Page 1

01_Cover 19-03-12 12:26 Pagina 1

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 50 | 3-2012

M A G A Z I N E

DĂŠ kennisbron voor de metaal

In dit nummer: Mensen vrijspelen dankzij automatisering Techni-Show 2012 de moeite waard ESEF 2012: toeleveranciers vol goede moed Plaatsnijden met snelle fiber Compleetbewerken op draaifreescentra Machinenieuwtjes compacte Metav 2012 VIMAG-forumdiscussie over klantproces Duurzaamheid centraal op Hannover Messe Snel schakelen bij kleine series


UI VOTZO Va OR ND ria xis j-50 WAER 0 i Va LIJ ria xis A R KE i-60 D 0 i Va E ria xis N i-70 0

VEELZIJDIGHEID De laatste Variaxis series 5-assige bewerkingscentra Dit jaar lanceert nealse volgende kaMazak zaMgeneratie treen eecmet nal raaj tiD werden ontworpen Multi-tasking functionaliteit, ongeëvenaarde e wuein sreeks kbediening, eer e nieuwe drnauwkeurigaanevëegno heid en productiviteit.

modellen.

.nelledom

Uitgerust met Mazatrol Matrix 2 die voldoet aan de hoogste Onzevoor missie? Om tiproductiviteit etivsimultaan itcudorp freeswerk. wu mO ?eissim eznO eisen vijfvlaks en uw vijfassig op een nieuw niveau te.n brengen. egnerb et uaevin wuein nee po Ergonomie, milieuvriendelijkheid ne d en iehkjiledneirvueilim ,eimonogrE verhoogde productiviteit van onze ezno nav tietivitcudorp edgoohrev machines, bieden een toegevoegde edgeovegeot nee nedeib ,senihcam VariaXiS - SerieS waarde, allen met Mazak waarden : nedra:aw kazaM tem nella ,edraaw Kwaliteit en Ondersteuning. .gninuetsrednO ne tietilawK Het resultaat? Exponentiële roov ieorggroei elëitnvoor enopxE ?taatluser teH uw productiviteit. .tietivitcudorp wu

Vanaf 01/02/2012

IHCAM KAZAM EWUEIN ELLA

ALLE NIEUWE MAZAK MACHINES

Uitzonderlijke voorwaarden op Variaxis j-500 I Variaxis i-600 I Variaxis i-700 Zeer gunstige financiering via

• •

zeer grote Y-as in dit segment (900 & 1100mm) spiltoerentallen van 12.000-30.000 tpm

ue.kazam.w www.mazak.eu ww Yamazaki mazak NederlaNd B.V. Peppelkade 54, 3992 AK HOUTEN T: 030-634 40 30 F: 030-634 40 35 www.mazak.eu 10317_EMO_innovation_Ad_210x297_L_DANISH_02.indd 1

13212 Adv. Mazak MetaalMagazine.indd 1

1 ddni.20_HSINAD_L_792x012_dA_noitavonni_OME_71301

05/08/2011 12:52

8/02/12 14:12


03_Inhoud 19-03-12 14:55 Pagina 3

inhoud

maart

nieuws

beurs

4

30 Machinenieuwtjes compacte Metav

Platina, goud en zilver Techni-Show

Volg Metaal Magazine op Twitter

5 Centerpunt

In vergelijking met eerdere edities was de

6 Werkplaatsvloer coaten

Metav 2012 een compacte beurs. Elke machineleverancier was met minder én kleinere machi-

metaalbewerken

nes naar de beurs gekomen. Enkele nieuwtjes

10 Mensen vrijspelen dankzij automatisering Automatisering kan een hulpmiddel zijn om

forumdiscussie

binnen de ‘normale’ werktijden mensen vrij te

32 Klant en klantproces centraal

maken voor andere taken. De toepassing van de

Assetvisie Metaal is een onderzoek van ING

Onze

‘Integrated Product Handler’ van Teqq maakt

Lease en ING Economisch Bureau dat een terug-

eigentijdse manier om het nieuws in de metaal-

dit helder

én vooruitblik op de ontwikkelingen binnen de

branche te volgen. Twitter is een internetdienst

metaalbranche geeft. Reacties van VIMAG-

waarbij

leden op dit onderzoek

Op http://twitter.com/Metaalmagazine krijgt u een in-

beurs

tweets

op

gebruikers

Twitter

korte

zijn

een

berichtjes

handige,

publiceren.

12 Techni-Show de moeite waard

druk van onze berichtgeving. Meld u ook aan voor Twit-

Er was weer veel te zien tijdens de Techni-Show

ter en ‘follow’ Metaal Magazine om steeds snel op de

2012. Verderop in deze Metaal Magazine een

hoogte te zijn van het metaalnieuws. Dus twitter met

selectie van nieuwtjes en wetenswaardigheden

ons mee vanaf uw pc of mobiele telefoon. (Advertentie)

3x

toeleveren 20 ESEF 2012: toeleveranciers vol goede moed Op de jongste ESEF 2012 in Utrecht was van

op uw deurmat voor maar 25 euro !

somberheid niets te merken. De markt is wat grilliger dan voorheen, maar in zijn algemeenheid floreert de maakindustrie nog volop

beurs 39 Duurzaamheid op Hannover Messe

metaalbewerken

Met het centrale thema ‘Greentelligence’

22 Plaatsnijden met snelle fiber

plaatst de Hannover Messe groene technolo-

De FOL-3015 AJ van Amada is een opvallende,

gieën als belangrijke groeifactor voor de indus-

snelle vlakbedsnijlaser: in roestvast staal van

trie in het middelpunt van de komende beurs

1 mm dik is met deze 4 kW vastestoflaser een snijsnelheid haalbaar tot circa 60 m/min

machine masterclass

Mail uw gegevens naar abonnement@eisma.nl

40 Snel schakelen bij kleine series

metaalbewerken

Snel schakelen tussen producten kan dankzij het

26 Compleetbewerken op draaifreescentra

nieuwe Skyloader palletmagazijn van Hedelius.

(deel 1)

De Skyloader bij Melamo is de eerste die in ons

Sirris heeft FAQ’s (Frequently Asked Questions)

land geplaatst is

www.metaalmagazine.nl

metaal

over compleetbewerken op draaifreescentra

Jaargang 50 | 3-2012

M A G A Z I N E

Voorpagina: Gibas Numeriek, Gibas Automa-

Dé kennisbron voor de metaal

gepubliceerd in vier delen. In deze Metaal

tion en Gibas Tools hebben stevig

Magazine het eerste deel: de mogelijkheden en

uitgepakt tijdens de Techni-Show 2012. Op een drietal stands wer-

beperkingen van compleetbewerking op een In dit nummer: Mensen vrijspelen dankzij automatisering

draaifreescentrum

Techni-Show 2012 de moeite waard ESEF 2012: toeleveranciers vol goede moed Plaatsnijden met snelle fiber Compleetbewerken op

den machine-, automatiserings-

draaifreescentra Machinenieuwtjes compacte Metav 2012 Vimag-forumdiscussie over klantproces Duurzaamheid centraal op Hannover Messe Snel schakelen bij kleine

en gereedschapnoviteiten ge-

series

toond. Op de coverfoto een CNCprecisiedraaimachine van Schaublin zoals geëxposeerd in Utrecht. Verder toonde Gibas machines van onder andere Nakamura-Tome, Victor Taichung, Fehlmann, OKK en Tornos. Gibas Numeriek BV Catharijne 1

productnieuws

1358 CC Almere

43 ‘Doe-het-zelf’ 3D-printen

Tel.: +31 (0)36 540 60 00

44 Ronde vorm in plaat buigen jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

3


04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:18 Pagina 4

N

I

E

U

W

S

DOOR: REINOLD TOMBERG

Platina, goud en zilver Techni-Show Tijdens de eerste beursdag van de Techni-Show 2012 zijn de platina, gouden en zilveren onderscheidingen van de Techni-Show Innovatie Awards 2012 feestelijk uitgereikt aan respectievelijk GF AgieCharmilles, Renishaw en Amada. De hoogste platinaonderscheiding van de TechniShow Innovatie Awards ging dit jaar naar GF AgieCharmilles voor het bewerkingscentrum HSM 400 U LP met ITM (Intelligent Tool Measurement). Dit is een nieuw optisch meetsysteem voor verspanende gereedschappen dat GF AgieCharmilles in 2009 voor het eerst in Schorndorf (D) gedemonstreerd heeft. Met behulp van een CCD-camera wordt op volle rotatiesnelheid de

Platina

vorm en de lengte van het gereedschap geanaly-

Het ITM-systeem van GF AgieCharmilles in actie bij een demonstratie in Schorndorf (D) (foto’s: Reinold

seerd. Bijzonder aan het meetsysteem is dat de

Tomberg)

meetresultaten digitaal geoptimaliseerd worden. De storende invloeden zoals spanen, druppelsemulsie of andere verontreinigingen worden ge-

het ITM-systeem veel opnamen van het gereed-

uit te voeren maar niet aan te passen zijn.

corrigeerd. Dit kan omdat de CCD-camera van

schap maakt.

Last but not least kreeg Amada, die dit jaar voor

Renishaw kreeg voor de meeetopstelling Equa-

het eerst onder eigen naam deelnam aan de

tor een gouden onderscheiding. De nieuwe

Techni-Show 2012 een zilveren award voor de

Equator is een nieuw alternatief voor de traditi-

afkantpers HD-1003 ATC NT met automatische

In totaal tien nominaties voor awards

onele productspecifieke meetopstellingen. Het

gereedschapswisselaar. Dit is een 100-tonner met

principe van de lichtgewicht Equator is geba-

een buiglengte van 3.000 mm. Door snelle

De andere zeven inzendingen die door

seerd op een gemakkelijk aan te passen parallel-

beschikbaarheid van gereedschappen en een

de vakjury waren genomimeerd voor de

kinematische structuur. Deze maakt snel scannen

absolute gereedschappositionering, worden

Techni-Show Innovatie Awards 2012 (ge-

met

mogelijk

insteltijden gegarandeerd verkort en fouten

noemd in alfabetische volgorde de

en biedt ook de stijfheid voor een herhaal-

geëlimineerd. De afkantpers is ook voorzien

namen van de bedrijven die ingestuurd

baarheid tussen punten, die vereist is voor nauw-

van een automatisch hoekmeetsysteem. Het is

hebben):

keurig meten. De Equator meetsystemen zijn

mogelijk om vanuit een CAD/CAM-programma

- Dymato, draadvonkmachine Mitsubishi

leverbaar met software op twee niveaus: een

machine en gereedschappen in één keer te

NA1200 Essence met ‘Tubular Direct

programmeerbare versie en een voordelige

programmeren om de steltijden aan de afkant-

Drive’

versie waarmee op de werkvloer de programma’s

bank te minimaliseren.

Goud

Zilver

De meeetopstelling Equator van Renishaw zoals

De Amada afkantpers HD-1003 ATC NT zoals vorig

onlangs getoond tijdens de RapidPro in Veldhoven

najaar geëxposeerd tijdens de EMO Hannover 2011

vlotte

tussenverplaatsingen

- Gibas, bewerkingscentrum Fehlmann Picomax 56 TOP met elektronisch handwiel - Nikon, digitale laserscanner LC15Dx voor contactloos meten - Resato, ‘Bevelling Cutting Head’ voor waterstraalsnijden - Robomotive, humanoïde robot met 3D bin picking - Safan, ‘operator hulp’ voor afkantwerkzaamheden - Valk Welding, ‘3D Free Shape Welding Solution’

4

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


C

E

N

T

E

R

P

U

N

T

Evenementenhal blikt vooruit Op veler verzoek heeft beursorganisatie Eve-

heeft de beursorganisatie doen besluiten het

nementenhal besloten om de TIV en de Meta-

Metavak-gedeelte in Venray een jaartje over te

vak komende september in Hardenberg tege-

slaan.

lijk te laten plaatsvinden. Hallen 1 t/m 5 be-

Gelijktijdig met Metavak & Gebruikte Machi-

staan uit TIV, hal 6 maakt plaats voor Metavak.

nevak Gorinchem treft u dit najaar NIL Verbin-

Vooralsnog betreft de clustering van TIV en

dingsweek aan. Ook heeft Evenementenhal

Metavak komend najaar enkel Hardenberg.

besloten om TIV Gorinchem naar april te ver-

Het korte tijdsbestek tussen TIV Venray en Me-

plaatsen.

tavak & Gebruikte Machinevak Gorinchem

www.evenementenhal.nl

Ernst Dirksen Fotografie

w

04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:18 Pagina 5

Weeffout Reinold Tomberg r.tomberg@eisma.nl Als tijdens de officiële opening van de Techni-Show 2012 opgemerkt wordt dat de Nederlandse politiek eigenlijk niets weet van de kracht van onze vaderlandse maakindustrie, dan kan ik het niet nalaten om als oud-gemeenteraadslid al spiegelend vast te stellen dat de maakindustrie ook niet geïnteresseerd is in de politiek. Meteen na de opening moest Ineke Dezentjé Hamming, de voorzitter van FME-CWM die de openingshandeling van de Techni-Show Stand van Van Hoorn Machining tijdens de Metavak 2011 in Gorinchem (foto: Reinold Tomberg)

en de ESEF verrichtte, op pad om op bezoek te gaan bij premier Mark Rutte. Ze zou het allemaal weer eens aankaar-

Lasercladding met gouden contactpunten

ten. Weer spiegelend kun je je afvragen waarom Rutte niet naar de Techni-Show in Utrecht komt. Volgens mij is dit een gevolg van een weeffout in het denken in de industrie. Veel ondernemers stellen vast dat politici niet op de hoogte zijn over het nut van de techniek. Maar dat onze overheden bevolkt zijn met leraren, ambtenaren, actievoerders en fractieassistenten die doorgroeien komt ook omdat wij als werktuigbouwers niet politiek actief zijn. Laat staan dat we fel knokken om op verkiesbare plaatsen op kieslijsten te komen. Dus zitten er bijna geen mensen uit de maakindustrie in de Tweede Kamer. Premier Rutte hoeft dan ook niet naar ons te komen, want in de politiek gaat het om macht. Die hebben we niet. In mijn visie moet dat veranderen. Anders blijf je tot in de eeuwigheid de nostalgische vaststelling horen dat Jan Marijnissen de laatste lasser in de Kamer was. Hoe? Is niet zo moeilijk. Brancheorganisaties als FME-CWM en Metaalunie moeten gaan stimuleren dat mensen in de metaal-maakindustrie politiek actief worden. De branche als geheel kan geld vrijmaken voor tijd- en terugkeerregelingen. Waarom niet? De inzet zou moeten zijn dat bij de volgende verkiezingen 10 tot 15 procent van de verkiesbare

Voor betrouwbare tiptoetsschakelaars in auto’s, toetsen van mobiele telefoons en computers worden

plaatsen voor technici uit de maakindustrie is. Wedden dat

schakelaars van plaatmetaal gebruikt. De contactvlakken van deze schakelaars worden gegalvaniseerd

de premier dan wel beurzen als een Techni-Show met een

met een dun laagje goud. Het Fraunhofer Institut für Laser Technology ILT in Aken (D) heeft in

bezoek vereert. Blijven we politiek passief? Och, dan

samenwerking met Inovan een procedé ontwikkeld om op industriële schaal de contactvlakken door

draaien we de volgende keer weer de grijsgedraaide plaat

middel van micro lasercladden te vervangen door kleine gelaste ‘contact-spots’ met een bundeldiameter

dat de Kamerleden er niets van begrijpen…

van minder dan 100 micrometer. De laserenergie smelt zowel goudpoeder als een dunne oppervlaktelaag van het substraat. Het procedé bespaart 50 tot 90 procent goud en is te integreren in de productie van de schakelaar zelf, en dus sneller dan het achteraf galvaniseren

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

5


04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:19 Pagina 6

N

I

E

U

W

S

DOOR: JEROEN AALBERTS

Werkplaatsvloer coaten Bij Bouman Industrial Solutions in Almelo worden in verschillende fases de vloeren van een coating voorzien. Bij de vloeren in de werkplaatsen ging Metaal Magazine een kijkje nemen wat er allemaal bij komt kijken om ‘tussen de bedrijven door’ deze klus te klaren en de eisen waaraan de vloeren moeten voldoen.

Oude en nieuwe situatie naast elkaar. Kleurverschil in werk- en rijbaangedeelte zorgt voor meer duidelijkheid (foto: Jeroen Aalberts)

De vloeren bij Bouman waren vuil, vettig en

op de vloer worden gespoten en vervolgens op-

glad, en hier en daar waren er ook beschadigin-

gezogen). Hiermee worden de laatste verontrei-

gen ontstaan die aandacht nodig hadden. De

nigingen verwijderd en de vloer opgeruwd, en

betonnen vloeren begonnen steeds donkerder

ontstaat een betere hechting van de coating.

te worden. De scheiding tussen werkgebied en

Grove beschadigingen worden opgevuld met

rijbanen waren aangegeven met gele strepen

staalplamuur. Soms kan nog dezelfde dag de

en door de vervuiling was dat slecht te zien.

eerste laag worden opgebracht. In de nabijheid

Samen met schildersbedrijf Mulder Schilders

van overheaddeuren wordt de eerste laag coa-

Twente (eveneens uit Almelo) dat veel ervaring

ting ingestrooid met fijne korrels siliciumcarbide

heeft met vloeren, is er een plan opgesteld hoe

die voor de gewenste stroefheid van de vloer

In het magazijn is de rijbaan waar vrachtwagens en heftrucks

de vloeren te behandelen.

zorgen (R=12 in dit geval). De coating wordt na

binnenkomen extra ruw. Meteen na de eerste laag worden er extra

De nieuwe vloer moet niet alleen optisch mooi

goed mengen op de vloer gegoten, met trek-

korrels siliciumcarbide aangebracht (schilder loopt op spijkerschoenen)

worden maar ook de juiste mix hebben tussen

kers verdeeld over het oppervlak en met rollers

(foto: Mulder Schilders Twente)

voldoende stroef zijn en goed te reinigen. Ver-

op stokken nagerold. Na zestien uur kan er

der moet de vloer licht reflecteren (en niet ab-

weer op de vloer gelopen worden, en iedere

sorberen), mechanisch sterk en chemicaliënbe-

volgende laag moet binnen 24 uur worden op-

stendig zijn. Gekozen is voor een tweecompo-

gebracht om te zorgen voor de meest ideale

nenten, oplosmiddelvrije en chemicaliënbesten-

chemische hechting. Het duurt dus drie á vier

dige epoxycoating (Arturo EP3910) die in twee

dagen om een vloer te reinigen en te coaten, en

lagen wordt opgebracht. Het werkgedeelte

Mulder begint altijd op maandag met een vloer,

krijgt een lichte kleur, en de rijbanen worden

zodat de vloer uiterlijk donderdag gereed is. Na

grijs uitgevoerd door een (derde) laag grijze

drie dagen is de vloer zodanig belastbaar dat

coating bovenop de twee lichte lagen te leg-

Bouman de maandag erop kan beginnen met

gen.

herinrichten. Na zeven dagen is de vloer maxi-

Allereerst wordt de vloer gereinigd met een

maal belastbaar. Allereerst is de vloer behan-

ontvettingsmiddel. Voor de hechting wordt de

deld in de ruimte waar nieuwe machines ge-

Voor de meetkamer is gekozen voor een duurdere gietvloer (foto:

vloer door middel van het stofarme werpstraal-

pland waren, voor de overige ruimten zijn tijd-

Mulder Schilders Twente)

procedé gestraald (rvs balletjes die met kracht

schema’s opgesteld.

