Page 1

Cover:omslag 1 15-02-11 11:58 Pagina oms 1

112 de jaargang, 21 augustus 2009 www.demolenaar.nl nummer

11

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Europees eiwit uit Wanze Schimmelbestrijder versterkt VoederstrategiĂŤn


omslag 2:omslag 2 15-02-11 13:23 Pagina oms 2


03_Inhoud:03 15-02-11 12:00 Pagina 3

De Molenaar

21 augustus 2009

In dit nummer Strategie

32

Effectiviteit

17

Algemeen 26 29

Visie van Europese Commissie op gmo-coëxistentie Leo den Hartog: 'Door benutting potentieel is wereld te voeden'

Diervoeding 12 32

Alpharma bepleit roteren met coccidiostatica Voederstrategieën voor varkens en pluimvee

Techniek 16

TNI versterkt effectiviteit schimmelbestrijder

Reportage 22

Europese eiwitbron Protiwanze nu leverbaar Verschil

In de peiling 8

Ad Loos, De Heus Voeders: ‘Mensen maken het verschil’

Vaste rubrieken 4,5 6 19 37 38 44 46

Actueel Zaken en mensen De Voerschep Samengevat Uit het bedrijfsleven Markt en trends Agenda

Coverafbeelding

Biowanze

22

8


04-05_Actueel:04-05 15-02-11 12:04 Pagina 4

Actueel

Nutreco breidt uit in slechte tijden De financiële crisis heeft Nutreco magere halfjaarcijfers opgeleverd. Topman Wout Dekker kijkt er niet van op en

Actu

verontrustend is het zeker niet. Hij wil de cijfers niet ‘slecht’ noemen, want ze zijn het gevolg van een onevenwichtige vergelijking. De eerste helft van 2009 stond in het teken van een financiële crisis, het voorgaande halfjaar was het thema voedselcrisis leidend. Toen piekten de cijfers juist. Op het eerste gezicht heeft de financiële crisis Nutreco flink geraakt. De operationele winst van 41,6 miljoen euro in de eerste helft van 2009 betekent een halvering ten opzichte van het resultaat van 82,3 miljoen euro in 2008. Onder de streep hield Nutreco zelfs 72 procent minder over dan een jaar eerder: 13,7 miljoen euro. Het internationale diervoederconcern moest over het eerste halfjaar van 2009 een omzetdaling van 8,5 procent incasseren en kwam daarmee uit op een omzet van 2,13 miljard. De daling was voornamelijk een gevolg van een volumedaling van 7 procent. Daarnaast zag Nutreco zich genoodzaakt de prijzen te reduceren met gemiddeld 1,5 procent.

Niet eerlijk In het licht van de crisis waren de resultaten geen verrassing voor de aandeelhouders. Voor het bedrijf evenmin. In april, na afloop van het eerste kwartaal, waarschuwde Nutreco al voor terugvallende omzet en winst. Door de wereldwijde recessie is de vraag naar vlees, zuivel en vis licht afgenomen. En het is ook geen eerlijke vergelijking. ,,We vergelijken een piek met een dal.” Nu is er sprake van een financiële crisis

KORT

쑺쑺

die heeft geleid tot een tijdelijke afname van de consumptie. Vorig jaar was er een voedselcrisis die juist resulteerde in een stijging van de mengvoerprijzen. De vooruitzichten van het beursgenoteerde bedrijf zien er niet somber uit. De financiële crisis loopt op een eind, maar de voedselcrisis zet door. Ook aandeelhouders zien dit; de beurs reageerde positief op de halfjaarcijfers. Hongerigen

,,In 2007 en 2008 stond landbouw hoog op de internationale agenda”, licht bestuursvoorzitter Wout Dekker toe. ,,Politici spraken uit dat de landbouw decennialang was verwaarloosd. De vraag was hoe we 9 miljard monden moeten voeden in 2050 en 1 miljard hongerigen in Afrika.” Nu is niet voedsel, maar geld schaars, waardoor vraaguitval is ontstaan. ,,De melkprijs is dramatisch en de varkenscyclus zit al veel te lang op een laag niveau”, vindt Dekker. Hij noemt de huidige crisis ,,een productiecrisis met uitval van productielocaties’’. ,,In tijden van crisis versnelt het proces van consolidatie zich’’, stelt Dekker. En consolidatie is onderdeel van de bedrijfsstrategie. De Nederlandse

Vo o r h e t l a a t s t e n i e u w s , z i e : w w w. d e m o l e n a a r. n l

Vanwege het feit dat kobaltbronnen carcinogeen zijn bij inademing, moeten premixen met een kobaltgehalte boven 100 ppm vanaf eind 2010 worden voorzien van een doodshoofd gevarenteken. Anticiperend op de nieuwe regels heeft Provimi de kobaltbehoefte voor verschillende diersoorten herzien. Het Internationale Comité Wegtransport heeft nieuwe producten ingedeeld. De indelingen zijn verwerkt in de Internationale Databank Ladingen Wegtransport, die op de PDV-website is gepubliceerd.

mengvoerindustrie is al één van de meest geconcentreerde. ,,Maar als wij hier door overnames kunnen bijdragen aan een efficiëntere structuur, zullen we dat zeker niet nalaten. We zullen altijd kansen bestuderen, als die zich voordoen.”

Spanje In Spanje en Portugal kocht Nutreco 12 fabrieken van Cargill met een gezamenlijk productievolume van 700.000 ton, een jaaromzet van 240 miljoen euro en 450 medewerkers. De overnameslag betekent niet alleen een versterking van Nutreco’s marktpositie op de Iberische markt, volgens Dekker wordt het productieproces efficiënter en zelfs aanzienlijk verbeterd. Nu ontstaat de mogelijkheid aparte productielijnen, of zelfs aparte fabrieken in te richten voor bijvoorbeeld gemedicineerd voer. ,,Dit is een voorbeeld van hoe consolidatie direct tot waarde is voor de klant.” Klappen Nutreco ging met een sterke leidende positie de financiële crisis in. In Nederland, Spanje, en Canada, de drie thuislanden voor mengvoer, is het bedrijf marktleider. Op wereldschaal behoort het tot de top zes. Die positie dankt het vooral aan specialiteiten, zoals visvoer en voer voor jonge dieren. Op het vlak van premixen is Nutreco zelfs nummer twee. De grootste partijen kunnen meer klappen verdragen, vandaar dat Nutreco ten opzichte van de concurrentie sterker uit de financiële crisis zal komen, meent Dekker. De eerste tekenen doen zich al voor. Dekker verwacht dat de resultaten over het tweede halfjaar meer in lijn zijn met die van dezelfde periode vorig jaar.


04-05_Actueel:04-05 15-02-11 12:04 Pagina 5

Strengere controle op import diervoeder niet-dierlijke oorsprong De Europese Commissie heeft de regels aangescherpt voor controles van import van diervoeder van niet-dierlijke oorsprong. De lijst van producten die worden gecontroleerd, wordt elke drie maanden geactualiseerd. Daarvoor wordt beroep gedaan op de gegevens van RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed), FVO (Food and Veterinary Office) en de EFSA (European Food Safety Authority). De producten op de lijst mogen uitsluitend worden ingevoerd via daartoe door de lidstaat aangewezen invoerhavens. Voor Nederland betreft dat waarschijnlijk

Schiphol en de havens van Rotterdam en Amsterdam. Importeurs van producten die op de lijst staan vermeld, moeten de invoer ervan minimaal één werkdag van te voren melden bij de autoriteiten. De controles worden in principe uitgevoerd in de aanvoerhaven. Voor bulkproducten kan op basis van speciale omstandigheden een uitzondering worden gemaakt en mag de controle worden verricht op het terrein van de verwerker van het product. De VWA voert momenteel voorbereidend werk uit om de implementatie van de regelgeving zo soepel mogelijk te laten verlopen.

ueel

Uitbreiding Coppens diervoeding Coppens diervoeding kampt met ruimtegebrek. Het diervoederbedrijf schrijft dit toe aan het succes van de voerlijn Inno-feed, die in 2008 werd geïntroduceerd. Coppens investeerde in de jaren 2007 en 2008 al enkele miljoenen euro’s in de productietechnologie gericht op de vervaardiging van Inno-feed. Door de nog steeds toenemende vraag naar dit voer is de opslagcapaciteit in de fabriek te klein. Daarom investeert Coppens nu in de bouw van opslagsilo’s. De opslagcapaciteit wordt met 6000 ton uitgebreid. Het bedrijf wil bovendien de scheepsaanvoer optimaliseren zodat in Helmond grotere schepen kunnen worden ontvangen. In eerste instantie richt het concern zich daarbij op schepen van meer dan 700 ton, op termijn streeft Coppens naar ontvangst van schepen van 1200 ton. De nieuwe installatie zal in mei 2010 in gebruik kunnen worden genomen.

Winstval DSM, maar verbetering in zicht De economische crisis heeft een nadelig effect op bijna de helft van de DSM activiteiten. Toch is bestuursvoorzitter Feike Sijbesma niet ontevreden over de resultaten in het tweede kwartaal. “Hoewel er weinig aanwijzingen zijn voor verbetering van de vraag in een groot aantal eindmarkten, vertoonde de winst in het tweede kwartaal een duidelijke stijging ten opzichte van het eerste kwartaal”, concludeert Sijbesma. ,,Onze maatregelen gericht op kostenverlaging, de focus op cash, het stringente beheer van werkkapitaal en het feit dat onze Life Sciences-activiteiten goed stand blijven houden, hebben er allemaal toe bijgedragen dat DSM in goede conditie is aan het eind van de eerste helft van 2009.” Het bedrijfsresultaat van DSM

Nutritional Products steeg ten opzichte van het tweede kwartaal van 2008, vooral dankzij de prijsontwikkeling en de relatief sterke dollar. DSM Nutritional Products begon in het tweede kwartaal de productie te verlagen om zijn totale werkkapitaal te verbeteren. Dit betekent echter niet dat het bedrijf niet investeert in productieverbetering en –uitbreiding. DSM Nutritional Products ondertekende het investeringscontract met de Changchun Economic & Technology Development Zone voor de bouw van DSM’s vierde diervoederpremixfabriek in China, gesitueerd in Changchun City. In mei werd een begin gemaakt met de bouw en de totale investering zal 5 miljoen dollar bedragen.

4

5

Medicijn Ondanks het prachtige zomerweer lopen mensen in deze periode een zomerverkoudheid, lopende neus of niesbui op. Deed je dat voorheen af met een kwinkslag, tegenwoordig moet verkoudheid serieus worden genomen. Het ministerie van Volksgezondheid dringt aan op waakzaamheid vanwege de Mexicaanse grieppandemie. Tot nu toe lijkt het allemaal reuze mee te vallen, maar als we het ministerie mogen geloven, moet het ergste nog komen. De overheid heeft alvast voldoende antivirale middelen ingeslagen en gedistribueerd. Wie nu aanklopt bij zijn/haar huisarts en de diagnose Mexicaanse griep krijgt, is verzekert van medicijnen. Of eigenlijk medicijn, want er is maar één remedie: Tamiflu. En of die nu wordt verstrekt door de apotheek of de apotheekhoudende huisarts, er is één leverancier die hier beter van wordt. Over deze monopolistische situatie maakt niemand zich momenteel druk. Als het gaat om de humane gezondheid gelden blijkbaar andere normen en waarden dan bij diergezondheid. Daar richt de discussie zich momenteel op het al dan niet scheiden van voorschrijven en verstrekken van medicijnen. Op het platteland zijn veel huisartsen eveneens apotheekhoudend; immers je wilt niet eerst naar de grote stad als je medicijnen nodig hebt. Die behoefte is bij diergezondheid niet anders. Als mens ga ik ervan uit dat de huisarts het medicijn voorschrijft, dat nodig is om mijn ziekte aan te pakken en geen medicijn geeft als het ook met een weekje uitzieken wel overgaat. Dierenartsen hebben geen andere mores, maar een mens kan zich het weekje uitzieken permitteren. De dierlijke productieketen biedt te weinig ruimte voor uitzieken en vertrouwen op de eigen weerstand van dieren; veehouders moeten op gezette tijden leveren en komen daarbij mogelijk in de problemen met wachttijden. Hierin zal het scheiden van voorschrijven en verstrekken, wat minister Gerda Verburg nu laat onderzoeken, geen verandering brengen. Voor het besluit hierover wordt genomen, moet duidelijk zijn of andere maatregelen om het antibioticagebruik terug te dringen, zoals voorgesteld in het antibioticaconvenant, niet veel meer soelaas bieden. Voorwaarde is dat de afstand tot gezondheidszorg voor mens én dier niet te groot mag worden. Jacqueline Wijbenga

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


06_Z&M_krpersen:06 15-02-11 12:05 Pagina 6

Zaken en mensen

KrakendePersen

Overname mengvoeractiviteiten van Cargill Nutreco neemt de diervoedingsactiviteiten van Cargill in Spanje en Portugal over. Hiermee verwerft Nutreco de twaalf mengvoerproductiebedrijven van Cargill in deze regio, met een gezamenlijk productievolume van circa 700.000 ton. De overname versterkt Nutreco’s positie in diervoeding op de Iberische markt. De transactie vindt plaats onder voorbehoud van de goedkeuring van de Europese mededingingsautoriteiten. De overgenomen productielocaties maken voer voor alle diersoorten. Met de verworven activiteiten zal naar verwachting over twee jaar, na de integratie en transformatie, eenzelfde operationele marge worden gerealiseerd als met de bestaande Nutreco mengvoeractiviteiten in Spanje en Portugal. De uitbreiding kost circa 40 miljoen euro, waarbij zijn inbegrepen de integratie, transformatie en de nodige investeringen in de komende twee jaar.

De Heus sluit vestiging in Erp Op termijn zal De Heus zijn vestiging in Erp sluiten. De productie wordt overgeheveld naar de vestiging in Veghel. Ook de vestiging in Den Bosch hevelt de productie over naar Veghel. Meer informatie in de ePaper op www.molenaar.nl

Nieuwe commercieel directeur Koopmans Meel Edo Abels wordt de nieuwe commerciële directeur van Koopmans Meel. Hij volgt Daan Koopmans op die sinds 5 juli met prepensioen is. Abels werkt ruim een jaar bij Koopmans Koninklijke Meelfabrieken in de functie van Business Development Manager en heeft zich gedurende deze tijd bezig gehouden met diverse strategische ontwikkelingen binnen het bedrijf. Daarvoor was hij commercieel directeur bij Ahold Coffee Company nadat hij ruim vijftien jaar diverse functies heeft bekleed bij de commerciële afdeling op het hoofdkantoor van Albert Heijn.

