Issuu on Google+

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 51 | 2-2013

M A G A Z I N E

Dé kennisbron voor de metaal

In dit nummer: Evenwicht tussen flexibel en productief Spoedorders reden van bestaan Laserlassen van verzinkt staal Automatische uitwisseling datastromen MetaalExpo 2013: beurs en kennisevenement Wat denkt de branche over toename vakbeurzen Kleine series winstgevend verspanen Veilig en gezond werken Waarde toevoegen met horizontaal Automatisch lassen bij seriegrootte één Lokale productie biedt voordelen MTMS toont transformatie maakindustrie

01_Cover.indd 1

13-02-13 08:46


De kunst van de verspaning

 De RS 805 is er!  Verplaatsingskolommen in halfportaalconstructie en hoofdspindels met een aandrijfkoppel tot 277 Nm.

 Schuifstangelevatorspaantransporteur op rollen voor gemakkelijk reinigen.

 Vaste machinetafel voor werkstukken tot 1000 kg zwaar.

 Meelopend gereedschapsmagazijn met 30 of 56 plaatsen voor korte intervaltijden tussen verspaningen.

 Eenheid met draaien zwenktafel voor werkstukken tot Ø 675 mm.

Een uitmuntend kenmerk van de RS 805 K is het concept van de universele verplaatsingskolom met een drie- en een vijfassig werkgebied. De aanzet van de spindel evenwijdig met de as garandeert de allerhoogste nauwkeurigheid in alle bewerkingssituaties. De hoge stijfheid en de korte krachtflux zorgen voor optimale verspaningsprestaties en robuustheid van de machine. De watergekoelde directe koppelaandrijvingen po-

 Zeer moderne CNC-sturingen Heidenhain iTNC 530 of Sinumerik 840D SL met grafische programmeerondersteuning.

 optionele scheidingswand van het werkgebied voor pendelbedrijf met vermindering van de opstel- en neventijden met tot 30%.

sitioneren uw werkstuk met hoge snelheid in het werkgebied, en dat zonder slijtage – de klok rond. De combinatie van universaliteit, snelheid en precisie vormen een nieuwe norm in de 5-assige freesbewerking. Het beste maakt u vandaag nog een afspraak voor een individuele demonstratie. Technische gegevens en prijzen vindt u onder www.hedelius. de op het internet. We verheugen ons op uw bezoek.

HEDELIUS faBrIEkSVErTEgENwoorDIgINg:

Bewerkingscentra

ProMaS BV - Professional Machine Support Voltaweg 18 • 5993 SE Maasbree Tel. 077-3270889 Fax 077-3270890 sales@promascnc.nl • www.promascnc.nl hd-anz-aktuelle-motive-1.indd 24

HEDELIUS MASCHINENFABRIK GMBH SANDSTRASSE 11 • 49716 MEPPEN GERMANY TELEFON ++49 (0) 59 31 / 98 19-0 TELEFAX ++49 (0) 59 31 / 98 19-10 E-MAIL: info@hedelius.de INTERNET: www.hedelius.de 08.02.13 13:16


inhoud

februari

nieuws

gereedschappen

4 Chemisch zonder slijtage

26 Onbemand verspanen? Denk aan je gereed-

5 Centerpunt

schap!

6 Belang RapidPro groeit

Om kleine series winstgevend te kunnen verspa-

bedrijvigheid

Volg Metaal Magazine op Twitter

nen – hét thema van het Nationaal Metaal Congres - moet je welhaast onbemand werken. Dat

12 Evenwicht tussen flexibel en productief

vraagt meer dan enkel een robot aan de ma-

Naast technisch kunnen en vakmanschap, draait

chine plaatsen

het bij Machinefabriek gebrs. Frencken vooral

metaalbewerken

Onze tweets op Twitter zijn een handige,

28 “Nóg alerter op veilig en gezond”

eigentijdse manier om het nieuws in de metaal-

De arbeidsinspecteur bracht een onverwacht

branche te volgen. Twitter is een internetdienst

14 Klanten altijd uit de brand helpen

bezoek aan Unilux. Hij noteerde een flinke lijst

waarbij gebruikers korte berichtjes publiceren.

Voor de fijnmechanisch specialist Toolmakers

met verbeterpunten. Unilux had goede contac-

Op http://twitter.com/Metaalmagazine krijgt u een in-

dienen de ‘gewone’ orders met normale lever-

ten met de Arbodienst en besloot deze in te

druk van onze berichtgeving. Meld u ook aan voor Twit-

tijden vooral als opvulling van de rustige mo-

schakelen om te helpen bij de verbeteringen

ter en ‘follow’ Metaal Magazine om steeds snel op de

om flexibiliteit en korte omsteltijden.

toeleveren

menten tussen de spoedklussen

verbinden

hoogte te zijn van het metaalnieuws. Dus twitter met

metaalbewerken

ons mee vanaf uw pc of mobiele telefoon.

30 Waarde toevoegen met horizontaal

16 Laserlassen van verzinkt staal

Toeleverancier Machinefabriek v.d. Elsen heeft

Bij het lassen van verzinkt staal zal de zinklaag

geïnvesteerd in een derde horizontale bewer-

ruim voordat het staal gaat smelten verdampen.

kingscentrum. Met deze machine gaat V.d.

(Advertentie)

3x

Elsen verder met het toevoegen van waarde ten behoeve van uitbesteders

op uw deurmat voor maar 25 euro !

metaalbewerken 32 Automatisch lassen bij seriegrootte één Met een lasoplossing van Valk Welding lukt het ThyssenKrupp Accessibility om trapliften met een seriegrootte één volautomatisch te lassen.

metaalbewerken 20 Automatische uitwisseling van datastromen

Uitgangspunt zijn digitale foto’s van het trapportaal van de trapliftgebruiker

TruTops FAB zorgt ervoor dat de plaatbewer-

metaalbewerken

kingsmachines van Trumpf rechtstreeks kunnen

34 Lokale productie biedt voordelen

communiceren met het ERP-pakket van een be-

DMG/Mori Seiki hield onlangs de jaarlijkse huis-

drijf, en omgekeerd. Dat betekent minder

show. In totaal komt DMG/Mori Seiki dit jaar

handmatige administratie rond een order en

met 27 noviteiten, waarvan er zestien op de

een snellere nesting

EMO getoond gaan worden. In Pfronten wer-

Mail uw gegevens naar abonnement@eisma.nl

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 51 | 2-2013

beurs

den zes nieuwe machines getoond

M A G A Z I N E

Dé kennisbron voor de metaal

Voorpagina: Op de huisshow van DMG/Mori Seiki die onlangs in Pfronten (D) werd gehouden, was een bijzon-

22 MetaalExpo 2013: beurs en kennisevenement

beurs

De MetaalExpo is een beurs die nog niet eens in

36 MTMS toont transformatie maakindustrie

de kinderschoenen staat, maar nu al als ver-

De bezoekers van de nieuwe Belgische indu-

nieuwend kan worden bestempeld. De Metaal-

striebeurs Materials Transformation & Machi-

Expo wil een kleine, maar vooral fijne beurs zijn

ning Show (MTMS) worden direct geconfron-

mm. Bijzonder is de gereedschapsarena waarin een

teerd met de toekomst als ze via de Additive &

robot alle beschikbare gereedschappen in de machine

New Manufacturing Technologies Zone de

plaatst (foto op de cover). Er is plaats voor 222 gereed-

beurs binnenstappen

schappen tot een diameter van 400 mm, een maximale

dere machine in aanbouw. Een

In dit nummer: Evenwicht tussen flexibel en productief

DMU 600 P met een lengte van

Spoedorders reden van bestaan Laserlassen van verzinkt staal Automatische uitwisseling datastromen MetaalExpo 2013: beurs en kennisevenement Wat denkt de branche over toename vakbeurzen Kleine series winstgevend

41 m met drie koppelbare werk-

verspanen Veilig en gezond werken Waarde toevoegen met horizontaal Automatisch lassen bij seriegrootte één Lokale productie biedt voordelen MTMS toont transformatie

beurs 24 Aanbod Nederlandse vakbeurzen neemt toe Volgende maand kunnen we MetaalExpo in combinatie met het Nationaal Metaal Congres bezoe-

productnieuws

ken. Mooie initiatieven. Maar wordt het niet te-

38 Kwalitatief fijnsnijden

veel van het goede? Vijf meningen uit de branche

40 Lastijd besparen

maakindustrie

01_Cover.indd 1

13-02-13 08:46

tafels van elk 5.000 mm bij 2.800

lengte van 900 mm en een gewicht van maximaal 80 kg. Daarnaast beschikt de machine over een automatisch freeskopwisselsysteem. (foto: Paul Quaedvlieg).

verzameld aan de hand van een drietal stellingen

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

03_Inhoud.indd 3

3 13-02-13 09:17


N

I

E

U

W

S

DOOR : R EI NOLD TOM B ER G

H

Chemisch zonder slijtage

N

t

o

F

m

K

g

Vorig najaar tijdens de AMB 2012 in Stuttgart (D) zette de Duitse machinebouwer Emag het

k

bewerkingsprocedé PECM (elektrochemisch precisiebewerken) in de schijnwerper. Een mooie techniek om uit ‘moeilijke materialen’ zonder gereedschapslijtage complexe werkstukken te vervaardigen.

ECM (Electrochemical Machining) wordt in de

taalhydroxide dat uit het elektrolyt wordt gefil-

literatuur ook wel aangeduid als ‘reverse elec-

terd. Het verschil tussen PECM en ECM is dat de

De vorm van een inspuitkamer van een

troplating’. Oftewel: elektrochemisch bewerken

spleet waardoor het elektrolyt spoelt veel enger

verbrandingsmotor met een doorlaat van 4 mm

is eigenlijk een omgekeerd galvaniseerproces.

is en dat door een mechanisch opgewekte tril-

Door middel van elektrolyse wordt dus het ma-

ling het elektrolyt in de spoelspleet pulseert. De

teriaal verwijderd. De P in de hier bovenge-

spoeldruk heeft een ordegrootte van 10 bar en

het een ‘zachte’ metaalbewerking is: dat wil

noemde afkorting staat voor ‘precisie’, niet te

een typische spoelspleet bij elektrochemisch be-

zeggen dat er geen krachten uitgeoefend wor-

verwarren met ‘pulsed ECM’. Het pulsen slaat op

werken heeft een afmeting van 0,05 mm tot 0,3

den op het werkstuk (afgezien van de spoel-

de vrij programmeerbare stroombron die inge-

mm. Belangrijke parameters bij een ECM-proces

druk) en dat het proces geen warmte toevoert

zet wordt bij het elektrochemisch bewerken. In

zijn spanning en stroom en van het elektrolyt

aan het werkstuk. Zeker bij het maken van fijne

pulsbedrijf, tot 100 kHz, kunnen stromen gaan

temperatuur, geleidbaarheid, reinheid en pH.

structuren kan dit voordelen bieden.

tot 30.000 A. Bij niet-pulsen zien we stromen tot

Hét grote voordeel van elektrochemisch bewer-

Emag heeft intussen ervaringen met het elek-

20.000 A bij een spanningsniveau van 30 V – 60

ken is het ontbreken van gereedschapslijtage.

trochemisch bewerken van blisk en turbowie-

V (gelijkstroom). Bij elektrochemisch bewerken

Er is geen contact tussen gereedschap - met de

len. Afmetingen kunnen gaan tot 1.000 mm.

is het werkstuk de anode (positief) en het ge-

verlangde vorm - en het werkstuk waarin de

Elektrochemisch is interessant omdat in toene-

reedschap (met de verlangde vorm) is de ka-

vorm 1:1 ‘afgespiegeld’ wordt. Met het elektro-

mende mate ‘moeilijke’ legeringen worden in-

thode (negatief). Als elektrolyt wordt natrium-

chemisch bewerken zijn oppervlakteruwheden

gezet, die moeilijker te verspanen zijn. In ons

nitraat NaN03 of natriumchloride NaCl ingezet.

te behalen van 0,3 micrometer Rz. Een ander

land wordt Emag vertegenwoordigd door

Het materiaal dat verwijderd wordt is een me-

voordeel van elektrochemisch bewerken is dat

Oude Reimer uit Hilversum.

Werkruimte van een Emag PT 400 die ingezet wordt voor het elektrochemisch bewerken van inspuitkamers. Er

Een kijkje in een Emag PO 900 BF die een blisk

worden dertig kamers tegelijkertijd bewerkt (foto’s: Emag)

bewerkt voor een aerospace-toepassing

4 04-06,09-11_Nieuws.indd 4

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 08:59


c

G

p

unt

Hogesnelheids-3D-printer Nanoscribe, een spin-off van het Karlsruhe Insti-

Dit wordt mogelijk gemaakt door laserlithogra-

tute of Technology (KIT), heeft bij de internati-

fie. In de opto-elektronica wordt gewerkt om

onale fotonicavakbeurs Photonics West in San

conventionele elektronica te vervangen door

Francisco (USA), snelle 3D-printers voor de

krachtige optische circuits. Voor dit doel wor-

micro- en nanostructurering gepresenteerd.

den met Nanoscribe printers polymeer optische

Kleine driedimensionale objecten, vaak niet

golfgeleiders gedrukt die het mogelijk maken

groter dan de breedte van een haar, kunnen in

datatransferrates van meer dan vijf terabits per

korte tijd en in hoge resolutie geprint worden.

seconde te realiseren.

‘Beetje beursmoe’

Ernst Dirksen Fotografie

e

enter

Reinold Tomberg r.tomberg@eisma.nl

‘Er is sprake van verzadiging’. ‘Een beetje beursmoe’. ‘Genoeg beurzen in Nederland’. ‘Geen ruimte voor drie evePrinten in micrometerbereik:

nementen’. ‘Niet automatisch nog maar een vakbeurs

l

de tijd benodigd om dit

erbij’. Dit zijn reacties die Metaal Magazine kreeg op de

-

miniatuurruimteschip te printen

stelling dat er in ons land voldoende ruimte is voor een

zonder kwaliteitsverlies is minder

derde manifestatie voor de metaalbranche. Elders in dit

dan een minuut (foto: Nanoscribe)

nummer in een artikel ter gelegenheid van de nieuwe

-

beurs MetaalExpo meer reacties vanuit de branche. Mijn eigen mening? Er zijn teveel vakbeurzen. Teveel gelet op de informatiebehoefte en de beschikbare tijd van de doel-

Draagbaar 3D-meetsysteem

groep. De metaalbewerkers hebben niet zoveel tijd meer om al die manifestaties te bezoeken. Het is bovendien te-

De BMW autofabriek in München (D) heeft het draagbare 3D-meetsysteem HandyProbe van Creaform

veel gelet op de financiële mogelijkheden van de exposan-

uitgebreid met ondermeer de Metrascan coördinatenmeetmachine 3D-scanner. Met de technologie

ten die al die festijnen moeten bekostigen. In het verleden

van Creaform is het mogelijk om losse onderdelen, carrosseriedelen en complete voertuigen direct op

was een beursbezoek, zelfs meerdaags, gemakkelijker in

te meten en te controleren zonder het voertuig op te krikken of te beveiligen. Met de scanner is het

te plannen voor de metaalbedrijven. En bovendien waren

mogelijk om eenvoudig en dynamisch te meten zonder verlies van nauwkeurigheid. In vergelijking

de marges van machine- en gereedschapleveranciers

met 3D-scanners op meetarmen is dit systeem flexibel, wat leidt tot tijd- en kostenbesparingen in de

hoger. Dus kon je lekker uitpakken op beurzen.

meetapparatuur en uiteindelijk tot een hogere productiviteit (foto: Creaform)

Er komt naar mijn mening een beursstrijd in ons land. Jammer, want de kans dat dat gevecht en die versnippering alleen maar verliezers oplevert is groot. Het belang van de metaalbranche is een goede, grote manifestatie elke twee of drie jaar waar stevig uitgepakt wordt met live-demonstraties én met kennisoverdracht. Kijk je naar volgend jaar dan wordt het écht ‘komisch’. Tegelijkertijd, dus in dezelfde week, een Techni-Show en een Metav. De Nederlandse metaalbewerker zal écht niet beide beurzen gaan bezoeken. En de buitenlandse machinefabrieken transporteren écht niet grote machines naar zowel Utrecht als Düsseldorf. De beschikbare beursmachine gaat van de ene beurs naar de volgende. Dat lukt in het voorjaar van 2014 niet meer. De vraag is nu hoe de keuze van beursbezoekers en –exposanten zal gaan uitvallen. Daarbij kunnen de keuzes die gemaakt worden elkaar versterken. En dan kan een beurs snel het schrobputje ingaan. Denk bijvoorbeeld aan de EMO in Parijs, die had een sterke positie, is ook een mooie stad om te bezoeken, maar is nu helemaal ‘Weg vom Fenster’.

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

04-06,09-11_Nieuws.indd 5

5 13-02-13 08:59


N

I

E

U

W

S

DOOR : R EI NOLD TOM B ER G

Belang RapidPro groeit Op dinsdag 26 en woensdag 27 februari wordt de derde editie van RapidPro gehouden in het NH Conference Centre Koningshof te Veldhoven. Op RapidPro worden eigentijdse ontwikkelingen getoond van productietechnieken als: additive manufacturing, rapid prototyping, vacuümvormen, gieten en CNC-frezen.

Van belang is dat een begrip als rapid prototyping niet een eenduidig begrip is. Wikipedia stelt dat rapid prototyping een verzamelbegrip is voor het snel vervaardigen van fysieke prototypen. Dat was tien jaar geleden wellicht correct, maar intussen zijn de ‘rapid’-technieken uitge-

Producten opgegroeid op een Aureus machine zoals tijdens de RapidPro 2012 geëxposeerd door CNC Consult.

groeid tot ‘direct-to-manufacture’-procedés.

De producten ontstaan door fotopolymerisatie (foto: Reinold Tomberg)

Kenmerkend is dat vanuit de aansturing vanuit een CAD-systeem het gewenste deel opgroeit. Op Wikipedia vinden we ook een opsomming

over 3D-printing. We gaan de komende jaren

(selectief lasersmelten). De componenten wor-

van een aantal procedés: stereolithografie (SLA)

een revolutie meemaken op het gebied van 3D-

den gecreëerd van metalen en legeringen als

(met behulp van een laser wordt een vloeistof

printing. Vanuit de consument zal een enorme

roestvaststaal, hardbaar staal, titanium, alumi-

gepolymeriseerd), FDM (fused deposition mode-

push ontstaan richting leveranciers om goed-

nium of Inconel. Het additief produceren is

ling, het laagsgewijs opbouwen), LOM (lamina-

kope en goed toegankelijke apparatuur te leve-

hiermee een alternatieve technologie voor tra-

ted object modeling, opbouwen met behulp van

ren voor 3D-printing. Daarbij de kanttekening

ditionele metaalbewerking en metaal(spuit)

doorsneden van papier of kunststof) en SLS (la-

dat 3D-printing eigenlijk ook een containerbe-

gieten. Het is mogelijk om complexe metalen

sersinteren van metaal- of kunststofpoeder).

grip is van de bovengenoemde ‘rapid’-technie-

prototypes in één stap te produceren, inclusief

Kenmerkend is dus het laagje voor laagje op-

ken waarbij momenteel, zeker in de consumen-

uitsparingen, ribben, holtes en interne details

groeien (vandaar additive manufacturing).

tenhoek, FDM favoriet is (zie ook het artikel

als contourvolgende koelkanalen.

Op dit ogenblik wordt ook zeer veel gesproken

over 3D-printing in de vorige Metaal Magazine). Maar het mooie van rapid prototyping is dat er voortdurend ontwikkelingen zijn. Zo presentijdens een seminar in Goirle een nieuwe ont-

3D-printen van 3 m lang titaan aerospace-deel

wikkeling: het 3D-printen van keramisch mate-

Nog een overtuigend voorbeeld van de

riaal. Formatec ontwikkelde een printer waar-

mogelijkheden van additieve produc-

bij keramisch materiaal, vermengd met een

tietechniek: in China wordt momenteel

fotopolymeer, laagje voor laagje belicht wordt

voor een aerospace-toepassing 3D-prin-

waarop een uitharding volgt. Het grote voor-

ting van titaan ingezet voor 3 m lange

deel hiervan is de hoge resolutie waarmee kan

vleugeldelen. En niet als prototype: op

teerde Formatec bijvoorbeeld eind vorig jaar

worden geprint.

twitter heet het dat het nieuwe Comac

Met lasersinteren zijn producten mogelijk met

Een ander voorbeeld: LayerWise toonde eind

C919 passagiersvliegtuig er in 2016 mee

een hoge fijnheid. Deze foto is geschoten op een

vorig jaar hoe complexe metalen producten ge-

gaat vliegen.

EuroMold (foto: Demat)

maakt kunnen worden met behulp van SLM

6 04-06,09-11_Nieuws.indd 6

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:00


MACH4METAL

METALWORKINGMACHINERY

Wanted Heavy Machinery darley ehp 200 T

pbr t 500 / 6000 mm

CNC Kantbank

1997

PBR Daaibank

1983

4.300 / 200, Delem DA 65 axisCrowning, Wila clamping, tool pakket, Laser safe

Cap. 1.050 x 6.000 mm, doorlaat 150, digitaal. Bril, voedingen 3 richtingen, 25 Hp vermogen. Draaiend te zien, uit voorraad!

opspanplaat T Gleuf

davi 4 rolwals 8 mm

CNC platenwals

14 x 4.000 x 1.700 4 x 4.000 x 1.875 2 x 4.000 x 2.000 2 x 3.000 x 1.500

VDF BOEHRINGER DUE

CON. DRAAIBANK Cap. 560 x 1.000 Cap. 560 x 4.000 Cap. 520 x 2.000

1987

1983 1989 1992

TOS SU 150 CNC

CNC DRAAIBANK

2000

Cap. 3.000 x Ø 8 / 6 mm, Siemens NC, Top rol 195 Power 7 kW, hardened rolls!

