Page 1

01_Cover 20-02-12 12:37 Pagina 1

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 50 | 2-2012

M A G A Z I N E

DĂŠ kennisbron voor de metaal

In dit nummer: Weerstandlassen en wrijvingsroerlassen Wire en Tube 2012 Lasercladding Toeleveranciers naar ESEF Nieuwe Optiplex 3015 lasersnijmachine Honderd jaar slijptechnologie Flexibel produceren tandwielsets Productietechniek op Techni-Show 2012 Litz Hitech nieuw op beurs Hoogstandjes op Techni-Show Rondvraag over verspanende gereedschappen Zeven uitdagingen voor maakindustrie SLA-niveau van Trumpf


Nieuwe generatie hoge voeding frezen voor hoogste productiviteit

HELIDO hoge voeding ,driehoekig dubbel-zijdig,6 snijkanten wisselplaat, combineert HELIDO’s sterkte met FEEDMILL’s speciale 1 geometrie en maakt frezen met hoge voeding mogelijk

P M K N S H  

P M K N S H  

2

5

4

3

6

Wisselplaten leverbaar in de maten 04,05 en 08 mm

P M K N S H  

P M K N S H  

ADS 2012-NE.indd 9

www.iscar.nl 1/20/12 10:37 AM


03_Inhoud 20-02-12 12:44 Pagina 3

inhoud

februari

nieuws

een bijzondere variant op het maken van

4

tandwielen

Efficiënt dankzij software-integratie

Volg Metaal Magazine op Twitter

5 Centerpunt 6 Grote bedfrezer op Techni-Show

beurs

verbinden 16 Lassen van aluminiumlegeringen deel 3

46 Techni-Show 2012

In dit laatste deel over het

Van 13 tot en met 16 maart vindt de Techni-

lassen van aluminiumlege-

Show 2012 plaats. Deze vakbeurs laat alle hoog-

Onze

ringen wordt aandacht be-

standjes zien van de metaalbewerking en indus-

eigentijdse manier om het nieuws in de metaal-

steed aan het weerstand-

triële productietechniek

branche te volgen. Twitter is een internetdienst

tweets

waarbij

lassen en het wrijvings-

op

gebruikers

Twitter

korte

zijn

een

berichtjes

handige,

publiceren.

roerlassen van deze mate-

interview

Op http://twitter.com/Metaalmagazine krijgt u een in-

rialen

48 Nieuw merk op Techni-Show

druk van onze berichtgeving. Meld u ook aan voor Twit-

Tijdens de Techni-Show neemt De Ridder THO

ter en ‘follow’ Metaal Magazine om steeds snel op de

beurs

een nieuw merk mee naar Utrecht: Litz Hitech.

hoogte te zijn van het metaalnieuws. Dus twitter met

23 Wire en Tube 2012 groter dan ooit

Metaal Magazine in gesprek met directeur Ger-

ons mee vanaf uw pc of mobiele telefoon.

Wire 2012 en Tube 2012 samen bereiken de ma-

rit-Jan de Ridder (Advertentie)

gische grens van 100.000 vierkante meter vloeroppervlakte

metaalbewerken

3x

50 Innovaties kracht van Techni-Show

verbinden

Uit een overzicht van nominaties voor de

24 Lasercladding

Techni-Show Innovatie Awards is een aantal

Voor de iClad laserkop van Pallas is nu een op-

trends te destilleren

op uw deurmat voor maar 25 euro !

tiek met roterende kop beschikbaar voor inwendige bewerkingen voor diameters vanaf

metaalbewerken

26 mm en een diepte van 500 mm

58 Betere geometrie en meer snijkanten bij frezen

toeleveren

Zo hoog mogelijke voedingen en zoveel moge-

28 Toeleveranciers vol vertrouwen naar ESEF

lijk verspanend volume. Dit leert een rondvraag

Een bescheiden rondvraag onder toeleveran-

in de aanloop naar de Techni-Show 2012

ciers leert dat ook deze crisis inderdaad niet geheel ongemerkt voorbij gaat, al lijkt de storm

metaalbewerken

aanmerkelijk minder guur dan in 2008/2009

62 Uitdagingen voor maakindustrie

Mail uw gegevens naar abonnement@eisma.nl

OEM’ers hebben volgens Sirris behoefte aan

metaalbewerken

nieuwe productiemogelijkheden om hun pro-

32 Lasersnijmachine van Mazak

ducten te

De Optiplex 3015 is met name ontwikkeld voor

verbete-

het marktsegment waar maximale productivi-

ren

teit en minimale kosten de doorslag geven

nieuwe

www.metaalmagazine.nl

metaal

en

Jaargang 50 | 2-2012

M A G A Z I N E

Voorpagina: Gibas Automation, de systemin-

Dé kennisbron voor de metaal

tegrator uit Almere, heeft een solide positie in de productie-indus-

producten

metaalbewerken

te

36 Pionier slijptechnologie bestaat 100 jaar

ren

lance-

In dit nummer:

trie. De jarenlange expertise met

Weerstandlassen en wrijvingsroerlassen Wire en Tube 2012 Lasercladding Toeleveranciers naar ESEF Nieuwe Optiplex 3015 lasersnijmachine Honderd jaar slijptechnologie

industriële robots in de metaal-

Flexibel produceren tandwielsets Productietechniek op Techni-Show 2012 Litz

Omdat het Fritz Studer ontbrak aan een slijpma-

Hitech nieuw op beurs Hoogstandjes op Techni-Show Rondvraag over verspanende gereedschappen Zeven uitdagingen voor

verwerkende industrie is nu uit-

maakindustrie SLA-niveau van Trumpf

chine voor nauwkeurige onderdelen, constru-

interview

eerde hij er zelf een. Daarmee werd de grond-

64 Ger van der Endt (Trumpf) over het

automatiseringen. Op de coverfoto de unieke Universal

steen gelegd voor een succesvolle Zwitserse fa-

SLA-niveau

robot in actie.

brikant

Tijdens de Techni-Show presenteert Trumpf Ne-

Gibas Numeriek BV, Catharijne 1, 1358 CC Almere,

derland elk half uur de vier niveaus van de

tel.: +31 (0)36 540 60 00

verspanen

gebreid met complete productie-

nieuwe ‘service level agreements’

40 Tandwielproductie in hogere versnelling Van Eijk Transmissie heeft een proces ontwik-

productnieuws

keld voor het snel en flexibel produceren van

66 Uitbreiden voor complexere delen

prototype tandwielsets en kleine series. Het is

70 Innovatief ontbramen bij staalleverancier jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

3


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 13:19 Pagina 4

N

I

E

U

W

S

DOOR: MARK VAN DER GEIJS (BEMET)

Efficiënt dankzij software-integratie Van Trierum Metaalbewerking uit Lunteren is een fijnmechanisch, verspanend metaalbedrijf. Om de voordelen van software-integratie te kunnen benutten, maakt Van Trierum gebruik van het ERPsysteem Plan-de-Campagne en de CAD/CAMoplossing TopSolid van Bemet International. Het automatiseringsproces is dus ondergebracht bij één leverancier.

Behuizing voor Masserati in het TopSolid CAD/CAM-programma van Van Trierum Metaalbewerking (foto’s: Bemet/Van Trierum Metaalbewerking)

Software-integratie is bij Van Trierum Metaalbe-

De keuze voor TopSolid en Plan-de-Campagne is

locaties. De keuze voor software-integratie heeft

werking een onderdeel van het streven naar een

de juiste gebleken, aldus Van Trierum. “Plan-de-

ons winst in tijd en geld opgeleverd.”

efficiënte bedrijfsvoering. Daarom is voor het au-

Campagne en TopSolid leveren samen een we-

Van Trierum gebruikt nog niet alle koppelingen

tomatiseringsproces gekozen voor één leveran-

zenlijke bijdrage aan de optimalisatie van ons ge-

tussen de beide systemen. Dit ligt echter wel in

cier: Bemet International uit Veenendaal. Arie

hele productieproces: van offerteaanvraag, de

de planning. Een voorbeeld van nog uit te voe-

van Trierum, mede-eigenaar van Van Trierum

productie tot en met de facturering. Alle infor-

ren software-integratie is dat de productconfigu-

Metaalbewerking legt deze keuze voor soft-

matie is integraal beschikbaar, we hoeven gege-

rator van Plan-de-Campagne automatisch een

ware-integratie verder uit: “Wij hebben gekozen

vens niet dubbel in te voeren, waardoor de kans

3D-tekening

voor één leverancier die zowel een CAD/CAM- als

op fouten sterk is verminderd. Daarnaast zijn

CAD/CAM-systeem. En omgekeerd dat de stuk-

een ERP-pakket aanbiedt. Dit om de communica-

TopSolid en Plan-de-Campagne goede tools om

lijst in Design van TopSolid automatisch de calcu-

tie tussen pakketten te bevorderen en bij com-

complexe projecten te structureren en bieden ze

latie met alle materialen opbouwt in het ERP-sys-

plexe vraagstukken slechts één aanspreekpunt te

goede mogelijkheden te werken vanaf externe

teem.

genereert

in

het

TopSolid

hebben”. Tijdens de komende Techni-Show zal Bemet International in hal 11 in Utrecht meer informatie geven over de mogelijkheden en voordelen van software-integratie.

Van Trierum Metaalbewerking Van Trierum Metaalbewerking is actief als fijnmechanische toeleverancier met als core business de medische industrie en (speciaal)machinebouw. Diverse bewerkingen worden in eigen huis uitgevoerd: denk CNC- en conventioneel draaien (o.a. op multi-tasking machines), CNC- en conventioneel frezen (ook vijfassig), vlakslijpen, CNC-draadvonken, CNC-3D meten, assembleren en monteren, polijsten, ultrasoon reinigen, tappen, brootsen, honen, enzovoort. Van Trierum werkt ook samen met een nabijgelegen las- en constructiebedrijf en met diverse aanbieders van oppervlaktebehandelingen. Dit zorgt ervoor dat ook bewerkingen als verchromen, elektrolytisch glansverzinken, anodiseren, spuiten, moffelen, vernikkelen en andere bewerkingen kunnen worden uitgevoerd. Door de eigen verspaning en de samenwerkingen kan Van Trierum goed inspelen op de stijgende vraag naar kortere levertijden. De certificerende instantie Lloyd’s Register Quality Assurance (LRQA) heeft aan Van Trierum de kwaliteitskeurmerken, combinatie ISO 9001:2008 en 13485:2003 (Medical Devices) toegekend. Deze kwaliteitskeurmerken garanderen dat afnemers in de medische industrie verzekerd zijn van producten waarbij het productieproces te herleiden is (traceability). Iets wat belangrijk is in de medische industrie. Tevens is het bedrijf lid van de Dutch Precision Technology (DPT).

Het door Van Trierum verspanend bewerkte Masserati bakdeel

4

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl |2-2012


C

E

N

T

E

R

P

U

N

T

Puma met 5 m draailengte grote publiekstrekker Dormac Op de 300 vierkante meter grote stand in hal

kleine Doosan Lynx 220LM draaimachine met

12 van Dormac CNC Solutions tijdens de Techni-

een Fastems RPC20G beladingsrobot in een

Show 2012 is de Doosan Puma 700XLY draai-

gantry-concept met Fast wizard besturing.

machine, met 5 m draailengte en een Y-as met

Andere machines bij Dormac, gevestigd in

een bereik van 200 mm, een grote publieks-

De Goorn, zijn: de Doosan TT1800S multi-

trekker. Ook toont Dormac de vernieuwde

turret draaimachine, het vijfassige bewerkings-

tweeassige

entrum

draaimachines

Puma

2100M,

Doosan

Puma 2600LSY en Puma 2600LM. Ook bijzon-

achtassige

der is een draaicel op basis van een

MX1600ST.

DNM350-5AX

draaifreescentrum

en

het

Ernst Dirksen Fotografie

e

04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 13:19 Pagina 5

Doosan

Vette jaren Reinold Tomberg r.tomberg@eisma.nl De zeven uitdagingen voor de maakindustrie die Sirris elders in dit nummer in een artikel omschrijft, zou een route kunnen zijn voor de Nederlandse metaalindustrie voor (zeven?) vette jaren. Laten we hopen dat we nu niet in een periode van zeven magere jaren zitten - dat is wel erg lang - maar een wending naar betere tijden is heel welkom. EiDe Puma 700XLY draaimachine is een van de grotere draaibanken op de Techni-Show. Vooral bedoeld voor

genlijk heeft Sirris een harde boodschap voor de metaalbe-

bedrijven die toeleveren aan de offshore en scheepsbouw of lange zware assen bewerken (foto: Dormac)

werkers: de komende vier tot vijf jaar mogen de productiekosten niet stijgen, maar de vereiste nauwkeurigheid moet met een factor twee tot drie toenemen. Dat betekent dat

Limas toont vijfasser met Z-as van 1.100 mm

we de komende jaren een behoorlijke inspanning moeten leveren. Daarom is een bezoek aan een beurs als de komende Techni-Show zo belangrijk. Niet alleen om een kop koffie of een biertje te drinken met een goede relatie, maar veel meer om goed te kijken welke technologie van belang wordt voor de komende tijd. De uitdagingen die Sirris benoemt zijn onder meer: lagere oppervlakteruwheden, het bewerken van moeilijke materialen, het maken van nauwkeurige details op grote oppervlakken, het beheersen van vervormingen en het garanderen van nauwkeurigheden over de gehele serie. Samengevat komt het erop neer dat de metaalindustrie meer dan voorheen aandacht moet geven aan de procesmatige kant van het metaalbewerken. Daarbij dient de procesfocus breed te zijn: dus niet alleen het beheersen van de technologie van het eigenlijke maakproces, maar van het gehele maakproces. In Utrecht zullen we bijvoorbeeld bij een aantal exposanten robotcellen zien waarmee het mogelijk is om de totale effectiviteit van het proces behoorlijk te verbeteren. Het procesmatig denken zien we ook terug in de tien nominaties voor de TechniShow Innovatie Awards. We gaan ze hier niet alle tien op-

Limas uit De Neer exposeert tijdens de Techni-Show 2012 onder andere het vijfassige bewerkingscentrum

noemen, met één uitzondering: de ‘operator hulp’ voor af-

Matec 30 HVC. Dit is een ‘grote broer’ van de meer compacte 30 HVK. De machine heeft een grote Z-as

kantwerkzaamheden die Safan in Utrecht demonstreert.

van 1.100 mm. In combinatie met een rondtafel van 800 mm kunnen dus forse producten vijfvlaks en of

Dit is een opmerkelijke ondersteuning voor afkantbank-

vijfassig simultaan bewerkt worden. De rondtafel heeft een torque-aandrijving en is optioneel leverbaar

operators door middel van projectering van instructies op

met een toerental van 500 toeren per minuut voor draaiwerkzaamheden. Een hydraulische

bijvoorbeeld het plaatwerkstuk of een bril (‘augmented

spindelklemming ten behoeve van de draaifunctionaliteit is ook mogelijk. Voor het zwaardere draaiwerk

reality’). Een mooie blik in de toekomst. Voor heel veel

biedt Matec een vaste opname aan de freeskop. Hierdoor worden draai- en freesbewerkingen van elkaar

vette jaren.

gescheiden. Belading kan van de zijkant geschieden waardoor de voorzijde altijd vrij blijft (foto: Limas)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

5


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 13:20 Pagina 6

N

I

E

U

W

S

DOOR: REINOLD TOMBERG

Grote bedfrezer op Techni-Show In het oog springend op de stand van Promas tijdens de Techni-Show is een MTE bedfrezer met een X-as van 4 m. Ook meldt Promas het eerste verkoopsucces van de nieuwe vertegenwoor-diging Reiden.

Een BFR bewerkingscentrum van Reiden, rechts een pallet-wisselsysteem (foto: Reiden)

De 42KT bedfrezer van de Spaanse fabrikant

met respectievelijk een vast bed van 3.200 mm

bekijks trok) en een ‘tussen’-machine: de RX14.

MTE die Promas exposeert tijdens de Techni-

x 1.200 mm en 4.200 mm x 1.200 mm.

Van Hedelius presenteert Promas de RS 605 met

Show 2012 is een indrukwekkende machine: X

Om een dergelijke machine te kunnen tonen

een 24-voudig Skyloader palletbeladingssys-

= 4 m, Y = 1,4 m en Z = 2 m. “Het is een prach-

heeft Promas uiteraard een behoorlijke stand.

teem. Kenmerkend voor dit bewerkingscen-

tige, grote machine om te laten zien in

In Utrecht is een oppervlak van 16 m x 16 m ge-

trum is de goede toegankelijkheid vanaf de

Utrecht”, vertelt Richard Hermans van Promas

huurd van VNU. In totaal komt Promas met

voorzijde van de machine. Een eerste RS 605

uit Maasbree. “Normaal zie je dergelijke machi-

zeven machines naar de beurs. Een andere op-

met een achtvoudige Skyloader is intussen ope-

nes alleen op de EMO, maar wij vinden de

vallende machine op de stand is de Reiden

rationeel bij Melamo in Helmond. Deze ma-

Techni-Show zo belangrijk, dat we daar willen

RX10. Machinefabriek Reiden uit Zwitserland is

chine is voorzien van een standby-gereedschap-

uitpakken.” Overigens is het niet de eerste keer

een nieuwe vertegenwoordiging van Promas.

magazijn met een capaciteit van 190 gereed-

dat Promas met een eyecatcher naar Utrecht

De RX10 is een vijfassig monoblock-bewerkings-

schappen. Morshuis uit Bornerbroek gaat nog

komt. In 2010 werd een Fermat kotterbank

centrum met een opvallende versprongen gelei-

dit voorjaar werken met een RS 605 in langbed-

geëxposeerd van het type WFT13 met een

ding voor de X-as. Het werkbereik bedraagt

uitvoering. Dit is een combinatie van een drie-

werkbereik van 3,5 m (X), 2,5 m (Y) en 1,7 m (Z).

1.000 mm x 1.100 mm x 810 mm (X x Y x Z). Bij-

en vijfassig bewerkingscentrum met een vaste

De bedfrezer van MTE gaat na de beurs naar

zonder is de zogeheten ‘Double Drive Techno-

machinetafel en een draaizwenktafel.

toeleverancier Zandstra in Geleen. Het is een

logy’ van Reiden. Dit is een aandrijftechnologie

Verder laat Promas tijdens de Techni-Show een

machine met een universele kop en een ‘rond’-

voor de hoofdspil dat het voor een gebruiker

tweetal Hartford bewerkingscentra zien en

tafel van 1.200 mm x 1.200 mm. MTE bouwt

mogelijk maakt om of ‘high speed’ te werken

twee teach-in machines. Een Hartford, het type

deze bedfrezer in twee groottes: 32KT en 42KT

(met toerental tot 18.000 min-1 en koppel tot 83

LG500 wordt gedemonstreerd met een eigen

Nm) of met een ‘high torque’ (toerental tot

automatiseringssysteem (een ladensysteem)

3.000 min-1 en koppel maximaal 291 Nm). Rei-

voor de werkstukbelading. De andere Hartford

den levert deze vijfassige machine in een aantal

wordt onder de spaan voorgesteld. De twee

groottes: RX 10 (in Utrecht), RX18 (een grote

teach-in draaimachines zijn respectievelijk van

machine die tijdens de EMO Hannover 2011 veel

het fabricaat Seiger en Takang.

Reiden BFR2 met palletwisseling voor Almi Intussen heeft Promas een eerste machine van Reiden verkocht in ons land. Na de zomer wordt een vrij groot bewerkingscentrum van het type BFR2 uitgeleverd aan Almi in Vriezenveen. Dit is een machine met een werkbereik van 3 m x 1,2 m x 1,5 m (X x Y x Z). Hermans roemt het ‘optimale verspanend vermogen’ van deze machine. Het is een stijve machine (blokgeleidingen op Y en Z) met een ramconstructie voor het frezen. Het bewegend bed is voorzien van een rondtafel. De maEen Hedelius RS 605 met links naast de machine een Skyloader (foto:

chine wordt geleverd met een palletwisselsysteem.

Hedelius)

6

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 13:20 Pagina 7

K

O

R

T

CoSourcers uit Rotterdam gaat verder onder de naam Tubetransformation. Zowel stalen, roestvast stalen, aluminium en koperen buizen kunnen worden bewerkt en in de meest uiteenlo-

Simultane interpolatie assen en spil

pende vormen worden gebracht. De website fungeert hierin als een platform van waaruit

Gelderblom uit Houten demonstreert tijdens de

en zich verplaatsen met ijlgangen tot 60 m/min

alle technische-, kwaliteits-, administratieve-

Techni-Show onder andere het bewerkingscen-

over respectievelijk 1.000 mm, 900 mm en 1.000

en logistieke zaken rondom de uitvoering

trum MA-600 H II van Okuma. Dit is een ‘high

mm. De geïntegreerde B-as indexeert met een

van opdrachten worden georganiseerd en

end’-machine met automatische palletwisselaar

precisie van 0,001°. Een speciale voorziening is

gecontroleerd.

in een nieuw design, geschikt voor de snelle be-

de ‘Turning Cut’-functie: door simultane inter-

www.tubetransformation.com

werking van werkstukken tot 1.200 kg. Dit is

polatie van lineaire assen en spindelpositie is

onder andere te danken aan de hoge dynamiek

contourdraaien met een hoge precisie met aan-

Valk Welding uit Alblasserdam heeft alle activiteiten en mede-

van de X-, Y- en Z-as, die accelereren met 0,7 g

zienlijke verspaningsvolumes mogelijk.

werkers van ADK Techniek overgenomen. ADK Techniek is, sinds de oprichting in 1984, gespecialiseerd in ontwerp en bouw van speciaalautomaten voor las- en snijprocessen waarvan een deel

Het spindelvermogen van de

ook met inzet van robots. Met de overname breidt Valk Welding

MA-600 H II bedraagt 30 kW,

haar leveringsprogramma bovendien uit met ondermeer rollen-

het toerental gaat tot 6.000

bokken, laskolommen, lasklembanken en lasdraaibanken.

toeren per minuut.

www.valkwelding.com

Koelvloeistof wordt aangevoerd onder een hoge

Frencken Europe uit Eindhoven heeft een meerderheidsbelang

druk van 70 bar. Het nieuwe

genomen in het Amerikaanse engineering- en productontwik-

matrixmagazijn biedt plaats

kelingsbedrijf US Motion uit Spokane (Washington). US Motion

aan 171 gereedschappen

is inmiddels omgedoopt in Frencken America. Frencken is als

(foto: Gelderblom)

toeleverancier voor internationale OEMs al meer dan 65 jaar actief op het gebied van medische, halfgeleider- en analytische systemen. www.frencken.nl Ekspla, een fabrikant van gepulste lasers heeft Acal BFi Nederland uit Alphen aan den Rijn benoemd tot haar Nederlandse distributeur. Hiermee breidt de Acal BFi groep de samenwerking met het Litouwse bedrijf verder uit. www.bfioptilas.nl

Twee Matsuura centra bij Bender

Nederman, bekend van industriële luchtfiltratie en werkplekinMatsuura produceert

richtingen, heeft Lebon & Gimbrair uit Bunschoten overgeno-

horizontale, verticale en

men. De samenwerking van deze twee bedrijven is ruim veertig

vijfassige bewerkings-centra

jaar geleden gestart en Lebon & Gimbrair is sindsdien als impor-

en geautomati- seerde frees-

teur actief geweest op de Nederlandse markt voor de producten

en draai-centra. Op de

van Nederman. www.lebon.nl

Techni-Show laat Bendertechniek uit Veenendaal

Hardinge Machine Tools uit Raamsdonksveer heeft een nieuw

onder andere twee

bedrijfspand geopend op Zalmweg 36, 3941 VX te Raamsdonks-

‘topmachines’ van Matsuura

veer. Het postadres en de telefoonnummers blijven ongewijzigd.

zien: een ‘low-cost’ vijfassig

www.bridgeport.nl

bewerkings- centrum model MX520 (foto) en een vijfassig

Sinds januari vertegenwoordigt Bendertechniek uit Veenendaal

bewerkingscentrum MAM72-

de Duitse firma Stama, fabrikant van speciale bewerkingscentra

3VS. De MX520 is een instap-

voor hogere productiesnelheid. Daarnaast bouwt Stama speciale

model met verplaatsing X, Y

draai- en kantelbare opspansystemen voor onder meer stafma-

en Z van 630 mm, 560 mm en

teriaal, waardoor producten aan alle zijden te bewerken zijn.

510 mm. De MAM72-3VS is

Met een eigen aandrijving op dit opspansysteem ontstaat een

een vijfassige bewerkingscel

gecombineerd vijfassig draai- en freescentrum.

met een geïntegreerd

www.bendertechniek.nl

palletwisselstation met 40 pallets en een gereedschapwisselmagazijn met 120 plaatsen. X, Y en Z is 680 mm,

Meer info Techni-Show op onze site

400 mm en 625 mm (foto:

Op onze site www.metaalmagazine.nl worden de beurs-

Bendertechniek)

noviteiten van veel leveranciers meer uitgebreid beschreven.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

7


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 13:20 Pagina 8

A

G

E

N

D

A

Metaalmanifestaties 8 maart Meisjes, vrouwen en ICT Amsterdam

www.vhto.nl

13-16 maart Vakbeurs Techni-Show Utrecht

www.technishow.nl

13-16 maart Vakbeurs ESEF Utrecht

www.esef.nl

20 en 29 maart Quick Response Manufacturing Kortrijk (B)

www.west-vlaanderen.innovatiecentrum.be

Snel boren met volhardmetaal Tijdens de Techi-Show 2012 in Utrecht zet gereedschapleverancier Sandvik Coromant het gatmaken in de schijnwerper. Nieuw is de poedermetallurgische, volhardmetalen CoroDrill 860. Sandvik biedt deze boor aan in het boorlengtebereik 3D tot 8D voor het boren in staal. Sandvik omschrijft deze boor als de ‘fastest solid carbide drill available on the market’. In standaarduitvoering is de boor leverbaar in het diameterbereik van 3 mm tot 20 mm. Ander nieuws bij Sandvik is de nieuwe CoroDrill 870 met een vervangbare boortip (bereik 12 mm tot 20,99 mm in 3D tot 5D boorbereik), trillingdempende freesgereedschappen (Silent Tools) en hardverspanen.

21 en 22 maart Technische handelsdagen Goes

www.eventservicescenter.nl

De CoroDrill 860 van Sandvik Coromant is voorzien van een meerlaagse TiAlN coating (foto: Sandvik Coromant)

26-30 maart Tube en Wire Düsseldorf (D)

www.mdna.com/shows

27 en 28 maart

Hermle toont robotbelading en freesdraaien

Zerspanen im modernen Produktionsprozess – 40 Jahre ISF Dortmund (D)

www.isf.de/tagung2012

27-30 maart Vakbeurs On & Offshore 2012 Gorinchem

www.evenementenhal.nl

17-20 april Vakbeurs PaintExpo Karlsruhe (D)

www.paintexpo.com

18-21 april Hausausstellung Hermle Gosheim (D)

www.hermle.de

23-27 april Vakbeurs Hannover Messe 2012 Hannover (D)

www.hannovermesse.de

Zie ook de meer uitgebreide agenda op de site van Metaal Magazine: www.metaalmagazine.nl Hermle Nederland uit Venlo-Blerick laat tijdens de Techni-Show twee interessante machineopstellingen zien: het robotsysteem RS 2 Kombi (boven) en het bewerkingscentrum C 42 U MT dynamic dat als een freesdraaimachine met een volledige draaifunctionaliteit aangeboden wordt. In een bericht op onze site www. metaalmagazine.nl worden in een Duitstalige persbericht van Hermle deze beide machinetypen uitvoerig beschreven (foto’s: Hermle)

8

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl |2-2012


In harmonie naar topprestaties Uitval van machines kost geld. Gemiddeld gaat er teveel tijd verloren aan het herstellen van fouten in het productieproces. TRUMPF gaat voor een serviceverlening op maat en introduceert daarom het World Class Partner Programma. Hiermee kunnen we klanten “beschikbaarheid op maat” aanbieden. Dat doen we aan de hand van vier (partnership)modellen waarbij beide partijen precies weten wat van elkaar verlangd wordt. Bel vandaag nog voor “beschikbaarheid op maat”.

Hal 7 Stand B050

TRUMPF World Class Partner Programma: beschikbaarheid op maat T R U M P F N e d e r l a n d B . V. P o s t b u s 8 3 7 7 5 5 0 AV H e n g e l o Te l : 0 7 4 - 2 4 9 8 4 9 8 F a x : 0 7 4 - 2 4 3 2 0 0 6 e - m a i l : i n f o @ n l . t r u m p f . c o m w w w. n l . t r u m p f . c o m

MM_IN HARMONIE....PANEL.indd 1

27-01-2012 09:23:12


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 15:30 Pagina 10

M

A

R

K

T

I

M

P

U

L

S

Thomassen Machining in Rheden heeft een nieuwe Juaristi TS5-MG30 kotter-

Kasto en Wikus op stand van Van Hoorn

bank met palletwisselsysteem aangeschaft. De Jua-

Op de komende Techni-Show zal Van Hoorn Ma-

riaal. De Kasto Evo is de opvolger van de Twin A4

risti TS5-MG30 heeft een

chining uit Veldhoven in hal 8 verschillende novi-

en Twin A4x5 en is verkrijgbaar in twee bouw-

palletafmeting van 2.500

teiten van Kasto en Wikus presenteren. De novi-

groottes: Evo 3x4 en Evo 4x5. Dit zijn bandzaag-

mm x 3.000 mm en een be-

teiten van Kasto zijn de volledig ingekapselde

automaten voor veel serie- en productiezaag-

werkingsslag van 4.000 mm

machines Verto en Evo. De Kasto Verto A2 heeft

werk. Kenmerkend is de zaaggeleiding met twee

(X) x 3.000 mm (Y) x 3.000

bij 90° een zaagbereik van 260 mm in rondmate-

zuilen. Bij 90°-sneden heeft de Evo 3x4 een be-

mm (Z). De volledig om-

reik van rond 360 mm en de Evo 4x5 kan tot rond

kaste machine is uitgerust met diverse haakse koppen, waaron-

440 mm zagen. Verder toont Van Hoorn de

der een NC-gestuurde. De besturing is een Siemens 840D-SL. De

nieuwe zaagband van Wikus Selekta GS X3000

kotterbank kan een werkstukmassa tot 20.000 kg op de pallet

een bimetalen zaagband met geslepen gelei-

bewerken.

dingstand voor een optimale zaaggeometrie en

www.thomassen-machining.nl

hoge oppervlaktekwaliteit van het te zagen materiaal. De speciale verdeling van de tandholtes De Parosha-groep inves-

maakt een prestatiegericht gebruik en maximale

teert voor Zwette Machi-

standtijd mogelijk.

nebouw uit Zwolle in een tweede, CNC-teachin freesmachine. Deze door Dormac CNC Solutions gele-

Opvallend op de stand van Van Hoorn is ook het

verde nieuwe machine is

plaatopslagsysteem Unitower C 1.2: op een klein

een Chinchmill 30 met ge-

oppervlak van 3,5 m bij 4 m een systeemhoogte tot

reedschapwisselaar voor 24 gereedschappen en voorziet in een

7 m opslagvolume (foto: Van Hoorn Machining)

vergroting van de capaciteit. www.zwettemachinebouw.nl Leverancier van plaatbewerkingsmachines PAC uit Oosterland

Chinese software voor matrijzenbouwers

heeft een 30 tons PAC-HRT 300 ponsnibbelmachine geleverd aan Bergh Brandkasten in ‘sHeerenberg.