6

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:19 Pagina 7

K

O

R

T

Secotools (met kantoor in Gorin-

Metav 2012 trekt 40.000 bezoekers

chem) heeft een nieuwe website met gegevens over werkstukmaterialen, verspaningspro-

Pakweg veertigduizend bezoekers trok de

maar wel was goed zichtbaar dat de deelne-

cessen en andere aspecten van

Metav 2012 eind februari en begin maart op het

mende bedrijven met minder machines naar de

de autofabricage. Met interac-

beursterrein in Düsseldorf (D). Een lichte terug-

beurs gekomen waren; het was een compacte

tieve 3D-modellen van voertui-

gang in vergelijking met de 45.000 bezoekers

beurs. De volgende Metav in Düsseldorf is inge-

gen kunnen gebruikers onderdelen identificeren en zien hoe ze

die in 2010 naar deze Duitse beurs kwamen. Het

pland voor 11-15 maart 2014. Elders in dit num-

te produceren zijn.

aantal exposanten was voor beide edities onge-

mer twee pagina’s met machinenieuws van de

www.secotools.com/automotive

veer gelijk, zevenhonderd beursdeelnemers,

Metav 2012. Een aantal partijen in Twente is gestart met het project Triple-O: De Italiaanse machine-

Opstap, Omscholing en Opdoen van werkervaring. Werkzoe-

bouwer FPT, een nieuwe

kenden met een vooropleiding vanaf MBO-niveau 2 of havo

vertegenwoordiging van

worden in twaalf dagen opgeleid en klaargestoomd om te kun-

Oude Reimer, pakte in

nen starten als technisch productiemedewerker bij een bedrijf.

hal 15 stevig uit met een

Met deze basis zijn ze in staat om met een gedegen vervolgop-

grote frees- en kotter-

leiding uit te groeien tot vakman.

bank (foto: Reinold

www.stodt.nl

Tomberg)

Xandorra, leverancier van CAD en PDM oplossingen met vestigingen in Wageningen, Kortrijk (België) en Lyon (Frankrijk), is gefuseerd met het Belgische bedrijf Ad Ultima PLM. Met deze fusie is Xandorra een totaalleverancier van PTC’s softwareoplossingen in de Benelux en Frankrijk geworden. www.xandorra.com Het Verspanersforum (in 2007 opgericht door Gerrit van der Linde) met als doelstelling behoud en overdracht van kennis en ervaring in de verspanende industrie, is uitgegroeid tot een se-

Vito groeit 3D-model op met vezels

rieus kenniscentrum en gaat nu zijn weg vervolgen als stichting. www.verspanersforum.nl De algemene ledenvergadering van de Vereniging Robotics Association Benelux (RAB) heeft in de bijzondere algemene ledenvergadering van 30 januari 2012 met meerderheid van stemmen besloten de RAB op te heffen. De NTS-Group in Eindhoven neemt het bedrijf BoTech in Helmond over, dat als een 100% dochter van de NTS-Group onder de naam ‘NTS Botech’ verder gaat . BoTech staat bekend als toeleverancier van precieze componenten voor internationale klanten in de hightechindustrie. www.nts-group.nl Technisch

handelsonderneming

VVS-techniek uit Deurne heeft onlangs de A+ dealerstatus van ESAB verkregen. ESAB is producent van toevoegmaterialen en apparatuur voor praktisch elk las- en snijproces. www.vvs-techniek.nl Een bijzondere opgroeitechniek die Vito uit Mol (B) onlangs op de RapidPro in Veldhoven liet zien is ‘VitoConstruct’. Het laagsgewijze, driedimensionale opgroeien geschiedt via ‘fiber deposition’ (3DFD). Na

Onlangs startte Mikrocentrum binnen het High Tech Platform

het opgroeien volgt een thermische behandeling om tot een mechanisch sterke structuur te komen. De

de nieuwe werkgroep Vision & Robotics Solutions. Een vijftigtal

geëxtudeerde vezel waarmee Vito werkt bij ‘VitoConstruct’ bestaat uit een pasta van een metaal- of

bedrijven zal zich inzetten om vision, robotica, gerelateerde in-

keramiekpoeder. De diameter van de spuitneus ligt in het diameterbereik van 0,2 mm tot 1,2 mm. Deze

dustriële automatisering en systeemintegratie in zowel Neder-

opgroeitechniek is inzetbaar voor het maken van poreuze delen met een gedefinieerde poriestructuur. De

land als België meer voet aan de grond te laten krijgen.

poriediameter ligt tussen de 0,2 mm tot 2 mm. De porositeit kan tot 70% bedragen (foto: Reinold Tomberg)

www.mikrocentrum.nl

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

7


04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:19 Pagina 8

A

G

E

N

D

A

Metaalmanifestaties 3 april

Dieselmoterfiets

Themadag Smart Customization Eindhoven

www.mikrocentrum.nl

12 april Themadag Kunststof oppervlaktetechniek

Track Dieselmotorcycles in Valkenburg (ZH) is er

Trellis type, voorzien van een WP upsidedown

in geslaagd om een goed rijdende, allround

voorvork met 48 mm voorvorkpoten en

reismotor met een dieselmotor te bouwen: de

WP achtervering. De 800cc driecilinder met

Track T-800CDI. Het zelf ontworpen chroom

uitlaatgasturbo en commonrailtechniek komt

molybdeen frame is van het zogenaamde

van Daimler.

Lüdenscheid (D)

www.mikrocentrum.nl De Track dieselmotorfiets is een

17 april

zuinige motor met een

PaintExpo

goede zit en is voorzien

Karlsruhe (D)

www.paintexpo.com

van een variomatische transmissie. Deze

18 - 21 april

variomaat is een

Hausausstellung Hermle

traploze transmissie die

Gosheim (D)

www.hermle.de

bestaat uit twee poelies met een V-vormige riem

19 april

ertussen en is bekend

Verbindingssymposium

van de DAF auto’s (foto:

Rotterdam

Tel. (088) 400 85 60

Track Dieselmotorcycles)

23 - 27 april Hannover Messe 2012, Hannover (D)

www.hannovermesse.de

25 april Maritime & Offshore Rotterdam

www.maritimeoffshorecareerevent.com

26 april Girlsday op verschillende locaties

www.girlsday.nl/aanmelden

8 - 11 mei Control 2012 Stuttgart

www.control-messe.com

9 mei Congres Laser Technology ILT Aken (D)

www.lasercongress.org

9-10 mei Automotive Lightweight Engineering Wiesbaden (D)

www.vdi-wissensforum.de

'Sterk werk' 3M heeft een nieuw wereldrecord (Guinness World Records) gevestigd in de categorie van het ‘zwaarste gewicht getild met lijm’. Een 8,1 ton (20.6 MPa) zware vorkheftruck werd in de lucht gehouden door een kraan met een stalen cilinder van 7 cm in diameter. De twee delen van de cilinder werden

Zie ook de meer uitgebreide

aan elkaar bevestigd met

agenda op de site van Metaal Magazine:

3M Scotch-Weld

www.metaalmagazine.nl

Cyanoacrylaatlijm PR100. Het tillen van het voertuig werd uitgevoerd door ingenieurs Jens Schoene en Dr. Markus Schleser van de RWTH Universiteit van Aken

8

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


04-05-06-07-08-09_Nieuws 19-03-12 12:19 Pagina 9

M

A

R

K

T

I

M

P

U

L

S

Op de Techni-Show 2012 stond op de stand van Bystronic uit

Industrial LaserEvent 2012

Hardinxveld - Giessendam een ByJet Smart 3015 watersnijmachine. Deze machine is verkocht aan watersnijspecialist Water-

De senior vice president technology van ASML,

kelingen die al op de markt zijn. Bij de labdemo’s

flex uit Wijchen.

professor Jos Benschop, zal tijdens het komende

is weer te zien hoe laserprocessen in het echt

www.waterflex.nl

Industrial LaserEvent op dinsdag 17 april ingaan

werken.

op de verschillende lasers die gebruikt worden in

De vijfde editie van het jaarlijkse Industrial Laser-

de ASML-systemen. Verder is er aandacht voor

Event wordt georganiseerd door Universiteit

het certificatieschema laserlassen dat eind vorig

Twente, M2i, Syntens, Lightmotif en het Laser

jaar gereed is gekomen voor de kennismarkt.

Applicatie Centrum.

Hierin tonen de leveranciers de nieuwste ontwik-

www.industrial-laserevent.nl

Machinefabriek Bouman uit Almelo heeft een Deckel Maho DMC 160 FD duoBlock aangeschaft voor het bewerken van grote werkstukken. Deze vijfassige bewerkingsmachine kan zowel draaien als frezen en is voorzien van een wisseltafel. www.bouman-is.com

Een demonstratie van lasercladden tijdens het Industrial LaserEvent van 2011 (foto: Universiteit Twente)

Wisselcassette voor walserijen

Hebels Staalservice uit Oosterhout investeert in een nieuwe slitlijn en breidt haar decoiler uit met een automatische verpakkingslijn. De slitlijn kan tot maximaal 1.780 mm coils bewerken tot band van minimaal 8 mm breedte. De automatische verpakkingslijn is ontwikkeld in overleg met de firma Weemaes uit Kloosterzande op de gewenste specificatie en snelheid. www.hebels.com Op de stand van Gibas Numeriek uit Almere op de Techni-Show 2012 stond een OKK HM-X 6000 horizontaal bewerkingscentrum. Deze machine is verkocht aan Heemskerk fijnmechanica uit Waddinxveen. www.hfmbv.nl

Met de nieuwe quick-change drive unit van Siemens VAI kan een walsrol in een walserij verwisseld worden in 10 minuten. De mogelijkheid om snel de rollen te wisselen vermindert de onderhoudstijd, verhoogt de opbrengst van de molen en verhoogt de flexibiliteit van schakelen tussen de productie van verschillende soorten staal. Daarnaast kunnen reiniging en renovatie van de rollen uitgevoerd worden buiten de normale operaties en in een andere omgeving. Dit verbetert de kwaliteit van het onderhoud en verhoogt de veiligheid op het werk (foto: Siemens)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

9


10-11_Teq 20-03-12 10:54 Pagina 10

DOOR: REINOLD TOMBERG

Mensen vrijspelen dankzij automatisering Automatisering is de aangewezen weg om buiten bedrijfstijd extra - onbemande - machine-uren te genereren. Maar automatisering kan ook een hulpmiddel zijn om binnen de ‘normale’ werktijden mensen vrij te maken voor andere taken. De toepassing van de ‘Integrated Product Handler’ van Teqq bij een Nederlandse jobber en een Belgische OEM’er maakt dit laatste helder.

Met de ‘Integrated Product Handler’ van Teqq maken Meamill in Bladel en Scima/Joskin in België mensen op de werkvloer vrij voor andere productietaken. De handler van Teqq is een automatiseringssysteem voor verticale, drieassige bewerkingscentra (voor meer informatie zie kader bij dit artikel). Teqq heeft dit ‘low end’automatiseringssysteem geïntroduceerd in het najaar van 2010 tijdens de Metavak in Gorinchem (zie ook Metaal Magazine nr. 7/2010, pagina 14-15). Intussen is een tiental systemen verkocht. Waaronder aan toeleverancier Meamill in Bladel en aan de Scima productievesting van Joskin in Soumagne (B). De ‘Integrated Product Handler’ van Teqq op het machinebed van de verticale Mazak bij Meamill Bladel. De

Zes klemmen

kleinere foto links toont het magazijn in de parkeerpositie links op het machinebed, de andere kleinere foto de

Eigenaar-directeur Otto Dings van Meamill zet

vergelijkbare positie van de klem. In het magazijn kunnen bijvoorbeeld 92 blokjes halffabrikaat van 80 mm x 30

de handler van Teqq in om tijdens de daguren

mm x 20 mm tot een hoogte van vier stuks gestapeld worden. Het bewerkingscentrum kan vervolgens deze

een bewerkingscentrum een aantal uren onbe-

blokjes onbemand in 2 uur tot 3 uur verspanend bewerken (foto’s: Reinold Tomberg)

mand te laten verspanen. “De handjes die daar-

werken drie mensen die drie CNC-bewerkings-

door vrijkomen, kunnen we elders heel goed

centra en een CNC-draaiautomaat bedienen.

Video

gebruiken. Het geeft ons bovendien rust als een

Het automatiseringssysteem van Teqq is bij Me-

Op onze site metaalmagazine.nl hebben

machine onbemand functioneert.” Bij Meamill

amill opgesteld op een Mazak VTC 200 B bewer-

we een kort filmpje geplaatst dat het werkstukwisselen laat zien bij Scima/Joskin.

10

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

“Het geeft bovendien rust”


10-11_Teq 20-03-12 10:54 Pagina 11

M E T A A L B E W E R K E N

kingscentrum. Heel bijzonder bij Meamill is dat

kingscentrum werkt dus met de zes klemmen óf

Hoofdspil laadt en lost

op het bed van deze machine maar liefst zes

met het systeem van Teqq.

Heel kort samengevat is de crux van de ‘Integrated Pro-

machineklemmen opgesteld staan. Hetzelfde

Bijzonder is dat de handler het ook mogelijk

duct Handler’ van Teqq dat de hoofdspil van een verticaal

aantal machineklemmen staat bij Meamill ook

maakt om hybride te werken. Bijvoorbeeld een

bewerkingscentrum ingezet wordt voor het laden en los-

strak in lijn op een tweede verticale Mazak.

eerste bewerking aan een werkstuk onbemand

sen van de werkstukken. Het magazijn voor het uitgangs-

Beide machines zijn identiek: dezelfde besturing

met de handler en vervolgens vanuit het maga-

materiaal en de verspaande producten staat naast de ma-

met hetzelfde machinebereik. Het werken met

zijn dezelfde werkstukken voor een tweede be-

chineklem op het bed van de machine. De gehele auto-

de zes machineklemmen is voor Meamill een

werking handmatig positioneren in de klem-

matisering wordt dus binnen de machinebehuizing ge-

manier om de cyclustijd van de hoofdspil te ver-

men.

realiseerd, waarbij de hoofdspil functioneert als een

lengen. In de zes klemmen staan zes werkstuk-

interne robot. Met als bijkomend voordeel dat de toegan-

ken die met één gereedschap achtereenvolgens

Wisselplaat

kelijkheid van de machine optimaal blijft. Het automati-

bewerkt worden. Dit scheelt dus gereedschap-

Bij de Scima productievesting van Joskin is de

seringssysteem van Teqq bestaat uit een aantal modules:

wisseltijd. Ook is het mogelijk om bijvoorbeeld

Teqq handler opgesteld op het machinebed van

een grijper voor de werkstukken, die in rustpositie gesta-

in klem 1 tot 3 een eerste bewerking uit te voe-

een verticale Okuma van het type Ace Center

tioneerd is in het magazijn, een adapter opgenomen in

ren en vervolgens, na handmatig omspannen,

MB 56 VA. Joskin is een grote bouwer van voer-

het gereedschapmagazijn om de grijper te kunnen kop-

in klem 4 tot 6 een tweede bewerking.

tuigen voor de verspreiding en transport van

pelen aan de hoofdspil, een machineklem en een bestu-

Dings omschrijft het produceren met de zes ma-

landbouwproducten. Programmeur Jos Frans-

ring om het automatiseringssysteem te kunnen koppelen

chineklemmen als “onze werkwijze.” Meamill

sen van Scima vertelt dat de automatisering van

aan de CNC-besturing van de machine. Het geheel is fa-

heeft hiervoor setjes met aanslagen en lijsten

freeswerkzaamheden het mogelijk maakt dat

brikant-onafhankelijk en ‘plug & play’. De ‘Integrated

aangemaakt. “Altijd een vast nulpunt in de

één operator nu twee of drie machines kan be-

Product Handler’ van Teqq was een van de nominaties

klem en een werkstuk van een meter lang kan

dienen. “Door het automatiseren van de frees-

voor de ‘Made in Holland’-award van de Techni-Show.

ook zo opgespannen worden.” Het automatise-

werkzaamheden is er tijd vrij gekomen voor het

ringssysteem van Teqq sprak de mensen van

uitvoeren van andere taken op de werkvloer.”

Meamill meteen aan, maar dit moest wél gerea-

Opvallend is dat de ‘Integrated Product Han-

ongeveer voor 50 procent van de tijd werkt met

liseerd worden in combinatie met de zes machi-

dler’ is opgebouwd op een wisselplaat ter

de handler van Teqq.

neklemmen. “Die gaan niet van de machine af.”

grootte van het machinebed (zie ook de foto bij

Zowel Meamill als Scima/Joskin zetten de ‘Inte-

Teqq heeft dit opgelost met behulp van een rail-

artikel). Dit maakt het mogelijk om de gehele

grated Product Handler’ (nog) niet in om onbe-

systeem. Op het relatief lange machinebed van

opstelling snel, binnen 10 minuten, op te bou-

mand te verspanen buiten de dag- respectieve-

de Mazak zijn links en rechts buiten het machi-

wen of te verwijderen van het machinebed. Een

lijk de tweeploegendienst. Bij Meamill wordt

nebereik respectievelijk het magazijn en de

andere bijzonderheid bij Scima is dat werkstuk-

hierover nog nagedacht. In België heeft men

klem van de handler ‘geparkeerd’ (zie de foto’s).

ken met een moeilijk stapelbare vorm na het

nog niet veel trek in een onbemande productie

Wil men met de handler gaan werken dan

verspanen door de grijper niet in het magazijn

zonder mensen op de werkvloer.

wordt het magazijn over de klemmen links in

gepositioneerd worden, maar in een bakje dat

Dings en Franssen zien de automatisering ook als

positie geschoven en de machineklem van de

eveneens een plaatsje kan krijgen op de wissel-

een oplossing voor het tekort aan technische ge-

handler wordt opgenomen in de eerste twee

plaat. De productie in Soumagne werkt in twee-

schoolde mensen. Zowel in ons land als bij onze

machineklemmen rechts op het bed. Het bewer-

ploegendienst. Franssen schat in dat de Okuma

zuiderburen is dit een groot probleem dat voor de metaalindustrie de komende jaren nijpend wordt. Automatisering is dan een manier om mensen vrij te maken voor andere taken.

<<<

Het ‘low end’-automatiseringssysteem van Teqq op een wisselplaat op het machinebed van een Okuma bij de Scima productievesting van Joskin in België. De plaat maakt een snelwisseling mogelijk. De inzet laat een bewerkt werkstuk zien (links) en het uitgangsmateriaal (hoogte pakweg 90 mm) dat de handler laadt en lost in de klem

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

11


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:29 Pagina 12

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG EN REINOLD TOMBERG

Techni-Show de moeite waard Er was weer veel te zien tijdens de Techni-Show 2012. Op deze pagina’s een selectie van nieuwtjes en wetenswaardigheden die wij in Utrecht gevonden hebben. Samenvattend: mooie beurs met waar de exposanten veel tijd en moeite in gestoken hebben. Bezoek aan deze nationale maakbeurs was zeker de moeite waard. In totaal bezochten 41.479 bezoekers de Techni-Show 2012 (in 2010 bezochten 44.410 bezoekers de beurs in Utrecht).

Opspannen met zes klauwen

Kantbank van de toekomst

Dormac had in Utrecht de CNC-draaibank Puma 700 XLY voorzien van

Safan trok alle aandacht van de bezoekers in hal 7 met augmented reality. Dankzij een projectie op een speciale

een Inozet opspanning. Bij dit spansysteem worden de drie klauwen

bril, kan de operator als het ware door het gereedschap heen kijken en de achteraanslag zien. Safan won

vervangen door een drietal tuimelbruggen. Op elke tuimelbrug zijn

hiermee de ‘Made in Holland’ Award (foto’s: Paul Quaedvlieg/Reinold Tomberg)

twee klauwen bevestigd. Op deze manier verandert een drieklauwplaat in een klauwplaat met zes klauwen

Automatisch wisselen Amada nam dit jaar voor het eerst deel aan de Techni-Show onder eigen naam. Het bedrijf toonde onder andere de HD-ATC gereedschapswisselaar gekoppeld aan een HD 1003 NT kantbank. De HD-ATC wisselt volautomatisch en snel en heeft een theoretische gereedschapscapaciteit van 26.400 mm. Amada won hiermee de zilveren Techni-Show Innovatie Award 2012

12

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:30 Pagina 13

B E U R S

Robotcel met vijfasser Hermle demonstreerde in hal 12 het robotsysteem RS2 gekoppeld aan een vijfassige C 40 U dynamic. Dit systeem is zodanig opgezet dat ook een tweede bewerkingscentrum in

Krachtige schijflaser

de cel opgenomen

Voor vlakbedsnijlasers biedt Trumpf nu ook een 5 kW

kan worden. De

schijflaser aan. In Utrecht werd de TruLaser 5030

zesassige robot kan

gedemonstreerd. Eerder was al een 3 kW schijflaser

een massa van 270

beschikbaar voor plaatsnijden. Een duidelijke trend

kg verplaatsen

tekent zich af: de vastestoflaser verovert terrein bij

?

het smeltsnijden van dunne plaat

?

