Page 1

01_Cover nieuw_omslag 1 08-03-11 10:21 Pagina oms 1

113 de jaargang, 11 december 2009 www.demolenaar.nl nummer

17

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Eindejaarsnummer Vertrouwen goed, controle beter Complexiteit van handel


omslag 2_omslag 2 08-03-11 09:38 Pagina oms 2


03_Inhoud_03 08-03-11 10:27 Pagina 3

De Molenaar

11 december 2009

In dit nummer Algemeen 8 46 64 82 94

Fermentatievat

22

Resultaat

52

Pluim

57

Verzelfstandiging GMP+ grote gevolgen Productschap Diervoeder Comité Graanhandelaren: 'Handel kan verschil niet maken' Beoordeling kwaliteit baktarwes: Zon scheen in ons brood Meer harmonisatie in diervoedereisen wenselijk Van veevoeders naar moderne kunst bij Verbeke Foundation

Diervoeding 12 22 57 74 90

Eerste fase Carbon Footprint-project afgerond Opheldering ‘black box’ metabolisme dier Drie extra eieren tegen 16 cent extra voer Voersamenstelling voorspelt voorkeur varkens Impuls voor additieven-onderzoek dankzij amgb-verbod

Techniek 30 39 50 69

Vernieuwing besturingssysteem door Van Lente Elektrotechniek Mengen van eindproducten verhoogt flexibiliteit Mooie vakbeurs easyFairs Solids door uitstel Victam Slimme logistiek bij Bracofeed Storage

Reportage 15 34 52 78

Twilmij bereikt ‘roze wolk’ Feijen is nog lang niet klaar met voermaken Centrico 25 jaar: ‘Verkoop bepaalt omzet, inkoop de winst’ Graanstokerij Filliers pikt heel wat graantjes mee

Wereldwijd 86

Diamond-V breidt productie gistcultuur fors uit

Vaste rubrieken 4,5 Actueel 19 Zaken en mensen 44 De Voerschep 62 Uit het bedrijfsleven 100, 101 Eindejaarspuzzel 108 Markt en trends 110 Agenda

Coverafbeelding

Centrico 25 jaar

52


04-05_Actueel_04-05 08-03-11 10:28 Pagina 4

Actueel

GMP+ verlegt grenzen GMP+ wordt GMP+ International GMP+ wordt verzelfstandigd en gaat verder als GMP+ International. Het beheer komt in handen van de stichting

Actu

GMP+ International. Enige aandeelhouders van de stichting zijn de Nederlandse brancheorganisaties. Op termijn wordt ook deelname van internationale brancheorganisaties in het stichtingsbestuur voorzien. Het bestuur van Productschap Diervoeder is akkoord gegaan met de verzelfstandiging van het certificatieschema GMP+. Met ingang van 1 januari aanstaande valt het schema onder beheer van de stichting GMP+ International. ,,Deze stichting ziet toe op een BV die het beheer voert over het GMP+ Feed Safety Assurance Scheme’’, legt Johan den Hartog uit. Hij wordt algemeen directeur bij GMP+ International. Samen met hem gaan nog dertien medewerkers van PDV over naar de stichting. Naast het beheren van het schema zullen de medewerkers zich ook richten op het ondersteunen van bedrijven op het gebied van kennis en informatie. Hieronder vallen onder andere de risicodatabank, de databank ongewenste stoffen en fact sheets. Internationaal De behoefte aan verzelfstandiging van GMP+ bestaat al langer, stelt Den Hartog, ,,maar nu is de tijd rijp om die stap ook daadwerkelijk te maken.’’ Hij

streeft naar een internationaal leidend kwaliteitsschema met een grote mate van uniformiteit. Ongeveer 95 procent van het schema zal wereldwijd hetzelfde zijn, de overige 5 procent biedt ruimte om landenspecifieke invulling te realiseren. ,,Daarbij kun je denken aan nationale wetgeving die aanvullende eisen stelt, of bijvoorbeeld marktwensen waaraan tegemoet moet worden gekomen, zoals salmonellavrij pluimveevoer.’’ De vernieuwde opzet vergroot volgens Den Hartog de flexibiliteit van het systeem, zonder de kwaliteit ervan aan te tasten. Bestuur In eerste instantie worden de dragende organisaties van het Productschap Diervoeders vertegenwoordigd in het stichtingsbestuur. Zij hebben tot taak toezicht te houden op de uitvoerende werkzaamheden binnen de BV, waaraan Den Hartog leiding geeft. Internationale brancheorganisaties worden uitgenodigd om partner te worden in de nieu-

we GMP+-organisatie, zitting te nemen in het committee en op termijn mogelijk in het stichtingsbestuur. Den Hartog krijgt inhoudelijk ondersteuning via een College van Deskundigen (International Expert Committee) waarin alle schakels van de dierlijke productieketen zijn vertegenwoordigd. Hieronder vallen subcomités die ieder op een eigen werkveld inhoudelijke expertise inbrengen, onder andere op het gebied van productie, handel, transport, certificatie en toezicht. Een technische werkgroep zal een feed safety database ontwikkelen, gebaseerd op een combinatie van de risicodatabank en databank ongewenste stoffen. GMP+ International heeft kantoorruimte gehuurd in het pand van het Hoofdproductschap Akkerbouw in Den Haag. ,,Voor de deelnemende bedrijven en samenwerkende organisaties verandert er in eerste instantie helemaal niets, behalve het logo. Op termijn zal er met name organisatorisch wel wat veranderen vanwege de internationalisering.’’

Eerste verantwoorde soja voor België De Belgische mengvoedersector heeft, als eerste in Europa, 60.000 ton gecertificeerde maatschappelijk verantwoorde soja in ontvangst genomen. Geen soja uit ontboste gebieden, een degelijk

KORT

쑺쑺

loon voor de sojaboeren en een beperkt gebruik van pesticiden zijn enkele van de eisen. De leden van Bemefa hebben een engagementsverklaring ondertekend om dit

Vo o r h e t l a a t s t e n i e u w s , z i e : w w w. d e m o l e n a a r. n l

Schouten Ceralco is failliet. De gesprekken met verschillende partijen over voorzetting van het bedrijf hebben geen positief resultaat gehad, zo laat het bedrijf weten. Er zijn 14 nieuwe maïsrassen en 3 nieuwe zomergerstrassen opgenomen in de Aanbevelende Rassenlijst voor 2010. Dit meldt de Commissie Samenstelling Aanbevelende Rassenlijst (CSAR) een samenwerkingsverband van het Productschap Akkerbouw, Plantum NL en LTO-Nederland.

jaar 100.000 ton maatschappelijk verantwoorde soja in te voeren (10 procent van de jaarlijks verbruikte hoeveelheid soja voor diervoeders in België). De bedoeling is dat tegen 2015 stapsgewijs alle soja, 1 miljoen ton per jaar, bestemd voor de Belgische mengvoederindustrie maatschappelijk verantwoord is. België hoopt naast de gesprekken met Nederland, Duitsland en Zweden ook in Engeland en Frankrijk interesse op te wekken voor dit project. Het doel is de volledige 30 miljoen ton soja, die jaarlijks in Europa wordt ingevoerd, maatschappelijk verantwoord te maken.


04-05_Actueel_04-05 08-03-11 10:28 Pagina 5

Draagvlak zoeken voor CO 2 -footprint De eerste fase van het project Carbon Footprint van het Productschap Diervoeder is afgerond. Alvorens een vervolgstap te kunnen maken, moet het projectteam draagvlak zoeken in de agrarische productieketen. Die opdracht heeft het projectteam gekregen van het PDV-bestuur. ,,Onze inspanningen om de Carbon Footprint van de diervoedersector in kaart te brengen, houden niet op bij de grenzen die wij hebben getrokken. Om te voorkomen dat verschillende ketenpartijen straks een eigen methodiek ontwikkelen die niet aansluit op andere marktinitiatieven, is het van belang in een vroeg stadium draagvlak te zoeken bij andere schakels’’, licht Machiel Blok van het PDV toe. De ambitie is om in maart 2010 een projectplan voor te leggen aan het PDVbestuur. Daarbij moet dan ook het draagvlak in de agrarische sector in kaart zijn gebracht. ,,Dat is behoorlijk ambitieus en ik sluit ook niet uit dat we meer tijd nodig hebben’’, geeft PDVsecretaris Johan den Hartog toe. Het

draagvlak moet met name komen vanuit de primaire sector, maar bij de verwerkende industrie (zuivel, vlees, eieren, suiker, zetmeel) zal aansluiting worden gezocht. Hans Blonk (Blonk Milieu Advies) geeft aan dat niet al die partijen volledig blanco zijn. ,,Veel sectoren moeten al wat doen in het kader van hun eigen doelstellingen. De veehouderij moet invulling geven aan ‘Schoon en zuinig’ en aan de teeltkant ligt er al een protocol.’’ Blonk verwacht dat het vooral de verwerkende industrie is die op dit thema nog de grootste stap moet zetten. ,,Voldoende draagvlak is echter essentieel voordat we een volgende stap zetten’’, benadrukt Den Hartog. ,,We moeten dezelfde taal spreken , zodat je met elkaar kunt blijven praten.’’ Het PDV heeft van het bestuur mandaat gekregen een methodiek te ontwikkelen die de Carbon Footprint in kaart brengt. De toepassing ervan blijft de verantwoordelijkheid van de dragende organisaties.

ueel VanDrie Group neemt Alpuro Group over

Kalfsvleesintegratie de VanDrie Group neemt de Alpuro Group uit Uddel over. De VanDrie Group en de Alpuro Group streven ernaar zo spoedig mogelijk de voor de gesloten overeenkomst noodzakelijke goedkeuringen te verkrijgen, waaronder goedkeuring van de bevoegde mededingingsautoriteiten. In de tussentijd blijven de bedrijfsonderdelen van de Alpuro Group op de oude voet doordraaien. De definitieve afronding van de transactie zal naar verwachting in de eerste helft van 2010 plaatsvinden. De VanDrie Group verwacht dat de overname geen nadelige gevolgen heeft voor de werkgelegenheid binnen de Alpuro Group. Verwacht wordt dat de jaaromzet van de VanDrie Group na de overname zo'n 1,9 miljard euro is. De twee kalfsvleesintegraties produceren in eigen beheer het voer, kopen jonge kalveren, begeleiden de aangesloten kalverhouders, hebben slachterijen en verwerkingsbedrijven én verzorgen de afzet in binnen- en buitenland.

ePaper exclusief voor abonnees Vanaf nu zijn de meest recente ePapers op de site www.demolenaar.nl alleen in te zien voor abonnees van De Molenaar. Abonnees krijgen toegang tot de ePapers door hun account te activeren. Daarna hebben abonnees toegang tot het online archief van De Molenaar. Het actuele nieuws is toegankelijk voor iedereen; het archief uitsluitend voor abonnees. Dit betekent dat ook zoekresultaten die verwijzen naar een artikel in een van de al verschenen ePapers, alleen toegankelijk zijn voor abonnees. www.demolenaar.nl

Gezocht: Boegbeeld (m/v) Begin december werd tijdens een persconferentie het initiatief Carbon Footprint van het PDV nader toegelicht. In het kader van de maatschappelijke discussies rondom klimaatsveranderingen en duurzaamheid een waardevol initiatief. De reikwijdte ervan strekt verder dan alleen de diervoedersector of zelfs de dierlijke productieketen. Aan de projectgroep de taak de komende maanden draagvlak te creëren bij de aanpalende sectoren in de keten. Hoewel de projectdeelnemers optimistisch zijn over de aansluiting die ze zullen vinden bij andere schakels in de agrarische productieketen, is de tijdslimiet strak. Slechts drie maanden is uitgetrokken voor het betrekken van andere sectoren bij het project. Een uitdaging, noemt PDV-secretaris Johan den Hartog het; hij sluit niet uit dat er inderdaad meer tijd nodig is. Afgaand op de belangstelling voor de persconferentie is dat wel bijna zeker het geval. Slechts twee collega’s van andere vakbladen kwamen voor de mondelinge toelichting. Mogelijk dat vele collega’s het te druk hadden met deadlines en de afsluiting van dubbeldikke Eindejaarsnummers of Kerstspecials. Vast staat wel dat hiermee de ook voor een breed publiek interessante informatie en vooruitstrevende initiatieven alleen bekend blijven bij de eigen achterban. Het lijkt maar niet te lukken om voor dergelijke informatie een podium te vinden in landelijke media. Slechts zelden, heel zelden kom ik op agrarische bijeenkomsten een collega van een landelijk of regionaal dag- of opinieblad tegen. Meestal omdat een van de sprekers op dat moment ‘hot’ is bij het brede publiek. De diervoedersector en de agrarische productieketen hebben blijkbaar niet een voldoende in het oog springend boegbeeld, dat in staat is de aandacht te trekken van algemene media. Of met een boegbeeld wel belangstelling is voor de inhoud, is altijd weer de vraag, maar aandacht krijg je in ieder geval. Misschien kunnen we tijdens de kerstdagen iets bedenken waaraan Yvonne Jaspers een bijdrage kan leveren. Of de winnaar van de komende Molenaar Award 2010 voordragen als sectorboegbeeld tot de volgende verkiezing. Aan onderwerpen geen gebrek, nu alleen de juiste man/vrouw nog. Jacqueline Wijbenga

4

5

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


06_Poeth/Bron/KTN_6 08-03-11 09:40 Pagina 6

FIRMA KLOUWERS TERNEUZEN

DE BRON BV

WWW.KLOUWERS.NL

    



Op- en overslag van veevoeder grondstoffen:

     



- laden en lossen van containers op (kip)chassis - ruime overdekte opslag 10.000m2 - gunstige ligging t.o.v. BelgiĂŤ en Frankrijk

 



     

Ompakken en verbulken: - belading van silowagens - zakken / bigbags - weegbrug aanwezig

   

    

Wij wensen u n prettige kerstdage en een ! voorspoedig 2010



 

       

 

Drogen van landbouwprodukten Firma Klouwers Langereksestraat 10 4538 AZ TERNEUZEN (Zeeuws Vlaanderen) telefoon 0115 – 612714 fax 0115 – 619878 e-mail: info@klouwers.nl

  

       

         !" #!#$%!

Poeth uw partner

in solids processing

Poeth bv levert Installaties voor: bulkhandling Afzuiging koelers

ontstofďŹ ng/ďŹ lters mengvoederindustrie brouwerijen hout pelletering recycling

Poeth bv

Phone +31 (0)77 - 373 19 41

P.O. Box 3142, NL-5930 AC Tegelen

Fax

+31 (0)77 - 373 71 37

poeth@poeth.nl www.poeth.nl

VCA* gecertiďŹ ceerd


07_Noba_07 08-03-11 09:39 Pagina 7

HAPPY NEW GELUKK NIEUWJAAR! GELUKKIG WJJAAR! ™PROSIT ™PROSIT NEUJAHR ™ ™HAPPY YEAR NUOVO ™ BONNE ANNEE ™ GELUKKIG YEA ™ FELICE ANNO O NUOVO NIEUWJAAR! ™PROSIT NEUJAHR ™ APPY NEW YEAR ™ FELICE ™H HAPPY ™FELICE NIE ANNO NUOVO ™ BONNE NIEUWJAAR! GELUKKIG NIEUW NE ANNEE ™GELUKKIG WJA J AR! ™ PROSIT NEUJAHR ™ HAPPY NEW YEAR ™ FELICE ANNO NUOVO ™ BONNE ANNEE NIEUWJAAR! NEE ™ GELUKKIG NIEUW WJA J AR! ™PROSIT ™PROSIT NEUJAHR ™ HAPPY NUOVO ™ PY NEW YEAR ™ FELICE ANNO NUOVO BONNE ANNEE ™ GELUKKIG NIEUWJAAR! GEL UWJJAAR! ™PROSIT UW ™PROSIT NEUJAHR UJAHR ™ HAPPY NEW YEAR ™ FELICE ANNO NUOVO NUOVO ™ BONNE YE BON ANNEE ™GELUKKIG ™ KI NIEUWJAAR! R! ™ ™ PROSIT NEUJAHR A HAPPY NEW YEAR NUOVO ™ BONNE ANNEE AR ™ FELICE ANNO N NUOVO NO AN  ™GELUKKIG NIEUWJAAR! NEUJAHR ™HAPPY ™HAPPY NEW EUW WJA J AR! ™PROSIT ™PROSIT PRO N YEAR ™ FELICE CE ANNO NUOVO NUOVO ™ BONNE ANNEE ™ GELUKKIG UK NIEUWJAAR! ™P ROSIT NEUJAHR ™ APPY NEW YEAR ™ FELICE AAR!™PROSIT PROSIT ™H HAPPY ™FELICE FE

Raasdorperweg 177 ™ Raasdorperweg ™ NL-1175 KV Lijnden P.O. Box 107 ™ ™ NL-1160 A AC C Zw Zwanenburg anenburg F +31 (0)23 555 1931 T +31 (0)23 555 1755 ™ ™F E info@noba.nl ™ www www.noba.nl .noba.nl

NOBA B.V. B.V. ™ confidence in partnership ™ efficiency in feeding


08-09-10_PDV_08-09-10 08-03-11 10:29 Pagina 8

‘Voederwaardering b

Algemeen

[Harry Schaars]

De verzelfstandiging van GMP+ heeft grote gevolgen voor het Productschap Diervoeder. Van de twintig medewerkers gaan twaalf mee naar de nieuwe stichting. Ondanks het verlies van een van de belangrijke werkvelden blijft voorzitter Theo Meijer zich hard maken voor de kerntaken van het productschap.

De publieksrechtelijke bedrijfsorganisaties beraden zich op de toekomst, nadat de Sociaal Economische Raad zich in een advies heeft uitgesproken over de kerntaken van deze organisaties. Ook het Hoofdproductschap Akkerbouw, waarvan Productschap Diervoeder (PDV) deel uitmaakt, heeft de afgelopen jaren een aanzienlijke ontwikkeling doorgemaakt, stelt voorzitter Theo Meijer vast. „Zes jaar geleden werkten hier in totaal 360 mensen. Dat is teruggebracht tot 198 medewerkers dit jaar. Deze reductie is vooral het gevolg van de afbouw van medebewindstaken vanuit de Brusselse wetgeving in de akkerbouw.”

Voor het PDV werken momenteel 24 medewerkers (20 fte’s). Zij zijn actief in de werkvelden Voederwaardering, GMP+, Overige kwaliteitszaken, Arbeid en Scholing, Onderzoek, Informatievoorziening en Crisismanagement. GMP+ Het takenpakket van de PDV-medewerkers verandert nu de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft aangedrongen op privatisering van het kwaliteitssysteem. ,,GMP+ wordt verzelfstandigd omdat het bereik verder gaat dan de Nederlandse diervoederkolom. Van de 10.000 deelnemers aan het


08-09-10_PDV_08-09-10 08-03-11 10:30 Pagina 9

g beïnvloedt hele keten’ PDV focust op kernactiviteiten na verzelfstandiging GMP+

LTO-Nederland: ‘Wij zetten in op vitaal PDV’ LTO-Nederland wordt in het bestuur van het Productschap Diervoeder vertegenwoordigd door Henk Boelrijk, beleidsspecialist diervoeder. De brancheorganisatie voor de primaire sector heeft een eigen visie op de toekomst van PBO’s opgesteld. „We vinden dat de productschappen zich moeten beperken tot de kerntaken die door de SER zijn vastgelegd”, aldus Boelrijk. Die taken zijn collectieve regelgeving, heffingen en onderzoek. Met de verzelfstandiging van GMP+ is het moment daar de resterende taken van het PDV scherp tegen het licht te houden, vindt Boelrijk. ,,In 2010 zullen de dragende organisaties moeten afwegen wat de bijdrage van het PDV in de toekomst kan zijn. De begroting van 2010 mag geen drijvende kracht zijn voor een snelle besluitvorming over PDV.” Komend jaar moet worden gebruikt voor een duidelijke evaluatie van het takenpakket en vervolgens herpositionering en vaststellen van heffingen. ,,Wij zetten in op een vitaal PDV.’’ Mocht het takenpakket te klein worden, dan stelt Boelrijk het voortbestaan van een zelfstandig PDV ter discussie. ,,Het is de vraag of de kosten ervan wel verantwoord zijn. In dat geval is het wellicht mogelijk de belangen van diervoeders onder te brengen bij het HPA.’’ Hierbij kan volgens Boelrijk ook worden gekeken naar de mogelijkheid om financiële ondersteuning van precompetitief onderzoek meer integraal over de dierlijke productschappen te organiseren. ,,De productschappen werken op dit punt al samen. Een volgende stap is een gezamenlijke structuur.’’ Arbeid is een duidelijk taakveld voor het productschap, stelt LTO Nederland. De basis van de PBO’s is het zorgen voor evenwicht in de belangen van werknemers en -gevers in de keten, zoals arbeidsomstandigheden en scholing. „De PBO’s kunnen bijvoorbeeld gezamenlijk onderzoek doen om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.’’ De CAO-onderhandelingen behoren nadrukkelijk niet tot het takenpakket van het productschap. ,,Dat is de verantwoording van de vakbonden en de werkgeversorganisatie.’’

Voederwaardering is en blijft een taak van het PDV, volgens voorzitter Theo Meijer.

systeem zijn er 6000 buitenlandse bedrijven. Zij dragen ook financieel bij en verwachten medezeggenschap in dit kwaliteitsborgingsysteem. Door deze internationalisering overstijgt GMP+ de verantwoordelijkheid van het Nederlandse ministerie’’, licht Meijer toe. De verzelfstandiging van GMP+ heeft ook gevolgen voor het personeel. „Van de 20 fte’s gaan twaalf personeelsleden mee naar de nieuwe stichting.”, zegt Meijer. De gesprekken met de medewerkers zijn inmiddels door het PDV afgerond. Ook Johan de Hartog, secretaris van het PDV heeft gekozen voor de nieuwe organisatie.

Kerntaken Ondanks het verlies van een van de belangrijke werkvelden, GMP+, blijft Meijer zich hard maken voor de kerntaken van het productschap. Belangrijke aspecten daarin zijn Voederwaardering, Duurzaamheid en Arbeid en Scholing. Het PDV richt zich in 2010 op het optimaliseren van de bestaande activiteiten. Voederwaardering is binnen het PDV de verantwoordelijkheid van het Centraal Veevoederbureau (CVB). Volgens de PDV-voorzitter is voederwaardering geen private taak voor de diervoederindustrie. ,,Voederwaardering heeft invloed op de gehele productieketen in

8

9

Nederland. Daarom is CVB een PDV-activiteit.’’ Een breed scala aan gebruikersgroepen in de diervoederkolom benut volgens Meijer de CVB-Veevoedertabel. ,,Als alleen de mengvoederindustrie van deze faciliteit gebruikmaakt, zou bijvoorbeeld Nevedi het voederwaarderingssysteem kunnen beheren. Maar naast de mengvoederindustrie maken ook fouragehandelaren, overige diervoederleveranciers, veehouders en anderen gebruik van de gegevens. „Dit maakt dat CVB een activiteit van het productschap is en blijft. Ook buiten Nederland wordt de CVB Veevoedertabel gebruikt.

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


08-09-10_PDV_08-09-10 08-03-11 10:30 Pagina 10

>> ‘Voederwaardering beïnvloedt hele keten’ en wat er gebeurt in de voor- en naschakels in de productieketen. Hierdoor voorkomen wij overlap en wordt de efficiëntie vergroot.” Arbeid Het PDV wil meer aandacht geven aan het werkveld Arbeid. Het Productschap beschikt over specifieke kennis en ervaring op met name het terrein van scholing, arbeidsomstandigheden en -markt. „Wij willen de arbeidsmarkt enthousiasmeren voor het werk in de diervoederindustrie”, zegt de voorzitter. Ook ligt er nadruk op scholing van medewerkers met als doel efficiëntie, kwaliteit en arbeidsvreugde op de werkvloer te verhogen. To e k o m s t v e r k e n n i n g De veranderingen binnen het PDV heb-

ben gevolgen voor de visie op de toekomst ervan. Vijfjaarlijks stelt het PDV een strategische toekomstverkenning op. Daarbij vindt een draagvlakonderzoek plaats bij de ondernemingen in de hele diervoederkolom. „In 2010 willen wij een strategische toekomstverkenning voor de jaren 2011 tot 2015 schrijven. Dit toetsen we in 2011 middels een draagvlakonderzoek, zoals dit in de nieuwe wetgeving is vastgelegd”, aldus Meijer. Het PDV zet zo de route uit van het schap en stelt daarbinnen de werkvelden (programma's) en de speerpunten (projecten) in hoofdlijnen vast. Deze werkwijze geeft de mogelijkheid om de resultaten te evalueren en eventueel de koers aan te passen. ,,Volgend jaar om deze tijd kan ik een beter beeld geven van de toekomst van het productschap op langere termijn’’, besluit Meijer.

-

Nevedi: ‘Kritische benadering vereist’

„Volgend jaar om deze tijd kan ik een beter beeld geven van de toekomst van het PDV”, zegt Theo Meijer.

Dat geeft aan dat het een objectief, transparant en praktisch systeem is”, aldus Meijer. In het werkveld Voederwaardering wordt onderzoek belangrijker, meent de PDV-voorzitter. ,,We onderzoeken of een samenwerking tussen Schothorst, Wageningen Universiteit en PDV mogelijk is en tot synergetisch effect kan leiden.’’ Duurzaamheid Een ander speerpunt van het PDV is en blijft duurzaamheid. Het productschap heeft de opdracht aanvaard om een footprint Duurzaamheid voor de diervoederketen samen te stellen. Deze footprint geeft weer hoeveel biologisch productieve grond- en wateroppervlakte de diervoederkolom in Nederland nodig heeft om het productieniveau te handhaven en de afvalproductie te verwerken. ,,Hierin heeft het PDV een coördinerende taak.’’ In de dragende organisaties, zoals Nevedi, wordt al een footprint opgesteld. ,,Het PDV analyseert wat er loopt, wat uitwisselbaar is

„Nevedi ziet de toekomst van het PDV positief in. Het kan wezenlijke voordelen voor de productieketen genereren. De heffing van ruim 20 cent per ton diervoer vraagt wel om een kritische benadering.’’, aldus Nevedi-directeur Henk Flipsen in een reactie op de veranderingen bij het Productschap Diervoeder. ,,Door de verzelfstandiging van GMP+ zal het productschap zich in het eerste halfjaar van 2010 moeten heroriënteren op haar taken en daarop de organisatie voor de toekomst afstemmen.” Het dagelijks bestuur van het PDV laat onderzoeken welke werkvorm voor CVB het beste is. „De resultaten van dit onderzoek wacht ik af, voordat ik hierover wat zeg.”, vervolgt Flipsen. Het initiatief voor duurzaamheidstaken ligt bij de dragende organisaties, zoals Nevedi, vindt de Nevedi-directeur. ,,Het uitwerken van een berekenmethode voor de carbon footprint in de diervoederkolom is daarvan een voorbeeld. Het PDV faciliteert dat en kan een belangrijk platform zijn voor uitwisseling van informatie tussen verschillende organisaties in de keten.’’ Het werkveld Arbeid van het PDV acht Flipsen van groot belang. De diervoederindustrie is namelijk ook werkgever. Nevedi treedt namens de werkgevers in de graanbe- en verwerkende industrie op als onderhandelaar voor de gelijknamige cao. Binnen het PDV zitten de vakbonden namens werknemers aan tafel. ,,Belangrijk is dat er duidelijke verdeling is in uitvoeringstaken tussen cao-partijen en PDV. Het productschap heeft recent met het ministerie van LNV een intentieverklaring over arbeid getekend. Wat de impact hiervan is voor de taken van het PDV moet nog worden bepaald. Dat wordt meegenomen bij de besprekingen die begin 2010 zullen plaatsvinden.’’ Er is veel dynamiek in de productieketen en de plaats van het PDV daarin moet zich volgens Flipsen aftekenen in de eerste helft van 2010. Henk Flipsen: ,,Het PDV moet zich heroriënteren.’’

10

11

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


11_Lesaffre FA_11 08-03-11 09:41 Pagina 11

BIOSAF krijgt een nieuwe naam en zal worden omgedoopt tot ACTISAF

om de kkwaliteiten waliteiten van het mees meestt erkende pa te handhaven. opa Euro gistt in Eur levende gis Lesaffre Feed Additives vermarkt haar levende gist, Saccharomyces cerevisiae, producten nu onder de nieuwe merknaam ACTISAF Sc 47 . ACTISAF Sc 47 is het enige Europese levende gist product dat zo’n brede toelating voor de verschillende diersoorten heeft.

90, rue de lille - 59520 Marquette-Lez-Lille - France Fax : +33 (0)3 20 99 94 82 - Email : contactlfa@lesaffre.fr

Dit onderscheid is tevens een bewijs van efficiëntie. Het gebruik van slechts één gist, dat kan worden toegepast in voer voor alle herkauwers… Lesaffre Feed Additives, de Animal Nutrition divisie binnen de Lesaffre Group, ontwikkelt innovatieve en bewezen producten die aan uw eisen voldoen.


12-13_Footprint_12-13 08-03-11 10:31 Pagina 12

Emissie door teeltprocessen Diervoeding

[Carolien Makkink]

Carbon Footprint Diervoeder

Fase 1 van het project ‘Carbon Footprint Diervoeder’ is afgerond. Het uiteindelijke doel van het project is het ontwikkelen van een model dat de broeikasgasemissies in de diervoederketen berekent. Het model kan uiteindelijk ook verbeteropties doorrekenen om de broeikasgasemissies te verminderen die verband houden met diervoer. In Fase 1 inventariseerden Blonk Milieu Advies (BMA) en het LEI de beschikbare kennis, standaarden, richtlijnen en protocollen met betrekking tot het vaststellen van de ecologische voetafdruk van landbouwprocessen. Voor het project zijn PAS2050 (openbare standaard voor het bepalen van carbon footprints) en het

door BMA ontwikkelde protocol voor de tuinbouwsector het meest relevant. De carbon footprint in de diervoederketen is in kaart gebracht vanaf de teelt van het voedergewas (de diervoedergrondstof) tot en met de benutting van het voer door het dier (zie figuur 1). In het gehele traject vindt uitstoot van

broeikasgassen plaats, ten gevolge van teelt, be- en verwerking, transport, fermentatieprocessen in het dier (vooral in de pens van herkauwers) en mestopslag. Van sommige onderdelen van deze keten is de broeikasgasemissie vrij eenvoudig te bepalen (transport bijvoorbeeld). Voor andere aspecten zijn weinig data beschikbaar en/of zijn aannames nodig om tot kwantificering te komen. Luluc Processen die te maken hebben met de teelt van gewassen vormen de grootste emissiepost. Belangrijk hierbij is vooral de zogeheten Luluc-component: land use and land use change. Land use betreft het verlies van ‘carbon sink’


12-13_Footprint_12-13 08-03-11 10:31 Pagina 13

Figuur 1. Diervoeder productieketen

functie (op landbouwgrond vindt geen fossilisatie plaats) en oxidatie van organische stof in de bodem. Land use change omvat de broeikasgasemissies die samenhangen met de omzetting van natuur- naar landbouwgrond. De benodigde informatie om de Luluccomponent van de carbon footprint goed te berekenen, is schaars. Daarnaast zijn er nog methodische discussies met betrekking tot de beste manier van inrekenen. Zo is het lastig om de land use change emissies goed toe te rekenen aan de gewasteelten. Het is daarom aan te bevelen om de Luluc-component van de carbon footprint apart te rapporteren. Allocatie De diervoederketen kent ook zogenaamde allocatievraagstukken. Een primair landbouwproduct wordt verwerkt tot hoofd- en bijproducten. Het is de vraag hoe de emissies in het voorafgaande traject (teelt en transport) moet worden verdeeld over hoofd- en bijproduct(en). BMA heeft in navolging van onder andere PAS2050 gekozen voor economische allocatie, maar in het

rekenmodel zal het daarnaast mogelijk zijn om te rekenen met energetische allocatie. Dit is van belang, omdat de biobrandstofsector werkt volgens de energetische allocatie. Sommige (bij)producten kunnen zowel als diervoedergrondstof als voor de productie van biobrandstoffen gebruikt worden. B e re k e n i n g Uit Fase 1 komt naar voren dat het methodologisch mogelijk is een model op te stellen voor de berekening van de carbon footprint in de diervoederketen. Bij de ontwikkeling van de rekentool moet aandacht worden besteed aan

Luluc-aspecten, allocatieopties, systeemafbakening en verbeteropties. Verder zijn nog gegevens nodig met betrekking tot de carbon footprint van additieven/toevoegmiddelen. Het is wenselijk om een openbare database te genereren met achtergrondgegevens die benodigd zijn in de rekentool. Daarnaast is internationale afstemming in Fase 2 van het project nodig. Fase 1 van het project heeft een blauwdruk opgeleverd voor het rekenmodel. Momenteel bespreekt PDV de invulling van Fase 2, de bouw van een rekentool, op basis van de in Fase 1 opgestelde blauwdruk.

-

Broeikasgasemissies Uit globale berekeningen blijkt dat diervoederproductie en -consumptie in Nederland fors bijdragen aan de broeikasgasemissie. De diervoedergerelateerde emissies bedragen circa 30 Mton CO2-equivalenten per jaar (dit is 14 procent van de totale broeikasgasemissie in Nederland). 14 Mton ten gevolge van voedervertering door het dier, 8 Mton wegens het gebruik van energie, materialen en meststoffen in de voederproductieketen en 8 Mton uit landgebruik en landomzettingen. Een groot deel van deze emissies vindt plaats in het buitenland. Met de te ontwikkelen carbon footprint-tool kunnen de gebruikers de bijdrage van de Nederlandse diervoedersector aan het broeikasgaseffect in detail vaststellen. Dit geeft aanknopingspunten om deze bijdrage te verminderen.

12

13

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


14_Welgro_14 08-03-11 09:40 Pagina 14

W

W I J

W E N S E N

U

E E N

W

W

.

W

E

L

G

R

O

.

V O O R S P O E D I G

N

L

E N

S U C C E S V O L

2 0 1 0

Welgro bv P.O.box 30 - 7140 AA Groenlo The Netherlands Tel. +31 (0) 544 46 15 72 Fax +31 (0) 544 46 40 25 Internet: www.welgro.nl E-mail: welgro-nl@introweb.nl


15-16-17_Twilmij_15-16-17 08-03-11 10:34 Pagina 15

‘Roze wolk bijna bereikt’ Premixfabrikant Twilmij neemt derde productielijn in gebruik Reportage

[Jacqueline Wijbenga]

De derde premixlijn van Twilmij verhoogt de productiecapateit tot 30.000 ton op jaarbasis, met groeimogelijkheden tot 35 duizend ton. De nieuwe lijn is voorzien van verschillende analyse- en traceringstechnieken, gekoppeld aan de bestaande automatisering. ,,We hebben zoveel mogelijk waarborgen ingebouwd'', aldus René Slagmolen. Premixfabrikant Twilmij in Stroe nam afgelopen zomer een derde productielijn in gebruik. De huidige productiecapaciteit is voldoende voor zo’n 30.000 ton premix per jaar. ,,We zijn de afgelopen jaren uitgegroeid tot een serieuze partij, maar op de totale Europese premixmarkt nog altijd bescheiden in omvang’’, relativeert directeur René Slagmolen. In de menger zit een sensor die de homogeniteit van het mengsel garandeert.

