Page 1

01_Cover 20-06-11 13:31 Pagina 1

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 49 | 6-2011

M A G A Z I N E

DĂŠ kennisbron voor de metaal

In dit nummer: Best supplier 2011 Blechexpo positief gestemd Vonktechnologiedagen Discussie over gereedschappen Plaatproductie op perslijnen Metallisch zirkoon Robuuste machines op maat Ontwikkelingen CNC-besturingen Vernieuwde Invar-legering Trumatic 7000 combi


Maak nu voordelig kennis met Metaal Magazine

En meld u aan voor de gratis nieuwsbrief!


De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten zoekt voor haar 3D-lab een enthousiaste en vakbekwame

WERKPLAATSBEHEERDER / CNC FREZER / DRAAIER (0,4 fte) met kennis van cam-software (bij voorkeur Edgecam) DE FUNCTIE Je begeleidt de studenten bij keuze en gebruik van materialen, apparatuur en gereedschap. De artistieke ontwikkeling van de student staat hierbij voorop. Je geeft vaktechnische aanwijzingen en demonstreert de werking van apparatuur en machines. Voor het CNC frezen/draaien beschikken wij over de volgende machines: - I-MES GFV 138/248 portaalfrees - Haas Toolroom Mill TM-3P 4-assige CNC freesmachine - Haas Toolroom Lathe TL-1 halfautomatische CNC draaibank Je zorgt ervoor dat er veilig wordt gewerkt en dat de werkplaats op orde blijft. Je onderhoudt de machines en verricht zonodig kleine reparaties. De functie wordt gewaardeerd in schaal 7 van de cao-hbo. GEVRAAGD Je hebt aantoonbare werkervaring als CNC-frezer/draaier en bent bekend met de nieuwste apparatuur en technieken op jouw vakgebied. Je bent in staat ontwerpen van studenten, gemaakt in verschillende programma’s, met behulp van CAM-software productiegereed te maken. Je bent in staat anderen instructie te geven over de werking en het gebruik van de apparatuur en hen in het gebruik te begeleiden. Je hebt affiniteit met onderwijs en kunt studenten verder helpen in hun creatieve ontwikkeling. Je hebt kennis van de vigerende veiligheidsvoorschriften. Je hebt een BHV-diploma of bent bereid dat te behalen. Je hebt organisatorisch en probleemoplossend vermogen. INFORMATIE EN SOLLICITATIE Nadere informatie over de functie is in te winnen bij Gerard Hali, tel. 070 3154736. Kijk ook op onze website: www.kabk.nl. Je sollicitatiebrief met CV ontvangen wij graag vóór 8 juli 2011 per e-mail: pz@kabk.nl.

De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten is een bron van ontwikkeling en vernieuwing. Wij leiden studenten op tot zelfstandige en zelfbewuste kunstenaars en ontwerpers, die gedreven door een onderzoekende instelling een eigenzinnige inbreng hebben in hun discipline en de maatschappij. De KABK heeft professioneel uitgeruste werkplaatsen waarin studenten hun ontwerpen kunnen realiseren en leren zelfstandig om te gaan met apparatuur, gereedschap en

Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie wordt niet op prijs gesteld.

materialen.


03_Inhoud 20-06-11 14:41 Pagina 3

inhoud

juni Volg Metaal Magazine op Twitter

nieuws

materialen

4 SMS Meer bouwt extrusiepers XXL

24 Metallisch zirkoon

5 Centerpunt

Zirkoon is een uniek materiaal dat qua soortelijk

6 Koudwalsen beheersen met RFID

gewicht uitkomt tussen titaan en roestvaststaal.

9 Marktimpuls

De eigenschappen en toepassingen van metallisch zirkoon

toeleveren 10 Best supplier 2011

Onze tweets op Twitter zijn een handige, ei-

Industrial Parts te Booy uit ‘s-Heerenberg is door

gentijdse manier om het nieuws in de me-

de Europese filterdivisie van Parker Hannifin uit-

taalbranche te volgen. Twitter is een inter-

verkoren tot ‘Best supplier 2011’

netdienst waarbij gebruikers korte berichtjes publiceren. Op http://twitter.com/Metaalma-

beurs

gazine krijgt u een indruk van onze bericht-

12 Blechexpo 2011

geving. Meld u ook aan voor Twitter en ‘fol-

Veel exposanten hadden in Stuttgart (D) op de

low’ Metaal Magazine om steeds snel op de

Blechexpo begin juni stevig uitgepakt. De stem-

hoogte te zijn van het metaalnieuws. Dus

ming in de plaatwereld is weer positief. Een im-

metaalbewerken

pressie van de beurs

28 Robuuste machines op maat

metaalbewerken

twitter met ons mee vanaf uw pc of mobiele

was een primeur, maar de hoofdmoot van de

16 Vonktechnologiedagen

productie blijft liggen bij robuuste machines op

Metaal Magazine was aanwezig op één van de

maat

Vonktechnologiedagen van De Ridder in Best en

telefoon.

Matec hield eind mei in Köngen open huis. Er

(Advertentie)

kreeg een kijkje in de keuken van het draad- en

automatisering

zinkvonken

30 Ontwikkelingen CNC-besturingen

3x

Door een verregaande automatisering, krach-

op uw deurmat voor maar 15 euro !

tige CAM-pakketten enerzijds maar ook de vraag naar goedkopere en eenvoudigere machines anderzijds is er een tweespalt bij de CNCbesturingen ontstaan

materialen 36 Sterkere Invar-legering De ijzernikkellegering Pernifer 36 is door ThyssenKrupp VDM zodanig verbeterd dat een draadje van 3,2 mm een massa van maar liefst 850 kg kan dragen. Meer stroom door het 380

Mail uw gegevens naar abonnement@eisma.nl

kV hoogspanningsnet is een mogelijke toepas-

forumdiscussie

sing

18 Gereedschappenkennis

machine masterclass

Tijdens de Vimag-Forumdiscussie over gereed-

38 Trumatic 7000 combi

schappen werd uitgebreid stilgestaan bij de be-

De nieuwe Trumatic 7000 combi-ponslasersnij-

nodigde applicatiekennis, de groeiende belang-

machine van Trumpf heeft volgens Koridon een

stelling voor procesdenken en het leveren van

hoge productiviteit, extra kwaliteit en nauw-

‘totaaloplossingen’

keurigheid. Dankzij de actieve matrijs bij het

www.metaalmagazine.nl

metaal Jaargang 49 | 6-2011

Voorpagina:

M A G A Z I N E

Dé kennisbron voor de metaal

De iTNC 530 van Heidenhain is geschikt als veelzijdige baanbestu-

In dit nummer: Best supplier 2011 Blechexpo positief gestemd

ring voor freesmachines

Vonktechnologiedagen Discussie over gereedschappen Plaatproductie op perslijnen

metaalbewerken 22 Plaatproductieprocessen op perslijnen

ponsen en de extra X- en Y-as van de laserkop

Metallisch zirkoon Robuuste machines op maat Ontwikkelingen CNC-besturingen Vernieuwde Invar-legering Trumatic 7000 combi

en bewerkingscentra. De besturing heeft een

digitale aandrijfregeling. Bij snelle HSC bewer-

Ruud Hoffmann van F. Hoffmann uit Zwijn-

productnieuws

drecht reisde eind mei met de Nederlandse vak-

41 Betere ergonomie bij nieuwe Integrex

keurigheid van het product. De iTNC 530 kan

pers af naar Italië om zijn partners voor te stel-

43 Snelle efficiënte vijfasser

tot 13 assen aansturen.

len waarmee hij plaatwerkbedrijven wil bedie-

45 Terugkoppeling

nen met geïntegreerde oplossingen

45 Colofon

kingen bereikt u zo een hoge contournauw-

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

3


04-09_Nieuws 20-06-11 13:35 Pagina 4

N

I

E

U

W

S

DOOR: JEROEN AALBERTS

SMS Meer bouwt extrusiepers XXL SMS Meer presenteerde begin mei in Mönchengladbach (D) een 150 MN extrusiepers aan ongeveer 225 genodigden. De machine is gebouwd voor de Shandong Yankuang Light Alloy Company in China.

De extrusiepers is 12 m hoog, 5 m breed en 40 m lang en weegt in zijn geheel 2.000 ton (afbeelding: SMS Meer)

Op deze grote machine (de aanwezigen konden

vooral gebruikt voor de opbouw van de wagons

er zelfs over heen lopen) zullen ondermeer

(dakspanten en zijkanten) om het gewicht te

naadloze aluminiumbuizen, industriële profie-

beperken. Bij hogesnelheidstreinen is de ge-

SMS Meer & Shandong Yankuang Light Alloy Company

len en profielen voor hogesnelheidstreinen ge-

wichtsbesparing met aluminium tussen de 20 en

SMS Meer levert in totaal vier extrusieper-

maakt worden. Aluminiumprofielen worden

30 procent ten opzichte van staal. De energie-

sen (36 MN, 55 MN, 82 MN en 150 MN)

besparing met het rijden ligt tussen de 10 en 15

voor de vervaardiging van aluminiumpro-

procent. Met een zware extrusiepers kunnen

fielen en naadloze aluminiumbuizen aan

grotere en langere profielen geproduceerd

Shandong Yankuang Light Alloy Company

Hoge Snelheids Lijn (HSL) in China

worden. Hierdoor zijn minder kostbare lasver-

in China. In Jining, 200 km ten zuiden van

bindingen noodzakelijk.

Jinan in de provincie Shandong wordt mo-

In de Volksrepubliek China is een investe-

De extrusiepers is een ‘frontloading, direct dou-

menteel de laatste hand gelegd aan een

ringsprogramma gaande om het huidige

ble action’ extrusiepers met piercer van het type

nieuwe extrusiefabriek. Na voltooiing zal

HSL-spoor uit te breiden tot 16.000 km in

‘Schloemann’. Bij directe extrusie is de lengte

de fabriek een productiecapaciteit hebben

2020. Een deel van het rijdend materiaal

van de billet beperkt vanwege de optredende

van circa 130.000 ton aluminiumprofielen

zal worden gekocht (bij Siemens is een

frictie van de billet in de container. Om deze

per jaar.

grote bestelling geplaatst voor honderd

frictie te beperken wordt de warme billet voor

treinen met een lengte van 400 m) maar

het extrusieproces door glaspoeder gerold. Het

uiteindelijk zal de productie geleidelijk

glaspoeder fungeert hier als smeermiddel. De

450oC. De extrusiesnelheid ligt tussen de 0,5

meer en meer in China zelf plaats moeten

aluminium billet is tot 2 m lang, weegt bij 2 m

mm/s tot 14 mm/s. De tijd tussen de persingen is

gaan vinden.

lengte 2.900 kg en wordt voorverwarmd tot

minder dan 40 seconden. De cilinderplaat heeft een doorsnede van bijna 6 meter, en weegt alleen al 180 ton. De machine kan profielen maken met een lengte van 2.000 mm tot 60.000 mm en heeft een maximale doorsnede van 700 mm. De hydraulische aandrijving is gemaakt door Bosch Rexroth. Om de ‘double-action’ zuigers heen en weer te kunnen bewegen, bestaat het systeem verder uit twaalf axiale zuigerpompen van 200kW elk, een besturingssysteem met 48 regelkleppen, een koelingcircuit met een vermogen van 650kW en een olieopslagtank van 52.000 dm3.

De snelheid van de machine wordt mede bepaald

De complete machine weegt meer dan 2.000

door een efficiënte aanvoer van billets. Links bevindt

ton en wordt in delen naar China verscheept, en

Links de container voor de aluminium extrusiepers

zich de manipulator, rechts zijn twee hydraulische

ter plekke weer opgebouwd. Begin 2012 moet

en rechts de cilinderplaat

cilinders nog net zichtbaar (foto’s: Jeroen Aalberts)

de machine operationeel zijn.

4

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


C

E

N

T

E

R

P

U

N

T

Mammoettransport carrouseldraaibank Bendertechniek uit Veenendaal levert aan Ma-

chine is in onderdelen (sommige van die delen

chinefabriek Boessenkool in Almelo een carrou-

wegen alleen al 31 ton) vervoerd van Rotterdam

seldraaibank van Hankook uit Korea. De grote

naar Almelo. Het transport onder politiebegelei-

draaibank kan werkstukken aan tot een door-

ding bestond uit twaalf zware vrachtwagens van

snee van 5 m en een hoogte van 4 m. De ma-

de firma Resink uit Almelo (foto: Boessenkool)

Ernst Dirksen Fotografie

L

04-09_Nieuws 20-06-11 13:35 Pagina 5

Duurzaam Reinold Tomberg r.tomberg@eisma.nl Duurzaam materiaalgebruik? Er filosofisch over praten lukt wel, maar er is een drastische gedragsverandering nodig. Een voorbeeld: nog geen jaar gelden heb ik een mooie printer via een palletverkoop gekocht voor slechts 65 euro. Geen onbekend merk, maar van een kiloknallende marktleider. Nu staan de inkttanks bijna allemaal droog. De prijs voor een setje tanks bedraagt 50 euro.

Grote order Mazak bij Blok Groep

Voor mijn gevoel heb ik dus de eigenlijke printer gekocht voor maar 15 euro. Ik weet dat de tanks

Eind juni dit jaar wordt bij de Blok Groep in Velsen een aantal nieuwe Mazak machines geleverd.

niet helemaal vol waren. Maar toch; 15 euro is een

De totale order omvat een geïnvesteerd bedrag van 3 miljoen euro. Voor Mazak is dit de groot-

bedrag waarvan je aanvoelt dat dat eigenlijk niet

ste order van meerdere machines in één levering ooit gedaan in Nederland. Blok schaft vier

kan. De printer wordt zwaar gesubsidieerd opdat

Mazak CNC-bewerkingscentra aan, een Palletech beladingssysteem en een uitbreiding van een

je later de veel te dure inkt gaat kopen. Echter: een

bestaand systeem. “De vier nieuwe machines zijn een horizontale HCN 5000, twee maal een

nieuwe vergelijkbare printer, wel van een ander

HCN 8800 en een verticale, simultaan vijfassige VTC 800/30 S/R”, legt Erik Blok, algemeen direc-

merk, is nu in de aanbieding voor 79,50 euro en je

teur van de Blok Groep uit. “De pallets zijn 800 mm bij 800 mm. De HCN 8800 blinkt uit door

krijgt bovendien nog eens 20 euro retour via de fa-

een X-slag van 1.400 mm. Daar kunnen we straks hoognauwkeurig grote producten op gaan

brikant. Dat betekent dat ik nu voor 50 euro vijf

maken.” De uitbreiding van Blok is deels gericht op vervanging van enkele oudere machines en

tankjes met inkt kan kopen of voor 9,50 euro meer

deels op uitbreiding van extra capaciteit, vooral voor diverse klanten uit de luchtvaartindustrie.

een nieuwe printer met inkt. Waarschijnlijk weer

Sinds 19 mei 2011 is de Blok Groep AS9100 gecertificeerd.

met halfvolle tanks, ik kan de zomer van 2012 echter wel weer halen. Bovendien is die nieuwe printer niet alleen all-in-one, maar ook draadloos. Voor een consument is het dan niet moeilijk: hupsakee, oude printer op Marktplaats, naar de kringloop of in de grijze container (dat mag dus niet!) en aan de slag met weer een nieuwe printer. Duurzaam? Verantwoord materiaalgebruik? Ik denk het niet! Dit gedrag kan eigenlijk niet: een nog prima functionerend apparaat gaat om puur economische redenen de schrotbak in. Ergens in mijn rekenwijze klopt iets niet. De verklaring is simpel: we betalen marketingprijzen en niet de werkelijke prijzen waarin bijvoorbeeld ook de effecten van ons weggooigedrag helemaal opgenomen zijn. De les die we de komende jaren gaan leren dat de schaarste aan grondstoffen ons tot een ander ge-

Erik Blok, directeur van de Blok groep, samen met Takaharu Tomisawa, Deputy General Manager van

drag zal dwingen. Dus toch inkt kopen? Nee:

Mazak Benelux voor een nieuwe Integrex i-300S (foto: Paul Quaedvlieg)

‘think before you print’.

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

5


04-09_Nieuws 20-06-11 13:35 Pagina 6

N

I

E

U

W

S

DOOR: REINOLD TOMBERG

Koudwalsen beheersen met

RFID

Een simpel elektronisch apparaatje kan enorm helpen bij procesbeheersing: ThyssenKrupp zet kleine transponders in om de gehele gegevensstroom Voorbeeld van een on-line

rondom het koudwalsen te beheersen.

berekening voor een set walsen met een voorstel voor de inbouw

Een kleine, glazen transponder, met een diame-

van de walsen. In het midden de

ter van maar 2,12 mm bij een lengte van 12 mm,

twee (kleine) walsen die het

verricht ‘wonderen’ bij de koudwalserij van

eigenlijke koudwalsen

ThyssenKrupp Nirosta in Dillenburg (D). Deze

verzorgen. Een juiste combinatie

elektronische apparaatjes worden ondermeer

van walsen is essentieel (bron:

ingelijmd in de walsen die ingezet worden bij

ThyssenKrupp)

het koudwalsen van roestvast staal. Zoals een afbeelding bij dit artikel laat zien, kan een wal-

variabelen rondom het walsproces te kunnen

gewenste, periodieke aftekening op het wals-

senset, een zogeheten ‘Rollengerüst’, opge-

beheersen: de diameters van de walsen kunnen

goed. Met behulp van de transponder kan de

bouwd worden uit een groot aantal walsen: van

verschillen, maar ook het oppervlakte en de

betreffende wals opgespoord worden en kan er

binnen naar buiten zien we aan onder- en bo-

walsen kunnen gedraaid, geslepen of gepolijst

na analyse een beslissing genomen worden:

venkant van de te walsen band in totaal maxi-

zijn. Er gaan continu walsen naar de onder-

extra afdraaien, naslijpen of de schrotbak in.

maal twintig walsen. Twee walsen zijn direct in

houdsafdeling en dus zijn er steeds nieuwe wal-

Bijkomend voordeel is dat de walsen die wel in

contact met het koudband, de andere walsen

sensetcombinaties mogelijk. Een te walsen

orde zijn, minder nageslepen hoeven te worden:

nemen de proceskrachten op en houden de

koudband kan een lengte hebben tot 9 km. Het

de afname tijdens het slijpen is teruggebracht

walsspleet van maar een paar millimeter con-

kan voorkomen dat voor die walslengte tot wel

van 60 micrometer naar 30 micrometer. Boven-

stant. In totaal zijn er in Dillenburg 2200 walsen

vijf paar werkwalsen, die in contact komen met

dien claimt ThyssenKrupp dat het aantal wals-

in omloop met 4700 mogelijke magazijnposities

het walsgoed, ingezet moeten worden.

fouten met 50 procent is teruggebracht.

en worden er per dag 200 tot 250 bewerkingen

Problematisch voor ThyssenKrupp is bovendien

aan walsen uitgevoerd als draaien, slijpen en

dat het eigenlijke walsen geschiedt onder een

polijsten.

oliefilm. Oppervlaktefouten die tijdens het wal-

Transponder

De transponders in de walsen, maar ook in het

sen ontstaan, worden vaak pas zichtbaar na het

Een transponder is een elektronisch ap-

walsenmagazijn, zijn de passieve zintuigen in

gloeien van de band. Op dat tijdstip is de wals-

paraat dat een boodschap uitzendt, als

wat bij ThyssenKrupp heet ‘Walzenmanage-

combinatie al weer uitgebouwd en dit bemoei-

antwoord op een ontvangen boodschap.

mentsystem mit RFID’ (RFID is Radio Frequency

lijkte de traceability en de procesbeheersing in

De naam transponder is een samenvoe-

Identification, de frequentie is 125 kHz). Een sys-

de koudwalserij.

ging van de woorden transmitter (zen-

teem als het WMS is nodig om het grote aantal

Dankzij de transponders is de beheersbaarheid

der) en responder (antwoorder).

<<<

verbeterd. Elke wals heeft nu een eigen naam, de positie in het bedrijf is bekend met de bijbehorende conditie (geslepen, gepolijst, gedraaid of versleten) en de actuele diameter en de vorm (oppervlaktetextuur) van de wals. Dit is een enorm hulpmiddel om on-line snel een juiste combinatie van walsen te kunnen samenstellen. Fouten door diameterverschillen worden op deze manier voorkomen. Maar er is meer. ThyssenKrupp kan nu door mid-

Het uitlezen van een transponder bij

del van een statistische analyse optredende fou-

ThyssenKrupp in Dillenburg. De transponders in

ten terugleiden naar individuele walsen. Daaruit

de walsen zijn passief, ze worden met behulp

De ingelijmde transponder in de astap van een wals; om uit te lezen

blijkt weer dat de 80/20-regel opgaat: een klein

van een antenne uitgelezen en via een WLAN

moet de scanner zich op een afstand van 30 mm tot 40 mm bevinden

deel van de walsen is verantwoordelijk voor een

opgeslagen en verwerkt

(foto’s: ThyssenKrupp)

groot deel van de fouten. Bijvoorbeeld een on-

6

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


04-09_Nieuws 20-06-11 13:35 Pagina 7

K

O

R

T

De MAG Group uit Göppingen (D) breidt haar activiteiten uit

Eenvoudige bescherming tegen glascorrosie

door de overname van het Franse lucht- en ruimtevaart- en compositieproductiespecialist Forest Liné. Forest Liné heeft vestigingen in Frankrijk, Duitsland, China en Canada en heeft ongeveer

Onderzoekscentrum Innovent uit Jena (D) heeft

Chemical Vapor Deposition (CCVD) wordt het op-

een eenvoudige en goedkope manier gevonden

pervlak van gewoon sodakalk glas door een een-

om corrosiebestendig glas te produceren. In

voudige en goedkope pyrolyse vlam verwarmd

Systomatic uit Lisse, leverancier

plaats van om een glas te produceren uit corrosie-

en ontstaat er aluminiumoxide. Het oppervlakte

van industriële componenten, is

bestendig materiaal wordt alleen de oppervlakte

van het glas is hierdoor nagenoeg net zo water-

sinds kort officieel importeur

van sodakalk glas behandeld. Met Combustion

dicht als het duurdere borosilicaat glas.

voor de Benelux van de Duitse

driehonderd werknemers (www.mag-ias.com).

fabrikant Mäder. Mäder uit Neuhausen ob Eck (D) is fabrikant van modulair samen te stellen persen en bijbehorende accessoires (www.systomatic.nl). Poelstra Machinefabriek uit Groningen, gericht op machinebouw, draaien en frezen, service en onderhoud, bestaat 50 jaar (www.pomafa.nl). Ouwerkerk Metaalwarenfabriek uit Vianen heeft zijn naam gewijzigd in Ouwerkerk Displays. Lag de nadruk in de beginjaren vooral op de bewerking van metaalwaren, nu is het accent verlegd naar maatwerk displays (www.ouwerkerkdisplays.nl). Per 1 mei is technische groothandel Lasaulec (met het hoofdkantoor in Heerenveen) landelijk dealer van het Deense merk Migatronic. Lasaulec gaat vanuit alle grotere vestigingen het dealerschap op zich nemen (www.lasaulec.nl). Starmatik uit Treviso (It) voor industriële

automatisering

met robots, wordt in NederOppervlakteconcentratie van aluminium en uitgeloogde concentratie van silicium en natrium

land vertegenwoordigd door

(afbeelding: Innovent)

Tuwi uit Winterswijk. Tuwi is leverancier van metaalbewerkingsmachines (www.tuwi.nl).