Intelligente automatisering Cellro toonde in Utrecht de Smartcell. Deze minifabriek wordt inclusief Grob G350 vijfassige machine geleverd en is de oplossing voor een efficiĂŤnte automatisering. De Smartcell richt zichzelf geheel automatisch in voor ieder product, spant zelf de producten op en bewerkt deze. Daarna volgt controle, reiniging en afvoer, volledig automatisch

MTE voor Zandstra De grote bedfrezer die Promas verkocht heeft aan toeleverancier Zandstra in Geleen op de beurs in Utrecht. Deze freesbank van de Spaanse fabrikant MTE is een indrukwekkende machine: X = 4 m, Y = 1,4 m en Z = 2 m

DMG samen met Mori DMG / Mori Seiki presenteerde zich tijdens de TechniShow voor het eerst in een gezamenlijke stand. Links machines van de bloedgroep DMG (Deckel Maho Gildemeister) en rechts machines van Mori Seiki

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

13


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:31 Pagina 14

Carbon spanopname Op de stand van Gibas Numeriek was een Nakamura-Tome voorzien van een Hainbuch koolstofvezelversterkte spanopname geleverd door BIS. Ten opzichte van een stalen uitvoering zijn gewichtsbesparingen van 60 procent mogelijk

Draaien en frezen De nieuwe Heidenhain TNC 640 besturing is speciaal voor draai- en freesbewerkingen. In het NC-programma is eenvoudig om te schakelen tussen de draai- en freesmodus. Op de achtergrond stond een Hembrug AI’tje met de nieuwste draaibesturing van Heidenhain: de CNC 620 Pilot

Tubular Direct Drive Dymato presenteerde de Mitsubishi draadvonker NA 1200. Een bijzonderheid van deze machine is de ‘Tubular Direct Drives’. Dit is een aandrijving opgebouwd uit een as met ringvormige magneten. Daarom-

Alternatief meetsysteem

heen beweegt een

Renishaw kreeg voor de meetopstelling Equator een

zogeheten ‘mover’

gouden Techni-Show Innovatie Award 2012. De

met een spoelen-

nieuwe Equator is een nieuw alternatief voor de

pakket

traditionele productspecifieke meetopstellingen. Het principe van de lichtgewicht Equator is gebaseerd op

Beschermende coating

een gemakkelijk aan te passen parallelkinematische structuur

Noviteiten bij Wila waren de

14

Wila Tool Coat en de Press

Drie revolvers

Brake Productivity Wax. De

De Okuma LT2000 EX op

Tool Coat is een beschermende

de stand van Gelder-

coating op CNC diepgeharde

blom. Een eigentijdse

ondergereedschappen, die

productiemachine met

ongewenste zinkafzetting

drie revolvers (twee

voorkomt bij het buigen van

bovenrevolvers en een

thermisch en elektrolytisch

onderrevolver) en twee

verzinkt plaatmateriaal. De

spillen (hoofd- en

Wax is speciaal ontwikkeld

tegenspil). Dankzij een

voor reiniging, onderhoud en

Y-as een toegesneden

bescherming van de

machine voor

gereedschappen

compleetbewerken

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


Kosten die maat houden Uitval van machines kost geld. Gemiddeld gaat er teveel tijd verloren aan het herstellen van fouten in het productieproces. TRUMPF gaat voor een serviceverlening op maat en introduceert daarom het World Class Partner Programma. Hiermee kunnen we klanten “beschikbaarheid op maat” aanbieden. Dat doen we aan de hand van vier (partnership)modellen waarbij beide partijen precies weten wat van elkaar verlangd wordt. Bel vandaag nog voor “beschikbaarheid op maat”.

TRUMPF World Class Partner Programma: beschikbaarheid op maat T R U M P F N e d e r l a n d B . V. P o s t b u s 8 3 7 7 5 5 0 AV H e n g e l o Te l : 0 7 4 - 2 4 9 8 4 9 8 F a x : 0 7 4 - 2 4 3 2 0 0 6 e - m a i l : i n f o @ n l . t r u m p f . c o m w w w. n l . t r u m p f . c o m

MM_KOSTEN DIE MAAT.....indd 1

07-03-2012 08:46:58


of c t F ire DX e d den 2D f il l o a P U w T E up S in e 3D onl

Snel-metaalop-maat.nl

In 2 minuten uw prijs voor 3D plaatwerk! De plaatwerkfabriek van de toekomst?

De Cromvoirtse bouwt hem!

LDWERE UR! E PRIM

2012

• Kanten

Bekijk alle vorderingen via www.decromvoirtse.nl

• Buislaser snijden

• Laser-plasma-autogeenLaser-plasma-autogeen-snijden

• Zagen

• Oppervlakte behandeling

Neem het thema Neem het thema ergonomie ter hand

• Knippen

� In een harde en ruwe werk14-03-2012 omgeving hecht de gereedschapsgebruiker steeds meer � In een harde en ruwe werkwaarde aan de ergonomische omgeving hecht de gereedaspecten: minder vibraties, schapsgebruiker steeds meer gereduceerd lawaai, verminwaarde aan de ergonomische derde stofbelasting en geoptiaspecten: minder vibraties, maliseerde gereduceerdhaptiek. lawaai, vermin-

068.015 Adv Metaalmagazine_30maart_191x130.indd 1

ergonomie ter hand *

* Veiligheidshandschoenen „SensoGrip“, reduceren vibraties tot 30 %. Slechts een van de vele PFERDERGONOMICS-producten. Slechts een van de vele PFERDERGONOMICS-producten.

* Veiligheidshandschoenen „SensoGrip“, reduceren vibraties tot 30 %.

*

15:32:52

derde stofbelasting en geoptiPFERD biedt met het maliseerde haptiek. PFERDERGONOMICSprogramma innovatieve PFERD biedt met het oplossingen, die bijdragen tot PFERDERGONOMICSprogramma het gezond innovatieve blijven, veiligheid oplossingen, dievan bijdragen en verbetering het tot het gezond blijven, veiligheid werkcomfort. en verbetering van het

De mens staat centraal. Neem werkcomfort. het thema ergonomie ter De mens staat centraal. Neem hand en vraag uw persoonlijk het thema ergonomie ter informatiepakket aan: hand en vraag uw persoonlijk www.pferd.com. informatiepakket aan: www.pferd.com.

VERTROUW BLAUW VERTROUW BLAUW


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:33 Pagina 17

B E U R S

Bijzondere plaatbewerking

Compleetbewerken Mazak

De Codatto EVA 3121 paneelbuigmachine die Siboma tijdens de Techni-Show in

Yamazaki Mazak exposeerde in Utrecht onder andere een Integrex j-400 en een

hal 7 toonde is een bijzondere plaatbewerkingsmachine: vrije, ronde vormen zijn

groter Integrex i-200ST (op de foto). Dit is een machine met twee draaispillen en

in een plaat te buigen zonder gebruik van speciale gereedschappen. De machine is

een freesspil met een Y-as. Een machine die is ontwikkeld voor

verkocht aan Goma in Hengelo (Gld.)

compleetbewerken

Hoog bedieningscomfort Rehm liet met de Invertig.Pro digital een comfortabele lasstroombron zien. Middels een display met een hoge resolutie, een centrale knop,

Compacte plaatautomatisering

een aantal multifunctionele keuzetoetsen en een

Prima Power Benelux liet een ponsmachine zien van het type ThePunch, voorzien van een Compact Express

viertal applicaties is de lasstroombron eenvoudig te

magazijn voor manloze productie. De machine is verkocht aan Spirado Metaal & Techniek in Amersfoort.

bedienen. Vooral de grafische display geeft veel

Overigens blijft Tuwi voor Nederland de Prima Power lasersnijmachines verkopen

duidelijke informatie

CNC-training en -simulatie AMTC demonstreerde tijdens de beurs de CNC Training Machine. Deze Narvik EDU Turn VLF kan functioneren als een draaisimulator en als een CNC-opleidings-

Litz bij De Ridder

trainer. De simulator

Litz Hitech uit Taiwan is een nieuwe

is programmeerbaar

vertegenwoordiging van De Ridder. Op de beurs

via een computer, via

werd de verticale vijfasser Litz LU 620 getoond. Deze

CAD/ CAM of via het

machine is op de eerste beursdag meteen verkocht.

Fanuc besturings-

De LU-620 is zwaar en stijf uitgevoerd en voorzien

paneel

van de Heidenhain iTNC530 HSCi besturing

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

17


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:34 Pagina 18

Lassen aan racemotor

Intuïtieve besturing

Rolan Robotics trok veel bekijks met deze racemotor op een lasmanipulator. Het

Style High Tech presenteerde tijdens de Techni-Show de Style 4.0 besturing. Een

bedrijf toonde wel een Europese primeur in de vorm van de OTC B4 lasrobot. Deze

gebruiksvriendelijke besturing die helpt bij het oplossen van het tekort aan

robot communiceert twintig keer sneller en heeft een lichter programmeerpaneel

technisch geschoold personeel. Na één dag training kan een operator met deze machine werken

Titaan verspanen Bij Produtec was op Makino a61nx bewerkingscentrum een werkstuk van de titaallegering Ti-6Al-4V opgespannen. Met een 14.000-toerenspil met 300 Nm koppel kan met een HSK63 opname deze titaanlegering verspaand worden met een capaciteit van 100 cm3/min.

In lijn meten Mitutoyo toonde onder andere Mach 3A 653 coördinaten meetmachine. Deze machine is geschikt voor het meten in een productielijn. Het meetbereik bedraagt 605 mm bij 505 mm bij 285 mm en de meetsnelheid is 30 mm/s. Daarmee wordt volgens Mitutoyo een tijdsbesparing behaald tot wel 86 procent

Opslag staf en profiel Promatt demonstreerde het opslagsysteem Multitower van Fehr uit Zwitserland. Hierin kan materiaal met

Compacte lasersnijmachine

een lengte tot 9.000

De BySpeed Pro 3015 van Bystronic werkt met vliegende optiek, waarbij de plaat

mm opgeslagen

vastligt en de optiek beweegt. De positioneersnelheden in X- en Y-richting

worden. In totaal

bedragen daarbij 120 m/min (simultaan 169 m/min), terwijl versnellingen tot 3g

zijn 150 opslag-

worden gehaald. Het snijbereik bedraagt 3.048 mm x 1.524 mm

plaatsen mogelijk

18

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


12-13-14-17-18-19_Techni-show 19-03-12 14:35 Pagina 19

B E U R S

Verwisselbare tip Beweegbare kop

De deelname van Sandvik aan de Techni-Show stond

De Bevelling Cutting Head voor waterstraalsnijden van Resato is een snijkop met een geïntegreerde

in het teken van het gatenmaken. Op de foto de

hoogtesensor die vijfassig waterstraalsnijden mogelijk maakt met direct-aangedreven motoren. De machine

wisselplaatboor. Deze boor met een verwisselbare

was in actie te bewonderen in hal 7

boortip is standaard leverbaar in diameters van 12 mm tot 20,99 mm (0,472 tot 0,826 inch) en in lengtes van 3D en 5D

Inwendig koelen

Knappe grijptechniek

Kennametal presenteerde tijdens de Techni-Show

Schunk liet in Utrecht meerdere noviteiten zien.

2012 de nieuwe wisselplaattechnologie ‘Beyond

Onder meer laat Schunk met deze afkoppelbare

Blast’ (op de foto een model). Hierbij wordt het

grote grijper zien dat het bedrijf toonaangevend is

koelmiddel niet van buitenaf toegevoerd, maar via

op het gebied van producthandling. Daarnaast

kleine inwendige koelkanalen in de wisselplaat zelf

toonde het bedrijf nog een aantal magnetische

(zie de inzet)

grijpers

Meer foto’s op onze site Meer foto’s van de Techni-Show 2012 op onze site www.metaalmagazine.nl.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

19


20-21-ESEF 19-03-12 12:28 Pagina 20

DOOR: JAN OONK

ESEF: toeleveranciers vol goede moed Het zijn zware tijden, als je media en politici mag geloven. En met de maatregelen die van overheidswege nog in het vat zitten zijn de vooruitzichten weinig hoopgevend. Op de jongste ESEF 2012 in Utrecht was van al die somberheid echter niets te merken. De markt is wat grilliger dan voorheen, maar in zijn algemeenheid floreert de maakindustrie nog volop.

“De markt is wat wiebelig”, zoals sectormanager Leendert Remmelink van de Nevat het elegant omschrijft (overigens sinds kort werkzaam als secretaris van FME-CWM Oost-Nederland in Enschede). Of zoals een toeleverancier het verwoordde: “Er zit veel angst in de markt”. Op-

Easy-Pull

drachten worden uit voorzichtigheid zo lang

De ESEF Engineering Award in de categorie ‘engineering en design’ werd in de wacht gesleept door de Easy-

mogelijk opgeschoven en dat zorgt voor meer

Pull diesel injectortrekker. Ontwikkeld door leraar CAD-tekenen Jack van den Broek en geproduceerd door

pieken en dalen in de orderstroom. Waarbij

Smits Machine Fabriek in Valkenswaard. De jury liet zich vooral overtuigen door de marktpotentie van de Easy-

overigens de bouw nog altijd achterblijft bij an-

Pull. Kost het verwijderen van vastzittende dieselverstuivers nu vaak twee tot drie uur, met de Easy-Pull kan de

dere sectoren. Marktsegmenten als de machine-

klus in 15 minuten worden geklaard, zonder dat de elektronica daarbij wordt beschadigd

bouw en de energiesector floreren echter nog volop. Met name Duitsland is daarnaast nog altijd

laten zien tot twintig deelnemers. Halver-

booming business. Het is waarschijnlijk een

wege de beursperiode leek de ESEF af te

van de redenen dat de Nevat-collectieven op

stevenen op een bezoekersaantal rond de

de komende Hannover Messe ten opzichte

dertigduizend en ook dat is op z’n minst

van voorgaande jaren een verdubbeling

hoopgevend.

<<<

Rechtstreeks meten Samen met Renishaw heeft Stamhuis Lineairtechniek in Twello een meetsysteem ontwikkeld dat kan worden geïntegreerd in bestaande lineairgeleidingen. “Essentie is dat we daarmee rechtstreeks op de geleiding meten en dat fouten in de aandrijftrein worden uitgesloten”, noemt salesmanager Bert Post als het grote winstpunt. Nauwkeurigheden binnen 1 micrometer zijn volgens hem haalbaar. Het systeem neemt (vrijwel) geen ruimte in en zorgt bovendien voor een extra bescherming van de geleiding

20

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


20-21-ESEF 19-03-12 12:28 Pagina 21

T O E L E V E R E N

NTS lijft Botech in NTS Botech vormt sinds begin 2012 de jongste en dertiende loot binnen de NTS Groep. Het bedrijf in Helmond is gespecialiseerd in de bewerking van graniet met ultieme vlakheden binnen 1 micrometer, wat onder meer wordt toegepast bij de productie van waferstages voor ASML (op de foto een oudere uitvoering). NTS Botech neemt daarbij het hele traject tot en met montage, uitrichten en testen voor zijn rekening. Het bedrijf telt dertig vaste medewerkers, aangevuld met een schil van flexwerkers om snel in te kunnen spelen op de grillige halfgeleidermarkt

Bedfreesmachine Zandstra Metaalbewerking in Geleen heeft

Best supplier

geïnvesteerd in een nieuwe 42 KT bedfreesmachine

Van Hoof Groep in Asten, en dan met name het

Waterstraalsnijden

van MTE (tijdens de Techni-Show te zien bij Promas).

onderdeel Van Eijk Transmissies, werd bekroond met

Speciaal voor het waterstraalsnijden van rvs en

De 42 KT, met een bedlengte van 4 m, zal vooral

de titel ‘best supplier’. Van Eijk Transmissies

aluminium heeft Waterflex in Wijchen een tweede

worden ingezet voor de bewerking van slijtplaten

onderscheidt zich onder meer door het slijpen van

ByJet Smart 3015 van Bystronic aangeschaft. Met

uit Hardox met een lengte van om en nabij 12 m. Op

vertandingen uit volmetaal. “Met name in de

name vanwege de groeiende belangstelling vanuit

speciale sloopschepen worden langs deze slijtplaten

prototypefase en bij kleine series levert dat grote

de foodindustrie. “Waterstraalsnijden is een koud

de frames van afgedankte booreilanden omhoog

tijdwinst op omdat geen speciaal afwikkel-

proces, zodat de snijranden geen nabewerking

getrokken. Op de foto een kijkje in de werkruimte

gereedschap ontwikkelt hoeft te worden”, aldus

nodig hebben”, noemt directeur Sten Knuiman als

van de 42 KT

directeur Godfried Rovers (links op de foto, rechts

voordeel van de techniek. “Bovendien is de nauw-

directeur/eigenaar Nicol van Hoof). Van Eijk

keurigheid van 0,1 mm bij dikke producten onover-

Transmissies kan een complete set tandwielen

troffen.” De machine opereert onbemand, zodat ook

leveren binnen vier weken

grotere seriegroottes rendabel bewerkt kunnen worden

Speciaal staal

Quinny Yezz

Het Finse Ruukki heeft een speciaal plaatmateriaal

Nieuwe laserbron

Winnaar van de ESEF Engineering Award in de

ontwikkeld, Ruukki Laser, waarmee een hogere

Werkten de beide laserlascellen bij BOZ Group in

categorie ‘innovatieve materiaaltoepassingen’ en

efficiëntie wordt bereikt bij het lasersnijden en

Bergen op Zoom in het verleden op één laserbron,

van de Publieksprijs was de Quinny Yezz wandel-

waarbij de kans op verstoringen van het snijproces is

met de aanschaf van een nieuwe 3,3 kW diode

wagen, een ontwerp van Pezy en geproduceerd en

geminimaliseerd. Met name de homogene samen-

gepompte schijflaser van Trumpf hoeven de robots

geassembleerd door VDL Parree in Sevenum. De

stelling en dikte zijn daarbij belangrijke kenmerken.

nooit meer op elkaar te wachten. Het rendement

Quinny Yezz wordt volledig gespuitgiet uit glas-

Volgens directeur Robert Wesdijk (rechts op de foto,

(circa 25%) ligt bovendien een factor tien hoger en

vezelversterkt polyarylamide (IXEF van Solvay), een

links accountmanager Peter Scherf) van Ruukki

dat levert naast een lager energieverbruik ook nog

materiaal met extreme sterkte en stijfheid. “Dankzij

Benelux in Almelo kan de snijsnelheid met zo’n 10

eens meer snelheid op. “Sneller, dieper en effi-

de eenvoudige assemblage en het vermijden van

tot 15 procent omhoog. Om zo dicht mogelijk bij de

ciënter”, zo vat oud-directeur Harry van Opdorp de

laswerk is een dergelijk product toch concurrerend te

klant te zitten wordt samengewerkt met de

voordelen samen. Dat is nodig, want het bedrijf

maken in Nederland”, aldus accountmanager Pieter

distributeurs Douma Staal en Galvano Metaal

groeide vorig jaar met 40 procent

Melisse

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

21


22-23_Amada 19-03-12 12:29 Pagina 22

DOOR: REINOLD TOMBERG

Plaatsnijden met snelle fiber Tijdens de Techni-Show 2012 heeft Amada onder andere de lasersnijmachine FOL-3015 AJ voor het eerst in ons land gedemonstreerd. De FOL-3015 AJ is een opvallende, snelle vlakbedsnijlaser: in roestvast staal van 1 mm dik is met deze 4 kW vastestoflaser (fiberlaser) een snijsnelheid haalbaar tot circa 60 m/min.

Dankzij een aandrijving door middel van lineaire motoren van de lasersnijmachine FOL-3015 AJ zijn de maximale positioneersnelheden over X-, Y- en Z-as respectievelijk 240 m/min, 240 m/min en 120 m/min (simultaan maximaal 340 m/min). De maximale versnelling bedraagt 5g (50 m/s2). Amada nam medio maart voor de eerste keer als zelfstandig exposant, onder eigen naam dus, deel aan de beurs in Utrecht. Een fiberlaser zoals FOL-3015 AJ heeft een laserbron die bestaat uit een lange dunne fiber (vezel). In deze fiber wordt de laserstraal opgewekt door het pompen met diodelasers. Bij de

Een proefwerkstuk dat de mogelijkheden voor (fijn)snijden van de Amada lasersnijmachine FOL-3015 AJ

4 kW fiberlaser van Amada zien we zeven mo-

illustreert. De talloze gaatjes in de zes segmenten in deze 2 mm dikke plaat van rvs 304 zijn opgebouwd uit drie

dules die de benodigde 4 kW opwekken. Elke

elkaar overlappende cirkels met een diameter van 0,8 mm. De hoekjes zijn scherp gebleven, een teken hoe

module is opgebouwd uit 90 dioden met een

goed het snijproces beheerst wordt. De totale snijtijd bedraagt 35 min en 53 s (foto’s: Reinold Tomberg)

vermogen van 10 W. Net zoals de fiberlaser is ook de diodelaser een vastestoflaser. Dat wil zeggen, dat het actieve medium waarin door

kend is voor een laserstraal. Opvallend bij de 4

ranciers golflengtes zien van 1,06 micrometer of

energietoevoer het laserlicht ontstaat een vaste

kW fiberlaser van Amada is de golflengte van

1,03 micrometer terwijl die van Amada onder

stof is. De meest gebruikte laser in de plaatbe-

976 nanometer (0,976 micrometer). Dit is onge-

de 1 micrometer ligt. Een zo laag mogelijke

werking is de CO2-laser, het actieve medium is

veer een factor tien lager dan de golflengte van

golflengte is gunstig, omdat bij het snijden van

koolzuurgas. Populair gezegd is een diodelaser

10,64 micrometer van de CO2-lasers. De fiberla-

metalen de absorptiecoëfficiënt afneemt bij een

een omgekeerde zonnecel: een elektrische

ser van Amada is overigens niet de enige vastes-

toenemende golflengte van het laserlicht. Dit is

spanning wordt omgezet in licht. Dit licht is de

toflaser in de markt. Integendeel, tijdens de Eu-

ook de verklaring waarom vastestoflasers zo

energietoevoer om in het actieve medium - in

roBlech 2010 had elke leverancier van plaatbe-

goed inkoppelen op reflecterende materialen

dit geval dus de lange, dunne fiber- de emissie

werkingsmachines wel iets in de aanbieding.

als koper of messing.

van lichtdeeltjes te doen ontstaan die kenmer-

Vermeldenswaard is wel dat we bij andere leve-

Voordelen en beperkingen

Golflengte 976 nanometer

Uiteraard kan Amada voor de fiberlaser een aantal voordelen opsommen: een hoge straal-

22

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


22-23_Amada 19-03-12 12:29 Pagina 23

M E T A A L B E W E R K E N

Samen met JDSU In 2010 was de fiberlaser FOL-3015 AJ een van de aandachttrekkende noviteiten van de EuroBlech 2010 in Hannover (D). De snijmachine is vorig jaar ook geëxposeerd tijdens de EMO Hannover 2011. De ‘AJ’ in de typeaanduiding verwijst naar Amada én JDSU. Sinds enkele jaren werkt Amada met deze Amerikaanse onderneming samen bij de ontwikkeling van lasers. Intussen is meer dan 10 miljoen euro geïnvesteerd. In juli 2010, kort voor de EuroBlech 2010 dus, is de ‘High Power Fiber Laser’ voor het eerst aangekondigd door JDSU. Eind maart vorig jaar heeft JDSU laten weten dat nu samen met Amada gewerkt wordt aan de ontwikkeling van de ‘second generation kilowatt fiber lasers’. Een vermogen is in dit laatste persbericht niet genoemd, maar je kunt ervan uitgaan dat Amada en JDSU het vermogen van de 4 kW laserbron, zoals we die aan het werk gezien hebben tijdens de Techni-Show in Utrecht, naar boven toe wil verhogen. Iets om naar uit te zien voor de komende EuroBlech 2012 dit najaar in Hannover?