Lego Aan de basis van de veranderingen en vernieuwingen, die inmiddels gestalte hebben gekregen en in de toekomst nog

worden gerealiseerd, staat het Total Product Management-traject (TPM). ,,Die weg zijn we ingeslagen om voor onszelf duidelijk te krijgen wat we willen en hoe we daar kunnen komen. TPM helpt je om een punt op de horizon vast te stellen, het ideale toekomstplaatje. Of zoals onze begeleider het noemde: de roze wolk te tekenen’’, vertelt Slagmolen. TPM is met name een traject dat niet alleen het management of hoger kader aangaat. ,,Alle medewerkers worden gevraagd mee te denken over vorm en inhoud van die toekomstvisie.’’ In eerste

14

15

aanleg werkten de sessies bij sommigen op de lachspieren, herinnert Slagmolen zich. ,,Niet iedereen ziet direct het nut in van werken met verschillende kleuren Lego-stenen als je het moet hebben over toekomstplannen van een premixfabriek.’’ Na verloop van tijd werd echter voor iedereen duidelijk dat het bouwen van een huis met Lego veel analogie heeft met een willekeurig productieproces. ,,Voor het maken van een premix heb je verschillende ingrediënten, transport en bedrijfsmiddelen nodig, bouwstenen dus eigenlijk, net zoals je

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


15-16-17_Twilmij_15-16-17 08-03-11 10:34 Pagina 16

>> ‘Roze wolk bijna bereikt’ van de organisatie, maar tevens tot een productieverhoging, stelt Slagmolen tevreden vast. De Twilmij-klanten in landen buiten Europa zijn inmiddels ondergebracht bij exporteurs waarmee de premixfabrikant al zaken deed.

Het product dat in de silo wordt

voor een huis stenen, cement en mensen nodig hebt.’’

gelost, wordt met een NIRanalyser geïdentificeerd.

Vo o r r a a d Het doortrekken van de analogie maakte de Twilmij-medewerkers duidelijk dat voorraad van ingrediënten een belangrijk punt van aandacht is voor hun bedrijf. ,,Wij willen alles op elk gewenst moment kunnen maken. Dan mag geen enkele grondstof of ingrediënt de beperkende factor zijn. Aan de andere kant kunnen we het ons ook niet permitteren om alles in grote hoeveelheden op voorraad te hebben. Logistiek niet, maar ook financieel is dat geen haalbare kaart.’’ Het voorbeeld met de Lego maakte duidelijk dat het van groot belang is een goede relatie te hebben met de leverancier, waarbij duidelijke afspraken worden gemaakt over beschikbaarheid en levertijden. ,,Daarnaast moet er ruimte blijven om zo snel mogelijk in te spelen op eventueel veranderende vraag uit de markt.’’

Projectpartners Automatisering: Containertransport: Menglijn: Verpakkingslijn: NIR analyser: Lossysteem: Molenbouw:

ITH UCON Hosekawa Micron Ausloos Inventech Azo Jan Heij

Dit bracht Twilmij ertoe zich opnieuw te positioneren. ,,We hebben nu heel bewust gekozen voor Noordwest-Europa als het gaat om onze leveranciers. De voorkeur gaat uit naar bedrijven die op korte afstand zitten’’, aldus Slagmolen. ,,Dat heeft niet alleen voordelen voor de relatie die je hebt met een leverancier, korte afstanden geven ook meer flexibiliteit.'' Volgens de Twilmij-directeur betekent de keuze voor Europese leveranciers omwille van de hogere kwaliteit van die producten, niet dat zijn premixen per definitie duurder zijn dan vergelijkbare premixen op basis van voornamelijk ingrediënten uit China. ,,Korte logistieke lijnen besparen kosten en leveringsbetrouwbaarheid is veel waard. Juist omdat we een vaste relatie hebben met verschillende leveranciers is het mogelijk om ook tot goede prijsafspraken te komen. Wij zijn voor hen een vaste afnemer. Dat biedt zekerheid naar beide kanten.'' ,,Onze focus is voor de afzet ook weer op de thuisbasis gericht.’’ Die thuisbasis omvat voor Slagmolen ook landen als België, Duitsland, Groot-Brittannië en Scandinavië. ,,Dat zijn landen waar op een vergelijkbare manier met premixen wordt omgegaan. Die landen hebben een mentaliteit die ons past. Daar komen onze producten het best tot hun recht en kunnen we onze kennis verwaarden.’’ Die ommekeer in denken en werken heeft in Stroe geleid tot een stabiliteit

Identificatie Om die toegenomen productie bij te houden, was het installeren van een derde productielijn vereist. De lijn bestaat uit een volledig nieuwe mengen afzaklijn. Daarnaast is extra opslag gerealiseerd voor grondstoffen en eindproducten. Op het eerste gezicht oogt de derde lijn hetzelfde als de bestaande twee lijnen, alleen nieuwer. Wie beter kijkt, ziet dat Twilmij in de derde lijn gebruik maakt van innovatieve technieken, veelal gericht op het voorkomen of uitsluiten van menselijke fouten en het verzekeren van grondige tracking en tracing. ,,Een van de belangrijkste dingen voor ons was dat we de kleincomponenten wilden doseren vanuit silo’s. Het aantal menselijke handelingen wilden we zoveel mogelijk beperken, om zo ook de kans op fouten te minimaliseren.’’ De wens was eenvoudig uit te spreken, de realisatie bracht desondanks hoofdbrekens met zich mee. ,,Het systeem moet waterdicht zijn. Een silo moet ook gegarandeerd het product bevatten, dat er in hoort te zitten. Om dat te bewerkstelligen, moest er een sluitend identificatiesysteem worden gemaakt’’, vertelt Slagmolen. De oplossing is uiteindelijk gevonden in een echte identificatie in-line. ,,Het product dat in de silo wordt gelost, wordt met een NIR-analyser geïdentificeerd. De analyser beschikt over referentiemonsters van alle denkbare producten die hier worden verwerkt. Pas als de analyse voor 99,999 procent overeenkomt met het product dat wordt verwacht, wordt het lossen vrijgegeven. Anders blijft de klep dicht.’’ Voor elke fabrikant is het juiste ingrediënt van groot belang, maar bij een premixfabrikant hebben de risico’s van een verkeerde samenstelling zo mogelijk nog grotere gevolgen dan in het algemeen al het geval is. ,,Meer minder of een verkeerd mineraal kan het verschil maken tussen wel of niet schadelijk zijn voor de eindgebruiker. Dat risico hebben we op deze manier uitgesloten.’’ De NIR-analyse is onderdeel van


15-16-17_Twilmij_15-16-17 08-03-11 10:35 Pagina 17

de totale automatisering. ,,Daarvoor heeft ITH de bestaande automatisering aangepast, zodat ook deze gegevens beschikbaar zijn voor iedereen die daarover moet beschikken.’’ Hiermee is voorkomen dat de analyse een losstaand onderdeel zou worden van het productieproces, ,,en de tracking en tracing is direct geborgd.’’ Sensor De identificatie met behulp van de NIRanalyser maakt de barcode-identificatie niet overbodig, benadrukt Slagmolen. ,,Daarop doen we nog steeds een beroep als het gaat om losse producten die niet in bunkers zitten.'' De barcode speelt ook een rol in het voorraadbeheer. Voor verplaatsing van product met toevoegmiddelen vanuit de bunkers worden speciale RVS-containers van UCON gebruikt. ,,Hiermee worden producten zonder versleping naar de menger toegebracht.'' Twilmij heeft daarbij gekozen voor intern verplaatsbare containers die voorzien zijn van RFID, een chip die de informatie bevat over het product. Om ook dit traject op te nemen in de bestaande automatisering is voor deze toepassing eveneens een aparte module toegevoegd. In de toekomst ziet Slagmolen ook mogelijkhe-

den voor het invoeren van RFID in bulkverlading. ,,Je kunt daarmee veel meer informatie koppelen aan je product.'' In de menger zit een sensor die de homogeniteit van het mengsel garandeert. ,,Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een optische lens die op basis van de kleur bepaalt of het mengsel voldoet aan de homogeniteitsvereisten.'' De mengtijd is nu vastgesteld op 600 seconden, hetgeen volgens de fabrikant de standaard veilige norm is. ,,We doen samen met Hosekawa nog proeven om te kijken of we het eindresultaat nog kunnen optimaliseren. Misschien is de meest optimale mengtijd wel 540 seconden. Als we 10 procent tijdwinst kunnen boeken op al onze charges, kunnen we de productie eenvoudig aanzienlijk opvoeren.'' Omdat de sensor de mengtijd en het -resultaat registreert, kan Twilmij richting klant nog een extra waarborg geven dat het product gegarandeerd aan de opgegeven specificatie voldoet. Bij de vernieuwing heeft Slagmolen veel aandacht besteed aan het inbouwen van waarborgen. Daarmee speelt hij in op de eisen op dat gebied die in de toekomst naar verwachting alleen nog maar verder zullen worden aangescherpt. Ook voor de nieuwe ADR-regel-

16

17

geving was de Twilmij-directeur niet bevreesd. ,,Wij zijn daar al klaar voor en kunnen inmiddels met behulp van ons optimaliseringsprogramma Bestmix de samenstelling sturen.'' Daarmee verandert de samenstelling, maar ook het bijbehorende label, afhankelijk van de wensen van de afnemer. Uitdaging ,,Premixen maken is een echt specialistisch vak waar je goed in thuis moet zijn. Dat heeft zeker voordelen. Immers, hoe moeilijker iets is, hoe ingewikkelder het ook voor een ander is om erin te stappen. Voor ons is het de kernactiviteit, ons specialisme. Het is een uitdaging om daarin bij de top te blijven horen en tijdig op nieuwe ontwikkelingen in te spelen'', aldus Slagmolen. Samen met zijn team doet hij er alles aan om de concurrentie zoveel mogelijk voor te blijven. Dat is volgens hem de basis van het succes en de groei die de onderneming de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. Het einde van de groei is volgens Twilmij zeker nog niet in zicht. ,,In het TPM-traject hebben we een jaarproductie van 35.000 ton als doel gesteld voor over vijf jaar. Dat was onze roze wolk en die lijkt niet eens zo ver meer weg.''

-

Bij de vernieuwing is veel aandacht besteed aan het inbouwen van waarborgen.

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


18_Adv_18 08-03-11 09:41 Pagina 18

9'#&&8#.7'61;174(''& 9 '#&&8#.7'61;174(''&

$ $'.(''& '.(''&

7KVIGDTGKFGRTQFWEVKPHQ 7 KVIGDTGKFGRTQFWEVKPHQ QRYYYCITKOGZDG QRYYYCITKOGZDG

/ /''4$14568.''5 ''4$14568.''5 9/((6.8,.(16352() GDJHQ

9/((6.8,.(16352() GDJHQ

0GICVKGXGEQPVTQNG 0 GICVKGXGEQP $GNHGGF RRO $ GNHGGF RR

4 GHGTGPVKG2TQGHUVCVKQP 4GHGTGPVKG2TQGHUVCVKQP 0 GFGTNCPF 0GFGTNCPF ..KEJCCOUIGYKEJV KEJCCOUIGYKEJV   

  



  

8 8QGFGTEQPXGTUKG QGFGTEQPXGTUKG

$QTUVURKGT $QTUV

  



  



  



 

       

 

 

  

 

 

..) I ) I

  

   

8% 8%

 

 















#

1'-  '   .+..'6'.  

 







Wynveen: specialist in maaltechnologie Goede kerstdagen en een voorspoedig 2010 gewenst.

Type GHM met automatische zeefwisselaar

Hamermolens Wynveen Inter International national b.v b.v.. P.O. P .O. . Box 38 6666 ZG Heteren The Netherlands Tel Tel : +31 (0)26 - 479 06 99 Fax : +31 (0)26 - 479 06 98 info@wynveen.com www.wynveen.com www.wynveen.com

In Instelbare breekplaten voor een as asymetrische maalkamer. Kwa Kwaliteit K ÂĽ sm smalle bandbreedte van de meelstructuur ÂĽ vermaling ve ermaling < 60 600 00 micron mogelijk Economisch Energieverbruik : Âą 5.3kW/ton persmeel Vochtverlies : 0,2-0,6% minder Vochtverlies Maalcapaciteit : 10-30% hoger

Uitvoering/opties ÂĽ motorvermogen tot maximaal 350 kW ÂĽ standaard s twee draairichtingen ÂĽ twee snelheden of frequentieregeling ÂĽ automatische zeefwisseling ÂĽ gedeelde maalkamer ÂĽ automatische belastingsregeling ÂĽ snelle hamerwisseling

Wynveen Intenational b.v b.v.. is een innovatieve onderneming die sinds vele decennia machines en apparatuur vervaardigt voor de productie van veevoeders, aqua feed en petfood.

  


19_Z&M_19 08-03-11 10:36 Pagina 19

Zaken en mensen

KrakendePersen

Lesaffre Feed Additives opent Nederlands verkoopkantoor De ontwikkelingen op de Europese voedermarkt volgen elkaar in een snel tempo op. Vanwege deze hectiek en om service te waarborgen, opent Lesaffre Feed Additives (LFA) een eigen verkoopkantoor voor de Nederlandse markt. Dit geeft klanten de mogelijkheid direct zaken te doen op een efficiënte en transparante manier. Ook geeft het LFA de mogelijkheid alle ontwikkelingen rechtstreeks vanuit de markt waar te nemen. Ander nieuws is dat Biosaf een nieuwe naam krijgt en is omgedoopt tot Actisaf Sc 47. Dit levende gistproduct kan worden toegepast in voer voor alle herkauwers.

Provimi versterkt positie in Centraal- en Oost-Europa Met de aanstelling van Taeke Tromp als area sales manager Centraal- en Oost-Europa, versterkt Provimi de positie in de regio. Tromp heeft de afgelopen tien jaar in Rusland gewerkt en heeft een uitgebreide ervaring in Centraal- en Oost-Europa. De laatste drie en een half jaar werkte hij als commercieel directeur bij Provimi Petfood Rusland. In zijn nieuwe rol als area sales manager is hij verantwoordelijk voor het versterken van Provimi’s positie in Centraal- en Oost-Europa. Tromp zal werkzaam zijn vanuit het Provimi hoofdkantoor in Rotterdam.

Nutreco krijgt goedkeuring overnames De Europese mededingautoriteiten hebben Nutreco toestemming gegeven voor de acquisitie van de diervoedingsactiviteiten van Cargill in Spanje en Portugal. De principeovereenkomst was aangekondigd op 28 juli 2009. Met deze transactie verwerft Nutreco de twaalf mengvoerproductiebedrijven van Cargill in deze regio, met een gezamenlijk productievolume van circa 700.000 ton en een jaaromzet van circa 240 miljoen euro. De overname past in Nutreco's strategie om de wereldwijde marktposities in speciaal- en visvoer uit te breiden in groeimarkten en om de leidende marktposities in diervoeding in Canada, Nederland en Spanje te versterken.

Nieuwe Business Development Manager bij Balchem Balchem Animal Nutrition & Health is een producent van Encapsulated Ingredients en KeyShure organisch gebonden sporenelementen voor toepassing in diervoeding. Om de groeidoelstelling in Europa en het Midden-Oosten te realiseren, is Ab Greven aangesteld als Business Development Manager bij Balchem. Hij is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en verkoop van Balchem’s Animal Nutrition & Health specialiteiten in het diervoedersegment en de uitbreiding van het commerciële team.

Robert van Gorcom directeur Rikilt

Cultuurverschillen Boer zoekt vrouw (BZV) was ook in de afgelopen maanden weer een enorm kijkcijferkanon. Zomaar drie tot vier miljoen kijkers per aflevering. De verklaringen voor die gigantische belangstelling mag u zelf bedenken. Sommigen kijken vanwege de romantische achtergrond. Voor anderen is het de hang naar het goede leven op het platteland. Bepaalde fragmenten uit BZV worden overgenomen in andere programma's om te laten zien hoe raar die plattelanders doen. Het grappige is dat het voor de plattelanders helemaal niet bijzonder is. Wat dat betreft is er (nog) een duidelijk cultuurverschil tussen boer en burger, dat niet snel zal verdwijnen en nog tot veel discussie en wederzijds onbegrip leidt. In het dagelijkse leven zijn ontelbare voorbeelden van diepgewortelde zienswijzen. Een echte ambtenaar zal waarschijnlijk nauwelijks kunnen bevatten waarom een ondernemer zijn vergunning niet steeds goed voor elkaar maakt. En op zijn beurt begrijpt de ondernemer totaal niet waarom de ambtenaar op vakantie kan gaan terwijl dan een bouwaanvraag blijft liggen. Heeft u ook wel eens dat u zich niet kunt voorstellen waarom een vegetariër zelfs tijdens de feestdagen niet gewoon geniet van de zelfgemaakte ossenstaartsoep? Of misschien bent u die vegetariër en moet u ongeveer overgeven bij de gedachte om een heet gegrild, bloederig stukje biefstuk te moeten doorslikken. Het zal moeilijk zijn om met dergelijke ingebakken verschillen toch gezellig aan tafel te zitten. In het Psychologie Magazine van november stond een interessant verhaal over cultuurverschillen en hoe ermee om te gaan. Kort door de bocht zijn er drie opties: min of meer negeren, proberen de ander bij te sturen of proberen te begrijpen en accepteren. Een universeel beste oplossing is er niet. Het blijft schipperen en aftasten om uzelf en anderen niet tekort te doen. Misschien een mooie gedachte als u tijdens het kerstdiner in een hevige discussie verzeild raakt. Ook de mengvoersector kent immers z n eigen cultuur en vanuit de buitenwereld wordt daar toch best wel met onwezenlijke blik naar gekeken.

Robert van Gorcom (53) wordt per 1 januari de nieuwe directeur van voedselveiligheidsinstituut Rikilt, onderdeel van Wageningen UR. Hij volgt André Bianchi op, die zich gaat concentreren op het directeurschap van het Centraal Veterinair Instituut (CVI) van WUR in Lelystad. Lourens Gengler ,,Rikilt is weer toe aan een fulltime directeur”, vertelt WUR-bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen aan het personeel. De uitwisseling van taken en mensen met het RIVM vraagt de komende tijd om aandacht, evenals de samenwerking met de In de rubriek ‘Krakende Persen’ worden periodiek, door verVoedsel en Waren Autoriteit. Van Gorcom studeerde moleculaire wetenschappen schillende redacteuren van De Molenaar, onderwerpen aanin Wageningen. Hij promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. Na een gesneden die in het nieuws zijn en enige relatie hebben loopbaan in de biotechnologie bij verschillende onderdelen van TNO werkt hij met de graanverwerkende- en/of diervoederindustrie. sinds 2000 bij WUR.

18

19

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


20_Eisma cluster_20 08-03-11 09:43 Pagina 20

Wilt u alles weten... JAARGANG

39

|

MEI

2009

|

NR.

4

Plattelands Post VAKBLAD

VOOR

DE

AGRI-SECTOR

... over gezondheid, welzijn en duurzaamheid in de agri-sector?

INJECTIETECHNIEK WERKT SNEL EN MAKKELIJK

Dan leest u natuurlijk de vakbladen

UITSTOOTREDUCTIE MET VOEDING VERLAGEN ANTIBIOTICAGEBRUIK

frequentie: 10 x per jaar www.plattelandspost.nl maandelijkse nieuwsbrief

PlattelandsPost, De Molenaar en

112 de jaargang, 1 mei 2009 www.demolenaar.nl nummer

6

Petfood Magazine!

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Tweede

Heeft u een abonnement op een van deze vakbladen, dan kunt u Voervoorlichter Paulien Bosch Gelijkmatige structuur

nu met 50% korting kennismaken

abonne

50%

et

korting

Nieuwe voorzitter Bemefa

frequentie: 17 x per jaar www.demolenaar.nl maandelijkse nieuwsbrief

ment m

!

met de andere twee. Bel direct met onze abonneeservice (088-22 666 48) en maak gebruik van dit voordelige aanbod! Eerst een editie inzien? Dat kan ook. Vraag naar een gratis proefnummer. Van voer tot voeding:

frequentie: 4 x per jaar www.petfoodmagazine.nl kwartaalnieuwsbrief

u bent compleet geïnformeerd met PlattelandsPost, De Molenaar en Petfood Magazine.

Eisma Businessmedia bv Postbus 340 NL- 8901 BC Leeuwarden

Abonneeservice Tel.: +31 (0)88 – 22 666 48 abonnement@eisma.nl www.plattelandspost.nl www.demolenaar.nl www.petfoodmagazine.nl Actie geldig bij in 2009 af te sluiten nieuwe abonnementen.


21_Twilmij/Nutrilab_21 08-03-11 09:42 Pagina 21

Your partner in quality assurance Nutrilab is meer dan laboratorium en dienstverlener. Nutrilab is uw partner op het terrein van voedselveiligheid. Moderne onderzoekstechnologie combineren wij met een persoonlijke en gerichte aanpak. Heldere communicatie met een actieve opstelling met als doel de zekerheid te bieden die u vraagt. Bezoek onze website, www.nutrilab.nl en maak kennis met onze mogelijkheden. Of bel direct voor een afspraak: tel. (0183) 44 63 05. Nutrilab bv Burgstraat 12 4283 GG Giessen

Nutrilab adv Molenaar.indd 1

t. (0183) 44 63 05 info@nutrilab.nl www.nutrilab.nl

20-04-2007 15:41:44

Zet uw kuikens ďŹ&#x201A;ink op voorsprong met After Egg Food Met After Egg Food maken uw kuikens op de broederij een geweldige start en hebben ze direct bij aankomst op de boerderij een grote voorsprong. After Egg Food is een kant-en-klaar supplement dat direct na het uitkomen van eendagskuikens verstrekt dient te worden. After Egg Food bevat naast alle noodzakelijke nutritionele componenten ruim 30% vocht. Hierdoor is After Egg Food, in het kader van de regelgeving omtrent de transportduur van eendagskuikens, dĂŠ ideale oplossing! Neem voor meer informatie contact op met Twilmij B.V., info@twilmij.nl of kijk op www.twilmij.nl

Twilmij B.V. is producent van hoogwaardige premixen, melkvervangers en specialiteiten voor de diervoederindustrie. Sinds 1963 is Twilmij innovatief actief met de ontwikkeling en fabricage van deze producten t.b.v. de nationale zowel als de internationale diervoederindustrie. Producten waarmee de diervoederindustrie zich kan onderscheiden en succes kan oogsten.

Twilmij B.V.

De kern voor succes!


22-23-25-27_Varkensvoeding_22-23-25-27 08-03-11 10:37 Pagina 22

‘Dier is wandelend Diervoeding

[Carolien Makkink]

De relatie tussen voeding en gezondheid, milieu en metabolisme stond centraal op het internationale symposium dat onlangs plaatsvond in Lelystad. „De tussenliggende stappen van voer naar varken worden verder ontrafeld. Hierdoor wordt de ‘black box’ van het metabolisme steeds helderder”, aldus Jaap van Milgen van Inra. Het symposium ‘Progress in pig nutrition’ was georganiseerd door het Centrum Diervoeding, het samenwerkingsverband tussen Livestock Research (voorheen ASG-WUR), de Animal Nutrition Group van Wageningen University en de afdeling Voeding van de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Recente ontwikkelingen in het onderzoek werden belicht door diverse sprekers. „Een dier is eigenlijk een wandelend fermentatievat”, legt Rex Gaskins van de universiteit van Illinois in de VS uit. „Het maagdarmkanaal bevat tien keer zoveel bacteriecellen als het aantal lichaamscellen van de gastheer.” Die maagdarmflora heeft voor- en nadelen.

,,Een dier is eigenlijk een wandelend fermentatievat’’, aldus Rex Gaskins.

De bacteriën voorzien de gastheer van nutriënten (kortketenige vetzuren, vitamine K, B-vitaminen en aminozuren) en voorkómen de kolonisatie van pathogene indringers. Daarnaast produceert de microflora antimicrobiële stoffen die de groei van pathogenen remmen. De gastheer betaalt wel een prijs voor deze voordelen: microben moeten worden weggehouden bij het darmepitheel en ontstekingsreacties en immuunresponses moeten in gang worden gezet als organismen de eerste barrière weten te doorbreken. „Het maagdarmkanaal van de gastheer verkeert dan ook in een continue staat van ‘fysiologische’ ontsteking”, legt Gaskins uit. Florasamenstelling De relatie tussen gastheer en flora heeft zich over vele jaren ontwikkeld, waardoor volwassen dieren over het algemeen een stabiele darmflora hebben. Er zijn echter ook verschillen in florasamenstelling tussen individuen, ten gevolge van de verschillen in omgevingsfactoren vanaf geboorte tot volwassenheid. Onderzoek naar de verschillen tussen kiemvrije en conventionele dieren geeft inzicht in de functies van de microflora. Bij kiemvrije dieren treedt minder turnover op in de darmwand en verbruikt de darmwand minder zuurstof, energie en nutriënten dan bij conventionele dieren. De hoge turnoverrate en secretieactiviteit in de darm van een conventioneel dier zijn uitingen van de verdedigingsrespons van de gastheer op de continue aanwezigheid van microben in de darm. Door de afwezigheid van darmbacteriën en door het

Walter Gerrits: ,,Met onze techniek kunnen we zetmeelfermentatie kwantificeren zonder darmcanules.’’

dunnere darmepitheel is de aminozurenabsorptie hoger bij kiemvrije dieren en is het ammoniakgehalte in de blinde darm lager. Deze bevindingen stammen al uit de jaren ’70. Tegenwoordig bieden microarray-studies de mogelijkheid om de moleculaire basis van de relatie tussen gastheer en microflora nader te onderzoeken. De genexpressie in het darmepitheel kan zo vergeleken worden tussen kiemvrije en conventionele biggen. Uit dergelijk onderzoek komt naar voren dat in conventionele biggen veel genen die gerelateerd zijn aan immuunrespons, zijn ge-upreguleerd, in vergelijking met kiemvrije dieren. Ook in veel andere processen (transportmechanismen, enzymsystemen, metabolisme) zijn er veel verschillen in genexpressie in de darm. Gaskins concludeert dat het onderhouden van de gunstige microflora onderdeel uitmaakt van de nutriëntenbehoeften van de gastheer. De productie-efficiëntie van landbouwhuisdieren wordt dus mede bepaald door de efficiëntie waarmee het dier zijn flora in balans weet te onderhouden.


22-23-25-27_Varkensvoeding_22-23-25-27 08-03-11 10:37 Pagina 23

d fermentatievat’ Voortgang in onderzoek varkensvoeding Invloed voer De interacties tussen darmflora, lokaal immuunsysteem en darmmucosa staan onder invloed van de voersamenstelling (nutriënten, fermenteerbare ingrediënten en andere componenten met een direct of indirect effect op mucosa, immuunsysteem of flora). Alfons Jansman van Wageningen UR Livestock Research in Lelystad gaf een overzicht van recente onderzoeksresultaten op dit terrein. Een ‘darmvriendelijk voer’ bevat nutriënten die de ontwikkeling van het maagdarmkanaal stimuleren, zoals aminozuren, amines en boterzuur. Daarnaast moet zo’n voer passende gehalten aan verschillende vezelfracties hebben. Het gaat daarbij enerzijds om niet-fermenteerbare vezels die de negatieve effecten van haemolytische E. coli en diarree verminderen en de waterbindende capaciteit van de darminhoud en de passage in de dikke darm bevorderen. Anderzijds is een (laag) gehalte aan fermenteerbare/oplosbare vezels gunstig (bijvoorbeeld suikerbietenpulp of inuline). Een laag gehalte aan fermenteerbaar eiwit is goed voor de darmgezondheid. De voeropname is in de eerste week na spenen van groot belang voor een goede darmgezondheid en voor voeropname en groei in het verdere leven van de big. Functionele eiwitten en peptiden (IgG, lactoferrine) en micronutriënten (vitamine E, vitamine A, Se, Zn) in het voer kunnen bijdragen aan de darmgezondheid. Een ‘darmvriendelijk voer’ voor biggen moet ook smakelijk zijn, een laag gehalte aan ANF bevatten, een lage buffercapaciteit hebben, grofgemalen zijn, en liefst in brijvorm en/of gefermenteerd worden aangeboden. Gerst, haver en rijst in het voer geven bij biggen die geïnfecteerd zijn met E. coli K88, een lagere diarreescore dan mais. Lijnzaad of haver in het voer beperkt de negatieve effecten van een E. coli challenge. Ook bepaalde aminozuren hebben functionele eigenschappen. Extra arginine of

glutamine in het voer heeft een effect op dierprestaties en immuunfunctie. De genexpressie in de dunne darm van pasgespeende biggen verandert door extra glutamine. De expressie van genen die betrokken zijn bij celgroei en verwijdering van oxidanten is verhoogd, terwijl de expressie van genen die oxidatieve stress en immuunactivering bevorderen juist lager is bij glutaminesupplmentatie. Extra glutamine stimuleert dus de verdediging tegen oxidatie in de darm, voorkomt atrofie in het jejunum en stimuleert de groei van de dunne darm en de lichaamsgroei. Onderzoek naar genexpressie is behulpzaam bij het ontrafelen van de moleculaire mechanismen die een rol spelen bij de communicatie tussen gastheer (darmwand) en flora. Dit geeft vervolgens aanknopingspunten voor strategieën om via de voeding de darmgezondheid te bevorderen.

Zetmeel en vet Zetmeel kan enzymatisch verteerd of gefermenteerd worden in het maagdarmkanaal van varkens. Walter Gerrits bespreekt recent onderzoek naar de energiewaarde van fermenteerbaar zetmeel. Het verschil tussen fermenteerbaar en enzymatisch verteerbaar zetmeel zit met name in verteerbare en metaboliseerbare energie, het verschil in netto energie is relatief gering. Door gebruik te maken van het verschil in 13C verrijking tussen voeders (verteerbaar en fermenteerbaar zetmeel) kan Gerrits berekenen hoeveel microbiële biomassa in de mest afkomstig is van gefermenteerd zetmeel. „Deze nieuwe techniek geeft mogelijkheden om zetmeelfermentatie te kwantificeren zonder gebruik te maken van darmcanules”, licht hij toe. Andere proeven waren gericht op de relatieve energiewaarde van zetmeel en >>

Koper en zink Vanwege de negatieve milieueffecten van koper en zink zijn de maximaal toelaatbare gehalten in diervoeders tien jaar geleden verlaagd. Toch is het gehalte aan Cu en Zn in mest van respectievelijk rundvee en vleesvarkens de afgelopen jaren juist toegenomen (zie tabel 2). Age Jongbloed van Wageningen UR Livestock Research in Lelystad denkt dat andere factoren dan mengvoer hiervoor verantwoordelijk zijn. Hij noemt met name het gebruik van voetbaden met koper voor het ontsmetten van hoeven bij rundvee en de verstrekking van mineralen via voer of drinkwater op het veehouderijbedrijf. Omdat varkens het meest bijdragen aan de bodembelasting met koper en zink, heeft Jongbloed de nutritionele aanbevelingen voor Cu en Zn kritisch onder de loep genomen. Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op oud onderzoek, uitgevoerd met dieren op een lager productieniveau dan tegenwoordig. Wageningen UR Livestock Research in Lelystad gaat dan ook onderzoek doen naar de Cu- en Zn-behoeften van ‘moderne’ vleesvarkens. Het effect van microbieel fytase en organische zuren wordt hierbij ook meegenomen. Met de resultaten uit dit onderzoek kan worden bepaald of het Cu- en Zn-gehalte in diervoeders verder kan worden teruggebracht. Tabel. 2 Nutriëntengehalten in dierlijke mest (Römkens et al., 2009)

Melkvee 1996 2008 Aantal monsters N (g/kg ds) P (g/kg ds) Cu (mg/kg ds) Zn (mg/kg ds)

16 52 9,2 42 156

22

23

80 49 7,6 135 198

Vleesvarkens 1996 2008 28 74 20 397 564

80 89 22 404 952

Vleeskuikens 1996 2008 20 55 14 138 307

40 48 11 78 266

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


24_Ecotr/Prec./Agri/Ki_24 08-03-11 09:44 Pagina 24

Hét werving- en selectiebureau voor de agribusiness en foodindustrie. Werkzaam in Nederland, Duitsland, Hongarije, Polen, Israël, India, Singapore en de VS.

s BANDWEGERS s DOSEERWEGERS s BUNKERWEGERS s AFZAKWEGERS s WEEGBRUGGEN s CIVIEL WERK, SERVICE, KEURINGEN

Het antwoord voor ieder weegproces PRECIA-MOLEN Postbus 3246, 4800 DE Breda Franse Akker 1, 4824 AL Breda Nederland

Telefoon 076 524 25 20 Fax 076 522 80 39 E-mail sales@preciamolen.nl Website www.preciamolen.nl

BEL NAAR VORDEN, DAT LOONT!

>

Ecotrans geeft altijd voorrang aan innovatie in veevoedertransport. Klanttevredenheid, de best doordachte vervoersoplossingen, de meest efficiënte transportmiddelen en – het belangrijkste van alles – de enthousiaste inzet van onze supergemotiveerde mensen. Benieuwd hoe voordelig Ecotrans voor u kan zijn? Bel Roel den Hollander (0575 498555) voor een verhelderend gesprek of kijk op www.ecotrans.nl

ONZE MENSEN MAKEN HET VERSCHIL


22-23-25-27_Varkensvoeding_22-23-25-27 08-03-11 10:37 Pagina 25

>> ‘Dier is wandelend fermentatievat’

Vitale biggen Carola van der Peet-Schwering van Wageningen UR Livestock Research in Lelystad legt uit dat voerstrategieën kunnen helpen om zeugen langer in productie te houden en de vitaliteit van biggen te verbeteren. De ontwikkeling van het lichaamsgewicht van jonge zeugen is cruciaal voor een lang en productief leven van de zeug. „Een zeug mag in de lactatie niet meer dan 10 procent van haar lichaamsverlies verliezen.” Daarnaast is een voldoende lichaamsgewicht bij de eerste keer spenen (170-190 kg) gunstig voor de lange termijn productieresultaten (toomgrootte in latere worpen en aantal pariteiten dat de zeug productief blijft). Voor de vitaliteit van biggen is het geboortegewicht van belang, maar ook de variatie in geboortegewicht binnen een toom. Een geboortegewicht van minder dan 1 kg geeft een geringere biestopname en meer sterfte. „Ook op later leeftijd blijft de invloed van geboortegewicht op de overleving zichtbaar”, aldus Van der Peet. De invloed van de voeding van de zeug op de vitaliteit van haar biggen is nog niet helemaal duidelijk. Simpele en complexe koolhydraten (dextrose, lactose, zetmeel, bietenpulp) in het voer van de zeug kunnen de reproductieresultaten positief beïnvloeden. Meervoudig onverzadigde vetzuren (visolie) in het voer van de zeug verbeteren de voeropname en het ontstekingsprofiel van de zeug en leiden tot vitalere biggen met een betere immuunrespons. Binnen de WUR lopen onderzoeksprojecten naar de effecten van suikers, NSP, ruwvoer en de gewichtsontwikkeling van zeugen op de reproductieresultaten van de zeug en de vitaliteit, gezondheid en overleving van de biggen.

vet. De marginale efficiënties van zetmeel, sojaolie en fermenteerbaar NSP (NE-coëfficiënten) bleken lager dan verwacht. „Het lijkt erop dat onverzadigde vetzuren bij voorkeur worden geoxideerd en dus niet aangezet.” Bij gelijke ME opname wordt meer warmte geproduceerd op een voer met sojaolie (relatief veel onverzadigde vetzuren ten opzichte van dierlijk vet) dan op een voer met dierlijk vet of zetmeel. De energieconversie is bij sojaolie 10 tot 15 procent lager dan bij dierlijk vet (als het verschil in warmteproductie wordt toegerekend naar vetbron). Dit kan worden veroorzaakt door een hogere oxidatie van onverzadigde vetzuren. De oxidatiepatronen van vetzuren verschillen van het oxidatiepatroon van glucose. Glucose is binnen 18 uur na (eenmalige, 13 C-gelabelde) toediening geoxideerd (piek na 3 uur), terwijl de oxidatie van vetzuren piekt na 16 uur en voortduurt tot meer dan 24 uur na toediening. Momenteel werken vijf aio’s binnen het Centrum Diervoeding aan varkensonderzoek naar het verbeteren van de NSPvertering, de invloed van vezels op ver-

zadiging en de invloed van gezondheidsstatus op nutriëntenbehoeften. M e t a b o l i s m e e n g ro e i Jaap van Milgen van Inra in Rennes in Frankrijk legt uit hoe modellen behulpzaam kunnen zijn in de diervoeding. Een simulatiemodel geeft de interacties tussen voer en dier weer. De ontwikkeling van mechanistische modellen heeft bijgedragen aan het begrip van deze interacties. „Een varken zet zijn voer om in lichaamsgroei”, aldus Van Milgen. Er bestaat nog verschil van inzicht over de achtergrond: ‘een varken eet en daarom groeit hij’ (‘push’) tegenover ‘een varken eet omdat hij wil groeien’ (‘pull’). Bij de ontwikkeling van een groeimodel gaat het om het productiepotentieel van het dier (ad lib voeropname en eiwit- en vetaanzet) en om hoe het dier omgaat met een verandering in nutriëntenopname. De ad lib voeropname wordt beïnvloed door de ‘bulk’ van het voer (het volume), het drogestofgehalte en de energie-inhoud. Meestal wordt >> ervan uitgegaan dat de ad lib voerop-

Een varken zet voer om in lichaamsgroei, maar er bestaat verschil van inzicht over het achterliggende mechanisme.