Deze

HRT 300 is een brugframe

ponsnibbel-

machine met een vaste tafel voor middelgrote plaat met borstels en kogelrollen en automatisch verstelbare klemmen, een 32 stations turret met Auto-Index stations en een hydraulische ramaandrijving. www.pacnet.nl Voor het produceren van grote series metaalplaatproducten heeft Rijva uit Epe een Sangiacomo C-frame krukarmpers en een Dimeco aanvoerlijn geleverd aan AO Metaal uit Eersel. De pers beschikt over een perskracht van 1.300 kN en de slaglengte is verstelbaar van 16 mm tot 200 mm. Direct hierna is een bandrichtmachine geplaatst, die bere-

10

kend is op een

Als reseller biedt het bedrijf 4C uit Emmen tijdens de Techni-Show in hal 11 een pakketsoftware aan voor

bandbreedte tot

onder andere gereedschapmakers en matrijzenbouwers. Het gaat hier om de ZW3D CAD/CAM software ?

500 mm en een

van het Chinese bedrijf ZWSoft voor 3D modelleren en volledige CAM integratie. De ZW3D software is

maximale materi-

gebaseerd op de hybride kernel van de voormalige VX Corporation, die voor Samsung het systeem heeft

aaldikte van 5,4

ontwikkeld. Hybride betekent: volledige vrijheid in modelleren, waarbij het verschil tussen Solids en

mm.

Surfaces is verdwenen. Edwin Rappard, directeur van 4C, claimt dat ZW3D 2012 op dit moment het beste

www.rijva.nl

alternatief is voor de mainstream CAD/CAM pakketten op de markt (foto: Chinasoft)

? jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


Hal 7 Stand B050

Laat u leiden door kennis Uitval van machines kost geld. Gemiddeld gaat er teveel tijd verloren aan het herstellen van fouten in het productieproces. TRUMPF gaat voor een serviceverlening op maat en introduceert daarom het World Class Partner Programma. Hiermee kunnen we klanten “beschikbaarheid op maat” aanbieden. Dat doen we aan de hand van vier (partnership) modellen waarbij beide partijen precies weten wat van elkaar verlangd wordt. Bel vandaag nog voor “beschikbaarheid op maat”.

TRUMPF World Class Partner Programma: beschikbaarheid op maat T R U M P F N e d e r l a n d B . V. P o s t b u s 8 3 7 7 5 5 0 AV H e n g e l o Te l : 0 7 4 - 2 4 9 8 4 9 8 F a x : 0 7 4 - 2 4 3 2 0 0 6 e - m a i l : i n f o @ n l . t r u m p f . c o m w w w. n l . t r u m p f . c o m

MM_LAAT U LEIDEN....PANEL.indd 1

27-01-2012 09:24:13


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 15:31 Pagina 12

N

I

E

U

W

S

Zelf programmeren en frezen bij Hurco

Combinatie DMG / Mori Seiki op Techni-Show De nieuwe combinatie DMG / Mori Seiki zal

freesbank, US 20 vijfassige frees Dental/Ultrasoon

medio maart in totaal negen machines onder

machine, DMU 65 FD vijfassige freesdraaicombi-

Onder het motto ‘Touch me, als je durft’ laat

spaan demonstreren tijdens de Techni-Show

natie, DMU 50 eco new design vijfvlaksmachine,

Hurco, in ons land gevestigd in Tegelen, beurs-

2012 in Utrecht. Hiermee wordt de internatio-

NHX 4000 horizontale freesmachine, NVX

bezoekers van de Techni-Show 2012 zelf pro-

nale samenwerking tussen DMG (Deckel Maho

5080/40 verticale machine, MillTap 700 boor- en

grammeren én frezen op haar stand D58 in hal

Gildemeister) en Mori Seiki ook in ons land goed

freescombinatie, CTX 310 ecoline universele

12. Hurco neemt hiervoor een aantal CNC-bewer-

zichtbaar. De negen machines die tijdens de

draaibank en NLX2500SY/700 universele draai-

kingscentra mee naar Utrecht. Via de website van

beurs onder de naam van DMG / Mori Seiki onder

bank. Ook toont DMG / Mori Seiki Microset voor-

Hurco (www.hurco.nl) kunnen metaalbewerkers

spaan staan te draaien zijn: DMU 40 vijfassige

instelapparatuur.

zich aanmelden om in 15 minuten tijd op de beursstand twee werkstukken te programmeren én die ook direct te frezen. Op deze manier wil Hurco de beursbezoekers overtuigen van de gebruiksvriendelijkheid van de WinMax dialoogbesturing met dubbele touchscreens. Deze besturing is zonder kennis van G-codes in de Nederlandse tekstdialoog te programmeren. Ook het programmeren van vijfassige bewerkingscentra is daardoor volgens Hurco kinderspel.

De MillTap 700 boor- en freescombinatie zoals vorig jaar geëxposeerd door DMG / Mori Seiki tijdens de EMO Hannover 2011. Dit is een eerste machine die gezamenlijk door DMG en Mori Seiki ontwikkeld is (foto: Reinold Tomberg)

Drie revolvers, twee spillen en twee Y-assen Tijdens eerdere beurzen, zoals hier tijdens de AMB

Laagland uit Dordrecht

2010 in Stuttgart (D), trok Hurco aandacht met

demonstreert tijdens de

‘Dirnl’-demonstraties. In Utrecht kunnen

Techni-Show 2012 van

Nederlandse metaalbewerkers zelf aan de slag (foto:

Index de C100

Reinold Tomberg)

draaimachine voor hogesnelheidsbewerking van complexe onderdelen. Met deze

Machinetap voor kortspanige materialen

machine, die is uitgerust met twee krachtige, identieke motorspillen, kan simultaan worden

Tijdens de Techni-Show 2012 demonstreert

bewerkt onder inzet van

Hagro Precisie uit Schaijk op een Hurco VMX50T

drie gereedschap-

bewerkingscentrum hoe met de modulaire ma-

revolvers en 42

chinetap XChange van LMT-Fette in GG25 mate-

gereedschappen. De

riaal snel en proceszeker een schroefdraad ver-

bewerkingsmogelijkheden zijn uit te breiden door twee Y-assen aan de hoofdspil of één Y-as aan hoofd-

vaardigd kan worden. Voor deze tap garandeert

en tegenspil. Hierdoor kan bij de bewerking van complexe werkstukken de cyclustijd sterk worden

LMT-Fette minstens 30 procent meer productivi-

gereduceerd. De foto toont een mooi voorbeeld van machinebouw van Index met meer assen: het

teit ten opzichte van traditionele VHM en HSS

draaifreescentrum RatioLine R200 (foto: Reinold Tomberg)

gereedschappen.

12

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


Swingende productiecijfers Uitval van machines kost geld. Gemiddeld gaat er teveel tijd verloren aan het herstellen van fouten in het productieproces. TRUMPF gaat voor een serviceverlening op maat en introduceert daarom het World Class Partner Programma. Hiermee kunnen we klanten “beschikbaarheid op maat” aanbieden. Dat doen we aan de hand van vier (partnership) modellen waarbij beide partijen precies weten wat van elkaar verlangd wordt. Bel vandaag nog voor “beschikbaarheid op maat”.

Hal 7 Stand B050

TRUMPF World Class Partner Programma: beschikbaarheid op maat T R U M P F N e d e r l a n d B . V. P o s t b u s 8 3 7 7 5 5 0 AV H e n g e l o Te l : 0 7 4 - 2 4 9 8 4 9 8 F a x : 0 7 4 - 2 4 3 2 0 0 6 e - m a i l : i n f o @ n l . t r u m p f . c o m w w w. n l . t r u m p f . c o m

MM_SWINGENDE PRODUCTIE....PANEL.indd 1

27-01-2012 09:23:52


04-05-06-07-08-10-12-14_Nieuws 20-02-12 15:32 Pagina 14

N

I

E

U

W

S

Heidenhain draait én freest met de TNC 640

Dymato exposeert horizontale Hyundai-Wia Op de Techni-Show 2012 laat Dymato uit Veen-

teert in een goede thermische stabiliteit. Het zo-

endaal onder andere het horizontale bewer-

geheten ‘reverse T type’ bed zorgt voor een com-

Heidenhain uit Ede presenteert tijdens de Techni-

kingscentrum Hyundai-Wia HS-400i zien. Dit is

pacte bouwwijze en betere spanenafvoer. Auto-

Show de CNC-besturing TNC 640. Dit is een be-

een machine met assnelheden over X, Y en Z van

mobielleverancier Hyundai-Kia zet veertig stuks

sturing voor compleetbewerken: frezen en

50 m/min. Een ‘Big Plus’-spindelopname garan-

van de HS serie in voor transferlijn voor de pro-

draaien. In het NC-programma is het eenvoudig

deert een stabiele opname van het gereedschap.

ductie van motoren voor de Hyundai i20 auto.

mogelijk om te schakelen tussen de draai- en

De 25/22 kW built-in spindelmotor heeft een

Palletwisseltijd 10 s en maximale laadmassa is 500

freesmodus. De te draaien contouren worden

standaard toerental van 12.000 min-1 en optio-

kg. Tot twaalf hydraulische aansluitingen voor

met de gebruikelijke ‘klaartekstdialoog’ gepro-

neel 15.000 min-1. De ‘double wall’-kolom resul-

een klemsysteem op de pallet.

grammeerd. Daarvoor zijn contourelementen beschikbaar die voor het draaien zijn ontwikkeld. Bewerkingen die steeds terugkomen en uit ver-

De Hyundai-Wia HS-

schillende bewerkingsstappen bestaan, worden

400i is ‘ECO friendly’:

in de TNC 640 als onderprogramma’s opgesla-

30 procent minder

gen. Deze onderprogramma’s worden gepro-

smeerolieverbruik

grammeerd via dialogen en ondersteund door

met volledige

grafische hulpschermen waarin de benodigde in-

terugwinning

voerparameters overzichtelijk worden weerge-

gebruikte olie en een

geven. Voor draaibewerkingen zijn vele cycli be-

laag stroomverbruik

schikbaar voor het afspanen, voor het insteken

door ‘power

en voor contour-en schroefdraadbewerkingen.

consumption monitor’

Programma's voor contouren en boringen wor-

en ‘auto power off’

den in het hoofdvlak geprogrammeerd. De ma-

(foto: Dymato)

chine voert de bewerking echter in een vlak uit dat, om een of meer rotatieassen, ten opzichte van dit hoofdvlak is gezwenkt. Voor het simuleren van de freesprogramma’s is een bovenaanzicht, een aanzicht in drie vlakken en het 3D-aan-

Koolstofvezelversterkt opspannen

zicht beschikbaar. Draaibewerkingen worden via de 2D-lijngrafiek gesimuleerd.

Bis Specials uit Drempt laat op de Techni-Show 2012 lichtgewicht spanopnames van Hainbuch zien die De hardware bestaat uit een 19” TFT-kleurenbeeld-

gemaakt zijn van koolstofvezelversterkt kunststof (CFK). Ten opzichte van stalen opspanmiddelen biedt

scherm, een bedieningspaneel met dialoogtoetsen

vezelversterkt kunststof voordelen als een hoge stijfheid en een lage massa. Ook zijn carbon-

en een compleet toetsenbord en een harde schijf

opspanningen snel te versnellen en te vertragen. Voor de operator is uiteraard het lagere gewicht van de

voor NC-programma’s groter dan 21 GByte. De

opspanning bij op- of inbouwen een voordeel (foto: BIS Specials)

regelverwerkingstijd is 0,5 ms (foto: Heidenhain)

14

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


Hal 7 Stand B050

Kosten die maat houden Uitval van machines kost geld. Gemiddeld gaat er teveel tijd verloren aan het herstellen van fouten in het productieproces. TRUMPF gaat voor een serviceverlening op maat en introduceert daarom het World Class Partner Programma. Hiermee kunnen we klanten “beschikbaarheid op maat” aanbieden. Dat doen we aan de hand van vier (partnership)modellen waarbij beide partijen precies weten wat van elkaar verlangd wordt. Bel vandaag nog voor “beschikbaarheid op maat”.

TRUMPF World Class Partner Programma: beschikbaarheid op maat T R U M P F N e d e r l a n d B . V. P o s t b u s 8 3 7 7 5 5 0 AV H e n g e l o Te l : 0 7 4 - 2 4 9 8 4 9 8 F a x : 0 7 4 - 2 4 3 2 0 0 6 e - m a i l : i n f o @ n l . t r u m p f . c o m w w w. n l . t r u m p f . c o m

MM_KOSTEN DIE MAAT....PANEL.indd 1

27-01-2012 09:23:33


16-17-18-21_Lassen 20-02-12 14:13 Pagina 16

DOOR: THEO LUIJENDIJK, TU DELFT

Lassen van aluminiumlegeringen deel 3

Afbrandstuiklassen is een spectaculair lasproces (foto: Welding Instituut in Abington Engeland)

16

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


16-17-18-21_Lassen 20-02-12 14:13 Pagina 17

V E R B I N D E N

In dit derde en laatste deel over het lassen van aluminiumlegeringen zal aandacht besteed worden aan het weerstandlassen en het wrijvingsroerlassen van deze materialen. Met name het wrijvingsroerlassen of ‘friction stir welding’ is een interessant lasproces omdat hiermee de warmscheurgevoelige aluminiumlegeringen probleemloos zijn te lassen.

De bekende lasprocessen zoals puntlassen, rol-

de IACS. De stroomsterkte die nodig is voor het

naadlassen en doordruklassen of percussielassen

puntlassen van aluminiumlegeringen kan dus

kunnen zonder al te veel problemen toegepast

sterk verschillen. Voor de meest toegepaste le-

worden voor het lassen van de meeste alumini-

gering AA 6061, een precipitatiehardende alu-

umlegeringen. De beste resultaten worden ver-

minium-magnesium-siliciumlegering,

kregen bij materiaaldiktes van 0,5 tot 3,5 mm.

stroomsterkte als gevolg van het goede gelei-

Bij het puntlassen wordt gebruikgemaakt van

dingsvermogen van deze legering circa drie-

koperen elektroden, zie figuur 10. Koper en alu-

maal zo hoog als voor het puntlassen van con-

minium legeren gemakkelijk en als gevolg van

structiestaal. Voor een plaatdikte van 1 mm ligt

het oplopen van de temperatuur op het con-

de stroomsterkte op circa 30 kA. De aandruk-

tactvlak tussen de koperen puntlaselektrode en

kracht is vergelijkbaar met die van staal en door

het te lassen aluminium zal de elektrode ver-

de geringere hardheid van het materiaal zal de

vuild raken met aluminium. Als gevolg van de

indrukking groter zijn dan bij staal. Voor het las-

opname van aluminium daalt de smelttempera-

sen van aluminiumlegeringen worden elektro-

Figuur 10. Bij het puntlassen wordt gebruikgemaakt

tuur van de koperen elektrode en bij de vol-

den gebruikt met een afrondingsstraal van 76

van koperen elektroden (foto: Laskar)

gende las zal de opname van aluminium groter

mm of meer. Om de indrukking van de elek-

zijn. Om dit te voorkomen moet de elektrode

trode te beperken kan aan een kant gebruik

regelmatig gereinigd worden. Dit kan eenvou-

worden gemaakt van een vlakke elektrode met

verbinding is afhankelijk van de laslensdiameter

dig door borstelen. Het borstelen is nodig om

grote diameter.

en de gemiddelde sterkte van het lasmetaal

is

de

(omgesmolten moedermateriaal), het aantal

de levensduur van de elektrode te vergroten. In figuur 11 wordt een voorbeeld gegeven van de

Kortere lastijd dan staal

aantasting van de koperen elektrode door het

De kwaliteit van de lasverbinding wordt be-

van de laslens moet minimaal gelijk zijn 4x√d en

aluminium en de levensduurverlenging door

paald door de combinatie van de belangrijkste

bij voorkeur gelijk aan 5x√d, d staat voor de

borstelen.

lasparameters zoals aandrukkracht, stroom-

plaatdikte. Als gevolg van het grote geleidings-

sterkte en lastijd. De lastijd is daarbij aanzienlijk

vermogen treedt bij het puntlassen van alumi-

Indrukking

korter dan bij het weerstandlassen van staal.

Aluminiumlegeringen zijn aanzienlijk zachter

Hoe korter de lastijd des te beter het lasresul-

dan staal en de indrukking van de puntlaselek-

taat. Een te lage stroomsterkte kan als gevolg

trode is daarbij groter. Zacht gegloeide alumini-

van het hoge geleidingsvermogen van het ma-

umlegeringen zijn vanwege de grote indruk-

teriaal niet gecompenseerd worden door een

king en grotere elektrodeopname moeilijker te

langere lastijd. Bij het lassen met éénfase wissel-

lassen dan de koud vervormde en precipitatie-

stroombron bedraagt voor het lassen van 1 mm

geharde legeringen.

plaat de lastijd 4 tot 6 cycli (0,08 tot 0,12 s).

Aluminiumlegeringen hebben afhankelijk van

Naast het lassen met een wisselstroombron

hun chemische samenstelling een hoog gelei-

wordt bij het puntlassen van aluminium ook ge-

dingsvermogen voor warmte en elektriciteit.

bruikgemaakt van gelijkstroom. De lastijd is

Hoe meer legeringselementen aanwezig hoe

daarbij nog korter dan bij wisselstroom.

lager het geleidingsvermogen. Er treden der-

De aluminiumoxidehuid werkt als een isolator,

halve aanzienlijke verschillen op in geleidings-

maar als deze niet al te dik is levert de oxidehuid

vermogen tussen de diverse legeringen. Tech-

geen grote problemen op bij het weerstandlas-

nisch zuiver aluminium heeft een geleidingsver-

sen. Als de oxidehuid is verwijderd moet niet te

mogen dat ongeveer gelijk is aan 60 procent

lang gewacht worden met lassen. Ontvetten is

van het geleidingsvermogen van de IACS (Inter-

een noodzaak.

lassen en de positie van de lassen. De diameter

national Annealed Copper Standard), maar de hoog sterke aluminium-zink-magnesiumlege-

Shuntwerking

Figuur 11. Aantasting van de koperen elektrode door

ring AA 7075 heeft een geleidingsvermogen dat

Een puntlasverbinding moet bij voorkeur op af-

opname van aluminium. Reiniging van de elektrode

niet groter is dan circa 30 procent van dat van

schuiving worden belast. De sterkte van de las-

gebeurt door borstelen

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 1-2012

17

>>>


16-17-18-21_Lassen 20-02-12 14:13 Pagina 18

Figuur 12. Voorbeelden van afbrandstuikgelaste aluminiumprofielen (foto: Valk

Figuur 13. Weerstandstuiklasmachine voor het maken van wielvelgen (foto:

Welding, Alblasserdam)

Fontijne Grotnes)

niumlegeringen eerder shuntwerking op. De af-

gen (stuiken). Er ontstaat aan het lasvlak een

dit proces is dat smelten aan het oppervlak

stand tussen twee opeenvolgende lassen (steek)

braam, zie figuur 12 die later mechanisch moet

wordt voorkomen. Bij gedeeltelijk smelten van

moet daarbij groter zijn dan bij staal. Ook moet

worden verwijderd. Doordat het vloeibare me-

het oppervlak ontstaat een kwalitatief mindere

de afstand tot de rand van de plaat groter zijn

taal wordt weggedrukt worden gelijktijdig ook

verbinding. Fontijne Grotnes in Vlaardingen

om dezelfde reden.

verontreinigingen naar de buitenkant gedrukt.

bouwt apparatuur voor het weerstandlassen

Er ontstaat een schone en kwalitatief goede

van bijvoorbeeld wielvelgen, zie figuur 13. Er

Afbrandstuiklassen

verbinding. Een nadeel van het afbrandstuiklas-

wordt uitgegaan van stripmateriaal dat op de

Het afbrandstuiklassen is ook een weerstandlas-

sen is het spatgedrag dat ontstaat tijdens het uit

gewenste lengte wordt afgeknipt. Daarna

proces. De stroomvoerende delen worden licht

elkaar bewegen van de te verbinden delen. Het

wordt de strip rondgebogen en ingeklemd. Dan

tegen elkaar gedrukt en dan over geringe af-

proces wordt onder meer toegepast voor het

wordt gelast en wordt de braam met behulp

stand terug bewogen. Op uitstekende delen

lassen van staven en profielen.

van een broots verwijderd. De wielvelg verkrijgt zijn gewenste vorm door rolvormen.

aan het oppervlak, bruggen, loopt de stroomsterkte zo hoog op dat het metaal daar ter

Weerstandstuiklassen

plaatse verdampt en met het tussenliggende

In tegenstelling tot het afbrandstuiklassen vindt

Wrijvingsroerlassen

gas ge誰oniseerd wordt. Aldus ontstaan op meer-

bij het weerstandstuiklassen geen smelten aan

Aluminium is een relatief zacht materiaal en ui-

dere plaatsen kleine elektrische bogen, die het

het contactvlak plaats. De te verbinden delen

termate geschikt om dit te kunnen wrijvingslas-

materiaal in de omgeving doen smelten. Daarna

worden met grotere kracht tegen elkaar ge-

sen. Bij het wrijvingsroerlassen (friction stir wel-

worden beide helften weer op elkaar gedrukt

drukt en de elektrische stroom wordt zolang

ding), van een stompe lasnaad wordt een snel

en uit elkaar gedreven en ontstaan meerdere

doorgevoerd dat het materiaal rond het con-

roterende metalen pin in het materiaal gedrukt

elektrische bogen en smelt een groter deel van

tactvlak voldoende is verweekt om stuiken van

en daarna door de lasnaad bewogen, zie figuur

het oppervlak. Het proces wordt herhaald tot

de verbinding mogelijk te maken.. Door stuiken

14. Er wordt een plastische zone rond de pen

het te verbinden oppervlak volledig is gesmol-

van de te verbinden delen ontstaat een braam,

gecre谷erd en het materiaal wordt onder druk

ten. Dan worden beide helften tegen elkaar ge-

die later door middel van een mechanische be-

naar de achterkant van de pen getransporteerd,

drukt en over enige afstand naar elkaar bewo-

werking verwijderd moet worden. Essentieel bij

waar de verbinding ontstaat en afkoelt. De

Rolnaadlassen Het rolnaadlassen van aluminiumlegeringen brengt geen extra problemen met zich mee. Bij rolnaadlassen kan gekozen worden voor overlappende lassen zodat een vloeistof en gasdichte verbinding verkregen wordt. Er kan gelast worden met doorlopende elektrodewielen en voortbewegende plaat, maar er kan ook voor het maken van de afzonderlijke lassen steeds gestopt worden. Er ontstaat een betere las als er even gestopt wordt. Bij het constant doorlopen van de laswielen en de plaat valt de aandrukkracht weg als de las nog aan het stollen is en dit leidt tot grotere poreusheid en een slechtere las. Bij rolnaadlassen moet als gevolg van de optredende shuntwerking met een iets hogere stroomsterkte en hogere aandrukkrachten worden gelast dan bij het puntlassen. De diameter van de rolnaadlaswielen varieert van 25

Figuur 14. Principetekening van het

mm tot 250 mm. De wielen moeten na elke drie tot vijf omwentelingen gereinigd worden met

wrijvingsroerlassen, waarbij a = het niet be誰nvloede

een abrassief middel om de aluminiumopname van de koperen wielen te verwijderen.

basismateriaal, b= warmtebe誰nvloede zone, c = laszone en d = fijnkorrelige zone in de las

18

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


Maak kennis met de wereldklasse in draai- en freestechnologie Techni-Show, hal 12, stand nr A086

Dormac levert het uitgebreide programma multi-turret en multi-axis draaicentra en 3- en 5-assige bewerkingscentra van Doosan, met of zonder automatisering. Machines van wereldklasse met een gunstige return on investment. Laat u voor uw toepassing adviseren op onze stand in hal 12. 0229 54 24 85 - info@dormac.nl - www.dormac.nl

Altijd een passende oplossing voor uw verspanende productie


Gorinchem 6, 7 en 8 november 2012 Dé nationale week voor lassen, lijmen en snijden 13.00-21.00 uur

Dé week voor: ©„{‹‰…†~{Š}{x{zŒw„Œ{ˆx„z„}‰Š{y~„{{„ ©…„Šƒ…{Š„}ƒ{ŠŒw}{„…Š{„ ©‹Š‰‰{‚„}Œw„{„„‰ ©y…„ŠwyŠŠ‹‰‰{„„z‹‰Šˆ{{„…„z{ˆ€‰ ©y…„ŠwyŠƒ{Šw|„{ƒ{ˆ‰ ©~{Šd_bEX_b‰ƒ†…‰‹ƒ

www.evenementenhal.nl

Ons evenement.

UW MOMENT.

NL-856b-rchain sofort 191x63M_NL-856b-rchain sofort 191x63M 13.02.12 17:49 Seite 1

Direct. Gegarandeerd.

Geconfectioneerde aandrijfkabels vanaf 24 uur ... geconfectioneerde kabelrupssystemen binnen 1 - 10 dagen ... online configureerbaar ...

.nl/direct ®

LogiMAT, Stuttgart – Hal 3 Stand 409

Tel. 0346-35 39 32 Fax 0346-35 38 49 Ma-vr 8 tot 20u za tot 12u Geconfectioneerde readychains® per stuk of in serie ... compleet als systeem: kabelrups, kabels, accessoires ... wij meten uw project ter plaatse in ... met systeemgarantie ... vanaf 24 uur ... Wereldwijde service vanuit 30 eigen filialen.


16-17-18-21_Lassen 20-02-12 14:13 Pagina 21

V E R B I N D E N

Figuur 15. Relatieve sterkte van roerlasverbindingen voor diverse aluminiumlegeringen (figuur: A. Gales, TNO)

roerpen is voorzien van een schouder die voor-

van dit proces, maar heeft het proces uitontwik-

diktes. De ontwikkelingen gaan echter snel en

komt dat het materiaal omhoog wordt gestuikt

keld en bedrijven kunnen onder licentie ge-

steeds grotere materiaaldiktes en hele dunne

en zorgt ook door de wrijving aan het opper-

bruikmaken van dit interessante lasproces. Be-

materialen kunnen tegenwoordig gelast wor-

vlak voor extra warmte om het materiaal te

langrijk is dat bij het proces geen smelten van

den. Het wrijvingsroerlassen is gestart met het

plastificeren. De roerpen moet dus met enige

het materiaal optreedt en de warmte-inbreng

lassen van aluminiumlegeringen, maar inmid-

kracht op het oppervlak worden gedrukt. Door

beperkt blijft. De be誰nvloeding van de mechani-

dels kunnen ook koperlegeringen, titaanlege-

de roerpen worden beide te verbinden helften

sche eigenschappen is daarmee gering. Zowel

ringen en zelfs staalsoorten met dit proces wor-

uit elkaar gedrukt en moeten dus stevig tegen

de rekgrens en treksterkte als ook de vermoei-

den gelast.

elkaar gedrukt worden. Om een volledige door-

ingssterkte van deze lasverbindingen zijn uitste-

lassing te verkrijgen moet een onderlegstrip

kend. In figuur 15 wordt aangegeven wat de te

worden gebruikt. De lasparameters bij dit pro-

behalen sterkte van de lasverbinding is ten op-

ces zijn de vorm en afmetingen van de pen, de

zichte van de sterkte van het basismateriaal.

afmetingen van de schouder, de rotatiesnelheid

Ook de warmscheurgevoelige materialen zijn

van de pen en de voortloopsnelheid. Het Wel-

goed lasbaar omdat geen vloeibare fase wordt

ding Institute in Engeland is niet de uitvinder

gevormd. Het proces is niet geschikt voor korte

<<<

laslengtes en de investeringskosten voor de lasapparatuur zijn hoog. Een ander nadeel is dat gebruik moet worden gemaakt van inloop- en uitloopplaatjes daar anders de ontstane onregelmatigheid bij de start en het ontstane gat na het terugtrekken van de pen opgevuld moet worden met een ander lasproces. Hoe zachter en lager gelegeerd de aluminiumlegering des te beter lasbaar met dit proces. Het proces wordt onder meer gebruikt voor het lassen van aluminiumdekken van schepen. In figuur 16 wordt een voorbeeld gegeven van de bevestigingsmogelijkheden van een plaat aan een extrusieprofiel. Voor het lassen van grotere wanddiktes kan tweezijdig worden gelast zoals in deze figuur is aangegeven. Recente ontwikkelingen zijn het 3D lassen met behulp van een robot, figuur 17. Het wrijvingsFiguur 16. Voorbeelden van lasnaden bij bevestiging

roerlassen van dun plaatmateriaal levert proble-

Figuur 17. Het 3D-wrijvingsroerlassen van aluminium

van een plaat aan een extrusieprofiel

men op evenals het lassen van grote materiaal-

(foto: A. Gales)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

21


Vol gas! Met 2,5t in 5 assen

Hermle, een van de grootste producenten van 5-assige bewerkingscentra, breidt het productprogramma uit: onze perfecte nauwkeurigheid, betrouwbare service en automatiseringskennis zijn vanaf nu beschikbaar voor productgewichten tot en met 2500 kg.

BEZOEK ONZE STAND OP DE TECHNI-SHOW IN UTRECHT 13-14-15-16 MAART 2012 OPENHUIS BIJ HERMLE IN GOSHEIM 18-19-20-21 APRIL 2012, VOOR MEER INFO NEEM MET ONS CONTACT OP. www.hermle-nederland.nl Hermle Nederland B.V. · Moliérelaan 176 · NL-5924 AN Venlo-Blerick · Telefoon: 0773961761 · www.hermle-nederland.nl


23-Tube wire 20-02-12 14:16 Pagina 23

B E U R S

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Grote Wire en Tube

De internationale vakbeurzen Wire 2012 en Tube 2012, die van 26 tot en met 30 Bewo meet op topsnelheid maart plaatsvinden in Düsseldorf, twee weken na de Techni-Show, worden groter dan ooit. Samen bereiken ze de magische grens van 100.000 vierkante meter vloeroppervlakte, waardoor het evenement doordringt in de lijst van grote industriële beurzen zoals bijvoorbeeld de ‘K’.

De SCF90 Sigma is nu uitgebreid met een optisch meetsysteem. Op de foto de SCF90 Sigma zoals die op de Tube van 2010 stond (foto: Reinold Tomberg)

Op de Tube 2012 toont Bewo de SCF90 Sigma die als innovatie optisch kan meten met een snelheid van 7.000 buizen per uur, individueel per stuk gemeten. De SCF90 Sigma is een volledig geautomatiseerde machine voor massaproductie, legt Ton Vugts, salesengineer bij Bewo uit. “De machine kan zagen, ontbramen, optisch meten en stapelen. Zonder optisch meten kan dit zelfs met een Op de stand van Wafios staan veel machines die veren produceren (foto: Paul Quaedvlieg)

output van meer dan 8.500 buizen per uur. De noviteit van de machine op de Tube is het optisch meten. Dit gebeurt

Friedrich-Georg Kehrer, projectleider van Wire

2010 (1.217). Deze exposanten komen uit 45

met een nauwkeurigheid van ± 0,1 mm. Het zagen gebeurt

en Tube, is een tevreden man. “Waren de vorige

landen en nemen in totaal 57.000 vierkante

met een positioneringsnauwkeurigheid van 0,05 mm.”