Steven Lak voorzitter PVV Steven Lak (1954) is benoemd tot voorzitter van het Productschap Vee en Vlees (PVV). Half mei werd Steven Lak unaniem voorgedragen door het PVV-bestuur. De voordracht is nu bekrachtigd. De benoemingstermijn loopt van 15 juni tot en met 31 december 2009. Daarna start een nieuwe tweejaarsperiode. Lak, woonachtig te Rotterdam, heeft directie- en bestuursfuncties vervuld in diverse bedrijven en organisaties binnen de Rotterdamse haven evenals in andere sectoren in binnen- en buitenland. Hij is tot en met mei met name actief geweest als interim directeur en adviseur. Daarnaast vervult Lak diverse commissariaten in de logistieke branche.

Handelswijze Hoe te handelen, is een bekende filosofische vraag. Een vraag die je vaak kunt stellen. De Britse supermarkt Tesco vroeg zich af hoe zij moest handelen met de voorraad vlees die niet tijdig door hun supermarkten werd verkocht. Ondanks hun pogingen deze hoeveelheid tot een minimum te beperken, gaat het toch ieder jaar om zo’n 5000 ton vlees waarvan de houdbaarheidsdatum is verstreken. Tesco levert die vleesproducten aan energiebedrijven, die er groene stroom mee produceren. „Onacceptabel”, zeggen sommigen. „Macabere stroom”, zeggen anderen. Volgens de Britse vegetariërsbond (en nu niet meteen stoppen met lezen) mag het een goed idee zijn overtollig vlees om te zetten in energie, maar moeten we ons ook afvragen waarom er zoveel over is en waarom er zoveel dieren onnodig worden gedood. Ik vind dit een mooi voorbeeld van een dilemma waarbij ethische en emotionele overwegingen een belangrijke rol spelen. Voordat antwoord wordt gegeven op de vraag hoe te handelen (met overtollig vlees bijvoorbeeld), is het belangrijk jezelf een mening te vormen. Omdat je het antwoord op dergelijke vragen niet wetenschappelijk kunt berekenen, analyseren of anderszins objectief bepalen, is het voor de weldenkende mens van belang eerst goed te luisteren. Te overwegen, meningen en feiten in perspectief te plaatsen. Om zo uiteindelijk tot een weloverwogen, goed doordacht besluit te komen en antwoord te kunnen geven op de vraag hoe te handelen. Daarbij is het essentieel ruimte te geven aan andere meningen, andere zienswijzen. Zodat je eigen denken en je eigen handelen niet beperkt is tot (de invloeden van) alleen de mensen in je directe omgeving. Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van ons denken en handelen wordt bepaald door onze omgeving. Dus door de mensen met wie je werkt, sport of een biertje drinkt. Je eigen mening en handelen worden vooral bepaald door je omgeving. Stap eens buiten je bekende wereld, luister en verdiep je eens in andere opvattingen en inzichten. Zodat je nieuwe inzichten en ideeën opdoet én tot een meer eigen mening komt. Henri de Haan

Diploma Diervoeder Productietechnologie Elf studenten uit acht verschillende landen, waaronder één uit Nederland, hebben hun diploma gehaald in Diervoeder Productietechnologie. Deze opleiding is verzorgd door het Zwitsers Instituut voor Diervoeder Technologie. De afgestudeerden hebben door het slagen de titel Ingenieur Diervoederproductie verworven.

In de rubriek ‘Krakende Persen’ worden periodiek, door verschillende redacteuren van De Molenaar, onderwerpen aangesneden die in het nieuws zijn en enige relatie hebben met de graanverwerkende- en/of diervoederindustrie.

6

7

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


07_adv:07 15-02-11 13:26 Pagina 7

Wat is het nieuws van Diamond V op de Jaarlijkse animal science meeting in de USA. Pluimvee - Gebruik van Diamond V in vleeskuikenvoeders. - Immuun response bij opfokhennen, effect van Diamond V Gistcultuur. - Effect Diamond V bij geïnfecteerde vleeskuikens (eimeria tenella) - Effecten van DV XP op darmkarakteristieken bij Kalkoenen. Varkens - Effecten van DV XP op geïnfecteerde biggen (met E-coli K 88). - Response van gespeende biggen op DV XP (groei en darmfunctie). - Effect van DV XP bij zeugen (aantal biggen en vleeskwaliteit). - Effecten van DV XP op reproductie kenmerken bij zeugen. Rundvee - Verminderde overdracht van E-coli bij Vleeskoeien na gebruik DV XP. - Effecten van DV XP op penskarakteristieken en vertering bij melkvee. - Invloed van DVXP op voeropname en zetmeel vertering. Deze verslagen/abstracts zijn op verzoek beschikbaar.

tel +31(0)514569001, fax +31(0)514569001, Postbus 160, 8530 AD Lemmer www.speerstra.com mail@speerstra.com

WEEGBRUGGEN B.V. Onderhoud, reparatie en nieuwbouw Mechanische en elektronische weegbruggen en plateau’s L.R. Beijnenlaan 8, 6971 LE Brummen Tel: (0575) 561208 Fax: (0575) 561250 E-mail: info@weegbruggen.nl Website: www.weegbruggen.nl


08-09-10_Adloos:08-09-10 15-02-11 12:07 Pagina 8

Ad Loos: ,,Klant- en resultaatgericht zijn we allemaal, het verschil zit in de mensen die het doen.’’

De Heus Voeders wil op a Zijn hele werkzame leven is hij al actief in de diervoederindustrie, op een klein uitstapje richting kunstmest na. De sporen die Ad Loos achterliet, maakten indruk en leiden tot de functie van algemeen directeur bij De Heus Voeders. ,,Klant- en resultaatgericht zijn, dat is onze focus, maar ook van de concollega’s. Het verschil zit in de mensen die het doen.’’

In de peiling

[Jacqueline Wijbenga]

De Heus, het grootste particuliere diervoederconcern in Nederland, is nog altijd een familiebedrijf. Dat familiale spreekt commercieel directeur Ad Loos aan. ,,Ik ben mijn carrière begonnen bij Hendrix. Dat was toen nog een familiebedrijf. Het ademde de sfeer nog van de grondlegger, er werd in zijn nagedachtenis gehandeld.’’ In de jaren daarna werkte hij onder andere bij Cehave en

Kemira. In 1994 trad hij in dienst bij Brokking. ,,Opnieuw een echt familiebedrijf.’’ Vanuit Brokking groeide Loos, na de overname door De Heus, mee met de ontwikkelingen bij dit bedrijf. Structuur Ook bij De Heus herkent hij, ondanks de schaalvergroting en internationale ontwikkelingen, nog altijd het familiale

karakter. Samen met de gebroeders Co en Koen de Heus geeft hij leiding aan het diervoederconcern. In het najaar van 2007 werd Loos benoemd tot algemeen directeur van De Heus Voeders. Daarnaast is Loos commercieel directeur bij het moederbedrijf De Heus. ,,Na verschillende overnames, zowel in eigen land als daarbuiten, was een andere organisatiestructuur nodig. Daaraan hebben we de afgelopen jaren vormgegeven’’, vertelt Loos. Een van de veranderingen is dat er op concernniveau een nieuwe organisatielaag bij is gekomen, het ‘centre of excellence’. Hierin zijn alle stafdiensten ondergebracht, waaronder de financieel-juridische afdeling, maar ook de afdeling optimalisatie. ,,In het ‘centre of excellence’ wordt de kennis die wij als bedrijf hebben bijeengebracht. Van hieruit wordt op concernniveau expansie mogelijk gemaakt, maar ook gekeken naar de mogelijkheden om kennis te exporteren.’’ Naast het ‘centre of excellence’ zijn


08-09-10_Adloos:08-09-10 15-02-11 12:08 Pagina 9

Ad Loos van De Heus Voeders: ‘Mensen maken het verschil’ businessunits opgericht; daarvan is De Heus Voeders er één. Dit alles wordt strategisch in goede banen geleid door het management comité. We re l d w i j d De Heus heeft de vleugels in de voorbije decennia uitgeslagen in vele windrichtingen. In diverse werelddelen zijn zusterbedrijven opgericht. De buitenlandse activiteiten worden gedaan door Koudijs Feed in samenwerking met de businessunit Development. ,,Aan hen de taak om nieuwe kansen te signaleren en een afweging te maken of die kans ontwikkeling verdient.’’ De basis van die beslissing blijft hoe dan ook mengvoer. ,,Dat is en blijft onze kernactiviteit, in Nederland en in het buitenland.’’ Het Nederlandse hoofdkantoor neemt daarin een belangrijke positie in. ,,Alle

receptuur komt uit Nederland en een deel van de inkoop wordt vanuit hier aangestuurd’’, vertelt Loos. ,,Het idee achter die centrale aankoop is dat de visie op de ontwikkelingen op de grondstofmarkt hier op het kantoor in Ede wordt ontwikkeld. Hier zitten de experts, zij bepalen de koers vooral als het gaat om de grotere grondstoffen.’’ Dat neemt niet weg dat er ook grondstoffen uit de regio worden benut bij de productie van de voeders. ,,Ook houden we rekening met het type houderij en de mogelijkhe-

het buitenland hangt volgens Loos grotendeels af van goed en vertrouwd management op locatie. ,,Maar daarnaast is steun vanuit Nederland onmisbaar. Regelmatig bezoek van Nederlandse experts en collega’s is van groot belang voor het buitenlandse succes.’’ Gericht Groeien is geen doel op zich, evenmin als vertegenwoordiging in alle werelddelen. ,,We bepalen vooraf waar we willen zitten. Als blijkt dat daar kansen zijn, wordt gekeken hoe we daarop kunnen inspelen.’’ Het zijn vooral regio’s waar De Heus potentie ziet voor veehouderij, waar het concern onderzoek doet naar mogelijkheden. ,,De veehouderij in een land moet zich kunnen ontwikkelen en er moet voldoende afzet zijn voor de >>

‘Mengvoer is en blijft onze kernactiviteit’ den van de fabriek ter plaatse. Die informatie in combinatie met de kennis die wij in Nederland hebben, leidt volgens ons tot het beste resultaat.’’ Het succes van een bedrijfsactiviteit in

p alle fronten beter zijn De productielocatie in Den Bosch is inmiddels verkocht aan de gemeente.

8

9

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


08-09-10_Adloos:08-09-10 15-02-11 12:09 Pagina 10

>> De Heus Voeders wil op alle fronten beter zijn

vleesproducten. Dat zijn belangrijke voorwaarden.’’ Daarnaast kiest De Heus voor samenwerking met onafhankelijke ondernemers. ,,Integraties en loonmengen passen niet in onze bedrijfsfilosofie.’’ In de meeste gevallen kiest De Heus voor de overname van een bestaande onderneming, als het kan met personeel. ,,Die mensen kennen de cultuur, de gewoonten en de markt.’’ Soms helpt het toeval een handje en is er binnen de eigen onderneming iemand voor handen die leiding wil geven aan een buitenlandse fabriek, zoals dat in Vietnam het geval is. ,,Maar het is niet noodzakelijk dat een Nederlander aan het roer staat.’’ Met wat er nu internationaal is neergezet, is het De Heus-concern tevreden. ,,Deze bedrijven willen we nu eerst goed ontwikkelen.’’ Het bedrijf houdt de ogen en oren echter open voor nieuwe kansen. ,,Het inventariseren gaat door’’, verzekert Loos.

vloeden, meent Loos. ,,Die markt is voor iedereen gelijk.’’ Belangrijke bedreigingen, of kansen, voor de Nederlandse veehouderij zijn: welzijn, milieu, WTO, gezondheid en voedselveiligheid. De kunst is om zo goed mogelijk met die veranderende marktomstandigheden

Thuisbasis Ook in Nederland blijft de organisatie alert op nieuwe marktkansen. ,,De buitenlandse activiteiten nemen toe vanuit onze groeiambitie. Het is moeilijk om dat alleen in Nederland waar te maken. Maar ook hier blijven we kijken naar de mogelijkheden voor groei, hetzij vanuit onze eigen organisatie, hetzij via overnames.’’ De kansen en bedreigingen op de Nederlandse diervoedermarkt zijn niet door de individuele bedrijven te beïn-

Mens Loos realiseert zich ter dege dat klanten resultaatgerichtheid een richtsnoer is voor alle bedrijven in de branche. ,,Het verschil zit in de mensen die het doen. Elke medewerker wordt uitgedaagd een bijdrage te leveren aan onze ambitie.’’ Dat betekent ook dat het concern een belangrijke verantwoordelijkheid heeft als werkgever. ,,We moeten niet alleen de wensen van onze klanten kennen om daarop zo goed mogelijk te kunnen inspelen, ook de behoeften van onze

medewerkers moeten we in beeld hebben. Als daarin wordt voorzien, kunnen ze optimaal functioneren en bijdragen aan de gezamenlijke doelstellingen.’’ Onderdeel van goed functioneren is de juiste bedrijfscultuur. Waardes die De Heus aanhangt, zijn: winnen, communiceren, leren en helpen. ,,Die waardes gelden ook voor de benadering van onze klanten. Om te kunnen winnen, moeten we weten wat de ondernemer wil. Dat kan alleen als we goed communiceren, daar lering uit trekken en producten en diensten ontwikkelen die passen bij de doelstelling van de ondernemer. Die helpen de ondernemer het beste resultaat voor zijn bedrijf te realiseren’’, legt Loos uit.

‘We blijven op zoek naar groei’ om te gaan. ,,Wie dat het beste doet, kan zich tot de beste rekenen.’’ Loos heeft de ambitie De Heus Voeders te laten uitgroeien tot het beste mengvoederbedrijf van Nederland, zowel voor de klanten/afnemers als voor de medewerkers. ,,Klant- en resultaatgericht zijn, daarop ligt de focus.’’ Het is niet alleen van belang voortdurend de toegevoegde waarde onder de aandacht van de klanten te brengen, ook intern ‘moet het tussen de oren zitten’. ,,We moeten erop gebrand zijn die ambitie waar te maken.’’

Het hoofdkantoor en de

Bedrijven De Heus richt zich in Nederland onder andere op de schaalvergroting in de veehouderij. ,,De veehouderij blijft in ons land. Ik geloof niet in de doemscenario’s. De Nederlandse veehouderij heeft de veerkracht, creativiteit en flexibiliteit om antwoorden te ontwikkelen op de bedreigingen.’’ Veel zal afhangen van de mogelijkheden voor blijvers om de productiecapaciteit van de stoppers over te nemen. ,,Bepalend is of het aantal dieren gelijk blijft. Zolang dat het geval is, is de behoefte aan de voedermiddelen en grondstoffen er ook.’’ Qua mengvoervolume verwacht Loos een stabilisatie van de veehouderij, al is er een trend naar gebruik van vochtrijke bijproducten en enkelvoudige grondstoffen. ,,Toepassingen die de boer ten goede komen, houd je niet tegen. Daarop moet je anticiperen. Daarnaast moet je jezelf blijven profileren.’’ Loos gaat ervan uit dat De Heus daarin ook in de toekomst de verwachtingen waar zal maken en het huidige productievolume van 1,875 miljoen ton voer zal handhaven. Daarvoor beschikt het concern over elf fabrieken in Nederland. ,,Die zijn ook allemaal nodig om dat volume te leveren. De fabriek in Den Bosch is inmiddels verkocht aan de gemeente. Die productiecapaciteit zal voor eind 2012 moeten worden verplaatst. Daarvoor lopen nu verschillende onderzoeken.’’