24

25

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


26_Orffa_26 08-03-11 09:44 Pagina 26

ORFFA BelgiĂŤ: Rijksweg 10G, 2880 Bornem T: +32 (0)3 369 02 10 - F: +32 (0)3 369 02 28 Nederland: Vierlinghstraat 51, 4251 LC Werkendam T: +31 (0)183 44 77 66 - F: +31 (0)183 44 12 10 info@orffa.com - www.orffa.com


22-23-25-27_Varkensvoeding_22-23-25-27 08-03-11 10:38 Pagina 27

>> ‘Dier is wandelend fermentatievat’

name gedreven wordt door het lichaamsgewicht; de relatie kan in een model worden weergegeven door een exponentiële, een polynome of een machtsfunctie. In de meeste groeimodellen is de regulatie van voeropname onvolledig gerepresenteerd. Eiwitaanzet heeft een groter effect op groei dan vetaanzet, omdat samen met eiwit veel water wordt aangezet in vlees/spierweefsel. De eiwitaanzet wordt bepaald door de eiwitaanzetcapaci-

teit van het dier en door het energie- en aminozurenaanbod via het voer. Voor de productie-efficiëntie zijn nutriëntencycli in het dier van belang. De continue afbraak en synthese van eiwit (protein turnover) kost energie en aminozuren. De synthese van eiwit uit aminozuren kost minstens 5 ATP per peptidebinding. Hierdoor is de efficiëntie van nutriëntomzetting in de praktijk meestal lager dan theoretisch te verwachten is (zie tabel 1). „In de omzetting van ‘voer’ naar ‘varken’ worden verschillende

niveaus doorlopen”, legt Van Milgen uit. „De gehalten aan bruto energie en totale aminozuren zijn kenmerken van het voer, die niets te maken hebben met het dier. Het netto energie gehalte en het ideale aminozurenpatroon zijn eigenschappen van het dier en niet meer van het voer.” De tussenliggende stappen worden steeds verder ontrafeld via dierexperimenteel onderzoek en mechanistische modellering. „Hierdoor kunnen we de ‘black box’ van het metabolisme steeds helderder maken.”

-

Tabel 1. Efficiëntie van nutriëntomzettingen in het dier

Zetmeel Vet Eiwit Eiwit Haver in het voer beperkt de negatieve effecten van een E. coli chal-

-> -> -> ->

vet vet vet eiwit

Theoretisch 0,84 0,97 0,67*) 0,87*)

Experimenteel vastgesteld 0,84 0,88 0,52 0,60

*) Geen rekening houdend met eiwit turnover

lenge bij biggen.

26

27

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


28•adv_28 08-03-11 09:46 Pagina 28

MADE IN HOLLAND

AL30O Directie en medewerkers van Almex wensen u prettige feestdagen en een goed 2010! www.extruder.nl Almex b.v., extrusion techniques, Postbus 150, 7200 AD Zutphen, The Netherlands Tel. +31 (0)575 572666, fax +31 (0)575 572727, e-mail info@almex.nl, www.almex.nl

BULK

Bent u werkzaam in de sectoren - diervoeders, - voedingsmiddelen, - chemie, - kunststoffen, - farmacie, - mineralen, - metaal of - recycling?

NUMMER 2 april 2009

Solids & Liquids Processing en Handling

Emissies overslagtoren aangepakt

BULK

Jaargang 16

NABESCHOUWING EASYFAIRS SOLIDS

NUMMER 8

MATEC NU OOK ACTIEF IN BELGIË

December 2008

Solids & Liquids Processing en Handling

www.bulkgids.nl

BEWAARNUMMER!

MARKT 2009

Wegwijzer

NABESCHOUWING EMPACK PREVIEW INDUSTRIAL MAINTENANCE MENGPROCES EXPLOSIEVENFABRIEK GEWIJZIGD SUIKERKERNEN ALS BASIS VOOR ALLDRA-PRODUCTEN

Betonnen scheidingsmuren in Parijs www.bulkgids.nl

voor de stortgoedmarkt PRODUCTREGISTER LEVERANCIERSREGISTER: 1200 BEDRIJVEN

Dan leest u natuurlijk niet alleen De Molenaar, maar is ook Bulk voor u een onmisbare bron van informatie.

Jaargang 17

MERKENREGISTER MUNTERS VOCHTBEHEERSING OPTIMALE CONDITIONERING VOOR POEDERS WYNVEEN INTERNATIONAL HAMERMOLENS, ZEVEN, MENGERS EN COATERS OPNIEUW OP DE KAART AVERY WEIGH-TRONIX INDUSTRIËLE WEEGAPPARATUUR EN MODERNE NETWERKEN FIKE EUROPE PROCESBEVEILIGINGSOPLOSSINGEN VOOR EXPLOSIEGEVAARLIJKE OMGEVING GARDNER DENVER NEDERLAND MOEITELOOS STORTGOEDEREN LADEN, LOSSEN EN TRANSPORTEREN EASYFAIRS SOLIDS KENNISVERGARING OP EASYFAIRS SOLIDS IN ANTWERPEN EN ROTTERDAM

Bulk is het multimediale merk dat bestaat uit het vakblad Bulk, de site www.bulkgids.nl (met een groot en altijd actueel leveranciersoverzicht) en de tweewekelijkse digitale nieuwsbrief, waarop u zich gratis kunt abonneren.

Bel voor een voordelig introductieabonnement op hét vakblad voor de processing & handling van solids & liquids met onze abonneeservice: +31 (0)88-2266648. Mailen kan ook: abonnement@eisma.nl. Voor informatie over adverteren mailt u naar: verkoop@eisma.nl.


29•IVS_29 08-03-11 09:45 Pagina 29

8GHUCLQCLSCCLECXMLB CLTMMPQNMCBGELGCSUH??P IVS Doseertechniek is gespecialiseerd in leidingsystemen voor vloeistoffen en stoom en beschikt over veel specifieke kennis en ervaring op het gebied van stoom- en vloeistofinstallaties. IVS Doseertechniek levert, monteert en isoleert kwalitatief zeer hoogwaardige leiding(doseer)systemen in zowel staal, roestvaststaal als kunststof. IVS Doseertechniek maakt gebruik van TIG en MIGMAG lastechnieken en beschikt tevens over een eigen isolatie-afdeling voor buisisolatie en beplating. Levering en montage vindt wereldwijd plaats. Dankzij innovatieve eigen ontwerpen, gekoppeld aan onze jarenlange ervaring, heeft IVS Doseertechniek niet alleen in eigen land, maar ook ver daar buiten, tevreden opdrachtgevers. Niet alleen nu, maar ook in de toekomst bent u van onze goede service verzekerd.

Moge de vloeistoffen rijkelijk doch gedoseerd vloeien tijdens en ook na de feestdagen !

IVS DOSEERTECHNIEK stoom & vloeistof installaties - isolatie Doornhoek 3770 | 5465 TA Veghel T. +31 (0)413 291 976 | F. +31 (0)413 293 749 info@ivsdoseertechniek.nl | www.ivsdoseertechniek.nl


30-31_VanLente_30-31 08-03-11 10:39 Pagina 30

Vernieuwing besturingssyst Techniek

[Frank Braad]

Medewerkers van Van Lente Eletrotechniek storten zich de komende maanden op de volledige ombouw van het besturingssysteem van CehaveLandbouwbelang in Wanssum. ’Samen denken, samen doen’, is hun motto. „Alleen door een maximale samenwerking met de klant wordt een optimaal resultaat bereikt”, aldus directeur Cor de Best. De nieuwe Siemens PLC 7 in de bulkverlading.

Begin oktober begon de eerste uitvoeringsfase van de volledige ombouw van het besturingssysteem van het produc-

Ronnie Kleine Schaars verantwoordelijk voor project Wanssum.

tiebedrijf van Cehave-Landbouwbelang in Wanssum. De uitvoering ervan is in handen van Van Lente. „Een complexe operatie. Zowel op het gebied van onze engineering als bij de implementatie, omdat ingrijpende wijzigingen in het gehele proces zonder productieverlies worden uitgevoerd”, verklaart Cor de Best, directeur van Van Lente Elektrotechniek. „Dat houdt in dat onze montageploegen alleen de weekenden, van vrijdagavond zes uur tot maandagochtend zeven uur, kunnen benutten voor de ombouwwerkzaamheden. De planning van het project loopt tot het najaar van 2010. Dan moet het nieuwe besturingssysteem voor alle procesonderdelen operationeel zijn.” Dat deze inzet een speciale mentaliteit vereist, daarvan is men zich bij Van Lente terdege bewust. Hoewel het al jaren geen familiebedrijf meer is, streeft Van Lente ernaar de lijnen in het bedrijf kort te houden en wordt grote waarde

gehecht aan de betrokkenheid van alle medewerkers. Ve r v a n g i n g Projectleider Ronnie Kleine Schaars, net terug van het eerste ombouwweekend, geeft een overzicht van de projectomvang: „De bestaande PLC’s van het oude type Siemens S5 waren toe aan vervanging. Het moderne type S7 heeft meer mogelijkheden, zoals een uitgebreide Tracking and Tracing.” De eerste keuze die gemaakt werd, was tussen upgrading of vernieuwing van het besturingssysteem. Het bestaande systeem met een eigen PLC voor elke verdiepingsvloer, was nogal kwetsbaar bij storingen. De keuze viel op vernieuwing, waarbij de PLC’s per proceslijn werden ingezet. Dit hield in dat het besturingssysteem radicaal werd gewijzigd. „Met geavanceerde S7-uitvoering, uitgebreide mogelijkheden voor veiligheid en informatievoorziening, werd de installatie ook op dat


t

30-31_VanLente_30-31 08-03-11 10:39 Pagina 31

eem verbetert efficiëntie Complexe operatie uitgevoerd door Van Lente Elektrotechniek Samen denken, samen doen In 1933 start Van Lente in Gorssel zijn eenmanszaak in een tijd dat de elektrificatie van het landelijk gebied op gang kwam. De sinds 1972 in Deventer gevestigde besloten vennootschap heeft nu circa 100 medewerkers en een jaaromzet van ongeveer 10 miljoen euro. De vennootschap heeft inmiddels een grote expertise opgebouwd in de industriële automatisering, panelenbouw en elektrotechniek. Veel ervaring werd in de loop der jaren opgedaan in de diervoederindustrie. Maar ook in de zuivel- en de vleesindustrie is het bedrijf actief. De onderneming is bovendien huisleverancier van Aviko (aardappelverwerker), FrieslandCampina (zuivel), Stegeman (vleeswaren) en ForFarmers (mengvoeder). De slagzin van het bedrijf is: Samen denken, samen doen. „Die geeft aan dat alleen door een maximale samenwerking met de klant een optimaal resultaat wordt bereikt”, aldus directeur Cor de Best. „We moeten niet alleen doen, maar vooral ook denken en waar mogelijk samen met onze klanten. In een project als dat bij Cehave wordt dat heel duidelijk gemaakt. Zowel bij de engineering, voorbereiding als tijdens de uitvoering is die samenwerking essentieel.”

Overzicht van `laadstraat B.

vlak op de laatste stand der techniek gebracht. Ook de bestaande bekabeling en bedrading werden voor het nieuwe systeem gewijzigd en vele besturingskasten werden vervangen of aangepast. Na elke stap moest de productie weer op 100 procent capaciteit draaien.” Bulkbeladingslijn Op de voorbereiding en het overleg met de opdrachtgever die daarbij een belangrijke inbreng had, volgden in eigen huis de planning, engineering en paneelbouw. Na ruim drie maanden konden de eerste panelen op transport naar Wanssum voor de eerste fase: de ombouw van de bulkbeladingslijn. In die tijd was daar al het nodige voorberei-

dende werk verricht. De nieuwe bekabeling was grotendeels aangelegd en de nodige kasten waren geplaatst. Vrijdag om zes uur ‘s avonds begon de eerste ploeg met de ombouw. In vergelijkbare projecten bij ForFarmers, CAV Den Ham en Arkervaart Twente had Van Lente de nodige ervaring opgedaan. Na een druk weekend draaide maandagochtend de bulkbelading naar behoren met de gewijzigde besturing, cameratoezicht op alle beladingspunten en weegbruggen. De montage verliep volgens plan. De volgende fase staat voor januari 2010 op het programma. Daarna volgen respectievelijk de perslijnen, de maal- en menginstallatie en de grondstoffenontvangst.

-

30

31

Als ander samenwerkingsaspect noemt De Best de nauwe contacten met de Duitse softwareontwikkelaar Gip GmbH, met hun besturingsprogramma Vario Batch. Daarvoor is Van Lente de Nederlandse ’solution’ provider. Vario Batch bestaat uit vijf modules die elk zelfstandig kunnen worden ingezet, maar die bij een gecombineerde toepassing maximaal rendement levert. Materiaal Management, Productie Controle, Productie Planning, Kwaliteitsmanagement en Kosten Management zijn de hoofdgroepen van dit programma, dat een SAP-koppeling heeft. „In de toekomst zie ik de zwaartepunten liggen in de steeds hogere eisen die aan de nauwkeurigheden worden gesteld samen met een vraag naar grotere processnelheden. De flexibiliteit bij de toevoeging van medicinale componenten in de belading, het laatste processtation, zal belangrijker worden. Daarvoor moeten wij de oplossingen bieden.” Cor de Best, directeur Van Lente Elektrotechniek.

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


32_adv_32 08-03-11 09:48 Pagina 32

WEEGBRUGGEN B.V. Onderhoud, reparatie en nieuwbouw Mechanische en elektronische weegbruggen en plateau’s L.R. Beijnenlaan 8, 6971 LE Brummen Tel: (0575) 561208 Fax: (0575) 561250 E-mail: info@weegbruggen.nl Website: www.weegbruggen.nl

www.ith.nl

PROCES-AUTOMATISERING

PRODUCTIEMANAGEMENT DATA - INFORMATIE - PRESENTATIE TRACKING & TRACING TURNKEY PROJECTEN ENGINEERING MES / SCADA / PLC TOTAL COST OF OWNERSHIP

R(el)ationeel gezien de juiste keus

Münsterstraat 2 Postbus 13 7570 AA Oldenzaal NEDERLAND

Technisch Installatiebureau Hevel B.V. Ribesstraat 9, 6744 XA Ederveen Telefoon (0318) 571264 Internet: www.ith.nl E-mail: info@ith.nl

Wij wensen al onze relaties een gezond en succesvol 2010.

tel. +31 (0)541 52 04 02 fax +31 (0)541 51 46 14 e-mail: info@persmatrijs.nl www.persmatrijs.nl


33_Dinnissen_33 08-03-11 09:54 Pagina 33

YOUR PROCESS... ...OUR CARE

MAGI-N.EXT® Extrudeerlijn voor de petfood/feed industrie tt Binnen één productielijn produceren van zowel econ premium als superpremium voeders voor (huis)dieren tt Snelle en efficiënte omschakeling naar nieuwe produ recepten tt Maximale flexibiliteit voor complete extrudeer proces combineren, variëren en switchen tt Kostenefficiënt door minimaal verlies van productieti energieverbruik tt Maximale mogelijkheden om exact en uiterst homog te werken door de Pegasus® vacuum core coater met vloeistofinjectie tt Constante kwaliteit, voedselveiligheid en hygiëne

MAGI-CON® Pelleteer proceslijn voor toevoeging micro-ingrediën diervoeding tt Voerconcept voor het samenstellen en uitleveren van flexibel veevoer tt Multi-functioneel productieproces voor een breed assortiment veevoer in kleine en grote hoeveelheden wens van de individuele klant tt Slijtvaste en hoge kwaliteit pellets met vacuüm kern c structuuropbouw in meer lagen, daardoor beter verte tt Hoge korrel kwaliteit door toevoegen van micro-ingr zoals enzymen, vitaminen, olie, vet of zuren na de koe (0,01% tot 16 %), dus geen warmte-invloed en overdo tt Ook geschikt voor omega 3 houdende olie en pro- en prebiotica tt Nauwkeurig eindresultaat

MAGI-MILL® Flexibele maalconcept om veevoedercomponenten te malen en te mengen tt Snel en efficiënt switchen, combineren en variëren met innovatieve maaltechnieken tt Optimale verteerbaarheid door de juiste maalstructuur (meer structuur in voer) t t Energiebesparing en voorkoming van voerverspilling tt Variabele deeltjesgrootte (fijn – middel – grof ) tt Snel en uiterst homogeen mengen met de Pegasus® snelmenger (tot 120 ton/h) tt Mogelijkheid om tot 15 verschillende vloeistoffen op te sproeien tt Een totaalconcept om flexibel diervoer van de hoogste kwaliteit te produceren ®

PEGASUS PEGASUS P PADDLE ADDL A E MI MIXER XER Energy control program tt Tot o 60% minder ener ene gieverbruik voor mengproces ot 20 % hogere lijncapaciteit tt To tt 3-15 vloeistofinjectie aansluitingen (0,01 - 12%)

MALEN MENGEN EXPANDEREN PERSEN

Prettige Prettige ffeestdagen eestdagen en een suc cesvol succesvol

2010

EXTRUDEREN COATEN WWW.DINNISSEN.NL


34-35_Feijen_34-35 08-03-11 10:42 Pagina 34

‘Wij zijn nog lang niet klaar Reportage

[Durkje Hietkamp en Albert Bouwman]

„Wij willen door, dat staat vast en dat willen we uitstralen”, verklaren medewerkers van mengvoerbedrijf Feijen het nieuwe bedrijfslogo. Na meer dan twintig jaar te hebben gewerkt met het oude logo, is het nu tijd voor vernieuwing.

De mengvoerfabriek van Feijen in Dalfsen.

Aan de Rondweg in Dalfsen maalde in 1870 een molen het graan voor de boeren. Toen in 1929 de molen afbrandde, verrees een jaar later de voerfabriek van Feijen. Voor die tijd een moderne fabriek, waar de hamermolen door een stationaire dieselmotor werd aangedreven. Tot 1960 hield Feijen zich voornamelijk bezig met het persen van lijnkoeken voor rundvee. Daarna schakelde het bedrijf geleidelijk over naar het pelleteren van rundvee- en varkensvoeders.

Maatwerk Om te voldoen aan de gestelde milieueisen zijn er in de afgelopen jaren in de mengvoerfabriek van Feijen de nodige investeringen gedaan op het gebied van reuk, stof, geluid en afvalstoffen. Daarnaast is er een flinke slag geslagen op het gebied van automatisering, want in 1990 schakelde het productiebedrijf over van standaardproductie en standaardvoerlijnen naar mengvoeders op maat. In overleg met de vertegenwoordigers worden de wensen van de klant verwerkt in de voedersamenstelling. Maatwerk wordt steeds belangrijker, volgens vertegenwoordiger Edy Bouman. „De marges worden zeker niet breder en daarom denken wij na over nieuwe mogelijkheden. Wij willen met de tijd mee. Wij slaan duidelijk een andere weg in.” Logo Trots introduceert Feijen een nieuwe

huisstijl met logo. Om de nieuwe stijl herkenbaar te houden blijft de gele kleur, die het bedrijf karakteriseert, gehandhaafd. Het logo staat symbool voor een landschap met horizon. „We willen samen met de boer naar die horizon werken”, verklaart Richard Feijen, die eindverantwoordelijk is voor de PR binnen het bedrijf. De schakels in dit landschap vallen in elkaar om de essentie van samenwerken te benadrukken. „Het oude logo is na meer dan twintig jaar niet meer van deze tijd. Wij willen door, dat staat vast en dat willen we uitstralen”, aldus Bouman. Goed voer maken blijft de kern en met een nieuw logo wil het bedrijf zich commercieel versterken. „Wij stralen één gezicht uit met één format. We merken dat door een heldere frisse blik de informatieoverdracht beter functioneert.” Feijen vult aan:„ De nieuwe stijl is net de laatste stap om nieuwe klanten over de streep te trekken.”


r

34-35_Feijen_34-35 08-03-11 10:44 Pagina 35

met voer maken’ Feijen introduceert nieuwe huisstijl

Antibioticavervangers Feijen verwacht dat de vraag naar specifieke voeders toeneemt. Vooral door de strengere medicijnwetgeving. Antimicrobiële voerbespaarders (AMGB’s) mogen niet meer worden gebruikt in verband met het risico op residuen. Maar van preventief naar curatief leidt vaak tot zwaardere medicatie. Het wordt voor veehouders steeds moeilijker om medicijnen te verkrijgen. „Om de infectiedruk op een aanvaardbaar niveau te houden, is specifiek vaccineren en verantwoord medicijngebruik essentieel. Anders zijn de problemen straks niet meer onder controle te houden.” Goed management speelt een belangrijke rol in het verlagen van de besmettingsdruk. Daarnaast ziet Feijen perspectief in/en effect van antibioticavervangers, producten met een heel natuurlijke achtergrond en specifieke werking op specifieke problemen via het voer. G ro e i e n De agrarische sector wordt steeds meer een business-to-business markt, volgens Feijen. Boerenbedrijven worden steeds groter. „Een biggenproductie van 30 biggen per zeug per jaar of een melkproductie van boven de 10.000 liter is genetisch haalbaar. Als buitendienst moeten we onze afnemers helpen beoordelen of deze genetisch haalbare productiecijfers wenselijk zijn, en zo ja, hoe deze dan zo verantwoord mogelijk zijn te behalen”, aldus Feijen. „We moeten groeien om bij te blijven. Van ons product wordt steeds meer geëist. Afhankelijk van het productiedoel variëren de behoeftes aan energie- en eiwitten. Zeker zo belangrijk is de nutritionele opbouw van de voeders om de gewenste (dus niet altijd maximale) genetische potentie te benutten.” Daarom staan kennis van de producten en persoonlijk contact met de afnemers bij Feijen hoog in het vaandel. „Wij zijn thuis in het eindproduct en redeneren vanuit grondstoffen. Er moet goed

gecommuniceerd worden met onze afnemers om goed en duidelijk de productiedoelen in beeld te krijgen. Als productiekenmerken veranderen, moet, indien mogelijk, hier met de samenstelling van het voer op geanticipeerd worden.” De rol van de inkopers met hun kennis van macro-nutritie wordt daarom ook steeds belangrijker, merken de vertegenwoordigers. Inkoop In kleine bunkers worden tot 30 soorten vitaminen en mineralen ingedoseerd, laat directeur Ton Feijen zien in de fabriek, terwijl hij een deksel optilt. Feijen koopt grondstoffen samen met andere mengvoerbedrijven via Maveecom. „Zo hebben we gezamenlijk een sterke inkooppositie waardoor we goed kunnen concurreren”, aldus de directeur. Op het gebied van micro-nutritie worden de werkzaamheden uitbesteed aan specialisten. De mengvoerproducent werkt naast verschillende toeleveringsbedrijven bovendien samen met het onderzoeksinstituut Schothorst Feed Research. Daar wordt het effect van voersamenstellingen op bijvoorbeeld groei, voederconversie en uitval onderzocht. We moeten vooraan in de trein zitten, anders worden we geleidelijk

vergeten in de sector. Daarin past ook investeren in nieuwe producten en onderzoek daarnaar.” Snel reageren op veranderingen, constante samenstellingen, korte lijnen en persoonlijk contact, somt Feijen op. Dat zijn de uitgangspunten van het bedrijf. To e k o m s t Feijen kijkt de toekomst positief tegemoet. „We moeten het hebben van specialistische productie en goed doordachte samenstellingen, meent de directeur. „Bij specialistisch voer maken, heb je veel kleine hoeveelheden grondstoffen nodig die apart moeten worden opgeslagen.” Specifiek voer maken, is volgens hem dé toekomst. „De wetgeving heeft voor iedere boer andere gevolgen. Dit stelt specifieke eisen aan zijn bedrijf en vooral aan het voer. Wij zijn nog lang niet klaar met voer maken”, besluit hij.

-

Feijen diervoeders & kunstmest Feijen produceert en verkoopt zuiver plantaardige mengvoeders , kunstmest en kalk voor de agrarische sector, winkelbedrijven en particulieren. In het productiebedrijf wordt jaarlijks zo’n 40.000 ton vooral varkens- en rundveevoeders geproduceerd. Ook voor andere diergroepen, zoals rosékalveren, paarden, schapen, kippen en konijnen worden voeders geproduceerd. Naast de standaard voeders produceert Feijen voer op maat. Zo worden in totaal 350 tot 400 recepten samengesteld. „Circa 75 procent van de productie bestaat uit aangepast voer. De rest is standaard”, vertelt directeur Ton Feijen die sinds 1989 werkzaam is bij Feijen. Het bedrijf telt veertien medewerkers. De klanten worden bediend met drie vrachtwagens, waarvan twee bulkwagens en een grondstoffenwagen, en twee trekkers met opleggers.

34

35

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9

Directeur Ton Feijen: „Binnenkort wordt het nieuwe logo op de mengvoerfabriek van Feijen gemonteerd.”


36_adv_36 08-03-11 09:52 Pagina 36

efficiĂŤnt palletiseren? - gespecialiseerd in stapelen van zakgoed - overlappend stapelen - modulaire opbouw van machines - capaciteit tot 2000 eenheden per uur - minimale omsteltijden - lage onderhoudskosten - 24 uurs servicedienst met uitzondering van zondag

SYMACH Palletizers B.V. Gerard Philipsweg 8 4538 DA Terneuzen www.symach.nl

T 0115 685625 F 0115 685629 E info@symach.nl


37_Sonac_37 08-03-11 09:52 Pagina 37

Sonac wenst u prettige feestdagen www.sonac.biz SON0131 AD 230 300 d

02 i dd 1

20 11 2007 13 17 23


38_adv_38 08-03-11 09:51 Pagina 38

PALLETISEERLIJNEN DE leverancier voor na de afzakmachine.

Door het uitgekiende

Palletiseermachines, palletmagazijnen, palletrollenbanen en transportbanden.

ontwerp van onze machines bieden wij vele mogelijkheden en oplossingen voor het stapelen van uw product.

Postbus 39 2750 AA Moerkapelle Tel. (079) 593 28 84 Fax (079) 593 34 15 e-mail: herdi@herdi.nl www.herdi.nl

r u o v a l F voer y Green

M

lijk

make s r o o v s en neu

e

Meer weten over ons nieuwe aromaconcept? Kijk op www.mygreenďŹ&#x201A;avour.nl of bel 0317-479 732 My Green Flavour is een initiatief van Greenvalley International B.V.


39-40-41_Tebodin_39-40-41 08-03-11 10:46 Pagina 39

Mengen eindproducten verhoogt flexibiliteit Techniek

[Martin Rattink*]

Ervaring met mengen direct voor aflevering

De mogelijkheid tot het mengen van diverse producten en/of eindproducten direct voor aflevering is gedurende de laatste jaren in menig fabriek ingebouwd. Soms moest hiervoor flink worden geïnvesteerd, toch waren de voordelen van het systeem zodanig dat extra menglijnen werden gerealiseerd. Voor de installatie van de vast opgestelde menger is veelal een gebouwuitbreiding noodzakelijk, omdat transport, boven- en onderbunkers en aansluiting op de truckbelading de nodige ruimte vraagt. Verschillende typen mengers hebben elk hun eigen voor- en nadelen. Inmiddels zijn er diverse systemen voor het mengen van eindproducten operationeel en wordt er voortdurend nagedacht over verbeteringen. Steeds belangrijker wordt de vraag of het complete gereedproduct over de ‘eindmen-

ger’ moet of slechts een gedeelte ervan. Dit bepaalt in grote mate de systeemkeuze. Batchmenger Het mengen in een batchmenger heeft ten opzichte van andere mengsystemen een aantal voordelen, waaronder een goed gegarandeerde homogeniteit en de mogelijkheid voor toevoeging van vele componenten. Er kleven echter ook nadelen aan. De menger neemt veel ruimte in, er blijft een kans op versle-

Voordelen mengen direct voor levering a) Het mengen van halffabrikaten: dit heeft tot gevolg dat er in de fabriek minder soorten geproduceerd zullen worden, dus minder omstellen. b) Het toevoegen van (voorbewerkte) grondstoffen aan gereed product: een welkome mogelijkheid om bijvoorbeeld tarwe, geplette of gewalste grondstoffen aan de voeders toe te voegen. c) Het toevoegen van warmtegevoelige stoffen: indien op deze positie enzymen of vitamines op de voeders worden gedoseerd, dan zullen deze geen ongewenste warmtebehandeling meer ondergaan. Een eindmenger is dan in principe ook beschikbaar voor alle gereed product, dus geen menger per perslijn. d) Het toevoegen van verslepingsgevoelige stoffen: door deze stoffen (zoals bijvoorbeeld medicijnen) zo laat mogelijk in het proces toe te voegen, is de versleping in de fabriek minimaal. e) Het toevoegen van additieven die het voer ‘op maat’ maken: dit kunnen vloeibare of vaste, zoals bepaalde premixen, additieven zijn waarvan de concentratie verschilt in de diverse samenstellingen. f) Het toevoegen van vet, olie of andere ‘plakkende’ vloeistoffen: deze zijn in de eerste plaats noodzakelijk om ontmenging van het mengsel te voorkomen en om het stuiven zo veel mogelijk te beperken (binden van stof). Slechts in tweede instantie worden deze vloeistoffen bij eventuele wens vanuit de samenstelling toegevoegd. g) Het uitvoeren van een extra bewerking: een voorbeeld hiervan is het kruimelen in de bulkverlading. Een aparte gereedproduct bunker voor de gekruimelde versie van een bepaald product is dan niet meer nodig. Voordeel van kruimelen is dat daardoor het risico van ontmenging vermindert.

38

39

ping, er is mogelijkheid tot enige breuk van het product en de investering is fors. Toch zijn er mogelijkheden onderzocht, gevonden en gerealiseerd die (een deel van) de nadelen uitsluiten. Ve r r i j d b a re w e e g s c h a a l Het Israëlische bedrijf heeft bijvoorbeeld gekozen voor een verrijdbare weegschaal met separate graanweger. Deze is gerealiseerd in de nieuwe gereedproductsilo die is voorzien van twee nieuwe beladingstraten (zie figuur 1). Naast vele silocellen voor pellets en gereed meel is in het complex ook een klein aantal silo’s opgenomen voor grondstoffen, zoals tarwe. In een andere fabriek voegt Ambar al jaren tarwe toe aan de vleeskuikenvoeders. Dit proces vindt plaats op basis van volumemetrisch doseren. Dit verloopt efficiënt, maar niet zo nauwkeurig. Om dit proces in de nieuwe fabriek nauwkeuriger te laten verlopen, werd door Tebodin CCE een oplossing gevonden. De tarwe wordt tijdens het lossen van de verrijdbare weegschaal uit een tweede meerijdende weegschaal bijgedoseerd. De afnemende gewichtsregistratie van de hoofdweger stuurt het toerental van de schroeftransporteur aan, die onder de graanweger is gemonteerd. De schroef doseert het graan bij in de hoofdstroom. Hiermee is een nauwkeurige, stofvrije oplossing gevonden voor het vullen van het autocompartiment. De inhoud van de hoofdweger is 6000 kg en de inhoud van de graanweger is 2500 kg. Door die grootte hoeft er niet vaak graan uit de graansilo te komen. De derde weegschaal voor gruisafweging, die op het verrijdende onderstel staat, maakt de installatie compleet. Paddelmenger Beikircher in Bruneck (Süd-Tirol, Italië) maakt gebruik van een verrijdbare ijkwaardige paddelmenger. Beikircher is

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


39-40-41_Tebodin_39-40-41 08-03-11 10:47 Pagina 40

>> Mengen eindproducten verhoogt flexibiliteit een mengvoederfabriek met productie van voeders voor alle diersoorten. Meer dan 50 procent van de bestellingen bestaat uit een rundveemengsel van een geperst eindproduct met een hoeveelheid gewalst, geplet en onbewerkte grondstoffen. Circa 75 procent van alle bestellingen is klantspecifiek. Tot op heden moesten deze bestellingen tweemaal door de maal-menglijn. De eerste keer voor het geperste eindproduct en de tweede keer om de gewenste mengeling voor de klant te produceren. Door het realiseren van een nieuwe bulkverlading met opslagcellen en verrijdbare dubbelassige paddelmenger voor vet/olie- en aromadosering, is dit productieproces aanzienlijk verkort (zie figuur 2). Ook de mogelijkheid om extra vitaminen toe te voegen in combinatie met een contraset verlading, heeft daaraan bijgedragen. Het geheel geeft een hogere netto capaciteit op de maal-menglijn en veel kortere laadtijden die in S端d-Tirol van hoge waarde zijn door de relatief lage bestelhoeveelheden (500-4000 kg) en korte afstanden. Een variant op deze opstelling is om naast een bulkweger op hetzelfde traject een eindmenger te laten rijden waarbij de eindmenger is voorzien van vloeistoftanks voor olie, vet, enzymen, et cetera. Bij deze opstelling moeten parkeerplekken worden gerealiseerd voor zowel de bulkweger als de paddelmenger. De charge grootte (capaciteit) van de paddelmenger is meestal 50 procent van die van de bulkweger. Va s t e o p s t e l l i n g In diverse fabrieken zijn de laatste jaren vast opgestelde paddelmengers ge誰nstalleerd met als hoofddoel het toevoegen van extra enzymen, mineralen en medicijnen. Het binden van de toevoegingen aan het hoofdproduct gebeurt meestal met palmolie. Het voordeel van deze opstellingen is het contaminatievrij houden van de maal-menglijn en perslijn. Door deze mengers uit te rusten met een frequentieregelaar kan de intensiteit van het mengen worden be誰nvloed en daardoor breukvorming worden verminderd.

Figuur 2. Bulkverlading met opslagcellen en verrijdbare dubbelassige paddelmenger voor vet/olie- en aromadosering.

Bulkweger Daar waar niet een 100 procent homogeniteit noodzakelijk is, zijn er mogelijkheden om met de bulkweger een accep-


39-40-41_Tebodin_39-40-41 08-03-11 10:48 Pagina 41

tabele menging te realiseren. Hier kan men denken aan het in lagen indoseren in de bulkweger en het in lagen uitdoseren in contrasets of autovakken. Het beste resultaat verkrijgt men echter door de verschillende productstromen in de juiste verhouding met elkaar te laten uitstromen. Deze methode is over het algemeen de goedkoopste oplossing. De beperking zit in de capaciteit, de grootte en het aantal halffabrikaten dat met elkaar wordt gemengd. De methode is niet geschikt voor het toevoegen van vloeistoffen, medicijnen en extra mineralen. Praktijk Op basis van inventarisatie onder tien mengvoederfabrikanten en één bulkwagenproducent blijkt dat het mengen van eindproducten in de Nederlandse industrie vaak voorkomt bij de pluimveevoeders, soms voorkomt bij varkensvoeders en vrijwel niet voorkomt bij de productie van rundveevoer. Er worden in Nederland verschillende systemen gehanteerd. Het meest voorname argument om eindproducten te mengen, is het voorkomen van contaminatie en het productieverlies dat dit tot gevolg heeft. Het mengen van pellets met poedervormige stoffen heeft geen voorkeur vanwege de kans op ontmenging.

