental

Hypertherm uit Roosendaal heeft een com-

Info? Zie www.products4engineers.nl

Haas Automation heeft het spiltoerental van

pacte maar krachtige plasmasnijder op de

Infonummer: 74585

zijn DT-1 boortapcentrum verhoogd van 12.000

markt gebracht. De Powermax30 XP is 50%

min-1 naar 15.000 min-1. De DT-1 is een snelle

krachtiger dan zijn voorganger maar heeft wel

boor- en tapmachine met een groot werkbereik

zijn compacte afmetingen behouden. Het sy-

van 508 mm x 406 mm x 394 mm (X x Y x Z). De

steem heeft twee functies voor het krachtig

BT-30 hoofdspil biedt nu een maximaal toeren-

snijden van dik metaal en voor het gedetail-

tal van 15.000 min-1 en laat gesynchroniseerd

leerd snijden van dun metaal. De Powermax30

tappen toe tot een toerental van 5.000 min-1.

XP is voorzien van een herontwikkelde Du-

De hoofdspil is direct aan de motor gekoppeld

ramax snijkop dat twee keer langer meegaat

voor een soepele, stille werking en een hoge

dan de voorgaande snijkop. De plasmasnijder is

thermische stabiliteit. Het vectoraandrijfsy-

eenvoudig in gebruik en is robuust opgebouwd

De Powermax 30 wordt geleverd met een draagbare

steem met een maximaal vermogen van 11,2

zodat het systeem betrouwbaar is in de meest

koffer, lasbril, snijhandschoenen en adapters voor

kW levert een maximaal koppel van 62 Nm voor

veeleisende werkomgeving.

120V of 240V uitgangen (foto: Hypertherm)

frees- en boorbewerkingen. De DT-1 biedt voedingssnelheden tot 30,5 m/min voor hogesnelheidsfrezen. De machine heeft een trommelgereedschapswisselaar voor twintig plus één ge-

Productieve frezen

reedschappen. In Nederland wordt Haas vertegenwoordigd door Landré uit Vianen.

Korloy heeft onlangs de Pro - L Mill wisselplaat-

Info? Zie www.products4engineers.nl

frezen geïntroduceerd. Vernieuwde spiraalvor-

Infonummer: 74586

Info? Zie www.products4engineers.nl

mige snijkanten verbeteren de haaksheid en

Infonummer: 74584

reduceren de snijweerstand. Volgens Korloy kan er met de Pro - L Mill met dezelfde snijsnelheid tot anderhalf keer dieper gefreesd worden dan met conventionele frezen. Verschillende wisselplaten zijn voor de voor- en nabewerking van roestvrij staal, aluminium en superlegeringen leverbaar. Om de diversiteit aan wisselplaten te beperken heeft Korloy een nieuw ontwikkelde coating aangebracht. Dit zorgt voor een slijtvaste laag dat bij het bewerken van veeleisende materialen toch duurzaam is. Dat zorgt ervoor dat de Pro - L Mill zowel in de al-

Een geoptimaliseerde spaanbreker , geïntegreerde

gemene machinebouw, de automobiel- en toe-

koeling en een gepolijst oppervlak, zorgen voor een

Standaard is de machine uitgerust met een

leveringsindustrie als de lucht- en ruimtevaart-

verbeterde spaan- en warmteafvoer bij de Pro - L

koelmiddelsysteem met een koelmiddelcapaciteit

industrie toegepast kan worden.

Mill van Korloy (foto: Korloy)

van 170 l (foto: Haas Automation)

Gereedschapmanagement Schunk kan vanaf nu vele Schunk precisie gereedschapshouders met een individuele Data Matrix code markeren. Dit maakt een intelligent gereedschapshouder-management mogelijk. Het scannen kan handmatig met behulp van een smartphone of volledig geautomatiseerd met behulp van een scanner in de bewerkingsmachine. Elke gereedschapshouder is met behulp van de code te identificeren en in combinatie met een databanksysteem nauwkeurig toe te wijzen. In het kader van intelligente productieprocessen is het op deze manier mogelijk, samen met de gegevens van de bovenliggende Cloud, een nauwkeurige geschiedenis met locaties, gebruikte gereedschappen, standtijden en bewerkingsparameters te creëren. De datamatrix code kan individueel worden gedefinieerd op basis van het betreffende documentatiesysteem. Schunk heeft in