-

productie locatie van Leczyca in Polen.

10

11

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


11_adv_11 28-02-11 13:18 Pagina 11

Op weg naar een gezonde en duurzame veehouderij!

STOOM & VLOEISTOF DOSERINGEN

Manids Feed Ing BV distributeur voor: •

CCA Nutrition/Vitalac voederzuren/conserveermiddelen

QualiTech SQM-organische sporenelementen

THERMISCHE & AKOESTISCHE ISOLATIE

Actifeed yucca-/quillaja producten

Wij helpen u graag op deze weg!

Manids Feed Ing BV Postbus 304, 5460 AH Veghel tel: 0413-310960, fax: 0413-310955 E-mail: jorna@manids.nl website: www.manids.nl

COMPLETE DOSEERINSTALLATIES

efficiënt palletiseren? - gespecialiseerd in stapelen van zakgoed - overlappend stapelen - modulaire opbouw van machines

MICRO DOSERINGEN

- capaciteit tot 2000 eenheden per uur - minimale omsteltijden - lage onderhoudskosten - 24 uurs servicedienst met uitzondering van zondag

STOOMDOSERINGEN SYMACH Palletizers B.V. Gerard Philipsweg 8 4538 DA Terneuzen www.symach.nl

T 0115 685625 F 0115 685629 E info@symach.nl


12-13-14_coccidiostatica:12-13-14 15-02-11 12:10 Pagina 12

Om resistentie te vermijden, is het van belang tijdig over te schakelen op een ander anticoccidiosemiddel. Het variëren met chemische en ionofore middelen, maar ook met middelen binnen de ionofore families staat op lange termijn garant voor doeltreffende werking van coccidiostatica.

Diervoeding

[Pascal Philipsen]

Roteren met c Farmaceut Alpharma heeft op grote schaal onderzoek verricht naar het efficiënt inzetten van beschikbare anticoccidiosemiddelen. In heel Europa werden in meer dan 90 regio’s monsters genomen op diverse pluimveebedrijven. De werking van de middelen werd vervolgens uitgebreid getest op aanwezige oöcysten in het onderzoekscentrum INRA in Frankrijk. Het ontwikkelde Rotatieprogramma

Volgens een wetenschappelijk onderbouwde methode wordt een score aan de letsels in de darm gegeven.

werd uit de doeken gedaan tijdens het Alpharma Coccidiose Seminar. Het basisprincipe is eenvoudig: verander op regelmatige tijdstippen van coccidiostatica-groep en/of familie en het bedrijf wordt optimaal beschermd. Voorzie in dit programma minimaal één keer per jaar een chemische ‘clean up’ om zoveel mogelijk de infectiedruk op het bedrijf onder controle te houden.

Subklinische coccidiose „Ondanks alle maatregelen op het gebied van hygiëne, voeding en management in de moderne pluimveehouderij, is de coccidiose-parasiet op het ogenblik niet uit te roeien”, aldus Maja Marien, technical manager poultry van Alpharma. Iedereen kent wel klinische coccidiose waarbij bloedmest of zelfs sterfte wordt gezien, maar subklinische coccidiose is minder bekend. In een vleeskuikenstal van pakweg 20.000 dieren kan subklinische coccidiose leiden tot een nettoverlies van 1000 euro per ronde. Het gevaar en aandeel van subklinische coccidiose worden in de praktijk onderschat. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er niet veel ziekteverschijnselen optreden, maar ondertussen ondervindt de productie wel degelijk schade. Hogere voederconversie en lagere daggroei zijn daarbij regel in plaats van uitzondering. Van de economische verliezen veroorzaakt door coccidiose, komt 70 tot 80 procent door subklinische coccidiose. Monitoring Volgens Chris Cassan, country manager Benelux, zijn de oöcysten resistent tegen reinigings– en desinfectiemiddelen. „Extreme hitte toepassen door te ‘branden’, verlaagt de infectiedruk, maar niet tot nul. Daarbij komt dat oöcysten een


12-13-14_coccidiostatica:12-13-14 15-02-11 12:11 Pagina 13

Alpharma speelt in op voorkomen van resistentievorming

t coccidiostatica lange periode infectieus kunnen blijven, tot enkele maanden.” Dit hangt af van de (beschermende) omgeving waarin zo’n oöcyste zich bevindt. Marien benadrukt dat naast het bekend zijn van een besmetting op een bedrijf, het belangrijk is te weten welke soort Eimeria de besmetting veroorzaakt. Bij kippen zijn er zeven verschillende ziekteverwekkende Eimeria-soorten beschreven die zich elk op een bepaalde plaats in de darm vermenigvuldigen en daar de darmcellen vernietigen. Vleeskuikens

kunnen besmet worden door Eimeria acervulina, E. maxima, E. tenella, E. mitis en E. praecox. Het best bekend zijn E. acervulina, E. tenella en E. maxima, aangezien de letsels veroorzaakt door deze soorten met het blote oog zichtbaar zijn. Echter ook de andere soorten zorgen voor beschadiging van darmcellen en dus ook voor mindere prestaties van kippen. Controle en monitoring gebeurt in de praktijk via twee methodieken: Oöcysten per gram mest (OPG) en let-

selscore. OPG is een vrij eenvoudige methode om een indicatie te krijgen van de coccidiosedruk en soort besmetting. Het aantal oöcysten per gram mest wordt geteld en de verschillende soorten worden geïdentificeerd. Het grote nadeel van OPG is dat de ernst van de schade die coccidiose veroorzaakt niet wordt meegenomen. Het interpreteren van de gegevens blijkt dan ook vaak moeilijk. De lesie– of letselscore is de meest betrouwbare werkwijze, omdat hiermee wel de ernst van de infectie

Cyclus Coccidiose bij kippen wordt veroorzaakt door eencellige parasieten: protozoa van het geslacht Eimeria. De kippen raken besmet door het opnemen van oöcysten. Deze ‘coccidiose eitjes’ zitten in de mest van geïnfecteerde dieren. Direct na uitscheiding zijn ze nog ongevaarlijk, omdat ze moeten sporuleren (‘rijpen’). Dit wordt bevorderd door een warme en vochtige omgeving. Nat strooisel is een ideaal medium om in te rijpen. Wanneer een oöcyste wordt opgenomen door een kip, komen in de darm de ware parasieten vrij. Ze dringen epitheelcellen van de darmvlokken binnen en hier vindt vervolgens de vermeerdering plaats waarbij duizenden en soms wel miljoenen nieuwe Eimeria-parasieten vrijkomen om nieuwe epitheelcellen te infecteren. De darmvlokken raken hierbij beschadigd doordat nuttige darmcellen op grote schaal worden vernietigd. Dit alles leidt tot een verminderd beschikbaar aantal cellen om voedingstoffen uit de voeding op te nemen. Daarnaast zorgt de door coccidiose veroorzaakte darmschade ervoor dat bacteriën, zoals Clostridium, gemakkelijker kunnen vermeerderen en dus problemen kunnen veroorzaken. De hele parasitaire cyclus duurt tussen de vier en zeven dagen, afhankelijk van de soort Eimeria.

12

13

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


12-13-14_coccidiostatica:12-13-14 15-02-11 12:11 Pagina 14

>> Roteren met coccidiostatica

wordt er gerapporteerd dat na het gebruik van vaccins meer problemen met Clostridium lijken op te treden.

Eimeria soorten: Lokalisatie

wordt bepaald. Er wordt volgens een wetenschappelijk onderbouwde methode een score aan de letsels in de darm gegeven. Meestal wordt een steekproef van zes ‘gemiddelde’ dieren over heel de stal genomen en hiervan de gemiddelde letselscore voor de verschillende Eimeria-soorten bepaald. Bestrijding Om de gevolgen van een coccidioseinfectie onder controle te houden, zijn er een tweetal manieren: vaccineren en coccidiostatica door het voer mengen. Beide methoden zijn preventief en zijn erop gericht om de schade door coccidiose zoveel mogelijk te beperken. Bij leghennen die een langere levensduur hebben, wordt vaccinatie frequent toegepast. Het is echter relatief duur om te vaccineren bij dieren met een korte productieperiode (circa zes weken), vandaar dat enting bij vleeskuikens niet vaak wordt toegepast. Het vaccin bestaat uit levend verzwakte parasieten en leidt daarom in de startperiode onherroepelijk tot verminderde groei. Vaccinatie is bovendien vrij omslachtig en arbeidsintensief. Ook

Coccidiostatica De meest frequent toegepaste preventieve methode tegen coccidiose is het toedienen van coccidiostatica. Dit zijn toevoegingsmiddelen die in het voer worden gemengd. Een van de meest bekende is Salinomycine. Er zijn twee groepen van coccidiostatica: chemische middelen en ionoforen. Chemische middelen zijn synthetisch geproduceerde coccidiostatica. Tot deze middelen behoren robenidine, nicarbazine, diclazuril en decoquinaat. De ionofore coccidiostatica zijn nog onder te verdelen in de families van de monovalente, monovalente glycoside en divalente ionoforen. In de meeste gevallen zijn de chemische middelen iets doeltreffender in het afdoden van de coccidiën. Nadeel is echter een groter risico op het snel ontstaan van resistentie. Vandaar dat deze middelen het beste voor kortere periodes kunnen worden toegepast: in een zogenaamde ‘clean up’ programma om zoveel mogelijk coccidiën af te doden en de infectiedruk op het bedrijf te verlagen. Bij het gebruik van ionoforen worden nooit alle parasieten vernietigd, een klein gedeelte ontsnapt. Dit fenomeen heet coccidioselekkage en bestaat bij alle ionoforen. Dit nadeel heeft echter het grote voordeel dat resistentie trager wordt opgebouwd. Ionofore middelen werken selectief op positief geladen ionen, zoals kalium en natrium, en transporteren deze ionen in de parasiet. Zo ontregelen ze de osmotische balans van de parasiet wat uiteindelijk in afsterven resulteert. Alle ionoforen werken op deze manier, waardoor het risico bestaat dat andere ionoforen minder effectief worden als één ionofoor minder werkzaam is. Het ontstaan van deze kruisresistentie is wetenschap-

pelijk aangetoond en regelmatig opgedoken in de praktijk. O v e r s c h a k e l e n o f ro t e re n Indien te lang eenzelfde product wordt gebruikt, worden de aanwezige coccidiën veel hardnekkiger en neemt de subklinische schade door de parasieten (hogere voederconversie, tragere groei en verdere besmetting) toe. Bovendien verhoogt het de kans op een klinische coccidiose-uitbraak met desastreuze gevolgen. De effectiviteit van een coccidiostaticum neemt af naarmate het langer wordt gebruikt. Dit komt door de ontwikkeling van resistentie tegen dit middel. Voor het volledige behoud van effectiviteit van een anticoccidiosemiddel is het van belang tijdig te veranderen van het ene middel naar een ander. Het roteren tussen de verschillende groepen van chemische en ionofore middelen en tussen de verschillende ionofore families garandeert de werkzaamheid op lange termijn van de verschillende middelen en de beheersbaarheid van de ziekte coccidiose. Aangezien er waarschijnlijk geen nieuwe middelen op de markt komen, is het belangrijk de effectiviteit van de momenteel beschikbare middelen te beschermen. Hierop heeft Alpharma geanticipeerd met het op praktijkervaring en wetenschappelijk gebaseerde Rotatieprogramma.

-


15_adv:15 15-02-11 13:32 Pagina 15

BEL NAAR VORDEN, DAT LOONT! GETOASTE SOJABONEN DEHULLED GETOASTE SOJABONEN BESTENDIG RAAPSCHROOT (GEEN FORMALDEHYDE) BESTENDIG SOJASCHROOT (GEEN FORMALDEHYDE) (DE RAAP- EN SOJASCHROOT ZIJN OP HITTE BASIS BEHANDELD!)

MINERALEN DE BRON BV HARDERWIJK Ir. Lelykade 7a 3846 AE HARDERWIJK TEL: 0341-462111 FAX: 0341-462111 email: info@debronbv.com

>

Ecotrans geeft altijd voorrang aan innovatie in veevoedertransport. Klanttevredenheid, de best doordachte vervoersoplossingen, de meest efficiënte transportmiddelen en – het belangrijkste van alles – de enthousiaste inzet van onze supergemotiveerde mensen. Benieuwd hoe voordelig Ecotrans voor u kan zijn? Bel Roel den Hollander (0575 498555) voor een verhelderend gesprek of kijk op www.ecotrans.nl

ONZE MENSEN MAKEN HET VERSCHIL


16-17-18_Selko:16-17-18 15-02-11 12:12 Pagina 16

Effectiviteit schimmelb Techniek

Trouw Nutrition Inte [Carolien Makkink]]

Trouw Nutrition International ontwikkelde een nieuwe productietechnologie om organische zuren gemakkelijker te laten doordringen in de schimmelcel. Eenmaal in de schimmelcel verlagen de organische zuren intracellulaire pH en doden de schimmelcel, waardoor schimmelvorming wordt tegengegaan.

De CO 2 -vorming ten gevolge van schimmelgroei wordt gemeten.