Een demowerkstuk van Amada bestaande uit koper, aluminium en messing. Alle componenten zijn gesneden met de fiberlaser. In de koperdeeltjes is de fijnheid van het snijwerk zichtbaar

kwaliteit, een hoog rendement (betere energie-

groene, laserlichtwerende ruitjes in de machine-

benutting in vergelijking met CO2-laser), laser is

behuizing. Een volledige inkapseling kan de

goed te koelen, het is een robuuste laser en

mogelijkheden voor automatisering beperken.

zoals gezegd zijn materialen als koper, messing

Er is nog een kanttekening die Amada net zoals

en titaan goed te bewerken. Het energierende-

alle andere leveranciers van vastestoflasers

ment blijkt ook uit de aansluitwaarde van de

onder de aandacht brengt. Dit type lasers lijkt

FOL-3015 AJ. Op het typeplaatje van de laserge-

het ‘non plus ultra’ voor de plaatbewerking,

Een kijkje in de Amada lasersnijmachine FOL-3015 AJ. Dit is een

nerator AJ 4000 staat 20 kVA vermeld voor

maar dit behoeft toch enige nuancering. Vastes-

vlakbedsnijlaser die werkt met een plaatformaat van maximaal

4,2 kW. Kenmerkend voor fiberlasers is ook de

toflasers komen maximaal tot hun recht bij het

3.000 mm x 1.500 mm

flexibele lichtgeleiding van de laserbron naar de

lasersmeltsnijden van dunne plaat met stikstof.

snijkop. Maar Amada somt ook een aantal be-

Daar zijn snelheidswinsten van wel een factor

perkingen op van dit type laser; in vergelijking

drie te behalen. Dit voordeel neemt af bij een

het snijvlak tussen laserstraal en het werkstuk.

met de CO2-lasers is het vermogensbereik nog

toenemende plaatdikte en bij een dikte van

Bij dunne plaat is de hoek klein en bij dikke

beperkt, de dioden die de fiberlaser pompen

pakweg 6 mm is de snelheidswinst ongeveer

plaat gaat deze hoek naar 90°.

kunnen verouderen en laserlicht van rond 1 mi-

verdampt. De verklaring hiervoor is dat bij het

Bij het laserbrandsnijden met zuurstof zie je,

crometer is gevaarlijk voor de ogen en de huid.

smeltsnijden in dunne plaat het licht van een

gelet op de snijsnelheid geen verschil tussen

De lasersnijmachines voor dit type lasers moeten

vastestoflaser bij een kleine invalshoek beter ge-

CO2- en vastestoflasers. Kijk je echter naar het

dus volledig ingekapseld zijn. Ze zijn bij alle le-

absorbeerd wordt dan het licht van een CO2-

uiterlijk van de snede, dan is die van een CO2-

veranciers meestal goed te herkennen aan de

laser. De invalshoek is een hoek die ontstaat op

laser, zeker bij dik roestvast staal, van een hogere kwaliteit. Om die reden zijn vastestoflasers eigenlijk minder geschikt voor jobbers die een universeel en wisselend pakket moeten snijden.

<<<

Video Op onze site metaalmagazine.nl hebben we een kort filmpje geplaatst dat de fiberlaser FOL-3015 AJ van Deze schema’s liet Amada tijdens de EuroBlech 2010 zien om de werking van de nieuwe fiberlaser te

Amada in actie laat zien.

verduidelijken

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

23


24-25_Advertorial 20-03-12 11:55 Pagina 10

Advertorial YASDA PRECISION TOOLS K.K. Machines & Applicaties voor hoogwaardige werkstukken

“In één keer goed e 1. Introductie Tijdens klantenbezoeken zien we soms de aarzeling om in hoogwaardige nieuwe machines te investeren. Dit komt hoofdzakelijk door het ontbreken van potentiële klanten die deze investeringen winstgevend moeten maken. Voor directie en inkoop afdelingen zijn vele aanbiedingen en brochures ogenschijnlijk gelijk qua nauwkeurigheid. Echter, indien de bewerkingscentra geen goede mechanische structuur hebben en geen goede repeteerbare en stabiele nauwkeurigheid, worden de totale proceskosten voor de productie snel hoger. Zo hoog dat het voordeel van de lagere aanschafkosten, in vergelijking met een hogere investering, snel is verdwenen. De extra kosten die gemoeid zijn vanwege tijdverspilling voor het opnieuw bewerken van precisie onderdelen zijn hier nog buiten beschouwing gelaten. Laat ons uitleggen wat het werkelijke verschil is in uw productie van precisie onderdelen Neem b.v. matrijsplaat toepassingen, en de voordelen van Yasda machines. We laten graag de voorbeelden van nauwkeurigheid zien van grote matrijsplaten met als doel +/- 5µm, en kleinere matrijsplaten binnen +/- 2 to 3µm, in één keer goed.

Tafel 1200x 1800mm Spil 10,000 omw/min BT50 Big plus

3. Precisie in kamerfrezen Niet alleen 2 dimensionele nauwkeurigheden van het werkstuk, maar ook de rechtheid van verticale wanden van kamers is een zorg van onze klanten. Onze ervaring is: • Rechtheid: afwijking tussen de top en 80 mm diepte is binnen 1µm. • Oppervlakte gesteldheid Ra0.18 d.m.v. CBN vingerfrees • Materiaal RAMAX HRC40, we schatten dat een vergelijkbaar resultaat mogelijk is bij hardere materialen

2. Precisie in grote matrijsplaten De vraag naar grote motoren met hoge prestatie is groeiende, daarom stijgt ook de vraag naar nauwkeurigere grote matrijsplaten. Onze ervaring is dat niet alleen met kotterbewerkingen, maar ook bij het circulair frezen met rechte frezen, waarbij plaats- en vormtoleranties worden bereikt binnen +/- 5µm. In sommige testwerkstukken bewijzen we dezelfde bewerkingsnauwkeurigheid met een 12 jaar oude YBM 1218V machine uit onze eigen dagelijkse productie. Onze ervaring van oppervlakte gesteldheid: • 2S, Ra0.5 met rechte vingerfrees • 3.2S, Ra0.8 met kotterbaar • 3.2S-1.6S, Ra0.8-0.4 met ruimer Ofschoon er beperkingen zijn in het gebruik van vingerfrezen tijdens het nafrezen gezien de diepte van de boringen in relatie to de freesdiameter (L/D: Lengte tot Diameter), is nauwkeurig nafrezen een grote tijdsbesparing t.o.v. co-slijpen, vonken en handmatig polijsten.

Tafel 900x1500mm Spil 24,000 omw/min BT40 Big plus

4. Precisie in kleine matrijsplaat De vraag naar hogere precisie vanuit de optische, medische en andere industrie is groeiende. Daarom worden nauwkeurigheden in kleinere matrijsplaten extreem klein. Onze ervaring leert dat met vingerfrezen plaats- en vormtoleranties van boringen in matrijsplaten kunnen worden bereikt binnen +/- 2 to 3µm. Tijdens een tests hebben we een nauwkeurigheid behaald van +/- 2µm na een bewerking die meer dan 25 uur in beslag nam.

Nafrezen grote matrijsplaat

Kleine matrijsplaat


24-25_Advertorial 20-03-12 11:56 Pagina 11

Advertorial

d en nauwkeurig.” 3) Ontworpen om nauwkeurig te positioneren: Het is belangrijk hoe elke as nauwkeurig stopt tijdens precisie bewerken. Algemene machines gebruiken standaard lineaire geleidingen met hoge voedingssnelheid, bijvoorbeeld 40 – 60m/min voor kleine tot middelgrote verticale machines. In dit geval, kogels binnenin de geleidingen kunnen wel snel starten, maar het is niet eenvoudig om nauwkeurig te stoppen. Yasda past grote en solide blokgeleidingen toe of speciale lineaire geleidingen met 20 m/min voeding toe. Breedte van geleidingen is standaard dubbel zo groot dan standaard lineaire geleidingen en garanderen een stabiele controle van elke as. Wanneer we lineaire geleidingen toepassen gebruiken we ultra nauwkeurige types met extra veel kogels binnenin speciaal vanwege nauwkeurigheid.

Tafel 600x350mm Spil 40,000 omw/min HSK-E32

5. Eisen t.a.v. repeteernauwkeurigheid in precisie bewerkingen We hebben 3 belangrijke punten die hoge dimensionale nauwkeurigheid en repeteer nauwkeurigheid beloven voor uw werkstukken. 1) Robuust en symmetrisch: voor dezelfde positioneer nauwkeurigheid op elke positie binnen het werkbereik. Het betekent de langste gereedschaps-standtijd en absorbeert snijkrachten. Onnodig uit te leggen dat een gecontroleerde werkplaatstemperatuur en goede fundatie noodzakelijk zijn om machine te ondersteunen. 2) Met extra zorg samengesteld: Indien machine is voorzien van een actieve software compensatie, is normaal gesproken alleen de spil gecontroleerd. Om nauwkeurigheden binnen 3 tot 5 micron in het gehele bereik te garanderen, zijn extra criteria van nauwkeurigheid verplicht in elke mechanische samenstelling. Handmatig schrapen van alle montagevlakken van bv. geleidingen is een voorbeeld om submicron nauwkeurigheid te garanderen van basiscomponenten.

Robuust en symmetrisch ontwerp van YBM-V-series

Blokgeleidingen van YBM1218V De structuur van de machine is zoals een menselijke hand om het gereedschap vast te houden, daarom is het niet eenvoudig in getallen te vergelijken, maar extreem belangrijk om precisie in één keer te bereiken. 6. Conclusie Echte winstgevendheid betekent dat u uw geld te investeert in een volledig betrouwbaar bewerkingscentrum voor uw productie. Door betrouwbaarheid in het nafreesproces wat resulteert in een goed werkstuk in één keer, bespaart u een grote hoeveelheid afkeur, en voegt waarde toe aan uw werkstukken. YASDA blijft zijn best doen om klanten te voorzien, die op zoek zijn naar hogere nauwkeurigheid en winstgevendheid op lange termijn, met de meest betrouwbare machines.

Adresgegevens voor informatie: Yasda Precision Tools K.K. Fritz Vomfeldestrasse 34 40547 Dusseldorf Duitsland | www.yasda.co.jp Vertegenwoordiging Nederland en België: SVM Freestechniek Dragonder 49g, 5555 XZ Valkenswaard Tel: 040-2040923, Fax: 040-2047968 Email: info@svmfreestechniek.nl | www.svmfreestechniek.nl


26-27-28_Compleetbewerken 19-03-12 12:37 Pagina 26

DOOR: KRIST MIELNIK (SIRRIS)

Compleetbewerken op draaifreescentra (deel 1) Draaifreescentra raken ingeburgerd in verspanende bedrijven. Een draaifreescentrum integreert verschillende klassieke verspaningstechnologieën in één machine. Dit kan leiden tot de volledige afwerking van een werkstuk op één machine. De belangrijkste voordelen die hieruit voortvloeien zijn: doorlooptijdverkorting, verbetering van de nauwkeurigheidsgraad, flexibiliteit en uitbreiding van bewerkingsmogelijkheden.

De keuze van de juiste bewerkingsvolgorde en afwerkingsstrategie bij compleetbewerken is afhankelijk van verschillende factoren. Een niet te onderschatten valkuil is nog steeds de correcte en vooral efficiënte NC-programmering van zulke machines met een offline programmeersysteem. Ook de haalbare nauwkeurigheid kan een heikel punt zijn. Sirris heeft dankzij twee collectieve onderzoeksprojecten rond compleetbewerken op een draaifreescentrum en een aantal complexe industriële cases de voorbije jaren heel wat ervaring opgedaan. Sirris is een

Dit schema van een compact draaifreescentrum illustreert het grote aantal NC-gestuurde assen dat ingezet kan

collectief centrum van de Belgische technologi-

worden voor verspanende bewerkingen. Controleer daarom altijd of de opspanning voor beide opspanningen

sche industrie gevestigd in Diepenbeek (B). In de

botsingsvrije gereedschapsbanen toelaat met de beschikbare gereedschappen (illustratie: Mori Seiki)

vorm van FAQ’s (Frequently Asked Questions) heeft Sirris haar belangrijkste ervaringen op een rijtje gezet. In dit artikel deel 1: de mogelijkhe-

Weinig beperkingen

naar te vervaardigen werkstukken op een draai-

den en beperkingen van compleetbewerking

Omdat een draaifreescentrum een uitgebreid

freescentrum. De belangrijkste ondersteunde

op een draaifreescentrum (zie ook kader bij dit

aantal ‘klassieke’ verspaningstechnologieën on-

technologieën zijn draaibewerkingen, freesbe-

artikel).

dersteunt, zijn er in theorie weinig beperkingen

werkingen (ook vijfassig frezen) en gatbewerkingenoperaties (boren, tappen, ruimen, kotte-

Extra aandacht om botsingen te vermijden

ren en dergelijke). Omdat een draaifreescentrum standaard is uitgerust met een klauwplaat,

26

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


26-27-28_Compleetbewerken 19-03-12 12:37 Pagina 27

M E T A A L B E W E R K E N

FAQ’s draaifreescentra in vier delen Sirris (www.sirris.be) heeft FAQ’s (Frequently Asked Questions) over compleetbewerken op draaifreescentra gepubliceerd in vier delen: 1. De mogelijkheden en beperkingen van compleetbewerking op een draaifreescentrum. 2. (Offline) programmering van een draaifreescentrum. 3. Geïntegreerd meten op een draaifreescentrum en haalbare nauwkeurigheden. 4. Een draaifreescentrum, een vijfassige freesmachine of een combinatie van machines? In dit nummer deel 1. De volgende delen verschijnen in komende nummers van Metaal Magazine.

matigere krachtenverdeling. • Streef steeds naar zo eenvoudig mogelijke opspanmiddelen, zoals harde en zachte klauwen. Dit biedt meer potentieel naar manarme productie toe. Een bijzonder draaifreescentrum van Nakamura-Tome: de bovenrevolver met aangedreven gereedschappen

• De compleetbewerking van complexe werk-

kan zwenken (lees meer over deze machine in Metaal Magazine nummer 10 -2011, pagina 20-21, foto: Reinold

stukken vraagt vaak enige creativiteit om het

Tomberg)

halffabrikaat tijdens de tweede opspanning correct en stabiel te spannen. Opspanmallen

is het uitgangsmateriaal meestal cilindrisch van

ervoor staat). De tweede en een laatste set van

op maat zijn vaak de beste oplossing. Een vol-

vorm (zoals het geval is bij een draaibank). Ook

bewerkingen wordt uitgevoerd op de subspil.

automatisch productieproces is in dat geval

voor werkstukgeometrieën, waar men in eerste

De subspil is de NC-as die een lineaire aandrij-

niet altijd mogelijk, omdat de opspanmal ma-

instantie aan andere uitgangsvormen dan een

ving bezit (W-as) om het halffabrikaat van de

nueel bevestigd wordt op de reeds bewerkte

cilinder denkt, wordt bij een draaifreescentrum

hoofdspil naar de subspil te transfereren. Indien

meestal vanuit een cilinder vertrokken. Dit biedt

nodig, is het ook perfect mogelijk om de eerste

• Alvorens een werkstuktransfer uit te voeren,

ook mogelijkheden tot productieautomatisatie

serie van bewerkingen uit te voeren op de sub-

is het belangrijk om te controleren of alle be-

van productseries (automatische staafaanvoer).

spil. De subspil transfereert het halffabrikaat

werkingen binnen de desbetreffende opspan-

Dankzij een NC-gestuurde draaispil - meestal

vervolgens naar de hoofdspil. Bij standaard vor-

aangeduid als de C-as - zijn ook draaifreesope-

men (rond, vierkant) kan een werkstuktransfer

• Een draaifreescentrum heeft heel wat NC-ge-

raties mogelijk. De technologie van het draai-

volledig automatisch gebeuren (nadat de trans-

stuurde assen, wat het risico op botsingen al-

frezen produceert eerder kleine spanen - een

ferpositie eenmalig is ge-‘teacht’). Voor som-

leen maar vergroot. Controleer daarom of de

voordeel bij langspanige materialen - en brengt

mige werkstukvormen is het echter niet moge-

opspanning voor beide opspanningen bot-

minder terugdrukspanningen met zich mee,

lijk om een volautomatische werkstuktransfer

singsvrije gereedschapsbanen toelaat met de

wat dan weer een voordeel is bij slanke werk-

uit te voeren en dient er eerst een opspanmal

beschikbare gereedschappen. De simulatie

stukken. Ook voor niet-rotatiesymmetrische

op de bewerkte werkstukzijde te worden ge-

met waarheidsgetrouwe gereedschaphouders

vormen biedt een draaifreesoperatie mogelijk-

monteerd. De gemonteerde opspanmal kan

en uitsteeklengtes is hierbij een handig hulp-

heden. Op verspaningstechnologisch vlak zijn

dan wel automatisch worden gespannen door

de voor- en nadelen van beschikbare technolo-

de subspil.

zijde.

ning zijn uitgevoerd.

middel. • Een draaifreescentrum biedt veel mogelijkheden. Dit betekent dat er ook verschillende be-

gieën op een draaifreescentrum identiek aan deze op aparte machines (draaibank, freesma-

Werkstukgeometrie

werkingsvolgordes mogelijk zijn. Tracht de

chine). Slijpen, als eindbewerking, geschiedt

In welke mate heeft de werkstukgeometrie nu

meeste operaties, zeker deze met hoge snij-

veelal nog op afzonderlijke slijpmachines.

invloed op de bewerkingen die geschieden tij-

krachten, echter steeds uit te voeren tijdens de

dens de eerste respectievelijk de tweede op-

meest stabiele fase (dit is veelal de opspanning

Opspanningen

spanning. Een aantal belangrijke aandachtspun-

Een draaifreescentrum is veelal uitgerust met

ten wordt hieronder genoemd:

een hoofdspil en een subspil, die op één lijn lig-

• Er moet op voorhand worden nagegaan of

minder stabiel is in vergelijking met deze tij-

gen. Dit laat toe om een werkstuk van de ene

het werkstuk in beide opspanningen kan wor-

dens de eerste bewerkingen in de hoofdspil,

spil naar de andere door te geven en op die ma-

den gespannen, zonder daarbij reeds afge-

heeft dit ook een weerslag op de snijparame-

nier het werkstuk in twee opspanningen com-

werkte vlakken te beschadigen of te vervor-

ters. De opspanning van het werkstuk in de

pleet af te werken. Ervaring heeft Sirris geleerd

men. Afhankelijk van de werkstukvorm en –

subspil is daarom de beperkende factor, en

dat de eerste set van bewerkingen meestal

afmetingen dient de spandruk van de klau-

wordt uitgevoerd op de hoofdspil (deze bevindt

wen verlaagd te worden of dienen andere

• Op een draaifreescentrum kan zowel worden

zich aan de linkerzijde van de machine als men

klauwen ingezet te worden, voor een gelijk-

gefreesd als gedraaid. Om werkstukonbalans

van het werkstuk in de harde klauwen). • Omdat de opspanning in de subspil meestal

niet het snijgereedschap.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

27

>>>


26-27-28_Compleetbewerken 19-03-12 12:37 Pagina 28

te vermijden of te minimaliseren, is het aange-

resultaat leidt. Dit is echter niet voor alle bewer-

mers een machine die uit veel verschillende

wezen om draaioperaties zoveel mogelijk uit

kingen mogelijk. Een aanpassing (reductie) van

assen is opgebouwd die elk een geometriefout

te voeren op het moment dat de tussentijdse

de gereedschapsdiameter kan dan ook een op-

met zich meebrengen (bijvoorbeeld coaxialiteit

werkstukvorm nog zijn rotatiesymmetrische

lossing zijn.