In tegenstelling tot aangebrachte Rfid-tags, die

Nederland een vestiging in ’s-Hertogenbosch.

een herschikking van de gereedschaphouder vereisen en onder ongunstige omstandigheden

Info? Zie www.products4engineers.nl

verloren kunnen gaan, is de datamatrix code

Infonummer: 74403

blijvend betrouwbaar (foto: Schunk)

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

38-43_Technisch nieuws.indd 39

39 19-03-14 14:03


D O OR: T I M WE NT I NK

Lean met robotcel

B

S

o

l

h

b

r

V.d. Elsen uit Bergeijk heeft lean manufacturing

n

d

ingevoerd in het productieproces. Om dit nog verder

d

d

uit te breiden heeft v.d. Elsen onlangs het

p

v

machinepark aangevuld met een bewerkingscentrum

b

t

van Akira Seiki en een robotbeladingscel. Beide

c

N

systemen zijn geleverd door Promas uit Maasbree.

w

F

V.d. Elsen heeft flink geïnvesteerd in het ‘lean’ maken van het productieproces. Zo werkt het hele freespark nu met EdgeCam waarmee be-

S

werkingen eenvoudig kunnen worden gepro-

T

grammeerd. Met name bij het maken van pro-

De compacte Akira Seiki RMV250RT, opgesteld naast de Promaster 1 beladingscel. De manier waarop de

f

totypes, waarbij tekeningen zonder afmetin-

machines zijn opgesteld en de schone strakke werkomgeving geven een goed beeld hoe v.d. Elsen lean

p

gen door de klant worden aangeleverd, zijn

manufacturing toepast. Het resulteert in meer overzicht van het productieproces en het geeft meer rust binnen

v

werknemers nu in staat om deze werkzaamhe-

het bedrijf (foto’s: v.d. Elsen)

z

den zelfstandig te verrichten. Hierdoor neemt

v

de stilstandtijd af en het rendement van het

t

machinepark toe. Met name complexe bewer-

kunnen betekenen. De RMV250RT is een dyna-

lineairgeleiding. Dit in combinatie met een

kingen, zoals het meervlaksfrezen op de Akira

mische machine voor meervlaksbewerken. De

brede basis, die overhang van de assen voor-

Seiki die onlangs in gebruik is genomen, kun-

‘vier plus één’ -assige machine heeft een geïn-

komt, zorgt voor een hoge stijfheid en nauw-

D

nen probleemloos worden geprogrammeerd.

tegreerde B- en C-as die het bewerken van com-

keurigheid. De hoofdaandrijving van de RM-

h

De Akira Seiki van het type RMV250RT is de

pacte werkstukken met ingewikkelde contou-

V250RT is een frequentiegestuurde, 11kW

h

eerste machine van het Taiwanese merk dat in

ren in één opspanning mogelijk maakt. Deze

sterke onderhoudsvrije draaistroommotor met

g

Nederland werd geplaatst. De reden dat v.d.

efficiënte manier van bewerken past helemaal

een maximaal toerental van 12.000 min-1 en een

m

Elsen deze machine heeft aangeschaft is om

in het lean productieproces bij v.d. Elsen. De

koppel van 71 Nm. Om lean manufacturing ver-

ook op het gebied van grotere series iets te

assen van de Akira Seiki zijn voorzien van een

der door te voeren en ook om grotere series

s

efficiënt en tegen een concurrerende kostprijs te kunnen produceren heeft v.d. Elsen de Akira Seiki uitgevoerd met een beladingssysteem en een robotarm. Het beladingssysteem, een Promaster 1 en de Yaskawa robotarm zijn beide door Promas geleverd. Richard Hermans van Promas vertelt: ‘omdat we beide systemen leveren en installeren kunnen we ze optimaal met elkaar laten werken zodat er geen discussiegebieden zullen ontstaan’. Naast dat het beladingsysteem de nieuwe Akira Seiki voorziet van werkstukken is het systeem ook aangesloten op een al eerder in gebruik genomen Fanuc bewerkingsmachine. Op deze manier worden beide machines optimaal benut en kan v.d. Het beladingssysteem en de robotarm zorgen voor de automatische aanvoer van werkstukken zodat v.d. Elsen