Wire en Tube in 2010 ook al niet slecht bezocht,

meter in beslag. Bij de Tube 2012 staat de teller

Vugts over de markt waarin Bewo zich begeeft en het be-

ondanks de naweeën van de crisis en vulkaanas

op 1.131 exposanten uit 44 landen die in totaal

lang van de Tube als ontmoetingsplek voor machinebou-

uit IJsland, de edities van 2012 gaan het ook

op 48.000 vierkante meter beursvloer gaan

wers en klanten. “In Europa en Noord-Amerika verkopen

goed doen. Het is de dertiende editie en we ver-

staan. Kehrer: “De groei in vierkante meters

we 95 procent van de meeste machines als vervanging

wachten zo rond de zeventigduizend bezoe-

komt vooral omdat meer exposanten ook meer

van oudere machines. Onze groeimarkten zijn vooral

kers. De meeste bezoekers komen uit Duitsland

machines willen laten zien. Op de Wire staan

Mexico, Turkije, Maleisië, Korea, Thailand en Japan. Ook

en de omringende landen, maar we verwachten

zestien Nederlandse exposanten, op de Tube

de BRIC-landen worden belangrijke afzetmarkten voor

ook veel bezoek van de andere continenten.”

staan 36 bedrijven uit Nederland”.

ons.” Vugts ziet echter wel verschillen in culturen. “In

Met 1.270 exposanten (stand begin februari

China zijn onze machines wat moeilijker te verkopen.

Productie en handel

Daar denken ze met honderd mensen met een elektrische

Wire 2012 toont vooral draadproductie en af-

handzaag goedkoper uit te zijn. Maar in India pakken ze

werkingsmachines, maar ook gereedschappen,

de rekenmachine erbij en zien ze dat onze machines op

technologie, grondstoffen, hulpmaterialen en

termijn wel zeker voor de laagste kosten per product zijn

Online bestellen

speciaaldraad. Ook zijn er veel draadhandelaren

gemaakt, uiteindelijk zal dit ook in China wel duidelijk

Entreekaarten zijn inclusief heen- en te-

aanwezig. Wire 2012 vindt plaats in de hallen 9

worden. Onze focus ligt op klantgerichte oplossingen op

rugreis naar het beursterrein met het lo-

tot en met 12, 16 en 17. In hal 15 bevindt zich

basis van basisconcepten zodat de kosten per product zo

kale streekvervoer op de dag van het

alles op het gebied van bevestigingstechnologie

laag mogelijk zijn.”

beursbezoek, en zijn als eTicket op de web-

en in hal 16 is alles te vinden op het gebied van

site www.tube.de of www.wire.de te be-

veerproductietechnologie. Vooral hal 16 bruist

stellen, onder ‘Besucherservice’. Uiteraard

van activiteiten als alle veerproductiemachines

tiemachines, buigmachines, gereedschappen,

zijn de kaarten ook aan de kassa van Messe

in bedrijf zijn.

procestechnologie, profielen, opslag- en be-

Düsseldorf te verkrijgen. Maar dan zijn ze

Tube 2012 presenteert het complete aanbod

heersystemen en technologie op het gebied van

duurder en mogelijk zijn er wachttijden.

van pijp- en buisproductie inclusief verwerking

olie- en gasindustrie. Tube 2012 vindt plaats in

en handel. Denk hierbij aan pijp- en buisproduc-

de hallen 1 tot en met 7a.

2012) groeit de Wire 2012 licht ten opzichte van

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

<<<

23


24-25_Laser cladding 20-02-12 14:18 Pagina 24

DOOR: RAIK VÖGLER

Lasercladding geeft nieuw leven Voor de iClad laserkop van Pallas is nu een optiek met roterende kop beschikbaar voor

sertechnik (ILT) in Aken (D) hiervoor een technische haalbaarheidsstudie uit te voeren. Hierbij

inwendige bewerkingen voor diameters vanaf 26 mm en een diepte van 500 mm. De roterende

werd lasercladding getest op twee van de zes beschadigde cilinderboringen. De test werd uit-

kop is voor het eerst toegepast bij de revisie van versleten cilinderboringen van een dieselmotor

gevoerd in samenwerking met de firma Pallas in Würselen (D), die de iClad optieken oorspronke-

voor een trein.

lijk in samenwerking met dit instituut ontwikkelde en ze nu op de markt brengt.

Oplassen goedkoper Een nieuwe dieselmotor van deze omvang kost ongeveer 14.000 euro. Gezien de hoge kostenen tijdsdruk is lasercladding een beproefd alternatief omdat de methode sneller en goedkoper is dan nieuwbouw. Voor de behandeling van het buitenoppervlak van zwaarbelaste onderdelen zijn ruim voldoende standaard optieken op de markt beschikbaar. Bij voldoende grote openingen – 100 mm of meer – kunnen ze ook worden gebruikt voor de bewerking van binnencontouren. Voor defecte cilinderboringen zouden snelle, veilige en betaalbare geminiaturiseerde roterende optieken qua tijd en kosten een groot potentieel bieden. Met het nieuwe iClad laseroptiek is nu een efficiënte en betrouwbare reparatietechniek beschikbaar voor reparatie van defecte cilinderboringen die ontoegankelijk zijn voor standaard iClad optiek voor inwendig bewerken van boringen met roterende aandrijving (foto’s: Fraunhofer-Institut für Lasertechnik, Aken (D))

koppen. Elk optiek bestaat uit drie modules: nozzle voor poedertoevoer, behuizing en geleiding van de optische vezel. In vergelijking met

De nieuwe roterende kop biedt nieuwe moge-

in het tegen slijtage beschermen van metalen

conventionele koppen is de werkafstand tussen

lijkheden voor de behandeling van de inwen-

door lasercladding en diamantcoatings. De Bel-

laserkop en onderdeel gering, slechts een paar

dige contouren van onderdelen met excen-

gische spoorwegen gaven het bedrijf opdracht

millimeter. In standaardkoppen is tot 20 mm

trieke boringen of niet-rotatiesymmetrische

tot het met behulp van lasercladding reviseren

gangbaar.

openingen vanaf 50 mm diameter en met een

van versleten gietijzeren cilinderboringen van

Blinde boringen kunnen eenvoudig worden be-

diepte tot 500 mm.

treindiesels ter hoogte van de bovenste en on-

werkt met een optiek van 30°, omdat het werk-

Laser Diamond Coating Technology (LaserCo

derste dode punten van de zuigers.

punt van de laser zich hier vóór het optiek be-

DT) in Strepy-Bracquegnies (B) is gespecialiseerd

Het bedrijf vroeg het Fraunhofer-Institut für La-

vindt. Bij diepe boringen wordt een hoek van 90° gebruikt. De smalle inwendig roterende kop

Optiek voor binnendiameters vanaf 26 mm

is veelzijdig omdat deze vanaf de zijkant of de bovenkant kan worden ingevoerd om de boring

24

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


24-25_Laser cladding 20-02-12 14:18 Pagina 25

V E R B I N D E N

Lasercladden in blinde boringen Lasercladding is een beproefde technologie voor het herstellen of optimaliseren van motoronderdelen. Door de reproduceerbaarheid, de marginaal thermische stress voor het onderdeel en de lage kosten van de mechanische nabewerking tot de juiste grootte is lasercladding (oplassen met behulp van een laser) een onmisbare techniek geworden. Moeilijk toegankelijke binnencontouren of blinde boringen waren voor conventionele koppen echter onbegonnen werk.

rig afgesteld. Het team van ILT en deskundigen van Pallas hebben vervolgens het roterende optiek voor de inwendige bewerking geplaatst. Daarna werden de twee buitenste cilinderboringen in de onderste beschadigde ringsegmenten bewerkt.

Oplassen van metaal met behulp van een laser met een draaiend optiek

De vereiste laagdikte van 1 mm werd bereikt door twee lagen in twee overlappende rotete coaten tot een diepte van 500 mm.

bevindt zich op een diepte van ongeveer

rende bewegingen op te brengen met behulp

Een belangrijk criterium voor industriële toepas-

340 mm en bestaat uit een ringvormig segment

van het vijfassige systeem. Voor dit doel werd

sing is de permanente thermische belastbaar-

ongeveer 60 mm hoog. Standaard optieken

een CNC-programma ontwikkeld dat de coating

heid van het optiek. Actieve waterkoeling voor-

kunnen alleen onder een hoek in de boringen

spiraalvormig op het oppervlak aanbracht, be-

komt oververhitting van delicate onderdelen.

worden toegepast, omdat de nozzles op het uit-

ginnend bij de onderste rand op een diepte van

Een interne beveiliging voorkomt vervuiling of

einde van de laserkop zitten. Ondanks de bo-

ongeveer 300 mm. Als laserbron werd een 3 kW

beschadiging van het optiek door afzetting van

ring van bijna 180 mm is hun inzetbaarheid bij

Nd:YAG laser klasse A gebruikt.

poederdeeltjes. Tevens wordt het optische pad

deze applicatie beperkt tot een diepte van on-

Volgens het ILT heeft de roterende laserkop zijn

continu gespoeld met beschermgas.

geveer 40 mm. Bij de iClad daarentegen kan het

industriële toepasbaarheid bewezen. Zelfs na

roterende optiek verticaal worden ingevoerd in

enkele uren continu gebruik bleef de laserkop

Draaiend in boring

de cilinderboring en kan de kop het gehele op-

betrouwbaar werken. Het resultaat van de test

LaserCO DT paste als eerste de nieuwe versie

lasproces onder een hoek van 90° uitvoeren.

biedt goede perspectieven voor de reparatie

van het optiek met roterende kop toe voor het

Belangrijke argumenten voor toepassing van de

van machineonderdelen die eerder niet haal-

reconditioneren van de cilinderboringen van de

roterende versie waren de mogelijkheid tot ro-

baar waren.

dieselmotor voor de spoorwegen. De roterende

tatie, de smalle kop en de maximale bewer-

aandrijving die is geïntegreerd in de kop maakt

kingsdiepte van 500 mm. In deze applicatie was

behandeling van excentrisch geplaatste borin-

dat laatste een cruciale factor.

<<<

gen van statisch opgestelde onderdelen mogelijk. Zelfs als het horizontaal wordt ingevoerd,

Vijfassig coaten

garandeert het optiek een uniform opbrengen

De versleten cilindervoeringen ter hoogte van

van het poeder onafhankelijk van de draaihoek.

de bovenste en onderste dode punten moesten

In deze specifieke toepassing werd de roterende

worden bekleed met een laagdikte van meer

kop echter via een vijfassig systeem verticaal in

dan 1 mm. Voor de slijtvastheid en een goede

de cilinderboringen ingevoerd.

weerstand tegen corrosie in zure en alkalische

Een van de voornaamste argumenten voor het

omgevingen was een legering van roestvast

gebruik van het roterende iClad optiek was dat

staal vereist. De taaiheid van het materiaal (wat

het, gezien de grote massa (700 kg), onmogelijk

scheurvorming bij het opbrengen voorkomt), de

zou zijn om de gehele dieselmotor rond een

goede bewerkingseigenschappen en minimale

vaste laserkop te draaien. De excentrisch ge-

oppervlakteporositeit van de coating zijn extra

plaatste boringen zouden tot een grote onba-

punten in het voordeel van de gekozen lege-

lans hebben geleid, waardoor het uiterst moei-

ring.

lijk zou zijn om de vereiste oplasnauwkeurig-

De eerste versleten boringen werden in de

heid te realiseren. Individueel centreren van

werkplaats van de klant van LaserCo DT tot een

elke cilinder was geen haalbare optie gezien de

specifieke afmeting bewerkt om alle sporen van

hoge kosten die dat met zich mee zou brengen.

slijtage te verwijderen en een glad oppervlak

De diameter van de betreffende cilinderborin-

voor het oplassen met behulp van een laser te

iClad met roterende bewerkingskop, bezig met het

gen bedraagt 178 mm. Het gedeelte dat via op-

creëren. Bij het ILT werd het motorblok op een

coaten van het onderste dode punt van een

lassen opnieuw zou moeten worden bekleed,

stalen frame geplaatst, uitgelijnd en nauwkeu-

cilinderboring

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

25


MACH4METAL

METALWORKINGMACHINERY

CNC KANTBANK DARLEY EHP 4300 X 300 TON - 2008

TACCHI HD 1000

!GEVRAAGD MAC

•Delem DA 66 W • Y¹/Y²/X/R/Z¹/Z²/V • • • • •

Klemming Wila Laser safe Opleg armen In bouw H = 635 Slag = 450

• ADS 4 Bombering • Vrij 08.2012 !

CNC BEDFREEZER NICOLAS CORREA DIANA 25 - 2006

DRAAIBANK TACCHI 1987 Ø 1.040 x 2.000 mm / 40 kW V constant / 3 assen digitaal

HAEUSLER 10 MM

MODERNE MACHINES CNC/ CONVENTIONEEL

O

AFH

!GEVRAAGD MAC

• iTNC 530 • Tafel 2.500 x 900 • X = 2.500 • Y = 1.000 • Z = 1.000 • iso 50 / 22 kW • 4.000 Omw/Min • Uni. Freeskop U 22 • Op voorraad !

CNC ZWAAR DRAAIBANK SKODA SIU 250 / 10.000

3 ROLLENWALS

1996

600 x 10 / 8 mm / 3 rollen Wals Ø 185 mm / hydr. aan

RADIAAL BOOR

MODERNE MACHINES CNC/ CONVENTIONEEL

O

AFH

!GEVRAAGD MAC

• Werkstuk 100 Ton • Bosch OSA 1 • Ø bed = 2.500 • Ø supp. = 2.000 • Tdc = 10.000 • Pinole Ø 560 • 140 kW / 203 Ton • inl. brillen / Mot. • Op voorraad !

14 X ABUS BOVENLOOP HALLEN KRANEN

2 X VO 50 – 1250 TOT 96” 2 X VO 50 – 1600 TOT 92” 2 X BREDA R 32 / R40

MODUL AFWIKKELFREES

MODERNE MACHINES CNC/ CONVENTIONEEL

GASPARINI

O

AFH

3.000

• 2 x 50 t x 20.500 • 1 x 32 t x 20.500 • 2 x 16 t x 15.565 • 1 x 10 t x 15.565 • 3 x 10 t x 14.200 • 3 x 5 t x 14.700 • 2 x 32 t x 15.520 • Op voorraad !

­­www.mach4metal.com Mach4Metal_2-2012.indd 1

WMW MODUL ZFWZ 630

Max. Ø 710 / Modul 10 Max. angle 45 Gr. / 315 rpm Groot pakket tools !

CNC KANTBANK

Delem DA 65 Wila boven en Onder

Wanted you surplus machines 17-02-2012 14:43:45

2002

6 asse + cnc opleg


MACH4METAL

METALWORKINGMACHINERY

AGD MACHINES!

NEEL

TOS W100 A - 1992

•Roundo PAS 650 • Nieuw in 1992 • Lengte = 3.000 • Walzen = 65 • Aanbuig = 55

COMPLETE OVERNAMES !SNELLE AFHANDELING!

• Rol Ø 650 • Hydr. 150 kW

KOTTERBANK TABLE TYP

VDF BOEHRINGER DUE

ARINI

BANK

5 Onder

CNC BEDFREEZER ANAYAK HV 3000 PLUS - 2002 •Fanuc 16 i • Tafel 3.200x1.100 • X = 3.000 • Y = 1.500 • Z = 1.250

COMPLETE OVERNAMES !SNELLE AFHANDELING!

• iso 50 / 22 kW • 4.000 Omw/Min

DUE 500 X 2.000 - 1987 DUE 560 X 1.000 - 1988 DUE 560 X 2.000 - 1984

AGD MACHINES!

NEEL

• Top + Zij support • Conisch walzen

X/Y/Z/W1.600/1.120/810/900 Iso 50 / 100 mm / 11 kW 1.120 rpm / facing / Uni. frees

AGD MACHINES!

NEEL

ROUNDO 4 ROLLEN WALS 3.000 X 65 MM - 1992

• Gestuurde kop • Wisselaar 25 pos.

T GLEUF OP SPAN PLAAT

LVD – KANTBANK PPEB 4.000 X 220 TON - 2000 • Y¹/Y²/X/R/Z¹/Z² • Klemming Wila • Laser safe • Opleg armen

COMPLETE OVERNAMES !SNELLE AFHANDELING!

3.000/250 T

2 2 2 2

X X X X

6.000 4.000 5.600 3.500

X X X X

3.000 3.000 1.875 2.500

X X X X

• In bouw H = 585 • Slag = 350

450 400 400 260

PBT 25 BUIG CENTRUM

• Wila Bombering • Op voorraad !

CNC CAROUSSEL DRAAIBANK DORRIES CTE 320 - 1981 • Siemens 8 T • ex. Aero space • Tafel Ø 3.200 • Max. Ø 5.100 • Hoogte 3.000

2002

6 assen + cnc Bombering, opleg armen

PC 200 TOUCHSCREEN 02” 27 ton druk–3 rollen aangedr. Slag 300 mm / top staat !!

Tel. 0031 (0)316-247123 Mach4Metal_2-2012.indd 2

• Max. 45 ton bel. • Tool changer • Op voorraad !

Fax. 0031 (0)316 - 247956

info@mach4metal.com 17-02-2012 14:43:46


28-29-30-ESF 20-02-12 14:45 Pagina 28

DOOR: JAN OONK

Toeleveranciers vol vertrouwen naar ESEF Was de wereld tijdens de ESEF in 2010 juist bezig zich te herstellen van de vorige crisis, in de aanloop naar de editie van 2012 heeft de volgende zich al weer aangediend. Het zijn turbulente tijden. Een bescheiden rondvraag onder toeleveranciers leert dat ook deze inderdaad niet geheel ongemerkt voorbij gaat, al lijkt de storm aanmerkelijk minder guur dan in 2008/2009.

“De patiënt is nog behoorlijk koortsig, maar de

De markt vraagt steeds meer vrije vormen, bespeurt men bij Goma. Voor het bedrijf reden om te investeren in

acute levensbedreiging is goeddeels geweken”,

een nieuwe buigmachine van Codatto (foto’s: Goma)

schreven we in de nabeschouwing van de voorgaande ESEF in 2010. Inderdaad zette het her-

als een sector die achterblijft en dan vooral de

onderdelen.

stel zich door en 2010 werd zelfs een heel ge-

aan de bouwsector gerelateerde nieuwbouw,

waarde lager wordt is de concurrentie groter,

“Naarmate

de

toegevoegde

slaagd jaar voor de meeste toeleveranciers, voor

de vervangingsmarkt blijft redelijk op peil. In

dat is altijd zo.”

sommigen zelfs het beste jaar ooit. Ook 2011

andere marktsegmenten is de teruggang wat

Positieve geluiden zijn er ondanks de terugval

begon veelbelovend, maar ergens in die peri-

minder en de caravan- en camperindustrie is

ook. “We merken wel wat van een crisis, maar

ode werd duidelijk dat in Griekenland nogal ge-

volgens hem zelfs heel stabiel.

anderzijds ook weer niet”, zegt directeur Eelco Osse van grootverspaner Boessenkool in Almelo

rommeld was met de cijfers en dat het land in feite worstelde met een levensgrote staats-

Vooral Nederland

(www.boessenkool.com) enigszins cryptisch. Het

schuld. Sindsdien is de eurozone steeds meer in

Voor directeur Frans van Hoof van de Van Hoof

komt erop neer dat in sommige sectoren sprake

de versukkeling geraakt, temeer daar ook

Groep in Asten (www.vanhoofgroep.nl) begon

is van minder werk en meer prijsdruk, maar dat

steeds meer twijfels rezen over de schuldenlast

de terugval zich afgelopen september af te te-

met name de energie- en de onderzoekswereld

van andere landen.

kenen. Het bedrijf bestaat uit vier onderdelen

nog steeds groeien. “En de offshore gerela-

Inmiddels heeft het schuldenvirus de hele Euro-

met elk hun specialisme. “Zeker in de plaatbe-

teerde projecten beginnen na een inzinking de

pese economie aangetast en heeft ook de

werking en de interieurbouw is een vertraging

laatste tijd juist weer aan te trekken.” Daarnaast

maakindustrie te kampen met een terugslag.

merkbaar, de machinebouw doet het wat beter

merkt hij dat de internationale aanvragen nog

“De eerste helft van het jaar was hartstikke

en bij aandrijfcomponenten merken we het

steeds in de lift zitten en dat het exportaandeel

goed, maar na de zomer zakte alles ineen”, zo

minst.” Tegelijkertijd voelt hij dat de prijsdruk

in de omzet toeneemt. De balans opmakend

vat

Goma

toeneemt en, vooral voor de eenvoudige pro-

zegt Osse: “We hebben nog steeds meer werk

(www.goma.nl) de algemene teneur samen. De

ducten, de kwaliteitseisen minder relevant zijn.

dan we aankunnen en we trekken dan ook nog

plaatwerkspecialist uit Hengelo (Gld) had zelfs

Dat geldt volgens hem vooral voor de Neder-

steeds nieuwe mensen aan.”

uitbreidingsplannen, maar die zijn maar even in

landse markt. “In Duitsland blijven ze wat beter

de ijskast gezet. “We wachten de ontwikkelin-

letten op zaken als kwaliteit, daar valt de druk

Ronduit positief

gen eventjes af.”

op de prijs mee.” Die focus op de prijs is overi-

“We groeien nog en zoeken nog steeds nieuwe

Met name de verwarmingsmarkt noemt Atema

gens vooral merkbaar bij de wat eenvoudiger

vakmensen”, zegt ook directeur Ronald Koot

directeur

Foppe

Atema

van

van fijnmechanisch specialist Boers & Co in

Orders komen terug uit Oosten

Schiedam (www.boers.nl), al geeft hij toe dat dit vooral te danken is aan enkele grote projecten

28

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


28-29-30-ESF 20-02-12 14:45 Pagina 29

T O E L E V E R E N

die eerder zijn binnengehaald. “We merken wel

het buitenland toenemen. “In Duitsland en Oos-

dat het aantal aanvragen sinds oktober terug-

tenrijk, daar zit voor ons vooral de groei, de Ne-

loopt.” Volgens hem is de markt over de hele

derlandse markt is wat somberder. Hier is de

linie wat meer afwachtend geworden en is men

koek al grotendeels verdeeld en moet ik het

terughoudend in het plaatsen van nieuwe or-

winnen op prijs, elders worden we vooral ge-

ders. “Het lijkt of klanten bezig zijn hun voorra-

waardeerd vanwege onze flexibiliteit en kwali-

den af te bouwen, voordat ze nieuwe opdrach-

teit.”

ten plaatsen.” Voorlopig ziet hij de toekomst nog met alle vertrouwen tegemoet.

Stapje verder

Het meest optimistisch is salesmanager Berrie

Het antwoord op de al dan niet vermeende cri-

van de Burgt van Vovu in Uden (www.vovu.eu).

sis is divers, maar concentreert zich in een of an-

“We merken niets van een crisis”, stelt hij een-

dere vorm altijd op extra toegevoegde waarde.

voudig vast. “Het afgelopen jaar was het beste

Het afscheid nemen van vakmensen is nergens

ooit voor ons.” Volgens hem lijkt er sprake van

aan de orde. Bij Boers & Co wordt ingezet op ef-

Een aantal mensen dat namens Van Hoof Groep

een selffulfilling prophecy waarbij de media ie-

ficiencyverbeteringen en lean manufacturing.

betrokken is bij de nominatie voor de ESEF

dereen een crisis aanpraten, terwijl de praktijk

Niet alleen om onnodige kosten uit de proces-

Engineering Award in de categorie ‘best supplier’

eigenlijk helemaal niet zo somber is. “De afge-

sen te halen, maar ook om kwaliteit, levertijd en

(foto: Van Hoof Groep)

lopen tijd heb ik dertig klanten bezocht met de

leverbetrouwbaarheid beter te beheersen. En

vraag over hun verwachtingen voor 2012.

op het ontzorgen van klanten. “Goede kwaliteit

Slechts één klant zag de activiteiten afnemen,

is al langer een voorwaarde. De producten moe-

sterkte mate ingezet op de voordelen van one-

de rest was ronduit positief.” Met als kantteke-

ten 100 procent goed zijn, zodat de ingangscon-

stop-shopping. “Dat is onze kracht”, aldus Van

ning dat Vovu bijna geen klanten heeft in de

trole bij de klant kan vervallen. Nu gaan we nog

Hoof. “Doordat klanten voor een totale op-

bouwsector, waar de vooruitzichten al langere

een stapje verder.”

dracht bij ons terecht kunnen hoeven ze minder

tijd wat minder zijn.

Met de combinatie van vier bedrijven onder de

energie te stoppen in het proces van uitbeste-

Van de Burgt ziet net als Osse de aanvragen uit

vlag van de Van Hoof Groep wordt daar in ver-

den.” Hij noemt als voorbeeld een opdrachtge-

Vovu heeft de afgelopen tijd een substantiële verkorting van de doorlooptijd bereikt door slimmer op te spannen, zoals bijvoorbeeld op het bewerkingscentrum van OKK (foto: Vovu)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

29


28-29-30-ESF 20-02-12 14:45 Pagina 30

ver uit de medische sector die bij het onderdeel Van Eijk Transmissie aanklopte voor een aandrijving van een sorteermachine voor volcontinue medicijnproductie, maar nu het hele doseer- en weegsysteem bij Van Hoof Groep heeft ondergebracht. Het bedrijf is inmiddels genomineerd voor de ESEF Engineering Awards in de categorie ‘best supplier’ en timmert ook op die manier aan de weg. Goma heeft weliswaar de nieuwbouwplannen even opgeschort, maar heeft wel anticyclisch geïnvesteerd in een nieuwe buigmachine van Codatto. “We zien een toenemende vraag naar vrije vormen, die je niet zomaar kunt kanten”, stelt Atema vast. “De Codatto biedt op dat punt mogelijkheden om nieuwe markten aan te boren en om klanten completer te bedienen.” Hij hoopt wat dat betreft op een soortgelijk succes als met de coatinglijn die tijdens een eerdere crisis werd aangeschaft. Zodat het 50-jarig jubileum dat dit jaar wordt gevierd toch nog een mooi gouden randje krijgt.

Betrouwbaar en flexibel Atema voorziet overigens dat in de tweede helft van het jaar de markt weer aan zal trekken. “De verwachtingen zijn goed, de kansen die er liggen zijn enorm.” Wat die kansen betreft wijst hij onder andere op eindproducenten die hun eigen plaatwerkafdeling afstoten en onderbrengen bij specialisten als Goma. En op het toenemend aantal klanten dat hun orders terughaalt uit Oost-Europa, met levertijd en leverbetrouwbaarheid als doorslaggevende argumenten. “De kosten die gemaakt worden als assemblagelijnen stilvallen wegen niet op tegen het prijsvoordeel dat daar wordt gehaald.” Dat is ook wat Osse waarneemt. “Een aantal Duitse en Amerikaanse klanten heeft zijn gietwerk teruggehaald uit China en komt voor de bewerking weer bij ons. Het is de logistieke be-

Het onderpoederlassen vormt voor Boessenkool een interessante aanvulling op de mogelijkheden en verhoogt

heersing van het hele traject dat voor hen de

de kansen in de markt (foto: Boessenkool)

doorslag geeft, in verband met levertijd en leverbetrouwbaarheid.” Hij heeft wat dat betreft

Ook Van de Burgt ziet opdrachten terugkeren

doorslaggevende factor is.” Vovu heeft de afge-

een heel positief beeld van de Nederlandse

van elders. “Een aantal klanten heeft in het ver-

lopen jaren flink geïnvesteerd in verkorting van

maakindustrie. “Het zijn voor uitbesteders argu-

leden zijn heil gezocht in Oost-Europa en het

de doorlooptijd door slimmer op te spannen en

menten om in Nederland te blijven.” Boessen-

Verre Oosten. Omdat ze teleurgesteld zijn in de

in de organisatie rond de processen. “Dat heeft

kool heeft recentelijk geïnvesteerd in het on-

kwaliteit en leverbetrouwbaarheid komen wij

veel investeringen gekost, maar dat betaalt zich

derpoederlassen als aanvulling op de mogelijk-

nu weer in beeld, waarbij onze flexibiliteit een

nu uit.”

<<<

heden. Onderzoekers van CERN hebben zich inmiddels al laten overtuigen van de interessante mogelijkheden die deze techniek voor hen

ESEF 2012 in kort bestek

biedt. Eerder al is een nieuwe VTC 4050E carrou-

Data: dinsdag 13 maart t/m vrijdag 16 maart

seldraaibank van Hankook, geschikt voor werk-

Openingstijden: dagelijks van 10.00 uur tot 17.30 uur

stukdiameters tot 5.000 mm, hoogtes tot 4.000

Locatie: Jaarbeurs, Utrecht

mm en werkstukgewichten tot 60 ton. Ook voor

De uitreiking van de ESEF Engineering Awards vindt plaats op dinsdag 13 maart na afloop van

Boessenkool is het overigens een jubileumjaar,

de beurs. Dagelijks zijn er seminars en lezingen rond diverse thema’s, voor een compleet over-

110 jaar zelfs, en dat wordt op 23 maart gevierd

zicht daarvan zie www.esef.nl.

samen met haar relaties.

30

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012




HEIDENHAIN NEDERLAND BV Hall 11, stand C082

Nieuw op de Techni-Show: draaien én frezen met TNC 640 www.tnc640.com


32-33-Mazak 20-02-12 14:22 Pagina 32

DOOR: JAN OONK

Lasersnijder met focus op productiviteit

Staatsiefoto van de nieuwe Optiplex 3015, een lasersnijmachine met vliegend optiek met een accent op kostenbesparingen (foto’s: Yamazaki Mazak Optronics)

Tijdens de huisshow eind november 2011 werd in

ment. Sinds kort is daar dus de Optiplex 3015,

Daarnaast is de Optiplex uitgerust met een

een goedkopere variant aan toegevoegd, waar-

nieuwe energiezuinige 4 kW (CO2)- laserbron.

bij het accent nog sterker is verschoven richting

Het gebruik van beschermgas is gehalveerd tot

productiviteit en kostenbesparingen. Mazak

15 l/uur en de hoeveelheid benodigde koellucht

hoopt met deze nieuwe ontwikkelingen nog

met 43 procent is teruggebracht van 860 l/min

eens 10 procent aan haar wereldmarktaandeel

tot 500 l/min. Tijdens machinestilstand, wanneer

lasersnijmachine ten doop gehouden. De machine,

te kunnen toevoegen.

de machine in stand-by modus springt, schakelt

met vliegend optiek, is met name ontwikkeld voor

Aparte U-as

bruik naar nul. Bij het herstarten van de ma-

Dat lagere prijsniveau wordt onder meer be-

chine duurt het slecht één minuut voordat de

reikt doordat via constructieve aanpassingen

bron weer op vol vermogen is.

het technologiecentrum in Zaventem door Yamazaki Mazak Optronics de nieuwe Optiplex 3015

de bron automatisch uit en daalt het stroomver-

het marktsegment waar maximale productiviteit en

het aantal spiegels bij de Optiplex is teruggebracht van dertien naar zes. Dat betekent niet

Rack-and-pinion

alleen een besparing op de aanschaf, maar ook

“Het gat met de fiberlaser is qua energiever-

in het toekomstig onderhoud van de machine.

bruik en onderhoud met deze nieuwe laserbron

Om ook voet aan de grond te krijgen in het

Een aparte U-as voor de verplaatsing van de

beduidend minder geworden”, stelt salesmana-

marktsegment waar productiviteit zwaarder

spiegels zorgt er daarbij voor (net als bij de

ger Erik Laar vast. Weliswaar wordt in juli 2012

weegt dan ultieme betrouwbaarheid heeft

Hyper Gear) dat de afstand die de laserbundel

door Mazak ook een fiberlaser variant van de

Mazak sinds 2004 twee machines met vliegend

moet afleggen gelijk blijft, zodat een constante

Optiplex gelanceerd, maar Laar is ervan over-

optiek geïntroduceerd in de vorm van de Hyper

en reproduceerbare snijkwaliteit wordt gega-

tuigd dat de CO2-laser ook in de toekomst zijn

Gear en Hyper Turbo, beide met lineaire aandrij-

randeerd, onafhankelijk van de snijpositie van

plaats zal behouden. “Met name bij dikkere

vingen en ook bedoeld voor het hogere seg-

de bundel.

plaat is de kwaliteit, betrouwbaarheid en inzet-

minimale kosten de doorslag geven.

baarheid van de CO2-laser nog altijd onovertrof-

Snijden als door boter 32

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

fen en dat zal ook over tien jaar nog zo zijn.” Een andere besparing bij de Optiplex is dat de


32-33-Mazak 20-02-12 14:23 Pagina 33

M E T A A L B E W E R K E N

dikke plaat tijdwinst op”, aldus Wiezer. In haar brochure geeft Mazak een extreem voorbeeld van een 16 mm dikke plaat waarbij de insteektijd is teruggebracht van 22 s naar 5 s. Naarmate de plaatdikte afneemt zal het verschil kleiner worden, maar toch nog altijd interessante tijdwinst opleveren.