Optimalisatie Het mengen van eindproducten kent veel voordelen, zoals minder contaminatie, hogere productie en flexibiliteit. Afgezien van de benodigde investering moet er een ander belangrijk punt worden overwogen: de optimalisatie van de samenstelling van het recept (of eindproduct). Per recept is het de uitdaging om onder andere de optimale voederwaarde, zetmeelwaarde en het vetgehalte te bereiken met zo laag mogelijke grondstofkosten. Hoe groter de variatie van beschikbare grondstoffen die per batch kunnen worden gemengd, hoe beter dit optimum (laagste kosten en toch voldoen aan alle voorwaarden) kan worden bereikt. Het gebruiken van halffabrikaten bij het mengen van eindproducten beperkt deze variatie. Hierdoor is het genoemde optimum moeilijker te bereiken en is de productie van sommige klantspecifieke producten niet mogelijk. Het mengen van eindproducten is daarom vooral interessant indien klantspecifieke producten op basis van halffabrikaten en voorraadproducten kunnen worden samengesteld. De meeste bedrijven die hebben geïnvesteerd in een vorm van eindmenging zijn tevreden met het resultaat en staan achter het besluit van investering. Ondanks dat de investering aan het product geen waarde toevoegt,

is de verkregen flexibiliteit en capaciteitsverhoging van doorslaggevend belang voor deze investering. Omvang Doorgaans hebben mengvoederbedrijven van kleine omvang baat bij een menginstallatie voor eindproducten. Bedrijven met een grote productieomvang hebben meer opslagcellen tot hun beschikking. De behoefte om halffabrikaten te produceren (en zo opslagcapaciteit te verminderen) is hier dus niet aan de orde. Voor een beoordeling van de benodigde installatie voor het mengen van eindproducten is een goede afweging van kwaliteit, kwantiteit en flexibiliteit nodig. Dit is een zorgvuldige balans die per bedrijf verschillend is. Het toevoegen van stromen tijdens het lossen van de bulkwagen bij de klant op het erf is met oog op de Nederlandse wetgeving niet gewenst. Voor deze toepassing is de laatste tijd door zowel de bulkwagenproducent alsook de gebruiker geen ontwikkeling geïnitieerd.

-

* Drs. Ing. Martin Rattink is logistiek adviseur bij Tebodin CCE in Deventer.

Figuur 1. Tarwe wordt tijdens het lossen van de verrijdbare weegschaal uit een tweede meerijdende weegschaal bijgedoseerd.

40

41

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


42_adv_42 08-03-11 09:51 Pagina 42

Silo Construction & Engineering meer dan zomaar een silo!

Rechthoekige silos conform Europese norm EN 1991-4

www.sce.be

Wij danken onze klanten voor de goede samenwerking in 2009 en wensen allen een gezond en voorspoedig 2010 !

SCE is de exclusieve verdeler in de Benelux voor

xKettingtransporteurs xElevatoren xTransportbanden xSchroeven xDrooginstallaties voor granen, maïs, ... xReinigings- en zeefmachines

SCE Tel. +32- 51-72 31 28 Fax +32- 51-72 53 50 E-mail info@sce.be

SCE , is partner van ( inter ) nationale voederindustrie • advies- en ingenieursbureaus • machine producenten •


43_adv_43 08-03-11 09:50 Pagina 43

Het gespecialiseerde laboratorium voor analytisch onderzoek en adviezen. MasterLab B.V. • Nijverheidsweg 2 • 3881 LA Putten • Tel.: 0341-371670 • Fax: 0341-371610 Veerstraat 38 • 5831 JN Boxmeer • E-mail: masterlab@nutreco.com • Website: www.masterlab.nl

Paneelbouw PLC- en Scada besturingen Batch proces automatisering Inname Doseren / Malen / Mengen Pelleteren / Extruderen Bulkbelading Contaminatiebeheer Tracking en Tracing Diverse softwarekoppelingen Weverij 2 7122 MS Aalten The Netherlands

Wij wensen u prettige feestdagen en een voorspoedig 2010

voor: walsenstoelen kruimelaars enz. ook: nieuwe walsen

bvba Ateliers BONTE E info@inteqnion.com W www.inteqnion.com T +31(0)543 49 44 66 F +31(0)543 49 44 60

De partner in industriële automatisering

Diestsevest 57-59 B. 3000 LEUVEN Tlf.: +32 16 225129 - Fax +32 16 221032 E-mail: info@bonteateliers.be Website: www.bonteateliers.be

LEEUWARDEN UW

LEVERANCIER VOOR DEGELIJK MINERALEN MAATWERK

T EL . 058 213 9102 F AX 058 213 3422

WENST U ALLEN EEN VOORSPOEDIGE START IN HET NIEUWE JAAR


44_De voerschep_13 08-03-11 10:50 Pagina 44

De voerschep

‘Is duurzaamheid kostbaar?’ ‘Alleen als het economisch kan’ Algemeen

[Marc van der Sterren]

Duurzaam ondernemen is essentieel voor het voortbestaan van de agrarische sector. Tegelijkertijd blijft kostprijsverlaging onontbeerlijk. Albert Jan Maat legt de voerschep neer bij Jos van Campen van Cosun en voorzitter van de NCR. De vraag aan hem: is het in de Nederlandse agrarische sector mogelijk duurzame initiatieven in te zetten om de kostprijs te verlagen?

Economie is de moeder van de duurzaamheid. Want als het economisch niet kan, dan stopt het. Dan is het dus niet duurzaam gebleken. We zagen dat heel duidelijk bij de financiële crisis. Ik zeg bewust niet economische crisis, want het is ontstaan uit het onverantwoord omgaan met financiën. De coöperatie is een voorbeeld van duurzaamheid. Vooral beursgenoteerde ondernemingen incasseerden klappen. Zij waren gespitst op de kortetermijnwinst. Binnen de coöperatie hebben we weinig problemen gehad. Wij gaan altijd uit van de langetermijnstrategie. Wanneer Albert Jan Maat de moderne betekenis van duurzaamheid bedoelt, dus meer oog voor het milieu, dan geldt hetzelfde. Milieubewustzijn hoeft de kostprijs helemaal niet te verhogen. Kijk naar de diervoersector. Daar weten ze al sinds jaar en dag reststromen op te waarderen tot hoogwaardig diervoer. Energie Het belangrijkste voorbeeld van dit moment is wel energie. Bespaar je energie, dan snijdt het mes aan twee kanten: je bespaart zowel op het milieu als op de kosten. Er zijn daarom veel initiatieven rond alternatieve brandstoffen. Met fossiele brandstoffen moeten we zuinig omspringen, het is immers ook de basis voor de plasticindustrie en allerhande kraakprocessen, zoals die in de

kunstmestindustrie. Met plantaardige producten kunnen we deze markten steeds beter bedienen. Tal van technieken zijn in ontwikkeling, maar er liggen nog vraagstukken om ze economisch rendabel te maken. Maar we zijn steeds beter in staat winst te maken uit duurzame initiatieven. Plantaardige brandstoffen zijn in opkomst, maar ik noem in dit kader ook het winnen van schaarse grondstoffen uit reststromen. Sprekende vanuit de bietensector, zouden we graag uit schuimaarde fosfaat willen terugwinnen. Binnen West-Europa kennen we een opeenhoping van fosfaten, maar wereldwijd dreigt op termijn een tekort. Door innovatieve technieken in te zetten, kunnen we die fosfaten op termijn wellicht terugwinnen.

wereld, maar het heeft zich wel moeten ontwikkelen. Het is een enorme stap ten opzichte van de jaren ‘70.

’’

De vraag

Frans Hollewand is een melkveehouder die met beide benen in de maatschappij en de melkveesector staat. Jos van Campen wil de voerschep graag aan hem doorgeven met de vraag wat hij op zijn boerderij in de praktijk doet om duurzaam te produceren.

Overheid Dit soort ontwikkelingen ontstaan niet van vandaag op morgen. De overheid moet hier in voorwaarden scheppende zin aan meewerken. Daaraan schort het mijns inziens nog. De overheid wil wel naar duurzamere initiatieven, maar heeft nog te weinig over voor ontwikkelingen op dit gebied. Terwijl daar ontzettend veel winst is te behalen. Neem Avebe. Daar zijn ze in staat eiwitten terug te winnen uit aardappelen en te commercialiseren. Vandaag vinden we dit de normaalste zaak van de

44

45

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


45_BASF_45 08-03-11 10:01 Pagina 45

305138_BASF_Natugrain_AZ_NL_191x265.indd 1

19.11.2009 17:14:43 Uhr


46-47_Graancomité_46-47 08-03-11 10:51 Pagina 46

Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

'Handel kan verschil Het ggo-debat duurt al twaalf jaar en het eind is nog niet in zicht, voorspelt Klaus Schumacher van Toepfer. Hij hoopt dat de nieuwe Europese Commissie uitkomst kan bieden voor de korte termijn. ,,De handel alleen kan het verschil in dit politieke debat niet maken, maar als feed en food samen optrekken, ligt er in ieder geval gewicht in de schaal.'' ,,Het jaar 2009 heeft ons weer met beide benen op de grond gezet.'' Met die woorden karakteriseerde Anne Broekema, voorzitter van het Koninklijk Comité van Graanhandelaren, de situatie in de (inter)nationale handel. ,,Met

een oogst die vergelijkbaar was aan die van 2008 en prijzen die terug zijn op het interventieniveau is de focus weer op grondstofposities en kosten'', stelt Broekema tijdens de opening van de jaarvergadering van Het Comité.

Het veranderende interventiebeleid en de prijsdalingen hebben volgens Broekema het gesprek op gang gebracht om na te denken over andere oplossingen voor prijsfluctuaties. ,,De verschillende marktpartijen praten nu over granen voor de bioethanolproductie als vangnet. Dat is een stap in de goede richting.'' Vr i j De Comité-voorzitter stelt vast dat de handelswereld er nu heel anders uitziet, dan twee jaar geleden werd gedacht en verwacht. ,,De handel is vrij geworden. Beperkingen zijn weggevallen. Het zijn nu thema's als genetische modificatie en

KwaliTIJD ,,Het enige echte bezit dat een mens heeft, is tijd en daar moet je zorgvuldig mee omgaan'', aldus Roel Van De Wiele van Atlas Business Training. ,,Elke dag worden je weer 86.400 seconden gegeven door de bank van de tijd. Je mag, sterker nog je moet ze opmaken en krijgt de volgende dag gewoon weer nieuwe.'' Toch blijkt het menseigen om redelijk roekeloos om te gaan met dit rijke bezit. Dat is volgens Van De Wiele het resultaat van verschillende valkuilen waar ieder in meer of mindere mate met regelmaat intrapt. Het begint al met de missie die de meeste bedrijven hanteren: 'zoveel mogelijk doen met zo weinig mogelijk mensen in zo kort mogelijke tijd en tegen zo laag mogelijke kostprijs'. ,,Op basis daarvan zit je op voorhand met z'n allen in een 'rat race', maar als je de race hebt gewonnen, ben je nog steeds een rat'', houdt de trainer zijn gehoor voor. Volgens Van De Wiele moet je tijd uittrekken voor dingen die je goed wilt doen. ,,Het woord kwaliteit verdient een andere spelling: kwaliTIJD.'' Probleem dat veel mensen hebben bij deze benadering, is dat het dwingt tot keuzes. Door te kiezen voor iets dat goed wordt gedaan en dus meer tijd vraagt, worden andere dingen niet of later gedaan. ,,De samenleving heeft last van keuzestress en schuldgevoel. We zijn nooit blij om hetgeen we goed doen, maar altijd treurig om die dingen die we ondertussen niet hebben gedaan. Wees eens blij met wat wel is gelukt. Leg vooral verantwoording af aan jezelf, niet aan anderen'', roept Van De Wiele. Naast een bedreigende bedrijfsmissie, zijn er nog vier andere 'tijdrovers': te lang en teveel met hetzelfde bezig zijn, de '100 procent-ziekte' (alles perfect willen doen), de 'please disease' (geen nee durven zeggen) en gewoonten die een mens comfortabel in slaap wiegen. In alle gevallen kan het helpen om bestaande patronen te doorbreken. ,,Een goede Nederlandse eigenschap die veel mensen wel hebben, is dat ze 'nee' durven zeggen. Dat is de basis van goed tijdmanagement.'' Verder helpt het introduceren van een lijstje van dingen waar je echt geen tijd aan wilt besteden. ,,We maken allemaal lijstjes met 'to do'. Begin nu eens met een 'stop doing'-lijst.'' Het gaat niet om het maximale, het is het optimale dat telt. ,,En in de optimale situatie is er tijd, veel tijd, elke dag weer. Tijd om te vissen en tijd om de netten te drogen.'' Roel Van De Wiele: ,,Het woord kwaliteit verdient een andere spelling: kwaliTIJD.''


46-47_Graancomité_46-47 08-03-11 10:51 Pagina 47

l niet maken' Jaarvergadering Koninklijk Comité van Graanhandelaren

duurzaamheid die de graan- en grondstofhandel beïnvloeden'', aldus Broekema. Met name door de druk van maatschappelijke organisaties wordt de publieke opinie in die richting gedwongen, meent de Comité-voorzitter. ,,Hier geldt niet het adagium dat de consument keuzevrijheid moet hebben. Alles moet duurzaam zijn, anders krijgt het geen plaats meer in de voorraadkast. Concurreren op duurzaamheid levert geen enkele partij daarom iets extra's op. Het is een gegeven waaraan iedere schakel in de keten gewoon moet voldoen.'' Dit betekent volgens Broekema dat de handel meer en meer moet inspelen op het invulling geven aan maatschappelijk belang. Modificatie Een van die thema's van maatschappelijk belang is genetische modificatie. Onlangs lag de handel in soja enige tijd stil omdat sporen van niet toegelaten ggo-gewassen werden gevonden. Dit incident maakte duidelijk dat de handel baat heeft bij snellere besluitvorming in de Europese Unie. Volgens Klaus Schumacher, werkzaam bij Toepfer in Hamburg, is het eind van het ggo-debat nog lang niet in zicht. ,,We praten er al meer dan twaalf jaar over en ook de komende tien, twaalf jaar zal ggo de grootste uitdaging voor de Europese handel zijn.'' Schumacher had gehoopt dat het debat inmiddels op basis van rationele argumenten zou worden gevoerd, ,,maar de emotie voert nog steeds de boventoon.'' En terwijl in Europa de discussie voortduurt, groeit wereldwijd het ggo-areaal. Afgelopen jaar bedroeg het ggo-areaal wereldwijd 140 tot 145 miljoen hectare. ,,Opvallend daarbij is dat steeds meer landen overgaan op ggo-gewassen. Die trend zal Europa niet kunnen stoppen.'' Schumacher verwacht een verdere toe-

name van het areaal. ,,Zelfs Greenpeace heeft nu onderkend dat ook in Brazilië ggo-soja wordt geteeld.'' De groei van het ggo-areaal zet het non-ggo-areaal onder druk. ,,Als er in 2010 een droogte komt vergelijkbaar met die van enkele jaren geleden, is er niet voldoende non-ggo soja of mais beschikbaar.'' Stapelen De ontwikkelingen op het gebied van ggo-rassen staan zeker niet stil, constateert Schumacher. Bij verschillende gewassen wordt nu gewerkt aan gestapelde modificatie, waarbij een gewas dus over meerdere ggo-eigenschappen beschikt. ,,Dit heeft gevolgen voor de toelatingsprocedure. In de Verenigde Staten gaan ze uit van de enkelvoudige modificaties. Als die zijn toegelaten, worden ook combinaties daarvan met andere genetische varianten geaccepteerd. Europa stelt zich op het standpunt dat de gestapelde variant een eigen, aparte toelatingsprocedure moet doorlopen.'' Schumacher verwacht dan ook dat deze nieuwe ontwikkeling opnieuw veel vertraging zal opleveren in de toelating van nieuwe ggo-variëteiten in Europa. ,,Het zal bovendien betekenen dat het aantal ggo-incidenten toeneemt en de handel wordt beïnvloed.'' Schumacher verwacht dat het Europese beleid de beschikbaarheid van grondstoffen in gevaar zal brengen. ,,De concurrentiekracht van de Europese procesindustrie en de agrarische sector zullen daarvan de dupe zijn. Die verliezen hun concurrentiekracht.'' Makkelijk Volgens Schumacher stellen maatschappelijke organisaties te makkelijk dat Europa zelf voldoende grondstoffen kan produceren als iedereen minder vlees eet. ,,Uit een rapportage over de com-

46

47

petitiviteit van Europa blijkt echter het tegendeel. Daarin wordt gesteld dat de voedselzekerheid in gevaar komt, maar als handel zullen we het verschil niet kunnen maken in dit debat.'' De vertegenwoordiger van Toepfer heeft zijn hoop gevestigd op de nieuwe Europese Commissie die, zo lijkt het, begin volgend jaar het begrip 'nultolerantie' zal herformuleren. ,,Verwacht wordt dat dan niet 0,00 geldt, maar een bepaalde grenswaarde.'' Daarmee zal de keten al enorm geholpen zijn, meent Schumacher. ,,We hebben oplossingen nodig. De vaststelling van een low level presence zou daarvan een voorbeeld kunnen zijn.'' Om dat te bereiken, is volgens hem samenwerking in de keten nodig. ,,Individuele bedrijfstakken kunnen de discussie niet vlot trekken. Food en feed moeten gezamenlijk optrekken. Dan hebben we voldoende politiek gewicht om het verschil te maken.''

-

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9

De emotie voert nog steeds de boventoon in het ggo-debat, constateert Klaus Schumacher van Toepfer.


48_adv_48 08-03-11 10:01 Pagina 48

Feasibility and flexibility first. MultiMix Single & Twin Shaft Q Constructed in a range from 300 to 16.000 ltr. Q Special executions for feed, premix and coating purposes Q Improves performance, effectiveness and hygienic features Q Filling can vary from 30% to 110% of nominal filling degree www.aarsen.com

JOGRO B.V. P.O. Box 249 3990 GA Houten The Netherlands

Phone: Fax: Mobile: E-mail:

+31.(0)30-6382492 +31.(0)30-6382493 +31.(0)6-22472412 info@jogro.nl

..

UW PARTNER IN • PLANTAARDIGE OLIËN, ZOALS RUWE PALMOLIE, SOJAOLIE, E.D. • DIERVOEDERVETTEN Uw partner als het gaat om: • het borgen van de kwaliteit • de helderheid in de keten • en betrouwbare logistiek Voor meer informatie bezoek onze website: w w w . j o g r o . n l VOOR GEGARANDEERDE KWALITEIT


49_Kahl_49 08-03-11 10:00 Pagina 49

Nieuwe mengvoederfabriek in Oman, 20 ton/uur

Complete mengvoederfabrieken, installaties en machines

Vlakmatrijs – pers

Expander

Continu menger

Extruder OEE

Breekwalsenstoel

Rotospray® Reaktor

Amandus Kahl Benelux B.V. Ampèrestraat 7 4004 KB Tiel

www.akahl.nl

Tel. +31 (0)344 630550 Fax +31 (0)344 630395 E-mail info@amanduskahl.nl


50_Solids_50 08-03-11 10:54 Pagina 50

Techniek

[Jacqueline Wijbenga]

Solids Rotterdam in trek bij exposant en bezoeker

‘Mooie beurs door uitstel Victam’

De beursorganisatie van Solids Rotterdam 2009, easyFairs, meldde in de aanloop naar de beurs grote belangstelling voor het evenement onder exposanten. Maar liefst 170 bedrijven trokken op 25 en 26 november naar Ahoy om er hun expertise onder de aandacht te brengen, variërend van meet- en regeltechniek en Atex-oplossingen tot opslag en meng- en doseersystemen. Opvallend was de goede vertegenwoordiging van machinebouwers uit de diervoederindustrie. Voor sommigen was de aanwezigheid gestoeld op ervaring met

voorgaande edities, voor anderen was het een eerste kennismaking met dit beursconcept. ,,Maar zeker voor herhaling vatbaar'', concludeert een van de standhouders. ,,Het was een experiment, mede vanwege het uitstel van Victam en het gegeven dat de volgende editie van dé vakbeurs in Duitsland zal plaatsvinden. Op basis van de reacties weet ik nu al bijna zeker dat ik hier over twee jaar weer sta.'' Hernieuwd Alfra, onderdeel van KSE process technology, en Van den Berg gebruikten Solids vooral om het publiek te laten weten dat hun bedrijven weer op volle toeren draaien. ,,De beursdeelname is een mooie manier om onze klanten persoonlijk uit te leggen wat er allemaal is gebeurd en hoe het nu verder gaat'', aldus Wil Rombouts. De doorstart van KSE heeft volgens hem voor de klanten helemaal geen gevolgen. ,,We kunnen

50

51

alle orders volgens afspraak uitvoeren, omdat het werk al die tijd gewoon doorging.'' Ook bij Van den Berg wordt de beurs aangegrepen voor een nadere kennismaking met bestaande en nieuwe klanten. ,,We hebben al wat leuke contacten opgedaan'', stelt René Schuurmans vast. Bezoeker In de wandelgangen liep ook menig vertegenwoordiger van mengvoederbedrijven. ,,We zijn van plan de productie te vernieuwen. Ik kom hier voor een eerste oriëntatie'', aldus een van hen. Hij is tevreden over het aanbod op de beurs, mede ook omdat de machinebouw voor de diervoederindustrie goed is vertegenwoordigd. ,,Maar ik kijk bewust ook naar het aanbod voor andere marktsegmenten. Wie weet wat voor goede ideeën er binnen andere sectoren zijn, die voor ons van betekenis kunnen zijn.'' D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


51•adv_51 08-03-11 10:00 Pagina 51

Alle adviezen uit eigen ervaring Wij wensen u prettige feestdagen en een voorspoedig 2010

CANNENBURGH’s MOLEN

e en al onz Wij wens gezond en relaties e . svol 2010 e c c u s n e

Walsen slijp & riffelinrichting (sinds 1946) Speciaalmaalderij (sinds 1872)

A.J. te Riele Vaassen BV Prins Bernhardlaan 7 8171 PN Vaassen (Gld) tel : 0578-571316 / 571304 fax: 0578-574300 / 570019 E-mail: Info@aj-teriele.nl

Uw partner in de technische en praktische maalderij

TOTAL N U TR I TI ON feeding animals for health and growth

Wij wensen u & uw familie prettige feestdagen en een gelukkig nieuwjaar!

DE OPTIMALISATIE VAN VOEDERS VOOR GEZONDE DIEREN www.kemin.com


52-53-54_Centrico_52-53-54 08-03-11 10:59 Pagina 52

‘Verkoop bepaalt omzet, inkoop de winst’ Centrale inkoopcombinatie bestaat 25 jaar Reportage

[Jacqueline Wijbenga]

De Centrale inkoopcombinatie viert dit jaar het 25-jarig bestaan. In die periode vervijfvoudigde het volume van de aandeelhouders. ,,We begonnen in een periode met heftige prijsbewegingen en zitten daar nu weer middenin’’, constateert directeur Loek Schellekens. De complexiteit van de handel nam toe, ,,maar dit blijft het mooiste werk van de wereld.’’ De Centrale inkoopcombinatie (Centrico) bestaat 25 jaar. Op 26 november 1984 werd de combinatie opgericht door de leden van de toenmalige studieclub C: Fransen Mengvoeders, Coppens Diervoeding, Van den Born, Groene Ster en Rothkötter Kraftfutter. ,,Gezamenlijk waren de vijf oprichters destijds goed voor een productie van zo’n 180.000 ton’’, vertelt Centricodirecteur Loek Schellekens.

Loek Schellekens: ,,Dit is en blijft het mooiste werk van de wereld.’’

Vo l a t i l i t e i t Het initiatief voor Centrico kwam een jaar nadat de grondstoffenhandel in een crisis was beland. ,,In 1983 gingen veel handelsbedrijven failliet. De prijzen van grondstoffen fluctueerden enorm’’, herinnert Schellekens zich. Die volatiliteit van grondstofprijzen was eind jaren ‘70 sterk toegenomen. ,,Na de oliecrisis kwamen er meer onvoorspelbare elementen in de markt, waardoor de prijsbewegingen toenamen.’’ Diervoederbedrijven waren daarop niet ingericht. ,,Inkoop was voor de meeste bedrijven iets dat ze erbij deden, maar waarin ze niet waren gespecialiseerd. De vijf initiatiefnemers besloten de handen ineen te slaan en gezamenlijk een inkoper aan te trekken. Dat werd ik.’’ Schellekens had toen al tien jaar ervaring als inkoper bij een diervoederbedrijf en een handelsonderneming. Met 180.000 ton voer hadden de vijf

diervoederbedrijven een behoorlijk volume grondstoffen. Dit resulteerde in een belangrijk inkoopvoordeel voor de deelnemende bedrijven. ,,We begonnen met Centrico in een periode dat de diervoederindustrie booming business was. Alle bedrijven groeiden, maar grotere volumes, betekenden ook grotere risico’s. Daarvoor wilden de bedrijven zich indekken.’’ Advies Schellekens had en heeft vooral een adviserende rol in het inkoopproces. Hij koopt alleen op aangeven van een of meerdere aandeelhouders. ,,Mijn advies kan worden genegeerd. Het bedrijf blijft zelf baas over de inkooppositie’’, aldus de Centrico-directeur. ,,Maar dan moet ik wel goede redenen hebben’’, lacht Huub Fransen, directeur van Fransen Gerrits, een van de Centrico-aandeelhouders. Het gebeurt in de praktijk niet vaak dat een advies van Schellekens in de wind wordt geslagen. ,,Zoveel jaren ervaring, enorm veel kennis, een geweldig netwerk en een gevoel voor handel als geen ander, wie ben ik dan om zo’n advies naast me neer te leggen’’, aldus Fransen. ,,Het belang van slim inkopen voor de deelnemende bedrijven is groot, want verkoop bepaalt de omzet, inkoop bepaalt de winst.’’ Toch benadrukt Schellekens dat de deelnemende bedrijven zelf verantwoordelijk zijn en blijven voor hun inkoopposities. ,,Wij proberen zo goed mogelijk de risico’s in beeld te krijgen en in te schatten. Ons advies is erop gericht die risico’s zoveel mogelijk te vermijden.’’


52-53-54_Centrico_52-53-54 08-03-11 10:59 Pagina 53

Inkopen is geen vak waarvoor met een specifieke studie een basis wordt gelegd. ,,Inkopen kun je nergens leren. Je wordt door schade en schande wijs.’’ Het advies dat de Centrico-directeur geeft, baseert hij dan ook op een schat aan informatie die hij in de loop van de tijd heeft opgedaan en het nauwgezet volgen van actuele marktbewegingen. Daarvoor beschikt Schellekens over een breed georiënteerd wereldwijd netwerk, waardoor hij altijd op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen. ,,Wij weten vaak al wat er in de wereld gebeurt, voordat het Journaal het nieuws brengt.’’ Beweging Om een goede inschatting te maken van de marktbewegingen, is het niet alleen van belang informatie over de betreffende grondstof te verzamelen, maar juist ook andere productbewegingen te volgen. ,,De vrachtmarkt bijvoorbeeld. Tegenwoordig is het van belang dat je weet hoe de vrachtprijzen voor bulkcarriers in Zuid-Amerika en Azië zich ontwikkelen, of dat overvloedige regen de oogst van palmolie bemoeilijkt. Niet alleen vanwege het palmschroot of de olie, maar ook vanwege het effect op alternatieve grondstoffen.’’ Een goed advies vraagt ook inzicht in de diervoederformulering, zodat bij verminderde beschikbaarheid van de ene grondstof, direct een inkoopadvies kan worden meegegeven voor een alternatief. In de loop van de jaren is het werk van Schellekens veranderd. ,,In de beginja-

ren deed ik zaken met heel veel verschillende handelaren. Daarmee had je vaak ook een goede band. Je kende elkaar persoonlijk. Tegenwoordig heb je veel minder marktpartijen en dat zijn grotere eenheden. Het persoonlijke contact wordt minder, maar is nog steeds onmisbaar voor een goed advies.’’ G ro e i Schellekens begon voor Centrico in een verbouwd stookhok bij de Groene Ster in Deventer. De enige aandeelhouder die toen een locatie aan het water had. ,,Ik had een telefoon, potlood en papier. Na een half jaar kwam ik in het rijke bezit van een telex. Een geweldige vooruitgang, want zonder telex telde je in de handel niet mee in die tijd.’’ Elke dag worstelde de Centrico-directeur zich door 1,5 meter papier om zichzelf op de hoogte te brengen van de ontwikkelingen in de markt. ,,Voor goede informatie was je vooral afhankelijk van je netwerk. Ik had bijvoorbeeld een goed contact in Chicago. Daardoor had ik altijd actuele informatie over het weer in de Verenigde Staten en de te verwachten effecten daarvan op inzaai, opbrengst of oogst.’’ Centrico breidde eind jaren ’80 uit met Sondag Voeders en CMU. ,,Dat betekende een flinke stijging van het volume.’’ De uitbreiding vereiste extra personele ondersteuning. Schellekens kreeg versterking van een parttime administratieve kracht en een nutritionist. Het stookhok was niet groot genoeg om hen te huisvesten. In 1986 werd een kantoor in Heteren in gebruik genomen, samen

52

53

met Holland Food International, de exportafdeling van Nimo-leden. Daar bleef Centrico tot 1993, het jaar waarin de op- en overslag van Fransen Mengvoeders in Oss werd opgeleverd. ,,Daarmee kregen we opnieuw een locatie aan het water.’’ Centrico nam zijn intrek in het kantoor bij het op- en overslagbedrijf. ,,Voor een handelaar is het belangrijk om zo dicht mogelijk op de grondstof te zitten. Je moet zien wat er gebeurt en wat je binnenkrijgt.’’ Vo l u m e Schellekens ondervond met Centrico de gevolgen van de fusiegolf in de diervoederindustrie aan den lijve. De aandeelhouders Van den Born en Groene Ster fuseerden tot UTD en ook Coppens Diervoeding en CMU werden één geheel. Andere diervoederbedrijven traden toe tot de inkoopcombinatie. In 1998 werd Bos Veevoeder medeaandeelhouder en tien jaar later trad ook De Hoop Voeders toe. Ook de inkoop voor Gerrits-Jans en Van Haren Mengvoeders kwamen bij Centrico na de fusie met Fransen Mengvoeders. Hoewel het handelsvolume van de inkoopcombinatie in de loop van de jaren voortdurend toenam, werken er minder mensen. ,,Veel bedrijven hebben een eigen nutritionist in dienst die zich buigt over de formulering. Daarin hebben wij geen taak meer. Daarnaast heeft de automatisering zijn intrede gedaan. We kunnen nu met twee mensen de inkoop doen voor het totale volume van bijna een miljoen ton voer.’’ In het kantoor aan de Maaskade in Oss,

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9

Centrico adviseert de bedrijven over de inkoop van grote bulkgrondstoffen, waaronder soja.


52-53-54_Centrico_52-53-54 08-03-11 11:00 Pagina 54

>> ‘Verkoop bepaalt omzet, inkoop de winst’

beschikken Schellekens en zijn collega Diana Mandemakers over alle moderne communicatiemiddelen. ,,Weer- en oogstverwachtingen in alle delen van de wereld zijn met een druk op de knop beschikbaar. Iedereen heeft toegang tot dezelfde informatie. Toch blijft dat netwerk onmisbaar, vooral vanwege de juiste interpretatie van de informatie en de invloed die dat heeft op de verschillende grondstoffen.’’ Kwaliteit Centrico heeft voor de deelnemende bedrijven ook een belangrijke rol in de kwaliteitsbewaking. ,,Eigenlijk hadden wij al een gezamenlijk kwaliteitsbewakingssysteem voordat de initiatieven TrusQ en Safe Feed van de grond kwamen’’, aldus Schellekens. De Centricobedrijven beschikken al sinds jaar en dag over een gezamenlijke databank. ,,De meeste bedrijven hadden in de beginjaren geen eigen laboratorium voor grondstofanalyses, dat deden we dus centraal en die informatie deelden we met elkaar.’’ Schellekens zag het gebruik van verschillende grondstoffen verschuiven in de afgelopen 25 jaar. ,,In de jaren ’80 gebruikte iedereen tapioca. Nu komt er in Rotterdam geen vracht meer binnen voor de diervoederindustrie. Ook kleinere producten als kokos en grondnoten verdwenen uit de receptuur. Daarvoor in de plaats zijn bijproducten uit de oliezadenproductie en bioenergie gekomen, zoals raapschroot en glycerol.’’

volatiliteit en zitten nu weer in zo’n tijdperk’’, constateert hij. Toch zijn beide periodes niet vergelijkbaar. ,,Vroeger had je genoeg aan één factor om te bepalen welke positie je moest innemen, tegenwoordig moet je met een combinatie aan factoren rekening houden en dan nog kan het alle kanten op.’’ De handel is ook veel internationaler geworden nu China en India grote volumes grondstoffen kopen. ,,Bovendien zijn zekerheden van vroeger, dollar en olie, aan het wankelen gebracht, waardoor ook speculanten zich hebben gemengd in de grondstoffenhandel.’’ Er zijn nieuwe verbanden ontstaan tussen verschillende commodities. ,,De samenhang tussen olie en grondstoffen is heel direct door de bioenergie. Ook de relatie tussen aandelen en bulkgrondstoffen is hechter

geworden. Vroeger was voedsel een machtsmiddel en zag je in tijden van spanning een sterke relatie tussen de prijs van mais en die van goud. Die verbinding is vandaag de dag anders.’’ Het is voor Schellekens dan ook elke dag weer een uitdaging uit de marktbewegingen de juiste conclusies te trekken. Zijn jarenlange ervaring helpt hem daarbij, maar hij negeert ook zijn gevoel niet. ,,Als ik ergens een slecht onderbuikgevoel over heb, zoek ik wel naar extra bevestiging voordat ik tot actie overga.’’ Nog steeds doet hij het werk met veel plezier. Het vooruitzicht dat de pensioengerechtigde leeftijd wordt opgetrokken naar 67 deert hem niet. ,,Als het zo gaat, werk ik met plezier door. Dit is en blijft het mooiste werk van de wereld.’’

-

Plezier Schellekens is vanaf het eerste begin betrokken geweest bij Centrico. ,,We zijn opgericht in een periode van grote

Centrico De Centrale Inkoopcombinatie (Centrico) bestaat 25 jaar. Aandeelhouders zijn: Fransen Gerrits, Coppens Diervoeding, De Hoop Voeders, Bos Diervoeders en Rothkötter Kraftfutter. Zij produceren gezamenlijk bijna anderhalf miljoen ton voer, waarvan 1 miljoen ton met ingrediënten die via Centrico zijn gekocht. Centrico adviseert de bedrijven over de inkoop van grote bulkgrondstoffen, de niet-bedrijfsgebonden grondstoffen, voornamelijk granen en eiwitten. Bindende factor is het bundelen en delen van kennis. De deelnemende bedrijven zijn vrij naar eigen inzicht te handelen op basis van de adviezen van Centrico.

54

55

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


55_adv_55 08-03-11 10:00 Pagina 55

Your key to a world of ingredients

ORFFA wenst u

prettige kerstdagen en een voorspoedig nieuwjaar Wij danken u voor de plezierige samenwerking in het afgelopen jaar. Uiteraard staan wij ook in 2010 weer voor u klaar met hoogwaardige veevoederadditieven, technische ondersteuning en onze bekende service.