Mini 3D-printer Voortaan geeft Flir Systems (na productregistratie) twee jaar volOnderzoekers van de TU in

ledige garantie op iedere handheld warmtebeeldcamera die be-

Wenen (O) hebben een kleine

doeld is voor preventief onderhoud en gebouweninspecties en

en betaalbare 3D-printer ont-

is uitgerust met een ongekoelde microbolometerdetector. De on-

wikkeld. De printerresolutie is

gekoelde microbolometer zelf is gedekt door een garantieperi-

uitstekend: slechts een twin-

ode van tien jaar (www.flir.com).

tigste van een millimeter meten de lagen. De printer

Laagland uit Dordrecht (voorheen Rotterdam) bestaat 80 jaar.

kan zo worden gebruikt voor

Laagland is importeur van CNC-metaalbewerkingsmachines, ma-

toepassingen waar een hoge

chinegereedschappen, hydraulische spanmiddelen en compo-

precisie vereist is, zoals com-

nenten voor de machinebouw (www.laagland.nl).

ponenten voor gehoorapparaten. Het prototype is niet

Stoffenmanager Nano 1.0 is een nieuwe website die in opdracht

groter dan een melkpak,

van het ministerie van SZW is ontwikkeld door TNO, ArboUnie

weegt 1,5 kg en met een prijs-

en Beco. De Stoffenmanager is een gratis digitaal hulpmiddel dat

kaartje van 1.200 euro is het

door de Arbeidsinspectie is geaccepteerd. Dit gratis online instru-

een stap dichterbij om een

ment biedt ondernemers actuele informatie om mogelijke risico’s

alledaags product te worden

bij het werken met nanomaterialen in kaart te brengen en waar

(foto: TU Wien)

nodig te beheersen (www.stoffenmanager.nl).

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

7


04-09_Nieuws 20-06-11 13:36 Pagina 8

A

G

E

N

D

A

N

I

E

U

W

S

Metaalmanifestaties 28 juni - 2 juli Gifa, Metec. Thermprocess en Newcast Düsseldorf (D)

www.messe-duesseldorf.de

29 juni Lasertechnologie Solarzellen Hannover (D)

Ziektekiemen doden met koper Op de Universität des Saarlandes in Saarbrücken (D) wordt onderzoek gedaan om koper te gebruiken om besmetting met ziektekiemen te voorkomen. Al langer is bekend dat op gepolijst

www.photonicnet.de

koper ziektekiemen geen lang leven beschoren

1 september

zijn. Na verloop van tijd ontstaat op koper ech-

14. Werkstofftechnisches Kolloquium

ter patina, het koper slaat groen uit. Hiermee

Chemnitz

gaat dus ook de antibacteriële werking verlo-

www.wtk.tu-chemnitz.de

ren. Door te experimenteren met koperlegerin-

6-8 september TIV 2011 Hardenberg

gen en door het aanbrengen van een bepaalde lijnstructuur met laserinterferentietechnologie

Hardenberg

willen de onderzoekers een materiaal ontwik-

www.evenementenhal.nl/hardenberg

kelen dat langere tijd zijn antibacteriële werking behoudt. Dit materiaal is bedoeld voor

Bacteriën op een lijnpatroon koperoppervlak die

19 - 24 september

deurklinken en lichtschakelaars in ziekenhuizen

sterven dankzij de lasergegenereerde

en openbare gebouwen om verspreiding van

interferentietechnologie van professor Frank

ziektekiemen te beperken.

Mücklich (foto: Universität des Saarlandes)

EMO Hannover Hannover (D)

www.emo-hannover.de

26-27 september AVK Reinforced Plastics Stuttgart (D)

www.avk-tv.de

3D-printen komt op snelheid

27 - 29 september Eurofinish Gent (B)

www.eurofinish.be

De firma Rapidshape uit Friolzheim (D) introduceert een 3D-printer die afhankelijk van het gebruikte harsmateriaal tot wel 9 centimeter per uur kan printen. De door TNO ontwikkelde en door VDL-ETG uit Almelo gebouwde printer is geschikt voor het maken van modellen die ge-

27 - 29 september DVS Expo

bruikt worden om afgietsels te maken voor de tandtechnische industrie en juwelenindustrie (foto: TNO)

Hamburg (D)

www.dvs-expo.de

10-13 oktober 5. Bondexpo Stuttgart (D)

www.bondexpo-messe.de

10-13 oktober TIV Venray 2011 Venray

www.evenementenhal.nl

11-12 oktober Offshore Energy Amsterdam

www.offshore-energy.biz

Zie ook de meer uitgebreide agenda op de site van Metaal Magazine: www.metaalmagazine.nl

8

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


04-09_Nieuws 20-06-11 13:36 Pagina 9

M

A

R

K

T

I

M

P

U

L

S

Bos Homogenisatoren uit Hilversum, producent van homogeni-

Empa neemt UV-lasersysteem in gebruik

satoren voor de levensmiddelenindustrie, heeft de eerste Weiler E60 draaibank van Laagland uit Dordrecht afgenomen. De afmetingen van de machine (draaidiameter 650 mm boven het

In Thun (CH) heeft Empa in samenwerking met

chanische effecten kunnen met de machine

bed en 2000 mm

Crealas een UV-lasersysteem in gebruik geno-

ook matrijzen gemaakt worden voor bijvoor-

tussen de centers)

men waarmee grote oppervlakken tot op nano-

beeld het maken van folie met optische 3D-

geven Bos de moge-

meterniveau kunnen worden bewerkt. Naast

effecten. Het bed van de machine bestaat uit

lijkheid alle voorko-

materiaalonderzoek naar nieuwe fysisch-me-

een 19-ton zware granieten tafel.

mende draaibewerkingen in eigen huis te doen.

Bij het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) in Eindhoven zijn twee nieuwe fiberlasers in gebruik genomen voor het bewerken van lagen zoals bij dunne film zonnecellen, displays en verlichtingtoepassingen. Het unieke van dit systeem is dat er twee kleuren (groen en nabij infrarood) met een korte pulsduur van 1 ns in hetzelfde systeem beschikbaar zijn. Deze lasers maken het mogelijk om een essentiële stap in de fabricage op de High Tech Campus in Eindhoven uit te voeren.

De Nederlandse precisiegieterij Cirex uit Almelo heeft een kalibreerpers van Tox Pressotechnik in gebruik genomen. Met deze pers kunnen de gietstukken in één opspanning zowel verticaal als horizontaal worden uitgericht. Karl Böhlen van Crealas met een door de UV-lasermachine bewerkte folie (foto: IDW)

Walsproces geoptimaliseerd door lasermeetsysteem

Minkels uit Veghel, leverancier van geïntegreerde datacenteroplossingen voor monitoring, koeling, stroomverdeling en behuizing, heeft een derde assemblagelijn in gebruik genomen in de fabriek in Veghel. De assemblagelijn beslaat ongeveer 100 m2 en is speciaal ingericht om projectmatig klanten te kunnen bedienen.

Dematec Equipment uit Dodewaard laat zijn Impact-heihamers voortaan lassen bij plaatsgenoot Lasrobotspecialist RobWelding. Hiermee kan Dematec levertijden van rond de vijf weken afspreken.

Bij de Finse staalproducent Outokumpu heeft LAP een lasermeetsysteem geïnstalleerd waarmee de productie van plakken staal voor walserijen continu gecontroleerd en gestuurd wordt. De plakken staal worden bij walserijen verder bewerkt tot platen. Het walsen gebeurt met een snelheid van 30 m/s, en het halfproduct moet voldoen aan de gewenste maten in lengte, breedte en dikte. Door de plak direct na het verlaten van de wals in zowel de breedte te meten als op meerdere plaatsen in de lengte kan de vervorming van de plak binnen een veel kleinere tolerantie blijven. Het lasermeetsysteem bevindt zich ondermeer vlak bij de wals, en moet bestand zijn tegen temperaturen van 900ºC (foto: LAP)

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

9


10-11_Booy 20-06-11 13:43 Pagina 10

DOOR: JAN OONK

Succes door

commitment for life Industrial Parts te Booy is door de Europese filterdivisie van Parker Hannifin uitverkoren tot ‘best supplier 2011’. Reden voor Metaal Magazine om zich naar ‘s-Heerenberg te spoeden en zich uit te laten leggen hoe een bescheiden toeleverancier zich op zo’n manier in de kijker weet te spelen bij een grote eindproducent.

De ‘best supplier 2011’ award werd uitgereikt tijdens de supplier meeting op 5 april in Arnhem, waar Parker Hannifin Hydraulic Filter Divisie Europe is gevestigd. Tijdens deze jaarlijkse bijeenkomst deelt Parker Hannifin haar visie op groei en doelstellingen voor de komende jaren met een selecte club van ‘preferred suppliers’ en

Samen zoeken naar slimme oplossingen waarmee zowel de klant als de toeleverancier geld kunnen verdienen

stemt de speerpunten af. Zo’n veertig preferred

(foto’s: Jan Oonk)

suppliers telde Dave Hutten van de commerciële afdeling daar in Arnhem. Samen met Willie Jansen van de kwaliteitsafdeling vertegenwoor-

snel zichtbaar te maken, te kijken waar en

Parker Hannifin in Engeland de relatie met toe-

digde hij Industrial Parts te Booy op deze sup-

waarom het mis gaat en dan met oplossingen te

leveranciers over een andere boeg gegooid,

plier meeting.

komen.”

waarbij een veel hechtere samenwerking met een select groepje gespecialiseerde toeleveran-

Hutten noemt een leveringsbetrouwbaarheid boven 99 procent en een afkeurpercentage in

Andere boeg

ciers centraal stond. Met als achterliggend doel

het ppm-gebied als enkele elementen waar te

Dat toeleveranciers steeds belangrijker worden

om de aanwezige kennis en expertise in de

Booy de award aan te danken heeft. “Slechts in

in de supply keten van Parker Hannifin heeft te

keten beter te benutten voor wederzijds prijs-

een half procent van de leveringen gaat er iets

maken met de wijze waarop de producent van

en kwaliteitsvoordeel. “Voor de Engelse inko-

niet helemaal goed”, geeft hij aan. Naast de

oliefilters en toebehoren samenwerkt met pre-

pers, vooral gewend aan prijsvergelijkingen,

geometrie van de producten en de levertijd kan

ferred suppliers. Beide bedrijven werken al zo’n

was dat een hele cultuuromslag”, herinnert Te

dat bijvoorbeeld ook te maken hebben met

twintig jaar samen en sinds 2003 behoort de

Booy zich.

zaken als de verpakking. Naast de absolute cij-

toeleverancier uit ‘s-Heerenberg tot de prefer-

Met de groep van preferred suppliers wordt

fers is het voor Parker Hannifin belangrijk hoe

red suppliers van Parker Hannifin, blijkt uit de

door Parker Hannifin een wederzijds ‘commit-

de toeleverancier dergelijke situaties te lijf gaat,

uitleg van directeur Hans te Booy. In dat jaar

ment for life’ getekend. Dat wil zeggen dat een

geeft Hutten aan. “De kunst is om problemen

werd op initiatief van de hoofdvestiging van

langdurige en hechte relatie het uitgangspunt vormt. Opzeggen van het contract kan door

Afkeurpercentage in ppm-gebied

beide partijen, bijvoorbeeld als het prestatieniveau van de toeleverancier afglijdt of als ander-

10

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


10-11_Booy 20-06-11 13:43 Pagina 11

T O E L E V E R E N

Tijdens crisis gaan eindproducenten rekenen Vanwege het succes dat de intensieve vorm van samenwerking met Parker Hannifin beide partijen heeft gebracht streeft Industrial Parts te Booy ernaar om met andere klanten tot een soortgelijke aanpak te komen. Sinds de crisis toesloeg is de animo daarvoor volgens Hans te Booy aanzienlijk toegenomen. “In tijden van crisis gaan ze weer rekenen.” Ook met beddenspecialist Auping en het Oostenrijkse WP Suspension wordt inmiddels op een vergelijkbare intensieve manier samengewerkt. Dave Hutten, Hans te Booy en Willie Jansen (v.l.n.r.): “De klant moet op je kunnen rekenen”

zijds de toeleverancier een lucratiever marktseg-

liteit en kostprijs. Wat is het beste ontwerp met

geld kunnen verdienen.” Hij refereert daarbij

ment weet aan te boren. In dat geval geldt ech-

het oog op de doorlooptijd en ons machine-

aan grondlegger Antoon te Booy die medio

ter een opzegtermijn van een jaar.

park?”

jaren vijftig zijn eerste twee curvemachines zelf

Om op de diverse aspecten, zoals kosten en

in elkaar knutselde, zonder daarvoor ooit een

Gericht investeren

kwaliteit, het onderste uit de kan te halen is het

dergelijke machine te hebben gezien.

Te Booy is enthousiast over deze contracten.

wel een voorwaarde dat naar het integrale pro-

Anderzijds profiteert Industrial Parts te Booy

“Als je weet dat je nog jaren kunt leveren ga je

ces wordt gekeken. “Sommige onderdelen

ook van kennis die bij Parker Hannifin aanwezig

anders tegen investeringen aankijken. Omdat

maken we nu uit RVS en niet uit verzinkt staal,

is, bijvoorbeeld op het punt van lean manage-

de risico’s te overzien zijn, kun je gericht inves-

omdat het tussendoor verzinken veel tijd kost,

ment en kwaliteitssystematiek. “Op het gebied

teren om productieprocessen te versnellen en te

bijdraagt aan maatafwijkingen en de kans op

van kwaliteit waren we al ver gevorderd, maar

verbeteren. Dat is goed voor onze marges en

uitval vergroot.”

wat betreft meetprocedures en steekproefgroottes hebben we de zaken nauwgezet afge-

goed voor hun prijs.” Het heeft er toe bijgedragen dat Industrial Parts te Booy nu volgens hem

Samen geld verdienen

stemd met Parker Hannifin.”

voorop loopt qua machinepark, waarbij de

Dat meedenken met de klant kan dus vele voor-

Dankzij de hoge leveringsbetrouwbaarheid zijn

nadruk ligt op manarm en de combinatie van

delen opleveren, maar vergt wel de nodige in-

de magazijnvoorraden bij Industrial Parts te

draaien en frezen op één machine. Bij dat

ventiviteit van de toeleverancier. “Maar dat zit

Booy minimaal. Alle orderprocedures en de fi-

gericht investeren denkt Te Booy overigens niet

bij ons in de genen”, aldus Te Booy. “Al sinds

nanciële afhandeling tussen Parker Hannifin en

alleen aan machines, maar ook aan mensen,

onze start in 1955 denken we na over slimme

Industrial Parts te Booy zijn bovendien geauto-

gereedschappen en herbruikbare verpakkin-

oplossingen waarmee zowel wij als de klant

matiseerd.

<<<

gen. Het ‘commitment for life’ heeft ook de weg vrij gemaakt voor nauwere vormen van samenwerking. Op verschillende niveaus (zoals directie, engineering, kwaliteitsafdeling) zijn er regelmatig contacten, niet alleen per e-mail maar ook in levende lijve zodat beide partijen in letterlijke zin ‘bij elkaar in de keuken kunnen kijken’. Verspillingen worden daardoor eerder onderkend. Vaak zijn het ingeslopen automatismen die een product onnodig duur maken. Om dat te doorbreken behoort de re-engineering van bestaande producten tot de speerpunten.

Meedenken De status van preferred supplier betekent ook dat Te Booy al in de ontwerpfase betrokken wordt bij de ontwikkeling van nieuwe producten en kan meedenken met de tekenaars. “Uitgaande van een bepaalde functionaliteit kijken

De nieuwste aanwinst van Industrial Parts te Booy, het Hyperturn 690 MC Plus draaifreescentrum van Emco.

wij vooral naar wat beter zou kunnen uit oog-

Naast het draaien en frezen wordt de assemblage overigens steeds belangrijker. “Zo compleet mogelijke

punt van maakbaarheid, materiaalkeuze, kwa-

producten, dat is wat klanten willen”

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

11


12-13-14_Blech 20-06-11 13:44 Pagina 12

DOOR: REINOLD TOMBERG

Blechexpo

onder positief gesternte Begin juni tijdens de Blechexpo 2011 bleek duidelijk dat de stemming in de plaat-

Laser- en plasmasnijden De Zinser 1225 is een mooie combimachine die

wereld, zeker in Duitsland, weer positief is. Het is weer hollen in de plaatbranche:

de bewerkingen laser- en plasmasnijden (rechts op de foto) combineert. De laser is een 1,5 kW

levertijden en gebrek aan vakmensen worden nu als obstakels genoemd. Alhoewel

fiberlaser

erg kort na de EuroBlech, vorig najaar in Hannover (D), hadden veel exposanten ook nu in Stuttgart (D) stevig uitgepakt. De foto’s geven een impressie van de beurs.

Vijfassig waterstraalsnijden Een bijzondere constructie voor een waterstraalsnijkop op een Waterjet machine van Maximator. Dankzij de dubbele hefbomen kan deze 3D snijkop vijfassig waterstraalsnijden. De kop kan als het ware rondom het ‘toolpoint’ roteren

Nieuw vertegenwoordigd

afkantpers werd gedemonstreerd. Sinds kort

Ermaksan had tijdens de Blechexpo een behoor-

vertegenwoordigt Landré uit Vianen deze

lijk grote stand. Onder andere de energiezui-

Turkse machinebouwer in de Benelux (foto’s:

nige, hydaulisch aangedreven Ermak Evolution

Reinold Tomberg)

12

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


12-13-14_Blech 20-06-11 13:46 Pagina 13

B E U R S

die machines aan. Op de foto de vlakbedlaser Sirius 3015 Plus van LVD zoals deze in Stuttgart getoond werd

Afkantcel

Perslijn

De Italiaanse machineleverancier LAG demon-

Naast de meer bekende plaatbewerkingsmachi-

streerde de servomechanische GBS buigcel. Op-

nes toonde Amada tijdens de Blechexpo ook

vallend is de jukachtige constructie die resul-

een perslijn met een ‘AC Servo Direct Drive’-

teert in minimale machinevervormingen tijdens het afkanten. Met behulp van kogelomloopspillen wordt het juk met de bovengereedschappen op en neer bewogen

Software Trumpf liet in Stuttgart de mogelijkheden zien van TruTops Fab. Dit is een softwaresysteem voor het beheren en aansturen van plaatbewer-

Prima Power als één firma presenteerden. Hier de nieuwe naam op een servo-elektrische Shear Genius, van oorsprong een machine van FinnPower

pers. De komende maanden zal Amada voor Nederland een nieuwe verkooporganisatie voor

Grote stand

plaatmachines vorm geven

Safan pakte tijdens de Blechexpo uit met een

Buislaser Aan de hand van wat werkstukken liet Adige zien wat de mogelijkheden zijn van de buislaser Lasertube LT8. Snijwerk kan dermate precies uitgevoerd worden, dat de gesneden buizen en >>>

profielen als het ware in elkaar klikken

kingsmachines. Ook camera’s voor visuele in-

grote, indrukwekkende stand in de bekende

spectie en iPads voor monitoring en aansturing

groene kleurstelling. Rechts op de foto een aan-

kunnen geïntegreerd worden. De gebruiker

tal servomechanische afkantpersen van Safan.

krijgt overzichten van uren, statistieken en in-

Ook in Duitsland krijgt de katrolaandrijving veel

zicht in de logistiek

belangstelling

Prima Power

Vlakbedsnijlaser

De Blechexpo was de eerste beurs waar Prima

Op de Blechexpo werden veel vlakbedsnijlasers

en Finn-Power zich onder de nieuwe naam

geëxposeerd. De metaalbranche schaft veel van

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

13


12-13-14_Blech 20-06-11 13:48 Pagina 14

Fotoreportage In het digitale fotoalbum op de site van Metaal Magazine www.metaalmagazine.nl hebben we meer foto’s opgenomen van ons bezoek aan de Blechexpo in Stuttgart.

zogeheten ‘Automatische Düsenzentrierung’ die na het automatisch wisselen van een lenzenkop de ‘Düse’ en de laserstraal ten opzichte van elkaar precies kalibreert op Z-hoogte en centreert

Fiberlaser

Snel wisselen

Net zoals vorig jaar tijdens de EuroBlech in Hanno-

Wila liet de beursbezoekers van de Blechexpo

Flexibel walsen

ver zette Salvagnini ook in Stuttgart de fiberlaser

zien hoe gemakkelijk het ‘New Standard’ snel-

Mubea (Muhr und Bender) liet tijdens de Blech-

L5 weer in de schijnwerper. Dit is een 3 kW laser die

expo zien hoe je door middel van flexibel wal-

ook reflecterende materialen als koper en messing

sen een coil kunt maken waarop bandmateriaal

tot een dikte van 6 mm kan lasersnijden

zit met verschillende diktes (op de foto 1,6 mm en 3 mm). Op deze manier is het mogelijk om

Plaatschaar

‘Tailored Rolled Blanks’ te maken

Boschert toonde tijdens de plaatbeurs de nieuwe G-Cut 3013 CNC plaatschaar. Deze heeft een capaciteit van 13 mm in staal en 8 mm in roestvast staal. De maximale snijlengte is 3100 mm wisselsysteem voor afkantgereedschappen in te zetten is

Grote snijlijn Bystronic demonstreerde in Stuttgart deze geautomatiseerde lasersnijlijn. Bijzonder was de

14

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


meet us at:

NIET NIET ALLEEN ALLEEN SURPLUS, SURPLUS, MAAR MAAR OOK OOK

gecertificeerde gecertificeerde buizen! buizen!

septembe r 2011

ONZE KENNIS, UW SUCCES kijk voor meer informatie op www.eisma.nl/industrialmedia Your partner in productivity

w w w. u n i s i g n . n l

GENERAL MACHINING

TRUCK & TRAIN

OIL & GAS

RENEWABLE ENERGY

T 0251 36 22 70 T 0251 36 22 70

AEROSPACE & AVIATION

www.deboerbuizen.nl www.deboerbuizen.nl

stand B2 4 - hall 1 3 19-24


16-17_Vonktechnologie 20-06-11 13:50 Pagina 16

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

“Klanten laten zien wat we kunnen” Dit voorjaar organiseerde De Ridder in Best gedurende twee maanden de Vonktechnologiedagen. Per dag werden slechts enkele klanten ingepland, waardoor er voldoende tijd en aandacht gegeven kon worden aan de producten van de klant en oplossingen voor alle vragen met betrekking tot zinkvonken, draadvonken, startgatvonken en het frezen van elektrodes. Metaal Magazine was op één van de Vonktechnologiedagen aanwezig en kreeg een kijkje in de keuken van het draad- en zinkvonken.