CNC BERTHIEZ Ø 7000

Caroussel DRAAIBANK 2001 Tafel Ø 2.250 / Swing Ø 7.000 Height 3.000, 60 ton load, Num1060, 125 Rpm/ 4 Mtr.

geminis cnc Ø 1.050

1998

Cap. 1.520 x 5.000, 4 klauw 1200, 1.000 rpm, fagor 8055 brillen, houders, mot. tegen

CNC ”OIL COUNTRY”

1993

Cap. 1.050 x 1.500, 40 Hp Doorlaat 170, sauter 4 pos. 3 / 4 klauw / brillen, spanentr.

DARLEY EHP 4300/300 T

CNC KANTBANK

2008

4.300 / 300, Delem DA 6 axis Crowning, Wila clamping, Lomg stroke 450, Laser safe

KI HEUNG KNC U 800

CNC BEDFREEZER

1999

X/Y/Z 1.900/800/850, iso 50, spil oriëntatie, 426PB, 18 kW, 3.000 Rpm, 20 x tools.

CNC SCHIESS FRORIEP

CNC 7 ASSEN RAM

2007

X/Y/Z/W 18.500/4.500/900/ 950, spil Ø 180 ram 400 x 350, iTNC 530, draai tafel !

WALDRICH 7 AS PORTAL

PORTAAL FREES

2004

X/Y/Z/W 12.000/8.700/4.000 5.300 Siemend 840D, spil 540 100 kW, koppen, 400 Ton !

­­www.mach4metal.com Wanted you surplus machines Tel. 0031 (0)316-247123 Fax. 0031 (0)316 - 247956 info@mach4metal.com


LIMAS CNC-MACHINERY DE NEDERLANDSE IMPORTEUR VAN:

DEUTSCHE GRÜNDLICHKEIT! Vanuit onze vestiging in het Limburgse Neer staat een team van specialisten voor u klaar om u snelle en adequate ondersteuning te bieden en zodoende uw productiviteit te waarborgen. Ons motto spreekt dan ook boekdelen: Alleen door uw succes kunnen ook wij succesvol zijn!

Meer informatie? Neem dan eens vrijblijvend contact op of kijk op onze website: www.limas-techniek.nl

DMT-KERN CD 1000

Kijk ook op onze website voor onze actuele voorraad nieuwe en gebruikte machines

www.limas-techniek.nl

matec-40 HVU

SPINNER MVC1000

LIMAS CNC-Machinery | Heldenseweg 27 | 6086 PD Neer | T +31(0)475-510159 | F +31(0)475-510460 | E info@limas-techniek.nl

Welke innovaties geven uw bedrijf een boost? Op de HANNOVER MESSE profiteert u van 11 toonaangevende beurzen die u een compleet overzicht geven van de wereldmarkt. Ontdek de nieuwste en meest geavanceerde technologieën die waarde kunnen toevoegen in de gehele industriële keten. Verschaf u inzicht in de kernsectoren industriële automatisering en IT, energie- en milieutechnieken, aandrijftechniek, industriële toelevering, productietechnologieën en diensten, en onderzoek en ontwikkeling.

ENGINEER SUCCESS New technologies New solutions New networks

Bezoek ‘s werelds meest toonaangevende technologie-event. Meer informatie vindt u op hannovermesse.com

da: Zet in uw agen 3 8 –12 April 201

Hannover Consultancy B.V. · Tel. +31 18 4 69 30 50 info@hfnetherlands.com NL_NL_HM_B_DACH_191_130_0000.indd 1

NEW TECHNOLOGY FIRST 8–12 April 2013 · Hannover · Germany

05.02.13 16:08


k

o

r

t

Itsme Industrial Automation uit Raamsdonksveer en Kenteq uit Hilversum gaan samenwerken om bedrijven te helpen aan goed

Lichtgewicht spoorkoppeling

technisch opgeleid personeel. Beide partijen verwachten met een gebundelde aanpak hun kennis van technisch vakmanschap

Het laboratorium van de studierichting werk-

een koppeling mogelijk te maken, worden zo-

te kunnen verspreiden en verankeren binnen de Nederlandse

tuigbouwkunde aan de TU in Chemnitz (D)

genaamde overgangskoppelingen gebruikt. Ze

industriële sector.

heeft een lichtgewicht koppeling ontwikkeld

dienen als adapters en zijn vooral nodig tijdens

www.kenteq.nl

voor het slepen en rangeren van treinen. Veel

rangeren en slepen en hebben een massa van

www.itsme.eu

treinstellen zijn uitgerust met een Scharfen-

ongeveer 42 kg. De nieuwe koppeling is ge-

berg-koppeling. Hoewel het werkingsprincipe

maakt van een met koolstofvezelversterkte

Metaalbewerkingsmachinefabriek Takamaz

van de klauwen altijd hetzelfde is, zijn er ver-

kunststof (CFRP) en heeft een massa van onge-

heeft voor de Benelux TMMT High Tech (GB

schillende versies voor verschillende types van

veer 19 kg. De koppeling is ontworpen om het

Group) uit Eindhoven als agent aangesteld.

treinen die niet compatibel zijn met elkaar. Om

spoorpersoneel te ontlasten.

www.tmmt-high-tech.com Andrews Adhesives uit Ter Aar (ZH) is met ingang van 2013 de exclusieve importeur en distributeur van Pratley lijm- en kitsoorten voor Nederland, België en Luxemburg. Prof. Dr. Lothar

www.pratley.eu

Kroll (r) van de TU Chemnitz met

RADiFlow en BESD Benelux hebben een overeenkomst gete-

zijn medewerkers

kend voor de distributie van de RADiFlow netwerk producten.

Lars Ulke-Winter

RADiFlow is een Israëlische fabrikant van geavanceerde indu-

en Holger

striële netwerk switches met meerdere RJ45 en RS232 poorten

Seidlitz bij de

maar ook met glasvezel, WiFi en GSM/UMTS interfaces.

lichtgewicht

www.besd.nl

koppeling (foto: TU

KMWE uit Eindhoven is naast ISO 9001:2010 en AS9100 rev C nu

Chemnitz/Mario

ook ISO 13485 gecertificeerd. KMWE heeft zich voor ISO 13485

Steinebach)

gecertificeerd om zo conform een internationale kwaliteitsstandaard voor de medische- en diagnostische markt te werken. www.kmwe.com

Stuiterend waterafstotend

Schielab laboratorium uit Breda gaat verder onder de naam Element Materials Technology. Element heeft laboratoria ver-

Onderzoekers van de Universiteit van Michigan (USA) hebben een hydrofobe coating ontwikkeld die

spreid over Europa en de VS.

ervoor zorgt dat vrijwel alle vloeistoffen van het behandelde oppervlak stuiteren. De coating creëert

www.element.com

een oppervlaktestructuur die uit minstens 95 procent lucht bestaat. Dit betekent dat vloeistof die in contact komt met de coating nauwelijks een vast oppervlak aanraakt. De coating bestaat uit nanodeeltjes

Op 18 december overhandigden Steve Wyatt and Kris Huyck

koolstof, fluor, silicium en zuurstof. De coating kan toegepast worden voor vlekbestendige kleding,

van ABB het certificaat van Authorized Value Provider aan tech-

wrijvingreducerende verf voor scheepsrompen, ademende kleding die bescherming biedt tegen

nisch directeur Brand van ’t Hof van

schadelijke chemicaliën en voor touchscreens om deze te vrijwaren van vlekken van vingerafdrukken

AWL. Authorized Value Providers van ABB ontvangen volop ondersteuning bij technische, sales- en marketinggerelateerde vragen. www.abb.nl/robotics VOM, de Belgische vereniging voor oppervlaktetechnieken van materialen, heeft aan Limeparts uit Genk het eerste kwaliteitslabel Qualisteelcoat uitgereikt. Qualisteelcoat is een kwaliteitslabel om staal met een verfsysteem te beschermen. www.vom.be Kenteq heeft een app ontwikkeld, die snel antwoord geeft op vragen als: hoeveel mbo’ers volgen een bbl-opleiding installatietechniek? Hoeveel erkende leerbedrijven zijn er in NoordHolland? Met Techniek in Cijfers kunt u zelf tabellen of grafieken samenstellen met cijfers over het beroepsonderwijs in de metaal-, elektro- en installatietechniek. www.kenteq.nl

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

04-06,09-11_Nieuws.indd 9

9 13-02-13 09:00


A

g

enda

Lichte, stroomgeleidende vezel

K

Na jaren intensief samenwerken is het de on-

flexibel is. Dit proces wordt ook gebruikt voor

H

derzoekers van de Rice University uit Houston

de productie van Twaron. De elektrische geleid-

(

(USA) en van Teijin Aramid uit Arnhem gelukt

baarheid komt in de buurt van koper en de

I

om een praktische textielvezel te spinnen met

thermische geleidbaarheid is hoog. De vezel is

I

26 febr t/m 1 maart 2013

koolstofnanobuisjes. Door het oplossen van

geschikt voor hoogspanningskabels, lichtge-

p

koolstofnanobuisjes in chloorsulfonzuur en nat-

wicht elektronica voor lucht- en ruimtevaart en

h

Ede – Veenendaal

spinnen ontstaat de vezel die licht, sterk en

voor de koeling van elektronica.

t

Metaalmanifestaties 26 en 27 februari 2013

RapidPro 2013 Veldhoven

www.rapidpro.nl

Demoweek Ede – Veenendaal www.demoweek.nl

k

5 t/m 7 maart 2013

MetaalExpo 2013 Den Bosch

www.metaalexpo.nl

6 maart 2013

Automatiseren in de Agro en Food Bleiswijk

www.mikrocentrum.nl/evenementen

6 t/m 9 maart 2013

Open huis Chiron Tuttlingen (D)

www.chiron.de

7 t/m 8 maart 2013

Neue Konzepte Werkzeugmaschinen Berlijn (D)

www.berliner-runde.info

12 maart 2013

Automotive goes PLM 2013 Essen (D)

www.plmxpert.nl/automotive-goes-plm

Links: Deze lamp met een massa van 46 g hangt aan twee vezels met daarin koolstofnanovezels van 24 micrometer dikte. Rechts: Om een hoogwaardig textiele draad (vezel) met koolstofnanobuisjes te spinnen, moeten de nanobuisjes perfect langs de as van de vezel gestapeld en georiënteerd zijn (foto’s: Teijin Aramid)

18 t/m 22 maart 2013

Münchener Kolloquium München (D)

www.muenchener-kolloquium.de

20 t/m 22 maart 2013

Zelftest werkschoen

MTMS 2013 Brussel (B)

www.mtms.eu/nl

26 t/m 28 maart 2013

On & Offshore Gorinchem

www.evenementenhal.nl

8 t/m 12 april 2013

Hannover Messe 2013 Hannover (D)

www.hannovermesse.de

Zie ook de meer uitgebreide agenda op de site van Metaal Magazine: www.metaalmagazine.nl Werkschoenfabrikant Steel Blue wil ‘voetgezondheid op de werkvloer’ onder de aandacht brengen en heeft als eerste activiteit hiervoor een ‘zelf-doe-test’ voor het beoordelen van veiligheidsschoenen gemaakt. Met deze zelf-doe-test kan iedereen zijn of haar huidige veiligheidsschoenen onderzoeken en nieuwe schoenen beter beoordelen. “Onze zelf-doe-test stelt iedereen in staat om op een onderbouwde manier werkschoenen te kiezen die het beste bij hem of haar passen”, aldus Steel Blue-importeur Flavio de Haas. Naast zorgvuldig passen, komt ook de natuurlijke afwikkeling van de schoen en de torsie aan de orde. De handzame zelf-doe-test voor werkschoenen (zie afbeelding) is gratis te bestellen via www.steelblue.nl

10 04-06,09-11_Nieuws.indd 10

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl 2-2013

13-02-13 09:00


M

a

r

k

t

i

mp

u

ls

Startup Leapfrog uit Alphen aan de Rijn heeft

Koolstofvezelantenne

zijn duizendste 3Dprinter verkocht. Het

r

Hoofdaannemer Astrium uit Friedrichshafen

gewichtsbesparing zijn de koolstofvezelgolf-

door drie studenten

-

(D) is er met wetenschappers van Fraunhofer-

pijpen mechanisch erg sterk en opgewassen

van de TU Delft opge-

e

Institut für Schicht- und Oberflächentechnik

tegen grote temperatuurwisselingen. De golf-

richte bedrijf bestaat

IST uit Braunschweig in geslaagd om golfpij-

pijpen zijn gemaakt voor een 12 meter lange

pas sinds maart 2012 en

-

pen (rechthoekige buizen voor transport van

antenne voor de Europese ruimtevaartorgani-

maakt betaalbare 3D-

n

hoogfrequente, elektromagnetische energie)

satie ESA om Arctisch ijs, hoogwater, oliever-

printers met een groot

te maken van koolstofvezel die galvanisch be-

vuiling, bosbranden en vluchtelingenstromen

kleed zijn met een dun laagje koper. Naast

te monitoren.

printoppervlak. Hun laatste creatie Xeed is standaard uitgerust met twee extruderkoppen, waardoor er in twee kleuren of met een oplosbaar steunmateriaal geprint kan worden. www.lpfrg.com

Een kleine

Valk Welding

zeshonderd met

uit Alblasser-

koper beklede

dam

koolstofvezel-

twee Panaso-

golfpijpen (zie inzet)

nic plasmasnij-

samengebouwd

robots gele-

voor het radar/

verd aan de

antennesysteem

Poolse onder-

Sentinel 1a in de

neming Fazos

proefruimte van

die zijn uitge-

de firma Astrium

rust met een plasmatoorts en een Kjellberg plasma-unit. Hier-

(foto: Astrium, inzet:

mee is het mogelijk om automatisch laskanten af te schuinen bij

Fraunhofer)

complex gesneden plaatdelen.

heeft

www.valkwelding.nl SST Staalsnijtechniek uit Dordrecht heeft de opdracht voor de

Lasergesneden sculpturen

levering en implementatie van Microsoft Dynamics NAV2013 door Logic Vision uit Hardinxveld-Giessendam getekend. De voornaamste reden om over te stappen op Dynamics NAV2013 is de optimalisatie van de bedrijfsprocessen. www.logicvision.nl In de werkplaats van het Udense bedrijf RVS Non Ferro staat sinds december een Darley EHP 320 kantbank met een lengte van 6 m. De combinatie snijden en te kunnen kanten over een lengte van 6 m is ideaal voor grotere projecten op het gebied van waterbehandeling en voor de voedingsmiddelenindustrie. www.rvsnonferro.nl

Geïnspireerd door gotische en islamitische architectuur creëert kunstenaar Eric Standley met papier ‘glasin-lood’-achtige sculpturen. Deze sculpturen bestaan uit meerdere lagen gekleurd papier die uitgesneden

Eurotech Aluminium Castings uit Venlo heeft een Yxlon MU

zijn met een snijlaser. De lasersnede is 0,25 mm breed en dat is dunner dan de dikte van het gebruikte

2000-D XL röntgeninstallatie in bedrijf genomen. Met een

papier dat varieert van 0,3 mm tot 0,48 mm. Hierdoor ontstaan er geen verkleuringen aan het papier

meetbereik van 800 mm bij 1.500 mm is het eenvoudig de kwa-

(foto: Eric Standley)

liteit van het gietwerk te controleren.

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

04-06,09-11_Nieuws.indd 11

11 13-02-13 09:00


D O OR: JAN OONK

Evenwicht tussen

v

l

flexibel en productief

s

g

s

H

z

b

a

Als toeleverancier van componenten in de categorie ‘high mix, low volume’ draait het bij Machinefabriek gebrs. Frencken in Eindhoven, naast technisch kunnen en vakmanschap, vooral om flexibiliteit en korte omsteltijden. Op dat gebied komen de twee nieuwe H4000 horizontale bewerkingscentra van Heller in combinatie met een palletmagazijn van Cellro volop tot hun recht.

“Niet de snelheid van produceren, maar de

d

snelheid van omschakelen”, daarin zit volgens

n

productieleider Geert Sevriens en salesmanager

v

Patrick Verhoeven de grote winst van de

r

nieuwe productiecel. Dankzij de 408 gereed-

s

schapposities in het matrixmagazijn van de

n

Heller-machines en de 35 palletplaatsen in het

v

Cellro-magazijn (500 mm x 630 mm) kan Frenc-

p

ken op elk moment direct reageren op vragen

O

s

v

d

e

9

S

e

D

4

8

v

v

O

e

D

w

g

S

l

m

b

s

g

A

A

m

n

w

v

o

V

c

a

Een van de twee nieuwe H4000 horizontale bewerkingscentra van Heller bij Frencken, met rechts het palletmagazijn van Cellro (foto’s: Marian Oosterink)

12 12-13_Frencken.indd 12

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-02-13 09:47


B E D R I J V I G H E I D

Snelheid van omschakelen vanuit de markt en kunnen zo kort mogelijke levertijden worden gerealiseerd. Een palletwisseling kost daarbij niet meer dan 13 s, bij een gereedschapwisseling bedraagt de spaan-totspaantijd 3 s. Hoewel de spiluren op zich niet zaligmakend zijn voor Frencken staan de vierassige H4000 bewerkingscentra van Heller op dat punt toch alleszins hun mannetje. “Het zijn robuuste productiemachines, die ook een hoge stabiliteit en nauwkeurigheid kunnen bieden”, aldus Sevriens. Daarbij is bewust gekozen voor een horizontale uitvoering, vanwege de genoemde stabiliteit, maar ook vanwege de betere spanenval. Met name bij onbemande productie verlaagt dat de risico’s op het afbreken van het productieproces. Om ook op het punt van dynamiek het onderste uit de kan te halen is bij Frencken gekozen voor de SpeedCutting variant van de H4000. In

Productieleider Geert Sevriens: “Niet in de snelheid van produceren, maar in de snelheid van omschakelen zit

deze uitvoering beschikken de machines over

voor ons de grote winst”

een toerental van 16.000 min-1, ijlgangen van 90 m/min en een acceleratie van 10 m/s2 (1g). Sevriens spreekt wat dat betreft van een ‘mooi

stemen voor automatiseringsprocessen en semi-

blage. Als sterk punt van Frencken noemt Ver-

evenwicht tussen flexibiliteit en productiviteit’.

conductortoepassingen. Inmiddels is een traject

hoeven daarbij de combinatie van verspanen en

De machines hebben verder een vermogen van

in gang gezet om ook de positie binnen de ae-

plaatwerk, zodat ‘de meest intelligente combina-

40 kW en een bewerkingsbereik van 800 mm x

rospace te versterken. Het bedrijf beschikt over

ties en oplossingen’ kunnen worden geboden.

800 mm x 800 mm. Het is de eerste combinatie

het binnen die sector noodzakelijke AS

De freesafdeling telt naast de nieuwe Hellers

van dit nieuwe machinetype in het programma

9100-certificaat, waarbij niet alleen de kwaliteit

nog een aantal bewerkingsmachines van di-

van Heller (in ons land vertegenwoordigd door

van de producten maar ook de beheersing van

verse merken (Fehlmann, Heller, Hermle,

Oude Reimer in Hilversum) met een magazijn

de processen gewaarborgd worden.

Matec, Mikron). Die diversiteit heeft volgens

en laadrobot van Cellro.

Gezien haar positie in het topsegment van de

Sevriens te maken met het feit dat de keuze

De productiecel wordt aangestuurd door soft-

toelevermarkt zoekt Frencken met name naar

voor een machine volledig wordt afgestemd

ware van Soflex, een Duitse specialist op het

vormen van vergaande samenwerking met een

op het type bewerking, zodat telkens het

gebied van systeemautomatisering. Volgens

beperkt aantal strategische klanten, zoals Ver-

maximum aan productiviteit en kwaliteit uit

Sevriens biedt deze software dankzij de modu-

hoeven aangeeft. “Klanten waar de toege-

het vuur wordt gesleept. Net als bij de machi-

laire opzet de meeste flexibiliteit qua afstem-

voegde waarde die het bedrijf kan bieden ook

nes van Heller wordt daarbij ook gekeken hoe

ming op de specifieke eisen van Frencken. De

daadwerkelijk wordt gewaardeerd.” In het kader

de machineleverancier is ingericht op het ge-

besturing van de cel is gekoppeld aan het ERP-

van de ‘ontzorging’ van de klant zijn in een aan-

bied van de serviceverlening. “We zoeken

systeem en alle procesparameters worden op-

tal gevallen complete productieprocessen over-

partners die in geval van een calamiteit snel

geslagen in verband met tracking-and-tracing.

genomen, tot en met de mechanische assem-

kunnen reageren.”

<<<

Aerospace Als toeleverancier ligt de kracht van Frencken met name op het gebied van complexe compo-

Machinefabriek gebrs. Frencken

nenten en assemblages, het fijnmechanische

Samen met de zusterbedrijven Frencken Engineering, Frencken Mechatronics en Optiwa (de

werk bij uitstek met een hoog afwerkingsni-

laatste in Reuver, met als specialisatie draaibewerkingen) maakt Machinefabriek gebrs. Frenc-

veau qua reinheid en oppervlaktekwaliteit.

ken deel uit van Frencken Europe. Frencken Engineering en Frencken Mechatronics tekenen

“Daar zit onze knowhow en daar kunnen we

daarbij voor respectievelijk het ontwerp en de realisatie van complete mechatronische mo-

onze toegevoegde waarde laten zien”, aldus

dules. Op zijn beurt is Frencken Europe weer onderdeel van de Frencken Group, met vestigin-

Verhoeven. De afzetmarkt wordt voor 80 pro-

gen in Azië en de VS. Wereldwijd telt de Frencken Group dertienhonderd medewerkers, bij

cent gevormd door producten voor medische

Machinefabriek gebrs. Frencken werken 65 mensen.

apparatuur, meetinstrumenten en vacuümsy-

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-13_Frencken.indd 13

13 12-02-13 09:48


D O OR: JAN OONK

Klanten altijd uit de brand helpen Waar de gemiddelde metaalbewerker gruwt van spoedorders omdat ze zijn reguliere productie

brand worden geholpen. Bijvoorbeeld als er een aantal onderdelen blijkt te ontbreken van

verstoren, daar vormen ze voor Toolmakers in hoge mate de reden van bestaan. Voor de

een assemblage, vanwege afkeur of door een foutje in de planning, waardoor een productie-

fijnmechanisch specialist in Rosmalen dienen de ‘gewone’ orders met normale levertijden vooral

lijn dreigt stil te vallen. Of wanneer een installatie of een productiemachine het begeeft en

als opvulling van de rustige momenten tussen de spoedklussen.

er snel reserveonderdelen nodig zijn. Het kan ook zijn dat Toolmakers in zo’n geval wordt ingeschakeld om de gederfde productie van on-

Altijd snel acteren

“Wij zijn een echte spoedfabriek”, om met di-

derscheiden in de markt. “Omdat ik klanten op

recteur Cuno Hanegraaf te spreken. “Wij weten

elk moment snel uit de brand kan helpen ben ik

aan het begin van de dag niet waarmee we zul-

minder gevoelig voor economische schommelin-

len eindigen.” Het lijkt een onrustige tak van

gen en kan ik als toeleverancier van bescheiden

derdelen in te halen, omdat de hedendaagse

d

sport, waar altijd sprake is van tijdsdruk, maar

omvang toch in de eerste lijn acteren.”