Schimmelvorming bedreigt de voerkwaliteit tijdens de opslag. Bij zomerse temperaturen overdag verdampt vocht uit het voer in de silo en in de koudere nachten condenseert de waterdamp weer op het voeroppervlak. Schimmels groeien dan snel uit en ook in ‘schoon’ voer kan hierdoor binnen een paar dagen een schimmelprobleem ontstaan

(zie tabel 1). Om dit tegen te gaan, heeft Trouw Nutrition International (TNI) Fylax Forte ontwikkeld. E ff e c t o p v o e d e r w a a rd e „Om te groeien hebben schimmels nutriënten (stikstof en energie), zuurstof, warmte, vocht en een bepaalde pH nodig”, legt Maarten van der Heijden,

technical manager bij TNI, uit. Met behulp van zuurstof zetten schimmels glucose om in CO2, H2O en warmte, waardoor de schimmels voor zichzelf gunstige omstandigheden creëren (warmte en vrij water). Schimmelcontaminatie leidt tot een afname van het eiwit- en energiegehalte van de grondstof of het eindvoer. De


16-17-18_Selko:16-17-18 15-02-11 12:12 Pagina 17

elbestrijder versterkt tion International ontwikkelt nieuwe techniek

Nutreco, Trouw Nutrition en Selko Trouw Nutrition International (TNI) is onderdeel van Nutreco. TNI is actief op het gebied van premixen, mineralenmengsels, concentraten, voeders voor jonge dieren en specialties. TNI levert ook producten gericht op kwaliteitsbewaking van diervoeders en op diergezondheid. De organische zuren van Selko maken deel uit van het pakket. „Voor wat betreft de vermarkting werkt Selko van business to farm en TNI van business to feedmill/mengvoederindustrie”, legt Eric Teunissen, sales & product manager feed additives bij TNI, uit. Selko producten worden in Nederland door Trouw Nutrition Nederland en in België door Trouw Nutrition België vermarkt. Teunissen is contactpersoon voor de voederadditieven van TNI in Nederland.

voederconversie kan wel 15 procent slechter zijn bij een voer met een 5 procent lagere voederwaarde. Schimmels kunnen het gehalte aan essentiële aminozuren in een voer met 45 tot 75 procent reduceren. Beschimmeld graan heeft een 17 procent lager zetmeelgehalte dan schoon graan. Naast deze directe effecten op voederwaarde kan schimmelgroei ook leiden tot de vorming van mycotoxinen met negatieve consequenties voor diergezondheid en productie.

Figuur 1: Micellen vergroten de doorlaatbaarheid van de schimmelcelwand en destabiliseren de celmembraan

Schimmelbestrijding TNI heeft verschillende producten in het assortiment om problemen met schimmels, bacteriën en gisten in diervoeders en grondstoffen te voorkómen, legt Iwan van den Tillaart, area manager Noord-Europa bij TNI, uit. De producten van TNI helpen bij de conservering en behandeling van grondstoffen en eindvoeders en bij verbetering van de drinkwaterhygiëne. Specialisten van Selko en TNI werken samen met de diervoederindustrie om tailor-made oplossingen te vinden voor specifieke problemen. Op het lab worden voor klanten ook stresstesten uitgevoerd, waarbij een monster eindvoer of grondstof bij hoge temperatuur en luchtvochtigheid wordt geïncubeerd. Met deze test kan in relatief korte tijd worden vastgesteld hoe snel schimmels zich ontwikkelen en wat de houdbaarheid van het product is. O r g a n i s c h e z u re n Selko levert al jaren verschillende producten voor de bestrijding van schimmels en de conservering van diervoeders. Van der Heijden legt uit dat veel schimmels hittestabiele sporen vormen. Deze sporen zijn nauwelijks direct te bestrijden. De zuren in het voer komen in actie zodra de sporen – onder voor hen gunstige omstandigheden – gaan kiemen. De werking van zuren (en zure zouten)

16

17

In een stresstest wordt de houdbaarheid van voeders bepaald.

Tabel 1: Effect van tropische omstandigheden op schimmelgroei in diervoeder (temperatuur 30 oC, relatieve vochtigheid 85 procent)

Vochtgehalte (%) Start Dag 2 Dag 4 Dag 7 Dag 10

10,6 12,2 13,6 14,0 14,1

Water activiteit

Aantal schimmels per gram

0,64 0,72 0,85 0,92 0,93

< 10 1.000 70.000 600.000 4.000.000

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


16-17-18_Selko:16-17-18 15-02-11 12:13 Pagina 18

>> Effectiviteit schimmelbestrijder versterkt

tegen ongewenste micro-organismen is bekend. Het ongedissocieerde zuur dringt door in de cel, waar het dissocieert. Het vrijgekomen H+ verlaagt de pH in de cel en de bacterie-, gist- of schimmelcel moet zo hard werken om dit zuur weer uit de cel te pompen dat hij uitgeput raakt en sterft. „Een schimmelcel is anders opgebouwd dan een bacteriecel”, legt Van der Heijden uit. „Een schimmelcel heeft niet alleen een celmembraan, een fosfolipiden dubbelmembraan, maar ook een celwand. Daarom is het lastiger om een schimmelcel te penetreren.”

Figuur 2: Verlenging van houdbaarheid met Fylax Forte, in vergelijking met ammonium- en calciumpropionaat.

Te c h n o l o g i e Door propionzuur te laten reageren met ammonium worden geactiveerde propionaten gevormd die kunnen worden gebonden in micellen (hydrofiele buitenkant en een hydrofobe binnenkant) middels een technologie die de micelvorming stimuleert. Deze nieuwe productietechnologie is door TNI ontwikkeld. De micellen hebben dezelfde structuur als de fosfolipidenlaag van het celmembraan. Daardoor vergroten de micellen de porositeit van de celwand en het celmembraan. Organische zuren dringen dan eenvoudiger door tot in de schimmelcel, waar ze de intracellulaire pH verlagen en de schimmelcel doden. Op basis hiervan is het nieuwe product Fylax Forte van Selko ontwikkeld. Fylax Forte Fylax Forte is een zeer krachtige schimmelremmer, omdat alle ammoniumpropionaatmoleculen in het product gebon-

Product

Helling van de lijnen

Relatieve anti-schimmel werking

Dosis in relatie tot Fylax Forte HC

(Als % van Ammonium-

Ammoniumpropionaat Fylax Forte HC Fylax Forte Calciumpropionaat

0,2667 0,5000 0.4222 0.3333

den zijn in micellen. Deze micellen zijn door hun structuur in staat de celwand poreus te maken en de celmembraan doorlaatbaar. De zuren dringen hierdoor gemakkelijker door in de cel (zie figuur 1). Naast deze micellen bevat Fylax Forte ook vrije zuren en oppervlakteactieve stoffen. Die stoffen binden vrij water en

Figuur 3: Relatieve dosering van verschillende schimmelremmers bij gelijke

propionaat)

kg/ton

100% 187% 158% 125%

1,87 1,00 1,18 1,50

verlagen daardoor de wateractiviteit. Het vocht blijft uniform verdeeld in het voer. Dit leidt ertoe dat schimmels minder gemakkelijk uitgroeien en daarnaast wordt het pelleteerproces verbeterd. De capaciteit van de pers neemt toe en het energieverbruik daalt. De nieuwe generatie Fylax is op het lab in Tilburg getest en blijkt werkzaam bij een lagere dosering dan de voormalige Fylax producten en concurrerende schimmelremmers. De houdbaarheid verbetert aanzienlijk bij toepassing van Fylax Forte (zie figuur 2). Ten opzichte van ammoniumpropionaat heeft Fylax Forte een 58 procent sterkere antischimmelwerking. Fylax Forte HC (hooggeconcentreerde vorm van Fylax Forte) heeft zelfs een 87 procent sterkere antischimmelwerking. De vernieuwde Fylaxproducten zijn dan ook actief bij een veel lagere dosering dan calcium- of ammoniumpropionaat (zie figuur 3). Dit levert een kostenbesparing op van 10 tot 15 procent.

-

houdbaarheid

18

19

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


19_DeVoerschep:19 15-02-11 12:14 Pagina 19

De voerschep

‘De crisis versnelt het consolidatieproces’ Algemeen

‘Hoe slaat Nutreco zich door de crisis?’

[Marc van der Sterren]

Rhandy MacNack van Cargill is benieuwd hoe Nutreco omgaat met de financiële crisis en legt de voerschep neer bij Wout Dekker van Nutreco. Dekker heeft de voerschep nog niet aangenomen, of hij koopt twaalf fabrieken van Cargill in Spanje.

Om kort te zijn: Het is een kwestie van goed op de winkel passen op de korte termijn zonder de strategie voor de lange en middellange termijn uit het oog te verliezen. Daarom hebben we begin dit jaar al onze leningen geherfinancierd, terwijl dat eigenlijk pas in maart 2010 op de agenda stond. Dat gaf ruimte voor acquisities. In de agrarische wereld zijn we cycli gewend, dus weten we hoe belangrijk het is om voorbereid te zijn en risico’s niet af te wachten. Met die herfinanciering is onze financiële situatie voor de komende jaren veiliggesteld. Dat voor wat betreft de korte termijn. De economische crisis mag geen effect hebben op de strategie voor de lange en de middellange termijn. Die is dan ook hetzelfde gebleven. Als marktleider blijven we continu onze positie verstevigen. Dat betekent zoeken naar innovaties, naar mogelijkheden om kosten te verlagen en de efficiëntie te verhogen. De uitbreiding van onze mengvoeractiviteiten in Spanje en Portugal komt dan ook niet uit de lucht vallen. Toen we in 1997 naar de beurs gingen, kochten we UTD aan. In Spanje doen we nu wat we toen in Nederland deden. Een dergelijke overname is dus niet vreemd voor Nutreco, het is ook niet vreemd in tijden van crisis. We nemen

actief deel aan het consolidatieproces. Dat ligt in de lijn van onze strategie. En we zien dat zo’n crisis de bestaande trends versnelt. We zien dat ook bij onze afnemers. Ook daar nemen zaken als specialisatie en concentratie een hogere vlucht. Leveranciers moeten mee in die ontwikkeling.”

’’

vinden is. Nederland heeft dus een belangrijke rol in de wereld.

De vraag

De voedselcrisis heeft bereikt Crisis ,,De halfjaarcijfers waren een stuk minder dan vorig jaar. Maar je kunt deze twee perioden niet met elkaar vergelijken. In de eerste helft van 2008 was er sprake van een wereldwijde voedselcrisis. De financiële crisis lost zich wel op, maar de voedselcrisis komt in alle hevigheid terug. Nu hebben we het dus over de lange termijn. Als marktleider reken ik het tot onze taak vraagstukken over de voedselcrisis op de internationale agenda te houden. Kunnen we op een duurzame manier 9 miljard monden voeden in 2050? Of hebben we vier aardbollen nodig? Tijdens Agri Vision, de multistakeholderconferentie die wij in juni organiseerden, bleek dat het kan. Mits de politiek dit thema serieus neemt en als we de huiver voor nieuwe technieken aan de kant kunnen zetten. Nederland heeft de beste boeren ter wereld. De wereld weet dat die kennis in Wageningen te

18

19

dat de internationale aandacht zich meer richt op de agrarische sector. De hele wereld kijkt naar het agrarisch kennisniveau van Nederland, ook de nationale politiek erkent dit belang nu, signaleert Wout Dekker. De crisis in de landbouw lijkt de overheid niet te deren, die hecht vooral waarde aan de Nederlandse regiefunctie. ,,Maar kan het Nederlandse agrocluster die invloed blijven behouden met een marginale primaire sector?’’ vraagt Dekker zich af. Hij legt de voerschep neer bij Aalt Dijkhuizen van Wageningen UR.

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


20_adv_20 28-02-11 13:22 Pagina 20

SCHOT - RUURLO BV

“UW PARTNER IN SILOZORG” Al 25 jaar specialist in: ✷ Losboren van vastzittende produkten (Boorinstallatie uniek; OCTROOI nr. 194395) ✷ Complete reiniging van SILO’S ✷ Reinigen van fabriekscomplexen (binnen en buiten) voor verkrijgen en behouden van G.M.P. certificaat ✷ Gespecialiseerd in het leeghalen van silo’s bij broei en brand i.s.m. brandweer en verzekeringsmaatschappij ✷ Voor al uw straal- en coatingswerk b.v.: – Betonnen en ijzeren silo’s – Sprinkler tanks – Melasse/ Vinasse tanks – Weegbunkers – Persmeelbunkers ✷ Afsluiten van onderhoudscontracten op jaarbasis

bestendigheid %

DVE (07) g/kg*

80

370

83

256

* voor toepassing in meelvoeders

Bestendig Eiwit Hoge bestendigheid Uitstekende verteerbaarheid Concurrerende prijsstelling Uit voorraad leverbaar

Bel voor geheel vrijblijvende informatie:

SCHOT-RUURLO BV Werkplaats: Houtwal 2 Kantoor:

Levering/informatie:

Verkoopadres:

Tel. +31 (0)30 - 24 82 060

Tel. +31 (0)10 - 40 07 929

Houtwal 2 – 7261 SR Ruurlo Tel.: 0573-451695 Fax: 0573-450180 E-mail: info@schot-ruurlo.nl

Poeth uw partner

in solids processing

Poeth bv levert Installaties voor: bulkhandling Afzuiging koelers

ontstoffing/filters mengvoederindustrie brouwerijen hout pelletering recycling

Poeth bv

Phone +31 (0)77 - 373 19 41

P.O. Box 3142, NL-5930 AC Tegelen

Fax

+31 (0)77 - 373 71 37

poeth@poeth.nl www.poeth.nl

VCA* gecertificeerd


21_adv_21 28-02-11 13:22 Pagina 21

s BANDWEGERS s DOSEERWEGERS s BUNKERWEGERS s AFZAKWEGERS s WEEGBRUGGEN s CIVIEL WERK, SERVICE, KEURINGEN

Het antwoord voor ieder weegproces PRECIA-MOLEN Postbus 3246, 4800 DE Breda Franse Akker 1, 4824 AL Breda Nederland

Telefoon 076 524 25 20 Fax 076 522 80 39 E-mail sales@preciamolen.nl Website www.preciamolen.nl

www.ith.nl

PROCES-AUTOMATISERING

PRODUCTIEMANAGEMENT DATA - INFORMATIE - PRESENTATIE TRACKING & TRACING TURNKEY PROJECTEN ENGINEERING MES / SCADA / PLC TOTAL COST OF OWNERSHIP

R(el)ationeel gezien de juiste keus Technisch Installatiebureau Hevel B.V. Ribesstraat 9, 6744 XA Ederveen Telefoon (0318) 571264 Internet: www.ith.nl E-mail: info@ith.nl

9'#&&8#.7'61;174(''&

0764#%+&+06'56+/

7KVIGDTGKFGRTQFWEVKPHQ QRYYYCITKOGZDG

%#.%+7/$76;4##6'007%.'16+&'0 +0''05.194'.'#5'/#64+: 5NQYTGNGCUGCCPIGVQQPFDKLDKIIGP

8#4-'05-).'78'0

2QUKVKGHGHHGEVXCP0WVTCEKF+PVGUVKOQRFGFCTO

RTGUVCTVGTUVCTVGT

0GICVKGXGEQPVTQNG

RRO0WVTCEKF+PVG5VKO

)TQGK IFCI

&$"%&&%&"# #("&$.!

FCIVQVFCI





FCIVQVFCI





FCIVQVFCI













8QGFGTEQPXGTUKG

$ !$#"#&"%%(!(" "!&)!&$"*&!