Minder knoppen De Optiplex is verder nog uitgerust met een plasmasensor die aan de hand van het blauwe plasmalicht detecteert wanneer bij het snijden van RVS de maximale snijsnelheid is bereikt. In dat geval wordt de snelheid iets verlaagt om uitval te voorkomen. Bij het snijden van staal registreert een burning sensor of verbranding optreedt. Omdat een lagere snelheid hier geen optie is wordt het proces dan gestopt. Ook het wisselen van de tafels is op de Optiplex vernieuwd. Kostte een tafelwisseling vroeger 45 s, De Optiplex is voorzien van automatische toorts- en nozzlewisseling. In het midden het nozzlemagazijn met

nu neemt dat nog slechts 19 s in beslag.

acht posities, links en rechts daarvan de twee toortsposities. Geheel links de sensoren voor de automatische

Nieuw is eveneens de Mazatrol Preview 2 bestu-

nozzlecentrering en de finetuning van de hoogte-instelling

ring. “Minder knoppen en meer bedieningsgemak”, is daarbij het uitgangspunt zoals Wiezer

Gear en Hyper Turbo langs de X- en Y-as een po-

en Laar aangeven. De databank van de bestu-

lineaire aandrijvingen van de Hyper-machines

sitioneernauwkeurigheid van 0,01 mm/500 mm

ring bevat een aantal optimale parameterset-

vervangen zijn door een rack-and-pinion aan-

haalbaar was is dat op de Optiplex 0,05 mm/500

tings waaruit de klant kan kiezen. Van quality

drijving. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een

mm. De ijlsnelheden bedragen op de Optiplex

mode tot high speed cutting, afhankelijk van de

soort tandheugel met speciaal afgeschuinde

120 m/min in de X-en Y-richting en 60 m/min in

eisen die aan het eindproduct worden gesteld.

tanden om spelingvrij te kunnen opereren. Dat

de Z-richting.

Het gaat dan bijvoorbeeld om zaken als vermo-

scheelt meteen zo’n 20.000 euro per as, ofwel

gen, snelheid, frequentie en gasdruk. Volgens

zo’n 60.000 euro per machine. Al heeft het op

Servo-focus

de typische Mazak-aanpak wordt deze setting

een ander vlak wel zijn prijs: terwijl op de Hyper

Om de productiviteit op te krikken en de machi-

meegegeven tijdens de nesting en niet door de

nestilstand te minimaliseren is de Optiplex uit-

werkvoorbereider met het snijprogramma.

gerust met een aantal noviteiten. Meest in het

De Optiplex is verder uitgerust met automati-

Vaste snijkop en bewegende tafel

oog springend is in dat verband wat wordt ge-

sche toortswisseling (5 inch en 7,5 inch) en

noemd de ‘servo-focus’ van de lens. Dat bete-

nozzlewisseling (8 nozzles), inclusief de automa-

Mazak is al een jaar of dertig actief op

kent dat tijdens de insteek het optimale niveau

tische centrering van de nozzle. Een aparte sen-

het gebied van lasersnijmachines. Aan-

van de focus (wat verschilt per materiaalsoort)

sor regelt de finetuning van de hoogte-instel-

vankelijk in de vorm van hybride uitvoe-

gecontroleerd door de plaat zakt. Of anders ge-

ling. “Zo kunnen we in één automatische cyclus

ringen, dat wil zeggen met vaste snijkop

zegd: in elke fase van het piercingproces is

diverse materialen en plaatdiktes snijden zon-

en bewegende tafel. Een concept dat

sprake van de optimale bundeldiameter en dus

der concessies te doen aan de kwaliteit van

(niet toevallig) is afgeleid van de freesma-

afmeting van het smeltbad. Resultaat is, met

het snijproces”, zoals Wiezer en Laar onderstre-

chines waarmee Mazak de wereld heeft

name bij dikkere plaat, dat er veel minder spet-

pen.

veroverd. Het bedrijf onderscheidde zich

ters optreden en dat de betrouwbaarheid op

daarmee van de concurrentie, waar de

een hoger plan wordt gebracht. Dankzij de

vliegende optiek hoogtij vierde. Met het

servo-focus “snijdt de laserbundel als door

hybrideconcept heeft Mazak de afgelo-

boter”, zoals salesmanager Herbert Wiezer het

pen jaren een mondiaal marktaandeel

treffend omschrijft.

van 10 procent veroverd, volgens sales-

Een ‘pierce-through’ detector registreert wan-

managers Herbert Wiezer en Erik Laar.

neer de laserbundel tijdens het insteken de on-

Met name in het topsegment van de

derkant van de plaat heeft bereikt en het snij-

markt en bij dikkere plaat, waar kwaliteit

proces kan starten. Dat betekent dus meteen

en betrouwbaarheid boven snelheid

ook tijdwinst in vergelijking met de gangbare

gaan. Want bij dunne plaat kan die vlie-

aanpak, waarbij sprake is van een vaste insteek-

gende optiek sneller uit de voeten,

tijd met veiligheidsmarge om verstorende effec-

omdat minder massa bewogen hoeft te

ten door vervuiling of olie in te calculeren.

Dankzij de ‘servo-focus’ van de lens wordt met name

worden.

“Dankzij de pierce-through detector heb je daar

bij dikke plaat op de Optiplex een aantrekkelijke

geen omkijken naar en dat levert vooral bij

tijdwinst geboekt bij het insteken van de bundel

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

<<<

33


metaal M A G A Z I N E

In deze Metaal Magazine zaten de volgende bijsluiters

www.vimag.nl Technishow: Hal 11, stand F030

www.schulergroup.com Technishow: Hal 11, stand F009

M A C H 4 M E TA L M E TA L W O R K I N G M A C H I N E R Y

www.wildkamp.nl

www.mach4metal.com

www.limas-techniek.nl Technishow: Hal 12, stand D032

www.technishow.nl Technishow: Hal 01, stand A000

Heeft u deze gemist? Ga naar de desbetreffende website voor meer informatie


1

onze kennis, uw succes

Nr.

Mediabedrijf voor Professionals Adformatie kerstrapport 2011, categorie vakbladen

Triple 1 waardering door adverteerders, mediaplanners en overall

Beste klanten, dank voor deze top waardering! De Molenaar - PlattelandsPost - Het Schaap - Petfood Magazine - EVMI – De Paardenkrant - Paardenkrant Extra - Bit - Horses.nl - Hengstenboek - P|f - Sign+ Magazine - Stitch & Print International - De Voetbaltrainer - Loft - Bouwwereld - Aannemer - Eisma’s Schildersblad - SchildersVakkrant - Glas in Beeld - ArchitectuurNL - Technisch Gebouwbeheer - Installatie en Sanitair - Sanitair Design - ZZP’er in de bouw - Bouwproducten.nl Aandrijftechniek - Metaal Magazine - Products4Engineers - Bulk & Roerwerk - Recycling Magazine Benelux - TTM - Bestelauto - Zakenauto MarktVisie - Vismagazine - Vis in Bedrijf - Bakkers in Bedrijf - Vlees+ - Vakblad IJs! - Piloot & Vliegtuig- Eisma Business Spectrum. Eisma Media Groep is uitgever van hoogwaardige informatie- en communicatieproducten en diensten (o.a. vaktijdschriften, websites, e-mail nieuwsbrieven, events & awards en leermiddelen) in diverse business to business- en educatieve markten. Vanuit de vestigingen in Leeuwarden en Doetinchem zorgen 140 professionals voor kennis en communicatie mogelijkheden die leiden tot succesvolle resultaten van onze klanten (meer dan een half miljoen ondernemers en onderwijsinstellingen in Nederland). www.eisma.nl

HORSESMEDIA


36-37-Studer 20-02-12 14:23 Pagina 36

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Pionier slijptechnologie bestaat honderd jaar Op 1 februari 1912 richtte Fritz Studer in het Zwitserse Steffisburg een kleine mechanische werkplaats op. Omdat het hem ontbrak aan een slijpmachine voor nauwkeurige onderdelen, construeerde hij zelf een slijpmachine. Daarmee werd de grondsteen gelegd voor een succesvolle Zwitserse fabrikant, die momenteel wereldwijd precisierondslijpmachines verkoopt. In Thun, waar de hoofdvestiging van Fritz Studer AG zich bevindt, zitten ze, ook na honderd jaar, niet stil. Voor de toekomst zet het bedrijf in op hightech Tijdens de presentaties in Thun werd er veel gesproken over de techniek van de in 2011 geïntroduceerde S41

slijptechnologie.

(foto: Paul Quaedvlieg)

“Studer heeft een goed jaar achter de rug en

te voorzien van frequentieregelaars. Daarmee

van een groot Dixi CNC-boorbewerkingscen-

we verwachten voor 2012 zelfs nog meer machi-

wordt al een eerste energiebesparing behaald.”

trum waaraan een Fastems palletsysteem is ge-

nes te verkopen”, luidt de boodschap van Mi-

Ook laat Horn een aantal schetsen zien van

koppeld. Hierop wordt straks in drieploegen-

chael Horn, directievoorzitter van het manage-

Smartgrind, de mogelijk toekomstige generatie

dienst gewerkt, waarbij de nachtdienst com-

mentteam van Fritz Studer AG. “In 2011 hebben

slijpmachines van Studer. “Deze machines zullen

pleet manloos verloopt. “Hierop gaan we straks

we in totaal 550 machines verkocht, voor 2012

over de meest energie-efficiënte aandrijvingen

lagerbehuizingen en spindels maken. Daarmee

hebben we 650 machines begroot. De stijging

beschikken. Maar we kijken ook naar materiaal-

blijft een stuk kerntechnologie in huis en wor-

zit er weer in. Het is een uitdaging om steeds

gebruik zoals bijvoorbeeld de combinatie van

den deze efficiënt geproduceerd. De algemene

een stap voor op onze concurrenten te blijven.

koolstofvezel met Granitan voor de frames van

componenten die niet tot onze kerncompeten-

Dat kunnen we alleen bereiken door verder te

de slijpmachines. Ook moet straks de bediening

ties behoren besteden we flexibel uit volgens

investeren in technologie.”

van de slijpmachines net zo eenvoudig en intuï-

onze hoge eisen.”

Een van de zaken waar Studer de komende

tief zijn als bijvoorbeeld van een kopieerma-

Daarnaast investeert Studer ook veel in nieuwe

jaren op in gaat zetten is duurzame technolo-

chine. Alles grafisch aangegeven, zonder de com-

technologie. Als resultaat daarvan is vorig jaar

gie. Dat betekent dat er nu al nauwkeurig be-

plexe CNC-programmeertaal. Mensen met bedie-

de S41 geïntroduceerd. Horn: “Een machine die

keken en gemeten wordt waar een slijpmachine

ningservaring worden immers steeds zeldzamer.”

zeer goed ontvangen is en waar we al dertig stuks van geleverd hebben bij klanten in Eu-

de meeste energie verbruikt. Horn: “Net zoals bij wasmachines komt er ook voor bewerkings-

Boorbewerkingscentrum

ropa, Noord-Amerika, India en China. Klanten

machines een energielabel. Een eenvoudige

Eén van de technische investeringen waar het

zetten deze machines vooral in op het gebied

technische oplossing is om de koeloliepompen

bedrijf momenteel mee bezig is, is de aanschaf

van machinebouw, tooling, de vliegtuig- en au-

36

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


36-37-Studer 20-02-12 14:23 Pagina 37

M E T A A L B E W E R K I N G

tomobielindustrie. Een derde van deze machi-

wijzen onder de zwaarste eisen van het eigen

Effectieve slijptijd

nes is in een universele standaarduitvoering ge-

personeel. Twee slijpers die met deze machines

De hogere stabiliteit maakt ook hogere snelhe-

leverd. Alle andere machines zijn klantspecifiek

werken, leggen aan de hand van een serie-on-

den mogelijk. De direct-aandrijvingen bewegen

opgebouwd, een groot voordeel van deze S41.”

derdeel uit, hoe eenvoudig en snel de meest

de langs- en dwarssledes met snelheden tot 20

Studer heeft zelf twaalf stuks van de S41 afge-

nauwkeurige toleranties aangehouden kunnen

m/min en met een as-resolutie van 10 nanome-

nomen om te gebruiken in de eigen productie,

worden op de S41. “Het werkstuk heeft, bij een

ter. Ook de B-as, de verticale zwenkas van de re-

als testmachines in het Studer Competence Cen-

buitendiameter van 259 mm, een tolerantie van

volverslijpspindel, beschikt over een direct-aan-

ter en als beursmachines om wereldwijd alle be-

± 4 micron. Er wordt voorgeslepen met een

drijving. Daarmee zwenkt deze tot drie maal

langrijke beurzen af te gaan. “Door de machi-

overmaat van 20 micron. Dit wordt gemeten en

sneller als de voorganger en positioneert met

nes zelf intensief te gebruiken, zien we ook

bij de volgende slijpbewerking ligt de maat in

een nauwkeurigheid van minder dan enkele

waar onze klanten mee te maken krijgen en

het midden van de gewenste tolerantie. Daarna

hoekseconden. Vooral als meerdere slijpschijven

tegen welke problemen ze eventueel oplopen.”

kan meteen het volgende serie-onderdeel wor-

nodig zijn, dalen de wisseltijden en stijgt de ef-

den ingespannen.” De slijpers benadrukken dat

fectieve slijptijd en ook de productiviteit. De re-

Micronauwkeurig

hier de direct-aandrijvingen op de afzonderlijke

volverslijpspil maakt meer dan dertig verschil-

Op meerdere S41 slijpmachines worden in de

assen en de hoge stabiliteit zich bewijzen. “Met

lende configuraties mogelijk van buitenslijp-

eigen productie van Fritz Studer nauwkeurige

kogelomloopspillen was een dermate hoge

schijven en binnenslijpspillen. Dit wordt juist ge-

componenten voor de verschillende slijpmachi-

nauwkeurigheid in zo weinig stappen niet te

waardeerd door klanten met een breed

nes gemaakt. Hier moeten de machines zich be-

halen.”

productengamma en verschillende slijpbewerkingen. Dat geldt ook voor de besturingssoftware StuderWIN die de geometriedata van de revolverslijpspil samen met de CAD/CAM data van het werkstuk combineert en simuleert,

Pionier op slijpgebied

waardoor een optimaal slijpproces ontstaat.

Fritz Studer richtte in 1912 zijn mechanische werkplaats op. De eerste door hem zelf ontwik-

Met de S41 laat Studer zien dat ze voorop lopen

kelde slijpbank beschikte over een geruisloze omkering van de tafelbeweging. Dit principe

op het gebied van slijptechnologie. Op deze

werd door hem gepatenteerd. In de jaren dertig waren er 36 medewerkers in dienst en er wer-

manier kan de Zwitserse fabrikant met een ge-

den zo’n 38 machines per jaar gebouwd. In 1931 werd de eerste machine geëxporteerd naar

rust hart de komende honderd jaar tegemoet

Rusland. Dat was één van de eerste successen van zoon Alfred Studer, die in 1929 bij het bedrijf

zien.

<<<

begonnen was. Zijn taak was vooral om de verkoop in het buitenland te stimuleren en een wereldwijde verkooporganisatie op poten te zetten. Na verschillende uitbreidingen in 1945 en 1956 werd in 1962 een bedrijfsgrootte bereikt van 10.000 m2. In 1985 staat inmiddels de

Managementteam uitgebreid

derde generatie Studer aan het hoofd. Marc Studer introduceert onder meer een andere kleur-

In 2011 is het managementteam van Fritz

stelling van de slijpmachines, hetgeen Studer onderscheidt van de concurrentie. Ook wordt

Studer AG uitgebreid met Gerd König (op

het productgamma aan machines steeds breder. Van conventionele rondslijpmachines tot ge-

de foto staand, links). Hij is verantwoor-

avanceerde CNC-rondslijpmachines voor kleine tot middelgrote producten. Anno 2012 werken

delijk voor productie, supply chain ma-

er bij de Fritz Studer AG zo’n achthonderd medewerkers. Zo’n 95 procent van de machines

nagement als ook de interne optimalisa-

wordt geëxporteerd. Wereldwijd is Studer vertegenwoordigd in veertig landen. In Nederland

tieafdeling van Studer. Fred Gaegauf

is de Zwitserse slijpmachinefabrikant vertegenwoordigd door De Ridder THO in Best.

(staand, rechts) is verantwoordelijk voor technologie, innovatie en kwaliteit. Peter Weber (zittend rechts) staat voor de sales, after sales en serviceafdelingen en tenslotte Michael Horn (zittend links), directievoorzitter en verantwoordelijk voor financiën, boekhouding en personeel (foto: Studer).

Een beeld van de fabriek van Studer in de jaren dertig van de vorige eeuw (foto: Studer)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

37


LAAGLAND

Specialisatie in productietechnieken Laagland specialiseert zich al vanaf 1931 in machines, gereedschappen en productietechnieken voor de verspanende metaalbewerking. Door deze jarenlange ervaring is er veel kennis opgedaan. Naast de levering van producten van toonaangevende leveranciers heeft ook de eigen service- & onderhoudsploeg een vaste plek in de markt veroverd.

4OFM OBVXLFVSJHFOรกFYJCFMTQBOOFOFOPNTQBO

-BBHMBOE

5PPMT

-BBHMBOEJTMFWFSBODJFSWBOUPQLXBMJUFJU$/$

)FUBBOCPEBBOHFSFFETDIBQQFOTQJUTU[JDIUPF

NFUBBMCFXFSLJOHTNBDIJOF NBDIJOFHFSFFETDIBQ

PQEFJOWFTUFSJOHTQSPEVDUFOXBBSNFF-BBHMBOE

QFOIZESBVMJTDIFTQBONJEEFMFOFODPNQPOFOUFO

EFBGHFMPQFOEFDFOOJBWFFMLFOOJTFOFSWBSJOH

WPPSEFNBDIJOFCPVX

IFFGUPQHFCPVXE%FHFSFFETDIBQNFSLFOWBO

OFO EBUJTIFUNPUUPWBOEF3PFNIFMEHSPFQ NFUFFODPNQMFFUBBOCPEBBOTQBOTZTUFNFOFO DPNQPOFOUFO

-BBHMBOE[JKO

.BDIJOFT

r ;PMMFSFO;PMMFS5.4

)FUNBDIJOFQSPHSBNNBWBO-BBHMBOEJTDPNQMFFU

r 3PFNIFME )JMNBFO4UBSL

NFU%SBBJFO 'SF[FOFO4MJKQFO%FNBDIJOF

r .BQBM

r 4IPXB

NFSLFOWBO-BBHMBOE[JKO

r 4VIOFS

r 8PIMIBVQUFS

r *OEFYFO5SBVC r #JNBUFD4PSBMVDF

'MFYJCFMWFSTQBOFOJOLMFJOF FOHSPUFTFSJFT

r &-#"#"4DIMJGG

.FUEFESBBJBVUPNBUFOWBO*OEFYFO5SBVCXPSEFO

r 5POH5BJ5PQQFS

UBMWBOPQMPTTJOHFOHFSFBMJTFFSE%FMBBUTUFJOOPWB

r .BYNJMM

UJFJTEF3WBO*OEFY EF[FNBDIJOFIFFGUUXFF

r $IBMMFOHFS

WPMXBBSEJHFBTTJHF%SBBJ'SFFTNBDIJOFTJOรŠรŠO

r 8FJMFS

.BBSPPLNFUIFU5FBDI*OESBBJFONFU8FJMFSLVO OFO[FFSTOFMFOOBVXLFVSJHLMFJOFTFSJFTFOFOLFM TUVLTHFESBBJEXPSEFO $PNQMFYFFOOBVXLFVSJHFHBUFONBLFOJTFFO TQFDJBMJUFJUWBO.BQBM JOHSPUFFOLMFJOFTFSJFTEBBS XBBSQSPDFTDPOUSPMFWBOHSPPUCFMBOHJT

Specialisatie in productietechnieken.


(SPPUWFSTQBOFO 0PLWPPSHSPUFXFSLTUVLLFOIFFGU-BBHMBOE EJWFSTFPQMPTTJOHFO.FUEFNBDIJOFTWBO#JNBUFD 4PSBMVDFFO8FJMFSNBBSPPLNFUIFULPUUFSHFSFFE TDIBQWBO8PIMIBVQUFSXPSEUNFOJHJOHFXJLLFME WFSTQBOJOHTWSBBHTUVLPQHFMPTU

4FSWJDF0OEFSIPVE

XFSLFO%FWPPSXBBSEFIJFSWPPSJTEBUEFBQQBSB

.FOTFOFONBDIJOFT[JKOLSJUJTDIFTVDDFTGBDUPSFO

UFO[JDIJOFFOPQUJNBMFLXBMJUFJUTTUBBUCFWJOEFO

)FUJTEBBSPNWBOIFUHSPPUTFCFMBOHEBUCFJEFO

%JUCFSFJLUVEPPSSFHFMNBUJHPOEFSIPVEFODPOUSPMF

HPFECMJKWFOGVODUJPOFSFO0OHFQMBOEFNBDIJOFTUJM

EPPSIFU-BBHMBOE;PMMFS4FSWJDFUFBN

TUBOEJTFFOUPFOFNFOEFLPTUFOMBTUFOSJTJDPWBO IFUWFSMJFTWBOPQESBDIUHFWFST4UPSJOHFONPFUFO EVT[PTOFMNPHFMJKLXPSEFOPQHFMPTU/PHCFUFSJT IFUPNTUPSJOHFOUFWPPSLPNFO

5PPM.BOBHFNFOU4PMVUJPOT .FUEF;PMMFSA5PPM.BOBHFOU4PMVUJPOTCSFOHU -BBHMBOEFFOCFXF[FO(FSFFETDIBQCFIFFSQBLLFU PQEFNBSLUEBUCFTUBBUVJUESJFOJWFBVT#SPOT ;JM WFSFO(PVE%F;PMMFS5.4TPGUXBSFJTHFCBTFFSE PQEF1JMPU CFLFOEWBOEF;PMMFSWPPSJOTUFM BQQBSBUVVS

-BBHMBOE4FSWJDF0OEFSIPVEIFFGUWFFMFSWBSJOH PQIFUHFCJFEWBOTFSWJDFFOPOEFSIPVEBBONF UBBMCFXFSLJOHTNBDIJOFT/JFUBMMFFOBBONBDIJOFT EJF-BBHMBOEJOIFUWFSLPPQQSPHSBNNBIFFGUNBBS PPLBBOBOEFSFNFSLFONBDIJOFT &FOUFBNWBOHFTDIPPMEFFOFSWBSFONPOUFVST OFFNUVEF[PSHWPPSVXNBDIJOF T VJUIBOEFO FO[PSHUNFUIFUVJUWPFSFOWBOPOEFSIPVEWPPS FFOCFUSPVXCBSFQSPEVDUJFWBOVXNBDIJOFWPPS

Laagland B.V.

MBOHFSFUJKE

Pieter Zeemanweg 76 3316 GZ Dordrecht

*O/FEFSMBOE[JKOIPOEFSEFO;PMMFSWPPSJOTUFMBQQB

Telefoon 010 292 22 22

SBUFOJOHFCSVJL7PPSBMMFBQQBSBUFOJTIFUCFMBOH

informatie@laagland.nl

SJKLPNNFUHFMJKLCMJKWFOEFNFFUOBVXLFVSJHIFJEUF

www.laagland.nl

Specialisatie in productietechnieken.


40-41-42-45-Tandwielen 20-02-12 14:28 Pagina 40

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Tandwielproductie in hogere versnelling Van Eijk Transmissie uit het Brabantse Asten heeft een proces ontwikkeld voor het snel en flexibel produceren van prototype tandwielsets en kleine series. Ze zijn hiermee genomineerd voor de ESEFaward. Het is een bijzondere variant op het maken van tandwielen. De bekende technieken zoals afwikkelfrezen, steken en sinds enkele jaren het vijfassig frezen zijn de afgelopen tijd verder verfijnd en verbeterd. Ook nieuwe technieken doen hun intrede en machineleveranciers komen met nieuwe productieconcepten. Tijd voor een update op het Figuur 1. Het slijpen van tandwielen uit volmateriaal zoals bij Van Eijk Transmissie is prima geschikt voor het

gebied van tandwielfabricage.

snel leveren van prototype tandwielsets (foto: Van Eijk Transmissie)

Het proces van Van Eijk Transmissie is met name

Balligheid

zoals de meeste andere tandwielen”, legt Ro-

geschikt voor tandwielen vanaf moduul 1 tot en

De technici van Van Eijk Transmissie hebben nu

vers uit. “Na het harden wordt het tandwiel na-

met moduul 8. “Met het nieuwe proces kunnen

een nieuw proces bedacht: het slijpen van tand-

geslepen. Dit naslijpen kan in het microbereik

we onze klanten veel sneller helpen met het

wielen uit volmateriaal (figuur 1). Rovers legt dit

nauwkeurig en we kunnen in de tandwielvorm

aanleveren van prototypes”, legt Godfried Ro-

uit: “Van de klant krijgen we een tekening van

nog bepaalde eigenschappen slijpen zoals de

vers, directeur van Van Eijk Transmissie uit.

de tandwielen met de specifieke tandvorm en

balligheid of een torsievrije loop, het zoge-

“Normaal gesproken maak je tandwielen met

moduul. Aan de hand van deze tekening gaan

naamde ‘Verschrankungsfrei’ slijpen. Ook kun-

behulp van afwikkelfrezen. Dat kan snel gaan

we de slijpschijf dressen naar de gewenste tand-

nen nog bijna alle denkbare tandcorrecties wor-

als je de afwikkelfrezen met het juiste moduul

vorm (figuur 2). Daarna wordt deze slijpschijf

den uitgevoerd.”

en afmetingen in huis hebt. Maar als de klant

gebruikt om tand voor tand te gaan slijpen uit

Het slijpen uit volmateriaal zoals Van Eijk Trans-

met een nieuwe tandvorm komt, moet de af-

het volmateriaal. Tussendoor is een aantal

missie dit toepast is alleen geschikt voor rechte

wikkelfrees op maat gemaakt worden. Dat kost

‘dressmomenten’ om de tandvorm zo nauwkeu-

en schuine vertandingen. Het slijpen in volma-

al gauw zo’n acht weken. Samen met de pro-

rig mogelijk te houden”.

teriaal is wel een arbeidsintensief proces. Rovers

ductietijd praat je al gauw over twaalf tot zes-

Na het slijpen van het complete tandwiel wor-

legt dat uit: “Deze manier van tandwielen

tien weken levertijd, afhankelijk van het type

den alle tanden gemeten. De slijpsteen wordt

maken passen we alleen toe bij kleine series en

afwikkelfrees. Dat soort levertijden wil je juist

eventueel gecorrigeerd door middel van dres-

enkelstuks. Dat betekent dat de slijpmachine

bij prototypes vermijden.”

sen. “Hierna wordt het tandwiel gehard, net

meerdere keren per dag wordt omgesteld. Ook

40

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


40-41-42-45-Tandwielen 20-02-12 14:28 Pagina 41

V E R S P A N E N

wordt een aantal parameters van de software

zien op de EMO 2011 in Hannover. Dit zoge-

aangepast”. Het bedrijf kreeg bovendien hulp

naamde Wälzschälen (vertaald als rolsteken) is

van Liebherr. Voor het slijpen in volmateriaal

gebaseerd op een patent uit 1910. Hiermee

werd speciale besturingssoftware op de ma-

wilde destijds Wilhelm von Pittler een revolutie

chine, een Liebherr LCS 380, geïnstalleerd.

teweegbrengen op het gebied van tandwielproductie. Hetgeen toen, door gebrek aan goed

Automatisering

gereedschap en nauwkeurige machines, niet

Daarmee zijn we meteen beland bij een andere

lukte. Over het rolsteken op zich is al een artikel

trend binnen de tandwielfabricage: automati-

vol te schrijven. Wij beperken ons hier echter tot

sering. De Liebherr LCS 380 zoals we die bij Van

het principe.

Eijk zien, beschikt over een palletsysteem met

Het principe van het rolsteken (figuur 4 en fi-

robot. “Bij seriewerk ontkom je bijna niet meer

guur 5) is als volgt: als gereedschap dient een

aan automatisering”, legt Rovers uit. “Op deze

gereedschap met kopse snijkanten. In tegenstel-

machine kunnen we overdag het maatwerk slij-

ling tot het steken wordt de snijbeweging niet

pen, ’s nachts bewerkt deze machine kleine se-

door een oscillerende slagbeweging gegene-

ries volautomatisch.” Verderop zien we een

reerd. Door de gekruiste as van het gereedschap

Liebherr LFS 380, een volautomatische steekma-

en het werkstuk wordt een axiale relatieve snel-

chine, die volop in productie is om kleine tand-

heid gegenereerd, die de snijbeweging moge-

wielen te steken uit een as met flens. Rovers:

lijk maakt. Tijdens de verdraaiing van het ge-

“Alleen op deze manier kun je deze tandwielen

reedschap gaat elke snijkant door verschillende

maken. De flens zit namelijk in de weg als je dit

hoogtes van de tanden van het werkstuk – dat

product wilt afwikkelfrezen”. De productietij-

is de beweging die het snijproces nodig heeft.