tussen hoofdspil en subspil, uitlijningsfout tus-

vorm heeft. Dit gaat uiteraard niet op voor

Een draaifreescentrum is in meerdere configu-

sen de draaispil en de freesspil).

werkstukken die op geen enkel tijdstip een ro-

raties uitvoerbaar. De standaardversie bevat

tatiesymmetrische vorm hebben.

naast een hoofdspil nog een freesspil met ro-

Gereedschappen

teerbare kop. Op dat moment heeft men in

Een draaifreescentrum is uitgerust met een

Machinebereik

principe de mogelijkheden van een vijfassig be-

freesspil met roteerbare kop. De rotatiemoge-

Eén van de nadelen van een draaifreescentrum,

werkingscentrum. Meer uitgebreide versies zijn

lijkheid van de freesspil (hierin worden in feite

in vergelijking met een ‘zuivere’ freesmachine,

zelfs uitgevoerd met een subspil, of met een on-

ook alle gereedschappen voor draai-, frees- en

is het beperkte machinebereik van de Y-as. Bij

derrevolver (al dan niet met aangedreven ge-

gatbewerkingen geklemd) laat toe om ook

de meest recente versies van draaifreescentra is

reedschappen). Bij deze laatste versie kunnen

draaigereedschappen onder een hoek te plaat-

dit probleem minder uitgesproken. Ook is dit

parallelle operaties worden uitgevoerd. Con-

sen. Het grote voordeel is dat zogenaamde 45°-

fenomeen merkgebonden en niet bij elke fabri-

creet betekent dit dat er gelijktijdig activiteit is

draaibeitels kunnen worden ingezet. Het ge-

kant van dezelfde grootteorde. Wanneer dit

op zowel hoofd- als subspil. Bij manarme pro-

bruik van deze multifunctionele draaibeitels

probleem zich voordoet, kan de bewerking in

ductie kan het zinvol zijn om de bewerkingstijd

(voor onder meer langsdraaien en kopvlak-

plaats van met een Y-beweging worden uitge-

te balanceren tussen de beide spillen.

draaien) verlaagt het botsingsgevaar aanzienlijk.

voerd via een XC-interpolatie, wat tot hetzelfde

Een draaifreescentrum dat naast een hoofdspil

Nauwkeurigheid

en een freesspil ook is uitgerust met een subspil

Bij een verspanende operatie wordt warmte ge-

en onderrevolver vraagt extra aandacht om bot-

genereerd, zowel in het werkstuk als in de ma-

singen te vermijden. Zo dient bij bewerkingen

Waarop letten bij aankoop van een draaifreescentrum?

chineonderdelen van het draaifreescentrum. De

op de hoofdspil met de freesspil de onderste re-

gegenereerde warmte neemt toe als functie van

volver altijd op een veilige positie te worden ge-

Op basis van ervaringsgegevens bij Sirris en de inherente

het spiltoerental. Proefondervindelijk is vastge-

parkeerd (meestal onder de subspil).

complexiteit van een draaifreescentrum, wordt hieronder

steld dat de freesspil zal verlengen nadat hij ge-

Samen met het ontstaan van draaifreescentra

een aantal belangrijke vragen en aandachtspunten bij de

durende een aantal minuten heeft rondge-

zijn ook ‘multitasking tools’ ontstaan. Deze ge-

aanschaf van een draaifreescentrum opgesomd:

draaid. In dat opzicht is het van belang om

reedschappen incorporeren meerdere functies

• Wat is de geometrische nauwkeurigheid, en dit zowel

nauwkeurige draaibewerkingen te vermijden

(draaien, boren). Het grote voordeel is dat er

vlak na een (zware) freesoperatie. Compleetbe-

met één fysisch gereedschap, en dus ook slechts

werking gaat vaak gepaard met een werkstuk-

één plaats in het gereedschappenmagazijn,

transfer tussen de beide spillen. Werkstukken

meerdere operaties kunnen worden uitgevoerd.

• Wat is het maximaal spiltoerental van de freesspil? Dit

met plaatstoleranties worden gelet hierop het

Een bijkomend voordeel van ‘multitasking tools’

is zeker belangrijk voor de bewerking van lichtmetalen

best zoveel mogelijk binnen eenzelfde opspan-

is dat er minder gereedschapswissels nodig zijn

onderdelen.

ning uitgevoerd. Een draaifreescentrum is im-

en de stuktijd daardoor kan dalen

vóór als ná de implementatie van de machine? • Wat is de thermische stabiliteit van de machine, en welke compensatiemogelijkheden zijn ingebouwd?

<<<.

• Hoeveel bedraagt het bereik van de Y-as (zowel in negatieve als in positieve zin)? Een beperkte Y-slag kan voor sommige producten een ‘bottleneck’ zijn. • Tot welke werkstukdiameters kan worden gespannen met de klauwplaat? • Beschikken de klauwplaten over een schoonblaasfunctie van de klauwen? Dit is belangrijk bij een proceszekere werkstuktransfer en bij manarme productie. • Beschikt de machinesturing over programmeerfunctionaliteiten? En is dit gebruiksvriendelijk? • Biedt de machineleverancier een gedegen programmeeropleiding en bijhorende syllabus? • Bij service na verkoop: welke is de reactiesnelheid en vakbekwaamheid van het servicepersoneel? • Wat is de levertermijn van reservedelen? • Kan het draaifreescentrum worden uitgerust met een meetprobe, en in hoeverre is de meetsoftware compatibel met de software van de machinesturing? • Kan het draaifreescentrum worden gekoppeld met een beladingsrobot? • In hoeverre werkt de machinefabrikant samen met CAM-pakketten en is een bruikbare postprocessor beschikbaar?

Een centrum voor compleetbewerken met in het midden een freesspil. Dankzij de assen van deze spil kan het centrum functioneren als een vijfassig bewerkingscentrum (foto: Deckel Maho Gildemeister)

28

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


30-31_Metav 19-03-12 12:39 Pagina 30

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG EN REINOLD TOMBERG

Machinenieuwtjes compacte Metav 2012 In vergelijking met eerdere edities was de Metav 2012 een compacte beurs. Niet dat er veel exposanten ontbraken, maar alles was veel compacter opgezet. Bovendien was bijna elke machineleverancier met minder én kleinere machines naar de beurs gekomen. Het gevolg: de beurs past nu prima in vijf hallen en is in één dag goed te bezoeken. Metaal Magazine zag in Düsseldorf (D) samen met veertigduizend bezoekers een paar machinenieuwtjes die we op deze beide pagina’s presenteren. Freesdraaicentrum SHW toonde in Düsseldorf de nieuwe UniSpeed 6T. Volgens SHW staat deze machine voor nauwkeurigheid, snelheid en compleetbewerking binnen compacte afmetingen. Het werkbereik is 3.000 mm (X) bij 1.300 mm (Y) bij 1.300 mm (Z). De rondtafel heeft een diameter van 1.600 mm en kan tot 8.000 kg belast worden (foto’s: Paul Quaedvlieg en Reinold Tomberg)

Verhoogde flexibiliteit Doosan had flink uitgepakt op de Metav 2012 met een grote stand en veel machines. Een

Zevenassige draaiautomaat

noviteit was de Puma

Traub introduceerde op de Metav 2012 de TNL 32. Dit is een CNC-

700LY, op zich een

draaiautomaat voor kort- en langdraaiwerk. Het is een machine met

bekende machine,

zeven assen met een ingenieuze kinematische opbouw. Door de

maar nu met een

verticale opbouw is een goede spaanafvoer gegarandeerd

orthogonale Y-as met een verplaatsing van

Fotoreportage

200 mm verandert

Op onze site www.metaalmagazine.nl hebben we een fo-

deze machine in een

toreportage geplaatst van ons bezoek aan de Metav 2012

multifunctioneel

in Düsseldorf (D).

draaicentrum

30

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


30-31_Metav 19-03-12 12:39 Pagina 31

B E U R S

Hangende klauwplaat Gloednieuw op de beursvloer van de Metav 2012 was het draaicentrum Univertor AM van Weisser. Dit is een machine met een verticale, hangende klauwplaat die bedoeld is voor het geautomatiseerd draaien van seriewerk voor bijvoorbeeld de automotive-sector

Compacte laser Op één vierkante meter biedt het Duitse Laservorm een compacte lasermachine aan. Met deze LV Mini kan, afhankelijk van het type laser, gelast, gehard, opgelast of gesneden worden. Deze machine beschikt over de nieuwe B&R NC-besturing, waardoor bediening, programmering en veiligheid in één systeem zijn gecombineerd

Blauwe Matec

Stafladers

Matec zette de beursbezoekers even op het

FMB Maschinenbau liet op de Metav diverse

verkeerde been met het bewerkingscentrum 40 HV

stafladers zien waaronder deze ST-line. Deze

in een blauwe kleurstelling. Iets nieuws? Nee

staflader was gekoppeld aan een Unirobot van FMB.

‘gewoon’ een klant die een machine in een eigen

Tevens waren diverse klembussen ingezet van JBS-

kleur wil hebben. Maar het werkt wel: veel aandacht

system. De ST-line bestaat uit stafladers voor

tijdens de beurs

materiaal vanaf 2 mm rond tot 100 mm rond

Formule 1 fun Bij Hurco draaide alles om snelheid. Sneller programmeren op de nieuwste WinMaxbesturingen, snel produceren op de Hurco machines en zo snel mogelijke rondetijden maken in deze Formule 1 simulator. Feit is dat Hurco hier veel jeugd mee op de stand trok

Mazak met Siemens Opvallend aan het grote bewerkingscentrun

Liefdesbaby

Integrex e-670 H II dat Yamazaki Mazak

De Milltap 700 werd tijdens de Metav door DMG / Mori Seiki net zoals tijdens de EMO Hannover 2011 weer

demonstreerde in Düsseldorf (D) is de koppeling met

volop in de schijnwerpers geplaatst. Het is de eerste machine die DMG en Mori Seiki gezamenlijk ontwikkeld

Siemens 840D SL. Deze CNC-besturing is nu ook

hebben

leverbaar voor dit type machines van Mazak

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

31


32-36_Forumdiscussie 19-03-12 12:52 Pagina 32

TEKST: MARTIN FRANKE (BETA PR & MEDIA)

Klant en klantproces centraal in metaalindustrie De metaalindustrie wordt geconfronteerd met een groot aantal uitdagingen. Arbeidsflexibiliteit, automatisering, economische windstilte en een toenemende verschuiving van product- naar procesdenken zijn daar slechts enkele voorbeelden van. Deze en andere ontwikkelingen komen aan de orde in de Assetvisie Metaal, een onderzoek van ING Lease en ING Economisch Bureau; een terug- én vooruitblik op de ontwikkelingen binnen de branche. De publicatie was aanleiding om met leveranciers van machines en gereedschappen aan tafel te zitten en trends en ontwikkelingen te bespreken. Welke lessen hebben we geleerd en hoe profiteren we daarvan? Nu en in de toekomst. En hoe maken en houden we onze bedrijfstak zo aantrekkelijk dat ook over een paar jaar nog instroom van nieuwe metaalmedewerkers een feit is? Vragen die tijdens de forumdiscussie Metaalvisie werden beantwoord.

32

Volgens de Metaalvisie van het Economisch Bu-

is een belangrijke drijfveer voor de opkomende

reau van de ING vertoont de metaalindustrie

automatiseringsgolf in de metaalindustrie.

sinds het vierde kwartaal van 2011 weer krimp.

Maar keert daarmee ook de rust weer in de sec-

Daar staat tegenover dat in het tweede kwar-

tor? Of moet de branche gewoon maar wennen

taal van dit jaar weer groei wordt verwacht. De

aan wat sommige Duitse machineleveranciers

sector bevindt zich bovendien nog in onrustig

beweren: productietechniek wordt een markt

vaarwater. De onrustige tijden, die nog steeds

van hollen of stilstaan met extreme pieken en

niet ten einde zijn gekomen, hebben ertoe ge-

dalen. Leeft dat gevoel ook bij Nederlandse me-

leid dat veel bedrijven in de metaalindustrie zich

taalbedrijven? Richard Boske van Klein Tooling:

strategisch zijn gaan oriënteren. Decennialang

“Ik denk het niet. In 2009 was er absoluut grote

bleek het onderhouden van relaties één van de

paniek in de branche. Alle vertrouwde patronen

belangrijkste succesfactoren. Aan die tijden lijkt

werden weggevaagd waardoor iedereen alleen

een einde te gaan komen. Steeds meer bedrij-

nog maar op cash kon sturen. De kosten werden

ven beseffen dat er meer nodig is om klanten te

in no-time teruggeschroefd en de voorraden

binden. Eenwording met het proces van klanten

werden volledig afgebouwd. Die zijn nooit vol-

is daar het meest sprekende voorbeeld van. Dit

ledig teruggekomen. Wat het allemaal extra

denken in eigen processen en die van de klant

dramatisch maakte, was het hoge niveau dat

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


32-36_Forumdiscussie 19-03-12 12:52 Pagina 33

F O R U M D I S C U S S I E

we in 2008 kenden. Van de top van een berg,

Tweede recessie in vier jaar zet druk op metaalsector

werd een vrije val naar het diepste dal gemaakt. We hebben dat dal inmiddels al weer lang achter ons gelaten en ik zie zo’n val als in 2008 ook niet meer terugkomen”. Hank Oude Reimer van Oude Reimer vult aan: “Het is zeker zo dat de markt op en neer gaat en dat zal ongetwijfeld ook wel zo blijven. Maar zo extreem als in 2008 zal het naar verwachting niet meer worden”. De volatiliteit van de markt wordt volgens Eddo Cammeraat van Laagland ook gestimuleerd door automatisering. “Er is de afgelopen jaren

De vooruitzichten voor de komende jaren zijn voor de Nederlandse en Europese economie niet al te rooskleurig. Deze assetvisie Metaal concentreert zich op de gevolgen voor de Nederlandse metaalsector en de strategische keuze waar metaalbedrijven voor staan om succesvol te blijven. Dalende metaalproductie in 1e helft 2012 Nederland verkeert sinds het derde kwartaal van 2011 in een recessie. Ook de economische groei in de eurozone als geheel is sterk teruggevallen. Hoewel in de tweede helft van 2012 licht herstel wordt verwacht, zijn de onzekerheden groot. Door de onzekerheid kampt de metaalsector, na een sterk herstel in 2010, sinds medio 2011 met een krimpende productie. De productieniveaus van 2008 zijn nog ver uit zicht.

Nederland en eurozone: twee recessies in vier jaar

Metaal voorlopig niet op pre-crisisniveau

Economische groei % j.o.j

Index 2005 = 100

veel geautomatiseerd in de metaalindustrie. Dat

4

110

heeft er ook voor gezorgd dat er sneller kan

2

worden gereageerd op veranderende marktomstandigheden. De hele markt is daardoor in een versnelling gekomen; een versnelling die zowel een opwaartse als neerwaartse richting kan hebben.” Daniël Kofman van Siemens Nederland ziet dat de veranderde markt ook veel

Deze marktstructuur in combinatie met de economische tegenwind stelt individuele metaalbedrijven voor uitdagingen.

Ontwikkeling grondstofprijzen metaal (o.b.v. GSCI-index), uurlonen en afzetprijzen metaalindustrie, 2008-2011

-2

10%

50%

5%

0%

0%

-4 80 2008

2009

Eurozone

2010

_

2011

Nederland

2012* 2013*

2008

_

50 40 30 20

90

-6

Faillissementen metaalsector nog altijd hoog 60

100%

100

0

_

Economische tegenwind legt structurele kwetsbaarheden metaalsector bloot Hoewel de grondstofprijzen enigszins zijn gedaald, zorgt de afgezwakte eindvraag voor moeilijke marktomstandigheden. Concurrentie en margedruk in de metaalsector worden versterkt door enkele structuurkenmerken van de sector, zoals de fragmentatie van de markt en binnenlandse focus.

2009

Industrie totaal

2010

2011

_

-50%

-5%

-100%

-10% 2008

2012* 2013*

Metaalproducten

* raming ING Economisch Bureau

_ _ _

2009

2010

2011

10 0 2008

2009

2010

2011

Afzetprijzen metaalindustrie (rechter as, % j.o.j) Uurlonen metaalsector (rechter as, j.o.j.) Grondstofprijzen metaal (linker as, % j.o.j)

Bron: CBS, EcoWiin

mogelijkheden biedt: “Voor de crisis waren er legio bedrijven die zo mogelijk alle markten wilden bedienen. Na 2008 is meer focus gekomen.

2

Metaal voorlopig nog niet op pre-crisisniveau (bron: ING)

Bijvoorbeeld op één of twee nichemarkten waardoor je als bedrijf beter bent voorbereid op

zend had. Ik weet niet of dat in Nederland op

zzp’ers zouden hun zelfstandigheid ook wel op

veranderingen in die segmenten. Bovendien

veel belangstelling kan rekenen”. Harm Jager

willen geven om op dezelfde, flexibele manier

wordt het door die focus ook gemakkelijker om

van Stansz Environment Systems: “In principe is

bij een bedrijf aan de slag te gaan. De minister

op lange termijn ontwikkelingen te sturen”.

dat met de Nederlandse CAO onmogelijk. Wij

ziet die flexibiliteit echter niet zitten. Flexibiliteit

maken daarom al meer dan drie jaar gebruik

is in onze sector altijd een heikel punt geweest.

Mee-ademen

van een groot bestand zzp’ers. Daarmee geven

Vanuit de politiek wordt er altijd moeizaam op

Sneller en effectiever inspelen op veranderin-

wij invulling aan het begrip flexibiliteit en zijn

gereageerd. Andere marktsegmenten zijn mis-

gen in de markt, is ook mogelijk door arbeids-

wij in staat om soepel mee te bewegen met de

schien brutaler geweest en hebben het daar-

flexibiliteit te introduceren. Flexibiliteit die niet

markt. Het is alleen niet ideaal. Wij geven de

door beter”. Tom Strijbos van Gelderblom geeft

ontstaat door personeel geregeld aan te nemen

voorkeur aan eigen personeel en veel van de

daar een voorbeeld van: “Een bedrijf als ASML

en te ontslaan maar door het bedrijf te laten mee-ademen met de markt. Tegelijkertijd zou gestimuleerd moeten worden dat jongeren weer interesse krijgen voor de (metaal)indus-

Deelnemers aan de VIMAG-forumdiscussie over de Metaalvisie waren Hank Oude Reimer van

trie. Zijn de deelnemers aan de discussie ook en-

Oude Reimer (Hilversum), Eddo Cammeraat van Laagland (Dordrecht), Tom Strijbos van Gel-

thousiast over die flexibiliteit en hoe kan de

derblom (Houten), René Hazenberg van Amada (Haan), Theo Coffeng van Dymato (Veenen-

branche daar zelf aan bijdragen? Theo Coffeng

daal), Richard Boske van Klein Tooling (Weesp), Jurjen Witteveen, Michiel van Dijk en Rindert

van Dymato: “Enthousiast zeker, maar je hebt

Ekhart van ING, Rob Garritsen van Mayfran International (Landgraaf), Ger van der Endt van

ook werknemers nodig die daar aan mee willen

Trumpf Nederland (Hengelo), Greta Jager-Smit en Harm Jager van Stansz Environment Systems

werken. In Duitsland heeft men tijdens de crisis

(Dronrijp), Daniël Kofman van Siemens Nederland (Den Haag), Tinus Zuetenhorst van Ceratizit

zeer positieve ervaringen opgedaan, maar het

Nederland (Roosendaal) en Arnaud de Potter van Seco Tools Benelux (Gorinchem) (foto’s: Mi-

was het wel zo dat overuren pas werden uitbe-

chel Zoeter).