Tijdens de Vonktechnologiedagen werd er op wens gevonkt met elektrodes van de klanten (foto’s: Paul Quaedvlieg)

“Klanten uitnodigen en laten zien wat je in huis

“Tijdens de Vonktechnologiedagen kunnen

tricum, dat de metaaldeeltjes vanzelf uit de te

hebt zet veel meer zoden aan de dijk dan be-

klanten bovendien producten meenemen die

vonken holte spoelen. Daarbij beschikt de

paalde technieken op een beurs laten zien”,

niet gemakkelijk te bewerken zijn of waarmee

AG60L over de nieuwste generatie grafietgene-

legt Ron Maarschalkerweerd van De Ridder uit.

problemen zijn ontstaan tijdens het vonken. Ter

rator, waardoor er nagenoeg geen slijtage op-

plekke wordt daar met onze specialisten over

treedt. Sodick zelf spreekt van ‘nanoslijtage’.

gesproken. Ook nemen sommige klanten de operators mee die de machines bedienen of en-

60 Procent minder energie

gineers die de producten ontwikkelen. Dan zien

Bij De Ridder stond ook de nieuwste generatie

ze meteen wat wel en wat niet mogelijk is.”

draadvonkmachines van Sodick in de vorm van de AG600L. Deze machine beschikt over de

Nanoslijtage

CNC-generator van het type LP2WH, waarmee

Op de Sodick draad- en zinkvonkmachines is

snel gevonkt kan worden met 60 procent min-

veel mogelijk. Bijzonder was de demonstratie

der energieverbruik dan bij traditionele draad-

op de zinkvonkmachine AG60L. Hier werd op

vonkmachines. Ook kan er drastisch bespaard

vol vermogen gezinkvonkt. Ter illustratie van de

worden op de instel- en programmeertijden

stabiliteit werd een 20 cent muntstuk op de ram

dankzij de import van 3D solid models. De AG

geplaatst. Deze bleef onder het vonken op volle

serie beschikt verder over lineaire motoren op

snelheid gewoon staan. Dat komt mede door de

de X-,Y-, U- en V-assen. De nieuwe generatie

lineaire elektromotoren waarmee de Sodick

machines heeft absolute lineaire meetlinialen

machines standaard zijn uitgerust. Door de

met een resolutie van 0,01 micrometer. Naast

Met de TaperFlex-functie kan snel en eenvoudig onder een hoek

hoge snelheid is spoelen ook niet nodig. Er

een hoge nauwkeurigheid biedt dit ook als

worden gedraadvonkt

ontstaat een dusdanige stroming in het diëlek-

voordeel dat de machine na het opstarten met-

16

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


vlieg)

16-17_Vonktechnologie 20-06-11 13:50 Pagina 17

M E T A A L B E W E R K E N

een op de juiste coördinaten staat en niet meer

ducthoogte hetgeen zeker bij geautomati-

hoeft te ‘homen’.

seerde systemen een voordeel biedt. Ook wordt

Verbi kiest voor I-mes

Op de draadvonkmachine AG600L werden bij

het diëlektricum bij de nieuwe machines sneller

Midden april was Arjen Vos van Verbi Gereedschappen uit

De Ridder de meest complexe vormen gesneden

erin of eruit gepompt.

Helmond één van de deelnemers aan de Vonktechnologiedagen. Het bedrijf beschikt over twee Sodick zinkvonkma-

naar klantwens. Zo werd onder meer het Taperflex-principe gedemonstreerd waarbij met

Grafietfrezen

chines en kocht tevens een I-mes elektrodenfreesmachine

draad onder een hoek gesneden kan worden

Behalve de draad- en zinkvonkmachines levert

van het type Premium 4030 Graphite. “Voorheen werden

tot 45 graden. Met speciaal gevormde geleidin-

De Ridder ook sinds enige tijd de CNC-freesma-

de meeste van onze doorns (elektrodes) gefreesd uit

gen en geavanceerde compensatiesoftware

chines van I-mes. Tijdens de Vonktechnologieda-

koper”, legt Vos uit. “Dat gebeurde op een drieassig be-

wordt ook bij grote hoeken een optimale op-

gen werden er demonstraties op de I-mes elek-

werkingscentrum. Eigenlijk wilde ik nooit grafiet frezen,

pervlaktekwaliteit gerealiseerd.

trodenfreesmachine van het type Premium 4030

omdat het stof en vervuiling geeft in de werkplaats, ook

Daarnaast was er aandacht voor het startgat-

Graphite uitgevoerd. Vanuit volmateriaal gra-

met een sterke afzuiging. Maar gezien de stijgende koper-

vonken. Bij De Ridder in Best werd dit gedemon-

fiet werd zeer snel een aantal naalden gefreesd,

prijs en de hoogwaardige I-mes freesmachine is de ‘angst’

streerd met een Sodick K1C startgat EDM-ma-

waarbij de dunste slechts een diameter had van

voor het grafietfrezen compleet voorbij. Momenteel lever

chine. Hiermee kunnen startgaten gevonkt wor-

0,05 mm. Dat is alleen mogelijk op een stabiele

ik zelfs elektrodes voor derden.” Verbi ontwikkelt en

den met een diameter van 0,25 mm tot 3 mm.

machine. De I-mes Premium 4030 Graphite be-

maakt matrijzen voor spuitgietcomponenten, onder an-

schikt dan ook over lineaire motoren en een

dere voor de hightech industrie. Vooral in de ontwikke-

Ontwikkelingen

granieten portaalopbouw, waarbij de Y-as is

lingsfase komen bedrijven naar Verbi. “Wij zijn een bedrijf

De nieuwste generatie Sodick machines zijn een

ontkoppeld. Belangrijk bij het grafietfrezen is

dat meedenkt met onze klanten. In de ontwikkelfase kun-

stuk compacter dan hun voorgangers, maar

een goede stofafzuiging, want niemand zit te

nen wij aangeven of iets maakbaar is. Wat voor veel klan-

hebben wel een groter bereik. Dat komt omdat

wachten op grafiet in zijn werkplaats. De I-mes

ten ook belangrijk is, zijn korte lijnen en snelle levertijden.

veel onderdelen slim binnen de machines zijn

machine beschikt over een tornadoafzuiger,

Met de Sodick machines en de nieuwe elektrodenfreesma-

geïntegreerd. Ook zijn de nieuwe machines me-

waardoor het granietstof volledig geïntegreerd

chine kunnen we daar nu nog sneller op inspelen.”

chanisch stabieler doordat er gebruik wordt ge-

wordt afgevoerd. Standaard is de machine drie-

maakt van een portaalconstructie. Daarnaast is

assig uitgevoerd, maar eenvoudig om te bou-

de machine thermisch stabieler omdat de gene-

wen naar een vijfassige machine middels een

rator apart ten opzichte van het hoofdframe

draaizwenkas. De hoogfrequente hoofdspil

staat en er wordt lucht en diëlektricum door het

heeft een vermogen van 2 kW bij 50.000 min-1.

machineframe gecirculeerd voor een stabiele

De machine heeft een bereik van 400 mm bij

temperatuur. Tegenwoordig is de tankinhoud

350 mm bij 200 mm (X,Y,Z). Daarnaast is de I-

van de bewerkingsruimte instelbaar via de CNC-

mes elektrodenfreesmachine compatibel met

besturing. Het niveau van het diëlektricum is

vrijwel elk gangbaar type nulspansysteem, zoals

hiermee in te stellen aan de hand van de pro-

Hirschmann, Erowa en System 3R.

<<<

Vanuit volmateriaal grafiet werd zeer snel een aantal dunne naalden gefreesd op de nieuwe I-mes CNC-grafietfreesmachine

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

17


18-19-20-21_Forumndiscussie 20-06-11 13:52 Pagina 18

DOOR: MARTIN FRANKE

Gereedschappenkennis krijgt prominente plaats Bij een groot deel van de Nederlandse metaalbedrijven zijn er te veel gereedschappen. Uit oogpunt van kostenbeheersing is er dan ook ruimte voor verbetering. Die verbetering is ook nodig om de kennis van gereedschappen te kunnen waarborgen. En met die kennis kan het productieproces weer verder worden geoptimaliseerd. Wat zijn huidige en toekomstige bewerkingen? Welk gereedschap heb ik daarvoor nodig? En wat kan ik nog meer met datzelfde gereedschap produceren? Vragen die aan de orde zullen komen wanneer eens kritisch wordt gekeken naar de eigen gereedschappen. Tijdens de Vimag-Forumdiscussie over gereedschappen werd een antwoord op deze vragen gegeven. Daarbij werd uitgebreid stilgestaan bij de benodigde applicatiekennis, de groeiende belangstelling voor procesdenken en het leveren van ‘totaaloplossingen’.

Van links naar rechts: Patrick Morssink, Hans van Steenis, Philippe Reinders Folmer, Danny van Rij, Marcel van Hijum, Jack Huijsmans, Martin Franke, Reinold Tomberg, Gert Jan Braam, Helga Dekempeneer (foto’s: Kees Beekmans, Verbeeld Fotografie)

18

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


18-19-20-21_Forumndiscussie 20-06-11 13:52 Pagina 19

F O R U M D I S C U S S I E

Je hoeft de ontwikkelingen in de metaalindus-

bewerken, enzovoorts. Daarvoor is knowhow

trie niet op de voet te volgen, om te beseffen

een absoluut vereiste. Om die reden hebben wij

dat onbemande of manarme productie volop in

wereldwijde kenniscenters opgestart, waar spe-

de belangstelling staat. De wens of noodzaak

cifieke kennis over bepaalde applicaties en be-

om slimmer, efficiënter en vooral goedkoper te

werkingen is geconcentreerd. Die kennis kan

produceren vormt hiervoor vaak de drijfveer.

vervolgens voor en door bedrijven over de ge-

Dat stelt echter wel hoge eisen aan de manier

hele wereld worden benut. Het onderstreept

waarop het productieproces is ingericht én

nog maar eens dat de gereedschapwereld een

wordt beheerst. Daarbij gaat het niet alleen om

échte internationale business is geworden.”

de machine, het gereedschap of de aan- en afvoer, maar om de gehele keten van eerste ont-

Beheersing hoeveelheid

werp tot feitelijke levering aan de klant. Stelt

Die kennis krijgt ook steeds meer waarde als het

die ontwikkeling ook bijzondere eisen aan het

om de beheersing van het aantal gereedschap-

gereedschap dat wordt gebruikt? Hans van

pen gaat. Wie bij een gemiddelde metaalbe-

Steenis van Dormer Tools: “De keuze voor het

werker binnenloopt, zal meer dan eens constateren dat er té veel gereedschappen van té veel

gereedschap blijft afhankelijk van de productie die ermee wordt gedraaid. Wat je wel ziet, is dat de producten steeds gevarieerder worden. Daarom hecht de gemiddelde metaalonderne-

Hans van Steenis (Dormer):

“Flexibiliteit belangrijker dan huzarenstukjes”

leveranciers aanwezig zijn. Dat is niet alleen uit kostenoogpunt een onwenselijke zaak, maar maakt het ook bijna onmogelijk om gereedschapkennis op een effectieve manier te waar-

mer meer waarde aan flexibiliteit dan aan gereedschap waarmee huzarenstukjes kunnen

trie. “De kennis van gereedschappen die daar is

borgen. Welke mogelijkheden bieden gereed-

worden geleverd.” Patrick Morssink van KIM

opgebouwd, wordt steeds meer vertaald naar

schapleveranciers daarbij? Huijsmans: “Er zijn

Komeetstaal vult aan: “Daarnaast wordt de

de mkb metaalonderneming. Zo gaan wij nu

inderdaad te veel gereedschappen bij bedrijven.

standtijd van gereedschappen door de belang-

machines voor enkelstuks productie leveren die

Wij proberen daar verandering in te brengen

stelling voor onbemand produceren steeds gro-

hun oorsprong hebben in seriemachines. En

door samen met het bedrijf om de tafel te zitten

ter. De combinatie van machine en gereedschap

daarnaast blijft er natuurlijk ook ruimte voor

moet immers ook in de avonduren betrouw-

gezond verstand. Het komt regelmatig voor dat

baar door blijven lopen.”

gereedschap wordt aangeboden waarmee 12

Op de vraag of klanten daarbij garanties ver-

uur achtereenvolgens kan worden bewerkt.

wachten, antwoordt Van Steenis: “Voor be-

Maar als in de praktijk om de 8 uur van ploeg

paalde producten verlangt de klant dat hij met

wordt gewisseld, is het veel efficiënter én goed-

het gereedschap een bepaalde hoeveelheid

koper om gereedschap te gebruiken dat ook

producten kan maken voordat hij zijn machine

maar 8 uur mee gaat.”

weer stil zet. Wil je als gereedschapleverancier daar garanties voor afgeven, dan ben je wel vol-

Samenwerking

ledig afhankelijk van de complete configuratie:

Alleen al uit oogpunt van procesoptimalisering

Op welke machine wordt gewerkt? Met welke

lijkt het voor de hand liggend dat machine- en

materialen werkt men?” Marcel van Hijum van

gereedschapproducenten elkaar steeds meer

Gibas Tools geeft aan dat juist dat de reden is

opzoeken om gezamenlijk oplossingen te ont-

waarom Gibas een eigen bedrijf voor gereed-

wikkelen en te leveren. Van Steenis merkt op

schappen heeft geïntroduceerd. “Op die manier

dat de samenwerking tussen machine- en ge-

ben je in staat om alle facetten van de productie

reedschapproducenten hecht is. Huijsmans vult

in beschouwing te nemen en voor het totaal

daarop aan: “De samenwerking tussen beide

een oplossing te bieden.” Jack Huijsmans van

producenten is belangrijk maar ondergeschikt

Gibas Tools verklaart: “Daarbij gaat het vaak

aan de vraag hoe die gezamenlijke kennis aan

ook om de inrichting van het gehele productie-

de gebruiker wordt overgedragen. Daar wil de

proces. Dat proces vormt uiteindelijk de basis

schoen nog wel eens wringen.” Helga Dekem-

voor de keuze voor machines, gereedschappen,

peneer van Seco Tools: “De wil om samen te

en te inventariseren wat de huidige én toekom-

et cetera. En dat blijkt vaak razend lastig, want

werken is er zeker, maar de disciplines liggen

stige bewerkingen zijn die het bedrijf verricht.

ook complexe producten wil je eigenlijk snel en

wel ver uit elkaar. Bij de engineering zie je in-

Op basis daarvan kan al een ‘gezondere’ keuze

simpel kunnen opstarten. Dat vereist maximale

tensieve samenwerkingen tussen machine- en

voor gereedschappen worden gemaakt. Toch

procesbeheersing.”

gereedschapleveranciers. Je merkt ook dat bij

blijft altijd meespelen dat de mensen op de

Een goed voorbeeld daarvan is volgens Danny

grote projecten de tijdstudies steeds belangrij-

werkvloer een eigen voorkeur houden en op

van Rij van Oude Reimer de automobielindus-

ker worden, inclusief opspannen, bewerken, na-

basis daarvan gereedschap bestellen of laten

Philippe Reinders Folmer (Renishaw):

“Voorinstellen en meten op machine blijven naast elkaar bestaan”

bestellen. Die keuze zou eigenlijk ‘mensonaf-

Te veel gereedschappen van te veel leveranciers

hankelijk’ moeten zijn: welke producten maak ik? Uit welke materialen? En welk gereedschap

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

19

>>>


18-19-20-21_Forumndiscussie 20-06-11 13:52 Pagina 20

Internet als prikkel of tool Informatie over gereedschappen is al in ruime mate op het internet voorhanden. Naast het aanbieden en uitwis-

zoveel mogelijk vast te leggen in databestanden

selen van informatie, leent het internet zich uitstekend als

en procedures. Hoe ver zijn de gereedschaple-

verkoopkanaal. Is dat ook voor gereedschappen te ver-

veranciers daarmee? Van Rij: “Wij merken dat

wachten? Marcel van Hijum: “In principe worden gereed-

het steeds belangrijker wordt om kennis en

schappen natuurlijk al via het internet verkocht. Maar als

werkmethoden vast te leggen, data te archive-

je het goed beschouwd zijn dat eigenlijk niet meer dan

ren en mensen één kant op te krijgen. Ieder me-

order-entrysystemen en geen verkoopsystemen. Waar je

taalbedrijf voelt wel aan dat daar veel mee kan

naar toe wilt, is een systeem dat op basis van jouw pro-

worden gewonnen. Niet alleen productietech-

duct, materiaal, bewerking en technische gegevens met

nisch maar ook inkooptechnisch.” Huijsmans:

een oplossing komt. Dat is niet alleen een gereedschap

“Informatie vastleggen en standaardiseren is

maar ook de bijbehorende CAD/CAM-gegevens en bestel-

van vitaal belang voor veel bedrijven. Dat mer-

mogelijkheid. Die ontwikkeling is typerend voor de hui-

ken wij dagelijks. Daarbij staat niet de techniek

dige marktvraag: er is steeds meer behoefte aan specia-

maar het proces centraal. Je merkt daarbij dat

listische kennis. Een vertegenwoordiger moet daarbij

een nieuw soort werkvoorbereider aan het ont-

deuren openen; vervolgens kunnen specialisten de klant

staan is; iemand die niet meer alleen verant-

van het juiste advies of oplossing voorzien.” Ook Philippe

woordelijk is voor het instellen van de machine

Reinders Folmer merkt dat. “De vertegenwoordiger zal

en het voorbereiden van het werk, maar ook de

zich denk ik ontwikkelen tot applicatieadviseur. Applica-

verantwoordelijkheid draagt voor alle digitale

ties vormen de deur naar de toekomst. Wie voldoende

informatie die daarbij nodig is.” Morssink:

kennis heeft van applicaties en daar passende oplossingen

“Door de processen zo te documenteren, wordt

voor kan leveren, zal in de toekomst succes hebben.”

het werk ook beter repeteerbaar gemaakt. Alle

Van Hijum: “Die applicaties vormen de meerwaarde voor

‘ingrediënten’ die nodig zijn om het product te

leveranciers van gereedschappen en meetsystemen. Het

maken, worden als het ware al klaar in het

niceren over de randvoorwaarden, veel verbe-

vervelende is alleen dat bedrijven in sommige gevallen

mandje gelegd.” “En vervolgens zal de onder-

tering biedt. Bij de constructie van nieuwe pro-

ons inschakelen voor onze applicatiekennis en vervolgens

nemer ook nog eens bedenken welke andere

ducten kan bijvoorbeeld beter rekening worden

verder gaan met een bedrijf dat uit de catalogus gereed-

producten hij met die ingrediënten uit dat

gehouden met het beschikbare gereedschap.”

schappen verkoopt. Wellicht dat in de toekomst die ken-

mandje kan maken”, vult Huijsmans aan. “Op

Dekempeneer merkt een kentering als het om

nis ook als afzonderlijk product kan worden aangebo-

die manier kan de gestandaardiseerde capaci-

het magazijn gaat. “Ook daar heeft de crisis

den.”

teit ten volle worden benut.”

voor veel verandering gezorgd. Bedrijven zijn

En de hoeveelheid gereedschappen? Neemt het

studies gaan doen naar het nut en de noodzaak

aantal gereedschapmagazijnen op deze manier

van zoveel magazijnen en zijn deze vervolgens

juist niet toe? De magazijnen van leveranciers

gaan rationaliseren.” Morssink: “De rationalise-

is daarvoor nodig?” Kempeneer ervaart dat de

worden steeds groter en een paar honderd ge-

ring heeft zich met name gericht op de diversi-

crisis hier een ‘reinigende werking’ heeft gehad.

reedschappen in het magazijn lijkt geen uitzon-

teit van de gereedschappen. Als je 24 uur per

“Door de verslechterde economische situatie

dering meer. Van Steenis: “Ook daarvoor geldt

dag wilt produceren, zul je gewoon voldoende

heeft er bij veel bedrijven een grote schoon-

dat het nadenken over je proces en het commu-

gereedschap in je magazijn moeten hebben om

Danny van Rij (Oude Reimer):

“Klant verwacht steeds vaker totaaloplossing”

maak plaatsgevonden en heeft men ingeteerd

die 24 uur door te komen. Dat betekent: meer

op de bestaande voorraad. Bovendien merk je

zustergereedschappen maar minder diversi-

dat er ook efficiënter met gereedschap wordt

teit.”

omgegaan en dat de rol van de inkoper belangrijker is geworden.” Van Hijum vult aan: “Klan-

Voorinstellen en meten

ten kopen geen machine omdat hij mooi is of

Nadenken over het gereedschapbeheer kan in

aan bepaalde specificaties voldoet. Hij wil

veel gevallen niet los worden gezien van het

weten hoe efficiënt hij daarmee zijn product

voorinstellen van gereedschappen en het op-

kan maken. Daar is een grote rol voor de leve-

spannen van werkstukken. Welke trends zijn

rancier weggelegd.” Ook Van Rij ervaart dat:

daar waarneembaar? Dekempeneer: “Consis-

“De klant verwacht steeds vaker dat je een to-

tentie en betrouwbaarheid worden steeds be-

taaloplossing kunt bespreken en aanbieden. Die

langrijker. Belangrijker nog dan de productie-

oplossing hoef je in principe niet helemaal zelf

snelheid. Dat betekent dat al bij de aanschaf

te leveren. Er wordt wel verwacht dat je vol-

van gereedschappen met alle aspecten rekening

doende proceskennis en expertise hebt om de

moet worden gehouden. Ook met het voorin-

verschillende onderdelen tot zo’n totaaloplos-

stellen en opspannen. Wij trainen onze verko-

sing samen te smeden.”

pers intensief om juist daarop door te vragen. Het gaat er niet om een gereedschap te verko-

Vastleggen

pen maar een oplossing te bieden. Daar is ken-

Die vereiste kennis heeft betrekking op alle onderdelen van het proces: mens, machine, gereedschap, opspanning, etc. Alleen al om die reden zou het verstandig zijn om al die kennis

20

nis voor nodig die voor een belangrijk deel door Patrick Morssink (KIM Komeetstaal):

“Wat kost het als er niet wordt gemeten en er iets mis gaat?”