Nederland Vierlinghstraat 51, 4251 LC Werkendam Ì\ʳΣʭ䮣nÎÊ{{ÊÇÇÊÈÈÊUÊv\ʳΣʭ䮣nÎÊ{{Ê£ÓÊ£ä i\ʈ˜vœJœÀvv>°Vœ“ België ,ˆŽÃÜi}Ê£ä]ÊÓnnäÊ œÀ˜i“ Ì\ʳÊÎÓÊ­ä®ÎÊÎșÊäÓÊ£äÊÊUÊÊv\ʳÊÎÓÊ­ä®ÎÊÎșÊäÓÊÓn i\ʈ˜vœJœÀvv>°Vœ“ www.orffa.com


56_PTN_56 08-03-11 09:59 Pagina 56

Wij persen er in 2010 samen met u een goed jaar uit!

Dos

eren

Con

ditio

nere

n

HygiĂŤnis

eren

Egaliseren

Pelleting Technology Nederland Duinweg 18, 5482 VR Schijndel Postbus 132, 5480 AC Schijndel T +31 (0) 73 - 54 98 472 E info@ptn.nl W www.ptn.nl

eren t e l l e P

S p e c i a l i s t 175 PTN Adv DeMolenaar 191x265.i1 1

i n

P e l l e t i n g

E q u i p m e n t 03-12-2009 11:21:23


57-58-59_Pluimveevoeding_57-58-59 08-03-11 11:01 Pagina 57

Investeren in voeding leidt tot een hogere productie, zoals extra eieren of vleeskuikens.

Drie extra eieren tegen 16 cent extra voer Diervoeding

Perspectieven in pluimveevoeding

[Carolien Makkink]

De productie van pluimveevlees en eieren speelt een belangrijke rol bij het voeden van de groeiende wereldbevolking. Trouw Nutrition levert niet alleen premixen, maar ook kennis om de pluimveesector vooruit te helpen. Tijdens de studiemiddag van Trouw Nutrition ‘Een pluim voor uw vee’ werden recente onderzoeksresultaten op het gebied van leghennen en vleeskuikens belicht. Henk Enting, technisch manager pluimvee bij Trouw Nutrition International, besprak de mogelijkheden om de prestaties van leghennen te verbeteren. De opfokstrategie is hierbij cruciaal. „Een hoger lichaamsgewicht bij de aanvang van de legperiode betekent meer lichaamsreserves en een snellere adaptatie aan suboptimale omstandigheden.” Een hoger lichaamsgewicht aan het einde van de opfok betekent echter ook, dat de voerkosten van de opfok

toenemen en dat de voederconversie in de legperiode waarschijnlijk hoger zal zijn, vanwege de hogere onderhoudsbehoefte. Enting liet zien dat deze laatste aanname niet klopt. „Door het verbeterde aanpassingsvermogen blijken hennen in de legperiode beter te presteren op goedkopere voeders, omdat de dieren hun voeropname beter kunnen afstemmen op het energiegehalte van het voer. Een wat hoger lichaamsgewicht bij de start van de legperiode verhoogt de legpersistentie en verbetert de eischaalkwaliteit.” Uit onderzoek blijkt echter, dat voerbeperking tussen 7 en 15 weken leeftijd

56

57

geen negatief effect heeft. Beperking in fase 1 van de opfok is wel nadelig voor de legprestaties. Enting adviseert om te streven naar 1550 in plaats van 1450 gram lichaamsgewicht aan het einde van de opfok. De overgang van een hoog-energetisch voer naar een laag-energetisch voer bij de start van de leg moet echter wel geleidelijk gebeuren. A m i n o z u re n Enting ging ook in op de specifieke aminozurenbehoeften voor het immuunsysteem. Tabel 1 laat het verschil in behoefte zien tussen een normale kip en een dier met een verhoogde immuunactiviteit. Naast de directe kosten van een immuunreactie heeft een dier ook extra aminozuren nodig om de verliezen aan spiereiwit weer aan te vullen. In dit opzicht zijn vooral lysine, threonine, isoleucine en valine van belang. Enting beveelt dan ook aan, om

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


57-58-59_Pluimveevoeding_57-58-59 08-03-11 11:01 Pagina 58

Figuur 1. Aanbevolen lichaamsgewicht op 6 weken voor vrouwelijke Hubbard vleeskuikens en moederdieren

het gehalte van de genoemde aminozuren aan het voer te verhogen bij infecties. V l e e s k u i k e n o u d e rd i e re n Bij ouderdieren is voerbeperking noodzakelijk om slechte legprestaties te voorkomen. De voerbeperking in de opfok is de laatste jaren steeds verder toegenomen (zie figuur 1). Het is de vraag of deze strenge voerbeperking negatieve effecten heeft. Het blijkt, dat de periode waarin beperkt wordt gevoerd, invloed heeft op de legprestaties van de moederdieren (zie tabel 2). De beste eiproductie wordt bereikt als tussen week 7 en week 15 beperkt wordt gevoerd, en daarvoor en daarna ad lib. Deze strategie verbetert ook het welzijn van de dieren. Bert Janssen van Trouw Nutrition Nederland ging in op de verdere mogelijkheden om de eiproductie, broedeikwaliteit en embryo-ontwikkeling te verbeteren via voeding. „Natriumbutyraat in het voer verbetert het legpercentage en de eischaalkwaliteit. Daarnaast is een goede vitamine D voorziening van belang voor de broeduitkomsten”, aldus Janssen. Een combinatie van vitamine D3 en 25-OH-D3 geeft hierbij betere resultaten dan alleen vitamine D3, vanwege een betere opname in het ei. Organisch gebonden mineralen (Se, Zn, Mn en Cu) helpen ook om de broeduitkomst te verbeteren, met name onder suboptimale omstandigheden (infectie). Organische

mineralen worden beter overgedragen naar het ei dan anorganische mineralen. De kwaliteit van de eendagskuikens is dan ook beter bij toepassing van organisch gebonden mineralen in het voer. Janssen beveelt voor ouderdieren een gehalte van 250 mg natriumbutyraat per kg voer aan. „Daarnaast dient de helft van het anorganisch Se en 30 procent van het anorganisch Zn-Mn-Cu in het voer worden vervangen door organische mineralenbronnen.” Als ook nog 50 procent van de vitamine D3 wordt

vervangen door 25-OH-D3 bedragen de extra kosten circa 45 cent per 100 kg voer. „Deze investering leidt tot drie extra eieren of kuikens tegen 16 cent extra voerkosten per moederdier.”

De kuikenkwaliteit is beter bij toepassing van organisch gebonden mineralen in het

Darmgezondheid Middenlangketenige vetzuren en boterzuur, zoals toegepast in Greenline Poultry van Trouw Nutrition, verbeteren de barrièrefunctie van de darmwand. Recent onderzoek op het Nutreco Poultry and Rabbit Research Centre

voer.


57-58-59_Pluimveevoeding_57-58-59 08-03-11 11:01 Pagina 59

Variabele grondstoffen Ángela Gutiérrez del Álamo Oms, onderzoekster bij het Nutreco PRRC, deed promotieonderzoek naar tarwe en andere grondstoffen in pluimveevoeding. Zij wijst op de grote variatie tussen tarwevariëteiten, voor wat betreft energiegehalte, respons op enzymsupplementatie, snelheid van zetmeelvertering en nutriëntenverteerbaarheid. „Vooral eiwit en zetmeel en de interactie tussen beide zijn van belang in de pluimveevoeding”, legt Gutiérrez del Álamo uit Tarwe-ddgs kan tot een niveau van 5 of 10 procent worden toegepast in leghennenvoeders. Het legpercentage, de eimassa en de voederconversie zijn dan beter dan bij 0 of 15 procent tarwe-ddgs in het voer. „Wel kunnen de eieren wat meer bevuild zijn met caecuminhoud als 10 procent tarwe-ddgs in het voer is opgenomen.” Ook bij mais en soja zijn er significante verschillen in dierprestaties (voeropname, groei, voederconversie, legpercentage, eimassa) en nutriëntenvertering, afhankelijk van de gebruikte variëteit en/of herkomst. Nutreco werkt aan het ophelderen van deze verschillen, door chemische en verteringsparameters van de grondstoffen nader te onderzoeken.

Tabel 1. Veranderingen in aminozurenbehoefte bij een challenge met LPS (Klasing & Calvert, 2000)

Kosten inµmol Lys/kg voor Leukocytenvorming Kosten inµmol Lys/kg voor Ig synthese Acute fase eiwitten Groei Lysine opname % van opname gebruikt voor immuunrespons % van opname gebruikt voor groei

Normaal 45,5 65,6 5950 9520 1,2 62,5

LPS-challenge 90,9 69,6 386 5212 8311 6,7 62,7

Tabel 2. Effect voerstrategie in de drie opfokfases (week 2-6, week 7-15 en week 16 tot eerste ei). B=beperkt, A=ad lib. Bruggeman et al., 1999

Strategie:

(PRRC) laat zien dat Greenline Poultry een gunstig effect heeft op de voederconversie. Greenline Poultry onderdrukt de microflora en verbetert de barrièrefunctie van de darmwand, waardoor minder fermentatie optreedt. „De wateropname neemt af en de strooiselkwaliteit neemt toe”, legt Enting uit. Deze positieve effecten zijn vergelijkbaar met de effecten van antimicrobiële voerbespaarders in het voer. Beta-glucanen uit gistcelwanden, omega-3- en omega-6-vetzuren en vita-

BBB

BAB

ABB

ABA

AAA

Gewicht op 6 wkn (g) Gewicht op 15 wkn (g) Gewicht op 18 wkn (g)

459b 1705b 2122d

459b 3570a 3500b

929a 1840b 2005d

929a 1840b 2800c

929a 3610a 4405a

Leeftijd 1e ei (dgn)

179,4a

169,1ab

174,4a

166,7ab

161,2ab

Aantal broedeieren bij 50 weken

91,15b

69,77d

96,08ab

103,43a

69,59d

mines moduleren de immuunrespons. Vitamine A, 25-OH-D3, 1,25-(OH)2-D3 en E reduceren de cytokineproductie door macrofagen, omega-3- en -6-vetzuren beïnvloeden de immuunrespons en 1,3;1,6-beta-glucanen stimuleren de macrofaagactiviteit. Enting ziet daarnaast perspectief in de toepassing van polyfenolen (tanninen, saponinen), aangezien bepaalde tanninen de groei van Clostridium perfringens blijken te remmen. „In een dierproef is gebleken dat het vochtgehalte van de mest en de

58

59

voetzoollesiescore afnemen bij gebruik van tanninen in het voer.” Onderzoek door het PRRC wijst uit, dat een combinatie van organische zuren, middenlangketenige vetzuren en specifieke polyfenolen waarschijnlijk het beste werkt. De kwaliteit van het strooisel wordt mede beïnvloed door het (fermenteerbaar) eiwitgehalte, de aminozurenbalans, de verhouding tussen zetmeel en vet en de vetbron, fermenteerbare koolhydraten en de mineralenbalans in het voer.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


60_adv_60 08-03-11 10:04 Pagina 60

Ontvangt u de

digitale nieuwsbrief van De

Molenaar al?

Nieuw

el e u t c a d j i t al

Gratis

- objectieve vakinformatie - interessante project- en bedrijfsreportages - belangrijke product- en marktinformatie

Kijk snel op www.demolenaar.nl en meld u aan! vakblad - website - digitale nieuwsbrief - ePaper


61_adv_61 08-03-11 10:03 Pagina 61

SCHOT - RUURLO BV

â&#x20AC;&#x153;UW PARTNER IN SILOZORGâ&#x20AC;? Al 25 jaar specialist in:

New & Used Milling and Recycling Equipment www.dmt-int.com

Dutch Milling Technology International b.v. '07DOMDUHQJHVSHFLDOLVHHUGLQ UHYLVLHYDQUROOHQYRRUDOOHPHUNHQHQ W\SHQNRUUHOSHUVHQ Rolvelgen kunnen worden vervangen in alle gewenste uitvoeringen. Ook voor de vervanging van andere onderdelen, zoals lagers, stofdeksels, oliekeerringen etc. De juiste onderdelen vindt U bij het juiste adres, DMT!!!

â&#x153;ˇ Losboren van vastzittende produkten (Boorinstallatie uniek; OCTROOI nr. 194395) â&#x153;ˇ Complete reiniging van SILOâ&#x20AC;&#x2122;S â&#x153;ˇ Reinigen van fabriekscomplexen (binnen en buiten) voor verkrijgen en behouden van G.M.P. certificaat â&#x153;ˇ Gespecialiseerd in het leeghalen van siloâ&#x20AC;&#x2122;s bij broei en brand i.s.m. brandweer en verzekeringsmaatschappij â&#x153;ˇ Voor al uw straal- en coatingswerk b.v.: â&#x20AC;&#x201C; Betonnen en ijzeren siloâ&#x20AC;&#x2122;s â&#x20AC;&#x201C; Sprinkler tanks â&#x20AC;&#x201C; Melasse/ Vinasse tanks â&#x20AC;&#x201C; Weegbunkers â&#x20AC;&#x201C; Persmeelbunkers â&#x153;ˇ Afsluiten van onderhoudscontracten op jaarbasis Bel voor geheel vrijblijvende informatie:

SCHOT-RUURLO BV Werkplaats: Houtwal 2 Kantoor:

Binnenkort wordt een nieuwe rollenrevisie lijn in gebruik genomen [zie foto]. Met de nieuwste technologie op revisiegebied, zijn wij in staat om U nog beter van dienst te zijn.

Houtwal 2 â&#x20AC;&#x201C; 7261 SR Ruurlo Tel.: 0573-451695 Fax: 0573-450180 E-mail: info@schot-ruurlo.nl

Komplete sluitlijnen voor jute, papieren en plastic zakken & sealmachines

Diverse draagbare zakkennaaimachines

%H]RHNRQ]H:HEVLWH RIQHHPFRQWDFWPHWRQVRS

1LHXZNXLMNVHZHJÂ&#x2021;/++HOYRLUW 7HO  Â&#x2021;)D[   ZHOFRPH#GPWLQWFRPÂ&#x2021;ZZZGPWLQWFRP

ÂŽ INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

ZAKKENNAAIMACHINES

Werkplaats en Showroom: Elgarhof 21, 3055 CB Rotterdam Tel.: 010 - 461 08 08 Fax: 010 - 461 18 86 info@ganapac.nl www.ganapac.nl


62_UHB_62 08-03-11 11:04 Pagina 62

Uit het bedrijfsleven Kleinste schroefcompressoren Atlas Copco vernieuwd De kleinste oliegeïnjecteerde schroefcompressoren, vaak ingezet op productiebedrijven, in de reeks GA 5-11 en GA 5-15 VSD (met toerenregeling) zijn geheel vernieuwd. Kenmerkend voor het nieuwe ontwerp zijn het schroefelement van de nieuwste generatie en de geavanceerde besturingsmodule. Dankzij hun verbeterde prestaties, grotere flexibiliteit en hoge betrouwbaarheid vormt deze nieuwe serie compressoren van 5 tot 15 kW een nieuwe persluchtstandaard voor de industrie. De compressoren beschikken over een verbeterde luchtopbrengst van 8 procent, een zeer laag geluidsniveau van 60 dB(A), verschillende voltagekeuzes voor een toerengeregelde uitvoering, en ruimere gebruiksmogelijkheden. Een nieuwe Elektronikon besturingsmodule en een nieuwe toerengeregelde 15 kW compressor op luchtketel bieden nog meer mogelijkheden. Atlas Copco heeft de SER (Specific Energy Requirement) van deze nieuwe reeks compressoren met 8 procent verlaagd. De nieuwe Elektronikon-besturingmodule op de compressor met geïntegreerde frequentieregeling maakt een gemiddelde besparing van 35 procent op energiekosten mogelijk. Bovendien heeft deze besturingmodule extra software voor het energiezuinig aansturen van de ventilator en de koeldroger, waardoor nog meer besparingen worden gerealiseerd. Informatie: www.atlascopco.com

Imtech lanceert Implant 5 voor mengvoederindustrie Technisch dienstverlener Imtech lanceert het vertikaal geïntegreerde procesbesturingssysteem Implant voor de mengvoederindustrie, dat PLC, Scada en een Batch/MES-laag omvat. Met Implant versie 5 is een overstap gemaakt naar de modernste ontwikkelsoftware voor de Batch/MES-laag met een modulaire opbouw, stelt de leverancier. Daarmee wordt het toepassingsgebied en de functionaliteit van het systeem uitgebreid en de configuratie en onderhoudbaarheid verbeterd. De eerste mengvoerproducenten maken inmiddels gebruik van Implant 5. Voor elke stap in het productieproces is een Implant-module ontwikkeld. Een brede reeks aan doseercomponenten wordt daarmee ondersteund. Bovendien bestaan er koppelingen naar verschillende ERP-systemen aan de bovenkant. De betrouwbaarheid van Implant wordt bij voorkeur gerealiseerd via PLC-hardware gecombineerd met redundantie op server-niveau. Zo blijft het systeem goed functioneren wanneer een of meer onderdelen defect raken of verloren gaan en heeft het een lange levensduur en maximale openheid. „Alle modules dragen er zorg voor dat aan de hand van de ontvangen opdrachten uit ERP en/of andere systemen, transporten en machines op de meest efficiënte wijze worden aangestuurd. Geavanceerde berekeningssystemen zorgen ervoor dat bedrijfsleiding en operatoren steeds een actueel en overzichtelijk beeld hebben van onder andere de productiebatches, voorraden en equipmentefficiency. Gebruikersgemak wordt gerealiseerd door een uitgekiende user interface en hoge snelheid door gepaste technologische keuzes”, aldus de leverancier. Informatie: www.foodandfeed.nl

62

63

Stijgende levensproductie met Vita Power De nieuwe melkvervanger Vita Power verkort de melkperiode van kalveren drie tot vier weken, terwijl ze harder groeien en minder gezondheidsproblemen hebben. Dit blijkt uit resultaten van een pilotproef uitgevoerd door Hendrix UTD. De resultaten geven aan dat de levensproductie, door een hardere groei in de melkperiode, kan toenemen met 600 kg. Vita Power is een speciaal geconcentreerde melkvervanger die zorgt voor een veilige en geleidelijke vertering van de melk over de dag. Dit resulteert in een snellere groei en daardoor neemt de kans op gezondheidsproblemen af. Naast hogere arbeidsproductiviteit levert de verkorte melkperiode een hogere levensproductie op. Uit recent Amerikaans onderzoek van de Cornell University blijkt dat de energieopname en groei in de melkperiode een sterk effect hebben op de melkproductie. Uit onderzoek met bijna 800 dieren komt naar voren dat iedere 100 gram extra groei tijdens de melkperiode zo’n 200 kg extra melkproductie oplevert. In de praktijk betekent dit dat door toepassing van de verkorte melkperiode met Vita Power de levensproductie kan toenemen met bijna 600 kg. Met een verkorte melkperiode wordt ook de basis gelegd voor een versnelde opfok met een lagere afkalfleeftijd. In combinatie met een goed management van de jongveeopfok, zijn vaarzen sneller op het gewenste gewicht en voldoende ontwikkeld om te insemineren. Daardoor kunnen veehouders de afkalfleeftijd van hun vaarzen verlagen. Dit levert extra voordelen op, omdat bij een lagere afkalfleeftijd minder stuks jongvee nodig zijn voor vervanging. Informatie: www.hendrixutd.nl

Vernieuwde website Meneba Meneba’s website – www.meneba.com – heeft een opfrisbeurt gekregen. De herkenbaarheid van Meneba is gebleven, maar de website heeft verschillende nieuwe functionaliteiten gekregen, waaronder een recepten- en folderdatabase. De nieuwe website van Meneba is ingericht op meer gebruikersgemak en aangepast aan de snelle manier van informatievoorziening. De bezoeker komt direct binnen op de meest bezochte pagina en kan in één oogopslag zien wat Meneba bezighoudt. Informatie: www.meneba.com

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


63_Brandenburg_63 08-03-11 10:04 Pagina 63

RIJK AAN SMAAK

RIJK AAN ENERGIE

RIJK AAN KRACHT

R I J K A A N K WA L I T E I T

Honderd procent natuurlijk en gezond met een uitstekende verteerbaarheid. Dat is de kracht van BrandPLUS® producten. Door een verfijnde techniek van microniseren en extruderen wordt het zetmeel in de grondstoffen ontsloten en blijft de smaak bewaard. De aanwezige nutritionele kennis wil Brandenburch met u delen. Graag zelfs. Want samen met u producten ontwikkelen en markten uitbreiden, is de basis voor een succesvolle samenwerking. P.O box 106, 5710 AC Someren • Kanaalweg 6, 5721 MZ Asten • P (+31) 493 69 37 84 • F (+31) 493 69 56 95 • I www.brandenburch.com • E sales@brandenburch.com


64-65-66_Baktarwes_64-65-66 08-03-11 11:08 Pagina 64

Zon scheen in ons brood Algemeen

Beoordeling kwaliteit baktarwes

[Ingrid De Leyn]*

Verschillende factoren maken uit wat de bakwaarde van deeg is. Dit begint al bij de weersomstandigheden tijdens de graanteelt en –oogst. De zomer van 2009 had een gunstig effect op de bakwaarde van tarwe, zo blijkt uit de evaluatie van de Hogeschool Gent. Weersomstandigheden spelen een belangrijke rol bij de teelt en de oogst van granen. Afgelopen zomer was een fantastische zomer en dit laat zich voelen in de kwaliteit van de tarweoogst van 2009. Op de proefhoeve van de Hogeschool Gent werden een reeks van zuivere tarwerassen geteeld en geëvalueerd naar hun bakwaardigheid.

I n g a n g s c o n t ro l e s De eerste belangrijke controles die baktarwes moeten ondergaan, hebben te maken met het hectolitergewicht, het eiwitgehalte, de eiwitkwaliteit en de amylase-activiteit. Het hectolitergewicht geeft meer informatie over het aandeel endosperm ten opzichte van zemel in de korrel en kan een aanwijzing zijn voor het bloemrendement tijdens de vermaling. Een basiswaarde voor de classificatie van tarwe en bloem is het totaal eiwitgehalte. Eiwitten spelen een belangrijke rol bij de vorming van het glutennetwerk. Dit verklaart waarom de bepaling van de sedimentatiewaarde volgens Zeleny tot de ontvangstvoorwaarden voor baktarwe behoort. Daarnaast is de kennis van de aanwezigheid van actieve

␣-amylasen in de korrel onontbeerlijk. Amylasen zijn enerzijds nodig voor de omzetting van zet-

meel tot suikers, anderzijds mag de hoeveelheid van de actieve ␣-amylasen niet te hoog zijn, wegens de onverwerkbaarheid van de degen. Eiwitgehaltes In tabel 1 is duidelijk te zien dat de meeste tarwes een hoog hectolitergewicht vertonen. Ook het eiwitgehalte en de Zelenywaarden zijn goed te noemen en variëren van 34 tot 72. De eiwitgehaltes van deze tarwes zijn zeer hoog (tot 16,45 procent voor Fortis). Deze hoge eiwitgehaltes zijn niet steeds in overeenkomst met de eiwitgehalten van tarwe die wordt geteeld door landbouwers. De tarwes van de proefvelden hebben voldoende bemesting gekregen, zoals werd geadviseerd na een bodemonderzoek. Bij de tarweteelt door de landbouwers is niet steeds de volledige hoeveelheid bemesting gegeven, van-

Tabel 1: Resultaten van de analyse van de tarwekorrel Carenius Celebration Impression Julius Altigo Alves Esket Lincoln Louisart Manager Potential Premio Q-plus Rollex Selekt Groncourt Mercato Fortis Retro Solution

De zomer van 2009 had een gunstig effect op de bakwaarde van tarwe.

HLG 80,7 81,6 82,1 84,4 80,6 82,2 74,2 83,6 80,8 82,7 77,4 81,2 74,9 82,6 82,4 78,6 76,9 79,2 75,8 78,6

Zeleny 34 43 67 68 49 44 56 38 70 66 72 63 71 40 70 56 58 63 46 60

Valgetal 356 332 254 329 177 302 264 349 334 228 289 352 159 114 163 122 238 369 330 170

eiwit (%)ds 11,92 11,80 13,49 11,95 13,59 13,56 14,57 13,72 14,38 12,80 13,94 12,90 14,27 13,11 13,22 12,98 13,01 16,45 14,01 13,93

Glutenindex (%) 85 90 100 88 97 92 71 72 96 88 94 96 77 70 99 94 100 90 94 92

Z/E 2,85 3,64 4,97 5,65 3,57 3,24 3,84 2,77 4,87 5,12 5,13 4,84 4,97 3,01 5,29 4,31 4,42 3,8 3,3 4,3

maalrend (%) 68,48 72,61 74,94 74,98 76,8 75,13 73,21 75,62 73,62 73,39 70,26 73,37 70,81 73,29 74,38 72,42 73,33 74,87 71,93 71,28


64-65-66_Baktarwes_64-65-66 08-03-11 11:09 Pagina 65

Wa t e r a b s o r p t i e In tabel 2 zijn de analyseresultaten voor farinogram Brabender en alveogram Chopin weergegeven. Opvallend zijn de hoge waarden voor waterabsorptie, deze variëren van 57 tot 68 procent. Potential en Altigo bereiken de hoogste waarden, Potential heeft tevens een goede stabiliteit bij het kneden. De waarden voor alveogram van Chopin liggen eerder uiteenlopend: de W-waarden variëren van 112 tot 323. Een goede

W-waarde van 220 wordt vooropgesteld, maar betekent eigenlijk niet alles. De verhouding P/L moet ongeveer rond 0,80 liggen en betekent een bepaalde balans tussen de elastische en de viskeuze eigenschappen van een deeg. Dit staat eigenlijk voor een bepaalde ‘soepelheid’ van een deeg. Uit tabel 2 blijkt dat geen enkele tarwe deze waarde bereikt, enkel Esket heeft een P/L = 0,99. Het blijkt dat deze variëteit het hoogste broodvolume behaalt en dus het meest soepele deeg levert met een goede gasretentie. De waarden voor P/L voor de andere tarwerassen liggen zeer hoog. Hierbij moet de opmerking worden gemaakt dat de alveogrammen werden behaald bij een klassieke uitvoering van de test, namelijk bij een waterabsorptie van 50 procent. Uit de farinogrammen blijkt dat de waterabsorptie voor een goede consistentie veel hoger ligt. De alveograaftest volgens de klassieke uitvoering is hier dus niet ideaal als beoordeling van de visco-elastische eigenschappen van de degen. Bij de klassieke

Figuur 1: Volume voor bus- en plaatbrood van de verschillende tarwerassen

8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 A lv es Es ke t Li nc ol Lo n ui s M art an a Po ge r nt en tia Pr l em io Q -p lu s Se l e G ro kt nc ou rt M er ca to Re tr o So lu tio

Kwaliteit Na conditioneren, werden de tarwes vermalen op een Bühlermaalautomaat. Het bloemrendement varieert van 68 tot meer dan 76 procent. De hoogste rendementen worden behaald door de variëteiten Impression, Julius, Altigo, Alves, Lincoln en Fortis. Met de bloem kunnen analyses worden uitgevoerd op degen waarbij vooral de reologische eigenschappen worden geëvalueerd. Met behulp van een Glutomatic werden gluten uitgewassen en de glutenindex bepaald. De glutenindex is een waarde die wordt teruggevonden in tabellen betreffende tarweclassificatie. De gluten-

index bepaalt hoeveel gluten worden weerhouden door een zeef, tijdens centrifugeren van de natte gluten. Een hoge waarde wijst op gluten van zeer goede kwaliteit, die niet afbrokkelen. De tarwes in tabel 1 geven sterk uiteenlopende waarden voor glutenindex: van 70 tot 100. De hoogste waarden voor glutenindex komen over het algemeen overeen met de hogere eiwitgehalten en de hogere Zelenywaarden. Dit geldt voor Impression, Louisart, Potential en Selekt. Uitzonderingen bevestigen echter de regel.

Ca r Ce en iu le br s at Im ion pr ss io n Ju liu s A lti go

wege de ‘tegenvallende tarweprijzen’. De waarden voor valgetal worden, op basis van de oogstomstandigheden, verwacht hoog te zijn. Er zijn echter enkele rassen die laag scoren: Altigo, Q-plus, Rollex, Selekt, Groncourt en Solution (valgetal is kleiner dan 220). De rassen Altigo, Selekt en Rollex gaven in het oogstjaar 2008 eveneens lage waarden voor het valgetal. Deze rassen zijn dus schotgevoelig te noemen.

Figuur 2: Bakvolumes van tarwerassen uit 2 oogstjaren

7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 Celebration Imprssion

64

65

Julius

Altigo

Louisart

Pontential

Premio

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9

Selekt


64-65-66_Baktarwes_64-65-66 08-03-11 11:09 Pagina 66

>> Zon scheen in ons brood

Bus- en plaatbrood.

alveogrammen hebben de degen niet voldoende water gekregen voor een ideale glutenontwikkeling. Het is dus niet abnormaal dat de verhouding P/L zeer hoog kan liggen. Ultieme baktest De klassieke kwaliteitstesten die op tarwe en bloem worden uitgevoerd, geven echter geen kwaliteitsgarantie bij het bakken. Daarom wordt de baktest als ultieme test uitgevoerd. De Belgische standaardbaktest is ontwikkeld voor het evalueren van zuivere tarwerassen. Er wordt gewerkt met een snelkneder (spiraalkneder) en een verkorte rijs. De ingrediënten zijn bloem, water, zout, droge instantgist, mout indien nodig en vitamine C. De baktest levert busbroden en plaatbroden. De plaatbroden zijn gebakken op een U-vormige plaat en bootsen de vloerbroden na. Zowel busbroden als plaatbroden worden op dezelfde wijze doorgeslagen en gevormd

en kunnen zodoende worden vergeleken. Wanneer het volume van een plaatbrood duidelijk groter is dan van een busbrood, en bovendien is de vorm van het plaatbrood goed, dan is de bloem geschikt voor de productie van vloerbroden. Het plaatbrood laat toe de ‘vloei’ van het deeg te evalueren. De baktesten werden uitgevoerd met alle tarwerassen, behalve met Rollex. De bloem van deze tarwevariëteit had een valgetal van 160. Dat is te laag om mee te bakken. Deze bloem zou problemen geven tijdens de verwerking, namelijk kleverige degen. Alle andere bloemstalen hadden een valgetal van tenminste 200. B a k w a a rd e In figuur 1 zijn de volumes van bus- en plaat broden weergegeven. Voor oogstjaar 2009 is de bakwaarde van de tarwerassen bijzonder goed, zeker in vergelijking met oogstjaar 2008. De rassen Alves, Esket en Retro behalen zeer hoge waarden voor het broodvolume, vooral omdat hier wordt gewerkt met ‘onverbeterde bloem’. De kruimstructuur van de broden van Alves, Esket en Retro is minder fijn dan bij de andere broden, volgens de tabel van Dallmann halen deze kruimbeelden een cijfer 5 en 6, de andere broden halen een 7. Wel geeft het ras Esket bij de deegbereiding een kleverig deeg. Bij opmaken is deze kleverigheid bijna

helemaal verdwenen, maar het deeg is niet elastisch. Premio en Mercato behalen geen goed bakvolume. De variëteit Premio werd ook in 2008 geëvalueerd en behoorde toen ook bij de laagst scorende rassen. Een achttal tarwerassen van de oogst 2009 werden eveneens in 2008 geëvalueerd. Figuur 2 geeft een vergelijking van de broodvolumes uit deze twee oogstjaren. Opvallend is dat de verhouding onderling tussen de tarwerassen voor het broodvolume voor beide oogstjaren nagenoeg dezelfde is. De rassen Julius en Potential scoren voor beide oogstjaren goed. Dit geldt ook als wordt gekeken naar het eiwitgehalte en de Zelenywaarde. De onderlinge verhoudingen tussen de rassen blijven dezelfde voor beide oogstjaren. B a k w a a rd i g e t a r w e s Oogstjaar 2009 gaf zeer goede bakwaardige tarwes: hoge opbrengst, hoge eiwitgehaltes, goede eiwitkwaliteit, goede glutenkwaliteit, geen problemen voor amylase-activiteit, sterke degen met hoog waterabsorptievermogen en goede bakprestaties. Voor 2009 kunnen de rassen Julius, Alves, Esket, Potential en Retro worden aangeduid als tarwes die het best scoren voor broodvolume.

-

* Ing. Ingrid De Leyn is werkzaam bij de Hogeschool Gent.

Tabel 2: Analyseresultaten voor farinogram en alveogram

Carenius Celebration Impression Julius Altigo Alves Esket Lincoln Louisart Manager Potential Premio Q-plus Rollex Selekt Groncourt Mercato Fortis Retro Solution

Farinogram van Brabender absorptie (%) deegont (min) 64,5 3,4 62,3 2,2 62,3 2,4 66,5 4,8 67,4 4 62,2 5,2 65,9 4 61,5 3 62,7 6 63,5 4 68,2 5,5 64,2 2 65,2 4 58,4 2 58,9 2,3 63 2,4 57,3 1,9 64,5 1,9 64,1 2,4 62,3 4,5

stab (min) 5,5 7,1 5,4 7,3 5,1 6,1 3,9 2,4 9,3 6,6 9,9 3,3 5,3 5,6 5,5 4,9 2,8 8,6 7,8 7,1

elasticiteit (BE) 89 70 79 74 69 91 86 86 74 89 77 65 89 61 64 78 77 97 74 86

66

afslapping (BE) 69 62 88 78 104 84 85 86 78 90 64 67 124 71 80 96 81 55 58 92

67

kwaliteitsgetal 78 90 61 81 70 68 61 41 105 80 116 41 64 72 51 49 32 93 84 86

Alveogram van Chopin P L P/L W 125 40 3,12 188 143 33 4,33 195 147 52 2,83 300 167 37 4,51 257 147 54 2,72 285 94 61 1,54 202 82 83 0,99 207 75 45 1,67 112 129 72 1,79 323 129 52 2,48 246 163 48 3,4 310 169 27 6,26 202 119 53 2,25 240 75 48 1,56 135 116 69 1,68 297 127 59 2,15 275 91 60 1,52 209 136 45 3,02 237 145 47 3,09 263 110 81 1,36 271

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


Wij wensen al onze relaties goede kerstdag en en een voortreffelijk 20 10.

Resultaat door kwaliteit Voor fysisch/chemische analyses van alle diervoedergrondstoffen bent u bij LabCo aan het juiste adres. Maar zeker ook voor microbiologisch-, lucht- en hygiĂŤne-onderzoek. Overtuig uzelf en neem de proef op de som. Vraag vandaag nog gedetailleerde informatie aan.

ERKENDE KWALITEITSBORGING VOOR VELE ANALYSES...

ELBEWEG 141 3198 LC EUROPOORT RT TELEFOON 0181 - 262355 FAX 0181 - 263424 E-MAIL: INFO@LABCO.NL INTERNET: WWW.LABCO.NL

ANALYSE WIJST UIT, LABCO !

67_Labco/Actemium_67 08-03-11 10:03 Pagina 67


68_Spekschoor_68 08-03-11 10:02 Pagina 68

Durft u uw silo ook zo enthousiast te openen?