FCIVQVFCI /GUVUEQTG FCIVQVFCI

 

    

   

     

   

         

                



    

&"!!)"$! . !$""$&  ''!%*%&

$'%"$$!+* % )"$!!(""! & ($%& !'&$.!&!)"$! ,.!&%"$$      

   

# #%*6'456'0*1 1'-$'   '  .+..'6'.     (#:            


22-23-24_Biowanze:22-23-24 15-02-11 12:17 Pagina 22

Europese eiwitbron Proti Reportage

[Jacqueline Wijbenga]

Biowanze startte begin dit jaar met de productie van ethanol. ,,Het afgelopen half jaar hebben we de fabriek in de vingers gekregen. Nu komt het nog aan op opschalen’’, aldus Bernhard Dahmen. De juiste fabrieksinstellingen hebben naast ethanol eind juli ook geresulteerd in de eerste scheepslading Protiwanze, een tarwegistconcentraat volgens exacte specificaties.

Bernhard Dahmen: ,,Wij zien Protiwanze niet als bijproduct.’’

Op het bedrijfsterrein wordt nog hard gewerkt om de laatste puntjes op de i te zetten. De ethanolfabriek Biowanze, gevestigd in het Belgische Wanze, is de

eerste die uitsluitend tarwe als grondstof gebruikt. Biowanze is eigendom van Crop Energies, die ook ethanolfabrieken heeft in Duitsland en Frankrijk. ,,Hier bij Biowanze hebben we gekozen voor een nieuwe benadering bij de ontwikkeling. De fabriek is erop gericht zoveel mogelijk energie- en CO2-neutraal te zijn’’, licht Sylvie Decaigny, supply chain manager, toe. Voor de eigen energievoorziening beschikt de fabriek over een biomassacentrale. Alle biomassa die in het productieproces vrij komt, wordt omgezet in energie. Op jaarbasis verwerkt Biowanze 800.000 ton tarwe, voornamelijk uit België (80 procent). Het overige deel komt uit Duitsland en Nederland. ,,Onze locatie aan de Maas leent zich voor aanvoer van grotere afstand, maar vooralsnog hebben we voldoende aanvoer uit de nabije regio’’, vertelt Bernhard Damhen, hoofd grondstofinkoop en diervoederverkoop. Naast tarwe is bietensiroop een onmisbaar ingrediënt. Daarvan is 100.000 ton nodig, wat ongeveer gelijkstaat aan 400.000 ton bieten per jaar. De bietensiroop wordt van de nabijgelegen bietenfabriek van de Tiense suikerraffinaderij via een pijpleiding, met een lengte van zo’n 30 kilometer, aangevoerd.

P ro d u c t i e De tarwe en siroop zijn samen goed voor een jaarproductie van 300.000 ton ethanol, 55.000 ton gluten en 100.000 ton (op basis van droge stof) tarwegistconcentraat ofwel Protiwanze. De gluten worden momenteel vooral afgezet naar de visvoeder- en petfoodproductie via handelsorganisatie Beneo. ,,Maar de productie voldoet aan de eisen die worden gesteld aan ingrediënten voor humane voeding. We sluiten niet uit dat dit product binnenkort ook daar wordt afgezet’’, aldus Dahmen. Het graan wordt bij binnenkomst gescheiden in bloem en zemelen. De zemelen verdwijnen in de biomassaketel, de bloem wordt verder verwerkt. ,,Deze productiewijze is voor de bouw van de fabriek al gekozen vanwege het streven naar een zo neutraal mogelijk productieproces. Dat heeft echter wel consequenties voor de verdere verwerking. Zo is drogen van het resterende concentraat geen optie meer omdat de zemelen er al uit zijn’’, vertelt Dahmen. Hij is daarom op zoek gegaan naar afzetmogelijkheden voor het vloeibaar tarwegistconcentraat, Protiwanze. Biowanze werkt voor de afzet van dit product samen met de Nederlandse bedrijven Hedimix en Beuker Vochtrijke Diervoeders. Zij zien veel potentie in


22-23-24_Biowanze:22-23-24 15-02-11 12:17 Pagina 23

otiwanze nu leverbaar Ethanolfabriek Biowanze uit de startblokken

Graan wordt per as en over water aangevoerd. Na maling wordt het via een leidingenstelsel de fabriek in getransporteerd.

Protiwanze, met name in de rundveehouderij, maar ook op varkensbedrijven rekent deze eiwitbron goed in. ,,In tegenstelling tot andere gistconcentraten, is de kwaliteit van Protiwanze heel constant doordat uitsluitend tarwe wordt gebruikt en geen andere graansoorten. Bijkomend voordeel is dat het een lokaal geproduceerde eiwitbron is’’, aldus Erik Rensink van Hedimix. Markt Volgens Beuker en Hedimix is de markt voor Protiwanze in Nederland, België en Duitsland groot genoeg om het totale jaarlijkse volume (240.000 ton) van Biowanze af te zetten in de varkens- en rundveehouderij. ,,Een groot deel van dit product verwachten we af te zetten in de rundveehouderij, met name op de grotere bedrijven die gebruikmaken van TMR’’, vertelt Rensink. Een rundveehouderijbedrijf met 125 koeien kan ongeveer 200 ton Protiwanze per jaar gebruiken. ,,In theorie heb je aan zo’n 750 bedrijven voldoende.’’ Het voeren van een dergelijk product vraagt wel een investering van de veehouder. ,,Een opslagtank is een eerste vereiste.’’ Daarvoor werken de handelsondernemingen samen met Polem, Tunetanken (Denemarken) en MIP. In Nederland beschikken volgens Bert

22

23

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


22-23-24_Biowanze:22-23-24 15-02-11 12:17 Pagina 24

>> Europese eiwitbron Protiwanze nu leverbaar

,,De biomassacentrale is het hart van de fabriek’’, aldus Sabine Decaigny.

De eerste vracht Protiwanze is 27 juli verscheept naar Nederland.

van der Pol (Beuker Vochtrijke Diervoeders) al zo’n 450 rundveehouders over een opslagtank voor vloeibare bijproducten, mede door het tankconcept dat een tijdlang werd aangeboden. ,,Ook in België groeit dat aantal gestaag.’’ Voor rundveehouders biedt

het gebruik van vloeibare producten nieuwe mogelijkheden bij het samenstellen van het rantsoen. ,,Het berekende voordeel van gebruik van Protiwanze bedraagt zo’n 20 tot 25 cent per koe per dag’’, aldus Van der Pol. Een Belgische rundveehouder, die ook deelneemt aan het omega-3 verrijkte melk project, heeft berekend dat zijn voerkosten 19 cent per koe dalen en de melkopbrengst met 10 cent verbetert vanwege de betere vet- en eiwitgehalten. ,,En dat met de melkprijzen van drie maanden geleden’’, benadrukt Van der Pol. Op basis van dit voordeel zou een investering in een tank zich in ongeveer anderhalf jaar terugverdienen, rekent hij voor. Daarnaast is de voederwaarde/marktprijs-verhouding van Protiwanze gunstig ten opzichte van andere gangbare eiwitbronnen, zoals soja, aardappelstoomschillen of graan. ,,De verteerbaarheid van dit tarwegistconcentraat is hoog en ligt voor aminozuren en fosfor bijvoorbeeld op zo’n 80 procent.’’ Deze cijfers zijn gebaseerd op eerste ervaringen. Momenteel worden in Nederland, België en Duitsland studies gedaan om de cijfers wetenschappelijk te onderbouwen.

24

25

Eerste levering Hoewel de ethanolfabriek al sinds begin dit jaar produceert, is het tarwegistconcentraat al die tijd niet onder de naam Protiwanze op de markt gebracht. ,,De gehaltes waren te wisselend, omdat er voortdurend werd gewerkt aan de instellingen in de fabriek. Nu ze dat hier helemaal in de vingers hebben, is ook het tarwegistconcentraat van een constante kwaliteit en mag het Protiwanze heten. Het wordt nu volgens specificatie geproduceerd’’, aldus Van der Pol. ,,Wij zien Protiwanze niet als een bijproduct’’, benadrukt Dahmen, ,,voor ons is het net als ethanol en gluten een eindproduct en wordt in het proces ook als zodanig behandeld. Dat waarborgt de kwaliteit.’’ De eerste vracht Protiwanze is 27 juli verscheept naar Nederland. Daar wordt het tarwegistconcentraat opgeslagen in Kampen, Lochem of Heijen van waaruit het wordt gedistribueerd naar de verschillende afnemers.

-

Op www.demolenaar.nl vindt u meer informatie over Protiwanze.

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


25_adv:25 15-02-11 13:38 Pagina 25

PALLETISEERLIJNEN DE leverancier voor na de afzakmachine.

Door het uitgekiende

Palletiseermachines, palletmagazijnen, palletrollenbanen en transportbanden.

ontwerp van onze machines bieden wij vele mogelijkheden en oplossingen voor het stapelen van uw product.

Münsterstraat 2 Postbus 13 7570 AA Oldenzaal NEDERLAND tel. +31 (0)541 52 04 02 fax +31 (0)541 51 46 14 e-mail: info@persmatrijs.nl www.persmatrijs.nl

Postbus 39 2750 AA Moerkapelle Tel. (079) 593 28 84 Fax (079) 593 34 15 e-mail: herdi@herdi.nl www.herdi.nl

Uw partner voor de opslag van vloeibare en vaste stoffen Vaart 20 • B-2310 Rijkevorsel • t. +32 3 311 68 66 • f. +32 3 311 79 38 • info @ mip-nv.com • www.mip-nv.com


26-27_Co-extensie:26-27 15-02-11 12:19 Pagina 26

Vrije keuze tussen p Algemeen

[Nicolas Gryson en Mia Eeckhout*]

Op een internationale conferentie in Parijs werden de resultaten van vier jaar onderzoek rond de coëxistentie en traceerbaarheid van gmo’s met non-gmo’s in de voedselketen gepresenteerd. Daarbij werd ook de visie van de Europese Commissie weergegeven op coëxistentie. Volgens de Commissie is coëxistentie op basis van het subsidiariteitsprincipe de beste optie.

De totale oppervlakte gm-mais vertegenwoordigt ongeveer 1,2 procent van de totale maisproductie binnen de EU.

Het Co-Extra project kadert in het zesde Kaderprogramma van de EU en heeft tot doel de implementatie van coëxistentiemaatregelen te ondersteunen en het debat tussen de verschillende belanghebbende stakeholders te bevorderen. De jaarlijkse wetenschappelijke bijeenkomst in Parijs van de verschillende deelnemende onderzoekers werd afgesloten met een workshop, waarbij ook de stakeholders (zaadleveranciers, landbouwers, levensmiddelen- en diervoederfabrikanten, consumenten, beleidsmakers) worden betrokken. Julien Mousnier,

adviseur van EU-Landbouwcommissaris Mariann Fischer Boel, gaf tijdens de conferentie de visie van de Europese Commissie weer inzake de coëxistentie van gmo en non-gmo voedselketen. Multifunctioneel De Europese Commissie werkte de afgelopen jaren aan een regeling rondom de coëxistentie van gmo’s met conventionele en biologische landbouw. Deze regeling moet de mogelijkheid tot een individuele keuze van landbouwers en consument garanderen. In de Richtlijn 2001/18/EG

inzake de doelbewuste introductie van gmo’s in het milieu werd het coëxistentieprincipe ingevoerd. Volgens Artikel 26a uit deze Richtlijn kunnen lidstaten passende maatregelen nemen om de niet-doelbewuste aanwezigheid van gmo’s in andere producten te voorkomen. De Verordening (EG) 1829/2003 en Verordening (EG) 1830/2003 leggen bovendien het gebruik in levensmiddelen en diervoeders vast, evenals de etiketterings- en traceerbaarheidsplicht van dergelijke producten. Aanbeveling 2003/556/EG van de Commissie heeft tot doel de lidstaten te helpen bij de ontwikkeling van nationale (wetgevings)strategieën op het gebied van coëxistentie. Aangezien de milieu- en gezondheidsaspecten van de teelt van gmo’s in de autorisatieprocedure zijn opgenomen, richten de coëxistentieregels zich enkel op de technische scheidingsmaatregelen en de eventuele economische gevolgen van vermenging van gmo’s en non-gmo’s.


26-27_Co-extensie:26-27 15-02-11 12:19 Pagina 27

n productiesystemen Visie van Europese Commissie op gmo-coëxistentie

Behoeftes De Europese Commissie gaat dus uit van een multifunctionele landbouw, waarbij de verschillende productiesystemen corresponderen met verschillende behoeftes van de consument, alsook met verschillende markten en verschillende regio’s en rurale gebieden binnen de EU. Ondanks het feit dat de landbouwer de vrije keuze heeft tussen conventionele landbouw, biologische landbouw of een landbouw gebaseerd op de teelt van gmo’s, blijft het areaal aan deze gewassen in Europa beperkt. In 2008 werd in zes lidstaten gm-mais, resistent tegen Lepidoptera, geteeld. De totale oppervlakte van ongeveer 100.000 ha vertegenwoordigt ongeveer 1,2 procent van de totale maisproductie binnen de EU. Daarnaast worden evenwel grote hoeveelheden gmo’s geïmporteerd, voornamelijk soja, die in de diervoederproductie wordt aangewend. Rapport Om het belang van coëxistentie te onderstrepen, verscheen in april een tweede rapport van de Europese Commissie. Het rapport geeft de verschillende maatregelen weer (zie kader) die reeds door vijftien lidstaten zijn aangenomen (Oostenrijk, Duitsland, België, Denemarken, Frankrijk, Hongarije, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Portugal, Roemenië, Zweden, Slowakije en de Tsjechische Republiek). Het vormt de basis voor regeringen, in het bijzonder de regeringen die nog nationale maatregelen moeten invoeren, en beleidsmakers om verschillende werkwijzen te vergelijken, te evalueren en te implementeren. Lidstaten Ondanks de Europese harmonisatie van de wetgeving rondom de autorisatie, de etikettering en de traceerbaarheid van gmo’s, blijft de implementatie van een gmo-landbouw een kwestie van de lidsta-

ten. De Europese Commissie ziet er in deze context enkel op toe dat de maatregelen die op nationaal niveau worden genomen in overeenstemming zijn met de Europese wetgeving. „De nationale autoriteiten zijn in het algemeen beter geplaatst om de meest efficiënte en praktische maatregelen voor coëxistentie vast te leggen, in functie van de lokale landbouw- en klimaatomstandigheden”, zo oordeelt de Commissie. Dientengevolge beschikken de nationale autoriteiten over een brede manoeuvreerruimte. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat specifieke zones worden vastgelegd waarbinnen enkel een gm-variëteit of geen enkel gmo mag worden geteeld. De landbouwers in dat gebied moeten dan samen kiezen tussen conventionele, biologische of gmo-landbouw. Deze maatregelen dienen evenwel te zijn gebaseerd op een vrijwillige keuze van de betrokkenen. De nationale autoriteiten kunnen eveneens regels opstellen met betrekking tot de aansprakelijkheid die voortvloeit uit de (economische) schade die optreedt bij het mengen van conventionele en gmteelten. Elke lidstaat beschikt hierbij over compensatieregels binnen de eigen nationale wetgeving. In sommige lidstaten werd daarbij evenwel geopteerd om ook

specifieke compensatieregels in te voeren voor de coëxistentie met gm-gewassen. E u ro p e s e C o m m i s s i e De Europese Commissie acht de aanpak van coëxistentie volgens het subsidiariteitsprincipe de beste optie, waardoor verdere harmonisatie in dit domein niet wordt verwacht. Deze mening wordt ook door de meeste lidstaten gedeeld. Enkel in geval sprake is van een risico of risicobeoordeling ondersteunen de lidstaten een geharmoniseerde aanpak. Toch is enige technische samenwerking noodzakelijk. Hiertoe werd in 2006 het Europese Bureau voor Co-existentie (ECoB) opgericht. Haar opdracht bestaat erin de Commissie te ondersteunen bij het opstellen van technische richtsnoeren over gewasspecifieke coëxistentiemaatregelen door het overleg samen met en tussen de lidstaten en betrokken groepen van belanghebbenden te bevorderen. In 2012 zal de Commissie, op basis van door de lidstaten verstrekte informatie, verslag uitbrengen over de stand van zaken op het gebied van coëxistentie in de lidstaten.