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

de klant wordt geleverd.” Philippe Reinders Folmer van Renishaw: “Je merkt dat, naast het voorinstellen, de gereedschappen steeds vaker


18-19-20-21_Forumndiscussie 20-06-11 13:53 Pagina 23

F O R U M D I S C U S S I E

in de machine gemeten worden. Ook het inmeten van gereedschap in de machine is niet zo tijdrovend. Het is maar net hoe je het productieproces hebt ingericht. Toch verwacht ik dat het voorinstellen en het meten op de machine gewoon naast elkaar blijven bestaan.” Huijsmans: “Het voorinstellen om buiten de machine het gereedschap klaar te maken, loont zich alleen voor exotische gereedschappen. Deze kunnen op die manier betrekkelijk voordelig worden voorbereid.” Wat wordt er dan eigenlijk allemaal wel of niet op de machine gemeten? Reinders Folmer: “Over het algemeen gaat het om de lengte, diameter, breuk en eventueel slijtage. In principe is die meting slechts een kwestie van seconden.” Morssink: “En ook al zou het langer duren, ik denk dat die paar seconden niet uitmaken. Veel belangrijker is de vraag: wat kan het kosten als

Marcel van Hijum (Gibas):

Jack Huijsmans (Gibas):

“Applicatiekennis is de meerwaarde die leveranciers kunnen bieden”

“Hoeveelheid gereedschappen bij veel bedrijven te groot”

Enkele jaren geleden werden gereedschappen

ketting wordt genomen.” Huijsmans: “Zelfs

droogverspanen. Een optie die uiteraard veel

aangekondigd met een eigen RFID-tag, zodat

wanneer bedrijven uit bijvoorbeeld de medische

milieuvriendelijker is.” Minder positief zijn de

gereedschappen digitaal herkenbaar zijn. Naast

industrie, alles gedocumenteerd zouden willen

grotere hoeveelheden koelsmeervloeistoffen

hebben, is het overbodig. Het gereedschap staat

voor het meetproces. Reinders Folmer: “Het

in de NC-lijst, de toollijst én de machine regi-

vocht vormt zich als een dunne film om het ge-

streert het. Voldoende bewijs lijkt mij voor het

reedschap. Dat zorgt ervoor dat het lastiger

geval er vragen zouden komen.” Dat is ook de

wordt om bijvoorbeeld de diameter van het ge-

ervaring van Dekempeneer: “Waar de medische

reedschap te meten.”

ik de meting niet verricht? In het ergste geval gaat niet alleen je tap kapot maar ook alle gereedschappen die na de tap komen. Dat weegt denk ik op tegen een paar seconden meettijd.”

<<<

industrie zich wel sterk voor maakt is standaardisatie van het fabricaat en type gereedschap dat wordt gebruikt.”

Vimag-Forumdiscussie Koelen en koelmiddel

De Vimag-Forumdiscussie is een initiatief van de sectie

Het gebruik van gereedschap is nagenoeg on-

Vimag van de Federatie Productie Technologie. De leden

losmakelijk verbonden met koeling. De druk

van de vereniging vertegenwoordigen gezamenlijk meer

van de koelsmeervloeistoffen is daarbij de afge-

dan vijftienhonderd producenten van apparatuur voor de

lopen jaren behoorlijk gestegen. Die stijging is

metaalindustrie. Door hun rechtstreekse vertegenwoor-

niet alleen nodig door de komst van exotische

diging en de jarenlange ervaring beschikken de Vimag-

materialen maar heeft ook een positieve in-

leden over een onschatbare hoeveelheid kennis en des-

vloed op de spaanbeheersing en de standtijden.

kundigheid. Die knowhow wordt nu ook via de forumdis-

Tegelijkertijd wordt al jaren gesproken over

cussie overgedragen. Tijdens de Vimag-discussie passeren

droogverspanen. Welke trends doen zich hier

onder meer de stand der techniek, ontwikkelingen en

voor? Zijn de hoge drukken inderdaad noodza-

aandachtspunten voor potentiële gebruikers de revue. De

kelijk? Van Rij: “Die hoge druk is zeker nodig;

bijeenkomst over gereedschappen in de metaalbranche

niet alleen voor de koeling maar ook om de

stond onder leiding van Reinold Tomberg, hoofdredac-

spaan te beheersen. Koelen en het gebruik van

teur van Metaal Magazine en vond plaats onder auspiciën

koelmiddel kunnen tegenwoordig twee ver-

van de PR-commissie van de Federatie Productie Techno-

identificatie zou de tag ook zijn waarde kunnen

schillende dingen zijn. Het gaat om het afvoe-

logie.

bewijzen bij procesoptimalisatie. Fouten kun-

ren van warmte of het afvoeren van de spaan.

Deelnemers aan de Vimag-Forumdiscussie over gereed-

nen zo worden vastgelegd en teruggekoppeld

Dat kan bijvoorbeeld ook door droog te verspa-

schappen zijn Hans van Steenis van Dormer Tools (Schie-

waarna verbeteringen kunnen worden doorge-

nen en de spanen af te voeren of de machine te

dam), Philippe Reinders Folmer van Renishaw Benelux

voerd. Leeft dit momenteel bij de Nederlandse

koelen met koelvloeistof.” Over de hoge druk-

(Breda), Danny van Rij van Oude Reimer (Hilversum), Pa-

metaalondernemer? Van Rij: “Gereedschappen

ken vertelt Dekempeneer: “Bepaalde nieuwe

trick Morssink van KIM Komeetstaal (Doetinchem), Helga

met tag of chip kom je niet of nauwelijks tegen.

materialen zorgen er zeker voor dat er hogere

Dekempeneer van Seco Tools (Gorinchem) en Marcel van

Het is in principe ook niet nodig want het wordt

drukken nodig zijn. Aan de andere kant laat ti-

Hijum en Jack Huijsmans van Gibas Tools (Almere).

bijgehouden wanneer het gereedschap uit de

taan zich in 50 procent van de gevallen ook

Helga Dekempeneer (Seco):

“Wereldwijde kenniscenters als antwoord op de vraag naar knowhow”

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

21


22-23_Hoffmann 20-06-11 13:54 Pagina 22

DOOR: REINOLD TOMBERG

aandacht

Integrale noodzaak voor perslijnen Bij de Italiaanse bedrijven Asservimenti, OTI, D-Effe en Digiemme heeft Ruud Hoffmann laten zien hoe een persautomatiseerder, een machinebouwer en een gereedschapmaker kunnen samenwerken bij het procesmatig ontwikkelen van plaatproductieprocessen op perslijnen. Een interessante reis.

“We komen regelmatig bij bedrijven, waar het richten en invoeren van plaatmateriaal naar de pers niet goed gaat.” Volgens directeur Ruud Hoffmann van F. Hoffmann uit Zwijndrecht, is bij de investeringen in metaalbewerkingsmachi-

Een perslijn in actie bij D-Effe in Brianza in Italië. Links naast de pers een haspel en een gecombineerde

nes meer integrale aandacht nodig voor het ei-

aanvoer- en richtunit van Asservimenti. Rechts de mechanische vierkoloms pers van OTI met een gemodifi-

genlijke bewerkingproces. De focus van de me-

ceerde kniehefboom-aandrijving. D-Effe, een zusterbedrijf van Digiemme, verwerkt op 22 persen jaarlijks

taalbranche is van oudsher veelal gericht op de

meer dan 4.000 ton plaatmateriaal tot meer dan 100 miljoen plaatproducten (foto’s: Reinold Tomberg)

hardware - in zijn geval persen en andere machines voor spaanloze bewerkingen - en veel minder op de procesbeheersing van het metaal-

Hoffmann wil dit nu anders aanpakken: den-

Samenwerking

bewerken. Tijdens de crisis van de afgelopen

kend vanuit het proces wil hij complete oplos-

Hoffmann gaat samenwerken met de Italiaanse

jaren is het zwaartepunt van de aankoopbeslis-

singen aanbieden waarbij gelet op tijd meer

firma’s Asservimenti, OTI Presse en Digiemme.

singen bovendien verschoven naar goedkopere

producten uit een stempel komen. Verder is het

Asservimenti levert haspel-, richt- en aanvoer-

machines en laaggeprijsde productieprocessen.

streven om zoveel mogelijk plaatbewerkingen

machines. OTI is een machinefabriek voor me-

Op zich logisch, als je geen geld hebt moet je

in dit stempel onder te brengen. Bovendien met

chanische persen. Digiemme is een gereed-

bezuinigen, maar als vervolgens de plaatlijn niet

lagere perskrachten op een zo compact moge-

schapmaker. Oftewel een samenwerking tussen

voldoende functioneert, is er wél sprake van

lijk oppervlak voor pers met de bijbehorende

een persautomatiseerder, een -bouwer en een

geldverspilling. Dit resulteert in ongelukkige le-

randapparatuur. Het streven is loffelijk, maar

gereedschapmakerij. Maar zoals tijdens het be-

veranciers en klanten; met het innemen van ma-

klinkt toch als een loze kreet. Reden voor Hoff-

zoek bleek, doe je Digiemme met de naam ‘ge-

chines of lijnen schiet immers niemand wat op.

mann om eind mei met de Nederlandse vakpers

reedschapmaker’ eigenlijk tekort. Het is een

Bovendien is het eigenlijk vreemd: je past ma-

af te reizen naar Italië om zijn partners voor te

firma die de engineering en de machinebouw

chines aan, omdat de periferie rondom de ma-

stellen waarmee hij plaatwerkbedrijven wil be-

verzorgt voor plaatbewerkingsprocessen. Stu-

chine niet voldoende functioneert.

dienen met geïntegreerde oplossingen.

wende kracht is directeur-eigenaar Gaetano Donatiello die aan de hand van producten laat

Denkend vanuit het proces

zien wat allemaal mogelijk is met plaatmateriaal (zie ook het kader met de drie foto’s bij dit

22

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


22-23_Hoffmann 20-06-11 13:55 Pagina 23

M E T A A L B E W E R K E N

Digiemme daarbij met de ene bewerking de an-

Foto- en videoreportage

dere bewerking het stempel en de pers kan ba-

Op de site van Metaal Magazine,

lanceren. Bijvoorbeeld het uitveren van een

www.metaalmagazine.nl hebben we een

ponsbewerking, dit kan storend zijn bij het pon-

fotoreportage en een tweetal videore-

sen van hard materiaal, kun je als het ware op-

portages geplaatst van onze bezoeken

vangen met de energie die in een volgend sta-

met F. Hoffmann aan de Italiaanse bedrij-

tion nodig is voor een (diepe) buigbewerking.

ven Asservimenti, OTI, Digiemme en D-

Je scoort veelal ‘drie vliegen in één klap’: com-

Effe (een zusterbedrijf van Digiemme als

pleetbewerken maakt compacte installaties mo-

toeleverancier en OEM’er actief op het

gelijk, een goed gebalanceerd gereedschap kan

gebied van ‘metal stamping’).

werken met een pers met een lager tonnage en bovendien resulteert een uitgekiend proces in een hogere output. Hierbij uiteraard wel de

artikel). Hij benadrukt dat Digiemme altijd ver-

kanttekening dat grote transfergereedschap-

trekt vanuit een klantenwens en vervolgens een

pen zinvol zijn bij seriegroottes van vijftigdui-

plaatproductieproces ontwikkelt en bouwt

zend of honderdduizend stuks of meer.

samen met de andere partners. Het zijn drie onafhankelijke bedrijven die op een ad-hoc basis

10-tons servo

samenwerken onder de eindverantwoordelijk-

Vanuit het stempel en de productietechnologie

heid van Digiemme. De proceskennis van Di-

wordt gekozen voor de pers. Daarbij kan met

giemme is daarbij sturend.

de gemodificeerde kniehefboomaandrijvingen

Een bijzonderheid in de testhal van Digiemme in

Opvallend bij de gereedschappen van Di-

van OTI het wegtijdprofiel van de pers aange-

Carugo in Italië: een 10-tons servomechanische pers

giemme is dat gekozen is voor transfergereed-

past worden aan de behoefte vanuit het bewer-

van OTI die tevens voorzien is van een elektro-

schappen. Na het invoeren van het bandmate-

kingsproces. Bijvoorbeeld stilstaan in het onder-

mechanisch aangedreven transfermechanisme van

riaal wordt in het eerste station de plaatuitslag

ste dode punt van de pers om bij het koudom-

Digiemme. De komende jaren zullen servo-

gescheiden van de band en vervolgens wordt

vormen materiaal voldoende tijd te geven om

aandrijvingen zeker aan belang winnen

dit plaatmateriaal in het meervoudige stempel

te kunnen vloeien. Samen met Digiemme heeft

stap voor stap met een transfermechanisme van

OTI ook een kleine 10-tons servomechanische

station naar station gevoerd. Digiemme kiest

pers ontwikkeld die bovendien voorzien is van

gesterktestalen en een meer flexibele productie

duidelijk voor compleetbewerken: niet alleen

een elektromechanisch aangedreven transfer-

(vanwege kleinere series en meer productvari-

ponsen en buigen maar ook plaatbewerkingen

systeem. Dit past in de trends die directeur Lino

anten). In de gereedschappen van Digiemme zie

als koudomvormen, kalibreren, fijnstansen, prä-

Locatelli van OTI ziet voor de komende jaren:

je bijvoorbeeld dat door het wisselen van stati-

gen en assemblage (mechanisch of lassen) vin-

energiebesparing door minder gebruik van hy-

ons in de meervoudige stempels een familie van

den plaats in het stempel. Heel bijzonder is dat

draulische aandrijvingen, meer gebruik van ho-

producten gemaakt kan worden.

Een bijzonder ringvormig product: een radiator-com-

Dit busje met een diameter van ongeveer 30 mm

ponent met een diameter van ongeveer 25 mm uit re-

en een hoogte van 25 mm is een automotive-part

latief dik materiaal. Digiemme heeft hiervoor produc-

in een kleppentrein van een automotor. Het

Een koperen deel met een diameter van bijna

tielijnen ontwikkeld die een aantal productvarianten

koud-omvormen in één keer is een alternatief

15 mm en een materiaaldikte van 1,5 mm wordt

maken met een output van 100 slagen per minuut (lijn

voor een aantal verspanende CNC-bewerkingen.

met een productieaantal van 40/min in een 14-

is getest met 120 spm). Het omvormen geschiedt in

In de bodem van het busje is door koud-omvor-

voudig stempel gemaakt. Eerder waren er twee

een 11-voudig gereedschap. Voorheen was de produc-

men een verhoging ontstaan. Opvallend is ook

bewerkingsstappen nodig om het lipje aan het

tiesnelheid 15 stuks per minuut. Intussen zijn er voor

de, voor perswerk, scherpe rand tussen bodem

busje te lassen. Nu komt de ring met de lip in één

dit product zes lijnen operationeel die een totaal pro-

en bus. Dit product kan na het omvormen zonder

stuk uit het omvormgereedschap

duc- tieaantal halen van bijna 700 stuks per minuut

nabewerkingen ingezet worden

<<<

Plaatproducten die overtuigen

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

23


24-25-27_Zirkoon 20-06-11 13:58 Pagina 24

DOOR: KO BUIJS, INNOMET

oxidehuid

Edele kenmerkt metallisch Zr

Zirkoon is een reactief metaal dat nooit puur wordt gevonden in de aardkorst maar meestal als een zirkoonsilicaat (ZrSiO4). Dit erts wordt hoofdzakelijk aangetroffen in Australië, Brazilië, India, Rusland, Zuid Afrika en Amerika. Dankzij het Kroll-proces kan men door een vrij gecompliceerd reductieproces er

Een monster van een titaanzirkoonnikkellegering zwevend in vacuümkamer van de Electrostatic Levitator (ESL) van Nasa Marshall Space Flight Center (MSFC). Met behulp van statische elektriciteit lukt het om een druppel

metallisch zirkoon van maken.

met een diameter van pakweg 3 mm tot 4 mm te laten zweven voor onderzoeksdoeleinden. Het zweven voorkomt dat bijvoorbeeld een contact met een wand de meetresultaten beïnvloeden (foto’s: Nasa)

Eigenlijk wordt het erts zirkoonsilicaat als bijproduct gevonden bij het delven van titaan- en

Chemische samenstelling in %

Zirkoonkwaliteit met UNS nummer

tinerts. De prijs van zirkoon is relatief hoog en dat heeft te maken met de toenemende vraag

Zr702

Zr704

Zr705

Zr706

en ook door het feit dat er zoveel energie nodig

R60702

R60704

R60705

R60706

is om zirkoon te bevrijden uit zijn sterke chemi-

Zr+Hf

99,2

97,5

95,5

95,5

sche binding. Met chloreren wordt zirkoonerts

Hf maximaal

4,5

4,5

4,5

4,5 <=0,2

omgezet in het vierwaardige zirkoonchloride.

Fe+Cr

<=0,2

0,2-0,4

<=0,2

Daarna wordt deze verbinding gereduceerd

Sn

--

0,1-2,0

--

--

met magnesium waardoor er metallisch zirkoon

H

0,005

0,005

0,005

0,005

ontstaat en magnesiumchloride. Al met al is dit

N

0,025

0,025

0,025

0,025

een zeer energieconsumerend proces. Als bij-

C

0,05

0,05

0,05

0,05

product ontstaat er ook nog zo’n 1% tot 3%

Nb

--

--

2,0-3,0

2,0-3,0

hafnium. Zirkoon valt onder de reactieve meta-

O

0,18

0,18

0,18

0,16

len omdat het aan het oppervlak zonder elektrolyt al een hechte en dichte zirkoonoxidehuid

24

Tabel 1. Chemische samenstelling van zirkoon en zirkoonlegeringen.

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


24-25-27_Zirkoon 20-06-11 13:58 Pagina 25

M A T E R I A L E N

Fysische eigenschappen

Zirkoon 702

Zirkoon 705

vormt. Men denkt wel eens dat zirkoon een edel metaal is omdat het zich zo enorm edel ge-

Atoomnummer

40

--

draagt maar dat is niet het geval. De oxidehuid

Atoomgewicht

91,22

--

is edel en zeer stabiel waardoor het onderlig-

Soortelijk gewicht

6,51

6,64

gende metaal optimaal beschermd blijft tegen

Kristalstructuur (-fase)

Hexagonaal < 865 ºC

--

allerlei chemische reagentia. Op dit gebied wint

Kristalstructuur (-fase)

--

Kubisch ruimtelijk

zirkoon het ook van haar zustermetaal titaan en

Kristalstructuur (+ fase)

Kubisch ruimtelijk

gecenterd > 854 ºC

gecenterd > 865 ºC

Hexagonaal + kubisch

dat vooral bij verhoogde temperaturen. Dit

ruimtelijk gecenterd < 854 ºC

komt vooral tot uiting bij de bereiding van salpeterzuur waar zirkoon een extreme weerstand tegen corrosie biedt en dat zelfs indien er chlo-

Smeltpunt ºC

1852

riden aanwezig zijn. Ook kan men met zirkoon

Kookpunt ºC

4377

1840 4380

de procestemperaturen probleemloos verhogen

Uitzettingscoëfficiënt bij 20 ºC

5,98.10-6

6,3.10-6

waardoor men efficiënter kan werken. In tabel

Thermische geleidbaarheid in W/m ºK

13

10

1 wordt de chemische samenstelling weergege-

(tussen 300-800 ºK)

ven van de meest voorkomende commerciële

Elektrische weerstand bij 20 ºC in

39,7

55

zirkoonkwaliteiten. Zirkoon 702 is de enige

micro-ohm.cm

technisch zuivere zirkoonkwaliteit die op de markt wordt gebracht. In tabel 2 staan de fysi-

Tabel 2. Fysische eigenschappen van ongelegeerd en gelegeerd zirkoon.

sche eigenschappen van zirkoon en zirkoonlegeringen weergegeven en in tabel 3 de mecha-

Kwaliteit

Zr702

Zr704

Zr705

Zr706

treksterkte naarmate het materiaal hoger gele-

Treksterkte in MPa

379

411

552

510

geerd wordt terwijl de rek vrijwel constant

Rekgrens 0,2% in MPa

207

241

379

345

blijft. Zirkoon heeft beneden 865 ºC een hexa-

Rek in %

16

14

16

20

nische waarden. Wat vooral opvalt in tabel 3 is de substantiële toename van de rekgrens en de

gonale pakkingstructuur (-fase) welke transformeert naar een kubisch ruimtelijke structuur

Tabel 3. De mechanische waarden van zirkoon en zirkoonlegeringen.