24/7-productie daar nog maar weinig ruimte

w

voor Toolmakers is het de manier om zich te on-

En er moeten vrijwel dagelijks klanten uit de

voor biedt.

n

Zodra Hanegraaf en zijn mensen een idee heb-

k

D

m

ben om wat voor soort product het gaat wordt het benodigde materiaal opgehaald en kan de

A

productie beginnen. Ook als het zaterdag-

E

avond is of zondag. “Als de productie bij een

e

klant stilvalt zetten wij alles op alles om hem zo

c

snel mogelijk te helpen.”

m

e

Tienkamper

b

“Het is wel een spel dat je wel moet beheer-

d

sen”, merkt Hanegraaf op. “Je kunt dat alleen

D

realiseren als je op alle fronten snel kunt hande-

k

len.” De eerste voorwaarde is wat dat betreft

V

een breed scala aan bewerkingsmogelijkheden.

d

Toolmakers heeft met een machinepark dat

m

naast draaien en frezen ook zinkvonken, draad-

b

vonken en vlak- en profielslijpen omvat, de no-

k

dige flexibiliteit in huis. “We zijn de tienkamper

e

binnen de maakindustrie”, om Hanegraaf te

p

citeren. “We hebben dus vrijwel altijd de moge-

h

lijkheid om een opdracht direct en volledig in

O

eigen huis uit te voeren.”

n

Dat laatste is van belang, want als bepaalde be-

d

werkingen nog weer moeten worden uitbe-

v

steed gaat het voordeel van de korte levertij-

n

den al snel verloren. Zover Hanegraaf al eens

h

Het nieuwe Mikron HPM 450 U bewerkingscentrum bij Toolmakers past bij uitstek in de filosofie van ‘snel werken en snel

bewerkingen uitbesteedt maakt hij gebruik van

d

handelen’ (foto: Jan Oonk)

een netwerk van gespecialiseerde eenmansbe-

t

14 14-15_Toolmakers.indd 14

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:01


T O E L E V E R E N

Producten met een uitdaging De breedte van het machinepark dankt Toolmakers aan zijn historie als gereedschapmaker. De afgelopen tien jaar is de focus echter verschoven naar het fijnmechanische werk in bredere zin (ook assemblages), met het brede scala aan bewerkingsmogelijkheden als sterk punt. Het nieuwe HPM 450 U bewerkingscentrum heeft een bewerkingsbereik van 400 mm x 400 mm x 400 mm en dat geeft ongeveer het maximale productformaat aan, het accent ligt echter op wat Hanegraaf noemt ‘de kleine friemeldeeltjes’ in allerhande materialen en in bescheiden seriegroottes. Bindende factor bij de producten is dat er een hoge complexiteit en nauwkeurigheid om de hoek komt kijken (“er moet een uitdaging inzitten”) en dat er sprake is van een combinatie van bewerkingen. Een mooi voorbeeld daarvan is een onderdeel voor een machine waarmee glasvezel wordt geproduceerd (met behulp van een resonatorgolf), waarvan de kern met behulp van draadvonken is gerealiseerd en de buitencontouren zijn gefreesd. De afzetmarkt is zeer divers en strekt zich uit van de semiconductor-, voedingsmiddelen- en verpakkingsindustrie Directeur Cuno Hanegraaf : “We zijn de tienkamper binnen de maakindustrie. We hebben vrijwel altijd de

tot de automotive en de bouw.

mogelijkheid om een opdracht direct en volledig in eigen huis uit te voeren” (foto: Jan Oonk)

drijven. “Waar de directeur ook machinist is en

onze klanten weten dat.”

prijsdruk die daar speelt. Wij zijn meer een

waar ik eventueel ook op een zaterdagavond

Een goede communicatie noemt Hanegraaf in

soort cowboys die jagen op alles wat beweegt,

nog wat kan laten maken. Ik moet altijd snel

dit traject belangrijk, zowel naar de klant als de

onze kracht ligt juist in zo kort mogelijke le-

kunnen acteren.”

medewerkers. “De klant moet weten waar hij

vertijden.”

<<<

aan toe is en wat hij kan verwachten. Ook de

Altijd open

eigen mensen moeten een situatie kunnen be-

Een andere voorwaarde vormt het vakmanschap

grijpen en overzien.”

en de flexibiliteit van de mensen achter dit machinepark. “De medewerkers moeten daarin

Soort cowboys

mee kunnen en mee willen. Als er ’s avonds bij

Een consequentie van een breed machinepark

een klant een machine aan puin gaat heb ik

is wel dat ook over een breed front geïnves-

behoefte aan mensen die meedenken hoe we

teerd moet worden. Want ook voor een bedrijf

dat het best en het snelst op kunnen lossen.

als Toolmakers geldt dat het machinepark up-

Dan heb ik niets aan iemand die denkt ‘dat

to-date moet zijn, uit oogpunt van zowel kwa-

komt morgen wel’.”

liteit als prijs. In een tijd dat banken niet erg

Van essentieel belang voor Hanegraaf is daarbij

scheutig zijn met financiële ondersteuning is

dat alle tien operators bij Toolmakers (de

dat ‘een gevoelig onderwerp.’ Toch is Hane-

meeste op mbo-niveau, een enkeling hbo)

graaf erin geslaagd om het afgelopen halfjaar

breed inzetbaar zijn. “Zonder uitzondering

achtereenvolgens een snelle CUT 300 draad-

kunnen ze meerdere bewerkingen uitvoeren

vonkmachine van GF AgieCharmilles en een

en de bijbehorende machines ook zelf kunnen

HPM 450 U simultaan vijfassig bewerkingscen-

programmeren. Als het moet kan één man het

trum van Mikron aan te schaffen. Volgens Ha-

hele product door de werkplaats jagen.”

negraaf past een dergelijke vijfassige machine

Om bij calamiteiten en spoedklussen in te kun-

bij uitstek in zijn filosofie van ‘snel werken en

nen springen is Toolmakers standaard zes

snel handelen’.

dagen in de week in bedrijf. Ook tijdens de

In tegenstelling tot elders binnen de metaalin-

vakantieperiode en tussen kerst en oud en

dustrie is een zo hoog mogelijke graad van

nieuw gaan de deuren niet volledig dicht. Als

automatisering bij een bedrijf als Toolmakers

het nodig is wordt er desnoods ook een zon-

niet aan de orde. Dus geen robots, geen pal-

Verende delen zoals die bij Toolmakers worden vervaardigd uit

dag of een feestdag opgeofferd om een klant

letmagazijnen en geen 24/7-productie. “Dan

staalsoort 1.2083 ESR, met een hardheid van 52 Hrc. De hoge

ter wille te zijn. “We zijn in feite altijd open en

zou ik in de fuik lopen van grote orders en de

glansgraad wordt bereikt via elektrolytisch polijsten (foto: Toolmakers)

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

14-15_Toolmakers.indd 15

15 13-02-13 09:01


D O OR: Y P AN, M2 i DE L F T ; I . M. R IC H ARDSON, TU DELFT; T. LU IJEND I JK , TU DELFT

Laserlassen

g

k

d

d

m

m

b

van verzinkt staal

s

z

p

a

l

t

b

In de sectie Verbindingstechnologie van de afdeling Technische Materiaalwetenschappen

m

e

van de TU Delft is veel onderzoek verricht naar het laserlassen van overlapverbindingen

D in verzinkt staal. Dit onderzoek is gedaan in samenwerking met het Materiaal Innovatie

H

m

Bij het laserlassen

Instituut M2i. Bij het lassen van verzinkt staal zal de zinklaag ruim voordat het staal gaat

van verzinkt staal

n

d

kunnen diverse

smelten verdampen. Zinkdamp is ongezond en een goede afzuiging van de lasrook is

problemen

a

v

optreden (foto:

een eerste vereiste. De vorming van de zinkdamp kan bij overlapverbindingen

Laser Applicatie

e

d

Centrum)

poreusheid in de las en slechte lasverbindingen veroorzaken.

o

d

t Onder atmosferische omstandigheden zal zink

haven. Dat is echter allesbehalve gemakkelijk in

de zinklaagdikte was gelijk aan 50 micron. Hoe-

O

bij een temperatuur van 906°C verdampen. Dat

een industriĂŤle omgeving en kost veel tijd en

wel in de literatuur veelvuldig wordt gerappor-

k

is aanzienlijk lager dan de smelttemperatuur van

geld. Om die redenen verdient het werken zon-

teerd over de beschreven problemen bij over-

s

het staal van circa 1.530°C. Het laserlassen van

der spleet de voorkeur. Andere mogelijkheden

lapnaden van tweezijdig verzinkte plaat, wer-

m

overlapnaadverbindingen van de in de automo-

om poreusheid te voorkomen zijn het lassen met

den in dit onderzoek uitstekende resultaten

d

bielindustrie veelvuldig toegepaste dubbelzijdig

een gepulste laserbundel, het langer vloeibaar

verkregen. De lassen hadden een blank uiterlijk

p

verzinkte plaat geeft door het vroegtijdig ver-

houden van het smeltbad zodat de zinkdamp

en er waren weinig tot geen spatten te zien. In

p

dampen van de zinklaag de nodige problemen.

kan ontsnappen door met een verlengde laser-

dwarsdoorsneden (loodrecht op de lasrichting)

k

De zinkdamp, die ontstaat tussen de te lassen

bundel te werken, met een dubbele spot te wer-

werd geen porositeit en geen ondersnijding

k

platen, zorgt voor een drukopbouw voordat het

ken of door twee lasers te gebruiken. Ook wordt

waargenomen en de zinklaag vloeide zelfs

t

staal gesmolten is. De ontstane druk heeft tot

wel gebruikgemaakt van koper- of aluminium-

tegen de las aan. Die bevochtiging door het

t

gevolg dat de las uit de plaat wordt geblazen op

folie tussen de staalplaten om een deel van de

zink moet zijn opgetreden na de stolling van de

w

het moment dat het staal smelt. Bij lasprocessen

zinkdamp via een legeringsreactie met het alu-

las. Het opgestelde procesvenster, zie figuur 2,

w

waarbij met hoge voortloopsnelheid (lassnel-

minium of het koper te binden.

laat zien dat het om een vrij robuust lasproces

heid) wordt gewerkt, zal niet alle zinkdamp kunnen ontsnappen en veroorzaakt deze poreus-

Procesvenster laserlassen

heid in de las. Deze problemen probeert men in

In een eerste onderzoek door de sectie Verbin-

het algemeen te voorkomen door een gedefini-

dingstechnologie in samenwerking met de voor-

eerde spleet (0,1 mm) tussen de platen te hand-

loper (NIMR) van het Materiaal Innovatie Instituut M2i is al aangetoond dat het mogelijk is om met behulp van de laser overlapverbindingen zonder spleet (vooropening) te vervaardigen [1].

Verantwoording

De door Pieters vervaardigde lassen zijn gemaakt

Het onderzoek naar de lasbaarheid van

met de continu Nd:YAG laser van de TU Delft met

tweezijdig verzinkt staalplaat is een on-

een vermogen van 3,0 kW. De gebruikte opstel-

derdeel van het strategische onderzoeks-

ling wordt weergegeven in figuur 1.

programma van het Materiaal Innovatie

De lengte van de lasverbinding bedroeg bij

Figuur 1. Zijaanzicht van de inklemming zoals

F

Instituut M2i dat in Delft is gevestigd.

deze proeven 200 mm. De dikte van de tweezij-

die gebruikt is voor het lassen van de overlap-

i

dig verzinkte plaat was gelijk aan 0,75 mm en

verbindingen in verzinkt staal

(

16 16-18_Lassen.indd 16

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:20


n

V E R B I N D E N

gaat. Laservermogen en voortloopsnelheid

1 - Inklemming 2 - Verzinkte platen

den voor het verkrijgen van goede lasverbin-

3 - Instelstaven luchtspleet

dingen. Het procesvenster is bepaald voor de

4 - Klemtafel

meest gebruikte lens (brandpuntafstand 150 mm). Uit verdere oriĂŤnterende proeven is gebleken dat met een lens met een brandpuntsaf-

Figuur 3. Schematische

stand van 200 mm eveneens lassen te maken

Luchtspleet

zijn met dezelfde kwaliteit. Ook met dikkere

voorstelling van de inklemming van de te lassen staalplaten

plaat (1,5 mm) bleek het mogelijk te zijn het aanvloeien van de zinklaag te realiseren. Het

Invloed van de inklemming

van de oplegplaten gemeten voor de verschil-

laserlassen van overlapnaden zonder spleet van

De manier waarop de te lassen platen worden

lende luchtspleten. In figuur 4 t/m 6 worden de

tweezijdig verzinkte plaat van geringe dikte

geklemd is van belang voor de beperking van

resultaten getoond van de lasverbindingen.

bleek dus mogelijk te zijn. Zowel goede lassen

de krimpvervormingen tijdens het lassen. Ook

Bij een spleetlengte van 16 mm komen de

met een volledige doorlassing, als lassen met

zal de warmteafvoer voor een deel bepaald

meeste lasfouten, porositeit en blaasgaten aan

een gedeeltelijke doorlassing waren mogelijk.

worden door de massa en plaatsing van de in-

de bovenkant van de plaat voor, terwijl bij een 4

klemming. In figuur 3 is de inklemming van de

mm spleetbreedte de lasdefecten aan de onder-

Dunnere zinklagen

te lassen platen weergegeven.

kant van de lasverbinding meer voorkomen dan

Het laserlassen van tweezijdig verzinkte plaat

De platen hadden een lengte van 250 mm en

aan de bovenkant. Uit deze resultaten komt dui-

met een zinklaagdikte van 50 micron bleek bin-

een breedte van 100 mm. Om de overlapverbin-

delijk naar voren dat de wijze van inklemming

nen een ruim procesvenster mogelijk. Deze on-

ding goed te kunnen klemmen is voor deze con-

en ondersteuning van de te lassen platen een

derzoeksresultaten staan in contrast met een

figuratie gekozen. De lengte van de lasverbin-

grote invloed heeft op het lasresultaat. De

aantal publicaties uit de literatuur. In een

ding was gelijk aan 200 mm, de plaatdikte 0,7

meeste zinkdamp wordt via de keyhole afge-

vervolg(promotie)onderzoek is gezocht naar

mm en de laagdikte van de thermisch verzinkte

voerd en de verschillen tussen de diverse afme-

een verklaring voor de goede lasresultaten. De

platen was gelijk aan circa 40 micron (60 g/m ).

tingen van de luchtspleten kunnen verklaard

dikte van de zinklaag is daarbij gevarieerd en

De luchtspleet tussen de oplegplaten varieerde

worden uit de stabiliteit van de achterkant van

ook is gewerkt aan een industriĂŤle opschaling

van 4 tot 16 mm. Daarnaast is de temperatuur

de keyhole en het ontstaan van een dwarsspleet>>>

3

door de laslengte van 200 mm naar 1.200 mm te vergroten.

-

Onderzoek is verricht aan de stabiliteit van de

-

keyhole (sleutelgat), die ontstaat bij het laserlas-

-

sen voor overlapverbindingen van verzinkt staal

-

met verschillende zinklaagdiktes en ook is daarbij

n

Klemkracht

kunnen binnen ruime grenzen gevarieerd wor-

de plaatdikte gevarieerd. De resultaten van dit promotieonderzoek zijn verwoord in een vijftal publicaties, waarin getracht is de stabiliteit van de keyhole voor verschillende zinklaagdiktes te ver-

Figuur 4. Laserlassen van thermisch verzinkt staalplaat met een luchtspleet voor de inklemming van 16 mm

klaren en in een model te vatten [2 t/m 6]. Op de

(zie figuur 3).

s

theoretische verklaring van de onderzoeksresulta-

t

ten zal in deze publicatie nauwelijks aandacht worden besteed. Wel zal uitgebreid ingegaan worden op de verkregen onderzoeksresultaten.

Figuur 5. Laserlassen van thermisch verzinkt staalplaat met een luchtspleet voor de inklemming van 8 mm (zie figuur 3).

Figuur 2. Procesvenster voor het maken van laserlassen in overlapconfiguratie van tweezijdig verzinkte plaat

Figuur 6. Laserlassen van thermisch verzinkt staalplaat met een luchtspleet voor de inklemming van 4 mm

(R. Pieters NIMR en I.M. Richardson TUD [1])

(zie figuur 3).

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

16-18_Lassen.indd 17

17 13-02-13 09:20


tussen beide platen bij een grotere luchtspleet. De stabiliteit van de keyhole wordt be誰nvloed door het warmtetransport via plaat en oplegplaten. Bij een kleine luchtspleet zullen de platen meer warmte onttrekken aan de lasverbinding waardoor verstoringen in de ontwikkeling van de zinkdamp niet meer geheeld kunnen worden door de nog aanwezige vloeibare zink. De beste resultaten, met name aan de onderkant van de lasverbinding, worden dus verkregen als de warmteafvoer via de oplegplaten wordt beperkt en de las enigszins vrij kan vervormen.

Invloed van de zinklaagdikte De zinklaagdikte bij het elektrolytisch galvaniseren van staalplaat is aanzienlijk geringer dan de zinklaagdikte bij het thermisch verzinken. Bij het elektrolytisch verzinken zal een bijna zuivere zinklaag op het staal worden neergeslagen. Bij het

Figuur 8. Bovenaanzicht en onderaanzicht van de laserlassen gemaakt in elektrolytisch verzinkt staalplaat met

thermisch verzinken ontstaan, afhankelijk van de

verschillende zinklaagdiktes en voor twee verschillende voortloopsnelheden

chemische samenstelling van het staal, over een bepaalde dikte zink-ijzerverbindingen. De samen-

twee verschillende voortloopsnelheden: 25

voor de twee toegepaste voortloopsnelheden.

stelling van de zinklaag is dus voor beide verzink-

mm/s en 45 mm/s (1,5 m/min en 2,7 m/min) voor

Bij een zinklaagdikte van 7 mm wordt met name

processen verschillend. De vraag rijst of het ver-

verschillende zinklaagdiktes. De oorspronke-

aan de onderkant van de las de nodige lasfouten

schil uitmaakt hoe de zinklaag is aangebracht.

lijke zinklaagdikte van 20 micron voor beide

geconstateerd. Bij de hogere voortloopsnelheid

Bij het lassen van thermisch verzinkte staalplaat

processen is gereduceerd door onderdompeling

is het verschil tussen beide zinklagen geringer.

is gebleken dat een dikkere zinklaag betere las-

van de proefplaten in een verdunde oplossing

Opvallend is dat voor het elektrolytisch ver-

resultaten geeft dan een dunnere zinklaag. Dit

van zoutzuur over een bepaalde tijdsperiode.

zinkte staal geen goede lasresultaten worden

lijkt vreemd omdat bij een dunne zinklaag min-

Voor het thermisch verzinkte staal worden bij

verkregen bij zowel kleine als bij grotere zink-

der zinkdamp wordt gevormd dan bij een dikke

de lagere voortloopsnelheid de beste lasresulta-

laagdikte voor beide toegepaste voortloopsnel-

laag. Om de invloed van de dikte van de zink-

ten verkregen bij de grootste zinklaagdikte. In

heden, zie figuur 8. De chemische samenstelling

laag en de invloed van het verzinkproces te on-

figuur 7 is de relatieve lengte van de gezonde

van de zinklaag is dus van belang voor het krij-

derzoeken zijn experimenten uitgevoerd bij

las uitgezet als functie van de zinklaagdikte

gen van een goed lasresultaat. Thermisch verzinkt staal bevat ook enig aluminium en de zinklaag van elektrolytisch verzinkt staal heeft een hoger koolstofgehalte. Voor een verklaring

Literatuuropgave

van de effecten van de chemische samenstelling

1. R. Pieters. Laserlassen overlapnaden van verzinkte

van de zinklaag is verder onderzoek nodig.

staalplaat. Lastechniek 4, 2003 blz. 19-21.

Samenvatting

2. Y. Pan and I. M. Richardson, Study of laser welding of zinc coated steel sheets in overlap configuration, Pro-

Geheel tegen de verwachting in kunnen bij het

ceedings 11th NOLAMP, Lappeenranta, Finland, 2007,

laserlassen van tweezijdig verzinkt staalplaat zon-

332-339.

der vooropening goede lasverbindingen gereali-

3. Y. Pan and I. M. Richardson, Study of Laser Lap Joining

seerd worden. Voor thermisch verzinkt staal wor-

of Zinc Coated Sheet Steel Without a Pre-set Gap, Proc.

den vooral bij lagere voortloopsnelheden uitste-

27th ICALEO, USA, 2008, 595-602.

kende lasresultaten verkregen bij grotere zink-

4. Y. Pan and I. M. Richardson, Effect of Zinc Coating

laagdikte. Ook bij hogere voortloopsnelheden

Thickness in Gap-free Laser Welding of Galvanized

worden bij grotere zinklaagdikte betere resulta-

Sheet Steel, Proceedings 3rd PICALO, Beijing, China,

ten verkregen dan bij dunnere lagen, maar het

2008, 185-190.

verschil in laskwaliteit is dan aanzienlijk geringer.