taald wanneer de werknemer er meer dan dui-

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

33

>>>


32-36_Forumdiscussie 19-03-12 12:53 Pagina 34

heeft het inderdaad beter geregeld. Daar wordt

ervaring op te doen. Die ruimte moet je hem

maakindustrie? Cammeraat: “De belangrijkste

heel natuurlijk meebewogen met de markt: is er

ook bieden. Maar als hij of zij eenmaal ge-

groeisector in Duitsland is de automotive-indus-

geen werk, dan werk je niet of aanzienlijk min-

trouwd is en er kinderen komen, dan verandert

trie. Die heeft de afgelopen jaren een enorme

der; zijn er vijf ploegen per dag nodig, dan

dat en willen velen zelfs minder dan 40 uur wer-

boost gekend. Ik durf wel te stellen dat we daar

staan ze gewoon klaar. Het kan dus wel en het

ken. Bij Trumpf in Duitsland bieden wij die mo-

niet voldoende van hebben geprofiteerd. Dat is

geeft een bedrijf een ongekende flexibiliteit. En

gelijkheid door arbeidscontracten die gebon-

ook deels te wijten aan de Duitse aanpak: de

misschien nog wel belangrijker: alle medewer-

den zijn aan de levensfase. Wil je 60 uur werken,

focus ligt daar allereerst op Duitsland zelf. En in

kers zijn razend enthousiast. Wij proberen die

dan kan dat; werk je liever 30 uur dan is dat ook

échte crisistijden mag er alleen bij Duitse bedrij-

flexibiliteit te introduceren door zzp’ers onder

geen probleem. De contracten worden steeds

ven worden uitbesteed. Wanneer de capaciteit

contract te hebben. Het probleem is echter dat

voor een periode van twee jaar afgesloten. De

écht niet meer kan worden ingevuld, wordt

zij het druk hebben als wij dat ook zijn. Per

reacties zijn onverdeeld positief en het opval-

naar het buitenland gekeken. De blik is dan in

saldo schiet je er dan niet heel veel mee op. En

lende is dat er in totaal meer uren worden ge-

eerste instantie op het Oosten gericht. Prijstech-

als je ze vervolgens in dienst neemt, verdwijnt

werkt. Je hebt er als bedrijf echter wel schaal-

nisch is dat voor hun aantrekkelijker. Nederland

de mogelijkheid om flexibiliteit te creëren weer

grootte voor nodig.”

heeft de afgelopen decennia ook veel verloren. Een volwaardige automotive-industrie hebben

als sneeuw voor de zon”. Het hoeft niet alleen te gaan om een flexibele

Goede buur

we hier eigenlijk niet meer. We hebben wat dat

schil die het metaalbedrijf in staat stelt om mee

De afgelopen twee jaar is de markt hersteld na

betreft veel verloren; ook in andere sectoren

te ademen met de markt. In Duitsland worden

de enorme val in 2008. Een deel van dat herstel

van de industrie. Het resultaat is dat er in Neder-

nu ook de levensfase-gebonden arbeidscontrac-

is te danken aan de snelle groei van de Duitse

land eigenlijk geen eindproducten meer wor-

ten aangeboden. Ger van der Endt van Trumpf

economie, en dan met name in de automotive-

den gemaakt. Daardoor heeft de Nederlandse

Nederland: “Iemand die net van de universiteit

sector. Heeft de Nederlandse metaalwereld vol-

economie zich ontwikkeld tot een componen-

komt, wil het liefst 60 uur per week werken om

doende geprofiteerd van de groei van de Duitse

ten- en toeleverindustrie”. Oude Reimer: “Als je dat combineert met de globalisering ontstaat er een wankele basis. Door de internationalisering

Kwetsbaarheid: export gericht op traag groeiend West-Europa

wordt er niet alleen gekeken waar het best maar ook waar het goedkoopst kan worden geproduceerd. En voor een groot aantal producten kan dat net zo goed in India of China. Ne-

Aandeel landen/regio’s in export metaalproducten*, gemiddelde 1996-2000 en 2006-2010 35% 30%

83% van de metaalexport blijft binnen EU Voor het deel van de metaalproductie dat wel geëxporteerd wordt (29%, zie vorige pagina), is circa 83% bestemd voor landen in de Europese Unie. Dit grote aandeel vormt een kwetsbaarheid voor de metaalsector omdat de groeivooruitzichten voor de EU op zijn best matig zijn als gevolg van forse overheidsbezuinigingen en vergrijzing.

25%

Kansen voor groter marktaandeel in Duitsland Duitsland is de exportbestemming voor één derde van de metaalproducten. De Duitse maakindustrie behoort, de afgelopen vijftien jaar bezien, tot de snelst groeiende van Europa en is relatief goed aangesloten op de opkomende economieën in Oost-Europa en Azië. Voor de Nederlandse metaalsector biedt deze markt nog groeimogelijkheden. Individuele metaalbedrijven kunnen specifieke ‘Nederlandse’ sterktes, zoals de al hoge automatiseringsgraad en betrouwbaarheid, aanwenden om internationaal te groeien.

20% 15% 10% 5% 0% Duitsland België* Frankrijk

VK

Italië

Spanje

overig EU

Europa, niet-EU

Azië Noorden en ZuidOceanië Amerika

derland wordt daardoor steeds meer een land van ‘jobbers’”. Cammeraat trekt de lijn door: “En dan kan het snel gaan. In één jaar tijd is een fabriek uit Nederland overgebracht naar China. In Nederland zouden we ons daarom meer moeten focussen op technologie en die verder ontwikkelen. Het is niet erg als je afhankelijk bent van buitenlandse industrieën, maar het is vele malen beter als je een eigen industrie hebt en die op orde weet te houden”.

Afrika

Capaciteitstekorten

Q Gemiddelde 1996 - 2000 Q Gemiddelde 2006 - 2010

Cammeraat: “Nederland wordt een land van peak shavers: als het in Duitsland teveel wordt,

* het betreft hier de totale export van metaalproducten (inclusief wederuitvoer) Bron: CBS, ING Economisch Bureau

vullen wij het tekort aan capaciteit aan. De grote opgave waar veel metaalondernemers voor staan is de stap van product- naar procesfocus”. Tinus Zuetenhorst van Ceratizit NederAandeel landen/regio’s in export metaalproducten (bron: ING)

34

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

4

land: “Om je als bedrijf zo te kunnen ontwikke-


32-36_Forumdiscussie 19-03-12 12:53 Pagina 35

F O R U M D I S C U S S I E

len, is wel een visie nodig. Zonder zo’n visie ben

2012 vraagt om keuzes

je eigenlijk niet in staat om als partner volwaardig te functioneren”. Coffeng vult aan: “Ik kan me daarbij nog wel voorstellen dat je niet altijd met een grootse visie start. Sommige bedrijven

Druk op eindvraag dwingt metaalbedrijven tot keuzes De Nederlandse metaalsector staat onder druk door de tweede recessie in vier jaar tijd en de structuur van de markt. Met name de fragmentatie van de metaalmarkt en de binnenlandse afzetfocus maakt de sector kwetsbaar. Voor individuele bedrijven liggen er echter ook kansen. Het onderscheidend vermogen van metaalbedrijven wordt in moeilijke tijden vaak pas echt zichtbaar.

Veel metaalbedrijven zijn, als (indirecte) toeleverancier aan een OEM-er, relatiegericht. Een procesfocus is echter nodig om succesvol te blijven. Niet ten koste van de relatie, maar ter versterking van de relatie. Verdere automatisering is hierin essentieel. Manarme en 24/7 productie vergt meer van het machinepark, wat kansen biedt voor machinefabrikanten tot onderscheid op het gebied van machinemogelijkheden, betrouwbaarheid en onderhoud.

Focus op relatie alleen biedt onvoldoende onderscheid In een sector met ruim 8.600 bedrijven is onderscheidend vermogen geen vanzelfsprekendheid. Met name de groep zogeheten jobbers is kwetsbaar.

Van de metaalbewerker vraagt procesoptimalisatie om niet langer de machine centraal te stellen, maar juist het beheersen van de supply chain en de interne processen.

soort zzp’er. Maar ook zo’n bedrijf kan zich ver-

Productie metaalsector krimpt weer na twee goede jaren

der ontwikkelen op basis van een visie op de

10%

Strategische focus: onderscheid in proces of product ter versterking van de relatie Relatie

markt, zijn bedrijf, zijn proces en zijn produc-

5%

ten.” Jager: “Sterker nog, als je als zzp’er actief

0%

bent, is het noodzakelijk dat je een visie hebt op

-5%

je ontwikkeling. Anders ben je na vijf jaar uitge-

-10%

speeld. Je kennis is dan verouderd waarna je

-15%

door de markt buitenspel wordt gezet”.

-20%

starten, omdat de eigenaar ergens een gat in de markt ziet of een dienst levert waar op dat moment vraag naar is. Die visie moet dan echter wel op korte termijn worden ontwikkeld. Grotere bedrijven zien dergelijke starters als een

8% 5,8%

-2%

-15,5% 2009

2010

* raming ING Economisch Bureau

Meer profileren

2011

2012*

Proces

Product

Bron: Treacy en Wiersema, ING Economisch Bureau

Bron: CBS

Boske relativeert: “Toch heeft Nederland veel positieve kanten: snelheid, flexibiliteit en knowhow. Dat moeten we nadrukkelijker profileren.

12

Strategische focus: onderscheid in proces of product ter ondersteuning van de relatie (bron: ING)

Het is ook maar net in welk deel van de industrie je actief bent. De lucht- en ruimtevaartin-

neemt niet weg dat een jobber zich ook kan

Werken in de industrie is daar iets waar men

dustrie heeft nooit een dip gekend en is altijd

ontwikkelen als onderdeel van een proces.

nog trots op is. Dat zouden we in Nederland

blijven groeien. Als toeleverancier voor die in-

Maar daarin zal je als jobber ook moeten inves-

ook meer moeten zijn”. Jager zoekt de verkla-

dustrie, heb je de afgelopen jaren goed zaken

teren. Als je alleen voor uren blijft werken, ont-

ring daarvoor deels in de opleiding: “Onze

kunnen doen”. Ook Van der Endt onderkent

staat uiteindelijk een problematische situatie”.

scholing is een crime. De ambachtschool is verloren gegaan en daarmee ook generaties vak-

het belang van die focus op industrieën: “We richten ons nog te weinig op de lucht- en ruim-

Jeugd

mensen. Er worden nauwelijks nog vakmensen

tevaartindustrie. Het blijft beperkt tot een

Toch wil het ontbreken van vitale eindprodu-

‘afgeleverd’ en er bestaat steeds minder be-

handvol bedrijven. Ik denk dat bedrijven er baat

centen, nog niet zeggen dat de Nederlandse

langstelling voor bèta-onderwijs. Dat zijn juist

bij hebben, wanneer ze zich op die manier fo-

metaalondernemer alleen maar afhankelijk is

de mensen die we voor de toekomst nodig heb-

cussen”. Die focus is goed, maar lang niet altijd

van het buitenland. Van der Endt: “Laten we

ben. Van dienstverlening alleen kun je niet

even makkelijk te realiseren. Coffeng: “Eigenlijk

ons liever richten op dingen die goed gaan. De

leven. Door de schaarste aan vakmensen is er

wil iedereen universeel zijn. Gaat het op dit mo-

halfgeleiderindustrie in Nederland gaat bijvoor-

ook een vreemde scheefgroei: een vakman ver-

ment goed in de luchtvaart, dan gaan we ons

beeld uitstekend. Hetzelfde geldt voor de me-

dient tegenwoordig bijna net zoveel als een

daarop richten. En als het daar minder gaat,

dische- en voedingsmiddelenindustrie. We

HTS’er. We hebben ze alleen niet meer en we

maar in een andere tak van industrie weer

mogen er best trots op zijn dat we actief zijn in

hebben ze niet de waardering gegeven die ze

beter, dan pakken we die gewoon weer op. Het

de tweede industrie in Nederland: de maakin-

verdienen”. Dat gemis aan technische know-

probleem dat daardoor ontstaat is, dat er te

dustrie. Die industrie draagt maar liefst 15 pro-

how en vaardigheden wordt niet alleen in de

weinig toegevoegde waarde wordt gecreëerd.

cent bij aan ons nationale product. Laten we dat

metaalindustrie gevoeld. Cammeraat: “De Fe-

Het proces van opdrachtgevers wordt je nooit

voor ogen houden en onze businessmodellen

deratie Aandrijftechniek Feda loopt tegen het-

volledig eigen. Dat betekent ook dat je als eer-

aanpassen aan de nieuwe situatie. Die situatie is

zelfde probleem aan. De federatie is daarom

ste afvalt wanneer het minder gaat. Je zult

ook dat er in Nederland minder waardering is

zelf begonnen met de Fedacademy; een initia-

daardoor dan ook jobber blijven”. Boske: “Dat

voor de industrie dan bijvoorbeeld in Duitsland.

tief waarmee het vakmanschap weer op de

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

35


32-36_Forumdiscussie 19-03-12 12:53 Pagina 36

kaart moet worden gebracht. We merken daar ook dat er veel ontwikkelingen zijn in de machinebouw. Opmerkelijk is, dat daar veel jongeren instromen die door programma’s op Discovery Channel enthousiast zijn geworden voor techniek. Daar zien ze hoeveel en welke mooie dingen er met techniek mogelijk zijn. Dat moeten we ook met de metaalindustrie voor elkaar zien te krijgen”. Zijn jongeren dan alleen via televisieprogramma’s te bereiken? Misschien dat sociale media ook wel een rol spelen voor de toekomst van de metaalindustrie? Strijbos: “Het is in ieder geval zo dat een andere generatie ook een andere aanpak vergt. Wij hebben bijvoorbeeld drie nieuwe jongens aangenomen die actief zijn geweest in de wereld van de Vakkanjers. Eén van de dingen die we daarbij gedaan hebben, is het voeren van gesprekken met hun ouders. Alleen om ze ervan te overtuigen dat het ook goed met hun kinderen zou komen, wanneer ze in de metaalindustrie aan het werk gaan”. Een industrie die daarmee ook goed voor zijn mensen

weerbarstiger. Hoe doe je dat eigenlijk? Kof-

ben ik daar onderdeel van? Je zult dus nooit zo-

zorgt? Boske: “Ik denk dat werkgevers in de

man: “Allereerst moet je weten welke klanten

maar een drieassige machine kopen om vervol-

metaalindustrie wel beseffen dat hun werkne-

je wilt bedienen en wat hij én zijn klanten wil-

gens te kijken welke klanten je ermee kunt be-

mers een kostbaar goed zijn. En de recente

len. Een goede kennis van het proces van je

dienen. De klant en zijn proces moeten als eer-

CAO-afspraken bewijzen dat ze zelfs bereid zijn

klanten zijn een vitale eerste stap voor het hele

ste centraal staan”. Van der Endt: “En wie is de

om meer te betalen dan ze vragen”. Jager: “Ik

veranderingsproces. En als er bij die overgang

klant van jouw klant? Dat is een belangrijke

denk ook dat we onze werknemers goed ver-

automatisering nodig is, dan zul je die stap al-

vraag! Met het antwoord daarop kun je klanten

zorgen. De emolumenten zijn prima. Het is al-

leen maken wanneer je daarmee klanten over

helpen. Dat betekent dat je hem ondersteunt

leen zo dat we een werkomgeving hebben die

langere tijd mee kunt bedienen. Dat vereist dus

bij procesbeheersing en kunt zorgen voor fout-

in de ogen van de buitenwereld voor verbete-

een kijk op de toekomst. Hoe ontwikkelen mijn

eliminatie”.

ring vatbaar is”.

klanten en hun markten zich? Op welke manier

<<<

Procesdenken De jeugd is nodig om de toekomst van de metaalindustrie veilig te stellen. Maar de toekomst

VIMAG-forumdiscussie

verlangt meer van bedrijven. Meer flexibiliteit

De VIMAG-forumdiscussie is een initiatief van de sectie VIMAG van de Federatie Productie

als het om de relatie met klanten gaat. De tra-

Technologie. De leden van de vereniging vertegenwoordigen gezamenlijk meer dan vijftien-

ditionele focus op het product moet moderner

honderd producenten van apparatuur voor de metaalindustrie. Door hun rechtstreekse ver-

worden; met meer aandacht voor het proces.

tegenwoordiging en de jarenlange ervaring beschikken de VIMAG-leden over een onschatbare

Dat procesdenken staat dan ook volop in de be-

hoeveelheid kennis en deskundigheid. Die knowhow wordt nu ook via de forumdiscussie over-

langstelling. Wie de processen goed weet te be-

gedragen. Tijdens de discussie passeren onder meer de stand der techniek, ontwikkelingen en

heersen en waar mogelijk te automatiseren lijkt

aandachtspunten voor potentiële gebruikers de revue. De bijeenkomst over de Assetvisie Me-

de toekomst te hebben. Probleem is alleen dat

taal stond onder leiding van Reinold Tomberg, hoofdredacteur van Metaal Magazine en vond

beheersing en automatisering van processen op

plaats onder auspiciën van de PR-commissie van de Federatie Productie Technologie.

papier heel gemakkelijk zijn. De praktijk is vaak

36

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


Fully integrated performance

NIEUW

AEROSPACE & AVIATION Tiger·tec® Silver ISO P generatie: nieuwe snijmaterialen plus nieuwe geometrieën! De combinatie van de unieke Tiger·tec® Silver CVD-coating met de volledig nieuwe geometriefamilie voor een nog groter toepassingsbereik maakt het innovatieve performance-wonder bij het draaien van staal nog efficiënter. Dat is onze definitie van pure performance – volledig geïntegreerd in de processen van onze klanten. Aanzielijke prestatieverhoging: Concurrentie Tiger·tec® Silver WPP10S

+ 75 %

Your partner in productivity www.walter-tools.com www.youtube.com/waltertools www.facebook.com/waltertools

AZ_Turning_TTS_nl_Halb_94x265.indd 1

w w w. u n i s i g n . n l

Walter Benelux N. V. / S. A. Cluster Park, Romboutsstraat 3 B-1932 Zaventem

09.03.12 13:39


MACH4METAL

METALWORKINGMACHINERY

Wanted Heavy Machinery LVD 4.000 X 220 TON

CNC KANTBANK

2000

MG 3000 X 32 MM

4 ROLLEN WALS

2001

MAS VO 50 RADIAAL

MAS KOVOSVIT

2003

8 assen CADMAN sturing CNC bombering / Veel, Veel Gereedschap / uit voorraad !

Ø 380 rol, 3100 x 32 / 25 Aanbuiging, digitaal, top & zij support, vrij 06.2012

Radiaalboor, uitlading 1600, mk 6 / 310 mm diepte, boor kubes, vario toeren

TOS FGS 63 B

PBR T 800 X 5000

CNC TOS WHN 13.8 C

CON. FREESBANK

1999

X/Y/Z 1400 x 700 x 1500 Iso 50 / Uni. Milinghead 3 axis dro / some tooling !

HACO ERM 4.300 X 220 T

CNC KANTBANK

2007

6 assen BC 59 graphics 2 D CNC bombering / set Uni. Gereedschap / uit voorraad !

DARLEY 4.300 X 300 T

CON. DRAAIBANK

1997

CNC WHN13.8 C

1987

Ø 1.600 x 5.0000 mm 2 brillen, Mot. Tegen center, didgitaal, 4 Klauw Ø 1.500 mm

X/Y/Z/W 3.000 x 2.000 x 800 x 1.250 / tafel 1800 x 1600 34 kW / 1.000 Rpm /Ø 130

ANAYAK HV 3000 PLUS

NICOLAS CORREA 25

CNC BED FREEZER

2003

X/Y/Z 3200 / 1500 / 1250 Iso 50 30 kW / C+B axis Fanuc 18 iT / 20 pos. wissel

TACCHI HD 1000

CNC BEDFREEZER

2006

X/Y/Z 2.500 x 1.000 x 1.000 Iso 50 / 22 kW / 4.000 omw. iTNC 530 / 2500 x 900 tafel

BOVENLOOP KRANEN ! 24 x

CNC KANTBANK

2008

7 assen delem DA66W CNC bombering / wila klem Gereedschap vergrote slag !

CON. DRAAIBANK

1987

Ø 1.050 x 2.000 mm, V constante, 40 kW, 3 assen digitale uitlezing, 9.800 Kg

2 X 50 TON X 20,500 MM 3 X 32 TON X 20,500 MM 4 X 20 TON X 15,455 MM 3 X 16 TON X 15.565 MM

­­www.mach4metal.com Wanted you surplus machines Tel. 0031 (0)316-247123 Fax. 0031 (0)316 - 247956 info@mach4metal.com


39_Hannover Messe 19-03-12 13:05 Pagina 39

B E U R S

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Duurzaamheid centraal Met het centrale thema ‘Greentelligence’ plaatst de Hannover Messe 2012 groene technologieën als belangrijke groeifactor voor de industrie in het middelpunt van de komende beurs. Producten en processen moeten duurzaam, milieuveilig en efficiënt zijn om op de huidige en toekomstige wereldmarkt succesvol te kunnen zijn. Duurzaamheid geldt daarbij voor alle thema’s: automatiDuurzaamheid staat centraal tijdens de Hannover Messe 2012, ook voor de toeleveringsindustrie. Hier een

sering, industrie, industriële toelevering

bewerkte behuizing van een windturbinetandwielkast die vorig jaar in Hannover te zien was (foto: Paul Quaedvlieg)

en diensten alsmede onderzoek en ontwikkeling. Op de Hannover Messe 2012 (23 t/m 27 april)

kers bijeen. Meer dan honderd belangrijke dele-

Lijmtechniek

gaties uit politiek en bedrijfsleven zijn elk jaar in

De vakbeurs Industrial Supply biedt diverse

Hannover te gast om zich op de hoogte te stel-

overzichten van de toeleveringsindustrie. Met in

len van de nieuwste trends en oplossingen.

totaal negen thema’s, waarvan het thema lijm-

beleeft de vakbeurs IndustrialGreenTec haar

techniek in 2012 haar première beleeft, wordt

première. Deze nieuwe vakbeurs presenteert

Partnerland China

de internationale vakbeurs voor industriële toe-

zich als een podium voor alle milieutechnolo-

China is dit jaar het partnerland van de Hanno-

levering tijdens de komende beurs verder uitge-

gieën binnen het hele industriële economische

ver Messe. Afgelopen zomer ondertekenden de

breid. Deze geeft daarmee de diversiteit en in-

proces. Belangrijkste thema’s van de Industrial-

Duitse minister van economische zaken Rösler

novatiekracht van de toeleveringsbranche weer.