-

* Nicolas Gryson en Mia Eeckhout zijn werkzaam bij Vakgroep evensmiddelenwetenschappen en –technologie Hogeschool Gent.

Conclusies rapport De belangrijkste conclusies van het rapport van de Europese Commissie zijn: - de verschillende EU-lidstaten boekten de laatste jaren aanzienlijke vooruitgang in de opstelling van wetgeving met betrekking tot coëxistentie; - de gmo-productie is licht gestegen, maar blijft toch beperkt; - de teelt van gmo’s heeft geen aanwijsbare schade aangetoond aan de bestaande conventionele landbouw; - de coëxistentiemaatregelen variëren tussen de lidstaten vanwege regionale verschillen, te wijten aan bijvoorbeeld de grootte van percelen en klimaatomstandigheden; - tot op heden hebben de verschillende regels in grensgebieden tussen verschillende landen niet tot problemen geleid.

26

27

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


28_adv:28 15-02-11 13:39 Pagina 28

Ontvangt u de

digitale nieuwsbrief van De

Molenaar al?

Nieuw

el e u t c a d j i t al

Gratis

- objectieve vakinformatie - interessante project- en bedrijfsreportages - belangrijke product- en marktinformatie

Kijk snel op www.demolenaar.nl en meld u aan! vakblad - website - digitale nieuwsbrief - ePaper


29_Innovision:29 15-02-11 12:20 Pagina 29

'Door benutting potentieel kunnen we wereld voeden' Nutreco-precongres Innovision belicht potentie van voeder- en voedselketen

Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

,,Voor het voeden van de toenemende wereldbevolking zijn geen vier Aardes nodig. Eén is genoeg als we de potentie van de beschikbare middelen optimaal benutten.'' Dat stelt Leo den Hartog, directeur R&D bij Nutreco. Hij lichtte zijn visie toe tijdens Innovision, voorafgaand aan Agrivision. Voorafgaand aan het Nutreco-congres Agrivision wordt met een aantal mensen uit wetenschap en industrie uit alle delen van de wereld van gedachten gewisseld over hoe de wereld er de komende jaren zal uitzien. Dit jaar stond het thema 'Potential to gain in feed and food chain' centraal tijdens Innovision. Volgens Leo den Hartog, directeur R&D and Quality Affairs bij Nutreco, neemt de diervoederindustrie een centrale positie in als het gaat om valorisatieprocessen in de keten. ,,We zitten als diervoederindustrie tussen grondstoffen en eindproduct in. Daarmee is onze rol in de keten van grote betekenis.''

Leo den Hartog: ,,De rol van de diervoederindustrie in de keten is van grote betekenis.’’

Vr a a g s t u k k e n Het belang van de diervoederindustrie zal in de toekomst alleen nog maar groter worden als de vraag naar voedsel en de welvaartsstandaard toenemen, meent Den Hartog. Volgens hem spelen er in essentie twee vragen een belangrijke rol: 'Hoe kunnen we de beschikbare middelen zo efficiënt en effectief mogelijk benutten?' én 'Hoe realiseren we die productie

zonder het milieu te belasten?' ,,Bij het beantwoorden van die vragen speelt diervoeding een kritische rol.'' De R&D-directeur stelt dat wereldwijd de potentie van plant en dier momenteel niet optimaal wordt benut. ,,Gemiddeld laten we 30 tot 40 procent van de mogelijkheden onbenut. In Nederland is dat percentage waarschijnlijk minder hoog, maar in delen van Afrika, Azië, Zuid-Amerika en de voormalige Sovjet-Unie kunnen we nog veel bereiken.'' Zoveel zelfs, meent Den Hartog, dat één Aarde volstaat om de groeiende wereldbevolking te voeden, ook in de toekomst. ,,Als je alleen al ziet hoe groot de verschillen in de resultaten zijn tussen individuele bedrijven in Nederland, dan is ook hier nog veel winst te behalen. Die potentie is elders in de wereld nog vele malen groter.'' O p t i m a l i s e re n Voor het benutten van die potentie is voortdurende innovatie en kennisuitwisseling nodig. ,,We moeten zoeken naar mogelijkheden om de efficiëntie verder te optimaliseren. Dit zorgt ervoor dat we een minimale aanslag doen op de beschikbare middelen, maar levert bovendien een bijdrage aan het terugdringen van emissies.'' Uit onderzoek blijkt dat het verbeteren van de voederconversie met 0,1 procent, leidt tot 3 procent vermindering van de emissie bij varkens. ,,En dat is nog maar één voorbeeld.'' Het terugdringen van de variatie tussen landen, bedrijven en dieren draagt bij

28

29

aan verregaande optimalisering. Op dit terrein verwacht Den Hartog een belangrijke bijdrage van genomics. ,,Hoe meer we van de genetische aanleg van een dier weten, hoe beter we daar bijvoorbeeld de voedersamenstelling op kunnen afstemmen voor maximale voerbenutting en minimale uitstoot.'' Het benutten van de mogelijkheden van genomics is echter een kwestie van langere termijn. Op de korte termijn ziet Den Hartog mogelijkheden voor een geïntegreerde benadering waarbij genetica/fokkerij, dier, diervoeding, microbiotica en management in een zo optimaal mogelijke samenspel bij elkaar komen. ,,Dat samenspel heeft op de verschillende plaatsen in de wereld een andere uitkomst. Immers omgevingsfactoren als klimaat, maar ook houderijsysteem zijn eveneens van invloed op het eindresultaat.'' Innovaties In de diervoeding verwacht Den Hartog dat een slag kan worden gemaakt door gebruik te maken van nieuwe grondstoffen die beschikbaar komen uit de fermentatietechnologie. Daarnaast zitten in het maagdarmkanaal nog volop innovatiemogelijkheden. ,,Darmgezondheid speelt een belangrijke rol in de voederbenutting. Analysetechnieken gericht op de voorspelling van voederwaarde van grondstoffen, functionele ingrediënten, kennis van microflora en microbiotica, biosensoren kunnen bijdragen aan optimalisering.'' Duidelijk is volgens Den Hartog dat moet worden ingezet op innovatie en technologie. Door daar optimaal gebruik van te maken zijn er voor het voeden van de wereldbevolking geen vier Aardes nodig. ,,Door goed om te gaan met de beschikbare middelen en de potentie ervan optimaal te benutten, redden we het ook prima met deze ene Aarde.''

-

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


30_adv:30 15-02-11 13:42 Pagina 30

Wilt u alles weten... JAARGANG

39

|

MEI

2009

|

NR.

4

Plattelands Post VAKBLAD

VOOR

DE

AGRI-SECTOR

... over gezondheid, welzijn en duurzaamheid in de agri-sector?

INJECTIETECHNIEK WERKT SNEL EN MAKKELIJK

Dan leest u natuurlijk de vakbladen

UITSTOOTREDUCTIE MET VOEDING VERLAGEN ANTIBIOTICAGEBRUIK

frequentie: 10 x per jaar www.plattelandspost.nl maandelijkse nieuwsbrief

PlattelandsPost, De Molenaar en

112 de jaargang, 1 mei 2009 www.demolenaar.nl nummer

6

Petfood Magazine!

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Tweede

Heeft u een abonnement op een van deze vakbladen, dan kunt u Voervoorlichter Paulien Bosch Gelijkmatige structuur

nu met 50% korting kennismaken

abonne

50%

et

korting

Nieuwe voorzitter Bemefa

frequentie: 17 x per jaar www.demolenaar.nl maandelijkse nieuwsbrief

ment m

!

met de andere twee. Bel direct met onze abonneeservice (088-22 666 48) en maak gebruik van dit voordelige aanbod! Eerst een editie inzien? Dat kan ook. Vraag naar een gratis proefnummer. Van voer tot voeding:

frequentie: 4 x per jaar www.petfoodmagazine.nl kwartaalnieuwsbrief

u bent compleet geïnformeerd met PlattelandsPost, De Molenaar en Petfood Magazine.

Eisma Businessmedia bv Postbus 340 NL- 8901 BC Leeuwarden

Abonneeservice Tel.: +31 (0)88 – 22 666 48 abonnement@eisma.nl www.plattelandspost.nl www.demolenaar.nl www.petfoodmagazine.nl Actie geldig bij in 2009 af te sluiten nieuwe abonnementen.


32-33-34_Vitamex:32-33-34 15-02-11 12:22 Pagina 32

Voederstrategieën voor v Diervoeding

[Jef Verhaeren]

„Pluimveevlees, eieren en eendagskuikens produceren tegen optimale kostprijs is een van ons speerpunten”, aldus Jan Vervloesem van Vitamex. De Belgische additieven- en voedercomponentenproducent organiseerde in het West-Vlaamse Hooglede een studiedag. Verschillende sprekers lieten zich uit over voederstrategieën voor varkens en pluimvee.

Bij biggen werd vier weken na het spenen vastgesteld dat organische zuren met een pKa-waarde lager dan 4 in de maag leiden tot een pH-reductie.

„Met zeugen en vleesvarkens is een spectaculaire genetische vooruitgang geboekt”, aldus adviseur Voeding Chris Opschoor van Topigs. Hij besprak de technische vooruitgang van Topigs-zeugen in relatie tot de voeding tijdens een studiedag van Vitamex. Aan de hand van batterijproeven besprak hij de verschillen in geboortegewicht tussen bedrijven met dezelfde genetica en toomgrootte. „Daarbij spelen management- en voedingsfactoren een cruciale rol.” Meer voer gedurende de cyclus geeft zwaardere biggen. Zowel voeding tijdens de lactatie als in de dekstal en de dracht zijn daarbij van belang. Salmonella-actieplan Dr. Dimitri Arijs van DGZ Vlaanderen gaf de stand van zaken van het salmonellaactieplan (SAP) in België. Dit SAP kadert in de zogenaamde zoönoserichtlijn

(Europese verordening van 17 juli 2003). Die bepaalt dat in 2010 elke lidstaat een nationaal salmonella-controleplan moet hebben voor vleesvarkens en in 2011 voor opfokdieren. Het SAP maakt gebruik van de viermaandelijkse bloedstaalname in het kader van de ziekte van Aujeszky. De bloedstalen genomen bij vlees- en opfokvarkens worden tevens onderzocht op de aanwezigheid van salmonella-antistoffen. Bedrijven van minimum 31 vlees- en/of opfokvarkens waarbij bij drie bloedstaalnamen na elkaar telkens een gemiddelde S/P-ratio groter dan 0,6 (S/P-ratio > 0,6) wordt vastgesteld, worden als risicobedrijf beschouwd. De S/P-ratio is de fotometrische (kleur)verhouding tussen het te testen staal (S van Sample) en een positief referentiestaal (P van Positive). Wanneer een bedrijf de status van risicobedrijf

verwerft, worden varkenshouder, bedrijfsdierenarts en de Provinciale Controle-Eenheid door DGZ Vlaanderen verwittigd. Een risicobedrijf moet zich door de bedrijfsdierenarts laten begeleiden om de salmonellabesmettingen tegen te gaan. Vlaanderen loopt voorop wat het actieplan betreft, maar inzake de vaststellingen is er geen reden tot juichen. „Na twee jaar, op 1 mei 2009, blijkt 10 procent van de bedrijven risicobedrijven, waarvan zo’n 9 procent reeds tweemaal zijn aangeduid”, aldus Arijs. S. typhimurium is de meest voorkomende variant. „We moeten het beter doen, maar het is moeilijk salmonella volledig weg te krijgen.” V i t a m e x - s t a r t e rc o n c e p t Jan Vande Ginste van Vitamex stelde de nieuwste ontwikkelingen voor in het


32-33-34_Vitamex:32-33-34 15-02-11 12:22 Pagina 33

r varkens en pluimvee Ontwikkelingen bij Vitamex

starterconcept voor biggen. De afgelopen jaren werd veel onderzoek verricht op organische zuren in combinatie met middellange ketenvetzuren. Vitamex ontwikkelde ook twee nieuwe prestarterspecialiteiten. Vande Ginste wees op de nutritionele uitdagingen die zich bij jonge biggen stellen rond het spenen. „De nutriënteneisen zijn zeer hoog. De verterings- en absorptiecapaciteit is nog in volle ontwikkeling en de darmgezondheid laat nog te wensen over. Uiteraard is er ook het verbod op antimicrobiële groeibevorderaars. Voor al deze uitdagingen biedt het Vitapops productgamma een goede oplossing”, zo stelt hij. „Het bevordert zowel de voederopname als de gezondheid.” Wat de voederopname betreft, werd de Vitamex Aromacomponent, in nieuwe biggenproeven vergeleken met andere commerciële opnamecomponenten. Uit een zoötechnische biggenproef van 0 tot 4 weken na het spenen en een vergelijkende voederopnameproef met pas gespeende biggen bleek volgens Vande Ginste dat de Vitamex Aromacomponent een uitgebalanceerde combinatie is van opnamestimulerende ingrediënten. „Dit product leidt vanaf de eerste dagen tot een betere voederopname in vergelijking met de belangrijkste commerciële opnamecomponenten in de markt”, aldus Vande Ginste. Biggen Bij jonge biggen werden proeven gedaan om het effect van organische zuren in combinatie met middellangeketen vetzuren te onderzoeken. De efficiëntie van organische zuren hangt af van de pKa-waarde van het zuur. Die waarde bepaalt namelijk in welke mate een zuur al dan niet gedissocieerd zal zijn bij een bepaalde pH van de omge-

ving waarin het zuur zich bevindt. Bij biggen werd vier weken na het spenen vastgesteld dat organische zuren met een pKa-waarde lager dan 4 voornamelijk in de maag dissociëren en dus eerder leiden tot een pH-reductie. „Organische zuren met een pKa-waarde hoger dan 4 dissociëren niet in de maag en hebben voornamelijk een antibacteriële activiteit. Hoe hoger de pKa-waarde van de component hoe meer uitgesproken hun antibacteriële activiteit”, vertelt Vande Ginste. De pKa-waarde van Aromabiotic (4,9 - 5) is hoger dan die van de meest gebruikte commerciële zuren (zie tabel). Vervolgens werd onderzocht welke organische zuren of Ca-zouten van organische zuren synergistisch werken met middellange ketenvetzuren (MKVZ), meer bepaald met Aromabiotic. Daaruit bleek dat melkzuur de doorlaatbaarheid van bacteriële cellen verhoogt en daarom in combinatie met Aromabiotic een positief effect heeft op de darmgezondheid en de zoötechnische prestaties van de biggen. Citroenzuur bleek geen synergistisch effect te hebben met Aromabiotic en bovendien een negatief effect op de zoötechnische prestaties van de biggen. Hoge gehalten calciumzouten van orga-

nische zuren (bijvoorbeeld calciumlactaat of calciumformiaat) in combinatie met MKVZ bleken de voederopname en dus de groei van jonge biggen te reduceren. Calciumzouten van boter- of sorbinezuur bleken geen invloed te hebben op de voederopname en groei van jonge biggen, althans niet bij het gebruik van lage hoeveelheden. >>

Jan Vervloesem lichtte de resultaten toe van darmgezondheid bij pluimvee.