5. Y. Pan and I. M. Richardson, The influence of zinc va-

Bij geringe dikte ontstaan meer lasfouten in de

pour on the melt pool in laser lap joining of zinc coa-

vorm van porositeit en blow holes als gevolg van

ted sheet steel, Welding in the world, 2009, 53 (special issue), 323-328. 6. Y. Pan and I. M. Richardson, Keyhole behaviour during

het verdampen van het zink. In elektrolytisch verFiguur 7. Invloed van de dikte van de zinklaag voor

zinkt staal is bij overlapverbindingen zowel bij

een tweetal voortloopsnelheden a) 25 mm/s, b) 45

hoge als bij lage voortloopsnelheid en bij geringe

Laser Welding of Zinc Coated Steel, Journal of Physics

mm/s. In de figuur is een aantal lassen opgenomen.

en grotere zinklaagdikte geen goede lasverbin-

D: Applied physics, 2011, Vol. 44, 045502.

De laagdikte is aangepast door onderdompeling van

ding te realiseren. De chemische samenstelling

de plaat in verdund zoutzuur (ets-tijd)

van de zinklaag speelt daarbij een rol.

18 16-18_Lassen.indd 18

<<<

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:20


Complexe productieplanning? Planningssoftware Limis Planner voor grip, inzicht en margeverbetering. MetaalExpo 06.G310

Limis BV

053-483 65 36

info@limis.nl

www.limis.nl

planningssoftware voor productiebedrijven

ANZ_GT14_Metaalmagazine_94X130_Layout 1 29.01.13 11:36 Seite 1

OIL & GAS

Europa's brancheforum nr. 1

GrindTec

+ m a t ie ten Infor ocumen d e m e a d e e ln tec.d

.grind www

Internationale vakbeurs voor slijptechniek 19 - 22 maart 2014 Messe Augsburg • Duitsland Topresultaten voor GrindTecexposanten* De exposanten van GrindTec 2012 waren wederom zeer succesvol: 81% waardeerde zijn beursresultaat met "zeer goed" en "goed" en 15% met "voldoende". * Messe- und Congressberatung Dirr, Hamburg

Organisator: AFAG Messen und Ausstellungen GmbH • Am Messezentrum 5 86159 Augsburg • Tel. +49 (0)821 - 5 89 82 - 390 • e-mail: grindtec@afag.de

Your partner in productivity

w w w. u n i s i g n . n l


D O OR: JAN OONK

Automatische uitwisseling van datastromen TruTops FAB zorgt ervoor dat de plaatbewerkingsmachines van Trumpf rechtstreeks kunnen

den naar FAB. In de module Quick Job, die zich richt op het beheren en sturen van productie-

communiceren met het ERP-pakket van een bedrijf, en omgekeerd. Dat betekent onder meer

opdrachten, worden alle opdrachten met bijbehorende artikelnummers, materiaaldikte en

minder handmatige administratie rond een order en een snellere nesting, terwijl op elk moment

materiaalsoort verzameld, inclusief alle relevante gegevens die daarbij om de hoek komen

de actuele status van de order in beeld kan worden gebracht.

kijken. Het complete FAB-pakket telt zes modules: Quick Job, Production, Storage, Purchasing, Customer en Calculation.

Onder het motto ‘één live demonstratie zegt

stromen tussen het overkoepelende ERP-sy-

meer dan honderd folders’ had Trumpf eind ja-

steem en de TruTops nesting- en besturingssoft-

Individuele behoefte

nuari haar clientèle uitgenodigd bij Meyn in

ware van Trumpf mogelijk wordt. In het geval

Omdat de producten in het geval van de laser-

Oostzaan om de mogelijkheden van het TruTops

van Meyn speelt het verhaal zich af rond de

snijder nog moeten worden ‘ingenest’ worden

FAB softwarepakket in de praktijk te aanschou-

nieuwe Trulaser 3030 lasersnijmachine, maar het

de orders door FAB per periode gebundeld naar

wen. Meyn, mondiale marktleider op het ge-

werkt ook bij de andere plaatbewerkingsmachi-

materiaalsoort en –dikte. In dit traject bestaat er

bied van pluimveeslachtmachines, is in het voor-

nes van Trumpf.

voor de operator overigens nog de mogelijkheid

p

jaar van 2012 verhuisd naar een nieuw pand in

Zodra een nieuwe productieorder wordt aan-

om, op basis van zijn ervaring en vakmanschap,

v

Oostzaan en van die overstap is gebruik ge-

gemaakt in de ERP-software worden de eventu-

de nesting handmatig te verfijnen of eventueel

d

maakt om het hele productieproces nog eens

ele snijorders daarin automatisch doorgezon-

producten bij te voegen. Nadat de nesting heeft

p

onder de loep te nemen en te stroomlijnen. Een

n

‘lean organisation’ moest het worden, met een

f

optimale planning en doorstroming. “Meer pro-

S

ducten door de tent, minder tussenvoorraden,

V

kortere doorlooptijden en minder fouten”,

s

zoals business analist John Deken het samenvat.

s

Wat betreft het lasersnijden heeft dat geleid

F

tot de aanschaf van een nieuwe 5 kW Trulaser

w

3030 van het type L20 met Liftmaster, in combi-

v

natie met een bestaand TKL-platenmagazijn

m

van Stopa. Uitgerust met het TruTops FAB soft-

s

warepakket van Trumpf om de machine recht-

b

streeks te kunnen laten communiceren met het

e

ERP-systeem bij Meyn (Baan IV van Infor in dit

v

geval), zodat de handmatige verwerking van

p

gegevens in dit traject tot een minimum kan

m

worden gereduceerd.

g

d

Datastromen

w

De TruTops FAB software, inmiddels een aantal

H

jaren op de markt, is door Trumpf speciaal ont-

t

wikkeld om een directe koppeling te genereren

v

tussen de machine en zijn besturingssoftware

b

enerzijds en de overkoepelende ERP-software anderzijds. Kort samengevat zorgt FAB ervoor

De Trulaser 3030 bij Meyn, waarbij gebruik wordt gemaakt van TruTops FAB voor de communicatie met het

dat een automatische uitwisseling van de data-

ERP-systeem. Met minder mankracht 25 procent meer productie (foto’s: Marian Oosterink)

20 20-21_Trumpf.indd 20

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-02-13 09:49


M E T A A L B E W E R K E N

Balans tussen snijden en rapen Bij Meyn is de lasersnijmachine ongeveer 14 uur per dag operationeel, waarvan alleen tijdens de dagdienst bemand. Het vergt daarom enig denkwerk om een zodanige mix van plaatdiktes te bereiken waarbij de snijtijden van de machine zo goed mogelijk zijn afgestemd op de raaptijd van de operators. Tijdens de onbemande nachtelijke uren worden vooral plaatdiktes tussen 4 mm en 6 mm gesneden. “Plaatdiktes die technisch gezien weinig problemen geven en waarvan de aantallen niet zodanig groot zijn dat de nachttafels in het Stopa-magazijn overvoerd raken”, zoals Deken aangeeft. Tijdens de eerste uren van de bemande dagdienst worden dan de dikkere platen gesneden, zodat de operators de gelegenheid hebben om de nachtproductie te ‘rapen’, waarna de rest van de dagdienst wordt gevuld met de grote aantallen dunne producten. Door gebruik te maken van TruTops FAB is de tijd benodigd voor het nesten gehalveerd

plaatsgevonden en de ‘technologie is toege-

worden alle platen volledig volgenest, zodat er

Waar in het verleden veel transacties nog weer

voegd’ (ofwel de snijparameters voor een pro-

in feite geen restmateriaal is en er ook geen ad-

handmatig moesten worden uitgevoerd, daar

duct) wordt de order via FAB vrijgegeven voor

ministratie van restplaten nodig is”, aldus de

vindt dat nu allemaal automatisch plaats. Dat

productie. “In dit hele traject werken FAB, het

toelichting van Deken. Voor de gemiddelde toe-

betekent minder administratief papierwerk op

nestingprogramma en de besturingssoftware in

leverancier zal dat heel anders liggen, maar

de productievloer, waardoor er minder kans is

feite dus als één softwarepakket”, zoals Jeroen

daarvoor biedt FAB alle ruimte. “De mogelijkhe-

op fouten en verlies van data. Een belangrijk

Stevens aangeeft, TruTops adviseur bij Trumpf.

den van het pakket zijn volledig af te stemmen

aspect voor Deken is ook dat het lasersnijproces

Vanaf het moment dat een order is vrijgegeven

op de individuele behoefte van een onderne-

real-time in ERP is te volgen, terwijl het in het

staat deze in feite op de besturing van de laser-

ming”, wordt door Stevens onderstreept.

verleden vaak diverse dagen kostte voordat het

snijmachine en de ERP-software krijgt vanuit

overzicht rond een bepaald product compleet

FAB het signaal dat er aan de order wordt ge-

Real-time

was. Er kan zo nodig sneller worden ingegre-

werkt. Per gesneden plaat wordt door FAB ver-

Bij Meyn zijn inmiddels zo’n zestigduizend or-

pen en bijgestuurd.

volgens het aantal gerede producten terugge-

ders verwerkt op de Trulaser 3030. “Dankzij de

meld aan ERP, zodat op elk moment de actuele

hogere snelheid van de machine en het stroom-

stand van zaken rond de betreffende orders in

lijnen van de processen rond de machine met

beeld is. Zodra alle platen zijn verwerkt wordt

behulp van TruTops FAB zijn we erin geslaagd

een order gereed gemeld, inclusief alle gege-

het merendeel van het voorheen noodgedwon-

vens die relevant zijn voor een beoordeling van

gen uitbestede werk weer in eigen huis te

product en proces, zoals aantallen, snijtijden en

halen”, zo noemde Deken een van de resulta-

materiaalverbruik. Mocht er iets mis zijn ge-

ten. Het betekent dat de productie van het la-

gaan met een of meerdere platen dan wordt

sersnijden in feite met zo’n 20 tot 25 procent is

dit als een nieuwe order in ERP ingeboekt en

opgevoerd. Ondanks deze hogere productie is

weer doorgezonden naar FAB.

Meyn erin geslaagd om de nesttijd te halveren,

Het voorraadbeheer en de bestelling van de pla-

omdat de operator niet meer handmatig alle

ten vindt bij Meyn overigens rechtstreeks plaats

orders voor een bepaalde plaatdikte hoeft te

vanuit het ERP-systeem, terwijl het materiaalver-

selecteren. In het geval van Meyn betekent dit

TruTops FAB zorgt voor een automatische uitwisseling

bruik niet apart wordt geregistreerd. “Bij ons

dat een complete werkkracht is uitgespaard.

van de datastromen tussen het overkoepelende ERP-

<<<

systeem en de besturingssoftware voor de diverse

Snijproces real-time in ERP volgen

plaatbewerkingsmachines van Trumpf (afbeelding: Trumpf)

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

20-21_Trumpf.indd 21

21 12-02-13 09:49


D O OR: MART I N F RANKE , BE T A P R & MEDIA

MetaalExpo 2013: beurs en kennisevenement Wie beurs zegt, praat tegenwoordig

T

a

over verandering. Niets is immers

b

n

wisselvalliger dan het beurspubliek.

c

g

Een succesvolle beurs is te danken aan

i

z

de inspanningen van de exposanten;

o

n

een slechte beurs komt altijd op het

V

E

conto van de beursorganisator te

b

z

staan. Soms blijft het echter niet bij

d

m

verandering, maar ziet een geheel

M

D

nieuwe beurs het licht. Regelmatig

w

s

doen zich dergelijke â&#x20AC;&#x2DC;geboortesâ&#x20AC;&#x2122; niet

o

voor, maar de metaalwereld gaat het

K

D

de volgende maand met de

n

t

MetaalExpo toch beleven.

d

De MetaalExpo is een beurs die nog niet eens in de kinderschoenen staat, maar nu al als vernieuwend kan worden bestempeld. Achter de schermen is er dan ook fors gesleuteld en gewerkt aan een concept dat verder rijkt dan veel bestaande kleinschalige beurzen. Want dat is precies wat de MetaalExpo wil zijn: een kleine, maar vooral fijne beurs.

Achtergrond Kleine series producten maken met moeilijke vormen van exotische grondstoffen is een van de uitdagingen

De MetaalExpo kan natuurlijk niet los worden

voor de metaalbranche voor de komende jaren. Hier een lasergesinterd werkstuk gezien op de stand van Citim

gezien van andere Nederlandse beurzen in de

tijdens de EuroMold 2012 (foto: Reinold Tomberg)

metaalindustrie. In de even jaren is dat de

22 22-23_Metaalexpo 1.indd 22

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-02-13 09:50


t

B E U R S

Data en openingstijden

Kleine series

MetaalExpo 2013 wordt gehouden van

De focus van het Nationaal Metaal Congres is gericht op kleine series die vanuit verschillende disciplines en rol-

5 t/m 7 maart 2013 in de Brabanthal-

len worden belicht. Ongetwijfeld zal dit ook het exposantenaanbod op de MetaalExpo beïnvloeden. De keuze

len in Den Bosch: dinsdag 5 maart 2013

voor het thema werd ingegeven door de steeds kleiner wordende series in de metaalindustrie. Een ontwikke-

10.00 tot 18.00 uur, woensdag 6 maart

ling die bedrijven noodzaakt tot meer flexibiliteit. De vraag is alleen hoe die flexibiliteit kan worden bereikt

2013 10.00 tot 20.30 uur en donderdag 7

en welke eisen dat aan de eigen organisatie stelt. Dergelijke vragen kunnen het best worden beantwoord

maart 2013 10.00 tot 18.00 uur

door sprekers die in de praktijk hebben bewezen over een antwoord te beschikken. Kennis, pioniersgeest,

(www.metaalexpo.nl).

een bijzondere visie of ‘lessons learnt’ kunnen daar de reden voor zijn.

Techni-Show die eigenlijk gezien kan worden

niet plaatsvindt. Dat de organisatoren daarmee

lingsystemen en compacte meetmachines.

als de grote broer van de MetaalExpo. Achter

de juiste snaar hebben geraakt, blijkt wel uit

De kracht van het concept zit in de combinatie

beide beurzen schuilen dan ook dezelfde orga-

het grote aantal exposanten. Zo’n 150 deelne-

met het Nationaal Metaal Congres (NMC): ken-

nisatoren: VNU Exhibitions Europe en de bran-

mers vertegenwoordigen op de beurs een nog

nis opdoen in de congreszaal en vervolgens op

cheverenigingen Federatie Productie Technolo-

groter aantal merken. Dat is -zeker voor een

de beursvloer de praktijk aanschouwen en be-

gie (FPT) en de Vimag, waarin de Nederlandse

eerste keer- een bijzonder goed resultaat.

spreken met leveranciers. En voor de echte

importeurs van machines en gereedschappen

Leveranciers en fabrikanten uit de wereld van

techniek-smulpaap zijn er naast de lezingen

zijn vertegenwoordigd. Maar de MetaalExpo is

verspaning, plaatbewerking en automatisering

van het NMC ook nog eens verdiepingssessies

ook onlosmakelijk verbonden met andere, klei-

zijn daarbij gelijkmatig aanwezig: naast machi-

én commercieel getinte lezingen.

nere en vaak regionale metaalbeurzen, waar

nes voor verspanende en niet-verspanende be-

VNU nu een alternatief voor biedt. De Metaal-

werkingen zijn op de beurs ook leveranciers

Expo is weliswaar ook regionaal: met de Bra-

van gereedschappen, meet- en beproevings-

banthallen als ‘standplaats’ bevindt de beurs

technieken alsmede perslucht-, vacuüm- en fil-

zich volgens de organisatoren in het hart van

tertechniek vertegenwoordigd. Daarnaast

Nieuwtjes

de Nederlandse industrie. Door de combinatie

geeft een sterke vertegenwoordiging op het

Nieuws van exposanten op de MetaalExpo:

met het Nationaal Metaal Congres heeft de

gebied van automatisering acte de présence:

- 4C Consultants uit Emmen presenteert de Artec betaal-

MetaalExpo echter toch een landelijke allure.

3D-printen, CAD, CAM, alle aspecten komen

De combinatie maakt tegelijkertijd duidelijk

daarbij aan de orde. En met leveranciers van

wat de organisatoren bij de start voor ogen

werkplaatstechniek, verbindingstechnieken en

stond: een evenement opzetten waar kennis-

oppervlaktebehandeling heeft de MetaalExpo

overdracht centraal staat.

inderdaad de uitstraling van een ‘kleine TechniShow’. En alhoewel de MetaalExpo geen ‘ma-

<<<

bare 3D-scanner. - Nieuw bij Boere uit Waddinxveen is de breedbandslijpmachine Sandrite M. - Carl Zeiss uit Sliedrecht introduceert de Zeiss Micura: een compacte en betaalbare meetmachine. - Destacto uit Uithoorn komt met een ‘light weight too-

Kracht van de combinatie

chinetentoonstelling’ wordt, gebruikt een flink

De MetaalExpo is daarbij de netwerkcompo-

aantal exposanten de beurs toch als het mo-

nent: een beurs waar het accent ligt op het con-

ment om nieuwe producten, diensten en con-

tact met vakgenoten uit de metaalsector. En

cepten te presenteren, variërend van innova-

- Henkel uit Nieuwegein presenteert een innovatieve,

dan met name in de jaren dat de Techni-Show

tieve keramische coatings tot lichtgewicht too-

keramische coating die bestand is tegen temperaturen

ling system’ naar de beurs in Den Bosch. - Faro Benelux uit Eindhoven introduceert de Prime meetarm en de nieuwe ‘Vantage Laser Tracker’.

tot 1.200°C. - Hurco presenteert in Den Bosch de nieuwe look van de machines.

Opvallende bezoekerswerving

- Igus uit Soesterberg vraagt aandacht voor een pro-

Bij welke beurs je ook kijkt, steeds weer blijkt het een grote uitdaging om zowel kwalitatief als kwantitatief de juiste bezoekers te trekken. De mogelijkheden hiervoor worden door de

gramma openklapbare, gesloten kabelrupsen. - Limis uit Enschede laat zien hoe het plannen op de com-

combinatie met het Nationaal Metaal Congres dit keer verruimd. En daar wordt ook vernieu-

binatie van man- en machinecapaciteit goed mogelijk is.

wend gebruik van gemaakt. Recent startte een opmerkelijke actie waarbij bekende namen

- Metall uit Zandvoort gaat tijdens de beurs in op zwenk-

uit de productie-industrie en van OEM’ers werden ingezet voor de werving van bezoekers. Via video’s stellen vertegenwoordigers van Marel Stork Poultry Processing, Smits Machinefabriek, Optimum draadvonktechniek, Lely Holding, GPI Tenks & Process Solutions en DAF Trucks prangende vragen waar de bezoeker tijdens de beurs en het congres een antwoord op kan krijgen.

buigen versus afkanten van staalplaat. - Nord-Lock Benelux uit Groningen toont oplossingen voor boutborgingsproblemen, en - Pimpel Benelux uit Ede vraagt aandacht voor de nieuwe vennootschap Pimpel Benelux waarin alle Esprit en WinTool activiteiten vanuit Greenock CAD Service in onder-

Alternatief VNU voor regionale metaalbeurzen

gebracht zijn.

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

22-23_Metaalexpo 1.indd 23

23 12-02-13 09:50


D O OR: RE I NOL D T OMBE RG

Aanbod Nederlandse

vakbeurzen neemt toe Met metaalvakbeurzen is het net als met -vaktijdschriften: er zijn er teveel, je hoopt dat de markt

er nog maar een vakbeurs bij moet komen. Keuzes maken, daar gaat het om. Daar waar

zeker in de huidige tijd een sanerende werking zal uitoefenen, maar tot je verwondering zie je het

het doorsnee metaalbedrijf op een steeds hoger level moet acteren is het van groot be-

aanbod toenemen. Volgende maand kunnen we in Den Bosch de nieuwe manifestaties

lang dat ook het beursniveau omhoog gaat. Hiermee kunnen we ons breed en onderschei-

MetaalExpo in combinatie met het Nationaal Metaal Congres bezoeken. Mooie initiatieven. Maar

dend manifesteren, wat de concurrentiepositie ten goede komt.”

wat denkt de branche hierover? Vijf meningen uit de branche verzameld aan de hand van een drietal stellingen.

Stelling 2 •A  ls de ruimte er is, is het van belang dat de Techni-Show een hardware-beurs wordt (machines en gereedschappen in actie), de Metavak een netwerkbeurs (bijpraten onder genot

Internationaal gezien is het niet zo moeilijk:

aan welk evenement dan ook noodzakelijk is,

van hapje en drankje) en de MetaalExpo in

EMO is dé verspaningsbeurs en de EuroBlech

een dwingende reden om keuzes te maken.”

combinatie met het Nationaal Metaal Congres

biedt alles op het gebied van plaat. Zelfs uit we-

zijn dan evenementen voor kennisoverdracht.

reldwijd perspectief zijn dit waarheden. Twee

Marcel Groener (Norma) is heel duidelijk: “Ik

aantrekkelijke beurzen op een paar uurtjes rij-

vind dat er in Nederland genoeg beurzen zijn.”