Nicol van Hoof (Van Hoof Groep) en Godfried Rovers

den bij het steken van deze tandwielen zijn

De kruising van de assen vereist dat de hoek van

(Van Eijk Transmissie) zijn blij met de ESEF-nominatie

kort. De robot pakt een onbewerkt product uit

het gereedschap en de spiraalhoek van het ge-

(foto: Paul Quaedvlieg)

het magazijn en plaatst dit in de productwisse-

produceerde tandwiel rond de hoek van de

laar van de steekmachine. Als de machine klaar

kruisende assen verschillen. tandflanken van het werkstuk. Dit wordt de ki-

is met het steken van het voorgaande product, draait het gerede product. De robot pakt het

Kinematica

nematische vrijloophoek genoemd.

product op en houdt dit geruime tijd schuin,

Figuur 6 toont de vrijheidsgraden van de kine-

Daarnaast zijn twee lineaire verplaatsingen

zodat alle snij-olie er af kan lopen. Daarna

matica bij het rolsteken. Naast de buiging voor

nodig. Aan de ene kant moet de afstand tussen

wordt het product in het magazijn geplaatst.

de hoek van het assenkruis is er een kantelhoek,

de assen van het werkstuk en het gereedschap

Volautomatisch, 24 uur per dag.

waarvan de buiging loodrecht op de draaiingsas

ingesteld worden. Aan de andere kant moet het

van het gereedschap en loodrecht op de bui-

gereedschap langs de as van het werkstuk ver-

‘Wälzschälen’

ging van de gekruiste assen staat. Met deze

plaatst worden. Dit proces van het gereedschap

Een volledig nieuwe manier om binnenvertan-

kanteling wordt een vrijloophoek bereikt tussen

langs de as van het werkstuk verplaatsen vereist

dingen te steken liet Klingelnberg vorig jaar

de tandflanken van het gereedschap en de

een verdraaiing van het gereedschap of het werkstuk, die afhangt van het assenkruis tussen gereedschap en werkstuk. Het wordt meestal aangeduid met differentiële snelheid. Hoewel de kinematica van het rolsteekproces op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, is de

>>>

Van Hoof Groep Van Eijk Transmissie maakt onderdeel uit van de Van Hoof Groep. Deze groep, opgericht in 1988, is een keten van bedrijven binnen de metaalsector. De keten van bedrijven heeft als doel hun gezamenlijke klanten totaaloplossingen te bieden in de productie van onderdelen, subsamenstellingen tot complete speciaalmachines. Naast Van Eijk Transmissie (tandwielen en andere overbrengingen) maken ook de bedrijven HMF Nederland (plaatbewerking en klein constructiewerk), Nima Speciaalwerk (fijnmechanisch verspanen en slijpen) en Nima Innovations (ontwikkeling en productie van speciaalmachines en subsamenstellingen) deel uit van de Van Hoof Groep. Figuur 2. De slijpstenen krijgen middels dressen de vorm van de tanden (foto: Paul Quaedvlieg)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

41


40-41-42-45-Tandwielen 20-02-12 14:28 Pagina 42

spaanopbouw juist heel complex. De spaan- en

Ontwikkelingen afwikkelfrezen

vrijloophoek veranderen tijdens het snijden bij

Ook de gereedschapfabrikanten staan niet stil

klassieke steekwielen (conisch of cilindrisch

qua ontwikkeling. Er zijn gereedschapleveran-

maakt niet uit), hetgeen tot slechte spaaneigen-

ciers die juist nu pas inzetten op tandwieltech-

schappen leidt. De succesfactor voor het rolste-

nologie. Begin 2009 werd bij Sandvik Coromant

ken zit hem in een steekgereedschapsysteem,

de strategische beslissing genomen om actief in

met een vrij instelbare vrijloophoek en spaan-

de tandwielmarkt te gaan investeren. De focus

hoek. Dit soort gereedschappen zijn nu een

van Sandvik ligt echter wel bij tandwielen met

aantal jaren succesvol in gebruik bij het droog-

moduul 4 en hoger. Het bedrijf wil zelfs binnen

frezen van spiraalkegeltandwielen en worden

vijf jaar een marktleidende positie veroveren op

nu ook gebruikt bij het rolsteken.

dit gebied, een ambitieus streven. Afgelopen zomer toonde Sandvik Coromant tijdens een presentatie ‘gear milling’ op het hoofdkantoor in Sandviken, Zweden, nieuwe

Figuur 4. Het rolsteken is een nieuw proces op het

Automatisering tandwielen

tandwielgereedschappen, maar ook nieuwe

gebied van binnenvertandingen (foto: Klingelnberg)

Automatisering bij de productie van tandwielen wordt

methodes. Metaal Magazine was daar ook bij.

steeds meer toegepast, zeker bij middelgrote tot grote se-

Sandvik Coromant liet afwikkelfrezen zien,

ries. Zuidberg Transmissions heeft onlangs een compleet

maar niet als normale massieve ‘solid’ frees.

nieuwe fabriekshal gebouwd voor de productie van tand-

Solid HSS afwikkelfrezen hebben als nadeel

wielen. Bij Van Eijk Transmissie staan inmiddels ook twee

hoge aanschafkosten, een lange levertijd en een

Liebherr machines met robotcel. Maar het blijft niet bij

gelimiteerde levensduur. Sandvik toonde een

pick&place-systemen alleen. Zo bouwde Romias uit Hen-

voorbeeld van de besparingen die met een in-

gelo (O) voor het bedrijf Norma een robotcel voor kroon-

dexeerbare afwikkelfrees met wisselplaten be-

wielen en koppelde deze aan een bestaande Liebherr LC

haald kunnen worden. Er werd een batch ge-

502 tandwielfreesmachine. Het bedrijf ontwikkelde een

freesd van 3.800 planeettandwielen van het ma-

concept van een robot op een frame, voorzien van een

teriaal 17CrNiMo6 met moduul 7. De wisselpla-

grijper met een grote slag waarmee de handling van een

ten

grote range van kroonwielen verzorgd kan worden. De

bestonden uit de hardmetaalsoort GC1030. In

robot bij Norma verzorgt ook taken als afbramen, reini-

vergelijking met een HSS afwikkelfrees liep hier-

gen en schoonblazen en conserveren. Volgens Romias is

bij de besparing op tot 165.000 euro op het ge-

de heldere en eenvoudige celbesturing een bijzonder as-

bied van gereedschapskosten en tot 7.000 uur

pect van deze robotcel: de besturing Romias-MI. Door ge-

qua bewerkingstijd. Dat zijn natuurlijk wel be-

bruik te maken van de intelligentie in de besturing wor-

dragen waarvoor klanten warmlopen.

van

de

indexeerbare

afwikkelfrees

den de uiteindelijke programma’s door de robot zelf ge-

Figuur 5. Het rolsteken op een Oerlikon C29

genereerd. Voordeel is dat de operator geen specifieke

Praktijk

kroonwielafwikkelfreesmachine. De machineassen

programmeerkennis nodig heeft om de cel te kunnen be-

Daarna konden we het verspanen met de index-

zijn rood aangegeven (foto: Klingelnberg)

dienen. Door gebruik van Romias-MI kunnen de meer dan

eerbare afwikkelfrees zelf zien. In het laborato-

duizend verschillende typen kroonwielen bij Norma met

rium van Sandvik stond een Höfler HF600 ver-

opgave van slechts enkele kenmerken worden gepro-

tandingsmachine met de nieuwste telg afwik-

grammeerd (foto: Reinold Tomberg).

kelfrees Coromill 176 (figuur 7). Deze afwikkelfrees is geschikt voor voorfrezen, semi-nafrezen en nafrezen van tandwielprofielen tussen moduul 4 en 6. De snijkanten bestaan uit verwisselbare en indexeerbare hardmetalen wisselplaten voor tandprofielen volgens DIN3972-2, die via de iLock interface nauwkeurig in de gereedschapzitting passen. Deze iLock interface zorgt ervoor dat het vervangen snel en eenvoudig gaat en dat de wisselplaten altijd weer op dezelfde positie vastgezet worden. Op de Höfler zat een onbewerkt stuk materiaal SS2541 inge-

Figuur 6. Deze figuur toont de vrijheidsgraden van

spannen met een hardheid van 280 HB. De bui-

de kinematica bij het rolsteken (bron: Klingelnberg)

tendiameter van het product was 160 mm, de breedte was 50 mm. Eerst werd er voorgefreesd,

42

daarna werd nagefreesd voor een moduul 5. De

uP-Gear technologie

snijsnelheid bedroeg 180 m/min, waardoor het

Bij het frezen van kroonwielen met gekromde

voorfrezen binnen 1 minuut klaar was. Een in-

tanden begaat Sandvik een andere strategie.

drukwekkende prestatie.

Bekend is het frezen met vingerfrezen

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

>>>


 

Europa’s toonaangevende beurs voor slijptechniek

GENERAL MACHINING

GrindTec

GrindTec 2012 14 - 17 maart • 9 - 18 uur Messe Augsburg Duitsland www.grindtec.de nline kaart o Gasten eren: activ c.de rindte www.g

Het uitgebreide marktoverzicht met alle toonaangevende aanbieders

Organisator: AFAG Messen und Ausstellungen GmbH • Augsburg Germany • Tel +49 (0)821 - 5 89 82 - 390 • grindtec@afag.de

Your partner in productivity

w w w. u n i s i g n . n l


Ultraprecies bewerken met.. Met de HSM LP Linear performance en precision 3- en 5-assige bewerkingscentra en het gepatenteerde ITM gereedschap meetsysteem maakt Mikron ultrapreciese bewerkingen tot 100 Nanometer mogelijk.

ITM digitaal optisch gereedschap meetsysteem biedt optimale proceszekerheid en maximale nauwkeurigheid in µ bereik bij 24/7 productie omstandigheden.

Agie Charmilles B.V. Tel. 077 4738 200 www.gfac.com

Hal 8, stand B090

HSM 600

HSM 400 LP

3- en 5-assige High Speed freestechnologie voor het bewerken van complexe geometrieën, geharde en exotische materialen.

3- en 5-assige High Speed Linear Performance freestechnologie voor het bewerken van complexe geometrieën, geharde en exotische materialen

high speed, surface quality and precision

Jarenlange ervaring en knowhow op het gebied van vonkerosie, frezen, automatisering en laserablatie technology, vormen de basis voor het brede machineprogramma van GF AgieCharmilles.

.

Achievelogo's_Opmaak more.. standaard_metaal_met 1 13-02-12 16:18 Pagina 1

Leitz Metaalgereedschap Service Dé partner met een passie voor scherpte We halen het gereedschap op en brengen het in topconditie terug! Ons service pakket bestaat uit: – Slijpen van gereedschap – Coaten/hercoaten

– Reparatie van wisselplaatgereedschap – Eroderen van PKD gereedschap – Produceren van specials

– Leveren van nieuw gereedschap

Leitz Service BV Mercuriusweg 5 – Postbus 203 – 2740 AE Waddinxveen metaalinfo@leitz-service.org – www.leitz-service.nl


40-41-42-45-Tandwielen 20-02-12 14:29 Pagina 45

V E R S P A N E N

Strategische samenwerking Op 19 september 2011 sloten Gleason Corporation en Heller Maschinenfabrik een strategische overeenkomst om wereldwijd de tandwielmarkt te bedienen. Beide bedrijven gaan samenwerken op het gebied van de ontwikkeling en de verkoop van vijfassige bewerkingscentra, specifiek voor tandwielapplicaties. Hellerâ&#x20AC;&#x2122;s innovatieve oplossingen, waaronder het uP-Gear principe, zijn met name interessant voor het flexibel en met name hoog productief verspanen van tandwielen in kleine tot middelgrote series. Gleason zal optreden als exclusieve distributeur van bewerkingscentra voorzien van Hellerâ&#x20AC;&#x2122;s bestaande tandwieloplossingen en ziet het als een uitbreiding op de oplossingen die Gleason zelf biedt. Figuur 7. De afwikkelfrees Coromill 176 freest efficiĂŤnt en snel vertandingen volgens DIN3972-2 (foto: Sandvik)

kant Heller (figuur 8).Bij het verspanen met de

producenten gebruiken hun innovatiekracht

uP-Gear technologie wordt er eerst ruw voorge-

om te voldoen aan de hoge eisen van de klant.

freesd met standaard gereedschap. Daarna

Daarin blijft het meten van de tandwielen (fi-

wordt gewisseld van gereedschap en worden

guur 9) heel belangrijk. Na het verspanen en het

met speciaal gereedschap de tandflanken aan

harden krijgen de tandwielen middels slijpen

de ene zijde voor- en nagefreesd. Voor de tand-

pas hun eigenschappen mee. Gelukkig blijven

flanken aan de andere zijde wordt ook weer

tandwielen ook de komende jaren nog steeds

speciaal gereedschap gekozen. Het Sandvik ge-

nodig, van compacte hightech aandrijvingen in

reedschap beschikt over indexeerbare wisselpla-

de automobielindustrie en de machinebouw tot

ten. Dit zorgt voor lagere gereedschapskosten.

grote nauwkeurige tandwielen in windmolens,

Het voordeel ten opzichte van het vijfassig fre-

treinen en de zware industrie.

Figuur 8. Het maken van tandwielen via de uP-Gear

zen met vingerfrezen zit hem vooral in de snij-

technologie gaat vooral sneller ten opzichte van het

snelheid. Heller claimt bij het voorfrezen tot

vijfassig frezen met vingerfrezen (foto: Heller)

drie maal zo veel te verspanen als bij het vijfas-

<<<

sige vingerfrezen. Maar ook het nafrezen duurt minder lang. op vijf-assige machines, waarbij de vijfassige simultane beweging voor de tandvorm zorgt,

Conclusie

zoals we al vaker hebben gezien bij Hermle en

Het is duidelijk dat het produceren van tandwie-

DMG. Complexe software zorgt voor de speciale

len nog lang niet is uitontwikkeld. Onder druk

banen die de vingerfrezen moeten maken. Ech-

van levertijden, hogere nauwkeurigheden en

ter zet Sandvik geen vingerfrezen in, maar be-

een lagere kostprijs zien we dat automatisering

paalde schijffrezen met wisselplaten. Dit onder

en bepaalde nieuwe productieprocessen steeds

de naam uP-Gear technologie. Het bedrijf werkt

vaker hun intrede doen. Zowel machinefabri-

op dit gebied nauw samen met machinefabri-

kanten, gereedschapfabrikanten als tandwiel-

Diverse tandwielproductietechnieken met elkaar vergeleken Afwikkel-

Vijfassig

uP-Gear

Slijpen in

frezen

vingerfrezen

technologie

volmateriaal

Flexibiliteit:

laag

hoog

hoog

hoog

Productiviteit:

hoog

laag

hoog

laag

Machinekosten:

hoog

laag

laag

hoog

Figuur 9. Meten is weten, tandwielen kunnen vaak

Gereedschapskosten:

hoog

laag

laag

laag

middels naslijpen nog bepaalde eigenschappen meekrijgen (foto: Paul Quaedvlieg)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 1-2012

45


46-47-TS Inleiding 20-02-12 14:30 Pagina 46

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Techni-Show 2012: Optimaal beeld productietechniek Van 13 tot en met 16 maart vindt de Techni-Show 2012 plaats. Deze tweejaarlijkse vakbeurs laat onder meer alle hoogstandjes en innovaties zien van de hedendaagse metaalbewerking en industriële productietechniek. Naast verspanende en nietverspanende machines, zal er veel aandacht zijn voor de automatisering van de productieprocessen. Door de combinatie van de Techni-Show met de ESEF, vakbeurs voor industriële toelevering, krijgt de bezoeker een optimaal beeld van de technische mogelijkheden van de productie-industrie in de lage landen. In hal 8 en hal 12 van de Techni-Show staan veel verspanende machines (foto: Reinold Tomberg)

De meeste bezoekers komen naar de Techni-

op het gebied van productieautomatisering.

automatisering. Dat valt vooral al te zien bij de

Show 2012 om te kijken naar en te praten over

Maar automatisering is alleen succesvol als men

genomineerden van de Techni-Show Innovatie

technische innovaties en moderne machinecon-

het productieproces goed beheerst. Dus wordt

Awards. Op één of andere manier dragen ze al-

cepten. Maar om moderne machines in de Be-

de gehele keten getoond in Utrecht: vanaf ont-

lemaal bij aan een efficiëntere productie en een

nelux optimaal en efficiënt te laten produceren

werp met CAD systemen en rapid prototyping,

slimmere manier van automatiseren. In de hier-

tegen concurrerende kosten is een bepaalde

via CAM systemen naar de CNC-gestuurde ma-

navolgende pagina’s wordt verder ingegaan op

mate van automatisering noodzakelijk. Veel in-

chines inclusief gereedschappen, robots en pal-

het thema ‘World Class Manufacturing’.

novaties zijn er dan ook te zien tijdens de beurs

letsystemen. Vooral door een goede voorbereiding kunnen verspaners veel kosten besparen.

Sectorindeling Techni-Show De Techni-Show wordt gehouden in de hallen 7

Gehele productieketen

tot en met 12 van de Jaarbeurs in Utrecht. In de

Praktische informatie

Het centrale thema van de Techni-Show 2012

hallen wordt gebruikgemaakt van een indeling

Waar: Jaarbeurs Utrecht

luidt ‘World Class Manufacturing’. Dit betekent

naar sector. Verspanende machines (draai-,

Wanneer: 13 t/m 16 maart

de beste producten maken tegen de goedkoop-

frees- en boormachines) zijn te vinden in hal 8

Openingstijden: elke dag van 10.00 u - 17.30 u,

ste kostprijs. En daarvoor moet de hele produc-

en hal 12. Diverse machine-importeurs hebben

donderdag tot 21.00 u

tieketen kloppen van machine en gereedschap

aangegeven met grote stands en veel machines

Toegang: gratis (voorregistreren voorkomt wachtrijen)

tot en met materiaal en mensen. En automati-

te komen. De niet-verspanende machines staan

Openbaar vervoer: trein en bus (Centraal Station Utrecht)

sering moet vooral zinvol zijn. De bezoeker van

voor een groot deel in hal 7. Ook hier verwach-

Per auto: volg de borden met ‘Jaarbeurs’

de Techni-Show 2012 zal dus de nodige innova-

ten we veel grote stands gevuld met kantban-

ties gaan zien op het gebied van verdergaande

ken, ponsmachines, plasma- en lasersnijmachi-

46

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


46-47-TS Inleiding 20-02-12 14:30 Pagina 47

B E U R S

Social media Exposanten op Techni-Show en ESEF zullen dit keer veelvuldig social media inzetten om de aandacht van de bezoeker al voordat de beurs open gaat, te triggeren. Social media - zoals Facebook, Twitter, YouTube, Google+ en LinkedIn – kunnen goed gebruikt worden als een communicatie-instrument om het eigen netwerk uit te breiden en te onderhouden. Wel zijn diverse bedrijven nog huiverig als het gaat om het delen van informatie. De concurrent leest immers ook mee. Volgens sommige deskundigen gaat de communicatie verschuiven van e-mail naar social media. De huidige jonge generatie tieners en twintigers, zijn de dertigers en veertigers van de toekomst.

(Zwolle) en het bedrijf Innovatec (Zijderveld). Elk kernteam bestaat uit vijf personen. De opdracht is om een innovatieve forenzenfiets te bouwen. Met deze opdracht zijn de teams begonnen op 17 januari. Tot 1 maart heeft elk

Ook op het gebied van verbindingstechniek valt er veel te zien (foto: Paul Quaedvlieg)

team de tijd om op een eigen locatie zelfstandig nes en persen. Diverse leveranciers hebben aan-

de detailpagina van de betreffende exposant

aan de slag te gaan. Op 1 maart worden de pro-

gegeven met interessante noviteiten te komen.

kan benaderen.

totypes beoordeeld door een vakkundige jury. Op de Techni-Show komt het dan aan op tech-

In deze hallen is tevens alles op het gebied van werkplaatstechniek te vinden. Hal 9 is het do-

Vakkanjers

nisch inzicht als de teams tijdens een modificeer-

mein van de machinegereedschappen en de

Altijd leuk om even langs te lopen is de zwoe-

opdracht het beste uit hun ontwerp moeten

persluchttechniek. Iedereen die het nieuwste

gende jeugd op de stand van de Vakkanjers.

halen. Tevens kan elk team hun fiets laten zien

wil zien op las- en verbindingstechniek moet

Naast de individuele wedstrijden, zijn er dit jaar

aan alle bezoekers. De teams gaan verschillend

zeker een bezoek brengen aan hal 10. In hal 11

ook teamwedstrijden. De Techni-Show is de fi-

aan de gang binnen de disciplines werktuig-

staan de meeste exposanten op het gebied van

nalelocatie voor de teamwedstrijden en er doen

bouw, mechatronica, industriële automatise-

automatisering en meettechniek. Een overdekt

deze eerste editie drie teams mee: The innova-

ring, verspaning, constructie, lassen en product-

gangpad biedt een goede verbinding aan tus-

tors, de Tech Boys en Techcovery. Deze drie

ontwerp. De uiteindelijke prijsuitreiking vindt

sen hal 8 en hal 12.

teams komen uit de techniekstal van de Vakop-

plaats op zaterdag 17 maart in Ahoy, samen met

leiding Techniek (locatie Nijmegen), Techcovery

de overige wedstrijden van de Vakkanjers. <<<

Smartphone app De bezoekers van de Techni-Show en de ESEF worden door de beursorganisatie zo goed mogelijk voorzien van gerichte informatie. Er valt immers veel te zien. VNU Exhibitions heeft daarom een smartphone applicatie (app) ontwikkeld voor beide industriële vakbeurzen. Bezitters van een I-phone of een Android smartphone kunnen de ESEF of de Techni-Show app vanaf begin maart downloaden. Met de nieuwe app heeft de bezoeker toegang tot een geavanceerd catalogussysteem, met tal van zoekfuncties. Interessante exposanten kan hij toevoegen aan zijn persoonlijke favorietenlijstje. Aan dit lijstje kan hij ook seminars en demo’s toevoegen die elders in de app overzichtelijk per dag staan gerangschikt. Een half uur voordat de lezing of demo van start gaat, hoort hij een alarmsignaal. Verder bevat de app standaardfunctionaliteiten als overzicht van beurshighlights, overzicht van tweets, links naar openbaar vervoer & verkeersinformatie en een plattegrond, van waaruit hij

De meeste plaatwerkmachines zijn te vinden in hal 7 (foto: Paul Quaedvlieg)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

47


48-49_de ridder 20-02-12 14:31 Pagina 48

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Gerrit-Jan de Ridder: “Goede aanvulling

op bestaand gamma” heel lang voeren. Maar dat merk maakt nu onderdeel uit van de MAG-groep en daar verdwenen de drieassige machines van Cincinnati uit het programma. Daarom zijn we wat intensiever op zoek gegaan naar een merk dat ons kwalitatief hoogwaardige drieassige machines kon leveren tegen een gunstige prijs. Er is daar nog steeds een markt voor. Op de EMO zijn toen de eerste contacten gelegd met Litz Hitech, een fabrikant, die ons inziens, kwalitatieve machines kan leveren tegen een gunstige prijs.” Het Taiwanese Litz Hitech heeft een eigen programma machines, maar bouwt ook als OEM-er voor diverse bekende gerenommeerde (Europese) machinefabrikanten. Het gamma verticale bewerkingscentra van Litz Hitech biedt een grote variatie: stabiele blokgeleidingen of dynamische lineaire geleidingen, direct-drive spillen of motorspillen, compact en kleine machines of juist groot en zwaar. Er is veel keuze. Ook qua besturing levert het bedrijf naar wens de nieuwste besturingssystemen van Heidenhain, Fanuc of Siemens.

Taiwan Gerrit-Jan de Ridder (De Ridder THO): “De lat ligt hoog bij de machinebouwers in Taiwan. Niet voor niets laten diverse

Midden januari dit jaar togen De Ridder en Jos

gerenommeerde Europese merken daar hun machines bouwen (foto: Paul Quaedvlieg)

van den Biggelaar, service manager bij De Ridder SRM naar Taiwan om de knoop definitief door te hakken. “Taiwan heeft de West-Euro-

Tijdens de Techni-Show neemt De Ridder THO uit Best een nieuw merk mee naar Utrecht: Litz

pese landen en Japan als voorbeeld”, legt De Ridder uit. “Dat zie je in alles terug. Daarom ligt

Hitech. Dit bedrijf uit Taiwan biedt een uitgebreid programma van moderne bewerkingscentra,

de lat zo hoog op het gebied van de kwaliteit. Nagenoeg alle machinebouwers in Taiwan as-

boor/tap-centra en draaimachines aan. De verticale- en horizontale bewerkingscentra beslaan

sembleren machines, maar laten de diverse componenten maken door lokale specialisten.

een complete reeks en zijn leverbaar met alle moderne besturingen. Volgens Gerrit-Jan de

Alleen op deze manier kun je betaalbare machines leveren met een hoge kwaliteit.” Als voor-

Ridder, directeur van De Ridder THO, zijn de machines van Litz Hitech een goede aanvulling op

beeld noemt De Ridder de spindelfabrikant Royal, eveneens uit Taiwan, waar tussen de drie-

het bestaande gamma van zijn bedrijf.

duizend en vijfduizend motorspindels per maand worden gebouwd. Litz Hitech ontwerpt eigen machines, maar koopt de hoogwaardige onderdelen in, waaronder deze spindels. “Het

“In principe leveren wij nagenoeg alle machines

“Toch was er een leemte ontstaan door het

bedrijf maakt zo’n tweeduizend machines per

die een moderne metaalbewerker nodig

wegvallen van de gunstig geprijsde drieassige

jaar. Met deze machines zijn we concurrerend

heeft”, begint Gerrit-Jan de Ridder het gesprek.

machines van Cincinnati, een merk dat wij al

met een aantal Europese merken, maar wel 20

48

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


48-49_de ridder 20-02-12 14:32 Pagina 49

I N T E R V I E W

Modeloverzicht van Litz Hitech Litz Hitech levert verschillende metaalbewerkingsmachines. De CV-serie en de MVEco serie bestaan uit verticale machines met lineaire geleidingen en zijn meer bedoeld voor algemene verspaning, job shops en de matrijzenbouw. De SV-serie bestaat uit verticale machines maar dan met blokgeleidingen. Deze machines zijn met name voor zwaardere verspaning en hebben SK40 en SK50 opnames. De DVen DM-serie zijn verticale machines, maar met direct drive spillen. Vooral dynamisch, voor precisie-verspaning en hoogwaardige matrijzenbouw.

De Litz LU-620, die op de Techni-Show te zien zal zijn, is een modern vijfassig bewerkingscentrum voorzien van een stabiele draaizwenktafel (foto: Litz Hitech)

procent goedkoper”, verduidelijkt De Ridder.

trum voorzien van een stabiele draaizwenktafel

(X,Y,Z), de B-as kan tussen de -50 graden en

“We geven bovendien twee jaar garantie op

(B/C as). Deze machine wordt speciaal vanuit

+110 graden zwenken en de C-as kan 360 gra-

deze machines.”

Taiwan ingevlogen. De LU-620 heeft een zware

den draaien. De direct aangedreven spil heeft

en stijve constructie en is voorzien van de Hei-

een ISO 40 opname en draait maximaal 12.000

Vijfassig simultaan

denhain iTNC530 HSCi besturing voor vijfassig

min-1. Het gereedschapmagazijn beschikt over

De Litz LU-620, die op de Techni-Show te zien

simultane bewerkingen. De machine heeft een

32 posities, maar is uit te breiden. De maximale

zal zijn, is een modern vijfassig bewerkingscen-

werkbereik van 620 mm bij 520 mm bij 460 mm

productgrootte op deze machine is rond 520 mm bij 330 mm lengte en de maximale tafelbelasting bedraagt 300 kg.

Ander nieuws van De Ridder

Ideale mix

Op de Techni-Show laat De Ridder THO in totaal vier machines zien op de stand in hal 12. “Op

Volgens De Ridder is Litz Hitech geen nieuwe

de Techni-Show van 2010 hadden we wel een stand maar geen machines”, legt Gerrit-Jan de

speler, maar een gerenommeerd bouwer van

Ridder uit. “Daar voelde ik me toen toch niet helemaal happy. Als machineleverancier wil je

hoognauwkeurige machines. “Ik heb mij per-

wat kunnen laten zien. Nu hebben we besloten om ons goed te presenteren op de Techni-

soonlijk hiervan overtuigd en ben er zeker van

Show.” Op vonkgebied laat De Ridder daarom een Sodick lineair gestuurde draadvonkmachine

dat onze klanten met ons nieuwe freespro-

zien van het type AQ600L met LN2W-besturing. Deze machine behoort tot de vijfde generatie

gramma eindelijk toegang hebben tot de ideale

lineair aangedreven draadvonkmachines van Sodick. Op het gebied van slijpen wordt een Stu-

mix van prettige Aziatische prijzen en vereiste

der S33 CNC universele rondslijpmachine getoond. Deze machine kan binnen- en buitenslijpen

Europese kwaliteit. Litz Hitech is een naam

in één opspanning en is eenvoudig te programmeren dankzij de StuderWIN-besturing met

waaraan wij ons met groot vertrouwen verbin-

geïntegreerde pc. Op draaigebied laat

den en voor klanten een naam die bij elke inves-

De Ridder een Emco Hyperturn 45 zien,

tering op freesgebied een must wordt om mee

een hoogdynamisch draaicentrum voor

te overwegen.”

compleetbewerking (zie foto). Deze

De Ridder is daarmee de eerste vertegenwoor-

machine beschikt over twee krachtige

diging van Litz Hitech in Europa. “Vlak voor de

spillen (15 kW, met geïntegreerde

Techni-Show komt een aantal mensen vanuit

vloeistofkoeling), twee twaalfvoudige

Taiwan naar ons toe om onze mensen te trainen

revolvers met aangedreven gereed-

zodat we op de Techni-Show iedereen goed

schappen, een stabiele Y-as (70 mm

kunnen informeren over deze machines. Boven-

verplaatsing) en een hoge statische en

dien moeten we straks ook goede service kun-

dynamische stijfheid.

nen leveren. De meest gangbare onderdelen komen bij ons in het magazijn te liggen.” <<<

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

49


50-51-52-55-56_TS/trends 20-02-12 15:05 Pagina 50

DOOR: REINOLD TOMBERG

Innovaties

kracht van Techni-Show De Techni-Show onderscheidt zich van andere Nederlandse vakbeurzen door live-demonstraties en de presentatie van noviteiten. Dit is de aantrekkingskracht van de beurs in Utrecht. Uit een overzicht van nominaties voor de Techni-Show Innovatie Awards is een aantal trends te destilleren.