Prestarters Het productgamma in het Vitamex-starterconcept bestaat uit Babito, Weanipops, Babipops en Vitapopsconcentraten. Weanipops is nieuw en Babipops is nieuw qua vorm. Weanipops is een oplosbaar prestarter-voeder (‘booster’) voor vroeg of partieel gespeende biggen. Het bevat smakelijke en goed verteerbare grondstoffen, melkproducten, aroma’s, goed beschikbare geselecteerde vetten en functionele organische zuren. Het verhoogt aanzienlijk de voederopname en de groei per dag bij vroeggespeende biggen of partieel gespeende biggen. Babypops is een kleine prestarterkorrel voor gespeende biggen. Het bevat smakelijke en goed verteerbare grondstoffen, melkproducten, aroma’s, goed beschikbare geselecteerde vetten, Aromabiotic en functionele organische zuren. Het verhoogt aanzienlijk de voederopname en de groei per dag bij gespeende biggen van 21 tot 28 dagen en verlaagt de sterfte.

32

33

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


32-33-34_Vitamex:32-33-34 15-02-11 12:22 Pagina 34

>> Voederstrategieën voor varkens en pluimvee

combinatie met mierenzuur. Uit het onderzoek werd afgeleid dat van alle onderzochte organische zuren melkzuur en fumaarzuur het meest synergetisch zijn met Aromabiotic in het VitamexStarterconcept.

Jan Vande Ginste stelde de nieuwste ontwikkelingen voor in het Vitamex starterconcept voor biggen.

p H re d u c e re n Duidelijk betere resultaten werden gehaald wanneer calciumsorbaat werd vervangen door pH-reducerende zuren in het Vitapopsconcept met Aromabiotic. Dit wordt wellicht verklaard door het synergetisch effect van deze zuren met MKVZ. In het algemeen werden de beste resultaten gehaald met fumaarzuur. In een in vitro simulatiemodel van het maag-darmkanaal werd een meer uitgesproken onderdrukking van E. coli-groei waargenomen wanneer Aromabiotic werd gecombineerd met fumaar- of mierenzuur. De groei van Lactobacilli was minder onderdrukt in een combinatie met fumaarzuur en meer onderdrukt in een

Prestarters pKa waarden van de meest gebruikte zuren en het effect in de maag van jonge biggen: Fosforzuur Fumaarzuur Citroenzuur Mierenzuur Melkzuur

2.15 / 7.09 / 12.32 3.02 / 4.32 3.10 / 4.80 / 6.40 3.75 3.86

Benzoëzuur Sorbinezuur Boterzuur Propionzuur Aromabiotic

4.19 4.80 4.82 4.86 4.90-5.00

Darmgezondheid pluimvee Jan Vervloesem van Vitamex lichtte de resultaten toe van darmgezondheid bij pluimvee. Hij gaf meteen zijn eigen interpretatie van de bekende Einsteinformule e = mc2: energie = middelen + competentie + creativiteit. Hij schetste nog even de doelstellingen. „Pluimveevlees, eieren en eendagskuikens produceren tegen optimale kostprijs.” Dat komt neer op het creëren van toegevoegde waarde bij grondstoffen door fysiologische en technische processen. „Het resultaat bij pluimvee wordt bepaald door genetische kenmerken, omgevingsfactoren en de interactie tussen beide. Dat laatste is precies waarmee wij bezig zijn”, aldus Vervloesem. Het optimaliseren van het resultaat kan volgens Vervloesem alleen door in te spelen op verbetering van voer/nutriëntenopname, verteerbaarheid van grondstoffen, absorptie van nutriënten, (re)productieprocessen en minimaliseren van de onderhoudsbehoefte. Darmgezondheid is functie van voer (nutriënten, additieven, ANF’s en structuur), darmflora (permanente, passage) en darmcellen (mucuslaag en villi/cryptratio, darmimmuniteit). Een volledige aanpak voor een veilige en gezonde voeding bestaat volgens Vervloesem uit het moduleren van de darmbewoners door de positieve te stimuleren en de negatieve te reduceren. Ook het wijzigen van de darm-pH voor een betere vertering, het stimuleren van fermentatiezuren voor extra energie, het verhogen van de nutriëntenopname voor het verbeteren van vertering, absorptie en productieprocessen behoren tot die aanpak. Tot slot noemt Vervloesem nog het stimuleren van de beschermde darmmucuslaag en het verminderen van de darmbeschadiging.

(structuur, nutriëntenniveau en kleur, vorm, smaak en geur), management- of omgevingsfactoren (voer- en waterbeschikbaarheid, bezettingsdichtheid, omgevingstemperatuur en gedrag) en gezondheid en immunologische stressfactoren (pro-inflammatoire cytokineproductie, koorts en de verhouding tussen anabolische en catabolische hormonen). De vertering, die plaatsgrijpt in het spijsverteringskanaal, moet de complexe biologische processen voorzien van energie en nutriënten. Het opgenomen voer moet geleidelijk worden afgebroken (mechanisch en chemisch) in kleinere moleculen die kunnen worden getransporteerd door het spijsverteringskanaal. Darmgezondheid, zowel van de darmwand (villi/crypt) als van de darmflora, is essentieel. Dit wordt niet behaald met één magisch product, maar met een uitgebalanceerde strategie. Daarin passen volgens Vervloesem verschillende additieven of specialiteiten uit het Vitamexassortiment voor pluimvee, waaronder Shellbiotic. Dit is een nieuw ontwikkeld ingrediënt dat de productieresultaten bij leg- en moederdieren verbetert evenals de eikwaliteit. Het helpt ook salmonella onder controle te houden. Het bevat MKVZ, melkzuur en Ca-lactaat. Bij proeven uitgevoerd door het ILVO (Instituut voor Landbouw- en Visserij-Onderzoek) is aangetoond dat Shellbiotic zowel de interne als de externe kwaliteit van het ei verbetert. Deze ILVO-proeven toonden eveneens aan dat Aromabiotic het aantal eieren verhoogt, de voederconversie verbetert evenals het doorlegvermogen van de hen. Het blijkt aangewezen voor commerciële leghennen en moederdieren 1 kg Shellbiotic per ton voer in te mengen om maximale productieresultaten te behalen. In geval van Salmonella-druk is 1-2 kg/ton de adviesdosering.

-

Vo e ro p n a m e Er zijn drie groepen factoren die de voeropname beïnvloeden: voerfactoren

34

35

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


35_adv:35 15-02-11 13:52 Pagina 35

Wat is het nieuws van Balchem op de Jaarlijkse animal science meeting in de USA. - Effect van pensbestendig Niacine (Niashure) op melkproductie en gehaltes in de melk. - Effecten van Niashure tijdens de zomerperiode op melkproductie . - Effecten van Aminoshure (pensbestendige Lysine) op melkproductie en gehalten bij melkkoeien met DDGS in het rantsoen. - In Vivo bepaling van Lysine beschikbaarheid van het product Aminoshure bij melkgevende koeien. - De invloed van organisch gebonden sporenelementen (Keyshure) op productie bij melkvee en de colstrum kwaliteit. - De effecten van Keyshure, water kwaliteit en Reashure (pensbestendige Choline) op de productie en karkaskwaliteit bij vleesstieren. - Effecten van Niashure op het metabolisme van melkvaarzen. - Effecten van verschillende nivo’s aan Niashure of tuwe niacine op de NEFA nivo’s van melkvee. Balchem is producent van Keyshure Organisch gebonden Sporenelmenten, en allerlei pensbestendige producten zoals Niashure, Reashure en Aminoshure. Ook is Balchem producent van langzaam beschikbare Uremum Nitroshure. Deze verslagen/abstracts zijn op verzoek beschikbaar.

tel +31(0)514569001, fax +31(0)514569001, Postbus 160, 8530 AD Lemmer www.speerstra.com mail@speerstra.com

Due to our strong expansion, we are looking to further strengthen our technical team and offer the following position based in Belgium:

Technical Service Manager / R&D Assistant IMPEXTRACO NV, located in a modern industrial site in Heist-op-den-Berg, Belgium, is a leading manufacturer and global supplier of micro-ingredients for the feed industry. Our activities are organized around two product ranges: the Power-Protexion® Range, consisting of feed ingredients that protect the feed and the animals in a cost effective way, and the XtraPerformance® Range, based on ingredients that enhance the inherent nutritional quality of the feed. The Power-

Protexion ® Range includes Elitox ® (toxin eliminators), Zympex ® (enzymes), Ecocell® (prebiotics), Acidal® (aci-

Major responsibilities: Provide technical support to distributors and feed manufacturers worldwide Organize product presentations and training courses Write technical and scientific articles Prepare registrations dossiers for approval by local Ministries of Agriculture Establish and supervise test protocols (in vitro / in vivo). Collaborate with R&D departments (internal&external) and universities to provide efficacy data Evaluate existing and identify new nutrients to maintain our innovative position in animal nutrition (especially monogastrics) Profile: MSc Bio-engineering (animal husbandry), or MSc in animal sciences, Any proven experience in animal nutrition industry is a plus Passionate about feed additives – feed ingredients Critical mindset Strong interpersonal and communication skills Commercial drive is a plus Quick, efficient PC user skills (Word, PowerPoint, Excel). Fluent in English, knowledge of Dutch is an advantage.

difiers), Moldstop® (mold inhibitors), Salstop® (salmonella inhibitors) and Feedox® (antioxidants). The Xtra-Perfor-

mance™ Range consists in a full range of feed ingredients such as vitamins, aminoacids, coccidiostats, minerals... Our products are supplied to the feed industry in more than 80 countries by means of a carefully selected network of distributors.

We offer: A challenging, independent position with responsibility and room for initiative. Dynamic international work environment for a prestigious company well-established in the sector. An atmosphere in which good work is rewarded. Interested to Stay Safe and go for Power-Protexion® and to Get Strong and go for Xtra-Performance™ by Impextraco? Send your CV to IMPEXTRACO, Attention Jan-Jeroen De Beucker, Director, Wiekevorstsesteenweg 38, 2220 Heist-op-den-Berg, Belgium. E-mail: jan@impextraco.com Would you like to know more about us? impextraco.com


MICRO DOSEER-INSTALLATIES

MENGERS

HAMERMOLENS

Mengvoederinstallaties Premixfabrieken Bloemfabrieken Silo's (glad- en damwand) Transportinstallaties Hamermolens (3000/1500 t/min) Doseerinstallaties Mengers Pers- en extrudeerinstallaties Vloeistofopslag/dosering

Postbus 3 2750 AA Moerkapelle T +31 (0)79 593 22 21 F +31 (0)79 593 11 47 E mkp@ottevanger.com

U W PA R T N E R V O O R Z O W E L C O M P L E T E FA B R I E K E N A L S V O O R H O O G W A A R D I G E M A C H I N E S

36_adv:36 15-02-11 13:53 Pagina 36

Postbus 47 7120 AA Aalten T +31 (0)543 47 26 88 F +31 (0)543 47 54 75 E aalten@ottevanger.com

w w w. o t t e v a n g e r. c o m

voor: walsenstoelen kruimelaars enz. ook: nieuwe walsen

bvba Ateliers BONTE Diestsevest 57-59 B. 3000 LEUVEN Tlf.: +32 16 225129 - Fax +32 16 221032 E-mail: info@bonteateliers.be Website: www.bonteateliers.be


37_Samengevat:37 15-02-11 12:24 Pagina 37

In de rubriek ‘Uit boeken en bladen’ vat redacteur ir. Hein van der Ploeg wetenschappelijk

Samengevat

onderzoek samen. De nadruk ligt daarbij op diervoeding, waarbij afwisselend de diergroepen rundvee, varkens en pluimvee aan bod komen.