Van der Endt: “Techni-Show is inderdaad dé

M

den vanaf de Nederlandse grens. Op nationaal

Hij pleit voor een betere spreiding ten opzichte

hardware-beurs. Metavak en MetaalExpo wor-

n

niveau is het beeld anders. Bij onze Oostburen

van de Duitse beurzen. “Als bezoeker zou je dan

den elkaars concurrent. Nu al wordt er bij de

vechten de Metav en de AMB elkaar de tent uit

meer tijd vrij kunnen maken. Meer beurzen be-

MetaalExpo gesproken om één machine mee te

en in ons land zie je ook een verbreding van het

tekent meer kosten voor exposanten, je consta-

nemen. Voor dit jaar nog wel met een geringe

k

aanbod. Wat zijn hierover de meningen?

teert nu al soms uitgeklede stands, omdat er

stroomaansluiting, maar zo is de Metavak ooit

h

verschillende exposanten de kosten in de hand

ook begonnen.”

g

Stelling 1

willen houden.” Daarnaast ziet Groener een

w

• Naast de Techni-Show en de Metavaks is er in

toename van het aantal huisshows van machi-

Groener: “Die ruimte is er niet, de stelling is op

c

ons land voldoende ruimte voor een derde

nebouwers of leveranciers waar je op bezoek

zich wel goed.”

d

manifestatie voor de metaalbranche.

kunt gaan. Blomen en Van Rij zijn het eens met deze stel-

S

Hans Blomen (Limas): “Ik betwijfel of deze stel-

Ger van der Endt (Trumpf): “Naar mijn mening is

ling. Van Rij vult aan: “Voor Oude Reimer zie ik

ling juist is. Naar mijn mening is er sprake van

er geen ruimte voor drie evenementen in Neder-

meer nut bij de zogeheten hardware-beurzen

een verzadiging wat beurzen betreft. Ik consta-

land. Zowel gezien vanuit de bezoekerszijde als

en de evenementen voor kennisoverdracht.”

teer dan ook een teruglopende belangstelling.

van de exposantenzijde uit. Ook omdat er naast

Je ziet dit ondermeer terug in de bezoekersaan-

deze evenementen ook nog evenementen zijn

Hazenberg: “De Techni-Show blijft nu eenmaal

tallen. Er zal waarschijnlijk een verdringing

als open huizen en buitenlandse beurzen. Tevens

de meest belangrijke machinebeurs voor de Ne-

H

plaats gaan vinden.”

vinden er diverse seminars plaats. In de huidige

derlandse industrie en dat zal de komende

a

recessietijd verwacht ik geen grote interesse van

jaren ook nog wel zo blijven. De vraag rijst of

i

Danny van Rij (Oude Reimer) spreekt in dit ver-

de bezoekers. Waarschijnlijk komen er bezoe-

met de opkomst van sociale media, internet en

g

band over “een beetje beursmoe.” Er moeten

kers uit de regio, maar landelijk?”

de huisbeurzen van machineleveranciers een

m

aparte netwerkbeurs nog interessant is. Zelf

d

ben ik zoals gezegd van mening dat we naar de

c

volgens hem nu duidelijke keuzes gemaakt worden op het gebied van doelstelling, doel-

Rene Hazenberg (Amada): “Ik ben van mening

groep, kosten en insteek van het desbetref-

dat we met name naar de kwaliteit en het ni-

fende evenement. “Naast het kostenplaatje is

veau van onze markt en onze klant moeten

het tijdsbeslag, die voor een goede deelname

kijken. Dat wil dus niet automatisch zeggen dat

24 24-25_Metaalexpo2.indd 24

n

“Een beetje beursmoe”

n

v

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-02-13 09:51


B E U R S

e

.

r

s

e

-

.

-

Machine-hardware met demonstraties - hier op de EMO Hannover 2011 - in combinatie met kennisoverdracht lijken het op beurzen te gaan winnen van het belang van netwerken. De sterke opkomst van social media zou een verklaring kunnen zijn (foto: Reinold Tomberg)

e

n

kwaliteit moeten kijken en ik denk dat een

Groener: “Ja. De markt is steeds dynamischer en

aan de toeleveranciers stellen of gaan stellen.

hoogwaardige beurs naast de Techni-Show,

onvoorspelbaar geworden. Door de dynami-

Daar zijn de eisen op het gebied van constante

goed gecombineerd kan worden met het net-

scher markt worden de voorraadrisico’s verder

kwaliteit, procesbeheersing, innovatieve pro-

werken en kennisoverdracht. De oudere beurs-

omlaag gebracht en de klant vraagt een kor-

ductontwikkelingsvoorstellen in relatie tot

concepten voldoen in mijn ogen niet meer aan

tere doorlooptijd voor de gevraagde opdrach-

kostprijsdaling een veel groter thema. Winstge-

de vraag van de markt.”

ten. Daarnaast neemt de macht van de klant

vend kleine series maken is te eenzijdig gericht

toe, omdat de klant wil hebben dat je aantoont

op flexibiliteit van de machine en programme-

hoe je de gevraagde levering op tijd realiseert.”

ring. Grote uitbesteders verwachten meer van

Stelling 3 van het Nationaal Metaal Congres is momen-

Blomen: “Je ziet inderdaad een groot interesse

teel inderdaad dé rode draad bij de meeste

voor automatisering van bestaande productie-

Van Rij: “Dit is één van de rode draden bij de

metaalbedrijven.

middelen. Dit gaat naar mijn mening momen-

metaalbedrijven. Hangt eigenlijk samen met

teel ten koste van investeringen in uitbreiding

het bekende thema efficiënt verspanen. Ook

Hazenberg: “Helemaal mee eens! Gezien de ver-

van het bestaande areaal en productiecapaci-

merken we dat veel bedrijven zeer geïnteres-

anderende markt in West Europa en met name

teit. Dit zou erop kunnen duiden dat de stelling

seerd zijn in het verhogen van kwaliteit op het

in Nederland, blijkt het zo te zijn dat de serie-

juist is. Vervangingsinvesteringen laat ik hierin

gebied van het verspanen. Denk daarbij aan:

groottes alleen maar kleiner worden. Bedrijven

even buiten beschouwing.”

hogere oppervlaktekwaliteiten, hogere nauw-

l

e

e

hun toeleveranciers.”

• Het thema ‘winstgevend kleine series maken’

keurigheden, efficiënter spannen en derge-

moeten zich dus gaan afvragen, hoe men met deze verandering moet omgaan en of men nog

Van der Endt: “De tijd van grote series ligt al

lijke. Nederland staat bekend om zijn hoge

competitieve machines heeft. Naast het machi-

langere tijd achter ons. Het is momenteel niet

technologische kennis en de wil is er om deze

nepark is software van groot belang en moet er

de meest actuele vraag. Op dit moment is veel

voor de nabije toekomst nog verder op te vij-

naar diverse competenties die voor de winstge-

actueler hoe je processen zo in te richten dat je

zelen. Juist om op het hoge niveau te blijven

vendheid nodig zijn, worden gekeken.”

voldoet aan de normen die grote uitbesteders

of te komen.”

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

24-25_Metaalexpo2.indd 25

<<<

25 12-02-13 09:51


D o or: F RANC C O E NE N

Onbemand verspanen? Denk aan je gereedschap! Om kleine series winstgevend te kunnen verspanen

v

T

– begin volgende maand hét thema van het

d

p

Nationaal Metaal Congres in Den Bosch - moet je

s

g

welhaast onbemand werken. Dat vraagt meer dan

d

d

enkel een robot aan de machine plaatsen.

d

e

Gereedschapkeuze, voorinstellen, controle en zelfs

d

v

parameterinstellingen zijn bij onbemand verspanen

v

v

heel anders dan wanneer je aan de machine staat.

s

w

a Proceszekerheid. Betrouwbaarheid. Dat wil je

m

als de machine ’s nachts verspaant, terwijl nie-

Dormer Tools brengt een nieuw programma roltappen met een

w

mand erbij is. Dat kan tot heel andere gereed-

gewijzigde geometrie van de drukpunten, waardoor je met lagere

e

schapkeuzes leiden voor de onbemande uren

spilvermogens draad kunt rollen in plaats van snijden (foto: Dormer)

V

dan voor overdag. In een extreem geval zelfs

d

het verruilen van een hardmetalen frees voor

d

een snelstalen, als dat de betrouwbaarheid van

verspanen van zogenaamde ISO S materialen,

rameters. Traditioneel wordt sleuffrezen veelal

fl

het proces ten goede komt, vindt Jan Leliveld

bijvoorbeeld titanium. Bij volhardmetaalfrezen

geprogrammeerd met ap en ae van 1D. “Dat is

T

van Sandvik Coromant. “Het is het verhaal van

zijn de axiale krachten op het gereedschap

een zware belasting voor de frees en werkt

t

de zwakste schakel. Als bijvoorbeeld twee van

hoog. Daardoor bestaat de kans dat de vinger-

breuk in de hand.” Daarom adviseert hij trochi-

v

de tien gereedschappen niet goed lopen, bepa-

frees uit de houder komt. Daarom slijpt Sandvik

odaal f‑rezen (schillend frezen met ap tot 2D en

v

len die twee de betrouwbaarheid van je proces

spiraalvormige groeven in de schacht van de

ae 0,2D tot 0,3D). Van MA Ford levert Magistor

o

en de uiteindelijke cyclustijd.”

frees. Samen met de stiften in de houder voor-

hiervoor vijfsnijders met een gepolijst snijvlak

s

o

Bedrijven trappen wel eens in de valkuil van de

Verhaal van de zwakste schakel

bewerkingstijd. Bij wisselende producten moet dat niet het uitgangspunt zijn. Een goed voor-

I

beeld is gaten maken. Boren is in veel gevallen sneller dan frezen. Toch kan in een onbemand

komt dit dat de frees los raakt, terwijl de rond-

en ongelijk verdeelde tanden. De verspanings-

p

proces juist het frezen van gaten aantrekkelij-

loopnauwkeurigheid van de gereedschaphou-

krachten liggen nu beduidend lager, waardoor

n

ker zijn, ondanks de langere bewerkingstijd.

der met krimppassing behouden blijft. “Het

de verspaningscondities verhoogd kunnen wor-

h

Immers: frezen geeft een betere spaanbeheer-

gereedschap zit stabieler in de houder, waar-

den. “Het gehele proces wordt beter beheers-

v

sing en met één frees kun je meerdere diame-

door de betrouwbaarheid hoger wordt, stand-

baar door de gecontroleerde spaanafvoer.”

d

ters maken. En minder gereedschappen - stan-

tijden toenemen en we een hogere oppervlak-

daardisatie - telt bij het manarm verspanen.

tekwaliteit kunnen frezen”, legt Leliveld uit.

Stabiliteit is een ander aspect. Sandvik Coro-

m

Draad roltappen of…

h

Hoe vaak moet er schroefdraad worden ge-

d

mant heeft recent het iLock programma verder

Trochiodaal frezen

tapt? Onbemand draadtappen kan spannend

k

uitgebreid. Dit spansysteem wordt ondermeer

Wim Hendriks van Magistor verruilt de hardme-

zijn. Spanen die zich als een kluwen rond de tap

v

toegepast bij volhardmetaalfrezen voor het

talen frezen niet, maar kiest voor andere snijpa-

draaien, kunnen het onbemand proces danig

d

26 26-27_Metaalexpositie.indd 26

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

12-02-13 09:52


G E R E E D S C H A P P E N

Sandvik Coromant breidt het iLock gereedschapspansysteem steeds verder uit (foto: Sandvik)

verstoren, zegt Hans van Steenis van Dormer Tools. Zowel Magistor als Dormer Tools brengen daarom steeds meer het draadrollen - of roltappen - onder de aandacht. Voor onbemand verspanen is dit een goed gereedschap omdat er geen spanen worden gemaakt. Roltappen is doorgaans sneller dan schroefdraad snijden en de oppervlaktekwaliteit van de flanken van de

Magistor levert deze draadfrezen van Vartex (foto:

draad is beter. De standtijd is langer dan van

Magistor)

een draadsnijdende tap. Een voorwaarde is wel dat het materiaal voldoende rek heeft en koud

baarheid van het proces toe.” Deze draadfrees

slepen spaanbreker dat de spanen zich niet om

vervormbaar is. En het moet toegestaan zijn

werkt in alle materialen. Recent heeft DC een

het gereedschap kunnen krullen. Tot 4D diep

voor de toepassing. Roltappen is namelijk een

speciale spaanbreker tap voor materialen met

tappen is gegarandeerd, mits inwendige koe-

vervormingsproces. Hoewel de schroefdraad

een rekpercentage tot 25 procent geïntrodu-

ling op de machine aanwezig is (10 bar tot 15

sterker is dan wanneer deze gewoon getapt

ceerd. Deze spaanbreker tap zorgt door de ge-

bar).

<<<

wordt, wil de luchtvaart er bijvoorbeeld niet altijd van weten omdat de structuur van het materiaal niet in alle gevallen vervormd mag

Chip in gereedschap

worden. “Bij nieuwe producten kun je er bij de

Als de machines ’s nachts frezen zonder dat er

engineering rekening mee houden”, meent

iemand naast staat, moet je blindelings kunnen

Van Steenis. Een andere toepassing waarbij

vertrouwen op het gereedschap. De gereedschap-

draadrollen niet altijd is toegestaan, is de voe-

bewaking luistert veel kritischer, zegt Martin Blok-

dingsmiddelenindustrie. In het topje van de

land, de Zoller-specialist bij Laagland. “Je bent er

flank kunnen insluitingen ontstaan. Dormer

immers niet bij als het gereedschap in de spil gaat.”

Tools lanceert binnenkort een nieuwe lijn rol-

Hij ziet dat steeds meer bedrijven die investeren

tappen. Deze hebben een andere geometrie

in geavanceerde automatiseringsconcepten, zoals

van de drukvlakken. Dat heeft als belangrijk

een Fastems cel, overstappen op voorinstelappa-

voordeel dat je minder vermogen nodig hebt

ratuur in combinatie met een chiplezer en -schrij-

om de draad te vormen. En dat biedt weer per-

ver. De chip zorgt ervoor dat ongeacht in welke

spectief om proceszeker onbemand te werken

pot van het magazijn het gereedschap geplaatst

op machines met lagere spindelvermogens.

wordt, de machine altijd de correcte data heeft.

De software van Zoller neemt hierbij steeds meer functies van

Immers, alle gereedschapdata inclusief de offset-

de gereedschapbewaking over. En dankzij het chip lees- en

…schroefdraad frezen

waarden worden automatisch gelezen en aan de

schrijfsysteem kunnen gereedschappen niet meer fout in het

Is het materiaal ongeschikt of verbiedt de toe-

machine doorgegeven zodra het gereedschap in

magazijn worden geplaatst (foto: Laagland)

passing roltappen, dan is draadfrezen het alter-

de spil wordt geplaatst. De nieuwste Zoller-syste-

natief, zegt Hendriks van Magistor. Dat levert

men communiceren zelfs voortdurend met de machinebesturing om onder meer standtijdgegevens uit te

hiervoor onder andere de draad(wervel)frezen

lezen. Je kunt bijvoorbeeld elk uur alle gereedschappen scannen. Het systeem geeft dan een visueel signaal

van Vardex en DC, verkrijgbaar vanaf 0,6 mm

als het (zuster)gereedschap vervangen moet worden. Blokland: “Je ziet dat de software steeds meer contro-

diameter. Het voordeel is dat je kleine spanen

letaken overneemt en de machine aangestuurd wordt vanuit het gereedschapmagazijn.” Een ander aspect is

maakt, die het proces niet verstoren. Dikwijls

de gereedschapcontrole in de machine. Een frees kan afbreken. Dat kun je eenvoudig bepalen met lasersyste-

hikken bedrijven aan tegen de hoge kosten van

men. “Als je echter onbemand hoge nauwkeurigheden wilt halen, ontkom je niet aan het voorinstellen van

dergelijke gereedschappen, merkt Hendriks. De

het gereedschap”, meent Blokland. Die werkwijze is misschien minder efficiënt, maar de nauwkeurigheid is

kosten van een draadfrees liggen hoger dan die

hoger. Bovendien zie je voordat het gereedschap de machine op gaat of het goed is of niet. “En dan heb je

van een machinetap. “Maar de standtijd is be-

nog geen machinestilstand.” Precies dat wil je voorkomen.

duidend langer. Bovenal neemt de betrouw-

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

26-27_Metaalexpositie.indd 27

27 12-02-13 09:52


D O OR: CHARL OT T E NUGT E R

A

“Nóg alerter op veilig

p

d

en gezond” Eind 2011 bracht arbeidsinspecteur Ehsan Kermani een onverwacht inspectiebezoek

b

aan Unilux in Boxtel. Hij noteerde een

p

v

flinke lijst met verbeterpunten. Kermani:

D

a

“Maar bij de hercontrole bleken al die

v

m

punten in orde.”

s

m

g Dat zul je altijd zien”, vertelt directieassistente

Ellis Smulders van Unilux. “We kregen bezoek

k

van de heer Kermani toen ik met vakantie

p

s

was.” Productiemanager Frank van Drunen: “Ja, en ik was op dat moment net buiten de

Gerârd Roovers bij de zaagmachine. Door het plaatsen van kunststof lamellen is het geluid sterk verminderd.

v

deur. Ik ben onmiddellijk in mijn auto gespron-

Gehoorbescherming blijft echter noodzakelijk (foto’s: Marc Blommaert)

d

U

gen.” Het was het onverwachte begin van een intensief verbetertraject van enkele maanden.

V

Ehsan Kermani licht toe: “We voeren inspecties

& Evaluatie (RI&E) en het bijbehorende plan

bijna altijd onaangekondigd uit. Het gaat er

van aanpak. Unilux had goede contacten met

Hulpmiddelen

V

ons niet om bedrijven te ‘betrappen’, maar we

de Arbodienst en besloot deze in te schakelen

“Bedrijven hoeven echt niet zelf het wiel

b

willen graag de dagelijkse praktijk zien.”

om te helpen bij de verbeteringen. Smulders:

uit te vinden”, benadrukt arbeidsinspecteur

I

Tijdens de inspectie constateerde de inspecteur

“De inspecteur had ons drie maanden de tijd

Ehsan Kermani. “De sector en de inspectie

e

verschillende overtredingen op de Arbowet.

gegeven om alle actiepunten uit te voeren.

hebben allebei instrumenten en hulpmid-

m

Het ging om het ontbreken van beveiliging op

Samen met de Arbodienst zijn we door het be-

delen ontwikkeld.” Drie voorbeelden:

machines. Ook ontbrak de Risico Inventarisatie

drijf gelopen en hebben we de actielijst uit de

- 5xbeter.nl: Op deze website vindt u

handhavingsbrief doorgenomen. Ook zijn we

veel hulpmiddelen: de kosteloze verbe-

aan de slag gegaan met het ontwikkelen van

tercoaches, de branche RI&E en verschil-

onze RI&E. Het was best spannend of we het gingen halen, maar gelukkig is het - met een paar weken – uiteindelijk gelukt.”

lende checklijsten; - zelfinspectie.nl: Website waar een bedrijf zelf kan controleren op arbeidsrisico’s, zoals gevaarlijke stoffen of het

Neus op feiten

- arboportaal.nl: Dit portaal van het mi-

vertelt Van Drunen. “Vooral van de actiepunten

nisterie van SZW is een startpunt. Doel

die je eigenlijk wel kent. Per machine moesten

is om werkgevers, werknemers en pre-

we bekijken wat de beste oplossing was. Een

ventiemedewerkers te informeren of

Deze boormachine heeft een geschakelde bediening;

kap op een boormachine heb je geregeld met

door te verwijzen.

hij werkt niet als de kap omhoog staat

één telefoontje naar de fabrikant. Maar zeker

28 28-29_Unillux.indd 28

voorkomen van ongevallen; en

“We schrokken natuurlijk van al die punten”,

U

m

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:16


M E T A A L B E W E R K E N

Arbeidsinspecteur Ehsan Kermani (links), productiemanager Frank van Drunen en directieassistente Ellis Smulders >

Inspecteren belangrijk Anja van Vlerken is landelijk projectleider voor de sector Metaal van de Inspectie SZW: “Uit onze inspecties blijkt dat veel metaalbedrijven nog niet veilig genoeg werken. De afgelopen tien jaar ontving 72 procent van de geïnspecteerde bedrijven een boete of een waarschuwing. Ook het aantal overtredingen per bedrijf is vaak hoger dan in andere sectoren. Inspecteren blijft dus belangrijk.”

bij bewegende machines is er niet altijd een

nemers er niet per ongeluk met hun vingers in

dag is alles duidelijk.”

pasklare oplossing. De stempels hebben we bij-

kunnen komen.” Kermani vult aan: “Het gaat

Smulders: “Wat we graag nog willen oppak-

voorbeeld zelf beveiligd met gaasmatten.”

om alertheid, maar ook om mentaliteit. De

ken, is het aanbrengen van lijnen om het voet-

Daadkracht is één; commitment is weer een

hoogste baas maakt vaak het verschil.” Smul-

gangersgebied in de productiehal te marke-

ander verhaal. Kermani: “Maar dat geldt niet

ders knikt: “Ja, je moet wel van je leidingge-

ren. Dat is dan het gebied waar je zonder vei-

voor Unilux. Ze gingen hard aan het werk. Ook

vende de ruimte krijgen om er tijd en energie in

ligheidsschoenen mag lopen.” Heeft Unilux

met opmerkingen die ik maakte buiten de in-

te steken.”

tot slot nog een tip voor andere metaalbedrij-

spectie om.” De inspecteur gaf bijvoorbeeld

De producten van Unilux worden vooral be-

ven? “Ja”, zegt Van Drunen. “Ga eens kijken

mondeling enkele voorbeelden hoe Unilux het geluid van de zagerij kan verminderen. Kermani:

“Hoogste baas maakt het verschil”

“De zagerij en montageafdeling staan met elkaar in verbinding. Verklein de doorloop of plaats een deur. En door het plaatsen van kunst-

steld in het voorjaar en de zomer. In die drukke

bij een ander bedrijf. Na het inspectiebezoek

stof lamellen bij de invoer- en uitvoeropeningen

periode worden de vijftig vaste krachten van

zijn Ellis en ik bij een bedrijf in de buurt - ITB

van de zaagmachines kon het geluid ook wor-

Unilux bijgestaan door seizoenskrachten. Sinds

Precisietechniek - gaan kijken. Door zo’n rond-

den gereduceerd. Bij de hercontrole bleek dat

verleden jaar zijn dat ook Poolse werknemers.

leiding kom je weer op nieuwe ideeën. Hun

Unilux deze suggesties had overgenomen.”

Smulders: “We hebben een speciaal informa-

productieruimte zag er heel overzichtelijk uit.

tiepakket gemaakt voor onze Poolse werkne-

Zij hadden bijvoorbeeld een duidelijk afwij-

Veel werk

mers. Met daarin onder meer informatie over

kende kar voor afgekeurde producten. Onze

Van Drunen: “We zijn nu nóg alerter. We heb-

onze producten, onze huisregels, plattegron-

karren zijn donkerblauw; één daarvan heb ik

ben onlangs een nieuwe machine gekocht in

den van het bedrijf en het evacuatieplan. We

rood laten spuiten. Zo zien we precies welke

Italië. Daar hebben we direct door de fabrikant

hebben deze informatie ook in het Pools laten

producten de fabriek niet mogen verlaten. Het

een bescherming op laten zetten. Dat was duur,

vertalen. Daar heeft het uitzendbureau bij ge-

is maar een klein voorbeeld, maar het werkt in

maar we vinden het belangrijk dat onze werk-

holpen. En dat werkt goed: vanaf de eerste

de praktijk heel goed.”