Wat opvalt in de tabel op de pagina hiernaast is dat de leveranciers van plaatbewerkingsmachines veel innovaties in de metaalmarkt zetten. De tabel toont van de edities 2006, 2008, 2010 en 2012 van de Techni-Show de nominaties voor de Techni-Show Innovatie Awards. En voor de edities 2006, 2008 en 2012 tevens de platina,

Complex

gouden en zilveren onderscheidingen van de

Een mooi staaltje eigentijdse freestechniek: de spin Boris van Delcam gefreesd op een bewerkingscentrum van

vakjury. De hoogste onderscheidingen van de

Hermle. Dergelijk complex werk is tegenwoordig verspaanbaar (foto: Delcam)

afgelopen beurzen zijn respectievelijk de geautomatiseerde Astro afkantpers van Amada waarmee Landré in 2006 in Utrecht uitpakte, de

Blech in Hannover waar exposanten als Amada,

positie was toen al van ‘een technologisch

geautomatiseerde I-brake robotkantpers van

Bystronic, LVD, Prima Power (Prima samen met

hoogstaand niveau’. Dit jaar toont Amada tij-

Safan die in 2008 Platina kreeg en in 2010 zagen

Finn-Power) Safan, Trumpf enzovoorts elke keer

dens de Techni-Show 2012 de nieuwe HD-ATC.

we Trumpf op de hoogste plaats op het podium

weer verrassen met indrukwekkende, geauto-

met de TruBend compacte kantpers met een

matiseerde plaatbewerkingsinstallaties met een

volelektrische aandrijving. Toch een opmerkelijk

hoog technologisch gehalte. Zichtbaar is dat

rijtje: drie keer afkanttechnologie op de eerste

plaatbewerking steeds meer een ‘black box’

Nominaties Techni-Show Innovatie Awards

plaats. Hoogste tijd dat verspaning eens gaat

wordt: aan de ene kant gaat er plaatmateriaal

Nominaties voor de Techni-Show Innova-

scoren! Zou de vakjury een voorliefde hebben

met CAD/CAM-gegevens erin en aan de andere

tie Awards voor de jaren 2006, 2008, 2010

voor dunne plaat en buigtechnologie? Of is er

kant komen er werkstukken, restmateriaal en

en 2012. De nominaties staan in alfabeti-

een logische, technologische verklaring?

afval er geordend uit. Onbemand of manloos is

sche volgorde van de naam van de inzen-

Als het eerste geldt, dan kunnen we nog even

stand der techniek. Een knappe prestatie.

der. Voor de jaren 2006, 2008 en 2010 zijn

want er zijn immers nog genoeg andere leve-

Ter illustratie: al in 2006 was de vakjury bij de

tevens de onderscheidingen met Platina,

ranciers van kantpersen. Maar kijk je naar de

Astro 100 NT Cell van Amada onder de indruk

Goud en Zilver weergegeven. De uitslag

technologie, dan zijn de drie onderscheidingen

van het volautomatisch wisselen van buigge-

voor platina, goud en zilver voor 2012

op een rij eigenlijk logisch. De plaatwereld is im-

reedschappen, werkstukgrijpers en robothan-

wordt op dinsdag 13 maart, de eerste

mers, ook in vergelijking met verspanende tech-

den. Ook het concept met de twee robots, die

beursdag van de Techni-Show 2012, be-

niek, heel ver met procesbeheersing en 24/7-au-

synchroon kunnen werken en het gebruik van

kendgemaakt

tomatisering. Denk aan een beurs als de Euro-

een CCD-camera voor het bepalen van de plaat-

50

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

.쑱


50-51-52-55-56_TS/trends 20-02-12 15:05 Pagina 51

M E T A A L B E W E R K E N

2012

2010

2008

2006

Amada

Bokhoven

Dymato

DMG

Afkantpers HD-1003 ATC NT met automatische gereedschapwisselaar

Zilveren Vakprijs 2010 Tool Management FCS opspansysteem om met standaard elementen meerzijdig op te spannen

Vijfassig horizontaal bewerkingscentrum Handtmann AeroCell

Zilveren Vakprijs 2006 Ultrasonic 20 linear voor ultrasoon bewerken van harde en brosse materialen

Dymato

Dymato

Hemtech

Koike

De draadvonkmachine Mitsubishi NA1200 Essence met ‘Tubular Direct Drive’

Gouden Vakprijs 2010 Röders RHP Serie voor compleetbewerken: hardverspanen en coördinatenslijpen op één machine

Gouden Vakprijs 2008 Vijfassige CNC-ultraprecisiefereesmachine Nano-Focus

Navigation System voor het snijden van restplaten

GF AgieCharmilles

Dynobend

Interlas

Landré

Bewerkingscentrum HSM 400 U LP met optische camera

Pijpeindbewerkingsmachine DP15T-16-2 voor koudomvormen buizen in combinatie met 3D buisbuigen

Fronius DeltaSpot met procestape in plaats van slijtagegevoelige elektroden

Platina Vakprijs 2006 Geautomatiseerde afkantpers Astro 100 NT Cell Amada

Gibas

Fanuc Robotics

Laagland

Lastechniek Europa

Het bewerkingscentrum Fehlmann Picomax 56 TOP met elektronische handwielen ‘machining by wire’

Compacte robot M-1iA met een ingenieuze parallelstructuur

Akira-Seiki met ‘relative movement’ met een dubbelwerkende kogelomloopspil

Coldarc lasproces EWM voor het lassen van dun materiaal

Nikon

Hembrug

Laagland

Metall

Index SpeedLine C100 en C200 met ‘single slide’-geleidingssysteem

Hypergear lasersnijmachine van Yamazaki Mazak met snijkop- en nozzle-wisseling

De digitale laserscanner Mikroturn 100 CNC Hybrid: LC15Dx voor contactloos meten integratie van een slijpspil in voor kwaliteitsinspectie en 3D een precisie-harddraaimachine reverse-engineering

Renishaw

Hermle

De Ridder

Mitutoyo

Meetopstelling Equator met parallelkinematische structuur voor snel meten

Lineaire robotcel RS2L voor manarm of manloos produceren

Sodick hybride draadvonker: combinatie van draadvonk- en waterstraalsnijmachine

Quick Vision Stream Plus beeldverwerking tijdens beweging

Resato

Interlas

Safan

De Ridder

Platina Vakprijs 2008 Geautomatiseerde robotkantpers I-Brake met ‘twin robots’

Elektrochemisch zinkvonkproces PEM van Pentec met trillende elektrode

‘Bevelling Cutting Head’ Virtual Welding Fronius, snijkop met hoogtesensor voor simulatiesoftware voor snel vijfassig waterstraalsnijden aanleren van lasvaardigheden met direct-aangedreven motoren

Robomotive

Renishaw

Tuwi

Safan

SDA 20 humanoïde robot van Yaskawa Motoman met twee armen, 3D vision en slimme grijpers

Optische encoder Resolute met resolutie van 1 nm bij snelheden tot 100 m/s

Snelle 2D-vlakbedlasersnijmachine Prima Syncrono

Gouden Vakprijs 2006 Servomechanische aandrijfconcept afkantpersen tot 200 ton

Safan

Trumpf

Unisign

Tuwi

‘Operator hulp’ voor afkanten Platina Vakprijs 2010 Verticaal, vijfassig hogesnelheids- Tube Classic Cut voor automatisch door middel van projectering Compacte kantpers TruBend 7036 bewerkingscentrum Unipent 4000 lasersnijden van buizen en profielen van instructies op bijvoorbeeld met volelektrische aandrijving het plaatwerkstuk of een bril

Valk Welding

Trumpf

WWA

Van Hoorn Machining

‘3D Free Shape Welding Solution’ automatiseringsoplossing voor 3D-lasproces voor éénmalige vormen van het laswerkstuk

Lasermicrobewerkingsmachine TruMicro 5000 voor bewerken materialen zonder mechanische of thermische beïnvloedingen

Zilveren Vakprijs 2010 Besturingsconsole ‘Flexible Production Centre’ om robot als bewerkingscel te laten functioneren

Vericut verticale verstekbandzaagmachine van Kasto

Platina 2006

Platina 2008

Platina 2010

Geautomatiseerde afkantpers Astro 100 NT Cell

Geautomatiseerde robotkantpers I-Brake met ‘twin

Compacte kantpers TruBend 7036 met volelektrische

Amada (illustratie: Amada)

robots’ (foto: Henk Riswick)

aandrijving (foto: Reinold Tomberg)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

>>>

51


50-51-52-55-56_TS/trends 20-02-12 15:05 Pagina 52

Meer informatie Bij het schrijven van dit artikel hebben we gebruikgemaakt van informatie eerder gepubliceerd in het vaktijdschrift Metaal Magazine of op onze site www.metaalmagazine.nl. De informatie is terug te vinden in het digitale archief op onze site.

draaicentra) is al veel meer ingeburgerd. Maar onderschat aan de andere kant niet hoeveel kundigheid er nodig is om je verspaningsproces op deze machines zodanig te beheersen dat je manarm of onbemand kunt werken. Dit stelt hoge eisen, waarbij de deskundigheid en beschikbare capaciteit van de werkvoorbereiding vaak roet in het eten gooit. Metaalbedrijven willen niet meer fte’s op de werkvoorbereiding en het gemopper over de deskundigheid van het beschikbare personeel voor de werkvoorbereiding is niet van de lucht. Om die reden zie je Vijfassig

momenteel ook een tegenbeweging. In plaats

Met meerzijdig vijfassig bewerken, hier op een machine van Makino tijdens de EMO Hannover 2011, zijn

van één complexe machine wordt ook geïnves-

‘onmogelijke’ vormen maakbaar (foto: Reinold Tomberg)

teerd in twee ‘simpele’ machines en wordt overspannen voor lief genomen. Dit komt ook, en

Dit is een servohydraulische kantpers met een

functionaliteit op één machine. Bij de Innovatie

dat hebben we al eerder geschreven in deze ko-

geautomatiseerde gereedschapwisselaar. De

Awards hebben we bijvoorbeeld de afgelopen

lommen, omdat bij veel metaalbewerkingen

pers is vooral geschikt als complexe producten

jaren inzendingen gezien met combinaties van

toch steeds zes vlakken bewerkt moeten wor-

met veel zettingen gemaakt moeten worden en

draadvonken met waterstraalsnijden en slijpen

den. Dit geldt zeker voor toeleveranciers die

als men vaak van gereedschap moet wisselen.

met precisieharddraaien. Draaien met frezen

meestal niet in staat zijn om bijvoorbeeld een

Deze machine brengt volgens Amada de ‘steltij-

(draaifreescentra) of frezen met draaien (frees-

zesde vlak van een werkstuk zodanig te ontwer- >>>

den enorm naar beneden’.

Black box Ook in de verspanende techniek zie je het streven naar ‘black box’-productie. Leveranciers van CAM-systemen bijvoorbeeld zijn nu bijna zo ver dat met één druk op de knop vanuit het CAMsysteem het benodigde CNC-programma in één keer aangemaakt kan worden. Heel bijzonder, maar in het complexe verspaningsproces slechts een stap op weg naar de complete procesbeheersing. In de tabel zie je ook een trend naar compleetbewerken. Bijvoorbeeld met draaicentra met twee of drie revolvers, soms zelfs met een zwenkbare revolver, met een tegenspil of met een freesspil in het midden. Of met bewerkingscentra met een volwaardige draaifunctionaliteit. Dergelijke hoogcomplexe machines volledig beheren is geen sinecure. Zeker niet omdat deze machine ook vijfzijdige of –assige mogelijkheden bieden. Eigenlijk praat je over twee tegenstromen die op de Techni-Show 2012 ook goed zichtbaar

Compleet

zullen zijn. Aan de ene kant heb je een wens

Bij compleetbewerken worden zo veel mogelijk bewerkingen in één opspanning gecombineerd om

naar compleetbewerken met zoveel mogelijk

omspannen te voorkomen. Dit is een werkstuk van een Integrex van Mazak (foto: Reinold Tomberg)

52

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


De kunst van de verspaning

Eenvoudig Produktiever. Het doel om de loonkosten fors te reduceren wordt met het Skyloader Bewerkingscentrum met Palletwisselaar ruimschoots gerealiseerd. De toevoer van pallets in de werkruimte geschiedt volledig automatisch binnen enkele seconden vanaf de linkerzijde van de machine. Hierdoor blijft de toegang tot de machineruimte voor de bediener volledig behouden. Deze combinatie is zeer geschikt voor zowel serieproductie als voor gemengde productie van herhaaldelen. Het op- en afspannen van werkstukken gebeurt hoofdtijdparallel op een draaibare omstelplaats. Ter verdere reducering van neventijden kan de machine optioneel worden uitgevoerd met een 190-voudig Standby-Gereedschapmagazijn. Technische gegevens en prijzen vindt u onder www.hedelius.de op het internet. We verheugen ons op uw bezoek.

5-ASSEN-SIMULTAANBEWERKING

BEWERKINGCENTRA Bezoek ons in Hal 12, stand B032 ProMaS BV Professional Machine Support Voltaweg 18 | 5993 SE Maasbree Tel. 077-3270889 | Fax 077-3270890 sales@promascnc.nl www.promascnc.nl hd-anz-pms-230x300_01.indd 1

HEDELIUS MASCHINENFABRIK GMBH 4"/%453"44&t.&11&/ GERMANY 5&-&'0/

   5&-&'"9

   &."*-JOGP!IFEFMJVTEF */5&3/&5XXXIFEFMJVTEF 07.02.12 08:35


IJZERSTERK IN TECHNIEK!

WIN HET FOTOBOEK VAN DAKAR 2012! De auto van het Dakar Press Team is tijdens de Techni Show te bewonderen in de stand van Metaal Magazine. Dit indrukwekkende staaltje techniek is zeker een bezoek waard! Beantwoord de prijsvraag over het gewicht en brandstofinhoud van de auto en win hèt fotoboek van Dakar 2012, boordevol prachtige foto’s! Een uniek naslagwerk voor de echte liefhebber.

Techni Show • 13 t/m 16 maart Jaarbeurs Utrecht Bezoek onze stand in

Hal 7 F072


50-51-52-55-56_TS/trends 20-02-12 14:43 Pagina 55

M E T A A L B E W E R K E N

Waar was de hexapod?

Waar is de fiberlaser?

Opvallend in de tabel met de nominaties over de periode 2006 -2012 is de afwezigheid van de

Tijdens de laatste EuroBlech, in 2010 in Hannover (D), zijn

hexapod. Deze ‘armen-en-benen’-machines hadden op veel buitenlandse beurzen als IMTS,

veel ‘fiberlasers’ gepresenteerd. Dit zijn YB:YAG- of

EMO en Metav een centrale plaats en trokken veel bekijks van het beurspubliek. Terugkijkend

Nd:YAG-vastestoflasers met een typerende golflengte van

kun je echter concluderen dat gelet op marktpotentie de tabel wél de werkelijkheid goed

pakweg 1 micrometer (ter vergelijking de CO2-gaslaser

weergeeft. Hexapods zijn volgens ons nooit in ons land verkocht. Bij het WZL in Aken (D) staat

heeft een golflenge van 10,64 micrometer). Deze vaste-

een proefmachine. Eind vorig jaar zagen we tijdens de EuroMold 2011 in Frankfurt (D) in hal

stoflasers zijn afgeleid van staaflasers en beschikbaar in

8 nog een ‘eenzame’ hexapod van Metrom. Gelet op de machinebouw lijkt de meetopstelling

de vorm van een schijflaser of een meer langerekte laser,

Equator van Renishaw met parallelkinematische structuur voor snel uitvoeren van meetwerk-

de zogeheten ‘fiberlaser’. De vaststoflasers rukken mo-

zaamheden nog het meest op de hexapods waarover ook wij veel - te veel? - geschreven heb-

menteel op bij het smeltsnijden van dunne plaat. Als

ben. De Equator is voor de Techni-Show 2012 een van de nominaties voor een award.

grens wordt momenteel het diktebereik van 4 mm tot 6 mm aangegeven. Tijdens de Blech 2010 boden leveranciers als Adige, Adira, Amada, Bystronic, Hypertherm, Salvagnini en Trumpf deze vastestoflasers aan. Reden voor ons om nabeschouwend op te merken dat de EuroBlech 2010 het festival van de fiberlasers was. Opmerkelijk is dat de fiberlaser niet terug te vinden is in de tabel met nominaties. Of de vakjury hier een trend gemist heeft zal de toekomst uitwijzen.

Hexapod

Fiberlaser

Een kijkje in de machine van Metrom die gedemonstreerd werd tijdens de EuroMold 2011 in Frankfurt

Een fiberlaser van Adige zoals geëxposeerd tijdens de

(D) (foto: Reinold Tomberg)

EuroBlech 2010 in Hannover (foto: Paul Quaedvlieg)

pen dat dit vlak alleen een opspanvlak is. Com-

Aandrijvingen

tijdse aandrijvingen branchebreed oprukken. En

pleetbewerken in één opspanning van alle zes

In de tabel kun je ook zien dat machinebouwers

de criticasters die DMG in de beginjaren be-

vlakken lukt dan niet, je moet altijd uit- of om-

in toenemende mate kiezen voor alternatieve

hoorlijk verguisd hebben vanwege de keuze

spannen om het zesde vlak te bewerken. Óf op

aandrijvingen. Tijdens de Techni-Show 2012 ex-

voor lineaire motoren, zwijgen intussen.

een andere machine óf met een overname-in-

poseert GF AgieCharmilles bijvoorbeeld het ho-

Even een zijstapje: bijzonder aan het hogesnel-

richting zoals een tegenspil op een draaifrees-

gesnelheidsbewerkingscentrum HSM 400 U LP.

heidsbewerkingscentrum HSM 400 U LP is ook

centrum. De metaalbewerker heeft dan de

Een van de nominaties voor een award dit jaar.

het ITM-systeem (‘Intelligent Tool Measuring’)

keus, compleet maar complexer of meer machi-

LP is een afkorting voor ‘Linear Performance’.

dat GF AgieCharmilles aanbiedt. Met behulp

nes die simpeler zijn en minder hoge eisen stel-

Dat wil zeggen, dat alle as-aandrijvingen van

van een CCD-camera wordt op volle rotatiesnel-

len aan het personeel. Kies je voor complex dan

deze machine voorzien zijn van directe aandrij-

heid de vorm en de lengte van het verspanende

ontkom je er in elk geval niet aan om de werk-

vingen. Voor X, Y en Z is gekozen voor lineaire

gereedschap geanalyseerd. De meetresultaten

voorbereiding te automatiseren. In dit tijdschrift

motoren. DMG (Deckel Maho Gildemeister)

worden digitaal geoptimaliseerd dat storende

hebben we dit al eens omschreven als ‘de grote

biedt al vele jaren aandrijvingen aan met line-

invloeden zoals spanen, druppels emulsie of an-

uitdaging voor de metaalbranche’.

aire motoren, maar je ziet nu dat deze eigen-

dere verontreinigingen worden gecorrigeerd. Dit kan omdat de CCD-camera van het ITM-sys-

Streven naar ‘black box’-productie

teem veel opnamen van het gereedschap maakt. Dit is een mooi voorbeeld van procesbe- >>>

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

55


50-51-52-55-56_TS/trends 20-02-12 14:43 Pagina 56

Onmogelijk werk Twee voorbeelden van ‘onmogelijk’ werk: links een ring gefreesd op een Matsuura tijdens de demoweek 2009 bij Bendertechniek, rechts een vergelijkbaar werkstuk gezien vorig jaar tijdens de EMO bij Yasda (foto’s: Reinold Tomberg)

heersing bij een verspanende bewerking. En het

krachten in deze aandrijfconstructie ringvormig,

aansluitwaarde. Voor de 18-tonner bedraagt

illustreert tevens hoe ingewikkeld het is als je

dus symmetrisch, verdeeld zijn. Mitsubishi claimt

deze 5 kVA en voor de 36-tonner 6 kVA. Ter

écht onbemand wilt verspanen: je hebt geen

voor deze draadvonker een gegarandeerde as-

vergelijking: een 50-tons hydraulische TruBend

ogen en andere zintuigen meer van een opera-

resolutie van 0,05 micrometer en oppervlakte-

5050 heeft een aansluitwaarde van 10 kVA.

tor die kunnen corrigeren. Dus moet je proces in-

gesteldheid van 0,05 micrometer Ra.

Volgens Trumpf is het aantal kVA’s per 10 ton perskracht interessant om het energieverbruik

herent beheerst zijn: een spaantje of een druppeltje mag nooit de uitslag van een meting van

Volelektrisch

te beoordelen. De hydraulische machine scoort

een gereedschapslengte kunnen beïnvloeden.

Vernieuwend op aandrijfgebied is ook het ma-

dan 2 kVA/10 ton en de 36-tons elektrische ma-

Een dergelijke procesbeheersing is een enorme

chineconcept van de volelektrische TruBend af-

chine duikt daaronder met 1,66 kVA/10 ton.

uitdaging voor de machinebouwers. Ook omdat

kantpersen waarvoor Trumpf in 2010 is onder-

Al eerder in 2006 kreeg Safan een Gouden Vak-

de technologie van de bewerking veel meer van-

scheiden met de Platina Vakprijs. Bij de 36-tons

prijs voor het servomechanische aandrijfcon-

uit de CNC-besturing moet komen en minder

7036 drijven links en rechts directdrive-torque-

cept met een katrolaandrijving voor afkantper-

vanuit de zintuigen van de operator. Een ont-

motoren twee spillen aan die de bovenbalk op

sen. Een afscheid van de hydraulische aandrij-

wikkeling die overigens bij het vonken al stand

en neer bewegen. De 7018 is voorzien van één

ving. Destijds voor perskrachten tot 200 ton.

der techniek is: leveranciers van EDM-machines

motor in het midden. Elke motor kan dus 180

Tijdens de vorige Techni-Show in 2010 kwam

bieden al langer de benodigde productietechno-

kN (18 ton) drukken. Er is sprake van een di-

Safan met een E-Brake voor het zware seg-

logie aan ‘verpakt’ in de CNC-besturing.

rectdrive, dus zonder overbrengingen met

ment met perskrachten tot 300 ton. De E-

Terug naar de aandrijftechniek: opmerkelijk in

tandwielen of riemen, omdat de schroefspil-

Brake-kantpersen worden aangedreven door

het lijstje van de nominaties voor de Techni-

motoren als het ware om de spillen heen zijn

twee servomotoren (tot maximaal 100 ton) of

Show Award 2012 is ook de ‘Tubular Direct

gebouwd. Een van de voordelen van elektri-

door vier servomotoren (vanaf 150 ton en

Drive’ van de draadvonkmachine Mitsubishi

sche aandrijving is de hogere dynamiek in ver-

hoger). De motoren drijven versterkte riemen

NA1200 Essence waarvoor Dymato in Utrecht

gelijking tot hydraulische aandrijvingen. De ijl-

aan, die via een takelprincipe (de katrolaan-

aandacht vraagt. Dit is een buisvormige lineaire

snelheid van de bovenbalk bedraagt 220 mm/s

drijving) met de bovenbalk verbonden zijn.

motor. Een ‘Tubular Direct Drive’ is opgebouwd

en de werksnelheid is maximaal 25 mm/s. Een

Aan de zijkanten van het frame bevinden zich

uit een as met ringvormige magneten. Daarom-

voordeel van een elektrische aandrijving is vol-

retourveren die een constante tegenkracht

heen beweegt een zogeheten ‘mover’ met een

gens Trumpf het lagere energieverbruik. Het

geven

spoelenpakket. Onderscheidend is dat alle

lagere energieverbruik blijkt uit de elektrische

houden.

56

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

om

de

aandrijfriemen

strak

te <<<


INNOVATIE IN ROBOTTECHNIEK YASKAWA-MOTOMAN is de trendsetter in de robottechnologie met meer dan 250.000 geleverde robots wereldwijd. Door continu te innoveren kunnen wij u als gebruiker essentiele voordelen bieden. Bezoek ons op de Technishow en laat u inspireren door de bijzondere noviteiten die wij zullen demonstreren. YASKAWA Benelux BV Tel.: +31 (0)40 289 5500 Mail: info@yaskawa.eu.com Web: www.yaskawa.eu.com

Hal 11 Stand A028

Neem het thema Neem het thema ergonomie ter hand

� In een harde en ruwe werk16.02.2012

Anzeige_Technishow_191x63.indd 1

11:00:00

omgeving hecht de gereedschapsgebruiker steeds meer � In een harde en ruwe werkwaarde aan de ergonomische omgeving hecht de gereedaspecten: minder vibraties, schapsgebruiker steeds meer gereduceerd lawaai, verminwaarde aan de ergonomische derde stofbelasting en geoptiaspecten: minder vibraties, maliseerde haptiek. gereduceerd lawaai, vermin-

ergonomie ter hand *

* Veiligheidshandschoenen „SensoGrip“, reduceren vibraties tot 30 %. Slechts een van de vele PFERDERGONOMICS-producten. Slechts een van de vele PFERDERGONOMICS-producten.

* Veiligheidshandschoenen „SensoGrip“, reduceren vibraties tot 30 %.

*

derde stofbelasting en geoptiPFERD biedt met het maliseerde haptiek. PFERDERGONOMICSprogramma innovatieve PFERD biedt met het oplossingen, die bijdragen tot PFERDERGONOMICSprogramma het gezond innovatieve blijven, veiligheid oplossingen, dievan bijdragen en verbetering het tot het gezond blijven, veiligheid werkcomfort. en verbetering van het

De mens staat centraal. Neem werkcomfort. het thema ergonomie ter De mens staat centraal. Neem hand en vraag uw persoonlijk het thema ergonomie ter informatiepakket aan: hand en vraag uw persoonlijk www.pferd.com. informatiepakket aan: www.pferd.com.

VERTROUW BLAUW VERTROUW BLAUW

Heeft u Matec News editie 1 2012 gemist bij deze uitgave van Metaalmagazine? Neem dan contact op met Limas BV, tel. 0475-510159 | info@limas-techniek.nl www.limas-techniek.nl | www.matec.de


58-59-60_TS/verspanende g 20-02-12 15:02 Pagina 58

DOOR: JAN OONK

Betere geometrie en meer snijkanten bij frezen waarmee het verspanend volume zo hoog mogelijk wordt opgekrikt in grote lijnen tweeledig: optimalisatie van de geometrie van de snijkant en het spaanvlak van het gereedschap en zoveel mogelijk snijkanten. Hier begint echter meteen ook al het wikken en wegen, want de ene oplossing stelt meteen grenzen aan de andere.

Positieve spaanhoek “Optimalisatie van de snijgeometrie betekent onder meer een grotere positieve spaanhoek, zodat er zo soepel mogelijk gesneden kan worden”, legt Dirk Hemelings uit, technical manager Benelux van Seco Tools in Gorinchem. Bij vlakfrezen kan die spaanhoek wel oplopen tot 30º, in dat geval wordt gesproken van superpositief. Dergelijke hoge positieve spaanhoeken betekenen onvermijdelijk ook dat het aantal Bij het nieuwe Beyond Blast gereedschap van Kennametal, speciaal voor de verspaning van titaanlegeringen,

snijkanten per snijplaat beperkt blijft, tot bij be-

wordt de koeling exact gericht op het begin van het snijproces, waar de warmte ontstaat. De noodzaak van

nadering vier of acht bij vlakfrezen en twee bij

extra hogedruk pompen op de machine vervalt daarmee (foto: Kennametal Benelux)

hoekfrezen. Wie meer snijkanten per snijplaat wil zal concessies moeten doen aan de grootte van de snij-

Zo hoog mogelijke voedingen en zoveel mogelijk verspanend volume, dat is onmiskenbaar de

hoek. Meer snijkanten is voor Hemelings in ieder geval uit oogpunt van spaandebiet de

belangrijkste drijfveer achter de ontwikkelingen op het gebied van verspanende

meest economische keuze. Iscar levert al geruime tijd de Helido 845-lijn met maar liefst zes-

gereedschappen. Dit leert een rondvraag in de aanloop naar de Techni-Show 2012. Er wordt

tien snijkanten. Seco Tools presenteert op de Techni-Show onder meer de Double OctoMill

vooral gezocht in optimalisatie van de snijgeometrie en in meer snijkanten, al blijft het in elke

vlakfrees, eveneens met zestien snijkanten, en de Square Six hoekfrees met zes snijkanten.

situatie wikken en wegen.

Zoveel mogelijk snijkanten betekent ook de toepassing van dubbelzijdige snijplaten. Zonder

“Zo economisch mogelijk verspanen, daar gaat

proces zijn voor de klanten –de verspanende be-

al te diep in de details te duiken betekent dit

het om”, zo vat directeur Eric van Leeuwen van

drijven- een doorslaggevende factor in hun con-

ook dat de snijplaat dubbel negatief in de frees-

Iscar in Gouda de algemene opvatting onder

currentiestrijd. Een zo hoog mogelijke produc-

houder gepositioneerd moet worden. Van een

gereedschappenleveranciers samen. En daar-

tiviteit betekent dat ze de concurrentie, om de

positieve snijhoek van 30º blijft daardoor in de

voor zijn de gereedschappen net zo bepalend

hoek of in het Verre Oosten, de wind uit de zei-

praktijk misschien nog maar 10º over. Dat bete-

als de machines zelf, daar is iedereen het ook

len kunnen nemen.

kent dat er meer vermogen nodig is om het-

over eens. Het achterliggende motief is even-

Beperken we ons gemakshalve even tot de

zelfde spaandebiet te realiseren. Vermogensver-

eens duidelijk: de kosten van het verspanings-

freesgereedschappen dan zijn de oplossingen

bruik en standtijd van het gereedschap spelen dus in de praktijk ook een rol bij de afweging

Standaardisatie geen toverwoord meer

welke situatie de meest optimale resultaten geeft.

58

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


58-59-60_TS/verspanende g 20-02-12 15:02 Pagina 59

M E T A A L B E W E R K E N

geharde materialen met een hardheid tot 70 Rc. “De standtijden die gerealiseerd kunnen worden zijn subliem en sluiten aan op het 24/7 concept.”

Geen standaardisatie Een zo hoog mogelijk rendement van het snijproces betekent dus dat voor elke bewerking de optimale combinatie van parameters en gereedschap moet worden gezocht. Dat is nog urgenter geworden met de opkomst van ‘moeilijke’ metalen als hogesterkte stalen, titaanlegeringen en RVS-varianten. Dat betekent onvermijDe CoroMill 176 van Sandvik Coromant is speciaal

De nieuwe Square Six hoekfrees van Seco Tools met

delijk meer gereedschappen en dat staat dan

ontwikkeld voor het maken van vertandingen (foto:

zes snijkanten (foto: Seco Tools)

weer haaks op het streven naar kostenbesparingen via standaardisatie. “Standaardisatie is

Sandvik Coromant)

geen toverwoord meer”, zoals Spaargaren aangeeft. “Het blijft wat dat betreft hinken op

Coatings

Specialist machinegereedschappen Kees van

twee gedachten”, voegt hij daaraan toe. Het

Voor application engineer Gert Spaargaren van

Aert van VIBA in Zoetermeer noemt in dit ver-

blijft met andere woorden in elke situatie wik-

Kennametal Benelux in Arnhem is bij het optima-

band de nieuwe DFC schachtfrezen van Mitsu-

ken en wegen of die extra kosten voor gereed-

liseren van de snijkant ook een steeds belangrij-

bishi Carbide, waarbij de slijtage van het snijvlak

schappen opwegen tegen de snelheidswinst die

ker rol weggelegd voor oppervlaktetechnieken.

is gehalveerd dankzij een multi-layer CVD-dia-

wordt bereikt.