GreenTec zijn recycling en afvalverwerking,

en de Chinese minister voor industrie en infor-

Een bijzondere focus is tijdens Industrial Supply

technische maatregelen ter bescherming van

matietechnologie Wei in het kader van het

gericht op intelligente materialen en duurzame

het oppervlaktewater en de bodem, voorzienin-

Duits-Chinese regeringsoverleg daarover een

technologieën. Dit wordt duidelijk bij het the-

gen ter bestrijding van lawaaioverlast en ter be-

overeenkomst in Berlijn. Dit partnerschap moet

matische zwaartepunt van het licht bouwen vol-

perking van de luchtvervuiling, efficiënt gebruik

sterke impulsen gaan geven aan de Duits-Chi-

gens de nieuwste trends, bijvoorbeeld met kool-

van materialen en dienstverlening, van advies

nese economische betrekkingen. Ook zal het op

stofvezelmaterialen.

tot certificering.

de exposerende bedrijven en vakbezoekers uit

De Hannover Messe 2012 onderscheidt zich met

de hele wereld een grote aantrekkingskracht

haar acht vakbeurzen (Industrial Automation,

uitoefenen. Voor alle beursdeelnemers bestaat

Energy, MobiliTec, Digital Factory, Industrial Sup-

de kans om hun zakelijke betrekkingen met

ply, CoilTechnica, IndustrialGreenTec en Research

China ten aanzien van im- en export te intensi-

Industriële automatisering

& Technology) als een internationale en veelzij-

veren en hun economische en wetenschappe-

Op de beurs Industrial Automation zijn in acht hallen alle

dige beurs. Uit de hele wereld komen vakbezoe-

lijke betrekkingen verder aan te halen. De Chi-

disciplines en thema’s van de industriële automatisering

nese regering heeft aangekondigd dat zij op de

vertegenwoordigd. Daarmee trekt deze vakbeurs voor

Hannover Messe 2012 nationale onderzoeks-

procesautomatisering, productieautomatisering en sys-

projecten op het gebied van het efficiënt ge-

teemoplossingen elk jaar veel belangstelling. Groot is de

bruik van energie wil voorstellen. Het partner-

vraag in de industrie naar gerichte automatiseringsoplos-

Open: van 9.00-18.00 uur

land wil met name aandacht besteden aan de

singen voor de industriële productie en tevens zal het

Waar: Hannover Messe (D)

sectoren energieopwekking, intelligente ener-

forum ‘Efficiënt gebruik van energie in industriële proces-

Info: www.hannovermesse.de

gienetwerken en -systemen en milieuvriende-

sen’ veel aandacht krijgen.

In het kort Wanneer:

23-27 april

<<<

lijke mobiliteitsoplossingen.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

39


40-41-42-Skyloader 19-03-12 13:04 Pagina 40

DOOR: JAN OONK

Snel schakelen bij kleine series “Maximale flexibiliteit en productiviteit vanaf enkelstuks, dat is onze insteek.” Salesmanager Frans Branten en bedrijfsleider Ben van Otterdijk van Melamo in Helmond zijn wat dat betreft helder in hun uitgangspunt. Het leidde tot de aanschaf van een vijfassig RS 605 bewerkingscentrum van Hedelius, met Skyloader palletmagazijn en met aanvullend extern gereedschappenmagazijn.

Bij Melamo Fijnmetaaltechniek draait het vooral om enkelstuks en kleine series, waarbij het accent ligt op de bewerking van roestvast staal, non-ferro metalen en kunststoffen. “Snel kunnen schakelen tussen verschillende producten” is dan een voorwaarde, want ook bij kleine series moet de spil zo veel mogelijk draaien om prijstechnisch interessant te blijven. “De klant wil niet betalen voor omsteltijden”, zoals Frans Branten eenvoudig vaststelt. Dat snel schakelen

De RS 605 bij Melamo, met links het Skyloader palletmagazijn. Het externe gereedschappenmagazijn bevindt

tussen producten kan dankzij het nieuwe Sky-

zich achter de machine (foto: Jan Oonk)

loader palletmagazijn van Hedelius, met zesassige robot die de (zijwaartse) omwisseling van de pallets in en uit de machine voor zijn reke-

aan dat het hier gaat om een machine met één

gewicht van de robot 65 kg, dat wil zeggen dat

ning neemt. De Skyloader bij Melamo is de eer-

bewerkingsstation, niet om een van de pendel-

uitgaande van een palletgewicht van 15 kg

ste die in ons land geplaatst is.

machines waar Hedelius om bekend is. De Sky-

werkstukken tot 50 kg gehanteerd kunnen wor-

loader 308 is uitgevoerd in de vorm van een car-

den. Ook zwaardere uitvoeringen horen echter

Wisselcyclus 25 s

rousel en telt acht pallets van 320 mm x 320

tot de mogelijkheden. Een complete wisselcy-

Bij Melamo gaat het om een Skyloader van het

mm. (In een andere variant, de Skyloader 405, is

clus van pallets neemt 25 s in beslag.

type 308, gekoppeld aan een RS 605 Single be-

sprake van vijf pallets van 400 mm x 400 mm). In

De Skyloader 308 is met name ontwikkeld voor

werkingscentrum. De toevoeging Single geeft

het geval van Melamo bedraagt het handlings-

Hedelius machines van het type 505 S en 605 S, blijkt uit de toelichting van Richard Hermans

Automatisering in één hand

van Promas in Maasbree, dat Hedelius in ons land vertegenwoordigt. Voor andere typen ma-

40

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


40-41-42-Skyloader 19-03-12 13:04 Pagina 41

M A C H I N E

M A S T E R C L A S S

Afwegingen van Branten en Van Otterdijk - Met name bij kleine series is een automatiseringsconcept van belang dat de meeste flexibiliteit biedt. Je moet snel kunnen schakelen tussen verschillende producten. - Een wezenlijke voorwaarde voor ons is dat de hele automatisering van machine, pallet- en gereedschappenmagazijn in één hand ligt. Eén aanspreekpunt voorkomt discussies bij problemen. - Het externe gereedschappenmagazijn biedt de garantie dat een grote variëteit aan complexe producten automatisch en compleet bewerkt kan worden.

wordt de voorraad aangevuld. Zijn voor een bewerking meer dan dertig gereedschappen nodig dan kan ook rechtstreeks uit het externe Het Skyloader palletmagazijn met acht posities. Op de voorgrond de wisselpositie (foto: Jan Oonk)

magazijn worden geput. Het externe gereedschappenmagazijn is uitgerust met een apart bedieningspaneel, om de be-

chines kan de Skyloader ook worden geleverd

190 posities extra

sturing rechtstreeks vanaf de achterzijde te kun-

in de vorm van een schappensysteem in combi-

De RS 605 beschikt standaard over een meelo-

nen bedienen. Om de insteltijden zo minimaal

natie met een lineaire robot. Hieronder ook va-

pend gereedschappenmagazijn met dertig po-

mogelijk te houden vindt de voorinstelling van

rianten die in een later stadium kunnen worden

sities. Om ook bij de grote variatie aan werk-

de gereedschappen bij Melamo plaats buiten de

uitgebreid, mocht de ontwikkeling van de pro-

stukken uit de voeten te kunnen qua automati-

machine door de preset-afdeling.

ductie dat noodzakelijk maken. Voor meer in-

sering is de machine daarnaast uitgerust met

De RS 605 zelf is een doorontwikkeling van een

formatie over de Skyloader en de diverse machi-

een extra extern gereedschappenmagazijn met

bestaande machine van Hedelius. “Een bewe-

nes van Hedelius zie www.promascnc.nl en

190 posities. Compleetbewerking en automati-

zen concept, dat garant staat voor een hoge sta-

www.hedelius.de.

sering gaan voor Branten en Van Otterdijk wat

biliteit en betrouwbaarheid”, aldus Hermans.

Een kenmerk is verder dat de Skyloader direct is

dat betreft hand in hand, vandaar ook de vijfas-

Die bewezen degelijkheid van de RS 605 is voor

gekoppeld aan de machine en dat heeft volgens

sige uitvoering van de machine. Bij de omscha-

Branten en Van Otterdijk een belangrijk argu-

Branten en Van Otterdijk een wezenlijk prak-

keling naar een nieuw bewerkingsprogramma

ment, in verband met de onbemande productie

tisch voordeel: “Olie en spanen vloeien direct

wordt automatisch gecontroleerd of alle beno-

en de bewerking van roestvast staal. De ma-

terug in de machine, zodat het palletmagazijn

digde gereedschappen in het meelopend maga-

chine is sinds begin januari operationeel en over

zelf minder vervuild raakt”.

zijn aanwezig zijn. Is dat niet het geval dan

de stabiliteit van de machine zijn ze uitermate tevreden. “De machine wordt voor 70 procent ingezet voor de verspaning van roestvast staal en met name daar is stabiliteit en degelijkheid van het grootste belang.” Over het spilrendement valt zo kort na de opstart nog niet zo veel te zeggen, maar ook op dat punt zijn ze vol vertrouwen. “Het is een concept dat ons aanspreekt en dat past binnen onze bedrijfsvoering.”

Kleiner tegenlager De RS 605 bij Melamo heeft een vermogen van 19 kW en een bewerkingsbereik van 600 mm x 650 mm x 520 mm. De lineaire ijlsnelheden liggen op 45 m/min, terwijl het maximale toerental van de spindel 14.000 min-1 bedraagt. Een belangrijke aanpassing ten opzichte van eerdere uitvoeringen van de RS 605 is de uitvoering van het tegenlager van de draaizwenktafel. Dit tegenlager is wat minder massief uitgevoerd, Binnen het Skyloader palletmagazijn neemt een zesassige robot de (zijwaartse) omwisseling van de pallets in

terwijl de hoogte naar beneden is bijgesteld.

en uit de machine voor zijn rekening. Een complete wisselcyclus neemt 25 s in beslag (foto: Hedelius)

Een noodzakelijke aanpassing om de machine

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

41

>>>


40-41-42-Skyloader 19-03-12 13:04 Pagina 42

Supply support vergt continue innovatie Als toeleverancier heeft Melamo Fijnmetaaltechniek de afgelopen jaren de omslag gemaakt van het jobberwerk naar wat wordt genoemd ‘supply support’, waarbij het ondersteunen van de klant de belangrijkste drijfveer is. Van de levering van fijnmechanische onderdelen is het accent verschoven naar de uitvoering van complete projecten, waarbij kant-enklare assemblages worden geleverd aan de klant. “Als onderdeel van de supply chain streven we naar vereenvoudiging van de keten”, zoals Frans Branten en Ben van Otterdijk het verwoorden. De combinatie van draaien, frezen, lassen en mechanische assemblage vormt daarbij een sterk wapen. Voor de key customers worden de projecten begeleid door speciale accountteams. De constructie van het tegenlager van de draaizwenktafel (links) is zodanig aangepast dat de pallets zijwaarts

Met de metamorfose naar ‘supply sup-

in de machine kunnen worden geladen door de robot (foto: Jan Oonk)

port’ is de focus verschoven naar samenwerking met de klant en naar een proces van continue innovatie. Onder dat laatste

zijwaarts te kunnen beladen door de robot van-

voerd. “In het belang van de medewerkers en

verstaan Branten en Van Otterdijk niet al-

uit het palletmagazijn. “Die zijwaartse belading

hun welzijn”, zoals Branten en Van Otterdijk

leen investeringen in de modernste ma-

heeft als voordeel dat de machine te allen tijde

aangeven. Dankzij die overkapping is ook het

chines en technologieën, maar ook het

vanaf de voorzijde toegankelijk blijft voor de

geluidsniveau van de machine een stuk lager.

perfectioneren van de organisatie, inclu-

operator, terwijl de stabiliteit van het geheel be-

sief inkoop en logistiek. Naast tal van

houden blijft”, noemt Hermans als achterlig-

De beste combinatie

draaimachines en drie-, vier- en vijfassige

gende gedachte.

Een belangrijk argument van Branten en Van

bewerkingscentra

Een andere aanpassing is de extra overkapping

Otterdijk bij de keuze voor Hedelius is dat ma-

onder andere over een draaifreescen-

met afzuiging waarmee de machine is uitge-

chine en de automatisering daar omheen van

trum van Nakamura-Tome.

één leverancier afkomstig zijn. “Dat maakt het

Belangrijke afzetmarkten zijn de verpak-

voor ons de beste combinatie”, aldus Branten.

kings- en de voedingsmiddelenindustrie,

“We hebben te maken met één aanspreekpunt

terwijl ook de hightech sector in de om-

en dat maakt de communicatie een stuk een-

geving tot de klantenkring behoort.

voudiger en directer. Vooral bij problemen heb

Voorbeelden van complete constructies

je niet het risico dat je in allerlei discussies ver-

zijn bijvoorbeeld reactorvaten ten be-

zeild raakt.” Met andere woorden: “Knowhow,

hoeve van waterzuivering en warmtewis-

know where en know who in één hand.” Ook

selaars. Opvallend is de grote schakering

niet onbelangrijk: “Prijstechnisch is het even-

in het type producten en het formaat

eens een stuk interessanter”.

daarvan. Zo maakt Melamo precisieon-

Een ander winstpunt is dat de hele aansturing

derdelen waarvan er vijftig in een hand

van machine en pallet- en gereedschappenma-

gaan tot complete lasconstructies met

gazijn is geïntegreerd. Vanuit de Heidenhain

een lengte van 14 m. Van de omzet

iTNC530-besturing wordt niet alleen het bewer-

wordt 90 procent bereikt binnen een

kingsproces aangestuurd, maar ook de pallet-

straal van 70 km rond Helmond, terwijl

wisseling en het gereedschappenbeheer. De

voor de resterende 10 procent de connec-

machine is daarbij direct gekoppeld aan het

ties reiken tot in Oost-Europa.

ERP-systeem van Melamo.

Melamo Fijnmetaaltechniek (met 105

Bij de keuze voor de machine en het automati-

medewerkers) maakt deel uit van de Tho-

seringsconcept zijn de operators overigens

mas Regout Group, waartoe in totaal vijf

vanaf het begin nauw betrokken geweest. “Dat

bedrijven behoren. Nieuwste loot is Me-

is goed voor de motivatie. Het is belangrijk dat

lamo Stainless Modules in Slowakije,

zij overtuigd zijn van de mogelijkheden om de

waar grote lasprojecten worden uitge-

machines later optimaal te kunnen benutten”,

voerd.

beschikt

Melamo

aldus Van Otterdijk. Branten voegt daaraan toe:

Voor meer informatie zie www.melamo.nl

Het externe gereedschappenmagazijn, met extra 190

“Machines kopen kan iedereen, maar de vak-

en www.thomasregout.nl.

gereedschappen (foto: Jan Oonk)

mensen maken het verschil”.

42

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

<<<


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:56 Pagina 43

T E C H N I S C H

DOOR: REINOLD TOMBERG

N I E U W S

‘Doe-het-zelf’ 3D-printen Het is een beetje als de kip en het ei: bouw je eigen 3D-printer met onderdelen die door middel van 3D-printen van kunststof hun vorm gekregen hebben. Onlangs tijdens RapidPro in Veldhoven werd duidelijk dat ‘doe-hetzelvers’ volop aan de slag kunnen met opgroeien door middel van 3D-printen.

Widenhorn Rapid Prototyping, met vestigingen in Rhoon en Poortugal, had als beursaanbieding de

De zelfbouwprinter RapMan 3.2 die Widenhorn op de markt brengt. De

3D-printer RapMan 3.2 die als bouwpakket aan-

inzet toont een onderdeel van deze printer die door printen van kunststof

geboden werd voor een vanaf-prijs van 1.030

vervaardigd is (foto’s: Reinold Tomberg)

euro. In Veldhoven werd de ‘do it yourself’-printer getoond met twee koppen die producten kunnen opgroeien van de kunststof ABS of de biologisch

toonde in Veldhoven onder andere de Orca 0.3

jonge mensen wél geïnteresseerd zijn in techniek,

afbreekbare kunststof PLA. De printer zelf is mede

printer voor een prijs van 650 euro. Exclusief BTW

als het maar gaat om eigentijdse technieken en

gebouwd met geprinte, kunststof componenten.

stond bijna verontschuldigend op het prijskaartje.

dan het liefst in combinatie met computertech-

Die twee koppen bieden dan een mogelijkheid

De versie 0.4 ging als beursaanbieding voor 699

niek.

om een model of een prototype te laten op-

euro weg. In vergelijking met de Rapman is het

groeien in twee kleuren. Dit is natuurlijk een aan-

‘knutsel’-gehalte van de Orca hoger, maar ook

trekkelijke, visuele optie. Widenhorn kan deze

deze printer kon moeiteloos een ingewikkelde

printer ook leveren met drie koppen. Het is duide-

vorm printen (zie ook de foto’s). Een FabLab is een

lijk een ‘low end’-instapmodel voor bedrijven en

kenniscentrum dat wil functioneren als een ont-

scholen, maar ook voor consumenten, die willen

wikkelpartner voor de industrie, als leeromgeving

kennismaken met 3D-printen.

voor het onderwijs, als laboratorium voor de kun-

Is die prijs van 1.000 euro nog te hoog, dan kan

sten, als incubator voor technostarters en ontwer-

het nog goedkoper. FabLab uit Zuid-Limburg

pers en als openbare werkplaats voor ambachtslieden en modelbouwers. Betaalbare 3D-printers voor het mkb en zelfs voor thuisgebruik is een van de ontwikkelingsdoelstellingen. Ook toonde FabLab op de beursvloer de Prusa 2 voor een prijs van 800 euro. Deze wel inclusief

De Prusa 2 3D-printer van FabLab

BTW. Dit is ook een zelfbouw 3D-printer. FabLab

De Orca printer

omschrijft deze printer als een zo ver als mogelijk

van FabLab;

geoptimaliseerd ontwerp, dat veel sneller te bou-

dit is een

wen is dan voorgaande modellen. Het ontwerp is

éénkopsprinter.

gemaakt door Josef Průša, een Tsjechische ont-

Als inzet een

werper.

model dat met

Ook opvallend: het enthousiasme van jonge tech-

deze printer

nici voor deze zelfbouwprinters. Een bewijs dat

gemaakt is.

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

43


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:57 Pagina 44

DOOR: REINOLD TOMBERG

Ronde vorm in plaat buigen De Codatto EVA 3121 paneelbuigmachine die Siboma uit Ulft tijdens de Techni-Show 2012 in hal 7 in Utrecht demonstreerde, is na afloop van de beurs naar Goma in Henglo (Gld) gegaan. Het is een bijzondere plaatbewerkingsmachine: vrije, ronde vormen zijn in een plaat te buigen zonder gebruik van speciale Wat voorbeelden van plaatwerkstukken die maakbaar zijn met de Codatto EVA 3121 paneelbuigmachine. Ook

gereedschappen.

de ronde vormen zijn buigwerk (foto’s: Goma/Codatto)

De Codatto EVA 3121 is een stevige machine:

den. Uiteraard heb je dan een stevige machine

Bijzonder van Codatto is ook dat de positie

over een buiglengte van meer dan 3 m (3.123

nodig: de eigen massa van de paneelbuigma-

van de buigvingers vrij programmeerbaar is.

mm om precies te zijn) kan staal van 3 mm dik

chine bedraagt 26.000 kg.