<<<

Unilux Het Brabantse Unilux is gespecialiseerd in insectenwering (hordeuren en horramen) voor de professionele markt. Een ander product is ‘Topspin’: zonwering voor lichtstraten, grote glasfaçades en -kappen. Nieuw is ‘Nanotecfilm’, een schakelbare raamfolie die met een druk op de knop verandert van transparant naar ondoorDoor het verkleinen van de doorgang heeft de

zichtig. Unilux beschikt over een eigen

Unilux heeft de stempelmachines zelf beveiligd met

montageafdeling minder last van de zagerij. Frank van

productiehal in Boxtel van ruim 10.000 m2.

metalen gaasmatten

Drunen: “We gaan automatische deuren plaatsen”

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

28-29_Unillux.indd 29

29 13-02-13 09:16


D O OR: RE I NOL D T OMBE RG

Waarde toevoegen

n

i

h

s

met horizontaal

d

s

s

o

d

t

Toeleverancier Machinefabriek v.d.

h

t

Elsen heeft geïnvesteerd in een derde

g

a

horizontale bewerkingscentrum. Met

l

O

deze machine gaat V.d. Elsen verder

t

w

met het toevoegen van waarde ten

h

o

behoeve van uitbesteders.

t

E

n als een “degelijke machine.” Het machinecon-

e

cept met een T-bed en de Z-as in de bewegende

b

machinekolom is uiteraard een bekend machine-

H

concept, dus op zich niets schokkends, en het is

b

ook geen machine met superhoge ijlgangen.

o

Maar Luijten en Kox roemen de stabiliteit van de

a

blokgeleidingen die zwaardere verspaningen

fi

mogelijk maken. Verder kan de machine werk-

E

stukmassa’s opnemen tot 1.000 kg én de machine

d

heeft veel ruimte om opgespannen werkstukken in de machine te roteren over de vierde as. LuijRondom verspanend bewerken

ten: “In vergelijking met drieassige machines

Deze gelaste plaatstalen samenstelling wordt nabewerkt op het nieuwe horizontale bewerkingscentrum Hyundai Wia KH 63G.

krijg je met een horizontale machine in elk geval

Dit deel van 700 mm bij 700 mm opgebouwd van plaatstaal uit 5 mm dik wordt vlak op de machine opgespannen. De mensen van

een extra as.” Voor de KH 63G van V.d. Elsen be-

Machinefabriek v.d. Elsen omschrijven dit werkstuk als ideaal voor een horizontale machine. De samenstelling kan rondom verspanend

tekent dit werkstukken opgespannen op de pal-

bewerkt worden. Dankzij de rotatie om de vierde as kunnen de vlakken van de dikkere strippen op een paar honderdste millimeters goed

let van 630 mm een ruimte hebben met een

evenwijdig nabewerkt worden en liggen de gaten in deze vlakken met dezelfde nauwkeurigheid precies in lijn. Om het kromtrekken van

draaidiameter van 1.120 mm om te roteren over

de vlakken na het frezen te voorkomen wordt de samenstelling vooraf spanningsarm gegloeid (foto: Reinold Tomberg)

de vierde machine-as. Vanzelfsprekend is het machinebereik van de nieuwe Hyundai met een X = 905 mm, Z = 760 mm en Y = 825 mm hierop afge-

Zelfs als je in het achterhoofd houdt dat Neder-

bruik heeft. En let wel: V.d. Elsen is geen

stemd. Dus ook ruime afmetingen in vergelijking

land in vergelijking met bijvoorbeeld Duitsland

OEM’er, maar een 100 procent toeleverancier

met de palletgrootte. Bij het werkstuk op de foto

geen automotive-land is, tref je in ons land het

voor verspanende bewerkingen. De nieuwste

bij het artikel wordt ondermeer gebruikgemaakt

horizontale bewerkingscentrum toch opvallend

horizontale machine is een Hyundai Wia KH

van de ruimte die de machine biedt: het werk-

weinig aan. Op een of andere manier hebben

63G die in augustus vorig jaar binnen één week

stuk is groter dan de pallet en toch is de handling

Nederlandse metaalbewerkers weinig trek om

na de bestelling vanuit de voorraad van Hyun-

in de machine geen enkel probleem. Vanzelf-

te investeren in HMC’s (horizontal machining

dai in Hamburg (D) geleverd is - inclusief de in-

sprekend bouw je met een dergelijk machinecon-

centers). Des te opvallender is het dat toeleve-

gebruikname - door Dymato uit Veenendaal.

cept wat minder ruimtebesparend.

rancier Machinefabriek v.d. Elsen in Bergeijk op

Het bedrijf heeft al langer twee horizontale

een machinepark van zeventien machines,

Mori Seiki bewerkingscentra in gebruik.

Meereisende verspaningen

waaronder ook een aantal draaicentra, maar

De beide directeuren Ron Luijten en Jos Kox van

Machinefabriek v.d. Elsen richt zich op de verspa-

v

liefst drie horizontale bewerkingscentra in ge-

de machinefabriek karakteriseren hun aanwinst

nende bewerkingen draaien en frezen. De

c

30 30-31_Eisen.indd 30

D

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:14


M E T A A L B E W E R K E N

“Degelijke machine” nieuwe Hyundai wordt overdag zo veel mogelijk ingezet voor meereisende verspaningen zoals het bewerken van gietwerk en voor wat de mensen van V.d. Elsen omschrijven als ‘protowerk’. In de avonduren gaat de machine aan de slag met seriewerk. Luijten en Kox zien het simpele verspaningswerk langzamerhand verdwijnen. “Wat overblijft zijn zaken waar meer moeite voor gedaan moet worden.” Beide heren hebben besloten om zich met hun bedrijf minder te richten op hapsnap-toeleverwerk, maar zich meer te oriënteren richting uitbestedende kleine en middelgrote OEM’ers en deze dan een totaalpakket aan te bieden. Ze zoeken dus duidelijk de eerste lijn op. Voor de researchafdeling van een grote

Foto van een KanBan project wat bij Machinefabriek v.d. Elsen heeft gelopen. Op de voorgrond de kits, op de

OEM’er bijvoorbeeld wordt momenteel veel pro-

achtergrond de voorraad die TwoBin gestuurd wordt (foto: Machinefabriek v.d. Elsen)

towerk uitgevoerd. In vergelijking met het seriewerk vergt protowerk meer indirecte uren, maar het is een goede manier voor een toeleverancier

tract een afgesproken minimale voorraad be-

machinedeel. In dit kit kunnen ook voor V.d.

om waarde toe te voegen. Het bieden van logis-

schikbaar. Komt een leeg bakje retour dan wordt

Elsen branchevreemde delen zitten als O-rin-

tieke oplossingen is een andere manier van V.d.

de inhoud voor een volgend bakje aangemaakt

gen, montagemateriaal en plaatwerk en derge-

Elsen om zich te onderscheiden van andere, klei-

en samengesteld. Kijk je in de werkplaats van V.d

lijke. Een OEM’er verschuift door het gebruik

nere toeleveranciers. Het bedrijf heeft inmiddels

Elsen in een bakje, dan zie je niet alleen verspa-

van deze kisten een voorraadpositie richting

ervaringen met het ‘tweebakjes-systeem’ (two

ningswerk maar ook uitbestedingen als slijpen,

toeleverancier. Bijzonder is ook dat de gehele

e

bin) en met KanBan.

harden en oppervlaktebehandelingen die ook in

kist voor die uitbesteder één orderregel is. Dit

-

Het TwoBin-proces is een eenvoudig logistiek

opdracht verzorgd zijn. In het bakje zit dus een

scheelt veel administratieve handelingen. <<<

s

beheersysteem. Veel consumenten passen het

order die kant-en-klaar is voor montage bij een

.

onbewust toe: als het pak koffie in de kelderkast

OEM’er of een first-tier supplier.

e

aangebroken wordt, komt meteen een pak kof-

Voor KanBan maakt V.d Elsen voorraadkisten

fie op het bestellijstje. Op deze manier is V.d.

(een kit) met daarin precies die onderdelen die

Draaien én frezen

-

Elsen voorraadhoudend voor enkele uitbeste-

nodig zijn in een vervolgproces zoals bijvoor-

De onderkop bij de naamsaanduiding van Machinefa-

e

ders. In Bergeijk is steeds binnen een raamcon-

beeld het samenbouwen van een machine of

briek v.d. Elsen in Bergeijk luidt ‘Verspaningstechniek’. Dit omschrijft de bedrijfsactiviteit: een 100 procent toeleverancier voor de verspanende bewerkingen draaien én

-

frezen. Het bedrijf is opgestart in de jaren tachtig. In 2000 hebben Ron Luijten en Jos Kox het bedrijf overgenomen. Bij het bedrijf werken twintig fte’s die met zeventien

-

CNC-machines (draai- en bewerkingscentra) verspanen in dagdienst met een aanvullende avondploeg.

r

-

=

g

o

t

g

Ron Luijten en Jos Kox (links) zien zeer grote series simpel De Hyundai Wia KH 63G op de werkvloer bij V.d. Elsen. Het is een machine met een maximaal spiltoerental

verspaningswerk langzamerhand verdwijnen (foto:

van 4.500 min-1. Het piekkoppel is 1.270 Nm (900 Nm continubedrijf) en een piekvermogen van 26 kW (18,5 kW

Machinefabriek v.d. Elsen)

continu) (foto: Reinold Tomberg)

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

30-31_Eisen.indd 31

31 13-02-13 09:15


D o or: P E T E R S CHUU R BI E RS (S tichti ng V e rsp an er s for um)

Automatisch lassen

M

bij seriegrootte één

k

d

g

s

d

C

p

Met een lasoplossing van Valk Welding lukt het

v

m

ThyssenKrupp Accessibility om trapliften met een

m

m

seriegrootte één volautomatisch te lassen.

v

d

Uitgangspunt zijn digitale foto’s van het trapportaal

e

t

van de trapliftgebruiker.

s

p

L Het Nederlandse bedrijf ThyssenKrupp Accessibi-

V

lity maakt deel uit van een concern dat onder

l

andere bekend staat als producent en leverancier

v

van personenliften en roltrappen. De fabriek in

d

Krimpen a/d IJsel is gespecialiseerd in trapliften

S

voor particulieren. Een traplift bestaat uit een

C

stoel die door een tandheugelaandrijving over een railgeleiding wordt bewogen. Stoel en aan-

b Lasrobot in actie bij het lassen van een tandheugelstrip op een gebogen buis (foto’s: Valk Welding en ThyssenKrupp)

drijving zijn standaard, terwijl het railsysteem steeds klantspecifiek is. De efficiëntie waarmee dit systeem wordt geproduceerd, is een bijzon-

af te lopen. Het systeem moet altijd goed func-

keld. Deze customisation werd met behulp van

dere prestatie te noemen. Metaal Magazine keek

tioneren ook over een relatief onnauwkeurige

de embedded ScriptLink macroprogrammeer-

in de productieafdelingen van ThyssenKrupp Ac-

en willekeurige trap met bochten. Om dit te

faciliteit gerealiseerd. De kennis om hiermee

cessibility om zelf te ervaren welke werkmetho-

realiseren wordt elke traplift specifiek voor een

eigen applicaties te ontwikkelen, is bij de ont-

den en automatisering zijn gerealiseerd.

huissituatie ontworpen en is dus daarmee

werpers op de IT afdeling aanwezig. De kosten

Een veel voorkomende uitvoering is een traplift

uniek. Omdat ThyssenKrupp er in is geslaagd

van de aanpassingen zijn zo ook goed te over-

waarbij het railsysteem aan de binnenkant van

het productietraject te automatiseren, is een

zien en men is niet afhankelijk van derden voor

de trap wordt gemonteerd, dus waar de treden

beheersing verkregen over de kwaliteit en de

software-tuning. Bij het automatiseren van het

op hun smalst zijn. Zo blijft er voor familieleden

levertijd van een traplift. Het is mogelijk om

ontwerp en het fabricageproces, was de kern

van de trapliftgebruiker voldoende ruimte over,

vanaf het opnemen van een trapportaal bij de

van de opgave, om een stalen tandheugelstrip

om ook veilig aan de brede kant de trap op en

klant aan huis, binnen twee weken het maat-

en een buislengte te buigen en deze nauwkeu-

werk te realiseren en de traplift te installeren.

rig op elkaar te positioneren en te lassen. Dit gebeurt volgens een ingenieuze berekening

Stichting Verspanersforum

Digitaliseren

zodanig, dat een hartlijn ontstaat, die als een

De Stichting Verspanersforum, die de ExpertCAD soft-

ThyssenKrupp Accessibility maakt hiervoor digi-

vloeiende curve onderlangs een buisgeleiding

ware promoot, stelt dat de toepassing van ThyssenKrupp

tale foto’s van het trapportaal en berekent dan,

verloopt. Hierop zet zich immers het tandwiel

laat zien, dat ook voor verspanende metaalbedrijven op-

met speciale software, de 3D trapafmetingen.

af om de liftstoel schokvrij te verplaatsen. Er

lossingen kunnen worden geboden om zelf te automati-

In de fabriek wordt vervolgens per woonhuis de

zijn nu slechts enkele ontwerphandelingen

seren, zeker in de werkvoorbereiding. Er zijn veel bespa-

elektronisch ingemeten 3D data in het Expert-

nodig om deze constructie te realiseren. Thys-

ringen mogelijk door maatwerk onder eigen regie uit te

CAD ontwerppakket ingelezen. Daarna start de

senKrupp beschikt vervolgens direct over de

voeren (contact: peter.schuurbiers@verspanersforum.nl).

werkvoorbereiding, de specifieke ontwerpap-

werktekening en werkvoorbereiding van het

E

plicatie die ThyssenKrupp zelf heeft ontwik-

railsysteem die beide uniek zijn voor een klant.

l

32 32-33_ThyssenKrupp.indd 32

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:13


n

M E T AA L B E W E R K E N

Railsysteem klantspecifiek Maar dat is nog niet alles. Door de aangebrachte koppelingen in de CAD-software worden de ordergegevens online aangeboden op de fabricageplekken in het bedrijf. Daartoe rekent ThyssenKrupp ook de data voor zaagopdrachten van de buis, snijden van de tandheugelstukken, de CNC-programma’s voor de buigmachines, het positioneren in mallen, de lasposities en data voor de lasrobotaansturing. De tandheugelstrip met buis wordt bovendien in hanteerbare segmenten tot de complete 3D-trapgeleiding samengesteld. De productie van deze onderdelen

De lasrobot controleert deze railsegmenten op

Stoel en aandrijving van een traplift zijn standaard,

vindt door elkaar plaats, in een batch van or-

maatafwijkingen met een vision-systeem

maar het railsysteem is steeds klantspecifiek

teerd. De benodigde CAM-schakels zijn bij Thys-

verd. Op een werkplek tussen de cellen haalt de

opzichte van het lasprogramma en corrigeert

senKrupp feitelijk een voortvloeisel van de Ex-

operator de orders nu binnen uit het systeem.

deze automatisch. De software van Valk Wel-

pertCAD software-customisation.

Daarbij is de barcode ook gekoppeld aan het

ding voert daarna een botsingsvrije aflascyclus

ders, gekenmerkt door een barcoderegistratie en wordt met onbemande trucks getranspor-

programmanummer, zodat de operator alleen

uit aan twee kanten van de railstrip.

Lasrobot

het programma hoeft op te roepen nadat het

Met deze automatiseringsslag kan Thyssen-

Valk Welding heeft vier lasrobotinstallaties ge-

werkstuk is opgespannen. Het railsegment

Krupp de groeiende marktvraag opvangen en

leverd om aan de productievraag te kunnen

ofwel de buis met tandheugelstrip, werden

een hoge kwaliteit waarborgen in de hiervoor

voldoen. Ook het maatwerk om de ExpertCAD-

hiervoor eerder al in het proces manueel ge-

geheel gemoderniseerde productieafdeling

data, met de zogeheten ‘Custom Made Robot

hecht. De lasrobots controleren deze railseg-

voor de raildelen. De nieuwe faciliteiten zijn

Software’, volautomatisch om te zetten in de

menten eerst op maatafwijkingen met een vi-

zodanig, dat gewerkt kan worden in dagdienst,

CNC-lasprogramma’s, werd afgestemd tussen

sion-systeem. Dit systeem scant per zone de

zonder dat er in een meerploegendienst ge-

beide IT afdelingen en kant-en-klaar meegele-

lasnaden op mogelijke maatafwijkingen ten

werkt wordt.

<<<

)

Award voor Valk Welding Valk Welding won vorig jaar tijdens de Techni-Show 2012 met de 3D Free Shape Welding Solution, de publieksprijs voor de Techni Show Innovatie Award. Dit is een automatiseringsoplossing voor de enkelstuks lasproductie van 3D gebogen werkstukken. Dat daarbij ook de lasprogramma’s automatisch gegenereerd worden, wordt gezien als een doorbraak voor customisation van consumentenproducten van een 3D-lasproces waarvan de meeste vormen van het laswerkstuk maar éénmalig voorkomen. De 3D Free Shape Welding Solution van Valk Welding is een softwarematige oplossing, die het mogelijk maakt programma’s voor de lasrobot automatisch te genereren, inclusief de juiste lasparameters en toortshoeken. Dit maakt inzet van robotautomatisering mogelijk voor enkelstuksproductie, zonder tussenkomst van een programmeur. Een CMRS applicatie zorgt ervoor dat alle geometrische data uit de CAD bestanden in een Automatic Program Generator worden omgezet in programma’s voor de lasrobots. De software herkent bovendien welk type product het betreft en berekent daarvoor de optimale routing. Mocht er, door het vrije vorm van het buigproces, toch een botsing optreden bij de uitgerekende programma’s, dan signaleert de software dit en komt automatisch met een oplossing, die wel botsingsvrij is. Volgens Valk Welding vervangt een lasrobot met de 3D Free Shape Welding Solution drie handlassers en wordt er bovendien met een constantere kwaliteit gelast. Voordelen van de 3D Free Shape Welding Solution van Valk Welding zijn onder meer geen offline/online programmeertijdverlies door specialist, een minimale machinebreuk door automatische controle van de programma’s en een minimale machine-omsteltijd door een multifunctionele mal en programmaselectie tijdens de productie. 3D Free Shape Welding Solution wordt inmiddels met succes toegepast bij ThyssenKrupp Accessibility BV. Deze fabrikant zet de 3D Free Shape Welding Solution in om driedimensionaal gebogen raildelen voor trapliften Elk trapportaal heeft een eigen kromming, het is dus

volledig automatisch op klantspecificatie in seriegrootte één te produceren.

laswerk met de seriegrootte één

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

32-33_ThyssenKrupp.indd 33

33 13-02-13 09:14


D O OR: P AUL QUAE DVL I E G

Lokale productie

biedt voordelen Van 29 januari tot en met 2 februari vond in Pfronten (D) de jaarlijkse huisshow van DMG/Mori

in Zwitserland klaar en er zijn plannen voor een nieuw hoofdkantoor in Tokio. Daarnaast

Seiki plaats. Op de eerste dag was er tevens de internationale persconferentie en kon Metaal

wordt een tweede fabriek in Tianjin in China gebouwd. Hier moeten vanaf oktober de hori-

Magazine een kijkje nemen in de productiehallen en de showroom, waar veel nieuwe machines

zontale bewerkingscentra van het type NHX gebouwd gaan worden in aantallen van hon-

stonden opgesteld. In totaal komt DMG/Mori Seiki dit jaar met 27 noviteiten, waarvan er zestien

derd stuks per maand. Ook wordt deze fabriek de spil in het aanleveren van gietdelen voor

op de EMO getoond gaan worden. In Pfronten werden zes nieuwe machines getoond.

andere DMG/Mori Seiki fabrieken in Shanghai, Europa, Japan en Amerika. De bestaande fabriek in Shanghai wordt verder uitgebreid, de

Tijdens de internationale persconferentie, die

internationaal gebied geheel volgens planning

nieuwe fabriek in Davis (USA) draait bijna op

traditioneel op de eerste dag van de huisshow

gaat. “Voor het eerst staan we gezamenlijk in

volle toeren en er komt een nieuwe fabriek in

van DMG/Mori Seiki in Pfronten wordt gehou-

april op de belangrijke metaalbeurs CIMT in

Rusland voor het bouwen van de Ecoline ma-

den, maakten Dr. Rudiger Kapitza en Mr. Masa-

China”, legt Kapitza uit. “Eind dit jaar is het

chines.” Mori vult hem aan over de verdere

hiko Mori, duidelijk dat de samenwerking op

nieuwe Europese hoofdkantoor vlakbij Zürich

integratie tussen DMG en Mori Seiki: “We bouwen nu de universele draaibanken van het type NLX2500 bij Gildemeister in Italië en er worden DMU 50 machines gebouwd in de fabrieken van Mori Seiki in Japan. De klanten profiteren hierdoor van lagere prijzen en kortere levertijden.”

m

De nieuwe universele draaimachine NLX2500Y700 wordt nu ook in Europa gebouwd

34 34-35_DMG.indd 34

Nieuwe gezamenlijke machine

m

Misschien wel de meest bijzondere machine van

o

de huisshow was de nieuwe Dixi 210, een zeer

t

nauwkeurige high-end portaalmachine waar,

w

volgens Kapitza, veel vraag naar is. Dixi, een

c

Zwitserse machinebouwer, werd in 2007 door

d

Mori Seiki overgenomen. Nu werd in Pfronten

e

de eerste nieuwe Dixi machine onder de vlag

K

van DMG/Mori Seiki gepresenteerd. Kapitza:

z

“De nieuwe Dixi 210 verbindt de spreekwoor-

w

delijke Zwitserse precisie van Mori Seiki-dochter

m

Dixi met de Duitse ingenieurskennis van Gilde-

h

meisters-dochter Deckel Maho en de handma-

m

tige werkzaamheden van de vakmensen van

d

Dixi in Le Locle, Zwitserland.” Deze Dixi 210

1

blinkt uit met een nauwkeurigheid van minder

b

dan 35 micrometer bij een werkbereik van

e

1.800 mm (X) bij 2.100 mm (Y) bij 1.450 mm (Z).