“Dankzij een optimale afwerking van de snijkant

mantcoating. De DFC frezen zijn speciaal ont-

Eigenlijk gaat het nog een stapje verder dan het

en nieuwe oppervlaktetechnieken kunnen mate-

wikkeld voor het bewerken van koolstofvezel

kiezen van de juiste gereedschappen, het gaat

riaalspanningen worden geëlimineerd, waar-

versterkte materialen. Naast de DFC frezen

door een sterkere snijkant wordt gegenereerd.

toont VIBA op de Techni-Show ook hardmetaal

De slijtagebestendigheid, dus de standtijd, wordt

frezen met de ‘impact miracle coating’. Van Aert

tegelijkertijd verbeterd en minder wrijving bete-

geeft aan dat frezen voorzien van deze coating

kent eveneens een lagere temperatuur.”

uitermate geschikt zijn voor het bewerken van

Debiet vs snijkrachten De keuze voor het juiste gereedschap is niet het enige punt van afweging, vervolgens gaat het ook om de wijze waarop het wordt toegepast, dus de freesparameters. Een zo hoog mogelijk spaandebiet, daar gaat het uiteindelijk om en dit spaandebiet wordt weergegeven door de formule ap . ae . vf. Hierin is ap de axiale snedediepte, ae de radiale snedediepte en vf de voedingssnelheid. Niet alle variabelen kunnen evenwel willekeurig worden opgeschroefd, als twee ervan worden verhoogd (uitgaande van een bepaald gereedschap) dan moet dat worden gecompenseerd door de derde te verlagen. Dat wordt aangeduid als het compensatieprincipe en heeft direct te maken met de toelaatbare snijkrachten die op het gereedschap worden uitgeoefend. De praktijk stelt wat dat betreft duidelijke limieten, met de aard en de kwaliteit van het gereedschap als kritische elementen. Worden ap en ae bijvoorbeeld zo groot mogelijk gekozen dan lukt dat uit praktisch oogpunt alleen door de voedingssnelheid te verminderen. In de praktijk wordt soms ook gekozen voor het hoogvoedingsfrezen (highfeedmilling), ofwel een grote radiale snedediepte ae en een hoge voedingssnelheid vf in combinatie met een kleine axiale snedediepte ap. Welke methode de voorkeur verdient en hoe het spaandebiet wordt gemaximaliseerd hangt onder meer af van het type bewerking, het te bewerken materiaal, de stabiliteit van de machine en de slankheid van het gereedschap. “Er zijn zoveel factoren om op te noemen”, verzucht Dirk Hemelings. Daar komt dus het ware vakmanschap onvermijdelijk weer om de hoek kijken. De meeste

De door Mitsubishi Carbide ontwikkelde VFX-

gereedschappenleveranciers geven dan ook met enige regelmaat seminars en cursussen rond

wisselplaatfrees sluit aan bij het ‘loslaten’ van

het thema ‘freestechnologie’, om de kennis en mogelijkheden op het gebied van frezen te

standaardisatie, zoals Kees van Aert van VIBA

delen met constructeurs, werkvoorbereiders en vakmensen achter de machine. Bij het bereiken

aangeeft. Deze VFX-frees is speciaal ontwikkeld voor

van de meest optimale situatie speelt die actuele kennis bij alle parijen die betrokken zijn bij

het bewerken van titaanlegeringen en haalt

het verspaningsproces een belangrijke rol.

verspanende volumes tot wel 500 cm3/ min bij een acceptabele standtijd (foto: Viba)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

59

>>>


58-59-60_TS/verspanende g 20-02-12 15:02 Pagina 60

De nieuwe Chatterfree volhardmetaal frees van Iscar. Dankzij de trillingsvrije snijgeometrie is het mogelijk om ook met deze kleine frezen hoge verspaningsvolumes te halen en lange standtijden (foto: Iscar)

om de combinatie van machine en gereed-

de ongestoorde procesgang die wordt vereist.

werkt met snijplaatzittingen waarbij een foute

schappen. Vanuit die gedachte heeft Sandvik

“Proceszekerheid is hier belangrijker dan de

montage en positie zijn uitgesloten.

Coromant (met Nederlandse vestiging in Schie-

hoogst mogelijke voeding”, aldus Spaargaren.

Seco Tools heeft wat dat betreft specifieke snij-

dam) bijvoorbeeld samengewerkt met machine-

“Het is zoeken naar wat kan en wat niet kan.”

plaatzittingen ontwikkeld voor zijn ‘Double Oc-

bouwer Heller bij de ontwikkeling van de uP-

Van Leeuwen wijst daarbij op het feit dat in de

tomill’ en ‘Square Six’, waarbij foutieve snij-

Gear technologie, zoals area salesmanager Jan

fijnmechanische industrie het merendeel van de

plaatmontage onmogelijk wordt. Sandvik Coro-

Leliveld toelicht. Het gaat hier specifiek om de

gereedschappen kleiner is dan 25 mm, waarbij

mant brengt het iLock systeem op de markt,

fabricage van (grote) tandwielen op ‘standaard’

een groot deel wordt ingenomen door volhard-

met name om bij de bewerking van moeilijke

bewerkingsmachines, zodat de inzet van dure

metaal frezen. “Door nieuwe trillingsvrije snij-

materialen als titaan elk risico te vermijden.

en slecht benutte speciaalmachines kan worden

geometrieën is het mogelijk om ook met deze

“Zodat we hoge rendementen en precisie kun-

vermeden. Ook al een kwestie van kostenafwe-

kleine frezen hoge verspaningsvolumes te halen

nen combineren met een hoge veiligheid en be-

gingen. Het heeft inmiddels een aantal speciale

en lange standtijden. In combinatie met nieuwe

trouwbaarheid”, zoals Leliveld het streven

gereedschappen opgeleverd in de vorm van Co-

freesmethodes ontstaat hierdoor een betrouw-

weergeeft.

roMill 170 en 176. Het spoor van standaardisatie

baar proces, wat cruciaal is bij 24/7 productie.”

is dus ook hier verlaten ten gunste van speciaal-

Een kritisch element bij die proceszekerheid is

gereedschappen die het hoogste rendement

wanneer de snijplaten moeten worden geïn-

Meer informatie

opleveren in een specifieke situatie.

dexeerd of gedraaid moeten worden aan het

Meer informatie over de in dit artikel

eind van de standtijd. In dat geval moet er ab-

genoemde gereedschappen:

Wat kan en niet kan

solute zekerheid bestaan dat de snijplaat op de

www.iscar.nl

Het wikken en wegen vinden we ook terug bij

juiste wijze in de houder is geplaatst en dat er,

www.kennametal.com

een andere ontwikkeling binnen de verspa-

zeker met het oog op de hedendaagse trend

www.sandvik.coromant.com

ningsindustrie: de trend naar 24/7 productie.

naar zo hoog mogelijke spaandebieten, om die

www.secotools.com

Het streven om op het topje van het kunnen te

reden geen fatale breuk op kan treden. Van-

www.viba.nl

opereren botst hier met de proceszekerheid en

daar dat in de praktijk steeds meer wordt ge-

60

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

<<<


www.dymato.nl y matt o. o.n nl

RÖDERS S TEC at Dymato

THE SKY IS NO LIMIT.

In de ruimtevaartindustrie is precisie van het allerhoogste belang. Daarom gebruikt Carl Zeiss Jena GmbH alleen de beste CNC-machines. Ze kozen de Röders RXP500DS voor de productie van het ultra-nauwkeurige (2 µm) filterwiel in de James Webb Space Telescope die de beroemde Hubble ruimtetelescoop gaat vervangen. Dymato levert het complete vijfassige programma van Röders in de Benelux.

Vo o r e e n u i t g e b r e i d o r i ë n t e r e n d g e s p r e k k u n t u b e l l e n m e t o n z e s p e c i a l i s t e n 0 3 1 8 - 5 5 0 8 0 0

11010286_RODER_ADV_191x130.indd 1

i n fo @ d y m ato. n l

3/23/11 10:34 AM

10.0000 onderdelen 1 partner voor meettechniek Hexagon Metrology is onderdeel van de Hexagon AB groep en verenigt marktleiders uit de industriële meettechniek zoals Brown & Sharpe, Cognitens, DEA, Leica Geosystems (Metrology Division), Leitz, m&h Inprocess Messtechnik, Optiv, PC-DMIS, QUINDOS, ROMER, Standard Gage en TESA.

De Hexagon Metrology merken staan voor een wereldwijde unieke basis van miljoenen geïnstalleerde coördinaten meetmachines (CMM’s), draagbare meetsystemen en handbediende instrumenten evenals tienduizenden licenties voor meetsoftware. Hexagon Metrology stelt haar klanten in staat om hun productieprocessen, die vertrouwen op dimensionale precisie, volledig te controleren en zo te garanderen dat producten volledig conform het oorspronkelijke ontwerp worden gefabriceerd. Het aanbod van machines, systemen en software wordt aangevuld door een breed scala aan service- en supportdiensten. Maak kennis met Hexagon Metrology op de TechniShow 2012. Van 13 tot en met 16 maart. VNU Exhibitions, Utrecht. Hal 11, stands B059 en B078.

®


62-63_TS/Sirris 20-02-12 15:06 Pagina 62

DOOR: PETER TEN HAAF (SIRRIS)

Zeven uitdagingen voor

maakindustrie Diverse trends bij eindproducten, onder meer langere levensduren, meer functionaliteit en hogere rendementen vereisen steeds nauwkeurigere componenten. Een onderzoek van Sirris bij OEM’ers en hun toeleveranciers stelt de uitdaging van de maakindustrie scherp: over de volgende vier tot vijf jaar zal de vereiste nauwkeurigheid toenemen met een factor twee tot drie, maar de productiekosten Het opschalen van bewerkingstechnieken voor nauwkeurige details naar grotere oppervlakken is een van de

zullen niet mogen stijgen.

uitdagingen voor de maakindustrie: het moet groot én nauwkeurig (foto: Fraunhofer IPT)

Op korte termijn zal een verhoogde procesbe-

producten te lanceren. Toeleveranciers zullen,

Prototype-precisieonderdelen

heersing volstaan als antwoord op de uitdaging,

om deze producten te realiseren, nieuwe pro-

Sinds de opkomst van rapid-prototyping-tech-

maar op langere termijn kan een gegaran-

ductietechnologieën moeten toepassen en kun-

nologieën worden vele functionele prototypes

deerde concurrentiële positie enkel bereikt wor-

nen zo via specialisatie een unieke marktpositie

door middel van laagopbouw aangemaakt. De

den door nieuwe productietechnologieën.

veroveren.

maximale nauwkeurigheid van deze technolo-

Samen met de Universiteit van Leuven (PMA),

gieën schommelt rond 0,05 mm hetgeen onvol-

de Vrije Universiteit Brussel (B-PHOT), het Fraun-

Zeven uitdagingen

doende is voor precisiecomponenten (bijvoor-

hofer Instituut (IPT), RWTH Aachen en Agoria

Binnen het project ziet Sirris zeven technologi-

beeld tandwielen vereisen een maattolerantie

start Sirris het nieuwe initiatief ‘Precision Manu-

sche uitdagingen en drie businessuitdagingen.

van 0.02 mm en beter). Bovendien bevatten de

facturing for new and better products’. Sirris is

De technologische uitdagingen zijn:

producten een andere interne spanningsverde-

een collectief centrum van de Belgische techno-

• Het versneld verkrijgen van prototype-preci-

ling of een andere materiaalstructuur. Een op-

logische industrie. OEM’ers hebben volgens Sirris behoefte aan nieuwe productiemogelijkheden om hun producten te verbeteren en nieuwe

sieonderdelen. • Het verkrijgen van extreem lage oppervlakteruwheden.

lossing zou zijn om prototypes te maken met een precisiefreesmachine, draadvonk- of zinkvonkmachine of een combinatie van technolo-

• Het afwerken van complexe ‘near net shape’

gieën. Hoewel deze bewerkingen te veel tijd in

producten uit moeilijk bewerkbare materialen.

beslag nemen voor de productie van een grote

• Het aanbrengen van nauwkeurige details op

serie is de productietijd voor het prototype aan-

grote oppervlakken.

vaardbaar.

• Het ultraprecies bewerken van harde, brosse materialen. • Het beheersen van vervormingen (of spanningen). • Het garanderen van de nauwkeurigheid over

Lage oppervlakteruwheden Ultraprecieze verspanende technologieën leiden tot producten met zeer lage oppervlakteruwheden waardoor de nabewerking geëlimi-

Een voorbeeld van een uitdagende, hybridetechniek

een kleine tot middelgrote serie.

neerd wordt. Oppervlakteruwheden van 0,02

van Sodick: dit gereedschapstalen stiftje is gemaakt

Als businessuitdagingen noemt Sirris:

micrometer Ra en minder zijn mogelijk. Ook is

door draadvonken. Het werkstukje roteert en de

• (Internationale) netwerking

het automatiseren van de nabewerking belang-

vonkdraad functioneert als draaibeitel (foto: Reinold

• Technologieverkenning

rijk. Centraal hierin staan innovatieve en geau-

Tomberg)

• Collectieve marktverkenning

tomatiseerde polijsttechologieën. Hierbij wor-

62

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


62-63_TS/Sirris 20-02-12 15:07 Pagina 63

M E T A A L B E W E R K E N

Het bewerken van een exotisch materiaal (een composiet aerospace-deel) met een diamantfrees. Composiet is een uitdagend materiaal om te bewerken: de spaanvorming is geen omvorm- maar een uitbreekproces (foto: General Tool)

den niet alleen de manuele handelingen opgeheven, maar zijn extreem gladde oppervlakken mogelijk: oppervlakteruwheden kleiner dan 1 nanometer Ra. De oppervlakken T1, T2 en T3 van dit demodeel van het materiaal 1.2767 (54 HRc) zijn achtereenvolgens met

Near net shape

verschillende frezen en met verschillende toerentallen door Makino gefreesd, ondanks gereedschap- en

Deze uitdaging betreft de nieuwe generatie van

toerentalwisseling is de aftekening minder dan 2 micrometer (foto’s: Reinold Tomberg)

‘near net shape’-componenten die via gieten, smeden of additieve technologieën aangemaakt

bracht te worden, is er een confrontatie tussen

vervormt. De uitdaging ligt in het kennen van

worden uit allerhande metaallegeringen. De

productietechnologieën. De technologieën voor

reeds aanwezige spanningen, het controleren

trends binnen deze ‘opbouwende’ technolo-

het bewerken van de grote vlakken zijn onvol-

van de ingebrachte spanningen en het voorko-

gieën zijn gericht op steeds complexere produc-

doende nauwkeurig om de details aan te bren-

men van vervormingen zodoende de eind-

ten die zoveel mogelijk de vorm van het eind-

gen. De precisietechnologie is dan weer hope-

nauwkeurigheid te garanderen.

product benaderen. Bovendien worden steeds

loos inefficiënt bij het bewerken van de grote

vaker moeilijk te bewerken materialen (bijvoor-

vlakken. Om deze tegenstrijdigheid te doorbre-

Klein tot middelgroot

beeld metaalmatrixcomposieten) ingezet, aan-

ken, focussen de ontwikkelingen zich enerzijds

Het vervaardigen van een kleine of middelgrote

gezien deze het eindproduct betere eigenschap-

op het combineren van technologieën en an-

serie precisiecomponenten vergt een andere

pen geven. Wel is een nabewerking noodzake-

derzijds op een schaalvergroting van precisie-

aanpak dan het aanmaken van het prototype.

lijk om het product binnen tolerantie te bren-

technologieën. Oplossingen zijn mogelijk de

Bij het prototype is het mogelijk om voortdu-

gen. Hierbij vormt niet enkel de complexe

inzet van ECM (elektrochemisch bewerken) of

rend te meten, machine- en gereedschapsafwij-

3D-vorm een uitdaging, maar ook de exotisch

‘fly cutting’ waarbij een diamanten gereed-

kingen manueel te compenseren totdat de ver-

wordende materialen. Een bijkomende moeilijk-

schap over een groot bereik (tot 1 meter) micro-

eiste nauwkeurigheid bereikt is. Bij seriewerk

heid ligt in de kwaliteitscontrole: gezien de vrije

structuren kan aanbrengen.

dienen manuele interventies zoveel mogelijk vermeden te worden om kostenefficiënt te wer-

vormoppervlakken is het uiterst moeilijk om bij het meten een referentie te bepalen. Naarmate

Hard en bros

ken. De procescondities blijven echter niet con-

de vereiste nauwkeurigheden strenger worden,

Voor het bewerken van harde, brosse materia-

stant over de hele serie: de machine warmt op

wordt ook het nameten ervan moeilijker.

len (denk aan hardmetaal en keramiek) zijn er

en zet uit, gereedschappen slijten, het materiaal

heel wat nieuwe ontwikkelingen voornamelijk

warmt op. Vaak zijn ook de machines voor het

Nauwkeurige details

gericht op het flexibel bewerken. Het grote pro-

maken van het prototype verschillend van de

Wanneer nauwkeurige details (grootteorde mil-

bleem bij zulke materialen ligt in het garande-

serie waardoor er bij opstart van de serie ook

limeters tot micrometers) op grote oppervlak-

ren van de vereiste nauwkeurigheid. Uitbrokke-

nog twijfels zijn omtrent stabiele bewerkingspa-

ken (grootteorde centimeters) dienen aange-

ling van het materiaal en snelle gereedschapslij-

rameters, opspanmiddelen en dergelijke.

<<<

tage maken de procesbeheersing zeer moeilijk. Daar waar in het verleden enkel slijpen een oplossing bood, staan nu technologieën ter be-

Beschikbare technologie

schikking die toelaten om meteen in harde ma-

Een greep uit de precisietechnologie die in het kader van

teriaaltoestand 3D-vormen aan te maken met

het proces van Sirris ter beschikking staat: microfrezen

standaardgereedschappen.

(Kern), precisiedraaien (Hembrug), ultrasoon ondersteund slijpen (DMG/Sauer), diamantdraaien (Mohr), microdraad-

Vervormingen en spanningen

vonken (Sarix), robotondersteund polijsten, elektroche-

Een gefreesde, koperen elektrode gezien bij een

Tijdens het bewerkingsproces kunnen reeds

misch bewerken (ECM), fly cutting, multiassig polijsten

demo van GF AgieCharmilles. Dit werkstuk van 50

aanwezige materiaalspanningen vrijkomen of

(Satisloh), ‘blade’ bewerkingscentrum (StarragHeckert),

mm x 50 mm x 20 mm kan in 2,5 h gefreesd worden

worden nieuwe spanningen geïntroduceerd.

laserinterferometer, CT scanner, witlicht-interferometer

met een Ra van 0,04 micrometer. Een lagere Ra is het

Het gebeurt dan ook frequent dat wanneer een

en clean room voor optische toepassingen.

uitdagende doel (foto: Reinold Tomberg)

product uit de opspanning wordt gehaald, het

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

63


64-65_TS/WCM 20-02-12 15:08 Pagina 64

DOOR: REINOLD TOMBERG

Ger van der Endt (Trumpf):

“We moeten beter worden” Tijdens de Techni-Show presenteert Trumpf

doen in gereedschapswerktuigen. In onze visie

Serviceparadox

is dat niet meer nodig. Niet voor verspanende

En nu de vraag waarom? Het invoeren van SLA’s

Nederland elk half uur de vier niveaus van de

en ook niet voor niet-verspanende machines”.

lijkt immers een ‘schitterende’ manier voor een

nieuwe ‘service level agreements’. Het servicemodel

Two to tango

krijgen. Van der Endt: “Integendeel, zonder die

Trumpf Nederland promoot de nieuwe SLA’s op

overeenkomsten krijg je pas écht zorgen”. Hij

de beurs met een mooie campagne die je zou

vertelt over de serviceparadox waarmee Trumpf

kunnen omschrijven als ‘it takes two to tango’.

geconfronteerd werd. “Onze bereikbaarheid

Bij niveau vier en drie, de al genoemde ‘applica-

liet te wensen over en onze klanten moesten te

tie’ en ‘service’, is er duidelijk sprake van een

lang wachten. In 2010 zijn we gaan analyseren

partnerschap met de plaatverwerkende bedrij-

hoe dat kwam. En hoe ga je dat verbeteren?”

ven. Eigenlijk glashelder: garantie voor beschik-

Bij de analyse en verbetering zijn de mensen

baarheid en afrekenen in uren kan immers al-

van Trumpf Nederland geholpen door Rob

leen als je bereid bent om samen met elkaar ver-

Chömpff van CMC. Als voormalig beursmanager

plichtingen aan te gaan. De bijbehorende beel-

van de Techni-Show is Chömpff geen onbe-

den die de beursbezoekers gepresenteerd

kende in metaalland. Na een aantal pogingen

machineleverancier om heel veel kopzorgen te

is bij Trumpf helemaal omgeklapt. Onderliggend doel is nu ook om de kwaliteit van de maakindustrie in ons land op een hoger niveau te brengen.

worden, zijn voor niveau vier een wervelende tango en voor niveau drie een iets eenvoudige “Op het hoogste niveau van onze SLA’s geven

uitvoering van deze intense dans. Boodschap is

Elke dag twee lezingen

we beschikbaarheidsgaranties af.” SLA is een af-

duidelijk: je doet het samen en het lukt alleen in

Tijdens de Techni-Show 2012 verzorgt

korting voor ‘service level agreement’. Tijdens

onderling vertrouwen. Anders ga je hard onder-

Trumpf Nederland elke dag van 10.00 tot

de komende Techni-Show 2012 in Utrecht zal

uit.

10.45 uur twee lezingen in het Media

Trumpf Nederland de vier niveaus van de

Niveau een en twee van de nieuwe SLA’s van

Plaza op het beursterrein over het ‘World

nieuwe dienstverlening in hal 7 presenteren.

Trumpf worden veel meer vanuit de plaatwer-

Class Partner Programma’. Dit in samen-

Ger van der Endt, directeur van Trumpf Neder-

kerijen zelf gestuurd. Hier is dus geen sprake

werking met Stodt en MCB. De kans is

land gevestigd in Hengelo (O), noemt beschik-

van een vergaand partnerschap, maar het ser-

groot dat een vierde partij, een bank,

baarheidsgaranties in de ordegrootte van 95 tot

viceniveau wordt veel meer door de machinege-

aanschuift.

96 procent. Het SLA-niveau waarbinnen deze

bruiker bepaald. “Om beide groepen optimaal

doen steeds een groot bedrijf, een uitbe-

hoge percentages voor de uptime van de plaat-

te bedienen hebben we intussen twee service-

steder, en een kleinere onderneming, een

bewerkende machine of installatie vallen, dui-

organisaties ingericht bij Trumpf Nederland”,

toeleverancier, uit de doeken wat het be-

den de mensen van Trumpf aan als ‘applicatie’.

vertelt Van der Endt. “Het verschil is dat we bij

lang is voor de maakindustrie voor Neder-

“Bovendien kan een plaatwerker in dit niveau

het derde en vierde niveau, ‘proces’ en ‘applica-

land en hoe een WCM-programma dit

bij ons machine-uren gaan kopen. De plaatma-

tie’, veel dieper de organisatie ingaan van onze

kan ondersteunen. De samenwerking tus-

chine of –installatie blijft dan ons eigendom en

klanten. Bij het eerste en het tweede niveau van

sen de twee bedrijven is daarbij een rol-

wij verkopen de uren.” Van der Endt vult grijn-

onze SLA’s, wij duiden die aan met ‘basic’ en

model voor de toekomst van de maakin-

zend aan: “Denk eens even na, wie koopt er

‘machine’, is het veel meer de machinegebruiker

dustrie in ons land met nadruk op vragen

nog heftrucks, kopieermachines, computers of

die onze serviceorganisatie in beweging zet.” In

als: ‘Wat is van belang?’ en ‘Hoe overleef

auto’s? Daar rekenen ondernemers ook alleen

de campagne van Trumpf wordt het niveau

je’. De lezingen zijn op uitnodiging van

het gebruik af en investeren niet meer zelf in

‘basic’ bijvoorbeeld geïllustreerd met een zit-

Trumpf, MCB en Stodt te bezoeken.

deze bedrijfsmiddelen. Waarom zou je dat wel

tende tangodanser.

64

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

Tijdens de twee lezingen


64-65_TS/WCM 20-02-12 15:08 Pagina 65

I N T E R V I E W

“Het niveau moet omhoog”

Vier M’s Het is de stellige overtuiging van Van der Endt dat de toekomst van de maakindustrie in ons land een gezamenlijk belang is van alle deelnemers van de Techni-Show. “Na de crisis van 2008 en 2009 moet het toch voor iedereen duidelijk zijn dat we onze strategie moeten aanpassen. Zeker als onze politici er niet in slagen om de eurocrisis op te lossen.” Trumpf zoekt de oplossing in het ‘World Class Partner Programma’. “We moeten beter worden, het niveau moet omhoog!” De SLA’s zijn de gereedschappen om die verbeteringen te bewerkstelligen. Trumpf ziet die SLA’s als een dienstenstrategie binnen een keten. In dit geval de keten ‘plaatwerk’. Van der Endt heeft het in dit verband over de vier M’s: mens, machines, materiaal en middelen. Bij dit viertal tekent Trumpf voor de machines. Voor de kennisoverdracht naar plaatwerkerijen is Trumpf onlangs een samenwerking aangegaan met het opleidingsinstituut Stodt. Door middel van een opleiding kan bijvoorbeeld binnen het niveau ‘basic’ het opleidingsniveau van een operator verbeterd worden passend bij een volgend niveau. “Als de klant dat wil uiteraard”, is de toelichting van Van der Endt. Die vrijblijvendheid voor wat betreft opleidingen is er niet voor niveau drie en vier: de bedrijven waarmee in het kader van een partnerschap samengewerkt wordt, dienen dan te beschikken over operators die Trumpf-qualified zijn en één man die een basisopleiding heeft gevolgd voor servicemonteur. “Klinkt misschien arrogant, maar dat is het zeker niet, hoe kunnen we anders bijvoorbeeld een uptime garanderen als bedrijven werken met niet-geschoolde medeGer van der Endt (Trumpf Nederland): “Voor de nieuwe serviceniveauovereenkomsten hebben we twee

werkers?”

serviceorganisaties ingericht bij Trumpf Nederland. Tevens is de beschikbaarheid van onze servicemensen, gelet

Voor de derde M heeft Trumpf een samenwer-

op klokuren, verlengd” (foto’s: Michel Zoeter)

king gezocht met MCB. “Iedereen heeft natuurlijk de vrijheid om een restpartijtje onbekend materiaal over zijn machine te halen, maar als

bleek voor Trumpf het antwoord te liggen in de

chine van Trumpf, ook al was de machine niet

je praat over ‘World Class Manufacturing’ ben je

zogeheten ‘klantprofielen’. In deze profielen is

door ons verkocht en deden we geen zaken met

dan niet goed bezig. Gecertificeerd materiaal

bekeken in welke mate een plaatwerker vraagt

bijvoorbeeld reserve- en verbruiksdelen, kreeg

hoort bij onze niveaus drie en vier. Wil je dat

om ondersteuning in relatie tot zijn aankoop-

tóch 100 procent ondersteuning. Noblesse

niet, prima, dan respecteren wij die keus. Maar

en investeringsgedrag. “De resultaten waren

oblige. Dat blijft ook wel zo, maar wél in een

als er dan vervolgens een ondersteuning nodig

best wel schokkend voor ons”, vertelt Van der

ander model; de piramide van het servicemodel

is door middel van knowhow of door een mon-

Endt. “Niet-klanten tapten de meeste uren en

is 180 graden om. De bovenkant, dat zijn de

teur van ons, dan vertalen wij onze uren nu wel

veel knowhow bij ons af. Wij gingen als het

trendsettende plaatbedrijven die richtingbepa-

in een factuur.”

ware steeds harder lopen, voor zaken die ons

lend zijn voor de toekomst, krijgen nu dé aan-

Voor de vierde M, die van de middelen, zoekt

steeds minder brachten. Op zich niet onlogisch:

dacht die vereist is voor de toekomst van onze

Trumpf momenteel de samenwerking met een

iedereen die zich bij ons meldde met een ma-

maakindustrie.”

bank.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

<<<

65


66-69-70-73-74-76-76-TN 20-02-12 15:09 Pagina 66

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Voor complexere delen ZME Fijnmechanisch Atelier investeerde eind vorig jaar in een achtassig bewerkingscentrum. Deze Willemin-Macodel 508MT beschikt over geautomatiseerde stafaanvoer, maar is ook voorzien van een automatische laad/losrobot. ZME wil deze machine inzetten voor uitbreiding van de productie naar complexere onderdelen.

Op de Precisiebeurs, die begin december 2011 plaatsvond in Veldhoven, stond ZME Fijnmechanisch Atelier uit Utrecht met een poster van een grote ingepakte machine. Deze voor Nederland

De bewerkingsruimte van de Willemin-Macodel 508 MT. Bijzonder is de U-as met draaispindel, tegencenter en klem

toch wel unieke machine, een Willemin-Macodel 508MT, zou midden december geleverd worden.

en Benzinger draaifreescentra en een tweetal be-

“De machine is nu sinds begin januari operatio-

werkingcentra van Chiron. Deze machines be-

neel”, legt Henkjan van der Zouw, directeur/ei-

schikken over Siemens besturingen, maar de Wil-

genaar van ZME uit. “We hebben de tijd tussen de

lemin-Macodel heeft een Fanuc besturing. “Wille-

feestdagen gebruikt om de machine beter te

min-Macodel heeft een aantal slimme codes voor-

leren kennen.” De Willemin-Macodel is dan ook

geprogrammeerd. Zo kun je er voor kiezen om

geen gewone draai- of freesmachine. Men

het gehele assenkruis mee te laten draaien met de

spreekt van een multitasking achtassig bewer-

B-as. Daar moet je dus wel mee leren omgaan.”

kingscentrum. Van der Zouw heeft gekozen voor

De Willemin-Macodel, in Nederland vertegen-

deze volautomatische machine omdat hij samen

woordigd door Boelens Machines in Dongen, be-

met zijn dochter Nikki complexere fijnmechani-

schikt over een speciale opbouw. De hoofdspil is

sche onderdelen concurrerend en onbemand wil

de A-as. Materiaal wordt per staf (maximaal rond

De complete Willemin-Macodel 508 MT in beeld.

kunnen blijven aanbieden.

50 mm) aangevoerd of via de laad/losrobot. Op de

Rechts nog net een stukje stafaanvoer te zien, links

Van der Zouw heeft al veel ervaring met Spinner

B-as is de 42.000 min-1 freesspil met 80 bar bin-

de geïntegreerde laad/losrobot

nenkoeling (W-as) gemonteerd. Deze werkt in het X-, Y-, Z-bereik en kan tussen de -15° en +100°

gere producten goed bewerken. Rechthoekige

kantelen. Het werkbereik in X, Y en Z is 450 mm

producten kunnen we goed inspannen op de

bij 250 mm bij 425 mm. “Dat is ruim voldoende

klem, desgewenst aan- en afgevoerd door de

voor de meeste producten die wij maken”, legt

laad/losrobot.”

Van der Zouw uit. “Bijzonder aan deze machine is

De Willemin-Macodel 508MT is volledig ingericht

de U-as met revolver. Deze is voorzien van zowel

op volautomatische productie. Er passen 72 ge-

een draaispindel (C-as), een tegencenter als een

reedschappen in met een opname HSK-40E. Een

vaste klem. Met de draaispindel kunnen we pro-

gereedschapspositie wordt ingenomen door een

ducten overpakken van de hoofdspil en dan ver-

OMP40 Renishaw meettaster voor het automa-

der bewerken. Datzelfde is mogelijk met de klem

tisch meten van de producten. Verder zijn alle spil-

voor delen die niet roterend kunnen worden af-

motoren gekoeld, is er een Siemens brandblusin-

gestoken. Doordat de draaispindel 90 graden te

stallatie gemonteerd en wordt de snij/koelolie ex-

kantelen is, kan de B-as goed bij de onbewerkte

tern gefilterd met een 5 micron filter. ZME staat

Henkjan van der Zouw en dochter Nikki zijn de drijvende krachten

zijde van het product komen. Staat de C-as inge-

tijdens de ESEF op de gecombineerde stand van

achter ZME

steld met zijn tegencenter, dan kunnen we lan-

de Metaalunie.

66

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


Een nieuwe dimensie in plaatbewerking Stand B 010/B 032 Hal 7 Safan en Darley: samen verder op voorsprong De krachtenbundeling van Safan en Darley betekent een nieuwe dimensie in plaatbewerking. Samen vergroten wij onze voorsprong: Safan als uitvinder van de Original E-Brake en Darley als innovator

Win een Mobile Theatre Videobril

met klantspecifieke oplossingen voor het zware segment.

Speel mee in het Safan Augmented Reality Spel en maak kans op de innovatieve Mobile Theatre Videobril of één van de andere prijzen! Gratis toegangskaarten? Scan de QR-code.