Elsen langdurig en onbemand productie

D

efficiënt, onbemand en ook grotere series kan produceren

draaien op twee bewerkingsmachines.

g

40 38-43_Technisch nieuws.indd 40

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:04


t e c h n i s c h

Buigsoftware

n i e u w s

Precies met CO2

Schwarze-Robitec heeft een machinebesturing

Info? Zie www.products4engineers.nl

Amada heeft voor de LCG - 3015 lasersnijma-

ontwikkeld waarmee buigwerkzaamheden snel-

Infonummer: 74589

chine de laatste ontwikkelingen in de CO2-la-

ler plaats kunnen vinden. Hiervoor controleert

sersnijmachine gecombineerd met het nieuwste

het systeem de afzonderlijke stappen van het

op het gebied van aandrijvingen en machine-

buigproces tot één synchroon geheel. De bestu-

bouw. Hiermee heeft Amada een flexibele en

ringssoftware wordt aangevuld met een diag-

precieze machine op de markt gezet. De con-

nose- en een onderhoudsprogramma, die samen

structie van de LCG - 3015 en het aandrijfsy-

de stilstandtijd minimaliseren. Het geïntegreerde

steem geven een goede balans tussen stijfheid,

diagnose- en onderhoudsprogramma begeleidt

snelheid en versnelling. Zowel over de X-as als

de operator door alle instellingen, optimaliseert

de Y-as zijn snelheden tot 170 m/min mogelijk

processtappen en controleert alle procesgege-

waardoor Amada spreekt van high-speed ma-

vens. De software vindt automatisch de optimale

chining. De machine maakt gebruik van een geoptimaliseerde 3,5 kW krachtbron waarmee

buigparameters en bereidt werkzaamheden voor terwijl de machine in bedrijf is. Hierdoor verlagen

De nieuwe besturingssoftware van Schwarze-

de dichtheid van de laserbundel 30% hoger is

cyclus- en insteltijden van een buigmachine. In

Robitec controleert de individuele werkstappen

dan normaal. Dit verhoogt de kwaliteit van de

Nederland wordt Schwarze-Robitec vertegen-

en voert deze synchroon uit voor een tijd-

snede, afhankelijk van het materiaal en de ma-

woordigd door Venema uit Waddinxveen.

geoptimaliseerde productie (foto: Schwarze-Robitec)

teriaaldikte, tot 55 %. Naast de aangepaste krachtbron heeft de machine ook een automatische ‘stop and go’ functie die energiebesparingen mogelijk maakt. Amada heeft een vesti-

Frees voor hoeken

ging net over de grens in Haan (D).

Seco’s nieuwe hoekfreesoplossing, de Square

mogelijk. De snijplaten worden tangentieel in

Info? Zie www.products4engineers.nl

T4-08, heeft vier snijkanten en een innovatief

de frees bevestigd zodat de snijkrachten op de

Infonummer: 74588

freesontwerp. De frees brengt besparingen en

dikste delen van de snijplaten inwerken. Hier-

prestaties met elkaar in balans bij het bewerken

door ontstaat een frees die sterk genoeg is voor

van gietijzer en staal evenals bij het contourfre-

grotere snedediepten met kleinere diameters.

zen van veeleisende materialen. De zittingen

De Square T4-08 snijdt bovendien soepel dank-

van de Square T4-08 in combinatie met snijpla-

zij positieve spaanhoeken met een variabele

ten met meerdere snijkanten optimaliseren de

helix. De T4-08 is uitvoerbaar met een grote

snijstabiliteit en maken wanden van zuiver 90°

verscheidenheid aan snijplaatgeometrieën en -kwaliteiten. De T4-08 is verkrijgbaar in diverse

De Square T4-08 van Seco

opnametypes, waaronder cilindrische schacht,

heeft vier snijkanten voor

Weldon, opsteek-opname en Combimaster.