Tja, het is een gewetensvraag. Maar geen onbelangrijke. Want hoe mooi en smaakvol uw producten uiteindelijk ook op tafel worden geserveerd, de kwaliteit staat of valt met de gang die ze daarvoor hebben gemaakt. Bijvoorbeeld in en uit de silo. Net als in het restaurant gelden ook in silo’s strenge reinigingsvoorschriften. En net als in de wijnkelder heeft u ‘fijn-

proevers’ nodig om deze te kunnen uitvoeren. Bij Spekschoor Industriële Reiniging treft u alle ingrediënten aan voor een grondige en professionele reiniging van uw silo’s en andere productiefaciliteiten.Voilá: vakkundige mensen, gecertificeerd materiaal, snelle en accurate afhandeling van zaken, een uitstekende service en – als pittige afdronk – een

www.spekschoorbv.nl

uniek silo certificeringsysteem. Waarmee u te allen tijde verzekerd bent van topkwaliteit. Want schoon is één, maar spik en span is Spekschoor. Neem nu zelf de proef op de som. Bel ons voor een vrijblijvende kennismaking of offerte (0413) 351 284. Of open onze website op www.spekschoorbv.nl Dat durft tenslotte iedereen….


69-70-71_Bracofeed_69-70-71 08-03-11 09:30 Pagina 69

Slimme logistiek Techniek

[Jacqueline Wijbenga]

Bracofeed neemt op- en overslagfaciliteiten in gebruik

Op een 5,25 hectare groot terrein aan de rand van Oss verrees afgelopen zomer de op- en overslagfaciliteit van Bracofeed Storage. De onderneming slaat grondstoffen op en over voor enkel mengvoederproducenten, waaronder Boerenbond Deurne. ,,Over een half jaar verwachten we hier elke veertien dagen 10.000 ton grondstoffen om te zetten’’, aldus Peter van Deursen.

Projectdeelnemers Projectontwerp: Constructeur: Bouwkundige: Machines: Electro:

Voor de opslag van granen zijn zes silo’s van 2500 kuub beschikbaar.

Peter van Deursen, directeur productiebedrijven, is bij Boerenbond Deurne betrokken bij veel ver- en nieuwbouwprojecten. Het op- en overslagbedrijf Bracofeed Storage (zie kader), was voor hem bouwtechnisch gezien een nieuwe uitdaging. Van Deursen is namens Boerenbond Deurne verantwoordelijk voor de projectbegeleiding en –realisatie van de installatie in Oss. ,,Normaal bouwen we in of aan bestaande productiebedrijven, dit keer had ik als het ware een compleet blanco papier voor me.’’ Daarmee rustte een belangrijke verantwoordelijkheid op de schouders van het projectteam. ,,Je kunt het in zo’n geval

maar een keer goed doen. Als er eenmaal iets staat, wordt dat bepalend voor alle toekomstige plannen.’’ Va s t Het perceel, dat in 2006 werd gekocht, is gunstig gelegen, aan een zijarm van de haven van Oss en vlak bij ontsluitingswegen richting de productielocaties van Boerenbond Deurne. De ideale locatie voor op- en overslag van bulkgrondstoffen, zoals granen en eiwitrijke grondstoffen. Voordat er ook maar iets werd ondernomen, reisde Van Deursen langs vele vergelijkbare projecten in binnen- en buitenland om ideeën op te doen en van

68

69

Automatisering:

Tebodin CCE Bartels Ingenieursbureau Van Schijndel Bouwgroep Van Aarssen International Schieland Broere Elektrotechniek Cofely Noordwest

ervaringsdeskundigen te horen wat wel en niet verstandig was. Gaandeweg vormde hij op basis daarvan een beeld van hoe hij het project graag zou willen. Toen de plannen vastere vorm kregen, werd Tebodin CCE ingeschakeld voor de begeleiding van het vergunningtraject en de ontwerptekeningen. ,,Ook dan nog word je elke dag geconfronteerd met keuzes’’, constateert Van Deursen. ,,Neem de kade. Duidelijk is dat die aan de haven moet. Maar als ze eenmaal gaan tekenen, moet je aangeven waar precies de laad- en losinstallatie moet worden gesitueerd. Als die locatie vast staat, heeft ook alles wat er verder mee verbonden is een plaats. Van zo’n besluit hangt veel af.’’ Uiteindelijk koos Van Deursen voor een laad- en losinstallatie >>

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


69-70-71_Bracofeed_69-70-71 08-03-11 09:30 Pagina 70

>> Slimme logistiek in het midden van de kade. Hierdoor heeft het te lossen schip voldoende ruimte om naar voren of naar achteren te manoeuvreren om het ruim snel te kunnen legen, zonder dat dit overlast geeft voor de buren of dat het schip snel in aanraking komt met het eind van het kanaal. Bouw De bouwactiviteiten gingen in de zomer van 2008 van start. Het eerste schip dat werd gelost om de installatie te testen, meerde september 2009 af in Oss. ,,Het hele traject heeft langer geduurd dan we oorspronkelijk beoogden’’, vertelt Van Deursen. Belangrijkste oorzaak daarvan was de voortdurende afstemming van de bouw met toekomstige capaciteit en voortschrijdend inzicht. Zo heeft de bouw onder andere vertraging opgelopen doordat er kelders moesten komen onder de graanopslagsilo’s. ,,Die graansilo’s worden van bovenaf gevuld en van onder gelost via kettingtransport. Traditioneel zitten die kettingen in de silo’s. Dat is een prima systeem als de silo’s maar een paar keer per jaar worden geleegd, maar de omloopsnelheid ligt hier aanzienlijk hoger. Volgend jaar moet hier alle opslagcapaciteit elke twee weken over de kop. Dat vraagt nogal wat van het materiaal.’’ Van Deursen vertelt over de ervaringen van een collega, die een silo volledig leeg had moeten laten lopen om een euvel aan een ketting te repareren. ,,Niet alleen sta je dan stil, maar je raakt zo ook waardevol product kwijt.’’ Die situatie wilde Van Deursen hoe dan ook voorko-

De op- en overslagfaciliteit van Bracofeed Storage in Oss.

Bracofeed Bracofeed is de afkorting van Brabantse Coöperatie Feedproducts purchase. Tot voor kort bestond Bracofeed BV uitsluitend uit een inkoopafdeling ten behoeve van Boerenbond Deurne. Dit bedrijfsonderdeel, gevestigd in het Duitse Schönbeck, heet nu Bracofeed Trading. Daarnaast zijn er twee andere divisies binnen Bracofeed: Bracofeed Storage (de op- en overslag in Oss) en Bracofeed Products, verantwoordelijk voor de verkoop van de grondstoffen, bewerkt of onbewerkt, aan de boeren. Met een jaaromzet van ruim 1 miljoen ton verzorgt Bracofeed de in- en verkoop van diervoedergrondstoffen voor diverse bedrijven en volledig voor Boerenbond Deurne.

men. Hij koos er daarom voor de silo’s te onderkelderen, zodat alle beweegbare delen en de motor vanuit de kelder direct bereikbaar zijn om storingen op te lossen of onderhoud te plegen, ook al ligt er product in de silo’s. ,,Al met al een forse extra investering, maar als het zo gaat lopen als wij verwachten, betaalt die zich op den duur weer terug.’’ Installatie De scheepslossingen (maximale capaciteit 3000 ton) worden gedaan door CT Timmer. Dit bedrijf wordt opgeroepen zodra een schip zich meldt. Er wordt gebruik gemaakt van bandtransport met een capaciteit van 300 ton per uur. ,,Het lossen van schepen gebeurt altijd overdag. Vooralsnog hebben we dat uitbesteed, omdat we deze locatie willen laten draaien met een efficiënte bezetting’’, vertelt Van Deursen. Het lossen en laden van (bulk)wagens (capaciteit 150 ton/uur) kan 24 uur per dag, mits de chauffeurs in het bezit zijn van een toegangspas met de juiste auto-

risaties. De toegangspas is zo groot als een bankpas en bevat een schat aan informatie. ,,Daarmee kan de chauffeur de poort openen, maar wordt ook de weegbrug geactiveerd, de stortput en de juiste opslagsilo vrijgegeven’’, vertelt Van Deursen. Momenteel is het nog niet mogelijk om ’s nachts te laden en/of lossen, omdat de automatische monstername nog in werking moet worden gesteld. ,,Daar wordt hard aan gewerkt. Alle apparatuur staat al op de juiste plek, het is een kwestie van de juiste kabeltjes met elkaar verbinden. Daarvoor zijn we afhankelijk van derden. Als alles volgens plan verloopt, moet dat de komende weken worden afgehandeld.’’ Automatisering Als de kabels en verbindingen allemaal zijn gelegd, is het mogelijk om de op- en overslag zonder daadwerkelijk aanwezig personeel te bedienen. ,,Alles is op afstand bestuur- en bedienbaar. Of je nu op een van de andere locaties zit of thuis achter je pc, je kunt precies zien of alles


69-70-71_Bracofeed_69-70-71 08-03-11 09:31 Pagina 71

hier op rolletjes loopt en wie waar op het terrein is. Daarvoor zijn voldoende camera’s aanwezig.’’ Belangrijke basis voor die bediening op afstand is de automatisering van Cofely. ,,Dat systeem, daar ben ik best wel een beetje trots op, want het is mede gebaseerd op de ideeën die wij zelf hebben ingebracht’’, vertelt Van Deursen. Voor een van de andere productielocaties was hij op zoek naar een nieuw besturingssysteem. Tijdens zijn marktverkenning stuitte hij op een automatiseringspakket van Cofely (voorheen GTI). Dit bedrijf automatiseert veel voedingsmiddelenfabrieken. ,,Dat pakket had eigenlijk in zich wat ik voor ogen had, alleen ontbraken een aantal aspecten die specifiek voor de diervoedersector wel noodzakelijk zijn.’’ In gezamenlijk overleg met Cofely, Tebodin CCE en Boerenbond Deurne is een pakket voor de mengvoederindustrie ontwikkeld: de MES Toolbox. Dat is het pakket waarmee Bracofeed in Oss werkt, maar waarmee inmiddels ook de Boerenbond Deurne productielocaties in Helmond en Oirschot werken. ,,Het is een heel gebruiksvriendelijk, Win-based systeem. Je hebt voortdurend een goed overzicht van wat er gebeurt en kunt inzoomen naar die onderdelen in het proces die bijzondere aandacht vereisen.’’ Op het scherm in Oss geven roodgekleurde verticale balkjes naast de opslagsilo’s het vulniveau aan. In een van de silo’s licht een ander rood balkje op. ,,Daar is waarschijnlijk iets mis met een niveaumeter. Daar moeten we even naar kijken.’’ Ergens anders op het scherm eenzelfde rode attentie, dit keer bij een afsluitklep. ,,Zo weet je precies waar je moet zijn om een bepaald euvel te verhelpen.’’

Verschillende sensoren houden de temperatuur van de opgeslagen producten in de gaten. ,,Zo nodig kunnen we het product extra beluchten.’’ Vo l g e n d e f a s e Op dit moment beperkt de op- en overslag in Oss zich nog tot granen. Daarvoor zijn zes silo’s beschikbaar van elk 2500 kuub. ,,De volgende fase is al in gang gezet. Zodra het weer het toelaat, gaan we aan de slag met de vlakloods voor de opslag van onder andere palmpit, raapschroot en bietenpulp.’’ Ook aan de andere kant van de laad- en losinstallatie zijn nog opslagfaciliteiten voorzien, betonnen silo’s voornamelijk voor sojaproducten en raap. Ondertussen wordt er in de verwerkingsinstallatie ook gewerkt aan de volgende stap. ,,Momenteel worden de grondstoffen alleen geschoond voordat ze worden opgeslagen en/of overgeslagen. Over een tijdje kunnen we hier ook enkelvoudige grondstoffen bewerken. De hamermolen wordt binnenkort geïnstalleerd.’’ Vooral hiervan verwacht Van Deursen ook extra voordelen voor de productielocaties van Boerenbond Deurne. ,,De vraag van boeren naar enkelvoudige grondstoffen, onbewerkt en bewerkt, neemt toe. Momenteel doen we dat op de bestaande productielijnen, maar als we 32 ton graan moeten malen, staan er een of twee perslijnen tijdelijk stil. Dat gaat ten koste van de productiecapaciteit en efficiëntie. Als we die enkelvoudige bewerking hier in Oss doen, ontlasten we de mengvoerproductie’’, verklaart hij. Enkelvoudige

grondstoffen kunnen vanaf 8 ton rechtstreeks vanuit Oss op de boer worden geleverd. In eerste instantie is een hamermolen beschikbaar voor bewerking. Op termijn sluit Van Deursen niet uit dat meerdere bewerkingsstappen zullen volgen.

De graansilo’s zijn onderkelderd zodat alle beweegbare delen en de motor direct bereikbaar zijn.

S t a p v e rd e r Momenteel is het nog rustig op het fonkelnieuwe bedrijventerrein in Oss. De belangrijkste verkeersbewegingen zijn nog voor rekening van de installateurs en machinebouwers. Van Deursen verwacht dat zij voorlopig nog wel even actief zullen zijn in Oss. ,,Over een half jaar verwachten we hier elke veertien dagen 10.000 ton grondstoffen te verwerken. Dus zo’n vier of vijf schepen te lossen of laden, maar de toekomstige ontwikkelingen beperken zich niet daartoe. In gedachten zijn we al weer vele stappen verder. We hebben nog maar een stuk van die ruim 5 hectare in gebruik. Hier zijn volop mogelijkheden voor verdere ontwikkelingen’’, besluit Van Deursen.

-

C o n t ro l e Van elke grondstof die binnenkomt, wordt automatisch een monster genomen. Dit monster wordt onderworpen aan een initiële analyse, visueel en met behulp van een Perten analyser. ,,We bepalen hier vochtgehalte, temperatuur en eiwitgehalte. Pas als die akkoord zijn, kan er worden gelost.’’ Mocht er aanleiding voor zijn, dan wordt het monster aan een nadere analyse onderworpen alvorens toestemming wordt gegeven voor het lossen. Eenmaal in de silo’s worden de grondstoffen dag en nacht bewaakt. De silo’s zijn uitgerust met radar om de vulniveaus in de gaten te houden.

,,De volgende bouwfase is al in gang gezet. Zodra het weer het toelaat, gaan we aan de slag met de vlakloods’’, aldus Peter van Deursen.

70

71

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


72â&#x20AC;˘adv_72 08-03-11 10:09 Pagina 72

UW CREATIEVE PARTNER

Tebodin CCE wordt steeds door de markt uitgedaagd om over actuele kennis van toegepaste technieken

Tebodin Netherlands B.V.

en marktprijzen te beschikken. Door vele projecten in binnen- en buitenland is Tebodin CCE in staat om deze

Tebodin CCE

verwachting waar te maken. Met een integrale projectaanpak garanderen wij een goed doordacht ontwerp

Keulenstraat 18

en een begroting die strookt met de realiteit. Onze Nederlandse en Belgische klanten kunnen dit bevestigen;

7418 ET Deventer

wij danken hen voor het in ons gestelde vertrouwen!

Tel. 0570 63 89 00 E-mail info@tebodincce.nl

Tebodin CCE is een advies- en ingenieursbureau met veel expertise en ervaring in de Agro en Food sector.

www.tebodincce.nl

Wij zijn uw partner voor klantspeciďŹ eke en creatieve oplossingen.

www.tebodin.com

Frequentieregelaars? Helmke levert maatwerk!     

grote voorraden enorme know-how prima service 24 uurs service snelle levertijden

      

Vermogens van 0,18 t/m 10.000 kW Uitvoeringen van IP 00 t/m IP 68 Ook in combinatie met ATEX motoren ABB frequentieregelaars t/m 355 kW uit voorraad leverbaar Van losse componenten t/m turn-key projecten Wij zijn fabrikaat onafhankelijk Eigen engineering, training en opleiding

Aalbosweg 24, Postbus 195, NL - 8170 AD Vaassen, Tel. 0578 578 578, Fax 0578 578 585, E-mail: info@helmke.nl

www.helmke.nl


73_adv_73 08-03-11 10:09 Pagina 73

Hendrix UTD Lochem

De Specialist voor: -

Ontwerp en advies Nieuwbouw/ Renovatie. Montage. Dag en nacht service.

Denkavit Voorthuizen

Van Mourik Ede B.V. 0318 – 64 11 44 24 uurs service 0318 – 437 437 www.vanmourikede.nl

Van Mourik Meppel B.V. 0522 – 238 800 www.vanmourikmeppel.nl De Heus Voeders Sneek


74-75_Varkensbrok_74-75 08-03-11 11:10 Pagina 74

Voersamenstelling voorspelt voorkeur Onderzoek textuur varkensbrok

Diervoeding

[Carolien Makkink]

Textuurkenmerken van een diervoeder spelen een rol bij de acceptatie en voeropname. Door middel van Texture Profile Analysis wordt een goed beeld gekregen van de textuureigenschappen. De voorkeur van varkens voor een bepaald type voer hangt niet alleen af van de samenstelling, maar ook van de fysische eigenschappen. Naast de hardheid van de brok bepalen ook cohesie, veerkracht, ‘plakkracht’, brosheid en kauweigenschappen het ‘mondgevoel’ (zie tabel 1). Textuur is daarom, net als smaak en geur, een sensorische kwaliteit van het voer. Onderzoek WUR-studente Mai Anh Ton Nu onderzocht de textuur van varkensbrok met behulp van Texture Profile Analysis (TPA). In deze test wordt de brok (één brokje of een monster van 30 gram) samengedrukt bij een bepaalde snelheid. De kracht die op het monster wordt uitgeoefend,

wordt weergegeven in een grafiek (zie figuur 1). Ton Nu hanteerde twee compressiesnelheden (1 en 3 mm/sec) en vergeleek enkelvoudige en dubbele compressie. Zij onderzocht zowel droge als natte (voer:water verhouding 1:1) voeders. De vier testvoeders waren geëxtrudeerd bij verschillende stoomtoevoegingsniveaus (1, 3 of 5 procent) en verschillende schroefsnelheden (50, 60 of 70 procent). In eerder onderzoek (zie De Molenaar (112)14: 32-33) is al gebleken dat voervoorkeur en voeropname verschilt tussen deze voeders. Resultaten Over het algemeen kwam de hardheid gemeten via TPA vrij goed overeen met

de hardheid volgens Kahl. Wel was de TPA-meting nauwkeuriger dan de Kahlbepaling en gaf de TPA meer gedetailleerde informatie over de textuur. De compressiesnelheid in de TPA-test had geen invloed op de uitkomsten van de test, maar de meting was wel nauwkeuriger bij een snelheid van 3 mm/sec dan bij 1 mm/sec. Alle textuurkenmerken hadden een hogere waarde bij de 30 grams monsters dan bij één brokje (p<0,05). Omdat het dier altijd meerdere brokjes tegelijk eet, geeft TPA van een 30 grams monster waarschijnlijk het beste weer wat er in de bek van het dier gebeurt. Ook tussen droge en natte analyse waren verschillen. Ton Nu geeft de voorkeur aan TPA op natte voeders, omdat dit beter overeenkomt met de situatie in de bek van het varken, waar het droge voer wordt gemengd met speeksel. Bij extrusie met meer stoom (5 versus 1 procent) waren de voeders minder hard, minder ‘chewy’ en minder fragiel. Bij


74-75_Varkensbrok_74-75 08-03-11 11:11 Pagina 75

Grafische weergave van krachten die het voermonster ondergaat in de Texture Profile Test. De grafiek geeft inzicht in de verschillende textuurkenmerken (zie ook tabel 1).

dubbele compressie van droge brokken was de chewiness juist hoger bij 5 procent stoomtoevoeging. De schroefsnelheid tijdens de extrusie had geen invloed op de textuur van de droge testvoeders. Bij de TPA met natte monsters had de schroefsnelheid wel een effect. Vo e ro p n a m e De Texture Profile Analysis laat zien dat ‘brittleness’ en ‘adhesiveness’ (zie kader) gerelateerd zijn aan de voeropname. Deze textuurkenmerken van natgemaakte voermonsters geven een betere voorspelling van de voervoorkeur van varkens dan de Kahl-hardheid (gemeten aan droge brokken). De textuur van pellets verandert door water (of speeksel) toevoeging, dus een textuuranalyse van natgemaakte voeders geeft een beter inzicht in het mondgevoel van de brok. Thomas van de Poel begeleidde het onderzoek van Ton Nu. Hij wil binnen de Animal Nutrition Group verder werken aan textuuranalyse van diervoeders.

Tabel 1. Textuurkenmerken (zie ook figuur 1)

KENMERK

OMSCHRIJVING

Hardness

Maximale kracht die de brok ondergaat voordat hij breekt

Brittleness/fracturability

Kracht die het brokje breekt

Cohesiveness

Mate waarin het brokje wordt samengedrukt tussen de tanden voordat het breekt

Springiness

Mate waarin het monster na compressie terugkeert tot zijn oorspronkelijke vorm

Chewiness

Energie die nodig is om vast voer te kauwen tot een substantie die kan worden doorgeslikt

Adhesiveness

Kracht die nodig is om het monster los te maken van het oppervlak waar het aan ‘plakt’

-

74

75

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


76_adv_76 08-03-11 10:07 Pagina 76

De medewerkers van

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

wensen u allen gezellige feestdagen en een bijzonder geslaagd 2010. Tot volgend jaar!

De originele organisch gebonden sporenelementen van Aliphos AliGlys® is de Aliphos range van zuiver koper-, mangaan- en zink bis-glycinaat gebaseerd op onze in huis geproduceerde “food grade” glycine. Deze organisch gebonden sporenelementen zijn stabiel in premixen en voeders, worden makkelijk geabsorbeerd door de dieren en hebben geen interactie met andere voedercomponenten. Deze AliGlys® range biedt u:

 Excellente bronnen van koper, mangaan en zink  Hoog beschikbare “echte” glycinaten  Zuivere producten die het milieu respecteren. Voor meer informatie over de AliGlys® product range, contacteer uw lokale Aliphos vertegenwoordiger!

Aliphos® Windmill Italphos® AliGlys®

Aliphos Troonstraat 130, B-1050 Brussel, België

Tel: +32 2 639 1858 Fax: +32 2 639 1713 www.aliphos.eu animalnutrition@aliphos.eu

De volgende uitgave van De Molenaar verschijnt op vrijdag 15 januari 2010. Wilt u hierin een advertentie plaatsen, geef dan uiterlijk 4 januari 2010 uw reservering door via verkoop@eisma.nl.

THE NAME IN FEED INGREDIENTS

De sluitdatum voor het aanleveren van uw advertentie is 7 januari 2010.


77_adv_77 08-03-11 10:07 Pagina 77

New & Used Milling and Recycling Equipment www.dmt-int.com

Dutch Milling Technology International b.v. Wij wensen u een zeer voorspoedige jaarwisseling...

...en een uiterst succesvol 2010 toe. :LM'XWFK0LOOLQJ7HFKQRORJ\,QWHUQDWLRQDO%9]LMQHUWURWVRSGDW Â&#x2021;LQDDQSDVVLQJYDQGHZHUNSODDWVHQYHUERXZLQJDDQRQVPDJD]LMQKHHIWSODDWVJHYRQGHQ Â&#x2021;%LQQHQNRUWHHQQLHXZHUROOHQUHYLVLHOLMQLQJHEUXLNZRUGWJHQRPHQPHWGHQLHXZVWHWHFKQRORJLHRSUHYLVLHJHELHG GDDUPHH]LMQZLMLQVWDDWRPXQRJEHWHUYDQGLHQVWWH]LMQ :LMLQWHUXJNXQQHQNLMNHQRSHHQVXFFHVYROMDDU:LMLQRQ]HEHVWDDQGHHQWRHNRPVWLJHUHODWLHVRSPDDWVHUYLFHNXQQHQYHUOHQHQ :LMZHGHURPRQ]HUHODWLHVKDUWHOLMNGDQNHQYRRUKHWLQRQVJHVWHOGHYHUWURXZHQLQKHWDIJHORSHQMDDU :LMLQXLWHUDDUGZHHUJUDDJYRRUXNODDUVWDDQPHWRQ]HVHUYLFHHQGLHQVWHQ 9RRUGHJHQHGLHRQVQRJQLHWNHQWEH]RHNRQ]HVLWHYRRUHHQQDGHUHNHQQLVPDNLQJ

ZZZGPWLQWFRP

1LHXZNXLMNVHZHJÂ&#x2021;/++HOYRLUWÂ&#x2021;7HO   )D[  Â&#x2021;ZHOFRPH#GPWLQWFRPÂ&#x2021;ZZZGPWLQWFRP


78-79-80_Filliers_78-79-80 08-03-11 11:12 Pagina 78

Graanstokerij Filliers pikt

Het begon allemaal in Bachte-Maria-Leerne, waar het bedrijf vandaag nog staat.

Reportage

[Jef Verhaeren]

Over Filliers is het vanzelfsprekend in verkleinwoorden te spreken. Het glaasje van Filliers is heel populair en herkenbaar. Filliers roept terecht het beeld op van de traditionele, artisanale jeneverstokerij, maar het glaasje van Filliers vertegenwoordigt de verwerking van 1.200.000 kg graan. Achter het bekende glaasje van Filliers, ondermeer bekend van radioreclames, staat een moderne onderneming, die sterk genoeg is om de traditie van jenever stoken hoog in het vaandel te voeren. Filliers is wereldmarktleider in moutwijn, de basis van jenever die er ook de smaak aan geeft. Het begon allemaal in Bachte-Maria-Leerne, waar het bedrijf nog steeds staat. Daar is

Bernard Filliers de vijfde generatie van de jeneverstokersdynastie. Geschiedenis Jeneverstoken is van oudsher, net als bierbrouwen, een manier om granen te bewaren en te beschermen tegen bederf en de vraatzucht van ratten en ander ongedierte. In tijden dat er nog geen bewaarmiddelen en koel- en vries-

kasten bekend waren, werden de granen zo voorbehouden voor menselijke consumptie. Zowel jeneverstoken als bierbrouwen gebeurde traditioneel op de boerderij. Ongetwijfeld werd er op de boerderij van de familie Filliers in Bachte-Maria-Leerne al langer jenever gestookt, maar 1880 wordt als het startjaar voor de huidige distilleerderij beschouwd. Dat jaar kreeg Kamiel Filliers de vergunning om een jeneverbranderij te starten op de plaats van de in 1863 door brand verwoeste landbouwstokerij van zijn oom FerdinandBernard Filliers. Onder het motto â&#x20AC;&#x2DC;ambachtelijk waar het moet, modern waar het kanâ&#x20AC;&#x2122;, wist de stokerij de tijd te trotseren. Als enige uit de streek zou de graanstokerij Filliers


t

78-79-80_Filliers_78-79-80 08-03-11 11:12 Pagina 79

heel wat graantjes mee Smaak en traditie gekoppeld aan modern ondernemerschap

Jeneverlandschap

Bernard Filliers (vijfde generatie) en zijn vader Louis Filliers (vierde generatie).

zowel de twee wereldoorlogen als de prohibitiewet Vandevelde, die het schenken van sterke dranken in de herbergen verbood, overleven. Ve r f i j n e n In de loop der jaren werd het product steeds verder verfijnd en het aanbod uitgebreid. Naast de authentieke graanjenevers is de graanstokerij Filliers ook fruit- en creamjenevers gaan maken, evenals likeuren, advokaat, wodka en Belgische whisky. Zonder de traditie te verraden, werd het productieapparaat zodanig aangepast dat het aan alle hedendaagse kwaliteitsnormen voldoet. Intussen werd ook de jeneverstokerij Van Hoorebeke in Eeklo overgenomen en meteen het oude ambachtelijke

recept van Pieter Van Hoorebeke waarmee er sinds 1740 jenever werd gestookt. In februari van dit jaar nam Filliers ook Wortegemse over dat gestookt wordt op basis van een recept van 1752. Sinds 1880 is het familiebedrijf aan de vijfde generatie toe. Twee takken van de Filliers-dynastie hebben elk 50 procent van de aandelen in handen. Tot vorig jaar werd het bedrijf geleid door de neven Jan (zoon van Carlos) en Bernard (zoon van Louis) Filliers. Jan Filliers, die verantwoordelijk was voor de productie, kwam echter vorig jaar om in een tragisch busongeval in Egypte. Zijn echtgenote Dominique is nog actief in het bedrijf en houdt zich bezig met de bezoeken. Jans medewerkers Filip

78

79

In feite wordt jenever gemaakt en gedronken in Nederland, België, de Canadese provincie Quebec, de Franse departementen Nord en Pas-de-Calais en Argentinië. In België zijn er slechts vier nationale spelers: Filliers, Bruggeman (met ondermeer Hertekamp), Smeets en Bols. Daarnaast zijn er een aantal kleinere, lokale spelers. In Nederland zijn er meer, maar Bols en Bokma zijn de grote spelers. Jenever is in de Benelux de meest gedronken sterke drank, maar in België moet hij de eerste plaats laten aan whisky. Jenever en whisky horen echter tot dezelfde familie; beiden hebben graan als grondstof dat wordt gestookt en gerijpt. Jenever is Europees beschermd maar de technische fiche, waarin wordt bepaald wat korenwijn, jonge of oude jenever, enzovoort is, moet definitief worden vastgelegd tegen 2015. Tot dan geldt het akkoord van Antwerpen van 1998 tussen de Belgische Federatie van Wijn en Gedistilleerd, het Nederlandse Productschap voor Gedistilleerde Dranken en het Franse Syndicat des Fabricants de Genièvre. Dit akkoord bepaalt het minimum alcoholvolumegehalte voor ‘met jeneverbessen gearomatiseerde drank’ (35% voor jonge en oude jenever en 30% voor graanjenever) en beperkt de benamingen jenever, genever, genièvre tot de in België, Nederland en in de Franse departementen Nord en Pasde-Calais gedistilleerde dranken. Graanjenever moet bereid zijn met ethylalcohol uitsluitend afkomstig van granen en/of moutwijn. Voor jenever is slechts 15 procent vereist. Voor moutwijn is overigens bepaald dat het een distillaat is van gegiste granen, eventueel gearomatiseerd door jeneverbessen en andere kruiden. De bepalingen van het Akkoord van Antwerpen werden ingeschreven in de EEG-Verordening 1576/89 van 29 mei 1989.

Waelkens en Pedro Saez del Burgo leiden nu de productie. Bernard is verantwoordelijk voor de commercialisering. Tegenwoordig stelt Graanstokerij Filliers 32 mensen tewerk in een opvallend gemoedelijke sfeer. Met de 1,2 miljoen kg graan (tarwe, maïs, rogge en gekiemde gerst) produceert de stokerij een gamma authentieke jenevers, likeuren en andere sterke dranken, maar ook

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


78-79-80_Filliers_78-79-80 08-03-11 11:13 Pagina 80

>> ??

Bernard is duidelijk gefocust op jenever.

Hier worden de distillaten gestookt.

moutwijn voor de belangrijkste jeneverproducenten in Nederland en Canada. „Wij zijn de enige ter wereld die moutwijn aanlevert”, zegt Filliers. G e d re v e n h e i d Het voeren van een eigen merkenpolitiek om de in de loop van de geschiedenis verworven knowhow op het vlak van distilleren te bewaren en door te geven aan de volgende generatie, ziet Filliers als zijn bedrijfsmissie. „Wij zijn gefocust op jenever”, benadrukt Filliers, „en met gedre-

venheid willen wij vasthouden aan onze kwaliteit. Daarom maken wij geen private label maar gaan volledig voor onze eigen merken. Dat betekent dat we dus ook zelf moeten communiceren en dat vraagt om investeringen in marketing.” De naam Filliers en ‘het glaasje van plezier’ hebben een sterke notoriëteit. Groepen en events zijn ook welkom op het bedrijf te Bachte-Maria-Leerne, dat daarvoor technisch perfect en tegelijk heel gemoedelijk is ingericht. „Wij ontvangen jaarlijks 15.000 mensen”, zegt Filliers. Jenever stoken Het productieproces is in de loop van de jaren nog verfijnd en er komt een geheim recept aan te pas. De grote lijnen van het proces vormen geen geheim. Basisgrondstof is graan, meer bepaald mais, rogge en mout. Na het malen door de hamermolen start het stookproces, waarbij in de beslagzetting het zetmeel bij een aangepaste temperatuur tot suikers wordt omgezet. In de gistingsfase wordt aan het beslag gist toegevoegd, waardoor de suikers worden omgezet tot koolzuurgas en alcohol. In de stookkolom wordt het eerste distillaat, het zogenaamde ruwnat dat rijk is aan graanaroma’s, verkregen. Bij een tweede distillaat wordt deze ruwstook verder gerectificeerd. Dit fijnstoken gebeurt volgens een beproefd geheim recept. De meestersto-

Oude vaatjes in verzegelde ruimte.

80

81

ker maakt hierbij de scheiding tussen kop (overloop), hart (middenloop) en staart (naloop). Dit geheim wordt van generatie op generatie overgeleverd en zorgt voor het typische eigen accent. Het verkregen distillaat wordt verder op vat gerijpt gedurende drie jaar voor whisky en gedurende vijf tot acht jaar voor oude jenever. De tannines van het eikenhout, de zuurstof uit de lucht en de aroma’s van het distillaat bepalen samen het karakter van het eindproduct. Belangrijk ook is het gebruik van kruiden, zoals jeneverbes, karwij, gentiaan of koriander, voor het aromatiseren. P ro d u c t i e Filliers maakt ook wodka onder de merknaam Van Hoo wodka en whisky onder de merknaam Goldlys. Echte graanjenever is en blijft de basis en dat maakt Filliers toch wel uitzonderlijk. Filliers kan uit meer dan één vaatje tappen. Hij kan dranken maken uit een 90tal distillaten. Het oudste vaatje dateert van 1969. Minder bekend, maar erg belangrijk is de productie van moutwijn, die is uitgegroeid tot een begrip in de jeneverwereld. Veel jenevermerken hebben geen stokerij meer. De moutwijn van Filliers wordt in bulk afgenomen door de grootste Nederlandse, Belgische en Canadese distillateurs, die hun eigen recept aan dit halffabrikaat toevoegen. Ook op dat vlak is Filliers uniek in jeneverland.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


81•adv_81 08-03-11 10:06 Pagina 81

UW LEVERANCIER VAN VOORMENGSELS VAN SMAAKSTOFFEN VOOR ALLE DIERSOORTEN

smaakstoffen:

PELL

Arovita Paarden/Pony Aroblend Konijnen Arovita Rundvee Cresco Vlees Aroblend Rundvee Cresco Kaas Cresco Artisweet Cresco Super Zoet Cresco Kalvermelk (biggenvoeders) Cresco Melkaroma en vele andere smaak- en geurstoffen Voor alle inlichtingen: Herman Cleiren- Beneluxkantoor e-mail: info@pellbelgie.be Pell België N.V. - Oudaan 22 - 2000 Antwerpen - Tel.: +03/231 17 49 Fax: +03/231 89 73

Pre-Mervo

Te koop

Kwaliteitsdienst Chemische analyses Microbiologisch onderzoek

mengvoederbedrijf

Calibraties voor NIRS Rapportage in

Zuid/Oost Brabant

Inlichtingen: 06 53 313 683

Weigcont Blender met een

maatwerk Procesbegeleiding

www.premervo.nl Postbus 40248 / 3504 AA Utrecht / Tel. 030-2482075 Fax 030-2482082 / E-mail kwaliteitsdienst@premervo.nl

464b pmk_adv_molenaar2.indd 1

capaciteit van 20 tot 200 ton per uur.

Triple Container Big Bag vul machine

Mr. Gustaaf Zeeman, Molenpad 10, 1756 EE, ‘t Zand Nederland. www.e-m-t.nl, emt@e-m-t.nl Tel.+31 224 591213 Fax. +31 224 591454

* Capaciteit van 70 ton per uur: 140 Big Bags van 500-600 kg of 70 Big Bags van 1000-1200 kg. * Verplaatsbaar * Mogelijkheid om deze portable opzak container te huren.