k

De nauwkeurigheid wordt onder meer behaald

2

door bepaalde oplegvlakken te schrapen. Ge-

m

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:12


M E T A A L B E W E R K E N

Back in business De cijfers van de VDW en Oxford Economics, die DMG/Mori Seiki presenteerde tijdens de persconferentie, geven een wereldwijde groei aan voor machineverkopen van 7,6 procent voor 2013. Rudiger Kapitza is echter hierover minder positief, met name over de machineverkopen in Europa, die toch wel achter blijven. Positief nieuws is de comeback van Amerika (Noord Amerika, Mexico en Canada) en Japan. “Gezien de groeiende machineverkopen daar, lijkt het erop dat Amerika economisch weer aan het groeien is. Duitsland stond op plaats drie de afgelopen jaren, maar is nu naar de vierde plaats verdrongen ten gunste van Amerika. Ook Japan groeit weer. Dat deze landen groei vertonen is voor het eerst sinds negen jaar. Vooral de automobiel- en vliegtuigindustrie zorgen hiervoor, maar de sterkste stijging verwachten wij bij de medische sector.” Kapitza verwacht hier voor de komende vijf jaar zelfs een groei van 8 procent per jaar. De nieuwe gezamenlijk ontwikkelde Dixi 210 blinkt uit in nauwkeurigheid voor grote producten (foto’s: Paul Quaedvlieg)

middeld zijn ze daar in Le Locle zo’n 500 uur per

Made in Europa

najaar pakt DMG/Mori Seiki verder uit met nog

machine mee bezig. Ook beschikt de machine

Bijzonder is de nieuwe universele draaimachine

eens zestien nieuwe machines. Een bezoek

over een speciaal ‘thermo-management’ sys-

van het type NLX2500Y700. Deze wordt tegen-

meer dan waard, lijkt ons.

teem met koeling voor alle componenten die

woordig ook in Europa gebouwd onder geza-

warmte ontwikkelen. Mede daardoor is de ma-

menlijke vlag van DMG/Mori Seiki. De nieuwe

chine zo’n 30 procent tot 40 procent duurder

machines van de NLX serie zijn stijver dan de

dan vergelijkbare DMG-machines maar biedt

voorgangers, mede door een verbeterde struc-

een driemaal hogere nauwkeurigheid. Volgens

tuur van het machinebed, vlakke geleidingen

Kapitza hebben klanten dat er wel voor over en

met hogere dempingseigenschappen, verstevi-

zijn er al diverse orders geplaatst. Er kunnen

gingen in de lineaire assen en grotere kogelom-

werkstukken in de machine bewerkt worden

loopspillen. De NLX2500Y700 heeft een maxi-

met een maximale diameter van 2.500 mm, een

male draaidiameter van 366 mm en een draai-

hoogte van maximaal 1.250 mm en een maxi-

lengte van maximaal 705 mm. In de X- en Z-as

male massa van 8.000 kg. Er zijn meerdere spin-

kan de machine bewegen over een lengte van

dels leverbaar met een maximaal vermogen tot

260 mm respectievelijk 795 mm en wordt daar-

114 kW. Ook is er een extra krachtige spil lever-

mee een veelzijdige machine voor draaibewer-

baar met een draaimoment van 1.550 Nm en

kingen. Tijdens het open huis in Pfronten wer-

<<<

een maximum toerental van 6.300 min . Op de

den ook nog andere nieuwe machines getoond,

komende EMO 2013 in Hannover wordt de Dixi

waaronder een DMC 80 H linear, een DMC 65

270 geïntroduceerd, ook zeer nauwkeurig maar

FD monoblock, een DMU 125 FD monoblock en

De nieuwe DMC 80 H linear is een snel horizontaal

met een groter werkbereik.

een CTX beta 2000. Op de komende EMO dit

bewerkingscentrum

-1

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

34-35_DMG.indd 35

35 13-02-13 09:13


D O OR: F RANC COE NE N

MTMS toont transformatie

maakindustrie

De Additive & New Manufacturing Technologies Zone op de nieuwe Belgische industriebeurs MTMS is zonder meer het meest bijzondere onderdeel. Hier tonen exposanten technologie die morgen gemeengoed zal zijn, maar vandaag al beschikbaar is.

De maakindustrie staat aan de vooravond van

K

een transformatie. Nieuwe technologie komt

t

beschikbaar, andere materialen, maar ook nieuwe werkwijzen. Karl D’haveloose van InventMedia, de Belgische organisator van de

i

vroegere Metapro, denkt dat ook beursorga-

t

nisatoren een transformatie moeten doorma-

v

ken. “We moeten de industriebeurzen op-

d

Congres over nieuwe materialen en productietechnologie

nieuw uitvinden. Bezoekers komen naar een

M

Howest organiseert de eerste beursdag het Additive & New Manufacturing Technologies Congres. Zes spre-

beurs om de toekomst te zien.” Met die toe-

K

kers presenteren concrete cases met nieuwe productietechnologie. Bart Grimonprez van Howest: “We belich-

komst worden bezoekers van MTMS (Materials

z

ten de cases vanuit de klant, die niet alleen voordelen maar ook problemen en nadelen toelicht.” De presen-

Transformation & Machining Show) direct ge-

t

taties geven deelnemers aanknopingspunten voor de afweging zelf te investeren in de nieuwe technologie

confronteerd als ze via de Additive & New Ma-

h

of uit te besteden. Een van de cases betreft de toepassing van een nieuwe composiet in de bodem van de

nufacturing Technologies Zone de beurs bin-

d

kofferbak van een personenauto. Dit is een duopresentatie van het Franse Faurecia (de leverancier) en MPSA,

nenstappen. De beurs vindt plaats van 20 tot

a

de autoconstructeur. In het materiaal worden vlasvezels gebruikt. Die zijn hernieuwbaar en geven dezelfde

en met 22 maart in Brussels Expo. Dertig expo-

z

sterkte aan het composietmateriaal als de tot nog toe gebruikte glasvezels. Ocas presenteert het incrementeel

santen dompelen hen onder in nieuwe pro-

n

omvormen van dunne metaalplaat, een alternatief voor het dieptrekken waarbij je geen matrijzen nodig

ductietechnologie. Dat behelst meer dan 3D-

b

hebt. De techniek is bruikbaar voor zowel prototypebouw als kleine series. Sirris presenteert de nieuwste

printen en additive manufacturing, zegt Bart

v

mogelijkheden op het gebied van keramiek 3D-printen, waarvoor al de eerste toepassingen zijn gevonden.

Grimonprez van Howest Industrial Design Cen-

d

3M presenteert een nieuwe lijmtoepassing: het verlijmen van honingraatstructuren met aluminium panelen

ter. Deze afdeling van de Hogeschool West-

r

tot een sandwich voor maritieme toepassingen. Bijzonder is dat 3M erin slaagt om de lijm te combineren met

Vlaanderen (Howest) tekent voor de organisa-

o

een anti-corrosiecoating. Verder zijn er nog presentaties over additive manufacturing van zowel metalen als

tie van het congres op de eerste beursdag (zie

m

kunststof componenten. Het congres is bedoeld voor een breed publiek uit de maakindustrie, zowel product-

kader) en ondersteunt bij de inrichting van

ontwikkelaars als mensen uit de productie. Deelname aan het congres kost (inclusief lunch en receptie na

deze zone. “Het congres is enerzijds futuris-

afloop) 100 euro per persoon. Inschrijven kan via de website van de beurs www.mtms.eu. Een beursbezoek

tisch. Sprekers schetsen waar het industriële

zelf is overigens gratis, mits registratie via dezelfde website.

midden- en kleinbedrijf over drie jaar terecht

Ocas presenteert de mogelijkheden van incrementeel omvormen (foto: Ocas)

kan komen. In dat opzicht is het congres een

36 36-37_MTMS.indd 36

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

13-02-13 09:10


n

B E U R S

25 Nederlandse exposanten Eind januari hadden zich een kleine 25 Nederlandse exposanten ingeschreven voor MTMS 2013. Is de Belgische markt aantrekkelijk of voelen ze zich door het thema aangetrokken? Paul van de Ven, marketing- en salesmanager bij Van Hoorn Carbide, ziet wel iets in het thema. “De verandering, meer materialen, andere bewerkingstechnieken, is ook zichtbaar in ons deel van de maakindustrie. Naast traditionele bewerkingen en behandelingen van metaal en staal moeten in toenemende mate kunststoffen, composieten en metaalvarianten bewerkt en verwerkt worden in complexere eindproducten.” Met name de trend om producten alsmaar lichter te maken, leidt tot nieuwe materiaalcombinaties. Deze zijn vaak abrasief, wat tot grote gereedschapslijtage lijdt. “Voor ons vormt een uitdaging om passende gereedschappen te ontwikkelen. MTMS biedt ons een platform om naast de frezen voor de bewerking van stalen en metalen ook onze frezen voor kunststoffen en composieten te tonen.” Van Hoorn Carbide biedt de MTMS-bezoe-

Van Hoorn Carbide beschikt over een eigen

kers een sneak preview van de nieuwe gereedschappen die later dit

testcentrum (foto: Van Hoorn Carbide)

jaar op de EMO worden getoond. Alternatieve bewerkingstechnieken hoeven niet altijd heel nieuw te zijn. Dat bewijst Etchform. Het etsen is een oud, maar nog onbekend proces. Nieuwer is het elektroformeren. Etchform laat op MTMS beide technieken zien. “Ze zijn een alternatieve bewerkingstechnologie voor precisieproducten waarin je geen thermische of mechanische spanningen wilt en die je niet meer hoeft na te bewerken”, legt productmanager René de Vries van het Hilversumse bedrijf uit. Toepassingen zijn vooral te vinden in de ruimtevaart, Karl D’haveloose: “Bezoekers komen om de

halfgeleiderindustrie, machinebouw, sensoren productie, filtratie,

toekomst te zien” (foto: InventMedia)

et cetera. Het is een aanvulling op en vaak gunstig alternatief voor onder meer lasersnijden, vonken en fijnstampen. Bij fotochemisch etsen haal je materiaal weg; bij elektroformeren bouw je juist het

e

inspiratiebron. Anderzijds is het praktisch. We

materiaal op. Elektroformeren gebeurt bij Etchform alleen in nikkel

-

tonen cases uit de praktijk van vandaag. Met

met een maximum dikte van circa 0,2 mm en structuren en toleran-

voor- en nadelen. We laten de bezoeker zien

ties tot op sub micron niveau. Typische voorbeelden zijn connecto-

Een voorbeeld van een geëtst product, een

dat het anders kan.”

ren, (contact)veren, encoderschrijven, filters, maskers, pakkingen,

solar connector (foto: Etchform)

MTMS toont de bezoekers ook live techniek.

RFI- behuizingen, shims en zeven voor velerlei industriële toepas-

Karl D’haveloose: “Dat doen we in de machine-

singen. Etchform wil op MTMS de Belgische markt verkennen. “We

zones in beide hallen. Hier staan enkel exposan-

doen al veel in het buitenland, maar niet in België. We willen daar

ten die machines werkend tonen.” Bewust kiest

ons marktaandeel vergroten. De beurs is voor ons het platform om

hij ervoor om de beurs niet thematisch in te

de markt af te tasten.”

delen. Dat betekent dus dat bezoekers een vijf-

Voor Wil Toebes van Promatt is de belangrijkste reden voor deel-

assig bewerkingscentrum naast een lasersnijder

name de Belgische markt. Die is voor de importeur van onder andere

zien staan. Je ziet dus wellicht alternatieven

Behringer zagen in de Benelux belangrijk. “De Belgische markt is heel

naast elkaar. Verspreid over de rest van de

interessant. Waar Nederlanders in de stress schieten als ze het woord

beursvloer zijn er nog drie zones voor de toele-

crisis horen, lijken Belgen minder paniekerig te reageren. Het inves-

Een grote Behringer bandzaag tijdens de

veranciers en de materialenleveranciers. In alle

teringsklimaat is er veel constanter.” Promatt gaat met vijf machines

Tube 2012 in actie (foto: Reinold Tomberg)

drie deze zones is er een grote centrale bar-

naar de MTMS. De stand is te klein om een volledig geautomatiseerd

ruimte. D’haveloose: “We richten de paviljoens

systeem te tonen, zoals Behringer die bouwt. Automatisering is echter wel absoluut het thema als het om zagen

optimaal in op netwerken.” Ook die transfor-

gaat, zegt Toebes. En dat reikt verder dan alleen automatische toevoer. De nieuwe Behringer zaagmachines

<<<

stellen zichzelf in. Sensoren voelen de weerstand tijdens het zagen en het zelf regulerend systeem van de zaag

n

-

t

-

e

matie gaat de industrie doormaken.

past parameters automatisch aan, zodat je steeds een optimaal zaagproces hebt. Behringer zet in op intelligentere besturingen en stabiele constructies omdat tegenwoordig heel andere materialen verwerkt worden dan

-

e

n

“Industriebeurzen opnieuw uitvinden”

vroeger. Zwaardere en langere producten, moeilijk verspaanbare materialen. Ook het zagen verandert door de komst van andere materialen.

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

36-37_MTMS.indd 37

37 13-02-13 09:10


D O OR: F RANC COE NE N

Kwalitatief fijnsnijden

D

W

E

m

v

n

Door de bestaande servokniehefboompers op een

d

m

aantal punten aan te passen en de beweging van de

b

h

stempel anders te programmeren, brengt Schuler

d

d

Gräbener het stansen met gewone gereedschappen

g

n

dichtbij de kwaliteit van het fijnstansen.

e

g

Bij het stansen snij je met het gereedschap eerst

A

een deel van het materiaal weg, daarna breekt

d

de rest af. Het resultaat is dat ongeveer 50 pro-

Schuler Gräbener heeft onder andere mangaanstaal (1.700 N/mm2) gestanst met een gladsnijkwaliteit (foto’s:

v

cent van het snijvlak een echte gladde snijzone

Frank Coenen)

o

is (Glattschnitt), de rest is een breukvlak dat

t

ruwer is en vaak nabewerking vereist bij hoog-

Om deze hoge stanskwaliteit te bereiken, heeft

stevigde zijwanden en de vier rolgeleidingen

m

nauwkeurige componenten. Wil je een 100 pro-

Gräbener de pers op een aantal punten aange-

links en rechts. Dit zijn voorgespannen spelings-

m

cent ‘Glattschnit’-aandeel, dan ben je tot nog

past. Met name de hogere stijfheid van deze

vrije rolgeleidingen, die ervoor zorgen dat de

h

toe aangewezen op een fijnsnijdpers met bijbe-

PSK-pers, zoals de typeaanduiding luidt, verge-

kiepstijfheid veel hoger ligt dan doorgaans.

v

horend gereedschap. Dit is echter een com-

leken met de standaard MSK valt op. Zo buigt

Onmisbaar in het nieuwe concept is de servo-

f

plexe, kostbare en weinig flexibele oplossing.

de tafel slechts 0.04 mm per meter door bij volle

aandrijving. Hierin schuilt het andere deel van

e

Deze persen worden namelijk niet gebouwd

belasting op 2/3 van het totale tafeloppervlak.

de oplossing om tot een fijnere stanskwaliteit

z

met grote tafelafmetingen. Dit betekent dat je

De snijspeling in het gereedschap bedraagt

te komen. De stempel wordt namelijk lang-

als er nog andere bewerkingen moeten gebeu-

slechts 0,5 procent van de materiaaldikte: bij

zaam in het materiaal gebracht, waarna de be-

ren, het werkstuk naar een tweede machine

3 mm (de dikte van het materiaal tijdens de de-

weging versnelt zodat het op volle snelheid

moet. “Dat voorkomen we met deze verbe-

monstratie) betekent dit dat de 630 ton zware

weer uit het materiaal komt. Desart ziet voor

terde servokniehefboompers”, zegt Bart Desart

ram in het materiaal beweegt met slechts 0,015

het nieuwe concept veel mogelijkheden, omdat

van Pack International, dat Schuler deels in Ne-

mm speling. Om de stijfheid van de pers te

je nu een fijne stanskwaliteit kunt combineren

derland vertegenwoordigt. Met de verbeterde

tonen, had men bij Gräbener het gereedschap

met efficiency omdat de PSK 630 een tafel

pers haalt Gräbener een Glattschnitt-aandeel

excentrisch op de pers opgespannen. Deson-

heeft van 2.500 mm lengte. “Je kunt andere

van meer dan 80 procent van het snijvlak.

danks gaf deze geen krimp, mede door de ver-

bewerkingen in het proces integreren.”

Essentieel om de hoge afwerking van het breukvlak te verkrijgen is de

De servoaandrijving zorgt deels ook voor een fijnere stanskwaliteit

aangepaste curve. De pers gaat langzaam in het materiaal en versnelt daarna

38

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 38

13-02-13 09:09


n

t e c h n i s c h

Draadvonkmodule

n i e u w s

Maximale boorcapaciteit

Widenhorn introduceert tijdens de Metaal-

de keuze tussen meerdere vooraf bepaalde be-

Expo, die gehouden wordt van 5 tot en met 7

werkingsstrategieën, zoals ‘onbemande nacht-

maart in ’s-Hertogenbosch, de nieuwste versie

dienst’ of ‘bemande dagdienst’. Ook kunnen ze

De nieuwe Powerline serie van de Komet Group

van de CNC-software Edgecam. Deze bevat

eenvoudig een eigen strategie opbouwen. An-

bevat belangrijke kenmerken van de KUB Cen-

naast veel nieuwe mogelijkheden voor frezen,

dere features zijn onder meer verschillende

tron gereedschappen zoals de centrale boor-

draaien en draai-frezen, een volledig nieuwe

hoekbewerkingen, meerdere methoden voor

kroon, het duidelijke aansluitpunt en de boor-

module voor draadvonken. Edgecam 2013 R1

het laten staan van ondersteuningsmateriaal,

kop. Het gebruik van vierzijdige Quatron om-

biedt een gebruikersvriendelijke interface voor

voor- en nabewerkingsmogelijkheden, diverse

keerbare snijkanten is echter nieuw. Gebruikers

het programmeren van alle typen draadero-

stempels en mallen en een intelligente kamer-

profiteren van de dubbele boorhoeken en de

deerbesturingen. Standaard wordt een serie in

strategie. Edgecam wordt in de Benelux gele-

daaruit voortvloeiende toename van de voe-

de praktijk geteste postprocessors en intelli-

verd door Widenhorn Industriële Automatise-

dingssnelheden. Dit leidt tot kortere productie-

gente snij-instellingen meegeleverd. De

ring (WIA) in Rhoon.

tijden. De centrale boorkroon van de Powerline

nieuwe cycli kennen de uitgangsmateriaalvorm

leidt het gereedschap nauwkeurig in de booras

en genereren daardoor slimme snijbewegin-

Info? Zie www.products4engineers.nl

en garandeert zo maatnauwkeurigheid, recht-

gen en korte cyclustijden. Gebruikers hebben

Infonummer: 70728

heid en maximale procesbetrouwbaarheid tijdens het boren tot een diepte van 9 × D. De robuuste Quatron snijkant garandeert maxi-

Afbeeldingen in de

male stabiliteit en een optimale spaanafvoer

dialoogvensters,

zelfs bij grote boordieptes. Dankzij de snede-

vergelijkbaar met de

verdeling per kant (vanaf x 39 mm) zijn korte

overzichtelijke opera-

spanen mogelijk, zelfs met moeilijk te verspa-

ties van Edgecam,

nen materialen. De nieuwe Powerline kan wor-

maken het program-

den toegepast met alle bestaande KUB Centron

meren van cycli en

basiscomponenten. De Komet gereedschappen

het programmeren

worden in Nederland vertegenwoordigd door

van de automatische

Roco in Venlo.

featureherkenning eenvoudiger en over-

Info? Zie www.products4engineers.nl

zichtelijker (foto: WIA)

Infonummer: 70740

Verlaagde snijkrachten Wisselplaten met spaanbrekersnijkanten zijn nu ook beschikbaar voor Iscar’s T490-lijn. Betere spaanafvoer, lagere snijkrachten en warmteontwikkeling, verbeterde bestendigheid tegen trillingen: al deze kenmerken geven voordelen bij voorfreestoepassingen met Iscar’s egelfrezen. De snijkanten van de frezen bestaan uit opeenvolgend geplaatste wisselplaten. Normaal gesproken worden de frezen gebruikt met grote snededieptes en realiseren zij grote verspaningsvolumes. Als gevolg daarvan is de verdeling van spanen erg belangrijk voor het effectief afvoeren via de spaankamers van de frees. Iscar’s Helitang T490 freeslijn met tangentaal geklemde wisselplaten verzekert productiviteit met de voordelen van spaanbrekers. Gecombineerd met de progressieve snijgeometrie en geavanceerde Sumo-Tec hardmetaalsoorten, levert deze freeslijn de klant efficiënte gereedschappen voor het productief voorfrezen van diepe schouders, pockets en zijkanten. De Helitang T490 wisselplaten zijn beschikbaar in de maten 8 mm, 13 mm en 16 mm en zijn geschikt voor verschillende typen frees. Iscar Nederland is gevestigd in Gouda. Bij het spaanbreken wordt een brede spaan verdeeld in kleinere segmenten die de spaanafvoer

Info? Zie www.products4engineers.nl

verbeteren (foto: Iscar)

Infonummer: 70730

De nieuwe Powerline boorgereedschappen gaan tot een diepte van 9 x D (foto: Komet)

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 39

39 13-02-13 09:09


D O OR: DI E T E R S CHNE E

Lastijd besparen

M

D

b

d

o

s

o

Meer dan een jaar geleden deed het MAG-lasproces

v

r

ForceArc van EWM bij toeleverancier Tosec in

e

n

Zwolle zijn intrede in de productie. De

o

k

medewerkers brengen inmiddels de moderne

s

h

lastechnologie op verschillende wijzen in hun

k

z

productie in praktijk. Voor de diverse onderdelen

o

h

die Tosec met ForceArc last, wordt nu een derde van

w

v

de productietijd bespaard.

m

g

T

Bij de meeste constructies op maat die Tosec maakt bedraagt het aandeel lasbewerkingen ongeveer 40 procent. Lasprocessen waarmee het bedrijf uit Zwolle last zijn elektrodelassen, TIG-