Safan Eye: kanten met Augmented Reality Op de Techni-Show introduceert Safan een nieuwe stap in de E-volutie in plaatbewerking. Kanten met behulp van Augmented Reality. Dankzij de projectie van alle mogelijke werkinformatie in de SAFAN Eye bril kan de operator in de toekomst kijken. Ontdek het allemaal op onze gezamenlijke stand!

Safan B.V., Kwinkweerd 11, NL-7241 CW Lochem Tel.: +31 (0)573 222 222, Fax: +31 (0)573 252 057 E-mail: info@safan.nl, Website: www.safan.nl

Darley B.V., Emmastraat 90, NL-6245 HZ Eijsden Tel.: +31 (0)43 409 74 09, Fax: +31 (0)43 409 39 90 E-mail: info@darley.nl, Website: www.darley.nl


1912 – 2012 STUDER – al 100 jaar een successtory.

De RidderTHO bv IBC-weg 10 5683 PK Best Tel: 0499-392050 Fax: 0499-391057 info@ridder.net www.ridder.net

STU_12_de_Ridder_tho_BV_NL.indd 1

Fritz Studer AG CH-3602 Thun Telephone +41-33-439 11 11 · Telefax +41-33-439 11 12 www.studer.com

10.02.12 13:25


66-69-70-73-74-76-76-TN 20-02-12 15:10 Pagina 69

T E C H N I S C H

Allround lasersnijmachine

N I E U W S

Lasrobot-

moeilijk te snijden non-ferromaterialen zoals koper, messing en titanium bewerken. De

automatisering

nieuwe laser is ook snel met snijsnelheden van 60 m/min bij roestvast staal met een dikte van 1 mm. Dit wordt mogelijk gemaakt door de configuratie van meerdere lasermodules in de resonator. De fiberlaser van Amada heeft een maximaal vermogen van 4 kW. Ook op het gebied van energie-efficiëntie zet de laser nieuwe maatstaven. De fiberlaser heeft geen warmDe lasersnijmachine Amada FOL-3015 AJ is snel en

loopfase nodig en het energieverbruik is in

energiezuinig (foto: Amada)

stand-by modus duidelijk gereduceerd.

De lasersnijmachine Amada FOL-3015 AJ met fi-

Zie www.products4engineers.nl

Volgens Valk Welding last een lasrobot met de 3D

berlaser kan naast de gangbare materialen ook

Infonummer: 66287

Free Shape Welding Solution met een constantere kwaliteit (foto: Valk Welding)

De 3D Free Shape Welding Solution van Valk

Compacte MIG/MAG

Welding is een softwarematige oplossing, die het mogelijk maakt programma’s voor de lasro-

De nieuwe compacte MIG/MAG Kempact RA stroombron van

bot automatisch te genereren, inclusief de juiste

Kemppi is gebaseerd op Kemppi’s nieuwste stroombronplat-

lasparameters en toortshoeken. Dit maakt inzet

form. De modelversies omvatten 180A, 250A en 320A stroom-

van robotautomatisering mogelijk voor enkel-

bronnen, inclusief een keuze uit reguliere (R) of automatische

stuks productie, zonder tussenkomst van een

(S) bedieningsinterface, die voldoen aan de brede behoeften

programmeur. De software herkent welk type

van metaalworkshops. De machine wordt geleverd met laspis-

product het betreft en berekent daarvoor de

tool en werkstukkabel. Er zijn nieuwe technologische functies

optimale routing. Mocht er, door de vrije vorm

toegevoegd, het energieverbruik is 10 procent minder in ver-

van het buigproces, toch een botsing optreden

gelijking met conventionele stappen gestuurde stroombron-

bij de uitgerekende programma’s, dan signa-

nen; Brights in het draadaanvoercompartiment zorgt voor het

leert de software dit en komt automatisch met

makkelijk invoeren van draad in omstandigheden met weinig

een oplossing, die wel botsingsvrij is. Voordelen

omgevingslicht. Wireline geeft een onderhoudsindicatie voor

van de 3D Free Shape Welding Solution zijn

het draadaanvoersysteem. De machine is voorzien van het

onder meer geen offline/online programmeer-

geïntegreerde GasMate chassis, waardoor de gascilinder mee te nemen is.

tijdverlies door specialist, een minimale machiDe MIG/MAG Kempact RA

nebreuk door automatische controle van de

stroombron van Kemppi is compact

programma’s en minimale machine omsteltijd

Zie www.products4engineers.nl

en bedienings-vriendelijk (foto: Paul

door multifunctionele mal en programmaselec-

Infonummer: 67988

Quaedvlieg)

tie tijdens productie. Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 67990

Automatiseringsplatform Radlink is een softwareplatform voor het inte-

automatisch verwerkt tot offertes, productieor-

greren en automatiseren van de workflow bij

ders en NC-programma’s, inclusief productiedo-

plaatwerk productiebedrijven. Product- en pro-

cumentatie voor de verschillende machines

ductiegegevens dienen eenmalig ingevoerd te

zoals kantbanken, pons-, laser- en combimachi-

worden waarna deze gegevens hergebruikt

nes. De logistieke gegevens worden vastgelegd

worden in Radlink of in de aangebonden syste-

in het ERP-systeem en orders worden via de ma-

men zoals CAD, CAM, ERP of de machinebestu-

chinebesturing automatisch gereed gemeld in

Door het vastleggen van bewerkingstechnologie in

ring. De 2D en 3D CAD-data kan aangeboden

het ERP-systeem.

een softwaresysteem wordt met Radan een volledig

worden via het bedrijfsinterne netwerk of via

automatische procesafloop mogelijk, ongeacht de

de geïntegreerde WebQuote offerte-portal. De

Zie www.products4engineers.nl

CAD-formaten, het ERP-systeem of de gebruikte

geometrische en de logistieke gegevens worden

Infonummer: 67989

machines (foto: Radan)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

69


66-69-70-73-74-76-76-TN 20-02-12 15:10 Pagina 70

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Innovatief ontbramen De eisen bij staalleveranciers worden steeds groter. Tegenwoordig is het aanleveren van werkstukken gesneden op maat de normaalste zaak van de wereld. Ook staalleverancier ThyssenKrupp Materials Nederland in Veghel levert op maat. Door te investeren in twee Lissmac machines, worden de plaatwerkproducten nu ook slak- en braamvrij aangeleverd.

Beide Lissmac machines zijn aan elkaar gekoppeld middels een transportband (foto’s: Peter Springfeld)

ThyssenKrupp Materials Nederland in Veghel is

het type Lissmac SBM-M 1500 D2 gebracht. Een

Kok: “In vergelijking met het handmatig

gespecialiseerd in het importeren, opslaan en

operator

de

ontbramen, werken de machines drie tot vier

verkopen van profielen en plaatmateriaal van

transportband die de delen naar de machine

maal sneller. Daarbij is de kwaliteit meer

verschillende staalsoorten. Op plaatwerkgebied

transporteert.

zorgen

constant en kunnen we nauwkeuriger op

gaat het bedrijf tot 60 mm plaatdikte, waarbij

aandrukrollen ervoor dat het plaatdeel door de

klantwens ontbramen. Bovendien werken we

90 procent een dikte heeft van minder dan 60

machine

nu veiliger en zorgt het filtersysteem voor meer

mm. Primair heeft de hal in Veghel de functie

Speciale ‘power pins’ die op eindloze banden

zuivere lucht”.

van opslag. Aangeleverde staalplaten worden

zijn gemonteerd, verwijderen de slakken aan

Tijdens de Techni-Show staan de machines van

opgeslagen totdat deze op maat gesneden

zowel de boven- als de onderzijde. “De

Lissmac op de stand van Bruma.

worden.

naar

bediening is zeer eenvoudig”, legt Kok uit. We

“Om

alle

plaatmateriaal

plaatst In

verder

de

plaatdelen

de

op

machine

wordt

getransporteerd.

drie

stellen de plaatdikte en de aanzet in. Daarna

verschillende snijmachines staan”, verduidelijkt

zijn de boven- en ondergereedschappen apart

Jeroen Kok, manager logistiek bij ThyssenKrupp

in te stellen. De operator weet inmiddels hoe hij

Materials Nederland. “Het gaat hierbij om een

de beste kwaliteit kan bereiken.”

autogeen-, een plasma- en een gecombineerde

Nadat

plasma/autogeen snijdinstallatie. Dikke plaat

slakverwijderingsmachine, werd een slijp- en

wordt autogeen gesneden, dunnere plaat met

ontbraammachine van het type Lissmac SBM-XL

plasma. Eventueel kunnen er nog schuine

1500 G2S2 aangeschaft. Beide machines zijn nu

kanten aan gesneden worden. Dit gebeurt met

met

een 3D plasmasnijkop.”

besturingstechnisch met elkaar verbonden. In

grote slakken en baarden, die nu machinaal

Afhankelijk van de plaatdikte en de ingestelde

de slijp- en ontbraammachine worden de

verwijderd worden

snijparameters ontstaan aan de snijkanten

plaatdeelkanten geslepen en afgerond.

oxidelagen en deels slakken en baarden. Het

Omdat het in beide machines om droge

handmatig verwijderen van deze slakken en

slijpprocessen gaat, ontstaat er veel vuil en stof.

baarden is een vermoeiende, lawaaierige en ook

Daartoe

tijdrovende klus. Daarom werd twee jaar geleden

vertegenwoordigd door Bruma in Spankeren,

besloten om dit machinaal te gaan doen. Kok:

een stofafzuiging en filtersysteem mee. Omdat

“Van een collega van ThyssenKrupp in Mülheim

bij het verwijderen van de slakken en baarden

an der Ruhr (D) kregen we toen de tip om eens

ook veel vonken ontstaat werd het Teka

bij Lissmac Maschinebau te gaan kijken”.

filtersysteem voorzien van een vonkenvanger.

De gesneden plaatdelen worden met een

Het innovatief ontbramen levert ThyssenKrupp

Een plaatdeel nadat dit is bewerkt door beide

heftruck naar de slakverwijderingsmachine van

Materials Nederland alleen maar voordelen op.

Lissmac machines

klantwens

70

te

snijden,

hebben

we

men

een

tevreden

was

transportband,

leverde

Lissmac,

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

over

maar

in

de

ook

Na het snijden van de dikkere plaatdelen ontstaan

Nederland


PRESS BRAKE PRODUCTIVITY INNOVATIONS탑 BEZOEK ONS OP DE TECHNISHOW 2012

Hal 7 Stand E020 13-16 maart

www.wila.nl

WAX

OZU-ZN

TOOLADVISOR

WILA Postbus 60, NL-7240 AB Lochem, Nederland Tel: +31 (0)573 28 98 50, Fax: +31 (0)573 25 75 97

120120_WIL_Adv_TechniShow_2012_300x230_Df.indd 1

17-02-12 (week 7) 09:47 (week 7)


66-69-70-73-74-75-76-TN 20-02-12 15:22 Pagina 73

T E C H N I S C H

Optimalisatie productie

N I E U W S

Snel vonken

Tijdens de Techni-Show zal Teqq een operationele

grated Product Handler biedt een innovatieve op-

Integrated Product Handler tonen op een bewer-

lossing voor het verder flexibel en eenvoudig op-

kingscentrum MB 46VAE van Okuma. Deze Inte-

timaliseren van productieprocessen. Hierdoor wordt de concurrentiepositie van bedrijven verder verbeterd. Teqq richt zich hierbij op klein tot middelgroot seriewerk. Verdere innovaties van Teqq zijn: het vergroten van productiecapaciteit door middel van stapelen van producten of door een vergroot productmagazijn, verhogen van de productbeveiliging door crash- & positioneerbeveiliging grijper en door positioneerbeveiliging machineklem, beter inzetbaarheid geïntegreerde gereedschapstaster en fijnverstelling klemcapaciteit machineklem.

De Integrated Product Handler beschikt over intelligente software, een eenvoudige bediening en

Zie www.products4engineers.nl

is eenvoudig ‘plug & play’ te installeren

Infonummer: 67986 De CUT-20P is goed inzetbaar voor de productie van gereedschaponderdelen en precisie-vormdelen (foto:

Verticaal en horizontaal

GF AgieCharmilles)

Op de Techni-Show staat Voortman uit Rijssen

Zie www.products4engineers.nl

Met de CUT-20P presenteert GF AgieCharmilles

samen met de Duitse snijmachinefabrikant Bach

Infonummer: 50904

een draadvonkmachine met een uitstekende

Cutting Systems, sinds november 2011 onderdeel

prijsprestatieverhouding. Kenmerkend voor de

van de Voortman Steel Group. Zowel Voortman

CUT-20P zijn de gebruiksvriendelijke grafische

als Bach Cutting Systems voeren demonstraties

besturing, high cutting rates en lage operatio-

uit tijdens de Techni-Show. Bij Voortman gaat het

nele kosten. Wat betreft prestaties zijn vooral de

om het V630M boorsysteem voor staalprofielen.

hoge snijsnelheden tot 330 mm/min, bij draad-

Met drie booreenheden kan dit CNC-boorsys-

diameters van 0,15 mm tot 0,3 mm opvallend.

teem profielen tegelijkertijd zowel verticaal als

Het nieuwe ‘Speed technology’ pakket maakt

horizontaal bewerken. Gaten boren is mogelijk

het mogelijk de vereiste precisie en oppervlakte-

tussen de 8 mm en 40 mm, schroefdraad tappen

ruwheid in twee tot vier procesgangen te berei-

tussen de M8 en M24. De spindel (servomotor)

ken. Automatische draaddoorvoer is bovendien

heeft een traploos toerental van tussen de 100

standaard.

min-1 en 2.500 min-1. De machine beschikt over

Het V630m boorsysteem van Voortman kan

een automatische gereedschapwisselaar (SK40)

tegelijkertijd zowel verticaal als horizontaal

Zie www.products4engineers.nl

met drie keer vijf posities.

bewerken (foto: Voortman)

Infonummer: 43665

Grootverspaner Laagland toont op de Techni-Show een bedfreesbank van Bimatec-Soraluce, onderdeel van de Spaanse Danobatgroup. De machine van het type FL8000 met rijdende kolom heeft een bed van 11 m lang en een dwarsslag van 1 m. Er kunnen verschillende freeskoppen worden gebruikt, zoals universeel, orthogonaal, horizontaal of een kleine hoekfreeskop. De extreem stabiele, trilling-

Meer info TechniShow op onze site

dempende gietijzeren constructie garandeert een hoge precisie bij grote werkstukken.

Op onze site www.metaalmagazine.nl worden de beursnoviteiten van veel leve-

Op de stand van Laagland valt deze grootverspaner

Zie www.products4engineers.nl

zeker op (foto: Laagland)

Infonummer: 67987

ranciers meer uitgebreid beschreven.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

73


66-69-70-73-74-75-76-TN 20-02-12 15:22 Pagina 74

Hoge nauwkeurigheid

Lichtgewicht gascilinder lichtgewicht gascilinder onder de naam Genie wordt voor het eerst in de Benelux gepresenteerd. Deze bestaat uit geheel weerbestendig

Mazak lanceerde onlangs een reeks nieuwe mo-

composiet, recyclebaar kunststof en een beetje

dellen. Eén van de blikvangers is de nieuwe Inte-

metaal, gevuld met 300 bar. De cilinder kan in

grex i & j-serie. Op de Techni-Show laat Mazak

verschillende formaten geleverd worden. Elke

onder andere de Integrex j-400 zien. Deze ma-

genie gascilinder beschikt over een digitale dis-

chine heeft een stafdoorlaat van 102 mm, een

play, waarop de gebruiker met één oogopslag

verplaatsing in de X- en Y-as van 615 mm respec-

kan zien hoe lang hij nog verder kan werken

tievelijk 250 mm. De B-as heeft een verdraaiing

met de resterende inhoud van de fles. Dus niet

van -30° tot +190°. De freesspil maakt maximaal

alleen de druk, maar ook een indicatie van de

-1

12.000 min en heeft een vermogen van 22 kW.

resterende procestijd. Andere zaken die opval-

Volgens Mazak leveren de Integrex i & j-series

len zijn de afneembare set wielen, de ergonomische handgrepen -met daar tussenin de inge-

hoge snijsnelheden en hoge nauwkeurigheden bij een groot bedieningscomfort.

Linde Gas Benelux introduceert een lichtgewicht

bouwde afsluiter en drukregelaar- en de grote

gasfles voor industriële gassen (foto: Linde Gas)

diameter van de cilinder.

Linde Gas Benelux komt met een nieuwe ver-

Zie www.products4engineers.nl

pakkingsvorm voor industriële gassen. Deze

Infonummer: 67937

Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 67984

Dubbelbuigende langzetbank Jörg Machines laat op de Techni-Show de nieuwe

keren. Hierdoor wordt ook tijdwinst behaald.

langzetbanken van Variobend zien. Bijzonder is

Verder is de constructie uiterst stabiel, wat de

de dubbelbuigende langzetbank, die zowel naar

nauwkeurigheid van het zetwerk ten goede

boven als naar beneden kan buigen. De speciale

komt. Alle bewegingen van de machine worden

De nieuwe Mazak Integrex j-400 heeft een

constructie van de klembalk en zetbalken maakt

geleidelijk op gang gebracht naar hoge snelhe-

stafdoorlaat van 102 mm, op de foto is een Integrex

dat de dubbelbuigers complexe profielen kun-

den en weer rustig afgeremd. Daardoor is de ma-

j-300 te zien (foto: Mazak)

nen buigen, zonder het materiaal te hoeven

chine snel, maar ook rustig. Ook gaat de machine zuinig met energie om. De hydraulische pomp schakelt zichzelf uit als er geen druk gevraagd wordt.

Hoge productiviteit

Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 67891

Oude Reimer laat als primeur de dubbelspillige freesmachine DZ15FX zien van Chiron tijdens de Techni-Show. Door de korte gereedschapswisseltijd en de dubbele spil zijn korte cyclustijden en een hoge productiviteit haalbaar. De economische bewerking van complexe werkstukken in één opspanning is mogelijk door de tweeassige draaizwenktafel met dynamische torqueaandrijving en vijf simultaan gestuurde assen. De machine heeft een totaal bereik van 730 mm (X), bij 400 mm (Y) bij 425 mm (Z) en beschikt over twee spillen van elk 20.000 min-1. De langzetbanken van Variobend hebben een

Zie www.products4engineers.nl

De Chiron DZ15FX heeft een hoge productiviteit

doordachte techniek en stabiele constructie (foto:

Infonummer: 68099

door de dubbele spil (foto: Chiron)

Jörg machines)

74

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


66-69-70-73-74-75-76-TN 20-02-12 15:22 Pagina 75

T E C H N I S C H

N I E U W S

Extra X-verplaatsing

Lange lasrobot

De nieuwe Vernet Behringer HD-X 3D boorlijn,

Zie www.products4engineers.nl

Yaskawa-Motoman komt naar de Techni-Show

die vertegenwoordiging Promatt uit Haaksber-

Infonummer: 68055

2012 met verschillende robottoepassingen.

gen laat zien op de Techni-Show, heeft een extra

Samen met partners wordt een aantal noviteiten

X-as verplaatsing van de drie boorspindels over

getoond. Zoals bijvoorbeeld de MH50-20 lasro-

500 mm. De boorpatronen kunnen veel sneller

bot met een werkbereik van

worden aangebracht: de balk ligt stil, de

ruim 3 m. Deze lasrobot heeft

spindel(s) bewegen in X-richting over een lengte

zes gestuurde assen en kan tot

van 500 mm. Alle drie spindels kunnen onafhan-

20 kg dragen. De herhaalnauw-

kelijk van elkaar gelijktijdig gaten boren, afteke-

keurigheid is ± 0.15 mm. De

nen of frezen binnen deze slag van 500 mm.

robot weegt zelf 495 kg en kan

Sleufgaten en grote diameters kunnen nu snel en

op de vloer, aan de wand of

eenvoudig gefreesd worden. Aftekenen en mar-

aan het plafond bevestigd wor-

keren gaat dieper, sneller en nauwkeuriger. Vol-

den.

gens metingen neemt het productievolume met

Het productievolume neemt op de Vernet Behringer

deze machine met 15 procent toe.

HD-X 3D met 15 procent toe (foto: Behringer)

Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 68057 De MH50-20 is een slanke robot en kan naast lassen

Intuïtieve besturing

ook voor andere toepassingen gebruikt worden (foto: Yaskawa-Motoman)

Twee jaar lang is er op de ontwikkelafdeling van

aan de lancering van een nieuw besturingssys-

Style High Tech, fabrikant van CNC draai- en

teem die in maart op de Techni-Show gaat

freesmachines, in het diepste geheim gewerkt

plaatsvinden. Tot nu toe was hét onderscheidende vermogen van Style een logische en een-

Vloedwasser

voudige besturing waarmee complexe bewerkingen gemaakt kunnen worden. Deze nieuwe ontwikkeling gaat echter nog een paar stappen verder. Volgens Style High Tech wordt nu de grootst mogelijke, denkbare, gebruikersgemak ook toegepast naar de wereld van metaalbewerking en nauwelijks moeilijker dan het ‘besturen’ van een smartphone. De nieuwe besturing wordt geïntroduceerd onder de naam STYLE 4.0 besturing. Op de Techni-Show komt Style met een geheel

Zie www.products4engineers.nl

Complexe geometrieën schoonmaken kan met de

nieuwe besturing (foto: Paul Quaedvlieg)

Infonummer: 68056

Pero vloedwasser van Gibac Chemie (foto: Gibac)

Om aan de behoefte aan reine producten in de metaal tegemoet te komen brengt Gibac Chemie

Nauwkeurig rondlopen

onder andere de Pero vloedwasser en alcohol dampontvetters op de markt, die met een com-

Leering Hengelo introduceert de nieuwe Rotary-

Zie www.products4engineers.nl

binatie van dompelen en sproeien met name is

Tool-Adjuster. Hiermee is het mogelijk om - ook

Infonummer: 68058

ontwikkeld voor producten met een complexe

op lange uitsteeklengtes - het gereedschap een

geometrie. Ook tijdens de onderdompeling in

optimale rondloopnauwkeurigheid te geven. De

het wasbad blijven de sproeiers actief en zorgen

Rotary-Tool-Adjuster is toe te passen op elke

voor een sterke turbulentie, door Gibac aange-

spantangopname en is leverbaar in ER 11, 16, 25,

duid als floodwassen. Voor hardnekkige vervui-

32 en 40. Op de spantanghouder wordt een ge-

lingen kan het wasbad nog worden uitgerust

harde stalen ring gedraaid en vervolgens wordt

met US-elementen. Ook meervoudige tankuit-

het verspanend gereedschap met de Rotary-Tool-

voeringen zijn mogelijk en bij kwetsbare produc-

Adjuster en spantang ingespannen. Ook bij aan-

ten kan in plaats van voor rotatie worden geko-

gedreven (VDI) gereedschappen op draaimachi-

zen voor een links/rechts beweging van de korf.

nes kan nu een goede rondloopnauwkeurigheid gerealiseerd worden.

Het instellen van de Rotary-Tool-Adjuster is volgens

Zie www.products4engineers.nl

Leering erg eenvoudig (foto: Leering Hengelo)

Infonummer: 68054

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012

75


66-69-70-73-74-75-76-TN 20-02-12 15:22 Pagina 76

C O L O F O N Metaal Magazine Onafhankelijk vakblad voor ondernemers en leidinggevenden in de metaalbranche, constructeurs en hoofden van technische diensten in industriële bedrijven. Technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. Metaal Magazine is een uitgave van Eisma Industrialmedia en een voortzetting van Metaal en Kunststof. Hoofdredacteur: ing. R. Tomberg Redactie: J. Aalberts, P. Quaedvlieg Bureauredactie: L. Bisselink Vormgeving: ZeeDesign E-mail redactie: redactie.metaalmagazine@eisma.nl Telefoon redactie: +31 088 2944707 Internet: www.metaalmagazine.nl Adres: Informaticaweg 3, NL-7007 CP Doetinchem Uitgave: Eisma Industrialmedia BV, postbus 361, 7000 AJ Doetinchem Directie: E. van Hes, algemeen directeur B. Hoving, financieel directeur G. Tiecken, uitgeefdirecteur

Universeel automatiseren Schuler is een bekende fabrikant van grote

woordigd door Kleijnen & van Balen en Pack

plaatwerkpersen. Maar het bedrijf levert ook

Marketing.

automatiseringsoplossingen zoals bijvoorbeeld de Loadmaster Compact. Dit pallet- en opslag-

Zie www.products4engineers.nl

systeem kan universeel verbonden worden met

Infonummer: 67992

geautomatiseerde

CNC-bewerkingscentra.

Voith Turbo zet onder andere een Loadmaster Compact in bij de productie van onderdelen voor tandwielkasten. Deze versie is voorzien van twaalf pallets en is verbonden met drie machines. Dit is mogelijk vanwege de vrij configureerbare besturing, waardoor de Loadmaster zonder problemen aan de meest moderne machines gekoppeld kan worden. De inzet van Load-

Uitgever: H. Meinen

master zorgt voor kortere doorlooptijden,

De Schuler Loadmaster Compact kun universeel

manloze productie en een hogere inzet van de

verbonden worden met moderne

spillen. Schuler wordt in de Benelux vertegen-

bewerkingsmachines (foto: Schuler)

Lagere totaalkosten

Compacte draaibank

Castrol Industrial introduceert tijdens de Techni-

Oude Reimer laat in Utrecht ook de Benzinger

Show de nieuwe generatie semi-synthetische

DoLittle zien, een compacte draaimachine voor

metaalbewerkingsvloeistoffen onder de naam

kleinere, complexe producten, met een doorlaat

Castrol Alusol RAL BF. Deze zijn specifiek ont-

van 16 mm. Deze machine maakt korte cyclus-

wikkeld voor het efficiënt verspanen van mo-

tijden mogelijk. De Y-as is standaard, een tegen-

derne aluminiumsoorten en -legeringen. In

spil optioneel. Door de combinatie van de Y-as

Castrol Alusol RAL BF, dat geen boron, chloor en

en de verschillende meervoudige gereedschap-

nitriet bevat, worden de sterk wrijvingsverla-

blokken ziet Benzinger bij de DoLittle af van

gende eigenschappen van (synthetische) oliën

een gereedschaprevolver. Alle gereedschappen

gecombineerd met de optimaal koelende wer-

worden lineair in de blokken opgenomen,

king van water. De nieuwe vloeistof kan ook

welke gestuurd door de Y-as in drie rijen boven

succesvol worden gebruikt bij het verspanen

elkaar geplaatst kunnen worden. Hierbij kun-

van gietijzer (behalve slijpen) en bij het draaien,

nen de gereedschappen in alle gangbare opna-

©2012 Eisma Industrialmedia BV, Leeuwarden

frezen, boren, ruimen, tappen en brootsen van

mes direct in de gereedschapblokken opgeno-

Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Leveringsvoorwaarden, zie www.eismamediagroep.nl

non-ferro metalen en laag tot middelmatig ge-

men worden.

Marketing: I. Hammerman, tel.: +31 88 2944760 Advertentie-exploitatie: Sales: C. te Nijenhuis, salesmanager buitendienst, tel.: +31 88 2944735, e-mail: c.tenijenhuis@eisma.nl F. Balduk, accountmanager buitendienst, tel.: +31 88 2944741, e-mail: f.balduk@eisma.nl T. Feron, accountmanager binnendienst, tel.: +31 88 2944739, e-mail: t.feron@eisma.nl Traffic: ZeeDesign, tel.: (0517) 531672, fax: (0517) 531810, metaal@zeedesign.nl Abonnementeninformatie: Abonneeservice: Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven. Tel.: +31 88 2266648 , e-mail abonnement@eisma.nl Abonnementsprijs: € 240 per jaar (excl. 6% BTW) (bij automatische incasso bespaart u € 3 administratiekosten). Dit is bij vooruitbetaling verschuldigd. Abonnementsprijs voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opgave via www.metaalmagazine.nl of via abonnement@ eisma.nl. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. Bankrelatie: Voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 Voor België: Postcheque Brussel: 000-0007463-91 Druk: Scholma Druk b.v.

www.metaalmagazine.nl 76

legeerde staalsoorten. Hooggelegeerde roestvaststaalsoorten kunnen met deze vloeistof

Zie www.products4engineers.nl

worden geslepen, gefreesd en gedraaid. De

Infonummer: 68098

lange levensduur zorgt voor lagere totaalkosten. Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 67943 De DoLittle van Benzinger verenigt precisie, Castrol Alusol RAL

bedieningsvriende-

BF zorgt voor extra

lijkheid en korte

standtijdverlenging

cyclustijden in een

van het verspanend

compacte vorm

gereedschap en een

(foto: Reinold

uitstekende oppervlaktefinish (foto: Castrol)

Tomberg)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 2-2012


LIV E@

TE CH NI

SH OW

13 ST - 16 AN MA A D 12 RT 2 .D .O 012 10

INNOVATIE om neUw Dit e kjaar akans zaM lanceert treecde nMazak almeest raaj teen iD ewuongeëvenaarde ongeëvenaarde ein skeer edraanreeks eMazak vëegnieuwe no machines modellen. te ontdekken! .nelledom Onze tietmissie? ivons itcutijdens doOm rp wde uw um productiviteit O ?eissim eznO Bezoek Techni-Show op een enieuw gnonze erbniveau enieuwste t uaevteinbrengen. wuein nee po waar u.nlive technologieën en innovaties kan ontdekken. Ergonomie, ne dmilieuvriendelijkheid iehkjiledneirvueilim ,en eimonogrE

Geïntegreerde Mazak Technologie geeft een verhoogdeezproductiviteit no nav tietivitvan cudo onze rp edgoohrev uitmuntende nauwkeurigheid en repeteerbaarheid ! machines, edgbieden eovegeeen ot ntoegevoegde ee nedeib ,senihcam

Het resultaat: waarde, :allen nedrExponentiële amet aw Mazak kazaM waarden tegroei m nevoor lla:,eduw raaproductiviteit. w Kwaliteit en Ondersteuning. .gninuetsrednO ne tietilawK Het roovresultaat? ieorg elëitExponentiële nenopxE ?taagroei tluservoor teH NIEUW VTC560/25 uw productiviteit. .tietivitcudorp wu

NIEUW INTEGREX J 400

ALLE NIEUWE MAZAK MACHINES

UEIN ELLA

De veelzijdigheid van deze INTEGREX reeks, helpt uw investering te reduceren.

ue.kazam.www

www.mazak.eu

Wij zijn op zoek naar een gemotiveerde SALES BINNENDIENST MEDEWERKER (M/V). Kijk op onze website: WWW.MAZAK.EU 10317_EMO_innovation_Ad_210x297_L_DANISH_02.indd 1 ddni.20_HMAZAK SIN 1 AD_L_7NEDERLAND 92x012_dA_noitavoB.V. nni_OPeppelkade ME_71301 YAMAZAKI

13203 Adv. Mazak TechniShow MetaalMagazine.indd 1

54, 3992 AK HOUTEN T: 030-634 40 30 F: 030-634 40 35

05/08/2011 12:52

9/01/12 16:13


TONG-TAI TOPPER BENELUX Pieter Zeemanweg 76 3316 GZ Dordrecht

Tel 010 – 292 22 46 Fax 010 – 292 22 28

www.tongtai-topper.com

Tongtai-Topper Benelux is een handelstak van Laagland BV

LL_C7812002_Advertentie_MetaalMa1 1

14-02-2012 09:14:38

Metaal Magazine 2 - 2012  

Metaal Magazine is hét vakblad voor de metaal en brengt technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. M...