het contourfrezen van

De Amada LCG - 3015 maakt gebruik van het ECO-

gietijzer, staal en veeleisende

Info? Zie www.products4engineers.nl

Cut systeem waarmee werktijden en kosten omlaag

materialen (foto: Seco)

Infonummer:

gebracht worden (foto: Amada)

Las innovaties Venvulas uit Dodewaard heeft een drietal

De inverter met 500 A heeft een waterkoelsy-

nieuwe producten op het gebied van lastech-

steem dat in cassettevorm onder de stroombron

niek ontwikkeld. Het betreft een lasinverter

geplaatst is. Instellingen en lasparameters voor

met cassettesysteem voor waterkoeling, nieuwe

specifieke lasklussen kunnen in het geheugen

lastoortsen met geïntegreerde lasrookafzui-

worden opgeslagen om bij herhaling weer snel

ging en een compacte kunststof laskoffer.

te worden opgeroepen. Als laatste heeft Venvu-

Een afzuigunit met een geïntegreerd filtersy-

las een compacte Röwac draadkoffer ontwikkeld

steem die via een in het slangenpakket geïnte-

dat vervaardigd is uit slagvast kunststof. Op de

greerde slang de rook bij de kop van de toorts

draadkoffer kunnen zowel conventionele laspi-

afzuigt, kan tevens voor de koeling van de las-

stolen als pistolen met geïntegreerde lasrookaf-

toorts gebruikt worden. De rookgasafzuiging is

zuiging worden aangesloten.

op een zodanig punt geplaatst dat beschermgas De Röwac 500In kan ook worden geleverd met een

niet wordt afgezogen. Verder heeft Venvulas

Info? Zie www.products4engineers.nl

geïntegreerd lasrookafzuigsysteem (foto: Venvulas)

een Röwac 500In MIG/MAG inverter ontwikkeld.

Infonummer: 74591

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

38-43_Technisch nieuws.indd 41

41 19-03-14 14:04


Automatische ‘bin picking’

Twee loopwagens

T

Om onderdelen in productie te brengen, moet

nieuwe Fanuc 3D Area Sensor herkent niet-

D

een operator nog vaak manueel de stukken uit

geordende werkstukken drie-dimensioneel in

h

een opslagbak halen en juist positioneren. Op

een krat of bak en zorgt er voor dat de robot ze

w

de Techni-Show presenteerde Fanuc zijn 3D

op de meest accurate manier kan opnemen. De

d

Area Sensor, een nieuw visiesysteem dat het

robot hangt op een vaste positie boven de op-

s

‘bin picking’-proces volledig automatiseert. De

slagbak waar twee camera’s de opslagbak scan-

t

nen in de breedte, hoogte en diepte en zo een

b

dieptezicht creëren. De sensor maakt in 2 s een

d

3D-kaart van de bak. De software van de 3D

s

Area Sensor is voor de gebruiker gemakkelijk in

De aandrijving van de Robot-assen vindt plaats door

a

te stellen. Omdat detectie en handling volledig

een met staal versterkte tandriem uit polyurethaan

l

geïntegreerd zijn, laat de software het ‘bin pic-

met AT-tandprofiel (foto: Rollon)

king’-proces tot 50% sneller verlopen. In de Benelux heeft Fanuc een vestiging in Mechelen(B).

Om bij de constructie van multi-assystemen minder assen te gebruiken, heeft het Duitse

Terwijl de robot het onderdeel op de productieband of in de machine positioneert, scant de sensor

Info? Zie www.products4engineers.nl

Rollon de lineaire as Robot SP-2C ontwikkeld.

tegelijkertijd de opslagbak opnieuw (foto: Fanuc)

Infonummer: 74592

De Robot SP-2C bestaat uit één as, die voorzien is van twee onafhankelijk van elkaar bewegende loopwagens. Aan deze loopwagens kan eenvoudig een SC-as gemonteerd worden die

Verticale machine

een loodrechte slag maakt. Dankzij de constructie van twee loodrechte assen aan een horizon-