(-fase) boven deze temperatuur. Deze -fase kan men met geen enkele warmtebehandeling

menten die de  -fase bevorderen zijn alumi-

staal gevoelig blijkt te zijn voor spleet- en span-

bij kamertemperatuur verkrijgen. Vanwege de

nium, antimoon, tin, beryllium, hafnium, stik-

ningscorrosie in milieus waar ook chloriden in

hexagonale bolstapelingsstructuur hebben de

stof, zuurstof en cadmium. Stabilisatoren die de

het salpeterzuur aanwezig zijn. Daarom bleek

atoomroosters slechts twee glijvlakken en dat

-fase bevorderen zijn ijzer, chroom, nikkel, mo-

al gauw dat men beter titaan kon gaan inzetten

betekent dat zirkoon net als titaan niet gemak-

lybdeen, koper, niobium, tantaal, vanadium,

maar het ultieme materiaal voor de bereiding

kelijk te deformeren is. Verontreinigingen heb-

uranium, titaan, mangaan, kobalt en zilver. Van-

van salpeterzuur blijkt toch zirkoon te zijn. Bij

ben een behoorlijke positieve invloed op de me-

wege de hexagonale structuur zijn waarden

zuurconcentraties tot 70% en een temperatuur

chanische waarden van het zirkoon.

zoals uitzettingscoëfficiënt, treksterkte, rek en

tot 260 ºC blijkt de corrosiesnelheid niet groter

Legeringselementen kunnen de vorming van de

de buigweerstand variabel in afhankelijkheid

te zijn dan 2,5 micrometer per jaar en dat is ex-

-fase bevorderen of de -fase. Dit worden dan ook wel - of -stabilisatoren genoemd. Ele-

van de oriëntatie van het kristalrooster.

treem laag. De potentiaal van de passieve zirkoonoxidehuid is beduidend hoger dan die van

Salpeterzuur

roestvaststaal. Daarom hebben zelfs de agres-

Roestvaststaal AISI304 heeft altijd bijzonder

sieve verontreinigingen zoals ferrichloride en

goed gefunctioneerd in de bereiding van salpe-

zeswaardige chroomionen geen nadelige in-

terzuur binnen bepaalde procesomstandighe-

vloed op de corrosieprestaties van zirkoon in

den. Werd de concentratie of de temperatuur te

heet salpeterzuur.

hoog dan begon men de beperkingen te zien

Samengevat kan men stellen dat zirkoon in sal-

en moest men hoger met chroom gaan legeren

peterzuur niet gevoelig is voor allerlei variaties

of men maakte ook wel de wanddiktes veel

in zuurconcentratie, zuiverheidgraad, tempera-

zwaarder. Het laten toenemen van het mo-

tuur en in welke conditie het salpeterzuur zich

lybdeengehalte blijkt nauwelijks enig positief

dan bevindt. Indien echter de zuurconcentratie

effect te hebben op de prestaties van het auste-

hoger is dan 70% is er een geringe kans op

In de nucleaire sector wordt zirkoon toegepast

nitisch roestvaststaal. Ondanks diverse maatre-

spanningscorrosie wat geheel geëlimineerd kan

vanwege de lage thermische neutronenabsorptie

gelen blijkt toch de levensduur van dergelijke

worden door eerst spanningsvrij te gloeien op

van zirkoon (foto: Areva)

apparatuur beperkt te zijn omdat het roestvast-

565 ºC gedurende een half tot een heel uur. Ook

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

25

>>>


Handtmann HBZ® CompactCell

KOST WEINIG. MAAR PRESTEERT

VEEL! KRACHTIG. SNEL. COMPACT. Horizontaal bewerkingscentrum in compacte uitvoering Tafelafmeting 2.000 x 1.000 mm (lengte x breedte) Voor de bewerking van verspaningsintensieve onderdelen tot 2 x 1 m zet de HBZ CompactCell nieuwe standaards.%RVAARDEPRESTATIES DEDYNAMIEKENDEEFÚCIENCY van een nieuwe machinegeneratie. Tegen een verrassend gunstige prijs.

Op de behoefte toegesneden automatiseringsopties Onovertroffen prijs/prestatieverhouding Aerospace, automotive, solarindustrie, machinebouw, modellen- en matrijzenbouw

www.handtmann.de/HBZ-CC

HBZ_CC_191x130_196x136_niederländlisch.indd 1

16.06.2011 12:58:53

5-assig bewerken met Dormac

Doosan

|

Alzmetall |

Kiheung

|

Dahlih

|

0229 54 24 85 - info@dormac.nl - www.dormac.nl

Altijd een passende oplossing voor uw verspanende productie


24-25-27_Zirkoon 20-06-11 13:58 Pagina 27

M A T E R I A L E N

Zr uniek materiaal tussen Ti en rvs

in de handling en recycling van salpeterzuur maar ook wordt het met succes toegepast in de bereiding van ammoniumnitraat en vele organische zuren. In de nucleaire sector wordt het

dient men erop toe te zien dat de constructie

vooral toegepast als omhulling ten behoeve van

dusdanig ontworpen wordt dat er geen hoge

de brandstofstaven omdat de thermische neu-

mechanische spanningen kunnen ontstaan. In

tronenabsorptie zo laag blijkt te zijn. Het is ook

het algemeen moet men na het gloeien beitsen

mogelijk om zirkoon te gieten en daarom wor-

en dat kan het beste gebeuren in een oplossing

den er onderdelen van gegoten zoals pomphui-

van 25% tot 50% salpeterzuur, 3% tot 7% wa-

zen, waaiers, afsluiterhuizen enzovoort. Het

terstoffluoride en de rest water. Om waterstof-

gieten vraagt wel bijzondere aandacht in ver-

opnamen tijdens het beitsen te voorkomen

band met de hoge reactiviteit van het materiaal.

moet de verhouding tussen salpeterzuur en wa-

Daarom is het relevant te melden dat het gieten

terstoffluoride minimaal 10 tot 1 zijn. Na het

van zirkoon relatief weinig plaatsvindt.

beitsen dient men de producten intensief te

Zirkoon is ook kleurbaar en dat doet men met

spoelen.

behulp van atomaire zuurstof die de oxidehuid enigszins verdikt. De oxidehuid is van nature

Een ander gevaar is de vorming van mogelijke putcorrosie zodra zirkoon wordt geplaatst in de

Zirkoon plaatmateriaal. Zirkoon kan in principe goed

transparant en kleurloos en door verdikking van

dampfase van salpeterzuur waar ook chloriden

worden verwerkt en is goed lasbaar (foto: Ko Buijs)

deze huid krijgt men een andere brekingsindex

aanwezig zijn. De reden is dat de oxidatie van

waardoor men alle kleuren van de regenboog

chloriden (waardoor chloorgas ontstaat) deze

kan verkrijgen (prisma-effect). Met andere

putcorrosie op gang kan brengen. Indien het

is het van groot belang dat niet alleen de las-

woorden: het heeft niets te maken met het aan-

zirkoonoppervlak in goede conditie is door het

zone maar ook het afkoelende metaal wordt

brengen van een coating wat men veelal denkt

afdoende te beitsen, blijkt die kans toch zeer

beschermd tegen het binnendringen van zuur-

maar met een natuurlijke verdikking. Deze ei-

gering te zijn. Ook kunnen bepaalde concentra-

stof. Boven 400 oC kan gemakkelijk zuurstof in

genschap is vooral van belang indien men siera-

ties fluoride-ionen in salpeterzuur een corrosie-

het oppervlakte dringen die het zirkoon gaat

den of brilmonturen van zirkoon gaat vervaar-

dreiging vormen maar dat kan men weer be-

verbrossen en om die reden zal er achter de las-

digen. Voor de industriĂŤle toepassingen heeft dit

strijden door zirkoonnitraat toe te voegen aan

toorts een sleepslof gemonteerd moeten wor-

anodisch kleuren verder geen betekenis.

dit medium omdat de fluoriden hierdoor wor-

den die het materiaal beschermt met behulp

den gebonden.

van een inert gas.

Zirkoon kan in principe goed worden verwerkt

Zirkoon wordt meestal gelast met het TIG- of

mits men de volgende parameters goed in acht

het MIG-lasproces. In sommige gevallen kan dit

Geen corrosietoeslag

neemt en dat zijn hoge voedingen, lage snijsnel-

ook plaatsvinden met het plasma- of elektro-

Zirkoon is een veelzijdig metaal dat naast de nucleaire sec-

heden en overvloedig gebruik van een snijolie-

nenstraallassen. Ook is het laserlassen een goed

tor ook met veel succes wordt toegepast in de chemie.

emulsie. Dit heeft vooral te maken dat zirkoon

alternatief. Zirkoon is niet giftig en dat verge-

Men kan dan denken aan het gebruik in organische en an-

snel koud verstevigt en daarom moet men gro-

makkelijkt het lasproces. Dankzij de lage ther-

organische omstandigheden maar ook in sterk alkalische

tere vrijloophoeken hebben van de snijgereed-

mische uitzetting heeft men tijdens het lassen

milieus. Ook in vele gesmolten zouten levert zirkoon uit-

schappen dan men normaal gewend is. Op deze

weinig last van vervormingen en spanningen.

stekende resultaten waardoor het ook grotendeels warm-

wijze kan een beitel dieper het materiaal bin-

Wel is het van groot belang dat men van tevo-

tewisselaars in grafiet kan vervangen. Hoewel zirkoon niet

nendringen in de verstevigde laag.

ren goed ontvet en grondig reinigt. Zirkoon is

goedkoop is heeft het gebruik er toch toe geleid dat men

Het opslaan van zirkoonresiduen vraagt extra

slechts aan een paar andere metalen te lassen

kosten kan besparen omdat men minder stops heeft en

aandacht omdat zirkoon door zijn reactiviteit

en dat zijn titaan, vanadium en niobium. Wel

minder onderhoud. Doordat men geen corrosietoeslag

enorm brandbaar is bij een bepaalde verhou-

kan men zirkoon aan roestvaststaal of koolstof-

hoeft te geven kan materiaal worden uitgespaard en de

ding tussen oppervlak en volume. Tijdens het

staal lassen met het explosieve lasproces en

overdracht van warmte wordt hierdoor bevorderd. Dank-

verbranden komt zeer veel energie vrij waar-

voorbeelden zijn pijpenplaten of platen die na

zij de harde oxidehuid kunnen de vloeistofsnelheden ook

door de oxidatie praktisch gezien haast niet

het explosieve lasproces worden gewalst ten be-

verhoogd worden en dat leidt tot een beter rendement.

meer te stoppen is. Zeer kleine deeltjes zoals

hoeve van reactorvaten.

Net als bij titaan bevordert de harde oxidehuid een drup-

<<<

pelvormige condensatie waardoor het rendement van

slijpstof en fijne spanen kunnen dan ook vrij gemakkelijk tot zelfontbranding komen. Daarom

Toepassingen

warmtewisselaars en condensors wordt verbeterd. Dankzij

moet men dergelijke residuen verantwoord op-

Zirkoon blijkt een veelzijdig metaal te zijn dat

de lage thermische uitzetting heeft men ook minder last

slaan en dat betekent dat deze altijd onder

vooral toegepast wordt in de chemie en in de

van thermische vermoeiing aan apparaten die geschikt

water dienen te staan.

nucleaire sector. Dit laatstgenoemde gebied is

moeten zijn voor thermische wisselbelastingen. Kortom

Zirkoon is uitstekend lasbaar en op zich is het

vooral te danken aan de lage thermische neu-

zirkoon is een uniek materiaal dat qua soortelijk gewicht

zelfs vrij eenvoudig uit te voeren mits men de

tronenabsorptie van zirkoon. Zoals eerder ge-

uitkomt tussen titaan en roestvaststaal.

juiste lasparameters hanteert. Net als bij titaan

steld, blijkt het bijzonder goed te functioneren

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

27


28-29_Matec 20-06-11 14:12 Pagina 28

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Robuuste

machines op maat Op 26, 27 en 28 mei hield Matec in Köngen (D) ten zuiden van Stuttgart open huis. Behalve dat er een paar grote Matec machines in werking en in opbouw te zien waren, had het bedrijf ook een primeur. De nieuwe Matec 30 HVE heeft een iets andere opbouw dan de bekende HV series. De solide Matec’s komen daarmee in een segment waar iets meer concurrentie is. Maar de hoofdmoot van de productie blijft liggen bij robuuste machines op maat. Want de toepassing van de klant bepaalt bij Matec het design.

Deze grote Matec 50 HVU met draaizwenkkop heeft een draaitafel met een doorsnede van 2.200 mm (foto’s: Paul Quaedvlieg)

De nieuwe Matec 30 HVE moet gezien worden

container past, iets dat voor de overige Matec

van de machine in de X-as is 1.500 mm met de

als een eenvoudigere versie van de 30 HV uit-

machines niet geldt. De machine is daardoor

zwenkkop in horizontale positie en 1.300 mm

voeringen. De nieuwe machine stond tijdens

smaller, maar ook langer omdat het gereed-

met de zwenkkop verticaal. De Y-as kan over

het open huis meteen naast de ingang en was

schapmagazijn nu in het verlengde van de tafel

600 mm bewegen en de Z-as over 800 mm. Net

een duidelijk lagere en smallere machine dan de

staat en niet, zoals bij de andere Matec HV-ma-

als de andere 30 HV-types, heeft ook de 30 HVE

Matec HV-machines. De 30 HVE is dan ook ont-

chines, geïntegreerd is in de bewegende kolom.

een geïntegreerde draaitafel met direct drive

wikkeld als een machine die qua transport in

Dit gereedschapsmagazijn heeft plaats voor

aandrijving. De diameter van de draaitafel be-

een normale vrachtwagen of in een normale

dertig gereedschappen. Het standaard bereik

draagt 630 mm. De spindel kan maximaal

28

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


28-29_Matec 20-06-11 14:12 Pagina 29

M E T A A L B E W E R K E N

Speciale order ETG (VDL) tekende onlangs een contract voor de levering van twee 50 HV machines (zie tekening) ter vervan10.000 min-1 maken en de gereedschapopname

ging van bestaande horizontale machines van Hüller Hille. De machines krijgen geen spantafel maar een pal-

is van het type SK 40 of HSK 63A. Door de geïn-

letopname. Het maximale werkbereik is

tegreerde draaitafel en de lange Z-as kan de

1.000 mm bij 1.000 mm bij 1.000 mm. De ma-

Matec 30 HVE gecompliceerde producten aan in

chines bewerken zowel vijfassig als vijfvlaks.

3D en vijfzijdige bewerking.

De machines worden uitgerust met een palletlift voor negen pallets met een maximaal toe-

Grootverspaning

laatbaar gewicht van 1500 kg. De automatise-

Midden in de hal bij Matec stond een grote

ring is een samenwerking met Cellro en soft-

50 HVU in opbouw. Een imposante machine

warematig wordt alles aangestuurd door So-

met een X-as van 8.000 mm, een grote vaste

flex. Het aantal gereedschappen bedraagt

tafel en een enorme draaitafel met een door-

300 stuks per machine. De spindel is een

snede van 2.200 mm met torquemotoraandrij-

HSK100 met een vermogen van 44 kW en

ving. Deze draaitafel heeft een maximaal toe-

12.000 min-1. ETG heeft een optie genomen

Over enkele maanden levert Limas CNC-machinery een speciale

voor nog eens twee machines.

Matec 50 HV met palletlift en plaats voor negen pallets

-1

rental van 200 min . Deze machine beschikt over de nieuwste draaizwenkkop. Deze kop is ontwikkeld door een samenwerkingsverband tussen Matec (kennis), Kessler (torquemotoren

maar kan in twee delen van 3.000 mm over de

bij 800 mm bij 1.100 mm (X,Y,Z). Blomen: “Deze

en motorspindels) en Sempuco (rondtafels en

lengte verdraaien. “Belangrijke vereiste was dat

machine heeft een horizontale rondtafel en een

freeskoppen). Met de draaizwenkkop verandert

de tafel een maximale doorbuiging had van

op luchtkussen verplaatsbaar tegencenter voor

de 50 HVU in een zesassige CNC-machine voor

0,02 mm over de totale lengte van 6 meter”,

de bewerking van assen. Bijzonder aan deze

compleetbewerking. De kop zit aan de kolom

legt Blomen uit. “Ook als beide tafels onder een

machine is de verlengde spantafel waardoor

vast middels een rondtafel met wormwielaan-

bepaalde hoek staan.”

zowel rondtafel als tegencenter altijd buiten het werkbereik op de tafel kunnen blijven

drijving. De schuine verdraaiing vindt plaats door middel van een torquetafel. De beweging

Veel orders uit Nederland

staan.”

van de kop gebeurt volledig synchroon. De

Blomen is redelijk tevreden als het aankomt op

Mifa (ook Aalberts Industries) tekende een con-

draaizwenkkop heeft een maximaal draaimo-

het aantal verkochte machines in de Benelux.

tract voor de levering van een zwenktafelma-

ment van 1750 Nm en een zwenkhoek van

“Zo’n 10 procent van de omzet van Matec komt

chine met een lengte van 5.000 mm. De tafel kan

± 185 graden.

uit de Benelux. Daar zijn we best trots op. On-

in zijn geheel zwenken over ± 110 graden. De

langs hebben we een grote vijfassige portaal-

tafel is deelbaar in twee afzonderlijke eenheden

Specialiteit

machine geïnstalleerd van het type Matec 40P

van elk 2.500 mm. “De machine wordt voorzien

Hans Blomen, directeur van Limas CNC-machi-

bij Bergmans Tools uit Lommel (B). Daarnaast

van een nulpunt spansysteem en is volledig voor-

nery, de Benelux-importeur en vertegenwoordi-

hebben ze al een Matec 50 HV en 30 HV in be-

bereid voor automatisering”, legt Blomen uit.

ging van Matec in Neer, legt uit waar de specia-

drijf.”

“Na oplevering wordt ter plaatse een koppeling

liteit van Matec ligt en waarmee ze zich onder-

Maar ook de toekomst ziet er goed uit. Recent

gemaakt met een palletlader voor pallets van

scheiden ten opzichte van andere fabrikanten

zijn er flinke orders afgesloten met VDL en Aal-

2.500 mm bij 400 mm of 5.000 mm bij 400 mm.

van CNC-machines. “Matec ontwikkelt en

berts Industries voor de levering van diverse ma-

Deze pallets dienen als productdragers. Mifa

bouwt robuuste metaalbewerkingsmachines

chines. Kluin Wijhe (Aalberts Industries) be-

heeft meteen een optie genomen voor de leve-

voor het bewerken van aluminium, staal en an-

stelde een 30 HV met een bereik van 5.000 mm

ring van een tweede machine.”

<<<

dere geavanceerde metalen. In totaal heeft Matec nu zo’n dertienhonderd CNC-machines

Met de 30 HVE

wereldwijd verkocht. Meer dan negenhonderd

introduceert Matec

van deze machines zijn uniek. Wij engineeren

een compactere

op maat, waarbij de achterkant van de machine

machine die normaal

vaak is opgebouwd met standaard componen-

te transporteren is

ten, maar de voorzijde (bewerkingsruimte) juist op maat wordt gemaakt.” Daarom worden de frames van Matec machines ook gelast en niet gegoten. Blomen: “Gegoten frames zijn alleen rendabel als je veel standaardmachines hebt en je grote series hiervan kunt gieten. Dat is bij Matec niet van toepassing, bijna geen enkele machine is hetzelfde.” Even later zien we een fraai staaltje engineering van een opspantafel op maat. Op een Matec 30 L (langbedmachine) staat een lange smalle opspantafel voor de bewerking van profielen. De tafel heeft een totale lengte van 6.000 mm,

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

29


30-31-32-33-35_Besturingen 20-06-11 14:12 Pagina 30

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Tweespalt bij CNC-

ontwikkelingen

De ontwikkelingen bij CNC-besturingen zijn veelomvattend. Enerzijds introduceren bepaalde fabrikanten eenvoudigere besturingen voor een minimum aantal assen en goedkope machines, weer anderen bouwen voort op complexe besturingen en zorgen voor meer functionaliteit. Dialoogbesturing wordt populairder, bepaalde merken die ooit alleen volgens ISO programmeerden, bieden nu ook software aan voor dialoog. En globalisering speelt een steeds grotere rol. Europese fabrikanten leveren aan het Verre Oosten en de eerste volwassen Chinese CNC-besturingen zijn al waargenomen. Hier volgt de stand van zaken op CNC-gebied aan de vooravond van de EMO 2011.