14-07-2008 14:37:38


82-83-84_Harmonisatie_82-83-84 08-03-11 11:14 Pagina 82

‘Vertrouwen is goed, c Algemeen

[Carolien Makkink]

Van verschillende kanten worden eisen opgelegd aan de diervoedersector. Het gevolg is dat er momenteel diverse vormen van toezicht op de sector zijn. Iedereen is het erover eens dat meer harmonisatie van eisen en toezicht wenselijk is. Over de manier waarop en wie hiervoor het initiatief moet nemen, verschillen de meningen. Schothorst Feed Research en Lloyd’s Register QA organiseerden een seminar over de harmonisatie van eisen in de diervoedersector. Vertegenwoordigers van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA), FrieslandCampina, Fefana, Van Drie Groep, Foundation for Food Safety Certification, Productschap Diervoeder, Stichting TrusQ, SafeFeed en Schothorst Feed Research gaven in Ede hun visie op de ontwikkelingen. E i s e n V WA Hans Beuger, programmamanager levensmiddelen en voedselveiligheid bij de VWA, legt uit hoe de huidige wetgeving eruit ziet (zie figuur 1). „Er is nu

„Meer transparantie van externe audits is wenselijk”, aldus Jacques de Groot.

geen onderscheid in wetgeving meer tussen diervoeders, grondstoffen en levensmiddelen.” Omdat EU-verordeningen direct in alle lidstaten worden doorgevoerd, treden er geen interpretatieverschillen op tussen de landen. „Er is een duidelijke verschuiving te zien van middel- naar doelvoorschriften en dit maakt het toezicht voor de VWA wel lastiger”, constateert Beuger. De verplichting tot het opzetten van systemen om de veiligheid te borgen, bestaat in Nederland al langer. De VWA draagt nu haar kennis op dit terrein over naar de andere lidstaten. Vanuit de HACCP-systematiek en de Codex Alimentarius is het verplicht om gevaren in de keten te inventariseren. Hiervoor is kennis nodig van de sector, de product- en grondstofeigenschappen, de processen en materialen en het beoogde gebruik (de afnemers). „De Databank Risico’s Voedermiddelen is hierin een waardevol instrument”, vindt Beuger. Sinds 2007 werkt de VWA aan een nieuwe invulling van haar toezichtstaken. Bedrijven worden ingedeeld naar risicoprofiel (permanent risico – beperkt risico – nagenoeg geen risico) en de mate van toezicht wordt hierop afgestemd. De VWA accepteert ook verschillende zelfcontrolesystemen in de sector (GMP+, SafeFeed, TrusQ, Fami-QS). In hoeverre de bevindingen van de VWA openbaar worden gemaakt, is nog niet duidelijk. De Tweede Kamer moet zich hierover nog uitspreken.

Fefana en Fami-QS Fefana (EU Feed Additives & Premixtures Association) heeft in 2004 Fami-QS (European Feed Additives and Premixtures Quality System) opgericht. Het Fami-QS-systeem is opgesteld om wederzijdse erkenning met ketenpartners in de voedselketen (PDV, Ovocom, AIC) te vereenvoudigen. Fami-QS is geautoriseerd als EU-Richtsnoer en officieel erkend sinds januari 2007. Additieven worden betrokken van verschillende productiemethoden (fermentatie, chemie, extractie, mijnbouw). De Fami-QS Code is een goed instrument voor de nationale controlerende instanties en wordt complementair ingezet bij wettelijke controles. Fami-QS wordt breed erkend, zowel in Europa als wereldwijd, en zorgt voor meer transparantie en uitwisseling met voormengselcodes en mengvoedercodes. Certificering Fons Schmid van de Foundation for Food Safety Certification (FFSC) legt uit dat de behoefte aan internationale harmonisatie van voedselveiligheidsstandaarden en de behoefte aan een ketenaanpak hebben geleid tot de oprichting van de FFSC. Die stichting baseert zich op bestaande, onafhankelijke, internationale standaarden, zoals ISO 22000, PAS 220 en ISO 22003. Het schema is weergegeven in figuur 2. ISO 22000 is de ruggengraat van het systeem, voor diverse onderdelen kunnen daar aparte modules aan worden gekoppeld. De inhoud van het schema is goedgekeurd door het Global Food Safety Initiative. Volledige erkenning wordt voor het eind van 2009 verwacht. FrieslandCampina ,,Ook FrieslandCampina hanteert doelvoorschriften waar het kan en middelvoorschriften waar het moet, bijvoorbeeld bij hoogrisicoproductie, zoals babyvoeding’’, aldus Suzan Horst, corpo-


82-83-84_Harmonisatie_82-83-84 08-03-11 11:14 Pagina 83

, controle beter’ Seminar SFR en Lloyd’s Register over harmonisatie van diervoedereisen

Figuur 1. Samenspel van EU-verordeningen

Controleverordening Levensmiddelen en Diervoeder 882/2004

Microbiële criteria 2073/2005

Diervoeder

Hygiëne Verordening

Dierlijke Bijproducten

GGO Verordening

Diverse overige

Hygiëne

852/2004

Verordening

1829/2004

Verordeningen

Verordening

853/2004

1774/2004

1830/2004

183/2005

854/2004

Algemene Levensmiddelen en Diervoeder 882/2004 rate QA, issue & crisis management bij FrieslandCampina. Het kwaliteitssysteem van de zuivelonderneming is gebaseerd op vier pijlers: melk (samenstelling, winning en bewaring), koe (huisvesting, gezondheid), proces (veevoer en water) en omgeving (weidegang). Met betrekking tot de aansprakelijkheid op het gebied van diervoeder zijn er nu twee opties. Een contract tussen vee-

houder en voerleverancier (het Friesland Foods-systeem) en het toetsen van de polis door een onafhankelijk deskundige (het Campina-systeem). Vanaf 2010 wordt alleen nog het tweede systeem gebruikt. FrieslandCampina stelt een witte lijst op, waarbij GMP+ en een goede verzekeringspolis vereist zijn. Een lid van FrieslandCampina mag dan alleen voer afnemen van bedrijven op

Panel (vlnr): Hans Beuger (VWA), Johan den Hartog (PDV), Francine van Rossem (TrusQ), Jacques de Groot (Van Drie Groep), Suzan Horst (FrieslandCampina), Fons Schmid (FFSC), Thorsten Guthke (Fefana), Carl IJzerman (SFR) en Johan Schuttert (SafeFeed)

82

83

deze lijst. Ook bij FrieslandCampina hangt de frequentie van toetsen/auditen van melkveehouders af van de prestatie(klasse). Een multidisciplinair intern team controleert de verschillende productielocaties. ,,Vanwege onze wereldwijde productieactiviteiten hebben wij een eigen voedselveiligheids- en kwaliteitsysteem. De consument moet kunnen vertrouwen op de producten, ongeacht waar ze zijn geproduceerd.’’ Bovendien maakt een eigen systeem het volgens Horst mogelijk om te focussen op wat het bedrijf zelf echt belangrijk vindt en om kennis en ervaringen uit te wisselen tussen productielocaties. Va n D r i e G ro e p De Van Drie Groep is wereldmarktleider in kalfsvlees en heeft kalverhouderij, voerproductie en slachterij in eigen hand. Jacques de Groot legt uit dat de Van Drie Groep zich voor wat betreft kwaliteit richt op erkenning, internationale standaarden en op de consument. Voedselveiligheid, diergezondheid, dierwelzijn, vleeskwaliteit, arbeidsomstandigheden, milieuzorg en duurzaamheid zijn de kernpunten. ,,De diverse partners

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


82-83-84_Harmonisatie_82-83-84 08-03-11 11:14 Pagina 84

>> ‘Vertrouwen is goed, controle beter’

Foundation for Food Safety Certification (FFSC)

ISO22000 & PAS220 & additionele vereisten

ISO22003 Board of Stakeholders

Gecertificeerde voerfabrikant

& additionele vereisten

Accreditatie

Certificering

ISO Guide 65

Figuur 2. Schema FFSC22000 certificering

hebben verschillende wensen en het is de vraag in hoeverre deze wensen verenigbaar zijn’’, aldus De Groot. „Wereldwijd is er bepaald nog geen overeenstemming over normen”, merkt De Groot op. De Verenigde Staten zijn gericht op decontaminatie (melkzuur), terwijl de EU preventie en hygiëne als uitgangspunt hanteert en decontaminatie afwijst. Ook de eisen aan smeermiddelen verschillen tussen de VS en de EU. Daarnaast zijn er soms ook discrepanties. Kalverurine mag bijvoorbeeld geen chloramphenicol (0,000 ppb) bevatten, terwijl magere melk poeder en wei met 0,3 of 0,5 ppb chloramphenicol wel zijn toegelaten. Ook op bredere thema’s komt de sector soms in een spagaat terecht. Is het voor het dierwelzijn beter de kalveren op stro te houden, of is speelgoed (een skippybal in het hok) een betere optie? Willen we, vanwege de CO2-emissie, liever soja uit de VS (geen kap van regenwouden, maar vrijwel altijd genetisch gemodificeerd) of accepteren we geen ggo-grondstoffen? De Van Drie Groep is voorstander van harmonisatie. „Meer transparantie van externe audits is wenselijk”, aldus De Groot. De nu vaak voorkomende dubbele controles moeten volgens hem efficiënter worden georganiseerd. „Verschillende ketens willen zich wel kunnen blijven onderscheiden op het gebied van duurzaamheid, voedselveiligheid of dierwelzijn”, merkt hij op.

O v e re e n s t e m m i n g e n c o n f l i c t De deelnemers aan het seminar zijn het erover eens dat meer harmonisatie in diervoedereisen wenselijk is. Maar wie moet een visie met betrekking tot harmonisatie in de keten formuleren? TrusQ werkt met haar leden aan voedselveiligheid, maar beoogt niet het ontwikkelen van een sectorvisie. SafeFeed heeft als doel om de audits van leveranciers ten behoeve van verschillende afnemers te koppelen. SafeFeed erkent daarnaast de behoefte van individuele bedrijven aan eigen systemen (zie FrieslandCampina), dus wil niet te veel vast komen te zitten in standaarden.

Het PDV ziet het formuleren van een sectorvisie wel als een van zijn taken. Via het International Expert Committee wordt hieraan ook invulling gegeven. „Het vertrouwen in standaards moet omhoog,” vindt een aantal panelleden. „Het moet iets betekenen als je bent gecertificeerd.” Anderen werpen tegen dat vertrouwen goed is, maar controle beter. De Codex Alimentarius, ISO en HACCP moeten de basis zijn voor feed safety tools. Een vertegenwoordiger van Cargill merkt op dat certificeringsinstanties gebaat zijn bij veel verschillende certificaten. Ook GMP+, TrusQ en SafeFeed hebben belang bij hun eigen activiteiten. Hij is dan ook van mening dat de afnemers van de diervoedersector het initiatief moeten nemen. „Probleem is wel, dat deze groep in Nederland niet is georganiseerd.” De Cargill-man is geen voorstander van certificering. „Dat leidt tot ‘papieren audits’ in plaats van fysieke controle door een controleur met kennis van zaken.” Als eerste stap naar harmonisatie van eisen moet de overlap in standaarden en audits worden opgeheven. Er wordt in de sector al veel gebruikgemaakt van gecombineerde audits, het begin is er.

-

GMP+ gaat internationaal Johan den Hartog van het PDV legt uit dat GMP+ heeft gezorgd voor harmonisatie van standaarden en certificering in de keten. De uitwisselbaarheid met andere schema’s (Ovocom, AIC, Fami-QS, Coceral en QS) neemt ook nog steeds toe, wat gunstig is voor de harmonisatie. Er zijn nu al bijna 11.000 GMP+-gecertificeerde bedrijven, gevestigd in 65 landen wereldwijd. Tot nu toe maakte GMP+ deel uit van het Productschap Diervoeder. Per 1 januari 2010 wordt GMP+ verzelfstandigd en geïnternationaliseerd. Op 2 december 2009 beslist het PDV-bestuur over de voorgenomen verzelfstandiging. GMP+ wordt dan ondergebracht in een stichting (BV zonder winstoogmerk). GMP+ partners (brancheorganisaties in de feed en food keten en/of individuele bedrijven) worden geacht de visie, waarden en ambities van GMP+ International te onderschrijven en kunnen meewerken aan verdere ontwikkeling. Het certificatieschema zal bestaan uit internationale standaarden voor alle schakels in de diervoederketen, internationale certificatievoorwaarden en (waar wenselijk) aanvullende, nationale ‘country notes/codes’.

84

85

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


85_Jadis_85 08-03-11 10:20 Pagina 85

PRESENTEERT

SCHIJF VAN 5 Vijf unieke producten uit de natuur die leiden tot een gezondere en meer rendabele veehouderij.

NEXT ENHANCE Stabiele 1:1 Thymol & Carvacrol Voor optimale beschikbaarheid

MYCO-AD A-Z Controle toxinen Verbetert parameters

ACID BUF

SANGROVIT

Controle Oor- & staartbijten Verbetert VC

Eetlustopwekkend Verbetert vertering

YUCCA PLUS Reductie ammoniak Verbetert voerbenutting

Schie 38 3111 PN Schiedam Tel.: +31 (0)23 - 53 13 898 Fax: +31 (0)23 - 55 18 294 info@jadis-additiva.com www.jadis-additiva.com


86-87-88_Diamond_86-87-88 08-03-11 11:15 Pagina 86

Voeren van pensmicroben Wereldwijd

[Jacqueline Wijbenga]

Diamond V breidt productie gistcultuur fors uit

Pensmicroben produceren ongeveer 80 procent van de dagelijks benodigde energie voor koeien. De gefermenteerde gistcultuur van Diamond V stimuleert de groei van pensmicroben en draagt zo bij aan een betere prestatie van de koe. Om tegemoet te komen aan de wereldwijd toenemende vraag naar de gefermenteerde gistcultuur opende de Amerikaanse producent in september een tweede fabriek. Gefermenteerde gistcultuur is de specialiteit van het Amerikaanse bedrijf Diamond V, gevestigd in Cedar Rapids (Iowa). Het bedrijf werd in 1943 opgericht door C.W. Bloomhall, grootvader van de huidige directeur John Bloomhall. Diamond V levert gistculturen aan meer dan veertig landen in alle delen van de wereld. ,,We hebben inmiddels meer dan 65 jaar ervaring in fermentatietechnologie. Mede daardoor zijn we in staat een kwalitatief hoog-

Afgelopen zomer nam Diamond V een tweede productielocatie in Cedar Rapids in gebruik.

waardig product te leveren van constante kwaliteit waar ook ter wereld’’, aldus Bloomhall. De positieve ervaringen met Diamond V-producten wereldwijd heeft de afgelopen decennia geleid tot gestage groei van de productie. Daarbij werden de grenzen van de bestaande fabriek in Cedar Rapids bereikt. Uitbreiding op de huidige locatie was niet meer mogelijk. ,,Vandaar dat we onderzoek hebben gedaan naar de beste locatie voor een tweede fabriek.

Daarbij hebben we ons niet beperkt tot de Verenigde Staten, ook andere landen elders in de wereld waren nadrukkelijk in beeld’’, vertelt Bloomhall. Toch is uiteindelijk de keuze opnieuw op Cedar Rapids gevallen. ,,De door ons ontwikkelde fermentatietechnologie, DiaMatrix Technology, vereist speciale grondstoffen die in deze omgeving beschikbaar zijn. Bovendien waarborgen we het behoud van onze exclusieve kennis van de technologie.’’ Daarnaast heeft de bestaande infrastructuur een rol gespeeld bij de beslissing om ook de tweede fabriek te vestigen in Cedar Rapids. De tweede fabriek bevindt zich op ongeveer 4 kilometer van het hoofdkantoor en is goed ontsloten via water, spoor en weg. Nieuwe technologie De nieuwe fabriek is ingericht met de nieuwste technologie. Belangrijk verschil met de bestaande fabriek is dat er op de


86-87-88_Diamond_86-87-88 08-03-11 11:15 Pagina 87

nieuwe locatie gebruik wordt gemaakt van ‘food-grade’ pneumatiek en dat nauwelijks nog gebruik wordt gemaakt van (beker)elevatoren en ‘hoppers’. De fabriek is een gesloten systeem waarbij voor het verplaatsen van het product gebruik wordt gemaakt van blaastransport tot aan de verpakkingsafdeling. In de bestaande fabriek komen de verschillende producten uit op een verpakkingslijn, waardoor regelmatige productwisselingen plaatsvinden. In de nieuwe fabriek is gekozen voor meerdere verpakkingslijnen, zodat er minder wisselingen plaatsvinden. ,,De hele fabriek is gericht op efficiënt werken. Alles is volledig geautomatiseerd om productwisselingen tot een minimum te beperken’’, vertelt Mike Goble, adjunct-directeur productie. ,,De forse investering in automatisering draagt bij aan het minimaliseren van variatie in het productieproces en dus in het eindproduct.’’ P ro d u c t i e Voor de productie van de gefermenteerde gistcultuur maakt Diamond V gebruik van graanbijproducten en coproducten uit de levensmiddelenindustrie. Dit dient als substraat voor het fermentatieproces. Geselecteerd inoculum van Saccharomyces cerevisiae, substraat en melasse worden samengevoegd voor een eerste fermentatie. Voor de tweede fermentatie worden graanbijproducten als substraat gebruikt. ,,De eerste fermentatie is een nat anaeroob proces, de tweede droog anaeroob’’, vertelt Pat Manternach, hoofd productie. Het na fermentatie verkregen gistmengsel wordt geëxtrudeerd bij lage temperatuur en onder lage druk. Daarna volgt een droog proces. ,,We drogen met lucht, langzaam en gecontroleerd. De fermentatie gaat door zolang er nog vocht in het product aanwezig is. Na het drogen is de activiteit tot een minimum beperkt. Dan is er minder dan 1 procent actieve gist in het product aanwezig.’’ De laatste activiteit wordt eruit gehaald door een centrifugatiestap (2500 rpm). ,,Dit doodt alle levende materie die nog in het product aanwezig is.’’

Het productieproces zoals dat door Diamond V wordt gehanteerd.

De fabriek heeft vier productielijnen, ieder voor een specifiek eindproduct. De productie is volcontinue en resulteert in 350 ton eindproduct per dag. Het grootste deel daarvan wordt verhandeld in zakken van 25 kg. ,,Maar we leveren ook in big bag of bulk.’’ E ff e c t De gist Saccharomyces cerevisiae produceert tijdens het fermentatieproces stofwisselingsproducten, de zogenoemde metabolieten. Dit zijn onder andere vitaminen, isozuren, enzymen, mineralen en aminozuren. Deze metabolieten stimuleren de groei van bepaalde soorten pensbacteriën, met name de celwandafbrekende bacteriën, en van melkzuurverwerkende bacteriën. Deze laatste groep zet de melkzuur afkomstig van zetmeelfermenterende bacteriën om in propionzuur. Dit vermindert de kans op pensverzuring. Doordat in aanwezigheid van Diamond V meer celwandafbrekende bacteriën in de pens voorkomen, wordt het voedsel beter verteert. Celwanden worden effectiever afgebroken en de celinhoud komt beschikbaar. Deze bevat suikers,

86

87

zetmeel, eiwitten en vet. ,,Het resultaat is een hogere productie van vluchtige vetzuren in de pens. Die vetzuren voorzien in ongeveer tweederde van de dagelijkse energiebehoefte van de koe’’, aldus Jan Speerstra, importeur van Diamond V in de Benelux. ,,Verbetering van de celwandvertering in de pens resulteert bovendien in een hogere passagesnelheid van verteerde voerdelen uit de pens. Dit verhoogt de voeropnamecapaciteit van de koe.’’ Uitdaging Ook als het dieet van koeien verandert, kan de toevoeging van Diamond V aan het rantsoen van betekenis zijn. Diamond V-onderzoekster Kristy Dorton bestudeerde het effect van de overschakeling van mais (14 % vocht) naar CCM (26-28 % vocht). ,,De drogestofopname is lager met CCM in het voer, maar de dieren produceren wel meer meer’’, stelt Dorton vast. Toevoegen van Diamond V XP aan het voer zorgt er volgens de onderzoekster voor dat de pens stabiliseert, waardoor de effecten van veranderingen in het rantsoen worden geneutraliseerd. ,,Het vetgehalte in het

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


86-87-88_Diamond_86-87-88 08-03-11 11:15 Pagina 88

>> Voeren van pensmicroben

Diamond V beschikt over uitgebreide onderzoeksfaciliteiten waaron-

Kwaliteitscontrole wordt gedaan in een eigen, goed uitgerust laboratorium.

der een laboratorium waarin de maagactiviteit wordt gesimuleerd.

voer met CCM en de gistcultuur was vergelijkbaar met dat in de controle. De gistcultuur corrigeert als het ware het dieeteffect.’’ Mycotoxine Diamond V wordt met succes al meer dan 65 jaar toegepast bij rundvee. Het gebruik in voeders van eenmagigen staat nog in de kinderschoenen. ,,De afgelopen jaren hebben we daarmee op kleine schaal ervaring opgedaan’’, vertelt Dan Moore. Uit in vitro onderzoek blijkt dat Diamond V mycotoxinebindende eigen-

schappen heeft. ,,Het gaat dan met name om aflatoxine en zearelone. Tot nu toe hebben we nog geen effect aangetoond op deoxynivalenol.’’ De binding van aflatoxine en zearelone varieerde van 35 tot 85 procent in vitro, waarbij de binding verbeterde met het verhogen van de pH. ,,Het effect van Diamond V was vergelijkbaar met gangbare mycotoxinebinders die momenteel op de markt zijn.’’ Deze bevindingen zijn voor het Amerikaanse bedrijf reden verder onderzoek te doen naar de betekenis van Diamond V als mycotoxinebinder. In de Verenigde Staten

is vooral zearelone een probleem. ,,De in vitro proeven zijn gedaan met het nu beschikbare product Diamond V. Mogelijk dat de effecten verbeteren door kleine aanpassingen en innovaties. Met in vivo onderzoek hopen we meer inzicht te krijgen in de werking en het werkingsmechanisme. Die kennis opent weer nieuwe mogelijkheden voor innovatie en biedt andere afzetkansen’’, besluit Moore.

(maiskuil, alfalfa hooi en een concentraatmix) waaraan al dan niet 20 procent DDGS was toegevoegd. Vier koeien kregen het controlevoer, vier het voer met DDGS, vier het voer met Diamond V en vier een voer met zowel DDGS en Diamond V. Uit dit onderzoek bleek dat de melkproductie met DDGS in het voer afnam ten opzichte van het controlevoer. De combinatie met Diamond V verhoogde de melkgift wel, maar die bleef achter bij de melkproductie van de controlekoeien. De melkproductie op het voer met uitsluitend Diamond V erin, was het hoogst. DDGS had ook invloed op het vet- en eiwitgehalte van de melk. Het gehalte melkvet en -eiwit daalde met DDGS alleen, in combinatie met de

gistcultuur steeg het eiwitgehalte tot boven het niveau van de controle. ,,Dit onderzoek maakt duidelijk dat het effect van Diamond V vergelijkbaar ongeacht de aanwezigheid van DDGS in het voer. Dit is voor ons een belangrijk aspect omdat we verwachten dat het gebruik van DDGS bij melkkoeien zeker zal toenemen’’, aldus Bienhoff. Hij wijst erop dat het lastig is de bevindingen van proeven met DDGS te extrapoleren naar algemene uitgangspunten. ,,DDGS is een natuurproduct. De samenstelling ervan kan sterk varieren afhankelijk van productiefaciliteit, maar ook als gevolg van seizoensvariatie. De DDGS van dit jaar is niet dezelfde als die van volgend jaar.’’

-

Meer informatie via www.demolenaar.nl

Diamond V en DDGS Met de toenemende ethanolproductie komt ook een nieuwe productstroom beschikbaar voor dieren: dried distillers grains and solubles (DDGS). ,,Dit is een ontwikkeling waarop we ook met Diamond V inspelen’’, vertelt Mark Bienhoff, dierenarts bij Diamond V. DDGS is een gewild product bij melkveehouders. ,,De kwaliteit ervan verschilt sterk, afhankelijk van de processtappen.’’ Vooral vet- en eiwitgehalte lopen nogal uiteen. Belangrijke positieve eigenschappen van DDGS zijn een hoog vet- en eiwitgehalte en een hoog gehalte verteerbare vezels. Minpunten zijn een laag lysinegehalte en een hogere uitstoot van fosfaat. In vitro onderzoek van Diamond V gaf aan dat DDGS in combinatie met gistcultuur een positief effect had op het vetmetabolisme. Dit was voor Bienhoff reden voor vervolgonderzoek. Diamond V beschikt daarvoor onder andere over een eigen onderzoekscentrum binnen Kirkwood College in Cedar Rapids, waar onder andere gefistuleerde koeien staan. Zij kregen een laag NDF-voer

88

89

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


89_adv_89 08-03-11 10:19 Pagina 89

M_`m[di[dkÄ`d[\[[ijZW][d [d[[d][bkaa_](&'&

EGDK>B>7#K#™IZa/%&%)'(.*%%™^c[d 5egdk^b^#ca™lll#egdk^b^#ca


90-91_Additieven_90-91 08-03-11 11:16 Pagina 90

Additieven ondersteunen d Diervoeding

[Carolien Makkink]

Diervoederadditieven ondersteunen en verbeteren de diergezondheid langs verschillende wegen. Vooral het verbod op amgb (januari 2006) heeft de ontwikkeling van gezondheidsbevorderende additieven gestimuleerd.

De uitstoot van mineralen in de omgeving is een belangrijk milieubezwaar van veeteelt.

Vanuit Europese wetgeving zijn additieven ingedeeld in verschillende groepen (zie kader). Nutritionele additieven zijn van oudsher gericht op een goede gezondheid. Een tekort aan een vitamine bedreigt per definitie de gezondheid. Mens en dier hebben ook behoefte aan aminozuren en spoorelementen

Indeling additieven Toevoegmiddelen zijn nu onderverdeeld in vijf groepen: 1. Technologische additieven: toevoegmiddelen die de technologische aspecten van diervoeders verbeteren, maar geen direct effect hebben op de voederwaarde, zoals antiklontermiddelen, free-flowing agents en zuren. 2. Sensorische additieven: middelen die de sensorische kwaliteit van diervoeders verbeteren en daardoor de voeropname stimuleren, zoals geur-, kleur- en smaakstoffen. 3. Nutritionele additieven: toevoegmiddelen die de voederwaarde verbeteren, zoals vitaminen, aminozuren en spoorelementen. 4. ZoĂśtechnische additieven: toevoegmiddelen die geen nutritionele waarde hebben, maar de prestaties van dieren verbeteren, zoals enzymen, probiotica en levende gisten. 5. Coccidiostatica en histomonostatica: toevoegingen die specifieke parasieten bestrijden en daardoor de darmgezondheid van pluimvee op peil houden.

in bepaalde hoeveelheden en onderlinge verhoudingen. Spoorelementen, zoals koper, zink en selenium, hebben specifieke functies in fysiologische processen. Ze zijn van belang in verschillende enzymsystemen en zijn essentieel voor een goed immuunsysteem. Zink is bijvoorbeeld erg belangrijk bij klauwgezondheid (zeer belangrijk bij melkvee en ook zeugen). Koper en selenium zijn essentieel in immuunfuncties. De laatste jaren heeft de industrie vooral gewerkt aan het verbeteren van de beschikbaarheid van spoorelementen. Organisch gebonden spoorelementen, of oplosbare spoorelementbronnen, zijn voorbeelden van beter opneembare vormen. Hierdoor wordt een groter deel van het verstrekte spoorelement benut door het dier en worden de verliezen naar het milieu beperkt. Vitaminen Vitaminen zijn noodzakelijk in de voeding van mens en dier. De belangrijkste functies van de vitaminen zijn weergegeven in tabel 1. Het zal duidelijk zijn dat een tekort aan vitaminen in de voeding direct nadelige gevolgen heeft voor de gezondheid. Onder suboptimale houderijomstandigheden (infectiedruk, stress, klimaatproblemen) zal de behoefte aan vitaminen toenemen.

A m i n o z u re n Vrije aminozuren zijn in het algemeen gunstig, omdat ze het mogelijk maken om het ruweiwitgehalte van het voer te verlagen met behoud van productieresultaten. Een hoog eiwitgehalte kan negatieve effecten hebben (hogere milieubelasting en fermentatie van eiwit in de darm, waardoor toxinen worden gevormd). Op het gebied van aminozuren is de laatste tijd veel vooruitgang geboekt. Voorheen werd vooral gestreefd naar het voorkomen van deficiĂŤnties bij het bepalen van de behoefte aan aminozuren. Tegenwoordig is er ook veel aandacht voor de specifiek gunstige effecten van bepaalde aminozuren om gezondheidsaspecten. Zo is nu bekend dat threonine invloed heeft op de integriteit van de darm en op het immuunsysteem. Threonine is een belangrijk onderdeel van immuunglobulinen en van darmsecreties. De mucines in mucus bestaan voor een groot deel uit threonine. Vooral als de darmintegriteit onder druk staat, zoals bij pasgespeende biggen, is het zinvol om extra threonine te verstrekken. Een Thr/Lys-ratio van 65 procent (SID) lijkt de optimale Thr-dosering voor het functioneren van de darmwand van pasgespeende biggen. De hygiĂŤne/gezondheidsstatus van de die-


90-91_Additieven_90-91 08-03-11 11:16 Pagina 91

Serie artikelen

n diergezondheid

Sinds 2001 publiceert De Molenaar een serie artikelen over diervoederadditieven. De artikelen worden geschreven door een vakredacteur van De Molenaar en zijn tot stand gekomen in samenwerking met Nefato (Vereniging van Nederlandse Fabrikanten van Voedertoevoegingen). In deze serie verschenen algemene artikelen over anti-oxidanten, enzymen, vitaminen, organische zuren, pigmenten, probiotica en antimicrobiële voerbespaarders. In het vervolg van de serie werd dieper ingegaan op specifieke aspecten van de verschillende additieven. In 2007 en begin 2008 zijn algemene artikelen verschenen over de Europese brancheorganisatie Fefana en naar aanleiding van het veertigjarig bestaan van Nefato. Alle in deze reeks verschenen artikelen worden geplaatst op de website van Nefato (www.nefato.nl) en zijn terug te lezen in de ePapers van De Molenaar op www.demolenaar.nl.

Impuls voor onderzoek dankzij amgb-verbod

ren beïnvloedt de threoninebehoefte. De threoninebehoefte van vleesvarkens blijkt hoger te zijn sinds het verbod op amgb. Als de Thr/Lys-ratio in een amgbvrij voer wordt verhoogd naar 70 procent, dan presteren de varkens even goed als bij een amgb-houdend voer gecombineerd met een lage (56 procent) Thr/Lys-ratio. Tryptofaan is de precursor voor de productie van serotonine. Serotonine is van belang voor voeropnameregulatie, stressrespons en welbevinden. Laagtryptofaanvoeders remmen de voeropname, omdat Trp nodig is voor de vorming van ghreline, een eetluststimulerend hormoon. Een goede tryptofaanvoorziening is met name van belang in situaties waar de voeropname onder druk staat, zoals bij pasgespeende biggen. De mate waarin het immuunsysteem wordt gestimuleerd beïnvloedt de tryptofaanbehoefte van varkens. Bij varkens die lijden aan chronische longontsteking daalt het Trp-gehalte in het plasma, omdat Trp dan wordt gebruikt voor de vorming van acute fase eiwitten en kynurenine (een metaboliet in het immuunsysteem). In aanwezigheid van ontstekingen is de behoefte aan Trp dus verhoogd. Ook hier geldt dat het weglaten van amgb heeft geleid tot een verhoogde behoefte. Onder suboptimale omstandigheden (hygiëne, infectiedruk, gezondheidsstatus) is de Trp-behoefte verhoogd. Er is aangetoond, dat extra Trp-verstrekking de negatieve gevolgen van een E.coli challenge bij biggen (afname voeropname en groei) vermindert. Additieven Bijna alle toevoegmiddelen in deze groep (enzymen, probiotica) hebben positieve effecten op de (darm)gezondheid. Enzymen zijn behulpzaam bij het afbreken van voercomponenten waardoor de benutting van het voer verbe-

tert. Probiotica worden omschreven als levende microbiële voedingssupplementen die de gezondheid van de gastheer positief beïnvloeden door een verbetering van de microbiële balans in de darm. Probiotica stimuleren de gunstige (melkzuurproducerende) bacteriën en reduceren de pathogenen in de darm via competitieve exclusie. Er zijn verschillende typen probiotica geregistreerd voor diervoeding, zoals diverse Bacillus soorten, Saccharomyces cerevisiae (levende gist) en Enterococcus faecium. In rantsoenen voor eenmagigen worden de probiotica toegevoegd voor het positieve effect op de darmflora. In rantsoenen voor herkauwers worden levende gisten ingezet vanwege het positieve effect op de pensgezondheid. Levende gisten zorgen voor een beter milieu in de pens, waardoor de pensbacteriën worden gestimuleerd en pensverzuring kan worden voorkomen. Stabiel De laatste jaren is hard gewerkt aan verbetering van de stabiliteit van de producten, zodat enzymen en probiotica beter bestand zijn tegen technologische

Meer informatie in de ePaper op www.molenaar.nl

verwerking (temperatuur, druk) en de maag ongeschonden passeren. De toepassingsmogelijkheden van deze additieven zijn dan ook fors uitgebreid. Het verbod op amgb heeft onderzoek en ontwikkeling op het gebied van gezondheidseffecten van additieven sterk gestimuleerd.

-

VITAMINE

BETROKKEN BIJ:

Vetoplosbaar: A D E K

Bescherming van epitheelweefsel Regulering Ca- en P-stofwisseling Antioxidant Bloedstolling

Wateroplosbaar: B1 B2 B6 B12 Biotine Foliumzuur Niacine Pantotheenzuur C Choline

Koolhydraatstofwisseling Energieomzettingen Aminozurenstofwisseling Eiwitomzettingen Vetzurenstofwisseling en energieomzettingen Aminozuren en nucleïnezurenomzettingen Energieomzettingen Vetstofwisseling en energieomzettingen Redoxreacties Vetstofwisseling, prikkeloverdracht

90

91

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


92•adv_92 08-03-11 10:19 Pagina 92

PRES INTERNATIONAL

2010 perst er samen met u ook in 2010 weer alles uit!

We bedanken u voor een fantastisch 2009

Bezoek onze website en ervaar ons internationaal netwerk. Ook op uw vraag hebben wij het perfecte antwoord.

WWW.PRESINTERNATIONAL.COM PRES – International , Hoge Maasdijk 4B, 5256 TE Hedikhuizen, info@presinternational.com Tel. 0 416 – 661375 Fax 0 416 – 664065 Mobiel 06-53 42 51 21

Meneba ontwikkelt, produceert en vermarkt grondstoffen en functionele ingrediënten op basis van granen voor bakkerijproducten, overige voedingsmiddelen, diervoeding en industriële toepassingen. Het bedrijf heeft veruit het breedste assortiment bewerkte graanproducten van alle Europese graanverwerkers.

Or Organische ganische dr dragers agers op gr graanbasis aanbasis Producenten diergeneesPr oducenten vvan an ffood, ood, ffeed eed en dier genees-

organische De vvoordelen oordelen vvan an or ganische dragers dragers op

middelen middel en maken maken veelvuldig veelvuldig gebruik van van

graanbasis: gr aanbasis:

dragers. dr agers. Hun eisen lopen lopen zeer uiteen. uiteen.

hechteigenschappen; goede hecht eigenschappen;

Meneba levert levert een breed breed assortiment assortiment

goede absorptie-eigenschappen;

organische or ganische dragers dragers op graanbasis. graanbasis.

granulatie sstabiele tabiele gr anulatie in smalle smalle bandbreedtes; bandbreedtes; uitstekende karakteristieken; uits tekende free-flowing free-flowing kar akteristieken;

keuze Er is k euze uit verschillende verschillende graansoorten graansoorten

microbiologische karakteristieken goede micr obiologische kar akteristieken

(zowel ontsloten), granulaties, (zowel natief als ontsl oten), gr anulaties, sstortgewicht tortgewicht en vvochtgehalte. ochtgehalte. Zoekt u de perfecte perf ecte drager drager voor voor uw smaakstoffen, smaakstoffen, geneesmiddelen, premixen geneesmiddel en, pr emixen of andere andere applicaties? applic aties? Meneba biedt u het product product specificaties. met de gewenste gewenste specific aties.

wenst Meneba w enst u een goed en gezond nieuwjaar ttoe. oe.