Er is dus sprake van geprogrammeerde aan-

over de volle lengte van de machine gebogen

Kenmerkend voor dit type buigmachine is dat

drukpunten. De buigvingers verschuiven dus

worden. Roestvast staal kan met een maximale

de te buigen plaat vlak op het bed blijft liggen

niet over de plaat. Dit biedt bij het bewerken

dikte van 2,2 mm over die 3 m gebogen wor-

en dat met behulp van een boven- en ondermes

van gelakte plaat voordelen gelet op het voor-

de plaat in twee richtingen naar boven of bene-

komen van beschadigingen.

den gebogen wordt. De foto’s bij dit artikel

Een andere bijzonderheid is het rondbuigen van

tonen de plaatwerkmogelijkheden van de Co-

een plaatdeel. Door steeds in stapjes de plaat

datto. De boven- en ondergereedschappen zijn

aan te voeren en vervolgens iets te buigen ont-

bij de Codatto bevestigd op een raam, een ro-

staat een radius. Dit kan een kraal zijn met een

buust C-frame, dat op en neer beweegt. De di-

relatief kleine radius, maar is het ook mogelijk

mensionering van dit machineonderdeel is met-

om bijvoorbeeld in een plaatdeel een radius van

een maatgevend voor de maximale hoogte van

300 mm na een vlak deel te laten overgaan in

het

mm.

een radius van 20 mm. Met name bij stylingpro-

Op zich is dit een relatief hoge buighoogte.

ducten van roestvast staal zie je een toene-

Een andere belangrijke afmeting is de ‘diepte’

mende vraag naar ronde vormen. Terwijl de se-

van het gereedschap, deze bedraagt in stan-

riegroottes afnemen. Een paneelbuigmachine

daarduitvoering 142 mm. Over deze afmeting

als de Codatto biedt Goma dan de mogelijkheid

klemt de plaathouder de plaat op de tafel, dit is

om ook zonder de aanmaak van speciaalge-

dus tevens de minimale basis van een buigpro-

reedschap, ook voor een prototype, deze ronde

duct. Bijzonder is dat Goma speciale onder-

vormen in één keer goed te buigen.

buigdeel:

deze

bedraagt

220

bouwgereedschappen heeft besteld met gereedschapdiepten van ‘maar‘ 72 mm en 40 mm. Dit betekent dat na een relatief kleine plaatdoorvoer al weer een volgende buiging kan

Video laat buigen zien

plaatsvinden. Op onze site metaalmagazine.nl hebben we een filmpje geplaatst dat het plaatbuigen met de Deze detailopnames illustreren met welke fijnheden

Codatto EVA 3121 paneelbuigmachine duidelijk

plaat gebogen kan worden. Maximale

laat zien. Een aanrader om de crux van het buigen

nauwkeurigheid bedraagt volgens opgave Codatto

te doorgronden.

0,05 mm

44

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:57 Pagina 45

T E C H N I S C H

N I E U W S

Horizontaal bewerken Hurco introduceert met

een volledig ge誰ntegreerde CNC vierde as, en de

de

een

Hurco WinMax-besturing. De HMX630 heeft

nieuwe lijn van hori-

een werkbereik (X,Y,Z) van 1.050 mm bij 900

zontale

bewerkings-

mm bij 1.000 mm, een spilvermogen van 22 kW

centra. Als eerste wordt

en een aandrijfkoppel van 352 Nm. Het maxi-

de HMX630 leverbaar.

male spiltoerental ligt op 8.000 min-1 of 10.000

Later

HMX

serie

volgen

een

min-1 en er zijn ijlgangen mogelijk tot 35 m/min.

en

een

Volgens Hurco de ideale mix bij het bewerken

HMX500

HMX400. De HMX630

van kleine tot zeer grote series.

machine is uitgerust met een snel twin 630

Zie www.products4engineers.nl

mm

Infonummer: 68153

palletwisselsys-

teem met 1.000 kg tafelbelasting, een gereedschapmagazijn Het palletsysteem maakt pendelen mogelijk en het grote gereedschapmagazijn

met maximaal 96 posi-

geeft veel mogelijkheden bij onbemande productie (foto: Hurco)

ties voor SK50 houders,

Meer flexibiliteit Bystronic biedt haar lasersnijmachine BySprint Fiber naast een vermogen van 2 kW nu ook aan met een laservermogen van 3 kW. De nieuwe

Sneller schuren

Fiber 3000 laserbron kan plaatmateriaal verwerken van 12 tot 20 mm (staal), 6 tot 8 mm (roest-

Norton, een merk van Saint-Gobain Abrasives, lanceert een nieuwe reeks schuurbanden voor me-

vast staal), 6 tot 12 mm (aluminium) en tot 6

taalbewerking. Deze nieuwe schuurbanden worden uitgebracht onder de naam Blue Force, welke

mm voor koper en messing. Door dit hogere

tot 60 procent sneller snijden dan conventionele banden. De nieuw ontwikkelde en gepatenteerde

vermogen kan de BySprint Fiber met de Fiber

naaldvormige Norzon korrel (zirkonium) breekt microkristallijn. Hierdoor vernieuwen de snijhoe-

3000 laserbron aanzienlijk flexibeler worden in-

ken, waardoor een aanhoudende hoge materiaalverspaning en standtijd ontstaan. De zware po-

gezet. Een andere innovatie bij het lasersnijden

lyester YY drager geeft een sterke korrelon-

met fiber laserbron is de ByPos Fiber, waarop de

dersteuning. Hierdoor kan de verspaning per

focuspositie automatisch kan worden aange-

tijdseenheid tot 60 procent toenemen en het

past. Dit is nodig wanneer er gewisseld wordt

aantal te slijpen onderdelen per uur sterk stij-

van materiaal tussen twee orders. ByPos Fiber

gen. Blue Force is geschikt voor robot en hand-

wordt standaard op alle BySprint Fiber systemen

matig slijpen op een bandschuurmachine

geleverd, onafhankelijk van het gekozen laser-

(backstand), op gietstukken, turbineschoepen,

vermogen. Voor systemen die werden geleverd

platen en laskanten. Blue Force (R874) is ver-

zonder ByPos Fiber, wordt er een ombouwset le-

krijgbaar in korrelgrofte 24-120 en met een Su-

verbaar vanaf het derde kwartaal van 2012.

persize toplaag (R876) in korrelgrofte 24-80. Naast roestvast staal is Blue Force ook effectief

Zie www.products4engineers.nl

op staal en aluminium en wordt het toegepast

Infonummer: 68158

in diverse sectoren van plaatbewerking tot slijpen van turbineschoepen. Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 68159 De Blue Force banden zijn ook geschikt voor het afwerken en finishen (foto: Saint-Gobain Abrasives)

Nieuwe machines De BySprint Fiber lasersnijmachine van Bystronic is

Op zoek naar een nieuwe machine? Bezoek www.Products4Engineers.nl

flexibeler dankzij een hoger vermogen (foto: Bystronic)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

45


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:57 Pagina 46

Gantry draaicel

Volhardmetalen

Op de Techni-Show toonde Dormac samen met Fastems een draaicel op basis van een kleine

spoedklussen, ook voor handmatig werk toe-

Doosan Lynx 220LM draaimachine met een

gankelijk zijn. Het gantry concept van een bela-

Fastems RPC20G beladingsrobot in een gantry

dingscel is daarvoor een goede oplossing. Met

concept. Een volautomatische draai- of freesma-

een simpele beweging kan de automatisering

chine met beladingscel moet, ondermeer voor

aan de kant worden gezet en is de originele

frees

standalone machine weer toegankelijk. Ook voor het in- en afstellen biedt dit concept alle ruimte aan de operator, zonder obstakels en buizen en leidingen over de grond. Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 68160 De draaicel van Fastems is geschikt voor zowel handmatig werk als volautomatische serieproductie (foto: Doosan/Fastems)

De nieuwe GP frees heeft een vrijgeslepen weldonschacht zodat dieper frezen mogelijk is (foto:

Mid-level afkantpersen

Klein Tooling)

Aan het Precitool assortiment, vertegenwoordigd LVD Company heeft zijn mid-level gamma hy-

door Klein Tooling uit Weesp, is sinds kort de vol-

draulische afkantpersen, de PPEC-serie, uitge-

hardmetalen GP frees toegevoegd. Deze frees is

breid met modellen met een capaciteit tot 640

een universele viersnijder en geschikt voor zowel

ton. Deze nieuwe PPEC-modellen met een capa-

ruw- als nafrezen, in staal, roestvast staal en giet-

citeit van 320 ton tot 640 ton zijn uitgerust met

ijzer. De frees is voorzien van een kleine 45° punt-

een achteraanslag met twee (X, R) of vier (X, R,

fase en een ongelijke spiraal (35° - 38°). Hierdoor

Z1, Z2) assen, twee aanslagvingers met een

is de spaandikte niet constant en is de kans op tril-

breedte van 100 mm en keuze voor verticaal uit-

lingen aanmerkelijk minder. Als voorbeeld een

neembare LVD Classic of Euro-style gereedschap-

toepassing in ST 52 met een GP frees van rond 8

pen. Alle PPEC-afkantpersen zijn uitgerust met

De PPEC-serie van LVD Company is uitgebreid met

mm, snijgegevens z=4, Vc=200 m/min. ap = 8 mm,

de LVD Cadman Lite-bediening. Deze bediening

een aantal nieuwe modellen (foto: LVD Company)

ae= 8 mm en fz= 0,04 mm. Resultaat is een stand-

is gebaseerd op hetzelfde gebruiksvriendelijke

tijd van 115 m en een verspaand volume van

platform als de Cadman-Touch en heeft dan ook

verbinding met de LVD CADMAN-B offline pro-

7.373 cm³. De frees is leverbaar in drie verschil-

een aantal identieke kenmerken, zoals 2D grafi-

grammeersoftware.

lende lengtes en voorzien van een AlCrN-coating.

van de plooivolgorde met botsingdetectie, Quick

Zie www.products4engineers.nl

Zie www.products4engineers.nl

Bend directe hoekprogrammering en netwerk-

Infonummer: 68161

Infonummer: 68163

sche programmering, automatische berekening

Beter simuleren Met de nieuwe simulatiesoftware Ansys 14.0

zo min mogelijk tijd kwijt zijn aan het voorberei-

kunnen bedrijven producten sneller, eenvoudi-

den van de simulaties. Verder stelt het de soft-

ger en tegen lagere kosten naar de markt bren-

ware-engineers in staat om met compromisloze

gen. De softwareverbeteringen zijn te vinden op

nauwkeurigheid de complexiteit van de praktijk

drie belangrijke vlakken: optimalisatie van het

te simuleren, of het nu gaat om één component

engineeringproces, simulatie van complexe sys-

of een volledig systeem. Ansys heeft een Bene-

temen en een zakelijke meerwaarde dankzij

lux-vestiging in Wavre (B).

highperformance computing (HPC). Ansys 14.0

Ansys 14.0 maakt gebruik van speciale hardwareinnovaties, en is in staat om complexe

automatiseert een groot aantal arbeidsinten-

Zie www.products4engineers.nl

simulatieberekeningen sneller te voltooien dan

sieve bewerkingen, zodat productontwikkelaars

Infonummer: 68162

andere software (beeld: Ansys)

46

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:57 Pagina 47

T E C H N I S C H

Plaatdelen

N I E U W S

Multipurpose productie

richten De Duitse producent Arku, in Nederland vertegenwoordigd door Hevami Oppervlaktetechniek in Veghel, levert een compleet programma aan hoogwaardige richtmachines. Van precisie richtmachines voor plaatdelen van 0,5 mm tot 50 mm plaatdikte tot hoge capaciteit machines voor de coilverwerking. Verder integreert men de machines in persstraten en levert men bandtoevoerinstallaties voor profileerlijnen en bandafkortinstallaties. Hevami toonde tijdens de Techni-Show een 1.650 mm brede hydraulische richtmachine waarmee platen van 0,5 tot 12 mm te richten zijn. Naast het vlak maken van de

Dreistern, specialist in het rolvormen van buis en andere profielen, maakt tegenwoordig ook

plaatdelen zijn er grote voordelen te behalen

multipurpose productiemachines. De markt vraagt steeds vaker om verschillende maten buis, zonder dat

met gerichte delen in de nabewerking zoals het

er extra gereedschap hoeft worden ingezet. Ook is er vraag naar een productieproces waarin zaken als

kanten en het lassen.

complexe vormen, gaten, gebogen vormen en coatings in het productieproces worden ge誰ntegreerd. Onlangs werden de eerste machines uitgeleverd die zowel standaard buis als complex gevormde

Zie www.products4engineers.nl

automobielonderdelen kunnen maken op een ge誰ntegreerde lijn. Op de foto wordt de gevormde buis

Infonummer: 68165

meteen gelast middels laserlassen. In Nederland wordt Dreistern op de markt gebracht door Rijva in Vaassen (foto: Dreistern)

Hogere standtijd Onder de naam KCPM15 introduceert Kenname-

een intern ontwikkelde AlTiN-coating. Deze frees

tal binnen het Beyond-programma een schacht-

heeft een aanzienlijk hogere standtijd bij het fre-

frees met een verbeterde hardmetaalkwaliteit en

zen van staal en roestvast staal dankzij de verbeterde weerstand tegen kratervorming, flankslij-

Voor veel bedrijven is het richten van plaatmateriaal

tage en de grotere diepte van de spaanbreker-

een onbekende kostenpost waar veelal nog veel

groef. Bij zowel ruw voorfrezen van staal als fijn

winst te behalen is (foto: Hevami)

nafrezen van roestvast staal zijn naast een verhoogde standtijd ook betere oppervlaktecondities haalbaar. De hoogwaardige snijkantgeometrie garandeert een uitstekende hechting van de

Snelle laserscanner

coating en een hoge stabiliteit van de snijkant. De nieuwe KCPM15 schachtfrees van Kennametal

Zie www.products4engineers.nl

heeft een hogere standtijd (foto: Kennametal)

Infonummer: 68164

Onder de naam Surface Measure introduceert Mitutoyo de eerste eigen laserscanner voor ge-

neemt 75.000 punten per seconde op met een

De Surface Measure

bruik op een 3D-co旦rdinatenmeetmachine. De

puntafstand van 60 micrometer. Zo wordt de

laserscanner kan

laserscanner is inzetbaar voor meettaken waar-

meettijd aanzienlijk gereduceerd ten opzichte

probleemloos

bij veel, snel en nauwkeurig punten moeten

van de conventionele (taster)methode, met

ge誰ntegreerd worden

worden opgenomen, bijvoorbeeld voor het ge-

meer details in dezelfde tijd. Bij het scannen

in bestaande

nereren van een CAD model uit een bestaand

wordt de laserintensiteit automatisch aangepast

systemen en ook

object (reverse engineering). Een andere toepas-

aan de kleur, materiaalsoort en reflectie van het

gebruikt worden

sing ligt in de vergelijking van dubbelgekromde

te scannen oppervlak.

samen met tastende

oppervlakken met een bestaande dataset, bij-

systemen (foto:

voorbeeld een CAD-model. De Surface Measure

Zie www.products4engineers.nl

werkt met een laserlijn van 60 mm lengte en

Infonummer: 68037

Mitutoyo)

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012

47


43-48-Technisch Nieuws 19-03-12 12:57 Pagina 48

T E C H N I S C H

C O L O F O N Metaal Magazine Onafhankelijk vakblad voor ondernemers en leidinggevenden in de metaalbranche, constructeurs en hoofden van technische diensten in industriële bedrijven. Technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. Metaal Magazine is een uitgave van Eisma Industrialmedia en een voortzetting van Metaal en Kunststof. Hoofdredacteur: ing. R. Tomberg Redactie: J. Aalberts, P. Quaedvlieg Bureauredactie: L. Bisselink Vormgeving: ZeeDesign E-mail redactie: redactie.metaalmagazine@eisma.nl Telefoon redactie: +31 088 2944707 Internet: www.metaalmagazine.nl Adres: Informaticaweg 3, NL-7007 CP Doetinchem

N I E U W S

Keramische

Spanenpers

coating

Hagro Precisie introduceert de nieuwe lijn briketteerpersen van de Italiaanse fabrikant OM Jvonne. De Eco Compatt perst spanen tot

Aerodag Ceramishield van Henkel is een inno-

dichte, droge en compacte briketten. Hierbij

vatieve, keramische coating die lasapparatuur

worden volumereducties bereikt van 95 procent

(contacttip, gasmondstuk, mal, opspan- en

en wordt de vochtigheidsgraad teruggebracht

montagemateriaal) tot acht uur lang beschermt

tot 2 procent. De ronde briketten met een dia-

tegen metaalspatten zonder dat het product

meter van 55 mm zijn gemakkelijk te manipule-

tussendoor opnieuw aangebracht hoeft te wor-

ren, op te slaan en te transporteren. Andere

Uitgave: Eisma Industrialmedia BV, postbus 361, 7000 AJ Doetinchem

den. In tegenstelling tot de klassieke anti-spat

voordelen zijn: terugwinning van koel- en snij-

spray, vormt Aerodag Ceramishield een droge

vloeistoffen, vermeerdering van de waarde van

Directie: E. van Hes, algemeen directeur B. Hoving, financieel directeur G. Tiecken, uitgeefdirecteur

keramische film die bestand is tegen tempera-

spanenafval (hogere verkoopprijs door lagere

turen tot 1.200°C. Met deze coating kan de pro-

transportkosten), efficiëntere opslag (max. 10%

ductiviteit van het lasproces stijgen tot 10 pro-

van oorspronkelijke volume), afname van trans-

cent. Bovendien zijn de verbruiksmaterialen lan-

port- en personeelskosten (intern en extern) en

Marketing: I. Hammerman, tel.: +31 88 2944760

ger te gebruiken. Het product kan ingezet wor-

een schonere werkomgeving.

Advertentie-exploitatie: Sales: C. te Nijenhuis, salesmanager buitendienst, tel.: +31 88 2944735, e-mail: c.tenijenhuis@eisma.nl F. Balduk, accountmanager buitendienst, tel.: +31 88 2944741, e-mail: f.balduk@eisma.nl T. Feron, accountmanager binnendienst, tel.: +31 88 2944739, e-mail: t.feron@eisma.nl

den bij manueel en gerobotiseerd MIG/MAG

Uitgever: H. Meinen

lassen, laser- en plasmasnijden alsook bij mallen,

Zie www.products4engineers.nl

opspan- en montagemateriaal. Met Ceramis-

Infonummer: 68157

hield RobotIQ kan de keramische coating geïntegreerd worden in geautomatiseerde lasprocessen.

Traffic: ZeeDesign, tel.: (0517) 531672, fax: (0517) 531810, metaal@zeedesign.nl Abonnementeninformatie: Abonneeservice: Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven. Tel.: +31 88 2266648 , e-mail abonnement@eisma.nl Abonnementsprijs: € 240 per jaar (excl. 6% BTW) (bij automatische incasso bespaart u € 3 administratiekosten). Dit is bij vooruitbetaling verschuldigd. Abonnementsprijs voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opgave via www.metaalmagazine.nl of via abonnement@ eisma.nl. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. Bankrelatie: Voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 Voor België: Postcheque Brussel: 000-0007463-91 Druk: Scholma Druk b.v. ©2012 Eisma Industrialmedia BV, Leeuwarden Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren. Leveringsvoorwaarden, zie www.eismamediagroep.nl

Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 68166 Met de Aerodag Ceramishield coating hoeft het lasproces veel minder vaak te worden onderbroken

De Eco Compatt kan direct onder de spanenafvoer

om de lasapparatuur

geplaatst worden van CNC draaimachines,

schoon te maken (foto:

freesmachines en bewerkingscentra (foto: Hagro

Paul Quaedvlieg)

Precisie)

Terugkoppeling Oude draaibank Deze oude draaibank van Flesch&Stein stond tijdens de Metav 2012 op de stand van de Duitse draaimachinefabrikant Seiger. De oorsprong van de kennis van Seiger ligt namelijk bij Flesch&Stein in Frankfurt am Main, die al in de 19e eeuw draaibanken bouwden. Deze oude draaibank heeft ondermeer een sierlijk gietijzeren onderstel en een holle klauwplaat. Veiligheid was toen geen issue, alle tandwielen draaiden zonder bescherming. De aandrijving gebeurde met een leren aandrijfriem, die van een centrale as werd afgetakt (foto: Paul Quaedvlieg)

www.metaalmagazine.nl 48

jaargang 50 | www.metaalmagazine.nl | 3-2012


Gigantisch

Hermle, een van de grootste producenten van 5-assige bewerkingscentra, breidt het productprogramma uit: onze perfecte nauwkeurigheid, betrouwbare service en automatiseringskennis zijn vanaf nu beschikbaar voor productgewichten tot en met 2500 kg.

OPENHUIS BIJ HERMLE IN GOSHEIM 18-19-20-21 APRIL 2012 www.hermle-nederland.nl Hermle Nederland B.V. · Moliérelaan 176 · NL-5924 AN Venlo-Blerick · Telefoon: 0773961761 · www.hermle-nederland.nl


Reduceer verspanings tijd met 30% bij ruwfrees toepassingen

Een nieuwe familie frezen met tangentiaal geklemde wisselplaten met 4 rechtshandige spiraalvormige snijkanten

P M K N S H ✓ ✓

P M K N S H ✓ ✓

P M K N S H ✓ ✓

P M K N S H ✓ ✓

P M K N S H ✓ ✓

08

13

16

P M K N S H ✓ ✓

P M K N S H ✓ ✓ ADS 2012-NE.indd 7

www.iscar.nl 2/3/12 7:26 AM

Metaal Magazine 3 - 2012  

Metaal Magazine verschijnt 10 keer per jaar in een oplage van 5000 en richt zich op ondernemers en leidinggevenden in de metaalbranche, cons...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you