Een CNC-besturing is een element van een metaalbewerkingsmachine waar elke operator, machine-insteller of programmeur dagelijks mee te maken heeft. Door een verregaande automatisering, krachtige CAM-pakketten enerzijds maar ook de vraag naar goedkopere en eenvoudigere machines anderzijds is er een tweespalt bij de besturingen ontstaan. Een fabrikant die aan de bovenzijde van de markt opereert is Heidenhain. Besturingen van

Krachtige CNC-besturingen, zoals deze Heidenhain iTNC 530, hebben alles in zich om producten nauwkeurig,

deze fabrikant worden veel verkocht aan ma-

snel en vijfassig te kunnen bewerken (foto: Paul Quaedvlieg)

chinefabrieken die CNC-machines leveren aan onder meer matrijzenbouwers. Deze, vaak com-

bevindt zich in een spanningsveld tussen nauw-

produceerbaarheid van de banen is van groot

plexe producten, vragen om een solide en

keurigheid, snelheid en oppervlakteruwheid”,

belang om de oppervlakte goed te krijgen. Ook

nauwkeurige besturing. “Een CNC-besturing

legt Paul Venema van Heidenhain uit. “De re-

is een constante snelheid van de frees van groot

30

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


30-31-32-33-35_Besturingen 20-06-11 14:12 Pagina 31

A U T O M A T I S E R I N G

belang. Daarom is de dataverwerking van de nieuwste generatie CNC-besturingen nog snel-

Open CNC-besturing

ler en nauwkeuriger.”

Binnen de metaalindustrie wordt er veel gebruik gemaakt van de CNC-besturingen van Siemens, Fanuc en Heidenhain. Toch zijn er machinebouwers die kiezen voor andere besturingen die meer ‘open’ zijn en waarmee

Intelligent verspanen

de softwareontwikkelaars net iets meer kunnen doen dan met de gevestigde orde. Een van die bedrijven is

Heidenhain spreekt zelf van ‘Intelligent Machi-

het Nederlandse Voortman Automatisering, een bekende speler in de bewerking van staalprofielen. Zij ont-

ning’. Daaronder vallen optionele zaken als

wikkelen en bouwen machines voor de staalbouwindustrie en gebruiken de besturingen van Beckhoff. De be-

Adaptive Feed Control en Dynamic Collision

sturingen van de Voortman machines zijn zo ontworpen dat deze onderling in een complete productielijn met

Monitoring. Bij Adaptive Feed Control voelt de

elkaar moeten kunnen communiceren. In theorie zou één operator in staat moeten zijn een complete Voort-

spil aan het opgenomen vermogen hoeveel ma-

man installatie, bestaande uit meerdere machines en processen, te kunnen bedienen. De Beckhoff CNC soft-

teriaal er verspaand wordt. De voedingsnelheid

ware is een uitbreiding van het Twincat pakket. Dit pakket draait als soft PLC/CNC in realtime op een standaard

wordt daarop aangepast. Bij meer materiaal

of industriële PC. Met behulp van de snelle Ethercat veldbus worden de servoassen en I/O’s aangestuurd die

gaat de voeding omlaag, bij minder materiaal

de CNC-bewerking uitvoeren, maar ook de overige hulpassen en aan- en afvoersystemen. Doordat Twincat

omhoog. In zijn totaliteit wordt de bewerking-

draait op moderne PC processoren (Dual, Quad, multicore, 64 bit OS) blijft er voldoende rekenkracht over voor

snelheid geoptimaliseerd, wat zeker bij vijfas-

overige ‘high level’ functies zoals vision systemen, data analyse voor conditie monitoring, robots, HMI/SCADA,

sige bewerkingen van belang is. Een andere be-

MES, databases et cetera. De totale besturing is in één controller te plaatsen met alle voordelen daarbij (kosten,

langrijke feature bij vijfassig verspanen is de

data-integratie, eenvoudige datakoppeling, assen koppelen, synchroniseren, enz.).

geïntegreerde Dynamic Collision Monitoring. Venema: “Deze functionaliteit voorkomt botsingen tussen het gereedschap en machinecomponenten of tussen het gereedschap en de opspanmiddelen. Hierbij kan de gebruiker zelf met behulp van een ‘Fixturewizard’ zijn eigen opspanmiddelen in de besturing brengen. Daarnaast bestaan er tabellen van de meest gebruikte opspanmogelijkheden.

Intuïtief Een andere factor waar fabrikanten van CNCbesturingen en machines mee te maken hebben is de uitloop en het mogelijk toekomstige tekort aan ervaren operators. “De nieuwe generatie operators is opgegroeid met computers”, legt Venema uit. “Die willen snel, eenvoudig en intuïtief kunnen programmeren. Daarom heeft Heidenhain de intuïtieve gebruikersinterface Smart.NC ontwikkeld voor de iTNC530 besturing. Door deze meer ‘windows’-achtige manier

Voortman Automatisering is een van de machinebouwers die de open besturingen van Beckhoff gebruiken en hier hun

van programmeren, met de bekende mappen-

eigen software op laten draaien (foto: Paul Quaedvlieg)

structuur, kan de ‘jeugdige’ operator sneller en makkelijker uit de voeten. Voor complexe bewerkingen verdiepen extra schermen de func-

scherm en samen met het toetsenbord in de be-

EMO 2009 in Milaan al een eenvoudigere bestu-

tionaliteit van de betreffende bewerking. Maar

dieningskast gemonteerd. Hiermee komt rela-

ring, namelijk de Sinumerik 828D. Metaal Ma-

ook de mensen die reeds ervaring hebben met

tief dure bekabeling te vervallen. Als geheugen-

gazine heeft daar al vaker over gepubliceerd.

de klaartekst-dialoogprogrammering van Hei-

medium voor de NC-programma’s en het PLC-

Deze besturing is ontwikkeld voor draai- en

denhain werken zoals ze zijn gewend met de

programma is voor een Compact Flash-kaart ge-

freesmachines.

volledige functionaliteit van de besturing.”

kozen. Deze geheugenkaart is ongevoelig voor

“De Sinumerik 828D moet gezien worden als de

mechanische trillingen en geeft daarom opti-

besturing voor de zogenaamde algemene werk-

Eenvoudig

male zekerheid voor de gegevens.

plaatsbewerkingsmachines”, legt Daniël Kof-

Om tegemoet te komen aan de vraag voor een-

De basis van de bediening blijft hetzelfde als bij

man van Siemens Nederland uit. “Deze bestu-

voudigere compacte besturingen introduceerde

de overige Heidenhain besturingen, waardoor

ring is geschikt voor alle bewerkingscentra in-

Heidenhain vorig jaar de nieuwe contourbestu-

een ervaren TNC-gebruiker zich meteen thuis

clusief vijfassig met maximaal vier assen simul-

ring TNC 620. Tot nu waren bij de digitale bestu-

zal voelen op de TNC 620.

taan en alle draaibanken met een slede of revolver, dus ook aangedreven gereedschappen

ringen van Heidenhain de hoofdcomputer en de separate regelcomputer in de schakelkast

Onderkant

Y-as en subspil. Maar onlangs hebben we de fa-

ondergebracht. Bij de TNC 620 wordt de hoofd-

Een andere grote speler op het gebied van CNC-

milie van CNC-besturingen uitgebreid ‘naar de

computer, direct achter het 15” XGA-beeld-

besturingen, Siemens, introduceerde op de

onderkant’ met de 828D Basic. Deze heeft de-

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

31

>>>


30-31-32-33-35_Besturingen 20-06-11 14:13 Pagina 32

De 828D Basic besturing is de laatste uitbreiding van Siemens aan de onderzijde van de CNC-besturingen (foto: Siemens)

zelfde interface (Sinumerik Operate) en moge-

encoderketen nauwkeurigheidswaarden van

nen altijd snel en eenvoudig alle CNC-program-

lijkheden als de 828D, maar heeft een iets klei-

één duizendste nanometer mogelijk. “Hierdoor

ma’s worden gemaakt.”

ner beeldscherm (8.4”) en is iets beperkter in bij-

wordt de nauwkeurigheid die in de praktijk kan

voorbeeld blokverwerkingstijd, look ahead, en

worden behaald niet beperkt door de bestu-

Communicatie

intern geheugen.”

ringstechniek, maar door de mogelijkheden van

CNC-besturingen maken gebruik van de laatste

Het beeldscherm, de toetsen en de CNC-elektro-

de mechanische componenten van de freesma-

stand der techniek op elektronicagebied. Zo

nica vormen één geheel met slechts enkele in-

chine”, legt Kofman uit. De Sinumerik 828D

heeft de Sinumerik 828D familie optioneel de

terfaces en kabels, waardoor een maximale be-

Basic M is niet alleen zeer nauwkeurig, maar

functie Easy Message. Hiermee wordt de opera-

schikbaarheid wordt bereikt. Het bedieningspa-

ook flexibel inzetbaar. Ze biedt niet alleen een

tor of de medewerker die voor de machine ver-

neel is van gegoten magnesium en aangezien

groot aantal technisch geavanceerde cycli voor

antwoordelijk is per SMS op de hoogte gehou-

de nieuwe CNC geen slijtageonderdelen zoals

draai-, boor- en freesbewerkingen, maar is ook

den van alle belangrijke procesgegevens van

een ventilator, harde schijf of batterij heeft, is

geschikt voor matrijsbewerkingen. Om de snel-

het productieproces. Als een machine van

deze volledig onderhoudsvrij.

heid en de oppervlaktekwaliteit te bereiken die

nieuwe onbewerkte onderdelen moet worden

“De 828D Basic is onlangs geïntroduceerd op de

hiervoor nodig is, is de Sinumerik 828D familie

voorzien of als een frees de grens van zijn stand-

IMTEX in Delhi (India) en de CIMT 2011 in Bei-

voorzien van het technologiepakket Sinumerik

tijd heeft bereikt, versturen de Sinumerik 828D

jing”, legt Kofman uit. “Daar zijn meteen veel

MDynamics met de intelligente bewegingsbe-

besturingen de betreffende informatie naar de

orders geplaatst door vooral Indiase, Taiwanese

sturing Advanced Surface dat ook in de high-

juiste persoon. Op deze manier wordt de pro-

en Chinese machinebouwers. We hebben nog

end-besturingen 840D sl wordt gebruikt. Met Si-

ductiviteit van de machine verder verbeterd.

nooit zo'n succesvolle introductie van een

numerik Operate beschikken zowel de 828D fa-

nieuwe besturing gehad.”

milie als de 840D sl over dezelfde intuïtieve ge-

Cyclustijden omlaag

bruikersinterface. Kofman: “De besturing kan

Het Amerikaanse Hurco is qua besturing altijd al

Beperking is mechanisch

zowel in dialoog worden geprogrammeerd met

een aparte fabrikant geweest. Op vakbeurzen

Moderne processortechniek en softwarearchi-

Shopmill of ShopTurn, als in DIN-ISO, evenals

wordt een demonstratie aan een Hurco ma-

tectuur vormen de basis van de 80-bits-nano FP-

een mix van beiden. Alle cycli die beschikbaar

chine vaak gedaan door een aantrekkelijke

nauwkeurigheid (floating point) van de 828D

zijn in Shopmill, zijn dat ook in de ISO omgeving

blonde dame. Het bedrijf wil hiermee vooral

Basic. Softwarematig zijn in de hele NC, drive en

evenals de krachtige 3D simulatie. Hiermee kun-

laten zien dat hun besturing niet complex is en

32

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


30-31-32-33-35_Besturingen 20-06-11 14:13 Pagina 33

A U T O M A T I S E R I N G

dat producten vrij snel te programmeren zijn. Het meer en meer inzetten van vijfassige bewerkingscentra om cyclustijden te verkleinen legt

Radiografisch handwiel

een grote druk op de programmeercapaciteit

Hoe groter de machine, des te plezieriger is het radiografische handwiel HR 550 FS dat Heidenhain sinds enige

van metaalbewerkers. De Hurco WinMax V8

maanden levert. Hierdoor kan de bediener nu vlak bij het proces blijven staan. De nieuwe afstandsbediening

dialoogbesturing maakt het de machinebedie-

beschikt over kleurige astoetsen en een zesregelig display met de belangrijkste informatie over de machine

ner mogelijk om gemakkelijk en daardoor snel

zoals de positieweergave van de assen, de

vijfzijdige bewerkingen direct aan de machine

voeding, het toerental van de spindel, de

zonder externe programmeerplaats te pro-

werkstand en andere functies. Op het dis-

grammeren.

play wordt ook de veldsterkte van de radi-

Maar ook Hurco blijft de WinMax besturing con-

ografische overdrachtssignalen weergege-

tinu verbeteren en upgraden. Frank Smets van

ven. Als de bediener zich uit het toegestane

Hurco Nederland: “Metaalbewerkers worden

werkbereik beweegt, wordt hij bovendien

steeds uitgedaagd de cyclustijd van componenten

door een trilalarm gewaarschuwd. Om het

te verminderen. Dit met behoud van een hoge

handwiel aan te passen aan de verschil-

kwalitatieve afwerking. Met de nieuwe UltiMotion

lende taken, beschikt het over vijf extra

oplossing, een geavanceerd software-based mo-

softkeys. Aan deze softkeys kunnen speciale

tion systeem van Hurco, zijn machines in staat om

functies toegekend worden die elk in het

de cyclustijd te verkorten met 30 procent. Dit is

display worden weergegeven. Daarnaast

software voor aansturing van de assen die veel ge-

kan de machinefabrikant ook functies toe-

lijkmatigere asbewegingen genereert. Het reduce-

kennen aan de zes van led’s voorziene func-

ren van ‘jerk’ in de machinebewegingen maakt ho-

tietoetsen. De symbolen op de astoetsen en

gere voedingssnelheden mogelijk en verbetert te-

de functietoetsen zijn uitwisselbaar. FS staat

vens de oppervlaktegesteldheid. Ook de machine-

voor Functional Safety en komt daarmee

levensduur wordt positief beïnvloed.”

overeen met de geldende veiligheidseisen.

De blokverwerkingssnelheid ligt bij Hurco op een

De gebruikelijke veiligheidselementen zoals

Bijvoorbeeld voor het aantasten en het vastleggen van een nulpunt is

waarde tot 2277 blokken per seconde. Standaard

de noodstop en de bevestigingstoetsen zijn

een radiografische handwiel plezierig en efficiënt werken (foto:

is deze besturing tot vijfassig simultaan in te zetten.

op het handwiel aanwezig.

Heidenhain)

Chatten Steeds vaker worden ook de Hurco machines in

afstand via een internetkoppeling in de gaten

Verder zal de machine melding geven als de be-

onbemande productie ingezet. Met de nieuwe

worden gehouden. Zo kan men op afstand de

werking gestopt is, hetzij door bijvoorbeeld ge-

Hurco Ultimonitor kan elke machine, die met de

bewerking volgen via een webcam en actuele

reedschapbreuk of door het succesvol beëindi-

nieuwe WinMax V8 besturing is uitgerust, van

machinewaardes tijdens de bewerking zien.

gen van het bewerkingsprogramma. Tijdens de bemande machine-uren kan de functie Ultimonitor ook worden ingezet voor klantondersteuning bij programmeer- en servicevragen. Zo is er een online chatfunctie, die het de bediener mogelijk maakt om informatie uit te wisselen zonder last te hebben van omgevingslawaai. Ook heeft de bediener toegang tot de Hurco online university waar veel informatie beschikbaar is voor ondersteuning van het bewerkingsproces.

Automatisering Steeds meer robots nemen taken op zich als het beladen en ontladen van bewerkingsmachines, ontbramen van componenten en het meten hiervan. Fanuc, dat zowel robots als CNC-bestuMet de Hurco WinMax V8

ringen ontwikkelt en fabriceert, speelt hierin we-

dialoogbesturing is het

reldwijd een grote rol. Het bedrijf levert oplos-

mogelijk om snel en

singen voor een eenvoudige stand-alone ma-

gemakkelijk vijfzijdige

chine met een robot tot en met complexe volle-

bewerkingen direct aan

dig geautomatiseerde productiestraten waar

de machine te

meerdere robots en CNC-machines samenwer-

programmeren (foto:

ken. Omdat de Fanuc robots en CNC-besturingen

Hurco)

uit dezelfde familie komen, zijn ze van tevoren

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

33

>>>


DISPLAYS

Veilig & mooi in het schap Uw licht ontvlambare stoffen staan vanaf nu conform de wettelijke verplichtingen in het schap met de unieke brandwerende kast van Ouwerkerk Displays: de B1200.

     

Onze brandwerende kast: Q Voldoet aan alle wettelijke én retail-eisen Q Is uitgerust met brandmelder en automatische sluitende rolluiken Q Oogt als andere schappen en heeft geen deuren Q Is aan te passen naar uw gewenste indeling en kleurstelling Q Voldoet aan de Europese norm 14470-1 (getest bij Efectus/TNO) Q Is snel leverbaar

Bel 0347 37 20 00 of mail naar g.zuijdendorp@ouwerkerkdisplays.nl voor meer informatie.

Ouwerkerk Displays is dé specialist in maatwerk displays De Limiet 15 I Vianen I T 0347 37 20 00 I www.ouwerkerkdisplays.nl

Mmag_NL_3406062_EMO Hannover 2011 18.05.11 18:03 Seite 1

De wereld van metaalbewerking The world of metalworking

– cial ver Germany, e p e of no as s. ans O Hans from outmsidany route h t f n r Lu o EM O visitoiscount ot: l_e M fly t ively for Effering a davailable nasaspecia o is ha lus Exc ansa is mation de/luft r. h r Luft er info annove h Furt .emo-h w ww

INFO: VDW – Generalkommissariat EMO Hannover 2011 Verein Deutscher Werkzeugmaschinenfabriken e.V. Corneliusstrasse 4, 60325 Frankfurt am Main, GERMANY Tel. +49 69 756081-0, Fax +49 69 756081-74 emo@vdw.de · www.emo-hannover.de


30-31-32-33-35_Besturingen 20-06-11 14:13 Pagina 35

A U T O M A T I S E R I N G

al geconfigureerd voor een ideale interactie met elkaar. Een Fanuc robot kan daarom met weinig moeite en binnen korte tijd gekoppeld worden aan een CNC-machine met Fanuc besturing.

Robot connection Hoewel elke robot over een eigen besturing beschikt, kan deze communiceren met de CNC-besturing via een eenvoudige veldbusaansluiting en software. De nieuwste Fanuc robots beschikken nu over een FL-Net interface waardoor FLNet functies gemakkelijk geïntegreerd kunnen worden. Deze functies zijn van belang voor de grotere productiestraten, waarin meerdere CNC-besturingen en robots met elkaar moeten communiceren. Dankzij de nieuwe functie ‘Robot Connection’ in de Fanuc besturingen, is het gecombineerd bedienen van een bewerkingsmachine en een robot alleen maar eenvoudiger geworden. Zo kan bijvoorbeeld de status van de robot en het geselecteerde programma getoond en aangepast worden op het CNC-bedieningsscherm. Aan de andere kant wordt op het robotscherm specifieke informatie getoond over de CNC-besturing en staat het de gebruiker toe om deze informatie te gebruiken. Tijdens een set-up procedure van een robot, kan de operator de functie ‘Robot Connection’ gebruiken om een menu op te roepen met daarin alle noodzakelijke informatie over de status van de robot zoals onderhoudstaken of alarmmeldingen. Ook kunnen hiermee programma’s gekozen en geladen worden en kan de robot bediend worden zonder de afzonderlijke robotbesturing. Dat scheelt veel tijd en verhoogt de vei-

Met de functie ‘Robot Connection’ van Fanuc kan een operator de robot aansturen via de CNC-besturing. Ook

ligheid met betrekking tot werken met de

gaat de softwarematige koppeling zeer eenvoudig (foto: Fanuc)

robot. Omgekeerd geeft een menu in de robotbesturing toegang tot de machinebesturing. Deze eigenschap is bijzonder handig als de

serie en speciaal ontwikkeld voor transport en

bij de besturingen lopen parallel aan de ont-

robot wordt ingesteld tijdens de preproductie-

handling van producten. Fanuc speelt daarmee

wikkelingen op elektronica- en softwarege-

fase als de programmeur informatie nodig

in op de specialisatie van bepaalde machines en

bied. In dit artikel proberen we een actuele

heeft over de status van de machineassen om

de bestuursspecifieke functies.

stand van zaken te geven en hebben we lang

potentiële conflicten tussen robot en machine

Een nieuwe high speed servoprocessor vergroot

niet alle merken aan bod laten komen. Zo is de

op voorhand te identificeren. De bijbehorende

het basisvermogen van de digitale asaandrijving

CNC-besturing van Bosch Rexroth in Duitsland

software bevat tevens een handleiding voor de

en staat veel meer assen toe zonder dat een

breed geaccepteerd, maar is dit type besturing

nieuwe functies, inclusief voorbeeldmenu’s en

extra insteekkaart nodig is. De nieuwe FSSB

in Nederland amper geleverd. Maar ook de di-

uit te voeren programma’s.

(Fanuc Seriële Servo Bus) is nog sneller en biedt

verse machinebouwers die hun eigen bestu-

een beslissend voordeel: het kan ook spindel-

ring bouwen, zijn niet allemaal aan bod geko-

Besturing op maat

data transporteren. Servo- en spindelversterkers

men. Duidelijk is wel dat de meeste fabrikan-

In vergelijking met oudere generaties besturin-

worden via een enkele optische kabel verbon-

ten inspringen op zaken als kostenreducties,

gen zijn de nieuwe Fanuc CNC-besturingen van

den met de CNC-besturing. De verminderde ver-

eenvoudigere besturingen, nieuwe generaties

de series 30i/31i/32i Model B (oftewel afgekort

kabelingscomplexiteit en het gebruik van opti-

operators, intuïtiever, sneller en eenvoudiger

3xi-B) speciaal ontwikkeld voor complexe ma-

sche kabels spaart tijd en kosten en vermindert

programmeren, verkorting van bewerkings-

chinale bewerkingen. De nieuwe B-serie heeft

de kans op fouten.

cycli, verhoging van productkwaliteit en een betere aansluiting op automatiseringsoplos-

diverse verbeteringen en extra functies voor ponsmachines en lasersnijmachines. Daarnaast

Conclusie

singen. Benieuwd wat we op de komende

is er een speciale besturing geïntroduceerd, de

CNC-besturingen bepalen de ‘intelligentie’ van

EMO 2011 in Hannover gaan aantreffen op

CNC 35i-B Serie. Deze is gebaseerd op de 30i-B

een bewerkingsmachine. De ontwikkelingen

CNC-gebied.