93_Trouw_93 08-03-11 10:18 Pagina 93

Trouw N utrition Nederlan

d

Wenst u fijne fees tdagen e n e en innovatie f & succe svol 2010 !

www.trouwnutrition.nl


94-95-96_Verbeke_94-95-96 08-03-11 11:17 Pagina 94

De weg van veevoeders Reportage

[Jef Verhaeren]

Geert Verbeke begon in Kemzeke in 1977 als veevoederhandelaar. Tegenwoordig leidt hij de door hem opgerichte Verbeke Foundation, op een kunstsite van twaalf hectare in Kemzeke-Stekene. Hier worden grote tentoonstellingen georganiseerd. „De relatie tussen kunst en natuurwetenschappen komt daarbij geregeld terug.” In 1977 begon de toen 24-jarige Geert Verbeke met een veevoederhandel in zijn geboortedorp Kemzeke. Daarmee

Doodskist voor een visser van Kane Kwei.

trad hij in de voetsporen van zijn vader. Verbeke was verdeler van Hendrix Voeders, maar zag het wel wat groter

dan zijn vader. In 1980 kocht hij grond, vlak naast de E34 Antwerpen-Knokke. De plaats waarop nu de Verbeke Foundation is gesitueerd. Verbeke bouwde een stal voor 20.000 mestkippen op de plaats waar nu het collagemuseum staat. In 1983 startte hij een transportbedrijf aanvankelijk voor eigen bulkvervoer van veevoeder. Het transportbedrijf breidde zienderogen uit en transporteerde ook voor derden. „Er was veel behoefte aan kippenvoertransport, maar al vlug transporteerde ik veevoedergrondstoffen


94-95-96_Verbeke_94-95-96 08-03-11 11:18 Pagina 95

naar moderne kunst Geert Verbeke en de Verbeke Foundation

voor meerdere veevoederbedrijven”, vertelt Verbeke. In 1991 nam hij in Willebroek een overslagbedrijf over waar bulkgoederen uit schepen werden overgeladen. Verbeke stopte met de veevoederverkoop en schakelde volledig over op logistiek. „We deden zowel weg- als watertransport en overslag en we beperkten ons ook niet meer tot veevoeders en grondstoffen”, legt Verbeke uit. „Ook meststoffen, turf en andere bulkgoederen werden getransporteerd, vooral uit Oost-Europa.” In 1998 begon hij ook met containervervoer per schip. „Ik was steeds maar bezig met rationaliseren en meerwaarde creëren.” S p o re n In 2003 gooide Verbeke radicaal het roer om. „Ik verkocht alle bedrijvigheid en heb op deze locatie van twaalf hectare een kunstsite opgezet.” Er zijn nog sporen van het verleden te zien op de kunstsite. Bezoekers komen binnen via een container en er lopen nog kippen rond. Ondermeer het pro-

Ook dit kunstwerk herinnert Geert Verbeke aan zijn verleden.

Kunstwerk met levende algen.

Verbeke Foundation De Verbeke Foundation is open op donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag. Er zijn permanente collecties te zien, zoals het ‘Cosmopolitan Chickens’-project van Koen Van Mechelen, groeiwerken met levende planten en bomen van Reinier Lagendijk, die ondermeer worteltafels maakt en vierkante wilgenstammen, Kris Van Hemelrijck, Sjoerd Buisman, Chiel Kuyl en Sjef Mejman. Er zijn ook installaties van Jan Fabre, Tim Ullrichs, Atelier Van Lieshout, Peter De Cuypere en Martin uit den Bogaard zelf. Waar vroeger de mestkippenstal was, is nu de waardevolle persoonlijke collectie van Geert en Carla Verbeke-Lens te zien. Ze biedt een uniek overzicht van de collage- en assemblagekunst van de vroege jaren twintig (Avant-Garde, Dada en de surrealisten), de jaren vijftig, zestig en zeventig (Coll Art, het constructivisme) en de hedendaagse kunst met namen als Alechynsky, Panamarenko, Tuymans en Fabre.

94

95

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


94-95-96_Verbeke_94-95-96 08-03-11 11:18 Pagina 96

>> De weg van veevoeders naar moderne kunst

De combinatie van binnenruimtes en de natuur buiten, met serres als tussenvorm in deze kunstsite, is ongetwijfeld uniek.

ject ‘Cosmopolitan Chickens’ van Koen Van Mechelen is er te zien. „Ik verzamelde al sinds 1990 kunst”, vertelt Verbeke. „Ik had echter behoefte aan een locatie om de collectie onder te brengen. In de eerste plaats wil ik kunst laten zien. De kunstenaar maakt immers een kunstwerk om zich uit te drukken naar de mensen toe. Kunstwerken horen dus niet in een onzichtbare verzameling thuis.” Gedurende drie jaar werden ver-

bouwingen uitgevoerd en werden ondermeer serres bijgebouwd. Verbeke wilde aanvankelijk nog planten kweken, maar dat is er niet van gekomen. Nu is er 20.000 m2 bebouwd. Sinds begin 2007 is de site open voor publiek. In 2007 vond de eerste grote groepstentoonstelling plaats onder de naam VIT<A>RTI, die Verbeke samen met Martin uit den Bogaard samenstelde. Natuur en leven waren de centrale thema’s.

Permanente collectie Verbeke Foundation is nu de grootste kunstsite in de Benelux en wellicht ook de spectaculairste. „De combinatie van binnenruimtes en de natuur buiten, met serres als tussenvorm, is ongetwijfeld uniek”, aldus Verbeke. Jaarlijks worden er twee grote tentoonstellingen gehouden, één in de zomer en één in de winter, telkens rond een thema. Onlangs liep er een tentoonstelling met als thema ‘bio-art ten einde’. „Er was kunst te zien die te maken heeft met vergankelijkheid, met groei, met leven”, verduidelijkt Verbeke. „Reinier Lagendijk was van de partij, maar ook Martin van den Boogaard, die leven haalt uit kadavers en dat toont op een scherm. Daarnaast waren er kunstenaars die werken met bijen, algen en zo meer. De Ghanese kunstenaar Kane Kwei toonde gepersonaliseerde doodskisten. Zo kan een doodskist bestemd voor een boer, de vorm aannemen van een ui, voor een visser van een vis en voor een taxichauffeur van een taxi.” In de volgende tentoonstelling vormen ‘Poolexpedities’ het centrale thema en in de zomer van 2010 ‘groene energie’. „De relatie kunst en natuurwetenschappen komt geregeld terug”, zegt Verbeke. „De bekende genspecialist professor Jean-Jacques Cassiman gaat nu ook het bloed onderzoeken van de kippenselecties van Koen Van Mechelen.”

-

Meer informatie via de ePaper van de Molenaar

Verbeke over Martin uit den Bogaard In een kunstboek over Martin uit den Bogaard, uitgegeven door de Verbeke Foundation, schrijft Geert Verbeke: „Ik houd van levende kunst. Zoals bij kunstenaar Koen Van Mechelen met zijn ‘Cosmopolitan Chickens’-project, zo ervaar ik in het werk van Martin ook leven! Uit dode krengen wordt leven geproduceerd. Ook zijn bloedpanelen worden door wisselingen van temperatuur licht en beweging, levende schilderijen, levende kunst.” Verbeke vindt dat het werk van Uit den Boogaard in de openbaarheid moet worden gebracht. „Graag help ik mee om het meer bekendheid te geven in onze tentoonstellingsruimte in Kemzeke.” Daar is het Verbeke om te doen. Naast Uit den Boogaard biedt hij ook andere moderne kunstenaars die kans.

96

97

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


97_Speerstra_97 08-03-11 10:18 Pagina 97

Wy winskje jo noflike krystdagen en folle lok en seine yn it nije jier.

wenst u gezellige feestdagen en een gezond 2010.


98â&#x20AC;˘adv_98 08-03-11 10:17 Pagina 98

2010


99_adv_99 08-03-11 10:16 Pagina 99

Op zoek naar speciale ingrediënten?

Manids Feed Ing BV en een rstdagen Goede ke 2010 gewenst. dig voorspoe

distributeur voor:

• CCA Nutrition voederzuren/conserveermiddelen • QualiTech

organische sporenelementen

• Inobio

yucca-/quillaja producten

• Beghin-Meiji

fructo-oligosacchariden

Ook voor specifieke mengsels op maat, informeer naar de mogelijkheden. u sen gen wen Wij feestda e tig n t e e e r p en ig 2010 d poe s r o vo

Manids Feed Ing BV Postbus 304, 5460 AH Veghel tel: 0413-310960, fax: 0413-310955 E-mail: jorna@manids.nl website: www.manids.nl

YO U R URGENT A NA LYT IC A L Q UESTION DES ERV ES A PRO MPT SO LUT ION Bankwerkerstraat 16 3077 MB Rotterdam P.O. Box 91244

Swi f t s e r v i c e wi t h a ttr a c ti ve r a te s Myc o t o x in s Pe s t ic ide s He a vy M e t als

3007 ME Rotterdam The Netherlands

phone +31 (0)10 282 32 92 fax

+31 (0)10 282 32 73

GM O

e-mail info@tlr.nl

Mi c r o B io lo gy

www.tlr.nl

Now also available : Bio f u els a nd Bio ma s s More information about these and/or other analyses? Please contact us by phone, fax, e-mail or go to www.tlr.nl


100-101_Eindejaarspuzzel_100-101 08-03-11 11:20 Pagina 100

Eindejaarspuzzel Ook dit jaar weer een uitdagende eindejaarspuzzel met een terugblik op het afgelopen jaar. De omschrijvingen zijn deels cryptisch. Als u de puzzel heeft opgelost, kunt u de letters uit de genummerde vakjes overbrengen naar de balk. De tekst die dan ontstaat, vormt de oplossing van de puzzel. Oplossingen kunt u tot 4 januari inzenden naar Puzzelredactie De Molenaar, Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden, of per email naar redactiemolenaar@eisma.nl, o.v.v. â&#x20AC;&#x2DC;puzzelâ&#x20AC;&#x2122;. U maakt dan kans op een leuke geldprijs. Veel succes!

-

44

World Trade Center (3)

15

Vloer op een schip (3)

46

Twaalf (5)

16

Hondje met hoofddoekjes? (13)

49

Thuisland van piraten (7)

17

Lactaatdehydrogenase (3)

51

Tendeerden naar een cijfer (5)

18

Amsterdam? (5)

52

Platina (2)

19

Japanse heer (3)

53

Ontzie plaats op Ameland of in

20

Vertrek (2)

Haarlem (5+3 of 8)

21

Jij en ik (2)

55

Meisjesnaam (2)

24

Influenza met sombrero? (10+5)

56

Communicatiemiddel (4)

27

Papegaai (3)

58

Huis verbeuren (4)

28

Kerkhervormer van 500 jaar oud (6)

59

Voetbalclub (2)

29

Voornaam kledingstuk (4)

60

Consumeerde (2)

31

Grondlegger van de evolutietheorie (6)

61

Elitist Jerks (2)

33

Meisjesnaam (2)

63

Zoogdieren van het jaar (5)

35

Spaanse fietstocht in Drenthe (6)

66

Meisje loos (5+6)

37

Verteerbare energie (2)

71

Tijdperk (3)

38

Vervolgens een judorang (3)

73

Dampf-Kraft Wagen (3)

39

Echtgenoot om te pompen (6)

74

Donkerbruin met prik (4)

43

Toch geen succes bij het songfestival (7)

75

Nederlandse Spoorwegen (2)

45

Vrouwtjeshond (4)

76

Een Brits juweel voor de onderne-

47

Onroerend goed (2)

mingsraad levert weerstand op (5)

48

Vast (5) Stoomschip (2)

Horizontaal 1

Hart of geweertje? (8)

77

Selenium (2)

49

6

Goed voor graaiers op de bank (5)

78

Rotspunt (4)

50

Labour Research Department (3)

10

Snelle Jan (3)

79

Eindeloze kleur eraan geven (4)

51

Een kameel kan niet door het oog

11

Spaanse koe (4)

81

Rood paard (3)

14

Personal digital assistent (3)

83

Werpstreek (4)

16

Horizon voor 100 vogels won US

84

Voorzetsel (3)

52

Vader (2)

Open (3+8)

86

Rund (2)

54

Woekeraar uit Wognum (9)

20

Gekleurde vogelziekte (4)

87

Failliete zanger (7)

57

Waterdoorlatende rivier (3)

21

Schapenproduct van Nina Brink (3)

91

Aangehouden dierengeluid heeft

62

Overleden maanwandelaar (7)

22

Toch niet goed voor je geld (3)

nut (6)

64

Erfelijkheidsdrager (3)

23

Won de Nobelprijs voor de Vrede

Overleden deel van het gezicht van

65

Heilige leprozenpater (7)

vogels (9)

67

Van u (4)

Aardnoot (5)

68

Gestoorde roeipin (3)

93

voor gewekte verwachtingen (5)

hiervan, en een Suzuki Swift ook niet (5)

25

1000 Volt (2)

26

Boom (2)

27

Eer een cijfer (4)

Vertikaal

30

Meisjesnaam (3)

1

Bruto energie (2)

32

Omroepvereniging (4)

2

Overleden optisch hulpmiddel (4)

72

Partner van 45 vertikaal (3)

34

Negende-eeuwse non in de

3

Dreun van een schaap (3)

79

Bewust onbeschonken bestuurder (3)

Algemene Vergadering van

4

Opel Performance Center (3)

80

Straks pas vanaf 67 (3)

Aandeelhouders (3)

5

New Vienna Savings Bank (4)

82

Japanse gordel (3)

36

Voorzetsel (3)

6

Vijftigjarige modepop (6)

83

Engelse viezigheid of een album van

37

Eend die Abraham zag (6+4)

7

Momenteel bloot in Frankrijk (2)

39

Mestvogel (4)

8

Tweede grootste speler op de

85

En (eng.) (3)

40

Broer van Willem en dergelijke (2)

Belgische elektriciteit- en gasmarkt (3)

88

Religie (2)

41

Familielid (2)

9

Reformator van het jaar (6)

89

Selenium (2)

42

Europese Kampioenschappen (2)

12

@ (2)

90

Meisje naar Engeland (2)

43

Tielse Eendracht Combinatie (3)

13

Chief executive officer (3)

92

Chinese maat (2)

94

69

Bijbels figuur (3)

70

Oosters gewaad, of kleurtje van hullen (6)

Sonic Youth (3)


100-101_Eindejaarspuzzel_100-101 08-03-11 11:21 Pagina 101

1

2

3

4

5

10

6

11

16

17

21

12

27 32

19

34

37

24

29

31

35

36 39

41 46

47

42

43

48 52

55

66 73

69

80

59

64

65

70

71 75

74 77

54 58

63 68

50

57

62

67

86

72

76

78 81

45

53

56 61

44

49

51

60

25

30

38

40

15

20

23

28

9

14

18

33

8

13

22

26

7

79

82

84

83

87

88

89

91

90

85

92 94

93

Onderstaande slagzin is de oplossing van de eindejaarspuzzel.

71

43

87

61

48

30

90

41

84

5

70

63

69

40

59

45

90

21

42

69

93

4

82

3

46

61

66

42

24

71

7

47

86

10

68

40

63

17

56

24

30

5

37

69

88

40

58

24

61

75

23

86

72

15

69

42

57

90

2

71

56

63

H

51

7

30

89

75

H

100

101

81

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


102_Nefato_102 08-03-11 10:17 Pagina 102


103-107_Internetbranche_103-107 08-03-11 10:13 Pagina 103

Internetsites Actemium www.actemium.be www.actemium.nl

Arodo bvba Arendonk www.arodo.com

Adifo N.V. Maldegem België www.adifo.com

Ausloos Verpakkingstechniek bvba Linden www.ausloos.be

Agri Nutrition BV Doetinchem www.agrinutrition.nl

Barentz B.V. Hoofddorp www.barentz.com

Alltech Netherlands B.V. Ridderkerk - Nederland Deinze - België www.alltech.com

Brandenburch B.V. Asten www.brandenburch.com

Almex extrusion techniques www.extruder.nl www.expander.nl

Brio International Zeegse www.briointer.nl

Amandus Kahl Benelux B.V. Tiel www.akahl.de

Buteressence B.V. Zaandam www.buteressence.com

Andritz Feed & Biofuel B.V. Geldrop www.andritz.com

Chronos BTH B.V. Eersel www.chronosbth.com

APC EUROPE, S.A. Granollers (Spanje) www.functionalproteins.com

Cofely Industrial Automation / feed & bulk Zaandam www.cofely-gdfsuez.nl


103-107_Internetbranche_103-107 08-03-11 10:14 Pagina 104

Internetsites van be d CPM Europe BV Amsterdam www.cpmeurope.nl

Frutoria B.V. Huizen www.frutoria.nl

Denkavit Voorthuizen www.denkavit.nl

Ganapac Zakkennaaimachines 速 Rotterdam ZAKKENNAAIMACHINES www.ganapac.nl INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Dinnissen Sevenum www.dinnissen.nl

Greenvalley International B.V. Wageningen www.greenvalleyinternational.nl

Dutch Milling Technology International b.v. Helvoirt www.dmt-int.com

Imtech Food & Feed

ED & F Man Liquid Products Nederland B.V. Amsterdam www.manliquidproducts.com

Inventech Benelux BV Oosterhout www.inventech.nl

Feed & Food Trading b.v. Zeist www.feedfood.com

I.V.S. Doseertechniek Veghel www.ivsdoseertechniel

Feed Innovation Services BV Wageningen www.fisbv.nl

Jadis Additiva b.v. Schiedam www.jadis-additiva.com

FOSS in de Benelux Amersfoort www.foss.dk

Machinefabriek Jansen & Heuning BV Groningen www.jh.nl

www.foodandfeed.nl


103-107_Internetbranche_103-107 08-03-11 10:14 Pagina 105

e drijven in de branche Jodoco NV Jodoigne, BelgiĂŤ www.jodoco.com

Lansdowne Chemicals Europe B.V. Capelle aan den IJssel www.lansdownechemicals.com

JPR Advocaten www.jpr.nl

Van Lente Elektrotechniek B.V. Deventer www.vanlente.nl

Kemin Europe N.V. Herentals BelgiĂŤ www.kemin.com

Manids Feed Ing BV Veghel www.manids.nl

Firma Klouwers Op- en Overslag Terneuzen www.klouwers.nl

Meneba Rotterdam www.meneba.com

Koerhuis Automatisering B.V. Hollandscheveld www.koerhuis.nl

Van Mourik Ede B.V. Ede www.vanmourikede.nl

De Kopermolen B.V. Zaandam www.de-kopermolen.nl

NEFATO

LabCo bv Laboratory Services Europoort - Rotterdam www.labco.nl

Nemabo BV Bladel www.nemabo.nl

Lampe Technical Textiles

OA International Bladel www.oa.com

www.lampe.nl

Vereniging van Nederlandse fabrikanten van voedertoevoegingen

www.nefato.nl


103-107_Internetbranche_103-107 08-03-11 10:14 Pagina 106

Internetsites van be d OA Mechatronics Bladel www.alfra.nl

Quaron N.V. Zwijndrecht www.quaronfeed.com

ORFFA Werkendam - Nederland Bornem - België www.orffa.com

Van Ramshorst Nutrition Products Apeldoorn www.van-ramshorst.com

Perstorp Performance Additives Waspik www.perstorpfeed.com

Rovecom bv Hoogeveen www.rovecom.nl

Peters Elektromotoren bv ’s-Hertogenbosch UW PARTNER VOOR KWALITATIEVE www.peters.nl ELEKTRISCHE AANDRIJVINGEN

SCE NV Lichtervelde www.sce.be

Precia Molen Industrieel Wegen Breda www.preciamolen.nl

Schils b.v. Sittard www.schils.com

Provimi BV Rotterdam www.provimi.nl

Selko B.V. Tilburg www.selko.com

PTN Nederland Schijndel www.ptn.nl

Smits & Co Weegbruggen B.V. Brummen www.weegbruggen.nl

PURAC Gorinchem www.purac.com

Speerstra Feed Ingredients BV Lemmer www.speerstra.com

Young Animal Nutrition


103-107_Internetbranche_103-107 08-03-11 10:14 Pagina 107

e drijven in de branche SYMACH Palletizers B.V. Terneuzen www.symach.nl

Tijdhof Persmatrijzen Oldenzaal www.persmatrijs.nl

Twilmij B.V. Stroe www.twilmij.nl

De kern voor succes

Ve.Zet. B.V. Eersel www.vezet-bv.com Machine Beveiliging, Assemblage, Service en onderhoud, In- en Verkoop machines

Sjoerd de Vries Holding BV Stiens www.feedlogistics.nl

Hier had uw vermelding kunnen staan... Bel 058-2954870 voor informatie

Victam International Nijkerk www.victam.com

VICTAM International

Alle bovenstaande firma’s kunt u ook vinden op

www.demolenaar.nl Kijkt u eens op onze site onder het kopje ‘Branche in beeld’. Met één muisklik wordt u doorgelinkt naar de home page van het bedrijf van uw keuze.

Wilt u ook een vermelding op deze pagina’s in combinatie met een hyperlink op onze site?

Neem voor alle advertentiemogelijkheden contact op met Communicatie adviesburo TailMill B.V. via 06 - 53 26 20 47 of via verkoop@eisma.nl.


108_Graanmarkt_108 08-03-11 11:21 Pagina 108

Markt en trends

Fondsen nemen eindejaarswinst Granen en grondstoffen

[Lourens Gengler]

Hoe is het afgelopen jaar verlopen? Opmerkelijk, menen verschillende handelaren met tegengestelde meningen. Het verloop blijkt deels af te hangen van het type grondstof. De wat volatielere producten, zoals soja, boden het afgelopen jaar meer kans op winst voor de tussenpersoon dan de granen, waar het prijsverloop vlakker en dus saaier verliep. Er is echter een duidelijke overeenkomst in al deze takken van 'sport', namelijk dat consumenten (lees: mengvoerbedrijven) de aankoop voortdurend uitstellen. Liefst niet verder dan de lopende maand plus één. Dit betekent in de soja dat voortdurend een premie 'op de voorkant' moet worden betaald. Steeds in de hoop dat de basisprijs wel zal zakken. Kijkend naar het prijsverloop in het afgelopen jaar, kwam van een dalende prijs niet veel terecht. Dit trouwens ook steeds tot verrassing van doorgaans goed ingevoerde handelaren. Ggo-mais Dit fenomeen van laat bestellen zien we niet alleen in België en Nederland, maar een handelsanalist in Duitsland bevestigt de tendens van korte-termijn-inkoop, bij met name soja. De laatste maanden werd dit nog bevorderd door de onzekere situatie rond de toelating van ggo-mais, waardoor het onmogelijk was om met zekerheid te zeggen of er voldoende Amerikaanse soja kon worden geëxporteerd naar de EU. Achteraf bekeken was de paniek van importeurs overdreven, ofwel, door de druk heeft de Europese Commissie toch nog net op tijd voor toelating gezorgd. Dit zou zelfs weer kunnen leiden tot hernieuwde aanvoer van maisgluten uit de VS naar de EU. Vo l a t i l i t e i t Kenmerkend voor de handel in 2009 is de volatiliteit op de beurzen, en naar

verwachting zal dat in 2010 voortzetten, aldus een marktanalist van een van 's werelds grootste handelshuizen in soja en graan. “Meer dan ooit zien we effecten van zaken die buiten onze bedrijfstak liggen, zoals de dollarkoers, olieprijs en hedgefondsen. De grote institutionele beleggingsfondsen hadden hun posities eind 2008, begin 2009 stevig afgebouwd, maar we zien ze nu weer terugkomen op 'onze' markten. Voor een belangrijk deel doen ze dit uit onterechte angst voor inflatie”, aldus de marktanalist. Hij constateert dat er geen fundamentele redenen zijn voor een hogere sojaprijs, maar eerder reden voor daling. “In de VS was de oogst goed. Voor Argentinië wordt 50 miljoen ton verwacht tegenover 32 miljoen ton het afgelopen jaar en voor Brazilië is de prognose voor het komende seizoen 60 miljoen ton tegenover 53 miljoen in 2009. De weersomstandigheden zijn tot dusverre uitstekend in beide landen. We kijken met belangstelling naar de gewasontwikkeling in januari.” To p De graanbeurzen in de VS daalden in de eerste week van december. Dat was direct reden voor de grootste importeur van tarwe ter wereld, Egypte, om een inschrijving te openen. De daling werd in gang gezet door winstnemingen van de grote fondsen. Hieruit wordt voorzichtig geconcludeerd dat de top op de korte termijn is bereikt. De markt staat al weken onder druk vanwege de ruime voorraden. Aan de aanbodzijde heeft Canada de prognose voor tarwe in het lopende seizoen opnieuw iets naar boven bijgesteld, tot 25,5 miljoen ton. Canada hoort tot de grootste graanexporteurs ter wereld vanwege een kleine binnenlandse consumptie. Te n d e n s Tarwe staat daarnaast onder druk door de dalende tendens bij soja en mais. Dit soort producten worden door de beleggingsfondsen in gecombineerde pakketjes verhandeld. Hierdoor beïnvloeden de producten elkaar meer dan door uitsluitend gebruikseigenschappen, zoals voederwaarde. Pas in januari komt de USDA met een eerste oogstverwachting voor tarwe in het komende seizoen, waardoor de handel wat houvast kan krijgen. Tot die tijd ontstaan sterke fluctuaties door speculaties. De International Grains Council verwacht voor het komende seizoen wereldwijd een tarweareaal van 222 miljoen hectare, een fractie lager dan afgelopen seizoen, maar 2 procent meer dan het vijfjarig gemiddelde. Ta p i o c a Ondanks de huidige lage graanprijzen en dure soja kijken we toch eventjes naar tapioca, Want stel je voor... Maar nee. Inclusief vracht en bijkomende kosten zou de prijs 145 euro fob Rotterdam zijn, terwijl de gecalculeerde voederwaarde rond 70 ligt. De afzet van het zetmeelproduct blijft dus in Azië. In Thailand was gerekend op een topoogst van 28 miljoen ton, maar een vraatzuchtige meelkever heeft inmiddels 6 miljoen ton schade veroorzaakt. Faillissement Het plotselinge, maar niet geheel onverwachte, faillissement van Schouten Ceralco laat wonden achter bij handel, transport, overslag & verwerking. Het gaat zomaar om een half miljoen bij havenbedrijven, een ton of drie bij de schippers en tonnen schade bij niet betaalde premies aan handelshuizen en commissionairs. Het omvallen van het handelshuis wordt door spelers in de sector in ieder geval deels toegeschreven aan gebrekkige (financiële) afwikkeling van contracten. Door het wegvallen van Schouten Ceralco is het aantal spelers in die specifieke markt uiterst beperkt geworden. De overgebleven partijen melden dan ook al forse toename van omzet in de afgelopen weken.

108

109

D e M o l e n a a r n r. 1 7 1 1 d e c e m b e r 2 0 0 9


109_adv_109 08-03-11 10:13 Pagina 109

Technische Sales Manager - Veevoederadditieven Perstorp: Perstorp Performance Additives is de groeiende, innovatieve business unit van Perstorp Specialty Chemicals die zich bezig houdt met de ontwikkeling, productie en vermarkting van veevoederadditieven. De gezamenlijke Perstorp groep bereikt met haar 2600 medewerkers wereldwijd een totaal omzet van  1500 miljoen. Bij haar wereldwijde en gedifferentieerde klantenkring staat Perstorp bekend om haar technische ondersteuning en klantsupport. Functie: Als technische sales manager wordt u verantwoordelijk voor de verkoopontwikkeling, winstgevendheid en technische ondersteuning in Nederland en middels distributeurs in enige Europese landen. U helpt (potentiële) klanten met de optimale inzet van onze additieven en streeft naar voor hen optimale prestaties. Verder introduceert u middels nauw contact met klanten onze nieuwe concepten en producten en voedt u onze product managers met ideeën. Profiel: Als ideale kandidaat heeft u een WO/HBO opleiding met bijvoorkeur een pluimvee of varkens specialisatie of werkt op een gelijkwaardig niveau. Een minimum van 3 jaar ervaring in de mengvoederindustrie is vereist. U bent een team speler, communiceert makkelijk en houdt ervan eigen initiatief te nemen. Internationale ervaring is een pre echter geen must. U spreekt vloeiend Engels, bijvoorkeur ook Duits en u bent bekend met Microsoft office. Wij bieden: Een uitdagende positie met eigen verantwoordelijkheden en veel ruimte voor eigen initiatief in een informeel en dynamisch team. Salariëring is in overeenstemming met de positie, verantwoordelijkheden en ervaring. Een goede set secundaire arbeidsvoorwaarden maakt deel uit van de beloning evenals een extra beloning bij goede prestaties en bedrijfsauto. Interesse? Stuur uw Engels CV naar Perstorp Waspik B.V. t.a.v. Edwin van Kol, Industrieweg 8, 5165 NH Waspik of Edwin.vankol@perstorp.com. Ook voor aanvullende vragen kunt u met hem contact opnemen via 06 50260168. Meer informatie over Perstorp kunt u vinden op www.perstorpfeed.com of www.perstorp.com. Uw sollicitatie wordt natuurlijk vertrouwelijk behandeld.


110_Agenda_110 08-03-11 11:21 Pagina 110

Agenda

Colofon

9-11 december International Powder/Bulk Conference & Exhibition, Shanghai (China)

2-4 maart Landbouwdagen Intensieve Veehouderij, Gorinchem

20, 21 januari Biovak, Zwolle

3-5 maart Victam Asia, FIAAP Asia en Grapa Asia, Bangkok (Thailand)

25-26 januari Smart Short Courses, Aquaculture Feed Extrusion; Nutrition & Feed Formulation, Ho Chi Minh City (Vietnam) 25-27 januari Rapid Methods Europe 2010, Noordwijkerhout 26 januari Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 1 februari Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 1-3 februari VIV India, Bangalore

D i re c t i e : Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur

9-12 maart Technici Show, Utrecht

Marketing- en salesmanager: Seb van der Kaaden

11 maart Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 15-17 maart TNO Beneficial Microbes Conference, NH Leeuwenhorst 18 maart Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen

30 maart Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen

Agenda 10 februari Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 18 februari Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 2 maart Wageningen Business School, Toegepaste Statistiek, Wageningen 2, 3 maart BulkSolids India, Mumbai

Uitgave: Eisma Businessmedia bv Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden (Nederland) Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden

3-5 maart WBS, EU-beleid voor landbouw, voedsel en groen, Wageningen

25-27 maart Ildex, Ho Chi Minh City (Vietnam)

3-5 februari Aquatech, Delhi (India)

De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. Elevator), is sinds 1898 het vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Het blad verschijnt elke drie weken in Nederland en België.

18-20 april WBS-internationale cursus 'Nutrition and climate, new developments', Wageningen 20-22 april ViV Europe, Utrecht 27-29 april Powtech, Exhibition Centre, Nurnberg (D)

Uitgever: Minne Hovenga

Redactie: Jacqueline Wijbenga, hoofdredacteur Albert Bouwman, redacteur Durkje Hietkamp, redacteur Ellen Pasma, redacteur Tel. 0031-(0)58-2954862 Fax 0031-(0)58-2954878 E-mail: redactiemolenaar@eisma.nl Dr.Ir. Carolien Makkink, redacteur diervoeding Hans van Vliet, redacteur techniek B e l g i s c h e re d a c t i e : Micas nv & Editions, Jef Verhaeren e.a. Tel. + 32 (0)15-315808 E-mail: jef.verhaeren@miceditions.be Redactiemedewerkers: Ir. Hein van der Ploeg, Henk van Laarhoven, Henri de Haan, Frank Braad, Lourens Gengler, ir. Wim Thielen, Marc van der Sterren en anderen. R e d a c t i e - a d re s : Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden Advertentieverkoop: Communicatiebureau Tailmill bv, tel. 06-53262047 Traffic: Natasja Philipse Tel. 0031-(0)58-2954870 / Fax 0031-(0)58-2954871 E-mail: verkoop@eisma.nl Marketing Ria Hoekstra tel. 058-2954873 E-mail: r.hoekstra@eisma.nl Abonnementen: Abonneeservice Eisma Businessmedia Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven Tel.: 088-2266648 abonnement@eisma.nl De abonnementsprijs voor Nederland bedraagt voor een jaargang in 2009 €198,50 exclusief 6% BTW (bij automatische incasso bespaart u € 3,00 administratiekosten) en is bij vooruitbetaling verschuldigd. Voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden; u ontvangt een schriftelijke bevestiging van uw opzegging. B a n k re l a t i e : - voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 - voor België: Postcheque Brussel 000-0007463-91

www.demolenaar.nl In de rubriek Agenda staan evenementen en activiteiten vermeld voor de komende weken. Het betreft hier een selectie van alle activiteiten die zijn doorgegeven aan de redactie van De Molenaar. Op onze internetpagina www.demolenaar.nl vindt u de volledige lijst met activiteiten die bij de redactie bekend zijn. Ook meer uitgebreide informatie voor zover beschikbaar of een informatienummer kunt u vinden via de site. Activiteiten voor deze rubriek kunt u aanmelden bij de redactie: redactiemolenaar@eisma.nl.

110

P re P re s s : ZeeDesign, Witmarsum Druk: Scholma druk bv, Bedum © Copyright 2009 Eisma Businessmedia bv, Leeuwarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.


omslag 3_omslag 3 08-03-11 09:38 Pagina oms 3

â&#x20AC;&#x153;Er is niets mooiers dan gezond jongvee!â&#x20AC;?

In de veehouderij worden de beste resultaten behaald als het welzijn en de gezondheid van de dieren vanaf het prilste begin centraal staan. Denkavit, internationaal toonaangevend producent van kwaliteitsvoeders voor kalveren, biggen en andere jonge dieren, wil daar een bijdrage aan leveren. Innovatie staat daarbij in ons denken en doen bewust centraal. Aan de hand van onderzoek in onze laboratoria en op onze proefbedrijven ontwikkelen we inzichten die aansluiten op de eisen van deze tijd. En die inzichten delen we met de mengvoederindustrie, de distributeurs en de veehouders zelf. Zo maken we ons als collectief sterk voor het jonge dier. Logisch, want groeien doe je samen.

G R O E I E N

D O E

J E

S A M E N www.denkavit.nl

131 00 442 C

Ad K lf i dd 1

05 03 2008 15 24 00


Omslag 4_omslag 4 08-03-11 09:39 Pagina oms4

Wij wensen u een voorspoedig 2010

SPECIALIST IN DE DIERVOEDER- EN VOEDINGSMIDDELENINDUSTRIE Ottevanger Ottevanger Milling Milling Engineers Engineers Postbox Postbox 33 2750 2750 AA AA Moerkapelle Moerkapelle -Holland -Holland

d O

i M l

k

09 i dd 1

Tel.: Tel.: +31 +31 79 79 593 593 22 22 21 21 Fax: Fax: +31 +31 79 79 593 593 11 11 47 47

mkp@ottevanger.com mkp@ottevanger.com www.ottevanger.com www.ottevanger.com

1 12 2009 16 33 13

demolenaar-2009-17  

Vertrouwen goed, controle beter Complexiteit van handel Vertrouwen goed, controle beter Complexiteit van handel 17 vakblad voor de graanverw...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you