SMTCL presenteerde op de Metav in Düsseldorf

aire geleidingen maken verplaatsingen tot 32

tale as, wordt niet alleen een as uitgespaard,

(D) een verticaal bewerkingscentrum. De VMC

m/min mogelijk. SMTCL heeft een hoofdkan-

maar blijft er door de parallelle verwerking ook

B is zo ontwikkeld dat de machine eenvoudig in

toor in Frankfurt (D)

meer ruimte over voor andere toepassingen. Voor de Robot-as is geen meelopende motor en

gebruik is en hoge prestaties kan leveren. Alle hoofdonderdelen in de machine zijn gemaakt

Info? Zie www.products4engineers.nl

kabelboom nodig. Doordat het multi-assysteem

van gietijzer dat zorgt voor een goede trillings-

Infonummer: 74595

minder massa hoeft te bewegen zijn beide aan-

demping. De werktafel heeft ruimte voor werk-

drijfmotoren van de lineaire as van Rollon klei-

stukken van 1.200 mm x 500 mm en een maxi-

ner. De motor is vast aangebracht, terwijl het

maal toelaatbaar gewicht van 600 kg. Het ge-

profiel van de rail wordt bewogen. Hierdoor

reedschapsmagazijn heeft ruimte voor 24 ge-

ontstaat er een compacter multi-assysteem. Ka-

reedschappen en is voorzien van een

bels voor bijvoorbeeld elektrische of pneumati-

E

automatische gereedschapwisselaar. De motor

sche componenten kunnen door de holle as

k

is direct op de BT/SK 40 spindel geplaatst en

geleid worden. Rollon heeft in Nederland een

r

heeft een maximaal toerental van 15.000 min-1.

vestiging in Zevenaar.

e

S

s

De plaatsing van de motor direct boven de spindel zorgt voor een krachtige directe overbren-

De VMC B serie van SMTCL maakt gebruik van lineaire

Info? Zie www.products4engineers.nl

n

ging zonder start- en remvertraging. Stijve line-

en gietijzeren geleidingen voor de Z-as (foto: SMTCL)

Infonummer: 74528

l

b

d

s

Efficiënt afsteken

t

p Sandvik heeft CoroCut QD, voor afsteken en het

kersvriendelijk spanmechanisme voor het een-

c

maken van diepe sleuven, uitgebreid met direct

voudig uitwisselen van wisselplaten. Om hoge

p

inzetbare adapters en een efficiënte toevoer van

snijkrachten te kunnen weerstaan, heeft het

r

koelmiddel. Het koelmiddel kan met deze adap-

materiaal van het gereedschap een hoge weer-

s

ters zowel van de boven- als onderkant op de

stand tegen metaalmoeheid en is de tip van het

a

snijkant gericht worden. Daardoor blijft de tem-

gereedschap voorzien van een aanslag. Hierdoor

s

peratuur aan de snijkant laag, treedt er minder

blijft de wisselplaat in positie en wordt voorko-

c

slijtage op en zijn prestaties stabieler, terwijl te-

men dat er tijdens het instellen van de wissel-

S

gelijkertijd een efficiënte spaanafvoer wordt

plaat slijtage van de zitting optreedt.

gerealiseerd. De direct inzetbare adapters zijn

n CoroCut QD breidt de opties voor het maken van

v

eenvoudig aan te sluiten op de koelmiddeltoe-

Info? Zie www.products4engineers.nl

diepe sleuven en afsteken uit met een nieuw aanbod

d

voer en de adapters beschikken over een gebrui-

Infonummer: 74594

adapters en wisselplaten (foto: Sandvik)

k

42 38-43_Technisch nieuws.indd 42

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

19-03-14 14:05


tec h ni s c h

nie u w s

Trillingsvrij slijpen

C o l noi e ufw son

t e c h n i s c h

Metaal Magazine Onafhankelijk vakblad voor ondernemers en leiding­ gevenden in de metaalbranche, constructeurs en hoofden van technische diensten in industriële bedrijven. Technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. Metaal Magazine is een uitgave van Eisma Industrialmedia en een voortzetting van Metaal en Kunststof.