<<<

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

35


36-37_Invar 20-06-11 14:15 Pagina 36

DOOR: REINOLD TOMBERG

Minder doorhang met sterkere Invar-legering Het is ThyssenKrupp VDM gelukt om de ijzernikkellegering Pernifer 36 zodanig te verbeteren dat een draadje van 3,2 mm een massa van maar liefst 850 kg kan dragen. Dit met behoud van het Invar-effect met een extreem lage uitzettingscoëfficiënt van pakweg 2 ppm/K. Meer stroom door het 380 kV hoogspanningsnet is een mogelijke toepassing. Ook bij het transport van LNG bewijst een vernieuwde Invar-legering nuttige Vanwege de lage uitzettingscoëfficiënt is een Invar-legering een interessant materiaal voor toepassing als kerndraad in hoogspanningsleidingen. Bij hogere gebruikstemperaturen, bij meer stroom dus, is de

diensten.

doorhang minder (foto: ThyssenKrupp VDM)

Pernifer 36 van ThyssenKrupp VDM is een ijzer-

wordt de uitzettingscoëfficiënt steeds meer ver-

Doorhangen

nikkellegering. Het getal 36 verwijst naar het

gelijkbaar met die van andere nikkellegeringen.

De draden van hoogspanningsleidingen zijn op-

nikkelaandeel van ongeveer 36% in deze lege-

In het gebied van -200°C tot +200°C, dus ook bij

gebouwd uit kerndraden van staal voor de ver-

ring. Kenmerkend voor een samenstelling van

koudere toepassingen, zien we echter steeds

eiste trekvastheid en een mantel met alumini-

-6

ongeveer 36% nikkel en 64% ijzer is een ex-

een uitzettingscoëfficiënt van 2.10 /K of zelfs

umdraden voor de elektrische geleiding van de

treem lage uitzettingscoëfficiënt: bij een tempe-

lager. Dus kun je stellen dat in dat genoemde

stroom. Stuur je meer stroom door het hoog-

ratuur van 20°C gaat deze zelfs richting nul. Dit

temperatuurgebied van 400 graden een Invar-

spanningsnet dan zal de temperatuur in de dra-

is ook wel bekend als het ‘Invar-effect’. Stijgt de

legering bijna niet zal krimpen of uitzetten bij

den stijgen. Bij een temperatuurverhoging van

temperatuur van de toepassing van Invar-lege-

temperatuurveranderingen.

bijvoorbeeld 60°C zal bij een afstand tussen de

ringen dan zal ook de uitzettingscoëfficiënt toe-

Het is vanwege die eigenschap dat Thyssen-

hoogspanningsmasten van 200 m de doorhang

nemen. In het temperatuurtraject tussen +20°C

Krupp voor Penifer 36 goede toepassingen ziet

met 3,5 m toenemen. Bij een afstand van 400 m

tot +90°C zien we bijvoorbeeld een uitzettings-

in het transport van vloeibaar gas bij lage tem-

verdubbelt de doorhang tot 7 m. Dit zijn waar-

coëfficiënt van 1,2 micrometer tot bijna 2 micro-

peraturen of het transport van meer stroom

den die veelal niet toelaatbaar zijn: de hoog-

meter per meter per graad (afhankelijk van de

door hoogspanningsleidingen bij hogere tem-

spanning op de draden komt te dicht bij de

legeringselementen). Bij hogere temperaturen

peraturen.

grond met gevaar voor overslag. Toch is het een wens om meer stroom door het bestaande 380

Meer stroom door het net

kV stroomnet te kunnen sturen. Vanwege de lage uitzettingscoëfficiënt is een Invar-legering

36

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


36-37_Invar 20-06-11 14:15 Pagina 37

M A T E R I A L E N

een interessant materiaal voor toepassing als kerndraad. Echter, de trekvastheid van 450 MPa

Invar-effect

is te laag om de stalen kerndraden te kunnen

De ijzernikkellegering Invar heeft een kubisch vlakgecentreerd kristalrooster met een onge-

vervangen.

ordende substitutie van nikkel. De lage uitzettingscoëfficiënt bij een nikkelgehalte van 36 pro-

Om die reden heeft ThyssenKrupp VDM, in ons

cent ontstaat doordat twee effecten elkaar compenseren: het ferromagnetische energieniveau

land gevestigd in Zwijndrecht, de nieuwe lege-

en het antiferromagnetische energieniveau. Het eerste heeft een wat groter volume. Het

ring Penifer 36 MoW ontwikkeld. Dit is een

tweede is bij hogere temperaturen een wat gunstigere energieniveau voor het kristalrooster

ijzernikkellegering met 36% Ni, 0,3% C, 0,9%

van de legering. Bij een stijgende temperatuur compenseren deze twee effecten elkaar: het

Cr, 2,5% Mo en 0,5 W (gewichtspercentages).

afnemende volume doet de effecten van de uitzetting teniet.

Dit materiaal krijgt de vereiste sterkte door nanocarbide-uitscheidingen én door versteviging tijdens het draadtrekken om tot de eindmaat van de draad te komen. Het blijkt mogelijk om een trekvastheid van 1400 MPa of hoger te bereiken. Om een idee van de sterkte te krijgen: dit betekent dat een draad van 3,2 mm van het nieuwe materiaal Penifer 36 MoW een massa kan dragen van 850 kg. Ga je met 100 m van deze draad vanuit kamertemperatuur naar een temperatuur van 150°C dan zie je een verlenging van minder dan 3 cm. Bij een temperatuur van 210°C zal de verlenging bij die genoemde 100 m minder dan 5 cm zijn. Ter vergelijking: 100 m staaldraad geeft bij een temperatuurstijging tot 90°C al een verlenging te zien van 8 cm. In die visie van ThyssenKrupp zou de vervanging van staal door ijzernikkellegering een manier zijn om door het bestaande hoogspanningsnet meer stroom te sturen. Hiermee zou je ook tegemoet komen aan de wens vanuit de samenleving om de bestaande hoogspanningsnetten

Een eigentijdse toepassing van een Invar-legering vinden we bijvoorbeeld in mallen waarin

niet verder uit te bouwen. ‘Elektrosmog’ bijvoor-

koolstofvezelversterkte composieten door lay-up hun vorm krijgen voor bijvoorbeeld aerospace-

beeld ontmoet een toenemende weerstand bij

toepassingen. Het is van belang dat bij afnemende temperatuur de mal evenveel krimpt als het

omwonenden van hoogspanningsmasten.

vezelversterkte vormstuk. Een Invar-legering als malmateriaal maakt dit mogelijk (foto: Bernard & Company/Coast Composites)

LNG Invar-legeringen als Pernifer 36, ook wel alloy 36 genoemd, zie je ook als binnenleiding bij de

vloeibar aardgas in tankers met transportvolu-

Krupp het lasmateriaal Pernifer S 36 CrAl ont-

‘pipe in pipe’-transportleidingen voor LNG

mes tot 260.000 m3 te verschepen. De Invar-le-

wikkeld. Dit materiaal voldoet aan twee eisen:

(vloeibaar aardgas). Bij een temperatuur van -

gering wordt hier toegepast vanwege de lage

in het temperatuurgebied tussen kamertempe-

161°C neemt het volume van het gas met een

uitzettingscoëfficiënt bij de sterke afkoeling.

ratuur en -163°C is de uitzettingscoëfficiënt

factor 600 af. Dit maakt het mogelijk om het

Voor het lassen van de leidingen heeft Thyssen-

lager dan 5 ppm/K en is de mechanische sterkte hoger dan de sterkte van de Invar-legering van

De uitzettingscoëfficiënt van de

de binnenleiding. Het nieuwe materiaal is gele-

Invar-legering alloy 36 in

geerd met 1% Mn en 0,5% Ti om de lasbaarheid

vergelijking met een typische

te verbeteren. Het percentage Cr en Al be-

nikkellegering (bron:

draagt respectievelijk 1,5% en 1,2%. Verder

ThyssenKrupp VDM)

zien we nog Co (1,5%) en Nb (0,5%) als legeringselementen. Uit proeven van ThyssenKrupp is gebleken dat bij trekproeven de breukzone zich bevindt in het buismateriaal en niet in het lasmateriaal of de zone die door de laswarmte beïnvloed is. Dat betekent dat de sterkte-eigenschappen van het lasmateriaal, ook na het lassen, op vergelijkbaar niveau liggen als die van de binnenbuis.

<<<

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

37


38-39-40_Masterclass 20-06-11 14:18 Pagina 38

DOOR: JAN OONK

Actieve matrijs en laserkop met X- en Y-as De nieuwe Trumatic 7000 combi-ponslasersnijmachine van Trumpf neemt bij Koridon in Zaandam de plaats in van twee stand-alone ponsmachines en een vlakbedlaser. Maar naast die hoge productiviteit is voor directeur Ton Koridon en adjunct-directeur Rob Beltman zeker zo belangrijk de extra kwaliteit en nauwkeurigheid die dit nieuwe machinetype te bieden heeft. Dankzij onder meer de actieve matrijs bij het ponsen en de extra X- en Y-as van de laserkop.

De Trumatic 7000 combi bij Koridon in bedrijf. Het hele proces wordt, inclusief belading en sortering, vanuit één enkele besturing gecontroleerd (foto’s: Jan Oonk)

De actieve matrijs is het eerste pluspunt dat Ton

koopadviseur Teus Vonk van Trumpf Nederland

het maken van opwaartse doordrukkingen.

Koridon en Rob Beltman noemen als afweging

in Hengelo (Ov) daar aan toe. “De beweging

Vonk noemt nog een voordeel: “Een doordruk-

om te kiezen voor de Trumatic 7000 combi. Nor-

van de matrijs kost geen extra tijd.”

stempel heeft vaak het afstroopgedeelte in de

maliter zijn ponsmachines uitgerust met een

Een ander wezenlijk voordeel van de actieve

matrijs zitten waardoor deze behoorlijk hoger

vaste matrijs, maar bij dit nieuwe machinetype

matrijs is dat in dezelfde procesgang nu ook op-

is, dit compenseer je met de actieve matrijs. We

van Trumpf is de matrijs in hoogte verstelbaar

waartse omvormingen gemaakt kunnen wor-

kunnen dus grotere omvormingen maken.”

en trekt zich na elke ponsbewerking iets terug.

den aan de zijkanten van een product, tot een

Op die manier worden krassen tijdens het trans-

hoogte van 25 mm. “Je hoeft een product in

Adaptieve spiegel

port van de plaat over de tafel vermeden en in

zo’n geval niet extra meer over een kantbank te

Een andere bijzonderheid van de Trumatic 7000

de hoogwaardige marktsegmenten waar Kori-

halen. Met name bij grote producten met kleine

combi is de extra X- en Y-beweging van 50 mm

don Industriële Plaatbewerking opereert is dat

randjes is dat een belangrijk winstpunt”, aldus

die de laserkop kan maken. Met name bij kleine

een doorslaggevend aspect. “En zonder dat het

Beltman. Op analoge wijze kan de bewegings-

en filigrane contouren en bij haakse hoeken

ten koste gaat van de productiviteit”, voegt ver-

vrijheid van de matrijs ook worden benut voor

heeft die bewegingsmogelijkheid van de laserkop grote voordelen, omdat niet de hele massa

Grossformat met werkbereik 3120 mm x 1660 mm

van de plaat hoeft te worden bewogen maar alleen de laserkop. “Dat werkt dus beduidend

38

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


38-39-40_Masterclass 20-06-11 14:19 Pagina 39

M A C H I N E

M A S T E R C L A S S

Een bijzonderheid van de machineconfiguratie bij Koridon zijn de mobiele wagens

De pons- en laserkop op de Trumatic 7000 combi gebroederlijk naast elkaar, met

op zowel de laad- als ontlaadpositie. Zo hoeft de procesgang niet te worden

op de achtergrond de gereedschapliniaal

onderbroken voor laad- en loswerkzaamheden

sneller en nauwkeuriger”, zoals Vonk aangeeft.

geringer aantal gereedschappen kan worden

kop kunnen plaatdiktes tot 8 mm in staal wor-

“Bij dat soort fijne contouren en scherpe hoe-

volstaan en dat is ook voor Koridon en Beltman

den gesneden. De maximale ponskracht be-

ken moet normaliter de snelheid worden terug-

een niet onbelangrijk argument. Deze rotatie

draagt 220 kN, het maximale plaatgewicht mag

geschroefd om te voorkomen dat de plaat uit

van de ponskop is mogelijk omdat de Trumpf-

280 kg bedragen. De Trumatic 7000 combi haalt

de bocht vliegt.”

machines zijn uitgerust met een lineair maga-

daarbij volgens opgave van Trumpf een nauw-

Als noviteit van de Trumatic 7000 combi noemt

zijn (dat naar de ponskop beweegt als er een

keurigheid binnen een strooibreedte van ± 0,03

Vonk verder dat op deze machine alle plaatdik-

gereedschap gewisseld moet worden), een re-

mm.

tes met één enkele laserkop gesneden kunnen

volver biedt daarvoor maar in beperkte mate

worden. Dankzij de adaptieve spiegel in de stra-

mogelijkheden. “Het biedt ook meer stabiliteit

Mobiele wagens

lengang, waarvan de bolling gevarieerd kan

dan een revolver”, voegt Vonk daar als bijko-

Wat Koridon en Beltman ook aanspreekt bij de

worden met behulp van waterdruk. Zo kan bij

mend argument aan toe.

Trumatic 7000 combi is de volledige automatise-

dikkere plaat een smallere ruwe bundel worden

Bij de Trumatic 7000 combi telt de liniaal 22 po-

ring (met aan- en afvoertafel en automatische

gecreëerd, met na breking door de lens als re-

sities; in het geval van tienvoudige multitools le-

sultaat een bundel met een langere scherpte-

vert dat een indrukwekkend aantal van 220 ge-

diepte. En dat is wat bij grotere plaatdiktes

reedschappen op. De gereedschapwisseltijd ligt

wordt vereist. Normaliter zijn twee laserkoppen

tussen 0,3 s en 2,8 s, afhankelijk van de positie

Van jobber tot machinebouwer

nodig (5” en 7,5”) om het hele diktebereik te

van de ponskop ten opzichte van de liniaal op

Koridon Industriële Plaatbewerking heeft zich de afgelo-

kunnen benutten, dus dat scheelt weer in oms-

het moment van wisseling. Meteen nog maar

pen 25 jaar als plaatwerkspecialist opgewerkt van jobber

teltijden. Dit systeem wordt al langer toegepast

wat andere machinegegevens: de ijlsnelheden

tot co-maker cq. machinebouwer. Dat wil zeggen dat het

bij de vlakbedlasers van Trumpf.

van de plaatbeweging bedragen 100 m/min in

accent is verschoven van losse plaatwerkcomponenten tot

de X-richting en 60 m/min in de Y-richting

volledige subsamenstellingen. Zo worden bijvoorbeeld

Grossformat

(ofwel 116 m/min simultaan).

complete machineframes vervaardigd voor de verpak-

Net als bij de andere pons- en combimachines

In de uitvoering bij Koridon Industriële Plaatbe-

kingsindustrie en complete behuizingen voor de elektro-

van Trumpf is de ponskop volledig draaibaar en

werking, het Grossformat van de Trumatic 7000

nische industrie, overigens zonder de bijbehorende me-

daarmee dus alle gereedschappen, inclusief

combi, heeft de machine een werkbereik van

chatronica. Ook de opkomende solarindustrie vormt een

multitools. Het voordeel daarvan is dat met een

3120 mm x 1660 mm. Met de 3,2 kW CO2-laser-

belangrijke afzetmarkt.

>>>

De mogelijkheden omvatten het hele spectrum van kanten, ponsen en lasersnijden tot en met het lassen en mon-

Tips van Koridon en Beltman

teren. Het werkterrein is daarbij geconcentreerd op

- Probeer bijkomende processtappen te elimineren, daar is grote winst te behalen. Op de Tru-

dunne plaat, doorgaans in het traject van 0,5 mm tot

matic 7000 combi kunnen we ponsen, lasersnijden, omvormen, draadrollen en afbramen in

3 mm, met uitschieters tot 8 mm. Het accent ligt op het

één processtap.

kleine tot middelgrote seriewerk, waaraan hoge eisen

- De machine moet over een zodanige flexibiliteit beschikken dat ook kleinere series rendabel te bewerken zijn.

drijf telt 35 medewerkers en rekent heel Nederland tot

- Van belang is ook de service die de machineleverancier kan bieden. Om het maximale rendement uit het proces te halen en machinestilstand te minimaliseren.

worden gesteld qua nauwkeurigheid en kwaliteit. Het bezijn afzetmarkt. Voor meer informatie zie www.koridon.nl

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

39


38-39-40_Masterclass 20-06-11 14:19 Pagina 40

sortering door de SheetMaster) vanuit één enkele besturing. Koridon spreekt in dat verband van “flexibele automatisering waarbij je meerdere dingen tegelijk kunt doen.” Hij doelt onder meer op de aangepaste configuratie bij Koridon Industriële Plaatbewerking waarbij sprake is van twee mobiele wagens op zowel de laad- als ontlaadpositie, als alternatief voor het gangbare vaste bordes. Zo kan de ene wagen worden ontladen en beladen terwijl het proces onafgebroken doorgaat. Het vermijden van omsteltijden komt de productiviteit uiteraard ten goede. De sortering van de eindproducten kan op twee manieren plaatsvinden. Via een klep en twee verschillende afvoerbanden bij de kleinere delen tot 500 mm x 500 mm (“ook dat geeft minder kans op krassen dan een opvangbak”, aldus Koridon) of via de SheetMaster die de producten op de gewenste pallet legt. In de nieuwe uitvoering van de SheetMaster worden alle

Via een tweedelige klep kunnen de producten na het lasersnijden snel en krasvrij worden afgevoerd (foto’s:

zuigmonden daarbij individueel aangestuurd,

Trumpf)

ten gunste van de flexibiliteit en de veiligheid. Beltman verder een zwaarwegend argument.

recte combinatie van het ponsen en lasersnijden

Afbraamgereedschap

Naast ponsen, lasersnijden en het al genoemde

met afbramen op de Trumatic 7000 combi. “Bra-

De combinatie van bewerkingsmogelijkheden

omvormen in twee richtingen biedt de machine

men zijn een crime”, verzucht Koridon. Voor kri-

op de Trumatic 7000 combi is voor Koridon en

ook de mogelijkheid voor het aanbrengen van

tische producten waar een braamvrije kwaliteit

schroefdraad via draadrollen (van M2,5 tot

relevant is betekent dat tot nu toe een aparte

M10). Een andere interessante mogelijkheid is

afbraambehandeling, maar op de jongste Blech

het aanbrengen van een kerf voor het lasersnij-

zagen Koridon en Beltman speciaal gereed-

Ervaringen andere gebruiker

den. Door vervolgens in de kerf te snijden is het

schap waarmee met behulp van kogeltjes elke

Metaalcenter Driessen in Weert was in juni 2010 het eer-

resultaat een wat Koridon noemt ‘vriendelijke

willekeurige snijrand behandeld kan worden.

ste bedrijf in ons land waar de Trumatic 7000 combi zijn

snijrand’, die geen verdere nabewerking nodig

“Op die manier kan ook deze behandeling als

intrede deed. In dit geval in extra lange uitvoering van

heeft. Wat nog op het programma staat is de di-

aparte processtap worden geëlimineerd.” <<<

4 m en met een laservermogen van 4 kW. De krasvrije productbewerking noemt directeur Antal Driessen als een van de afwegingen bij de aanschaf van de machine, dankzij de actieve matrijs. Een argument dat bijvoorbeeld zwaar weegt binnen de voedingsmiddelenindustrie. Ten opzichte van de vlakbedlasers waarover het bedrijf beschikt (en waar de laserkop over de stilstaande plaat beweegt) noemt hij als voordeel dat er minder spetters optreden aan vooral de onderzijde van de plaat. Die spetters ontstaan wanneer de laserkop net boven een lamel moet snijden. “Dat betekent dat we minder hoeven afbramen en er treedt ook geen slijtage op van de lamellen, waardoor platen na verloop van tijd gaan golven.” De extra Xen Y-as van 50 mm maakt daarbij hoge snelheden mogelijk, omdat bij kleine producten en bewegingen ‘de hele plaat niet gesjouwd hoeft te worden’. Als andere voordelen noemt Driessen nog de automatische sortering en de tapmogelijkheden. “Dat scheelt een aparte procesgang.” Over de prestaties van de machine, zowel qua productiviteit als kwaliteit is hij uitermate te spreken. “De machine voldoet absoluut.” Waar hij aan toevoegt: “Om de concurrentie het hoofd te bieden kun je beter investeren in machines dan in mankracht.”

Voorbeeld van een product waarvoor alle bewerkingen in één procesgang op de Trumatic 7000 combi zijn uitgevoerd, dankzij de combinatie van ponsen, lasersnijden, omvormen, draadrollen en (binnenkort) afbramen

40

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


41-45_TN 20-06-11 14:24 Pagina 41

T E C H N I S C H

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

N I E U W S

"Betere ergonomie bij

nieuwe Integrex" De Nederlandse vestiging van Mazak in Houten is recent compleet verbouwd en efficiënter ingericht. Door een logische indeling is er meer plaats voor machines en kunnen de klanten beter ontvangen worden. Op het open huis dat plaatsvond op 8 en 9 juni konden de klanten tevens kennismaken met de nieuwste Integrex i-serie en een aantal andere vernieuwde Mazak machines. De nieuwste generatie Integrex i-serie heeft een goede ergonomie (foto: Paul Quaedvlieg)

Een machine die tijdens het open huis in de be-

dan straks én het product én de gereedschap-

langstelling stond is de vernieuwde Integrex i-

pen vervangen.”