S

lassen, MIG/MAG-lassen en onderpoederdek-

Met EWM ForceArc wordt een hoger afsmeltvermogen behaald, waardoor de lassers bij Tosec sneller kunnen

v

lassen. De gebruikte materialen zijn de ongele-

lassen (foto’s: EWM)

e

m

geerde bouwstaalsoorten S235 en S335, fijnkorrelig bouwstaal van het type Domex en Weldox en slijtagebestendig mangaanstaal zoals Har-

Meerdere besparingen

een tijdsbesparing van 33 procent. Via rönt-

dox. De plaatdiktes variëren van 4 mm tot 300

Door de bijzondere vlamboogkarakteristiek

gen-, hardheidskeuringen en slijpmonsters

mm. Met betrekking tot de beslissing om For-

van ForceArc ontstaat een hele reeks technische

blijkt dat ook deze lasnaden van hoogwaardige

ceArc-technologie te gebruiken, werd Tosec ge-

en economische voordelen. Bij de constructie

kwaliteit zijn.

adviseerd door lasspecialist René Kuipers van

van nieuwe bouwdelen schreven de voorschrif-

Kumoweld in Assen. Zijn advies was om For-

ten een naadopeningshoek van 60 graden voor,

ceArc te gebruiken in combinatie met de MIG/

nu is een openingshoek van 30 graden vol-

MAG-multiproces-stroombron Taurus 451 en de

doende. Dit kan dankzij de drukkrachtige vlam-

Synergic-besturing van het Duitse EWM. Inmid-

boog die ook met een ‘stickout’ van 40 millime-

dels heeft Tosec de nodige ervaring opgedaan.

ter massieve draad richtingsstabiel brandt. Al-

Met ForceArc wordt een hoger afsmeltvermo-

leen zo komt de MAG-toorts diep genoeg in de

gen behaald, waardoor de lassers sneller kun-

naad om grondlasnaden perfect te kunnen

K

nen lassen. De vlamboog brandt stabiel en doel-

lassen. Dit betekent dat er minder toevoeg-

p

gericht, de inbranding en flanklasnaaddekking

draad nodig is voor grond-, vul- en deklagen en

is goed en poriën in de lasnaad behoren tot het

wordt er energie, beschermgas en lastijd be-

verleden. De lassers zijn zeer te spreken over de

spaard. Bovendien is de warmte-inbreng in het

betrouwbaarheid en stootbestendigheid van de

basismateriaal gering, waardoor er minder

Taurus stroombronnen en het draadtoevoerap-

richtwerkzaamheden nodig zijn. Een voorbeeld

paraat. Ook de toevoer van de massieve draad

van de voordelen van het nieuwe proces zijn de

functioneert perfect. Bovendien wordt door de

bevestigingsogen van kraancomponenten.

speciale geleiding van koude lucht de onder-

Tosec produceerde er indien nodig tot nu toe

houdstijd tot een minimum beperkt omdat de

twee per dag. Met het ForcArc-conform lassen

luchtstroming en de interne elektronische on-

van de lasnaad kunnen er in eenzelfde aantal

Bij het lassen van bevestigingsogen wordt een

H

derdelen van elkaar zijn gescheiden.

uren drie bevestigingsogen gemaakt worden,

tijdsbesparing gehaald van 33 procent

m

40

A

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 40

13-02-13 09:09


t e c h n i s c h

Meer programmeergemak

n i e u w s

Verticale draaimachine

De nieuwe software BySoft 7 van Bystronic

bewerking, buisbewerking, buigen en plantma-

bevat diverse nieuwe functies en mogelijkhe-

nager. Plantmanager is een tool voor het plan-

den. Zo wordt bij het maken van een nieuw

nen en monitoren van alle laser- en

De Emco verticale draaimachine VT400 voert

onderdeel of een component de nieuwste ver-

waterstraalsnijmachines voor één fabriek. Alle

naar keuze pure draai- of ook extra boor- en

sie van Solidworks geopend, naar keuze in 2D

relevante machine- en productiedata zijn hier-

freeswerkzaamheden uit. Dit geldt voor klauw-

of 3D. In CAM modus vinden de gebruikers di-

mee beschikbaar en inzichtelijk. Bystronic Bene-

plaatwerk tot 400 mm spandiameter en 450

verse innovaties waaronder het automatisch

lux is gevestigd in Hardinxveld-Giessendam

omloopdiameter, lengte maximaal 200 mm en

reduceren van botsingen tussen de snijnozzle

gewicht tot 40 kg. Het automatiseringsconcept

en afvaldelen die kantelen. De functie ‘spread

Info? Zie www.products4engineers.nl

is afgestemd op klantspecifieke behoeftes. Het

nesting’ zorgt ervoor dat tijdens het nesten de

Infonummer: 70729

pick-upsysteem maakt aanvullende laadstations

onderdelen beter verdeeld worden. Beter bete-

voor werkstukken overbodig, daarom is het re-

kent in deze dat de software de onderlinge af-

latief eenvoudig om machines aan elkaar te

stand tussen de onderdelen vergroot, voor een

knopen en aanpassingen aan klantspecifieke

hogere procesbetrouwbaarheid. Aan de andere

wensen door te voeren. De hoofdspil voert de

kant kan de operator of programmeur ook kie-

bewegingen uit in X- en Z-as en dankzij de posi-

zen voor ‘compressed nesting’ waarbij juist de

tionering van het werkstuk is de spanenval vol-

onderlinge afstand wordt verkleind, waardoor

ledig vrij. De hoofdspil heeft een vermogen van

het plaatmateriaal zo efficiënt mogelijk benut

36 kW bij 4.000 min-1 en een draaimoment van

wordt. Er zijn mogelijkheden voor het maken

600 Nm. Het werkbereik in X, Y en Z is 1.000

van snijpatronen, genereren van buigprogram-

mm, 400 mm en 90 mm. Naast de basisvariant

ma’s, het simuleren van buigprocessen en der-

De nieuwe BySoft 7 software van Bystronic biedt

zonder Y-as biedt de versie met bewegende re-

gelijke. Er zijn vier verschillende modules: plaat-

diverse nieuwe nesting-functies (foto: Bystronic)

volveras en aangedreven gereedschap alle voordelen van compleetbewerking. Emco wordt in Nederland vertegenwoordigd door Technische

Titaniumverspaning

Handelsonderneming De Ridder in Best. Info? Zie www.products4engineers.nl

Speciaal voor bedrijven actief in de verspaning

egelfrees een snijdiepte van meer dan 100 mm

voor de vliegtuigindustrie, heeft Ceratizit de

en werkt met een hoge snijsnelheid. Zeer goed

egelfrees MaxiMill 211-K ontwikkeld. Dankzij

in te zetten voor de structuurdelen van vlieg-

meerdere rijen van wisselplaten bereikt deze

tuigen. De MaxiMill 211-K is voorzien van wis-

Infonummer: 70739

selplaten met de HyperCoat CTC5240 coating. Volgens Ceratizit zijn snijsnelheden mogelijk van 75 m/min in titanium. Ceratizit Nederland De egelfrees MaxiMill

heeft een kantoor in Roosendaal.

211-K is speciaal ontworpen voor titaniumverspaning in de vliegtuigindustrie (foto: Ceratizit)

Info? Zie www.products4engineers.nl

De VT400 is de uitbreiding van de serie verticale

Infonummer: 70732

Emco draaimachines (foto: Emco)

Afronden plaatranden Kranendonk uit Tiel introduceert het Edge Pre-

plaatmateriaal te automatiseren. Het Edge Pre-

ren te volgen. Hierdoor ontstaat er een per-

paration System, een machine om afronden van

paration System is een krachtgestuurde frees-

fecte ronding aan elke plaatrand, ook als deze

machine, die alle bewegingsruimte heeft om

afwijkt van zijn theoretische maat. Zowel de

complexe contouren van een goede 2 mm ra-

boven- als onderkant van de platen wordt be-

dius te voorzien. De machine bestaat uit een

werkt, zonder ze te hoeven keren. Kranendonk

portaal met een intelligente freeskop. Omgaan

heeft een slim pinnenbed ontwikkeld dat de

met afwijkingen vanwege snijtoleranties, tem-

platen optilt en de freeskop niet in de weg zit.

peratuurverschillen en spanningen in het mate-

Voor de aansturing gebruikt het Edge Prepara-

riaal, vereist een intelligent systeem. Kranen-

tion System dezelfde bestanden als de plaatsnij-

donk heeft een freeskop ontwikkeld met force

machines.

control, die de rand van de plaat volgt met een Het Edge Preparation System bestaat uit een portaal

constante kracht. Hardware- en softwarecom-

Info? Zie www.products4engineers.nl

met een intelligente freeskop (foto: Kranendonk)

ponenten werken nauw samen om de contou-

Infonummer: 70727

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 41

41 13-02-13 09:09


www.mazak.eu

RENTABILITEIT De trend in het lasersnijden is de doorbraak van de Fiberlaser. Groot voordeel bij het snijden van dunne plaat, dankzij een hogere snijsnelheid, een lager energieverbruik en een lagere onderhoudskost t.o.v. de CO2 laser.

Optiplex Fiber 2 kW @ MTMS (4 kW beschikbaar vanaf dit voorjaar)

Bezoek ons tijdens de beurs en sluit af met een bezoek aan onze Open House... en ontdek de meest rendabele, productieve en betrouwbare lasersnijmachines live @:

OPEN HOUSE LASERSNIJMACHINES BRUSSELS EXPO

Weiveldlaan 39, B-1930 ZAVENTEM

20-21-22 maarT van 10u00-18u00

20-21-22 maarT van 14u00-21u00

Voor meer info contacteer ons: Yamazaki mazak europe n.V. Grauwmeer 7, Research Park, 3001 Leuven, BelgiĂŤ T: +32 (0)16 39 16 11 e: sales@mazak.be

13331 Adv. Mazak Rentabiliteit MetaalMagazine.indd 1

Yamazaki mazak nederland B.V. Peppelkade 54, 3992 AK HOUTEN, Nederland T: +31 (0)30 634 40 30 e: sales@mazak.be

16/01/13 17:05


t e c h n i s c h

Groot koppel

n i e u w s

Rondloopnauwkeurigheid De nieuwe spantangopname EPB 5672 van Seco

Door een combinatie van hoge spankrach-

Tools is geschikt voor hogesnelheidsfrezen en

ten en geoptimaliseerde interferentieni-

hoogvolumeverspaning. Deze spantangop-

veaus, zorgt het KM4X snelwisselgereed-

name biedt een maximale rondloopnauwkeu-

schapsysteem van Kennametal voor een

righeid van slechts drie micron bij een gereed-

robuuste verbinding, een hoge stijfheid en

schapslengte van drie keer de buitendiameter

conussen, in vijf verschillende groottes: 11 (1–7

De spantang-

buigbelastbaarheid. Dit resulteert in sterk

(3xD), tot 50 mm. De hoge en gelijkmatige druk

mm); 16R (1–10 mm); 16 (1–10 mm); 25 (2–16

opname

verbeterde prestaties bij het bewerken van

op de gereedschapsschacht wordt bereikt door

mm); 32 (2–20 mm). Iedere grootte biedt de

EPB 5672 is

hogesterkte legeringen en andere materi-

de spanmoer en door de hoogwaardige afwer-

keuze tussen korte, middellange en lange uit-

geschikt voor

alen, bij extreem hoge verspaansnelheden.

king en precisie van het lichaam, spantang en

steeklengte. De spantangen zijn leverbaar in

frezen, boren,

Het gebruik van ‘three surface contact’

moer. Het resultaat is een overdraagbaar kop-

conventionele en afgedichte uitvoering (be-

tappen en

voor een betere stabiliteit en optimale

pel dat drie keer hoger is dan dat van de voor-

halve voor grootte 11, waarvoor geen afge-

ruimen (foto:

klemkrachtverdeling en interferentie, re-

gaande spantangopnamen. De kop kan een

dichte uitvoering wordt geleverd). Seco Tools

Seco Tools)

sulteert bij de KM4X-techniek in een drie

toerental aan van 80.000 min-1, maar het wer-

Benelux is gevestigd in Gorinchem.

keer hogere buigweerstand in vergelijking

kelijke maximum wordt vaak beperkt door het

met andere gereedschapssystemen. KM4X-

type en de grootte van de opname. De span-

Info? Zie www.products4engineers.nl

systemen kunnen worden toegepast bij

tangopname EPB 5672 is leverbaar met diverse

Infonummer: 70738

multitasking, draaibewerkingen, bewerkingscentra en transfermachines in de handmatige, halfautomatische of volautomatische modus.

Hoogvolumeverspaning

Info? Zie www.products4engineers.nl

De Zuid-Koreaanse fabrikant van gereedschap-

baar stuk gereedschap en geschikt voor de

Infonummer: 70733

pen Korloy introduceert de Power Buster. Deze

gangbare staalsoorten, staallegeringen en giet-

voorfrees kan door een grote aanzetsnelheid

werk. Door de grote nauwkeurigheid kan de

en freesdiepte op hoge snelheid veel materiaal

Power Buster ook voor nafrezen ingezet wor-

frezen. De snijkanten van de wisselplaten be-

den. De importeur van Korloy in Nederland is

vatten spaanbrekers die voor een grotere pro-

Comadex Cutting Tools in Zevenaar.

ductiviteit zorgen dan conventionele ISO-frezen. Door de bijzondere geometrie en het ont-

Info? Zie www.products4engineers.nl

werp van wisselplaten beschikken de hoge

Infonummer: 70736

snelheidsfrezen over een goede stabiliteit en lange levensduur. De spaanbrekers breken de spanen in kleinere stukken, waardoor er een

Hoge

goede spaanbeheersing is. Minder storingen en

spaanvolumes

Zonder KM4X zouden helix frezen als deze

een langere levensduur zijn het gevolg. Er zijn

zijn mogelijk

hun buigmomentlimiet overschrijden lang

twee instelhoeken (45° en 80°), waardoor de

met de nieuwe

vóórdat de koppelgrenzen zijn bereikt (foto:

wisselplaten flexibel zijn in te zetten, ook op

Power Buster

Kennametal)

kleinere bewerkingsmachines met minder ver-

van Korloy

mogen. De Power Buster is een ‘allround’ inzet-

(foto: Korloy)

Snelwisselmodule Specifiek voor de geautomatiseerde pallet- en

mede gereedschappen. Om te ontgrendelen, dat

gereedschapsbehandeling heeft Schunk de snel-

ook met olievrije perslucht mogelijk is, voldoet

wisselmodule NSR-A ontwikkeld, die een bela-

een pneumatisch systeemdruk van 3,5 bar. Tegen

ding zeer dicht bij de montage- of machinetafel

spanen en koelvloeistof is de vormgesloten mo-

mogelijk maakt. Een bijzonder lage opbouw in

dule volledig afgesloten. De module kan voor-

het spanstation en –pallet is mogelijk, waardoor

zien worden van een Schunk mediumdoorvoer

er veel ruimte voor de onderdelen en de asbewe-

voor pneumatische, elektrische of vloeistofleidin-

gingen over blijft. De NSR-A heeft een eigen

gen. De herhalingsnauwkeurigheid is 0,02 mm.

massa van 1,6 kg (maat 160) en genereert een Het sluitsysteem van de NSR-A heeft een

sluitkracht van 14 kN. Er kunnen pallets mee ge-

Info? Zie www.products4engineers.nl

gepatenteerde express- en spanslag (foto: Schunk)

hanteerd worden tot 350 kg (400 x 400 mm) als-

Infonummer: 70637

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 43

43 13-02-13 09:09


t e c h n i s c h

n i e u w s

Schuin snijden De PowerBlade van Messer Cutting Systems is een

tussen de 2,4 en 3,0 kW. De positioneringssnel-

fiberlasersnijmachine met een zwenkbare snij-

heid van de machine bedraagt 100 m/min voor

kop. De machine is leverbaar in drie verschillende

zowel de X- als de Y-as en de acceleratie is maxi-

breedtes: 4.200 mm, 5.000 mm en 6.000 mm. De

maal 0,7 g. De positioneringsnauwkeurigheid is ±

bijbehorende maximale plaatbreedtes zijn: 2.500

0,1 mm. Een ‘on board’ camera maakt het voor de

mm, 3.000 mm en 4.100 mm. De lengte van de

operator mogelijk om het gehele snijproces goed

bewerkingstafel is variabel, maar Messer claimt

te volgen. De snijmachines van Messer worden in

dat lengtes van meer dan 40 m leverbaar zijn. De

Nederland vertegenwoordigd door Messer Eutec-

PowerBlade heeft een zwenkbare snijkop, waar-

tic Castolin Benelux in Delft.

mee maximaal tot 45 graden onder een hoek gesneden kan worden. Deze kop kan 360 graden

Info? Zie www.products4engineers.nl

roteren. De fiberlaser heeft een vermogen van

Infonummer: 70734

C o l o f o n Metaal Magazine Onafhankelijk vakblad voor ondernemers en leiding­gevenden in de metaalbranche, constructeurs en hoofden van technische diensten in industriële bedrijven. Technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. Metaal Magazine is een uitgave van Eisma Industrialmedia en een voortzetting van Metaal en Kunststof. Hoofdredacteur: ing. Reinold Tomberg Redactie: Jeroen Aalberts, Paul Quaedvlieg Bureauredactie: Liedy Bisselink Vormgeving: ZeeDesign E-mail redactie: redactie.metaalmagazine@eisma.nl Telefoon redactie: +31 088 2944707 Internet: www.metaalmagazine.nl Adres: Informaticaweg 3, NL-7007 CP Doetinchem Uitgave: Eisma Industrialmedia BV, postbus 361, 7000 AJ Doetinchem Directie: Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur Gerbert Tiecken, uitgeefdirecteur Uitgever: Cobie te Nijenhuis Marketing: Imke Hammerman, tel.: +31 88 2944760

De zwenkbare snijkop van de Powerblade kan 360 graden roteren onder een hoek van maximaal 45 graden (foto: Messer Cutting Systems)

Terugkoppeling Honderd jaar Atlas Copco in Nederland In 1913 importeert de firma L.A.A. Weeda uit Rijswijk persluchtproducten op de Nederlandse markt. Deze producten waren afkomstig van Atlas Diesel AB. Destijds was dat de naam van het huidige Atlas Copco, omdat er in Stockholm lange tijd dieselmotoren in licentie werden gefabriceerd. De grote sprong van perslucht naar de industrie moest nog komen. De producten die Weeda impor-

Advertentie-exploitatie: Sales: Tessa Feron, accountmanager, tel.: +31 88 2944739, e-mail: t.feron@eisma.nl Traffic: ZeeDesign, tel.: (0517) 531672, fax: (0517) 531810, metaal@zeedesign.nl Abonnementeninformatie: Abonneeservice: Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven. Tel.: +31 88 2266648 , e-mail abonnement@eisma.nl Abonnementsprijs: € 264 per jaar (excl. 6% BTW) (bij automatische incasso bespaart u € 3 administratiekosten). Dit is bij vooruitbetaling verschuldigd. Abonnementsprijs voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opgave via www.metaalmagazine.nl of via abonnement@ eisma.nl. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. Bankrelatie: Voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 Voor België: Postcheque Brussel: 000-0007463-91 Druk: Scholma Druk b.v. ©2013 Eisma Industrialmedia BV, Leeuwarden Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Leveringsvoorwaarden, zie www.eismamediagroep.nl

teerde werden voornamelijk aan de aannemerij en mijnbouwindustrie geleverd. De Nederlandse Staat(kolen)mijnen waren grootafnemer van rotsboorapparatuur en boorstalen. Tot de sluiting in de jaren zestig bleven de mijnen een belangrijke afnemer van Atlas Copco-producten (foto: Atlas Copco).

www.metaalmagazine.nl 44

jaargang 51 | www.metaalmagazine.nl | 2-2013

38-41,43-44_Technisch nieuws.indd 44

13-02-13 09:09


www.dymato.nl

DYMATO AAN DE BASIS VAN KWALITEIT Metaal Expo Stand 06.C210

Hyundai-Wia HS-4000 at Dymato Met Hyundai-Wia’s nieuwe lijn van horizontale bewerkingscentra investeert u in technologie die u op een voorsprong zet! Eén van de toppers uit deze nieuwe lijn is de Hyundai-Wia HS-4000. Deze machine haalt as-snelheden van maar liefst 50 meter per minuut over de X-, Y- en Z-as. Uitgerust met een Big Plus spindelopname wordt gereedschap gegarandeerd stabiel opgenomen. De 25/22 kW ingebouwde spindelmotor heeft een standaard toerental van 12.000 omwentelingen per minuut. Wilt u een absolute topsnelheid? Kies dan voor de optie van 15.000 omwentelingen per minuut. De Hyundai-Wia HS-4000 is zeer milieuvriendelijk. Hij verbruikt maar liefst 30% minder smeerolie doordat gebruikte olie volledig wordt teruggewonnen. Ook stroomverbruik wordt tot een absoluut minimum beperkt. Met de ‘power consumption monitor’ kunt u precies zien hoeveel stroom er wordt gebruikt en de ‘auto power off’ zorgt ervoor dat de machine niet onnodig lang aanstaat. Ontdek de Hyundai-Wia HS-4000: een energiebesparende machine boordevol mogelijkheden om uw productbewerking te optimaliseren!

Vo o r e e n u i t g e b r e i d o r i ë n t e r e n d g e s p r e k k u n t u b e l l e n m e t o n z e s p e c i a l i s t e n 0 3 1 8 - 5 5 0 8 0 0

12020142_DYMATO_ADV_191x265.indd 1

i nfo @ d y m ato. n l

5/8/12 11:05 AM


markt standaard

Briljant Afsteken

Met de beste afsteeksystemen en een verbeterde standtijd

’s

isCAr

de eter ie geeft B r e v etr ijd geome stAndt r e d hou lAnger een

• Biedt een vrije, ononderbroken spaanafvoer omdat er geen boven klemming is zoals bij andere systemen (zeer belangrijk bij diepe groeven) • Tang-grip iQ - enkelzijdige afsteekwisselplaat met een onverslaanbaar klemmechanisme

w w w. i s c a r. n l

IQ ads_Holland Phase 2 DU.indd 1

11/27/12 3:48 PM


Metaal Magazine 2 - 2013