De V-Silent van Lach Diamant uit Hanau (D)

wordt de oppervlakte kwaliteit van het werk-

heeft een trillingsdempend supportsysteem ont-

stuk beter. Het grootste resultaat valt volgens

wikkeld voor slijpschijven van keramisch gebon-

Lach Diamant bij grote slijpschijven te halen die

den diamant en CBN. Het supportsysteem be-

veelal worden gebruikt op vlakke en cilindrische

staat uit CFK en dit materiaal zorgt ervoor dat

slijpmachines. Deze machines worden ingezet bij

trillingen die door de eigen frequentie ontstaan,

het slijpen van geharde en gelegeerde compo-

beter gedempt worden dan bijvoorbeeld staal

nenten zoals krukassen, nokkenassen en hard-

dat doet. Door de trillingsdempende eigen-

metalen en keramische materialen.

Uitgave: Eisma Industrialmedia BV, postbus 361, 7000 AJ Doetinchem

aan de slijpschijf wat resulteert in een langere

Info? Zie www.products4engineers.nl

levensduur van het gereedschap. Bovendien

Infonummer: 74596

Directie: Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur Gerbert Tiecken, uitgeefdirecteur

schappen van V-Silent ontstaat er minder slijtage

Hoofdredacteur: ing. Reinold Tomberg Redactie: Jeroen Aalberts, Tim Wentink Vormgeving: ZeeDesign E-mail redactie: redactie.metaalmagazine@eisma.nl Telefoon redactie: +31 088 2944707 Internet: www.metaalmagazine.nl Adres: Informaticaweg 3, NL-7007 CP Doetinchem

Uitgever: Cobie te Nijenhuis Marketing: Imke Hammerman, tel.: +31 88 2944760 Advertentie-exploitatie: Sales: Tessa Feron, accountmanager, tel.: +31 88 2944739, e-mail: t.feron@eisma.nl Traffic: ZeeDesign, tel.: (0517) 531672, fax: (0517) 531810, metaal@zeedesign.nl De V-Silent van Lach

Abonnementeninformatie: Abonneeservice: Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven. Tel.: +31 88 2266648 , e-mail abonnement@eisma.nl Abonnementsprijs: € 290 per jaar (excl. 6% BTW) (bij ­automatische incasso bespaart u € 3 administratiekosten). Dit is bij vooruitbetaling verschuldigd. Abonnementsprijs voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opgave via www.metaalmagazine.nl of via abonnement@ eisma.nl. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging.

Diamant bestaat uit een trillingsdempend supportsysteem met een langere standtijd van het gereedschap als gevolg (foto: Lach Diamant)

Snel vision-systeem

Bankrelatie: Voor Nederland: Rabobank Leeuwarden-Noordwest Friesland: 36.59.11.100 Voor België: Postcheque Brussel: 000-0007463-91

Een high-speed beeld, een vieraderig verwer-

integratie te waarborgen met alle soorten van

kingssysteem, een nieuw en efficiënt vision-algo-

automatiserings- en besturingssystemen, onder-

ritme én snelle EtherCAT-communicatie, zijn de

steunen Omron FH controllers het EtherCAT-

Druk: Scholma Druk b.v.

eigenschappen van het compacte FH vision-sy-

machinebesturingsnetwerk. Omron heeft in Ne-

©2014 Eisma Industrialmedia BV, Leeuwarden

steem van Omron. Met het snelle systeem kun-

derland een vestiging in Hoofddorp.

nen gebruikers kortere machinecyclustijden realiseren in combinatie met een nauwkeurige en

Info? Zie www.products4engineers.nl

betrouwbare werking, zelfs in moeilijke omstan-

Infonummer: 73964

digheden. De FH vision-systemen van Omron zijn specifiek bestemd voor integratie met PLC’s, motion controllers en robots en geschikt voor toepassingen in alle typen high-speed productiemachines. De FH vision-systemen zijn volledig compatibel met Omrons Sysmac Studio automatiseringssoftware. Dit betekent dat slechts één softwarepakket nodig is voor het opzetten van alle belangrijke componenten in een automati-

Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Leveringsvoorwaarden, zie www.eismamediagroep.nl

seringssysteem. In het hart van de nieuwe FH controllers bevindt zich de innovatieve Shape Search III vision-algoritme waarmee snelle, nauwkeurige metingen kunnen worden uitgevoerd, zelfs als beelden onscherp zijn, of als

Het vision-systeem kan meerdere hoge-resolutie

doelobjecten willekeurig gepositioneerd, wille-

camera’s ondersteunen zonder vermindering van

keurig gedraaid of overlappend zijn. Om een

prestaties of beeldopnamesnelheid (foto: Omron)

www.metaalmagazine.nl

jaargang 52 | www.metaalmagazine.nl | 3-2014

38-43_Technisch nieuws.indd 43

43 19-03-14 14:05


Advertorial

TERUGBLIK TECHNISHOW 2014 BIJ LAAGLAND Het hele team van Laagland blikt terug op een zeer geslaagde Techni-Show 2014. Alle dagen was het meer dan gezellig druk met de totaal ruim 40.000 bezoekers die naar Utrecht zijn gekomen. Direct na het openen van de deuren om 10:00 uur, was het al dringen op onze stand voor een verse kop koffie. Ook was het geweldig dat er dit jaar weer veel studenten van technische opleidingen naar de beurs zijn gekomen. Gewapend met vragenlijsten kwamen ze op de stand en waren bijzonder geïnteresseerd in alle high-tech ontwikkelingen op het gebied van de verspanende metaalbewerking. We hebben bij de bezoekers op onze stand een duidelijk positieve stemming geconstateerd. Er waren aanzienlijk meer bezoekers op onze stand vergeleken met vorige Techni-Show edities en bovendien waren de vragen zeer gericht en goed voorbereid. We hebben daardoor bij veel bedrijven concrete afspraken kunnen maken om verder te praten over hun investeringen op de korte termijn. Omdat nagenoeg alle leveranciers van Laagland uit

Laagland BV, Dalkruidbaan 149 2908 KC Capelle aan den IJssel www.laagland.nl

Duitsland komen, is er op donderdagavond een Duitse avond georganiseerd met als thema “Oktoberfest”. De gasten zaten aan lange tafels en genoten van een typisch Duitse worst met Sauerkraut en natuurlijk van het bekende biertje uit Bayern. Bij Laagland stond de Techni-Show dit jaar in het teken van “Procesoptimalisatie voor de Metaalbewerking” en stonden we er met de volgende machines en producten: • Index ABC65 • Traub TNK42 • Soraluce TA-A 25 • Weiler E30 en Praktikant VCplus • 2x Zoller Venturion en Smile Pilot 2mT • Zoller Tool Management Solutions • Mapal • Roemheld-Hilma-Stark en Wohlhaupter. Namens het hele Laagland team willen wij alle bezoekers heel hartelijk bedanken voor hun komst naar de TechniShow 2014!


PROCESOPTIMALISATIE VOOR METAALBEWERKING MET:

VERSPANENDE MACHINES

SPAN SYSTEMEN

VERSPANEND GEREEDSCHAP

VOORINSTELLEN, METEN EN TOOLMANAGEMENT

INDEX-TRAUB • WEILER • SORALUCE • ELB-ABA • MAXMILL ROEMHELD • HILMA • STARK • ZOLLER • MAPAL • WOHLHAUPTER • SUHNER

Meer informatie? www.laagland.nl Laagland_Advertentie_230*300_CMYK.indd 1

17-03-14 14:06


Slim Verspanen

Es t

el

ar

ISCAR HIGH GH Q LINES

Vlakke bovenzijde voor onafgebroken spaanafvoer zorgt voor hogere productiviteit

t Zeer lange levensduur van het steekblad t Economisch steekblad met 4 zittingen (voor de prijs van 2!) t Robuuste nieuwe afmetingen van het bladontwerp verzekeren superieure rechtheid en oppervlakte kwaliteit t Geen insteltijd en geen machinestilstand Volg ons op

Download ISCAR's Complete Machining Solutions app die 6 complete catalogi bevat

w w w . i s c a r. n l


Metaal Magazine 3 - 2014