300S. Wat meteen in het oog springt is het vernieuwde design. We zagen dit al eerder op de

Instapmodel

EMO in Milaan in 2009 bij de Hyper Variaxis,

Er waren ook nog andere Mazak machines te

maar nu is dit KOD-ontwerp (Ken Okuyama

zien in Houten. Zo stonden er ondermeer een

Design) doorgetrokken naar alle high-end ma-

Integrex j-200, een Vertical Center Smart A-430

chines van Mazak.

en een Quick Turn Smart 350 M. “Je kunt de In-

“De vernieuwde Integrex heeft verder een ver-

tegrex j-serie zien als een instapmodel Inte-

beterde ergonomie”, verduidelijkt Hugo Ver-

grex”, legt Verlaak uit. “Deze serie kan niet vijf-

laak, Sales Manager Benelux van Yamazaki

assig simultaan bewerken, heeft geen subspil en

Mazak. “De operator heeft meer zicht op het

alleen de B-as kan indexeren. Maar veel klanten

product. Maar ook het energieverbruik is lager

hebben dat niet eens nodig. En het scheelt de

dan bij de oudere types.

helft in prijs ten opzichte van een Integrex i-

Daarbij is de machine wel 2 ton zwaarder ge-

serie.”

worden voor een betere stabiliteit.” Bij de

Door intern diverse zaken te verplaatsen en lo-

nieuwe Integrex is de Y-as stabieler, groter,

gisch in te richten is aan de Peppelkade 54 in

krachtiger en nauwkeuriger geworden. Het

Houten een showroom ontstaan die weer hele-

vermogen van de spil is verhoogd naar 22 kW

maal in 2011 past. Verlaak: “Nu is op de begane

maximaal en 15 kW continu. Een belangrijke

grond plaats voor zeven machines. Boven is een

wijziging is te vinden aan de voorzijde, waar

kantoorruimte verbouwd tot demonstratie-

zich nu het gereedschapmagazijn bevindt. Ver-

ruimte, maar ook om onze klanten te trainen.”

laak: “Ook dit in het teken van een betere er-

Er staat ondermeer een aantal Mazatrol simula-

gonomie, maar ook het automatiseren met

toren en diverse multimedia apparatuur is aan-

In de nieuwe showroom is meer plaats voor machines en de klanten

een robot wordt zo eenvoudiger. De robot kan

wezig om klassikaal training te geven.

kunnen beter ontvangen worden (foto: Emrik Suichies)

<<<

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

41


41-45_TN 20-06-11 14:25 Pagina 42

Koelen door snijplaat

Persen voor elektromotoren De nieuwe generatie Smartline snellooppersen

deren. De intelligente besturing regelt de pers-

die Schuler onlangs op de Blechexpo toonde,

diepte van de bovenstempel op 1/100 mm

hebben tussen de 10 en 30 procent meer output

nauwkeurig. Hiermee kan dunnere plaat ge-

Onder de naam Beyond Blast introduceert Ken-

en dat bij grotere tafellengtes tot maximaal

perst worden en is de slijtage ook minimaal. Dit

nametal een nieuw wisselplaatconcept voor de

3.300 mm. De grotere opspanoppervlaktes

komt mede door de spelingvrije geleidezuilen

bewerking van titaniumlegeringen, roestvast-

maken het gebruik mogelijk van grotere volg-

en het stijve gietijzeren persframe. Schuler

staal, nikkelhoudende stalen en dergelijke. Bij

stempels, zodat er blikpakketten met com-

wordt in Nederland ten zuiden van de Maas ver-

deze wisselplaat wordt het koelmiddel niet van

plexere geometrieën gemaakt kunnen worden.

tegenwoordigd door Pack Marketing in Brecht

buitenaf toegevoerd, maar via kleine inwendige

Schuler speelt daarmee in op de Europese wet-

(B) en ten noorden van de Maas door Technisch

koelkanalen in de plaat zelf. Het koelsmeermid-

geving, die eist dat vanaf juni 2011 elektromo-

Bureau Kleijnen & van Balen in Purmerend.

del wordt daardoor op precies de plaats afgele-

toren, met een vermogen van tussen de 0,75 kW

verd waar het nodig is. Belangrijker nog is dat

en 375 kW energiezuiniger moeten zijn (IE2).

Zie www.products4engineers.nl

bij gebruik van Beyond Blast wisselplaten de

Maar grootte van de stempel en aantal slagen

Infonummer: 65644

toepassing van hoge druk koelsmeermiddel (tot

zijn maar een deel van het geheel. De eigenlijke

600 bar) overbodig is. Onder zware verspanings-

intelligentie van de Smartline zit in de verbin-

omstandigheden is de koeling effectief bij nor-

ding tussen de mechanische componenten en

male drukken van 8 tot 30 bar. Bij het bewerken

de besturing. Schuler heeft met de Smartline

van titanium verbetert de standtijd met 75 pro-

een manier gevon-

cent bij koelmiddeldruk van 7 bar. Doordat

den om de slijtage

geen hoge drukken nodig zijn hoeft de draai-

van gereedschap-

machine of het bewerkingscentrum niet te wor-

pen fors te vermin-

den uitgerust met een pomp van hoge capaciteit, noch zijn speciale veiligheidsmaatregelen nodig. Kennametal Nederland is gevestigd in Arnhem. De Smartline snellopers van Schuler (grote foto) zijn

Zie www.products4engineers.nl

geoptimaliseerd voor het persen van blikpakketten

Infonummer: 65602

(inzet) voor elektromotoren (foto: Schuler)

Geschakeld laserlassen

Interne koelkanalen in de snijplaat van een frees brengen het koelsmeermiddel naar exact de juiste plaats (foto: Kennametal) AWL-Techniek uit Harderwijk toonde onlangs op de vakbeurs Laser World of Photonics in München een systeemintegratie waarbij de configuratie van de laserlasmachine het hoofdthema is. Door een keuze te maken voor een laserlassysteem, een logistiek systeem en aanvullende zaken, zoals air-flow, mallen, veiligheid en flexibiliteit, wordt een klantspecifieke machine samengesteld. Op de stand was tevens een

Nieuwe machines

demo te zien van één van de laserlassystemen, de ‘fixed focussing optics with robots’. In de getoonde opstelling zijn twee robots met vaste optieken gekoppeld aan slechts één laserbron. Als één robot last, positioneert de andere robot zich in de volgende laspositie. Wanneer de ene robot klaar is met lassen,

Op zoek naar een nieuwe machine?

wordt de laser geschakeld en kan de andere robot direct beginnen met lassen. Dit scheelt kostbare tijd en

Bezoek www.Products4Engineers.nl

dus geld. Met deze methode wordt het gebruik van de laser geoptimaliseerd (foto: AWL-Techniek)

42

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


41-45_TN 20-06-11 14:27 Pagina 43

DOOR: PAUL QUAEDVLIEG

Snelle efficiënte

vijfasser

Op de huisshow van Chiron die onlangs plaatsvond in Tuttlingen (D), presenteerde het Duitse bedrijf een primeur in de vorm van een snel vijfassig bewerkingscentrum met dubbele spil, de DZ08 Five Axis. De internationale bezoekers kregen niet alleen deze nieuwe machine te zien maar ook de vernieuwde serieproductie. De Chiron DZ08 Five Axis staat voor het efficiënt vijfassig produceren van complexe producten (foto’s: Chiron)

De nieuwste innovatie van Chiron was één van

energiebesparing van 40 procent ten opzichte

Uitbreiding

de highlights tijdens de ‘Hausmesse 2011’. De

van een enkelspilsmachine. Snel is de machine

In twee aparte hallen liet Chiron bepaalde turn-

DZ08 FA (Five Axis) staat voor korte bewerkings-

ook met een spaan-tot-spaantijd van 1,9 s. Ver-

key-oplossingen voor compleetbewerking zien

tijden in combinatie met een optimale opper-

der beschikt de machine over een tweeassige

en werden de Big Mills getoond. Deze laatste

vlaktenauwkeurigheid. Met dubbele spil biedt

zwenkrondtafel en vijf simultaan gestuurde

zijn zware robuuste bewerkingscentra voor

het compacte bewerkingscentrum dubbele ca-

assen. Voor automatische onbemande produc-

zware verspaning en grootverspaning. Bij de

paciteit op een klein vloeroppervlak en een

tie kan de DZ08 FA met een volledig geïnte-

turnkey-oplossingen ontwerpt Chiron de machi-

greerde robotcel van het type Flexcell Uno of

nes aan de hand van het eindproduct van de

een Flexcell Duo uitgerust worden.

klant. Nog dit jaar investeert Chiron meer dan € 10 miljoen in een nieuwe productiehal en een

Serieproductie

nieuw kantoorgebouw. Ook de nieuwe produc-

In totaal kwamen meer dan duizend bezoekers

tiehal wordt onderdeel van het nieuwe serie-

uit Europa, Azië en de Verenigde Staten naar

productieproces.

<<<

het open huis van Chiron. Ook de Nederlandse vertegenwoordiging van Chiron, Oude Reimer in Hilversum, had zo’n twintig Nederlandse gasten op bezoek in Tuttlingen. Naast de DZ08 FA konden de bezoekers een rondleiding krijgen door de serieproductie van Chiron in de fabriek in Neuhausen, vlakbij Tuttlingen. Begin 2010 is het productieproces bij de Zuid-Duitse fabrikant vernieuwd, waardoor de productietijden korter werden en de kwaliteit hoger. Met deze serieproductie worden de machines stapsgewijs over twaalf stations opgebouwd. Het verplaatsen van een machine naar een volgend station gebeurt binnen 2 minuten. In een aansluitende De DZ08 FA is een zeer compacte machine

productiefase worden de machines klantspeci-

In de fabriek in Neuhausen worden de machines in serieproductie

fiek afgemonteerd.

gebouwd

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

43


41-45_TN 20-06-11 14:27 Pagina 44

Meer revolvercapaciteit

Lasautomatisering in schepen

LVD Company uit Gullegem (B) introduceert de Strippit M-serie

Kemppi Oy uit Finland en Inrotech uit Denemar-

mobiele robot die lasautomatisering brengt

200kN CNC-revolverponsmachines voor het middengamma, met

ken hebben hun krachten gebundeld als het

naar de kleine, besloten ruimtes van een schip.

51 procent meer revolvercapaciteit dan vorige modellen. De re-

gaat om het verbeteren van efficiënt lassen in

De Mobile Automatic Arc is een geïntegreerde

volver met 47 stations is uiterst flexibel en heeft kortere instel-

de scheepsbouw. Deze samenwerking heeft ge-

oplossing en is uitgerust met Kemppi booglas-

tijden, waardoor de productiviteit van de machine stijgt. Om de

resulteerd in een nieuw compact lasautomatise-

apparatuur en Kemppi Wise lasoplossingen.

tijd voor het verwisselen van gereedschappen zo kort mogelijk

ringssysteem. De Mobile Automatic Arc is een

Deze oplossing maakt het mogelijk de vaak te

te houden, zijn de Strippit M-serie ponsmachines uitgerust met

herhalen lassen te automatiseren. Dit draagt bij

een veelzijdige mix van revolverstations, waaronder drie 88,9

aan de instandhouding van de gewenste con-

auto-index stations en vier 50,8 mm stations. Elk station is ge-

stante laskwaliteit op een optimaal hoog ni-

schikt voor gevormde stempels en matrijzen en kan worden ver-

veau. Bovendien kan het voorkomen dat lassers

beterd door toevoeging van indexeerbare Multi-Tools om de re-

moeten werken in kleine, besloten ruimtes

volvercapaciteit en de flexibiliteit verder te verbeteren en de in-

welke een risico kunnen vormen voor hun ge-

steltijden te verkorten. De insteltijd wordt ook sterk verminderd

zondheid en veiligheid. Noch offline, noch on-

dankzij snel verwisselbare matrijshouders.

line robot programmeren is nodig, omdat de lasrobot adaptief is. De robot is in staat om zelf

Zie www.products4engineers.nl

de vereiste lastaken op zich te nemen, dus er is

Infonummer: 65649

geen noodzaak een operator continu toezicht op elke robot te laten houden. De dagelijkse bediening is eenvoudig en het systeem is makkelijk hanteerbaar. Kemppi Benelux is gevestigd in Breda. Zie www.products4engineers.nl Infonummer: 65648

De nieuwe Strippit M-serie heeft 51 procent meer revolvercapaciteit (foto: LVD)

De Mobile Automatic Arc is prima geschikt om in kleine besloten ruimtes te lassen (foto: Kemppi)

Berekenen voorboordiameter

Wisselplaten voor roestvast staal

Dormer Tools heeft een iPhone App ontwikkeld voor de berekening van de exacte voorboordiameter bij het maken van een

GC1040, de nieuwe wisselplaat van Sandvik Co-

plex materiaal met vingerfrezen en lange over-

nauwkeurige schroefdraad. De ‘Dormer Tools Threadsize Calcu-

romant, is ontworpen voor veilige prestaties en

hangen. Het taaie hardmetalen substraat met

lator’ is ontworpen om technici te helpen snel en precies de op-

langdurig scherpe snijkanten bij het frezen van

microkorrels is bestand tegen haarscheuren en

timale boordiameter te kiezen die nodig is bij de vervaardiging

roestvast staal (ISO M), maar ook het

breuk en heeft een speciaal ontwikkelde slijt-

van een schroefdraad. Er zijn formules die kunnen worden ge-

bewerken van austenitisch of du-

vaste PVD-coating. De nieuwe wisselplaat is ge-

bruikt om de aanbevolen boordiameter te berekenen, maar

schikt voor zowel nabewerking als lichte tot

deze kan voor de verschillende soorten en normen tappen een

middelzware voorbewerkingen, bij

andere uitkomst geven, dus is het cruciaal om dit op een juiste

voorkeur droog maar kan ook

manier te doen. De App neemt de gebruiker door elk van de

nat worden gebruikt bij gemid-

verschillende stappen en factoren die naar een berekening van

delde snijsnelheden. Door de scherpe

de juiste diameter leiden. De gebruiker voert de diameter van

snijkanten kan de uitgeoefende snij-

de gewenste schroefdraad in, selecteert het proces en de rele-

kracht laag blijven en verloopt het slijta-

vante norm en het rekenprogramma bepaalt de juiste diameter

geproces traag. Sandvik Benelux is gevestigd

van de boor. Deze App is gratis te downloaden uit de iTunes

in Schiedam.

App Store. Dormer Tools is gevestigd in Schiedam. Zie www.products4engineers.nl Zie www.products4engineers.nl

Infonummer: 65608

Infonummer: 65607 Bij het hoekfrezen met een kleine De Dormer Tools Threadsize Calculator is de eerste in een reeks

44

freesdiameter of wanneer een algemene plaat voor het frezen van roestvast staal

van Apps welke Dormer zal

vereist is, adviseert Sandvik Coromant de GC1040

lanceren (foto: Dormer)

(foto: Sandvik Coromant)

jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011


41-45_TN 20-06-11 14:28 Pagina 45

T E C H N I S C H

N I E U W S

Aftekenen en markeren De nieuwe V704M van Voortman Automatise-

liteitscontrole is, volgens Voortman, vrijwel

ring uit Rijssen is een kostenbesparende ma-

overbodig. Daarnaast hoeven bepaalde gege-

chine die onafhankelijk en volledig automa-

vens niet meer te worden overgenomen van

tisch profielen kan aftekenen en markeren.

de werkplaatstekening, maar kunnen op het

Voorheen was aftekenen en markeren al mo-

profiel worden aangebracht. Denk hierbij aan

gelijk in en met het V630M boorsysteem en

aftekenlijnen ten behoeve van aan te brengen

het V808M raveelsysteem van Voortman, maar

onderdelen, nummer van het onderdeel op de

nu kan het ook onafhankelijk. Het grote voor-

plaats waar het moet worden aangelast, lasin-

deel van een aparte V704M is dat de bewer-

formatie ter plaatse van de lasposities, afte-

kingen in de boorsystemen (van Voortman of

kenlijnen van ravelingen en informatie over

een andere fabrikant) niet gestoord worden

laskantvoorbewerkingen. Ook kan de V704M

door de markeerbewerking, hetgeen een kos-

rechtstreeks gekoppeld worden met CAD,

tenbesparing kan opleveren van 20 procent.

MRP en ERP software.

Een ander voordeel is dat de werkzaamheden

C O L O F O N Metaal Magazine Onafhankelijk vakblad voor ondernemers en leidinggevenden in de metaalbranche, constructeurs en hoofden van technische diensten in industriële bedrijven. Technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. Metaal Magazine is een uitgave van Eisma Industrialmedia en een voortzetting van Metaal en Kunststof. Hoofdredacteur: ing. R. Tomberg Redactie: J. Aalberts, P. Quaedvlieg Bureauredactie: Liedy Bisselink Vormgeving: ZeeDesign E-mail redactie: redactie.metaalmagazine@eisma.nl Telefoon redactie: +31 088 2944707 Internet: www.metaalmagazine.nl Adres: Informaticaweg 3, NL-7007 CP Doetinchem Uitgave: Eisma Industrialmedia BV, postbus 361, 7000 AJ Doetinchem Directie: E. van Hes, algemeen directeur B. Hoving, financieel directeur G. Tiecken, uitgeefdirecteur Uitgever: H. Meinen

van de samensteller tot het verleden horen.

Zie www.products4engineers.nl

Een aflasser kan nu ook samenstellen en kwa-

Infonummer: 65652

Marketing: I. Hammerman, tel.: +31 88 2944760 Advertentie-exploitatie: Sales: I. Bomhof, accountmanager binnendienst, tel.: +31 88 2944739, e-mail: i.bomhof@eisma.nl C. te Nijenhuis, salesmanager buitendienst, tel.: +31 88 2944735, e-mail: c.tenijenhuis@eisma.nl Traffic: ZeeDesign, tel.: (0517) 531672, fax: (0517) 531810, metaal@zeedesign.nl

Het aftekenen en markeren op de V704M gaat automatisch. Op de inzet is te zien dat de markeringen ook na het stralen goed zichtbaar blijven (foto: Voortman)

Terugkoppeling

Abonnementeninformatie: Abonneeservice: Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven. Tel.: +31 88 2266648 , e-mail abonnement@eisma.nl Abonnementsprijs: € 232 per jaar (excl. 6% BTW) (bij automatische incasso bespaart u € 3 administratiekosten). Dit is bij vooruitbetaling verschuldigd. Abonnementsprijs voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk gewenst moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opgave via www.metaalmagazine.nl of via abonnement@ eisma.nl. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden. U ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. Bankrelatie: Voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 Voor België: Postcheque Brussel: 000-0007463-91 Druk: Scholma Druk b.v.

Ketting synchroniseert freesassen

©2011 Eisma Industrialmedia BV, Leeuwarden Algemene Voorwaarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

Begin juni gezien op de Blechexpo 2011 in Stuttgart. Een tandwielafwikkelfreesmachine uit het jaar 1920 van het fabricaat Pfauter. Opvallend zijn de kettingen die gebruikt worden voor de synchronisatie van de machineassen. En vanzelfsprekend de robuuste, zwartgelakte gietijzeren constructie (foto: Reinold Tomberg)

www.metaalmagazine.nl jaargang 49 | www.metaalmagazine.nl | 6-2011

45


M A C H 4 M E TA L M E TA LW O R K I N G M A C H I N E R Y

Wa n t e d H e a v y M a c h i n e r y THOMAN PROFIELWALS

THOMAN RB-3 PROFIEL

1997, as 65 x 200 mm, snelheid 0 – 16 m/min, 250 slag incl. div. rollensets

CNC TANDWIEL LC 752

6 ASSEN CNC TANDIEL

Afwikkel frees machine, Diam. 750 mm x modul 16 (10) Verkeerd in top staat !!

TOS SU 125 CNC X 3000

CNC DRAAIBANK – 2003 “

Ø 1250 x 300 Tdc HeidenhaiN Manuel plus – incl. 2 x bril – Mot. Tegen center boorbar

T GLEUF OPSPAN PLAAT

PLATENVELD STELVLOER 4 x 5,000 x 1,500 x 300 2 x 5,000 x 1,900 x 400 2 x 6,000 x 3,000 x 350

LVD 4000 X 320 - 2007

KANTBANK HOEKMEET SYS

2007 CNC Cadman, Laser safe, Hydr. Klemming, opleg Armen, hoek meet systeem

SCHAUBLIN 180 CCN

CNC DRAAIBANK – 1997 “

Draai. Ø 360 x 650 tdc Turret met 8 positie’s en spantang inrichting incl.vele toebehoren

HDM OMVORM FORCEER

HDM – VMBS 500 - 2003

Ø = 600 mm Max. hoogte = 600, 500 omw. Zeer veel toebehoren !!

VDF BOEHRINGER DUE

DUE 500 – 560 VOORRAAD

Draaiend op voorraad div. due’s – 3 assen Digi. voeding op alle 3 assen, erg mooie!

TOS FGS 63 B - 1999

TOS KURIM FGS 63 B

Tafel 1,800 x 630, X/Y/Z. 1,400 x 850 x 500, iso50 18,5 kW, 3 assen digitaal

FEHLMANN PICOMAX 80

CNC BOOR FREES MACHINE

HeidenHian TNC 426 bouwjaar 1997 – gereedschap wisselaar Vermogen 10 kw div. opname

ROUNDO 1,550 X 8 MM

HYDR. 3 ROLLENWALS

Wals lengte 1,550 mm – Dikte walzen = 8 mm / aanbuiging 6 mm Optische uitlezing

GEKA 110SD PONS KNIP

HYDRACROP 110 SD – 97”

Bouwjaar 1997 L = 152 x 13 Ø 40 x 20 mm – Uitlading 610 mm, 2 werk stations

w w w. m a c h 4 m e t a l . c o m Wanted you surplus machines Te l . 0 0 3 1 ( 0 ) 3 1 6 - 2 4 7 1 2 3 Fax. 0031 (0)316 - 247956 info@mach4metal.com

Metaal Magazine 6-2011  

Metaal Magazine is hét vakblad voor de metaal en brengt technische, actuele en praktijkgerichte informatie over metaalproductietechnieken. M...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you