Waterverstrekking via emmer of nippel Het effect van het verstrekken van water via een emmer of een nippel op het technisch resultaat en gedrag werd onderzocht bij kalveren die ad libitum werden gevoerd met een aangezuurde melkvervanger. Over de wateropname van kalveren in de verschillende stadia is weinig informatie beschikbaar. Bovendien ontbreekt kennis van de reactie van kalveren op de verschillende manieren van waterverstrekken. De Finse onderzoekers zetten daarom een proef op waarbij de wateropname van kalveren die ad lib melk (aangezuurde melkvervanger) verstrekt kregen, werd bepaald gedurende het afwennen. Daarnaast werd onderzocht of de wijze van verstrekken invloed had op de opname van water en voer en dus op groei tijdens afwennen. Hiervoor werd gebruikgemaakt van een drinkemmer en een nippel. Gedurende de zeven weken melkperiode dronken de kalveren gemiddeld 12.9 ± 0.7 L/d van de aangezuurde melkvervanger. In die periode werd erg weinig water opgenomen. Na het weglaten van de melk verhoogden de kalveren hun wateropname. Kalveren die via de nippel water kregen, bleken minder water op te nemen dan de kalveren die wateropnamen via een drinkemmer. Per drinkbeurt werd met de nippel minder water opgenomen; wel werd vaker gebruikgemaakt van de nippel van dan de emmer. In het algemeen kan gezegd worden dat de kalveren hun voeropname verhoogden.

gestrest rundvee gedurende transport werden vastgesteld in vijf deelproeven. In proef 1 (332 dieren) en in proef 2 (336) kregen vaarzen van respectievelijke 195 en 226 kg levend gewicht, voeders met gemalen lijnzaad (FLAX), volvette sojaboonvlokken (SOY) of rundvet (TAL) in hoeveelheden van 13, 20 of 4 procent op ds-basis. Alle voeders werden iso-N en isocalorisch geformuleerd. De groei per dag was de eerste zeven dagen hoger (P<0.05) voor de groepen TAL en FLAX dan voor de groep SOY. Bij de FLAXbehandeling nam de hoeveelheid meervoudig onverzadigde vetzuren n=3 in het bloedplasma toe (P<0.05). Bij de met soja gevoerde dieren werd een hoger gehalte n=6 meervoudig onverzadigde vetzuren vastgesteld. In de proeven 3, 4 en 5 werden een geringer aantal dieren (18 dieren per groep) individueel gevoerd. Een deel van de ossen kreeg een injectie met lipopolysaccharide (LPS) van Escherichia coli (uitdaging). De rectale temperatuur na de uitdaging met LPS was lager voor de groepen met FLAX en SOY dan voor de groep met TAL. Ook voor plasma TNF waren de parameters hoger voor SOY dan voor TAL. Geen van de andere parameters was echter significant verschillend. De onderzoekers namen wel enige modificatie waar van de immuunrespons bij gestrest jong rundvee afhankelijk van de vetbron. Ook de numerieke resultaten veranderden bij dieren die waren gevoerd met sojabonen. T.B. Farran e.a., Afdeling Veeteelt en Industrie,

H.P. Hepola e.a. Afdeling Veeteelt, Universiteit

Kansas State Universiteit, Beltsville, Kansas, V.S.

van Helsinki, Finland

2008 J. Anim. Sci. 86:1382-1394

2008 J. Dairy Sci, 91:1486-1496

Invloed van kobalt op pensparameters

Effect van voedervetten op immuunrespons De effecten van de vetbron op het zoötechnisch resultaat en gezondheid van

37

nodig om vitamine B12 te synthetiseren middels pensbacteriën. Onderzoekers zetten een proef op die inzicht geeft in het effect van verhoogde kobaltgehaltes in het melkveerantsoen op pensfermentatieparameters en microbiële vitamine B12 in de pens. Aan vijf melkkoeien, voorzien van een pens- en duodenumfistel, werd achtereenvolgens een rantsoen gevoerd met een natieve (alleen in de grondstoffen) kobaltgehalte (0,17 mg Co/kg DS) of een rantsoen aangevuld met kobaltsulfaat (0,29 mg Co/kg DS). De pH-waarde, de ammoniaconcentratie als ook de molaire verhoudingen van kortketenige vetzuren in de pens werden niet significant beïnvloed door het voeren met een hoger kobaltgehalte. Terwijl er geen verschil in de microbiële flow was, werd de stroom van cobaltamine in het duodenum significant verhoogd bij koeien die extra kobalt kregen (3.67 ± 0.69 versus 8.63 ± 2.22 mg B12/d). De efficiëntie van kobaltbenutting voor vitamine B12 synthese in de pens was berekend 7.1 ± 1.3 % voor de niet gesupplementeerde groep en 9.5 ± 2.4% voor de groep met een aanvulling van kobalt. Verder onderzoek moet uitwijzen of er een gunstig resultaat is te behalen voor koeien met een verhoogde cobalamine gemeten synthese, veroorzaakt door een hoger kobaltgehalte in het voer. Kirsten Stemme e.a., Instituut voor Veevoeding,

Kobalt is een essentieel sporenelement in de humane en dierlijke voeding. Het vormt een onderdeel van vitamine B12 (cobalamine). Rundvee heeft kobalt

36

Varkens

Federaal Research Centrum, Braunschweig, Duitsland 2008, Archives of Animal Nutrition, Vol.62, no. 3, 207-218

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


38_UHB:38 15-02-11 12:25 Pagina 38

Uit het bedrijfsleven

Demonstratietour ITS Industrial Technical Supplies

Virocid effectief tegen Mexciaanse griep Virocid is een door CID Lines ontwikkeld ontsmettingsmiddel. Dit product is door de FAO goedgekeurd en erkend als effectief middel tegen het vogelgriepvirus H5N1. CID Lines heeft Virocid nu ook getest als ontsmettingsmiddel tegen het influenzavirus A/H1N1, ofwel Mexicaanse griep. Ook voor deze toepassing is het middel goedgekeurd. Virocid heeft eerder de test doorstaan tegen zowel de varkensgriep als de menselijke variant van het influenza virus A/H1N1. Deze testen werden uitgevoerd in gespecialiseerde laboratoria in de Verenigde Staten. Het ontsmettingsproduct is veilig voor apparatuur en oppervlakken (niet bijtend) en veilig voor het milieu (biologisch afbreekbaar volgens de OESO-normen). Het kan worden gebruikt door te sprayen, te schuimen of te vernevelen. Virocid is verkrijgbaar in meer dan zeventig landen. Informatie: www.cidlines.com

ITS Industrial Technical Supplies organiseert in de week van 21 t/m 25 september 2009 een demonstratietour van Vortex Valves door de Benelux. Vortex Valves is een gerenommeerde producent van componenten voor de drogestoffen industrie. Tijdens de tour worden met behulp van mobiele demonstraties de mogelijkheden van Vortex Valves belicht. Werkende modellen tonen de producteigenschappen en de verschillende toepassingen van de Vortex Vales afsluiters en diverters. Informatie: www.sti-its.nl

Citura lanceert nieuwe website Citura, leverancier van voederingrediënten en additieven, heeft de website vernieuwd: www.citura.com. De website is een bron van informatie voor alle klanten en prospects. Bezoekers van de site kunnen informatie vinden over de geschiedenis van Citura en over de diensten en producten die Citura Feed Additives en Feed Ingredients bieden. Daaronder zijn onder andere Provimax, Biacid, Cinergy, Hyprofat en andere specialiteiten. Informatie: www.citura.com

AT-serie hoektandwielkast Apex Dynamics, bekend van de kwalitatief hoogwaardige planetaire reductoren, brengt vanaf augustus 2009 een nieuw product op de markt: de hoektandwielkast. Deze nieuwe AT-serie hoektandwielkasten zijn leverbaar in 21 verschillende overbrengverhoudingen van 1 : 1 t/m 500. Er zijn negen bouwgrootten beschikbaar; 065, 075, 090, 110, 140, 170, 210, 240 en 280, met koppels van 12 tot 3200 Nm. Iedere bouwgrootte is te leveren in zes uitvoeringsvormen. Met meer dan 1500 mogelijke combinaties voor elke servoof stappenmotor, biedt de Apex Dynamics AT-serie voor vrijwel iedere toepassing de optimale reductor. De verdraaispeling van de standaard reductor is met kleiner dan 6 boogminuten erg gering en behoort tot de beste onder de hoektandwielkasten. Hoe minder speling, hoe nauwkeuriger en stiller de applicatie is. Zowel de behuizing als de in– en uitgaande as zijn van RVS 416 gemaakt, de tandwielen zijn van gehard gereedschapsstaal (16 MnCr5) en geslepen tot DIN vijf specificatie. Alle zijden van de reductor zijn vlak gefreesd en voorzien van draadgaten, zodat de reductoren met iedere zijde is te monteren. Informatie: www.apexdyna.eu

VDL Industrial Products organiseert VIP Experience VDL Industrial Products organiseert op 18 september een huisbeurs: de VIP Experience 2009. Tijdens deze dag is het gehele productenassortiment op het gebied explosiebeveiliging en stortgoedtechnieken van VDL Industrial Products en haar partners te zien. Gedurende de dag worden meerdere demonstraties gegeven op het gebied van explosiebeveiliging en worden er methoden toegelicht hoe stofexplosies te voorkomen en te beveiligen zijn. Tevens worden er verschillende workshops gegeven door experts van onder andere VDL Industrial Products, Atex Explosionsschutz, Jacob Rohrsysteme, Inburex Consulting, STS Brandschutz en Mecanova op het gebied van stortgoedtechniek en procesbeveiliging. VDL Industrial Products levert complete systemen voor explosie- en brandveiligheid van industriële processen en de service en onderhoud daarvan, alsmede de productie en levering van componenten voor afzuiginstallaties en stortgoedbehandelingen, zoals modulaire buissystemen, roterende sluizen, ventilatoren, cyclonen, wissel- en vlinderkleppen. Informatie: www.vdlgroep.com of www.vdl-ip.com

38

39

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


39-43_Internetbranche_39-43 28-02-11 13:24 Pagina 39

Internetsites van beActemium www.actemium.be www.actemium.nl

APC EUROPE, S.A. Granollers (Spanje) www.functionalproteins.com

Adifo N.V. Maldegem België www.adifo.com

Arodo bvba Arendonk www.arodo.com

Agri Nutrition BV Doetinchem www.agrinutrition.nl

Ausloos Verpakkingstechniek bvba Linden www.ausloos.be

Alltech Netherlands B.V. Ridderkerk - Nederland Deinze - België www.alltech.com

Barentz B.V. Hoofddorp www.barentz.com

Almex extrusion techniques www.extruder.nl www.expander.nl

Brandenburch B.V. Asten www.brandenburch.com

Amandus Kahl Benelux B.V. Tiel www.akahl.de

Brio International Zeegse www.briointer.nl

Andritz Feed & Biofuel B.V. Geldrop www.andritz.com

BTH B.V. Eersel www.bth-bv.com

drijven in de branche


39-43_Internetbranche_39-43 28-02-11 13:24 Pagina 40

Internetsites van be d Buteressence B.V. Zaandam www.buteressence.com

Feed Innovation Services BV Wageningen www.fisbv.nl

CPM Europe BV Amsterdam www.cpmeurope.nl

FOSS in de Benelux Amersfoort www.foss.dk

Denkavit Voorthuizen www.denkavit.nl

Frutoria B.V. Huizen www.frutoria.nl

Dinnissen Sevenum www.dinnissen.nl

Ganapac Zakkennaaimachines 速 Rotterdam ZAKKENNAAIMACHINES www.ganapac.nl INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Dutch Milling Technology International b.v. Helvoirt www.dmt-int.com

Greenvalley International B.V. Wageningen www.greenvalleyinternational.nl

ED & F Man Liquid Products Nederland B.V. Amsterdam www.manliquidproducts.com

Imtech Food & Feed

Feed & Food Trading b.v. Zeist www.feedfood.com

Inventech Benelux BV Oosterhout www.inventech.nl

www.foodandfeed.nl

Internetsites van be d


39-43_Internetbranche_39-43 28-02-11 13:24 Pagina 41

e drijven in de branche I.V.S. Dielissen B.V. Heeswijk-Dinther www.ivsinstallaties.nl

Koerhuis Automatisering B.V. Hollandscheveld www.koerhuis.nl

Jadis Additiva b.v. Schiedam www.jadis-additiva.com

De Kopermolen B.V. Zaandam www.de-kopermolen.nl

Machinefabriek Jansen & Heuning BV Groningen www.jh.nl

LabCo bv Laboratory Services Europoort - Rotterdam www.labco.nl

Jodoco NV Jodoigne, BelgiĂŤ www.jodoco.com

Lampe Technical Textiles

JPR Advocaten www.jpr.nl

Lansdowne Chemicals Europe B.V. Capelle aan den IJssel www.lansdownechemicals.com

Kemin Europe N.V. Herentals BelgiĂŤ www.kemin.com

Manids Feed Ing BV Veghel www.manids.nl

Firma Klouwers Op- en Overslag Terneuzen www.klouwers.nl

Meneba Rotterdam www.meneba.com

www.lampe.nl

e drijven in de branche


39-43_Internetbranche_39-43 28-02-11 13:24 Pagina 42

Internetsites van be d Van Mourik Ede B.V. Ede www.vanmourikede.nl

Peters Elektromotoren bv ’s-Hertogenbosch UW PARTNER VOOR KWALITATIEVE www.peters.nl ELEKTRISCHE AANDRIJVINGEN

NEFATO www.nefato.nl

Precia Molen Industrieel Wegen Breda www.preciamolen.nl

Nemabo BV Bladel www.nemabo.nl

Provimi BV Rotterdam www.provimi.nl

OA International Bladel www.oa.com

PTN Nederland Schijndel www.ptn.nl

OA Mechatronics Bladel www.alfra.nl

PURAC Gorinchem www.purac.com

ORFFA Werkendam - Nederland Londerzeel - België www.orffa.com

Quaron N.V. Zwijndrecht www.quaronfeed.com

Perstorp Performance Additives Waspik www.perstorpfeed.com

Van Ramshorst Nutrition Products Apeldoorn www.van-ramshorst.com

Vereniging van Nederlandse fabrikanten van voedertoevoegingen

Internetsites van be d


39-43_Internetbranche_39-43 28-02-11 13:24 Pagina 43

e drijven in de branche Tijdhof Persmatrijzen Oldenzaal www.persmatrijs.nl

Rovecom bv Hoogeveen www.rovecom.nl

SCE NV Lichtervelde www.sce.be

Schils b.v. Sittard www.schils.com

Selko B.V. Tilburg www.selko.com

Smits & Co Weegbruggen B.V. Brummen www.weegbruggen.nl Speerstra Feed Ingredients BV Lemmer www.speerstra.com

SYMACH Palletizers B.V. Terneuzen www.symach.nl

Young Animal Nutrition

Twilmij B.V. Stroe www.twilmij.nl

De kern voor succes

Ve.Zet. B.V. Eersel www.vezet-bv.com Machine Beveiliging, Assemblage, Service en onderhoud, In- en Verkoop machines

Sjoerd de Vries Holding BV Stiens www.feedlogistics.nl

Victam International Nijkerk www.victam.com

VICTAM International

Hier had uw vermelding kunnen staan... Bel 058-2954870 voor informatie

e drijven in de branche


44_Markt en Trends:44 15-02-11 12:26 Pagina 44

Markt en trends

Goed vissen in troebel water Granen en grondstoffen

[Lourens Gengler]

In grote delen van Europa lopen de graanoogsten al op hun einde. In het algemeen zijn er meer meevallers dan tegenvallers. Dat heeft Europabreed geleid tot verder gedaalde prijzen. Voertarwe kan nu franco worden geleverd voor 117 euro. We moeten ruim terug naar 2006 om dergelijk lage niveaus te zien. Opmerkelijk is momenteel dat mais en tarwe ongeveer op dezelfde prijs (126 euro cif) staan genoteerd voor levering oktober-december. Een jaar geleden lag dat beduidend hoger op 183 euro/ton. De maisnoteringen zijn de laatste tijd aardig naar beneden bijgesteld doordat uit Hongarije toch een veel betere maisoogst wordt verwacht. Al vanaf de inzaai werd daar voortdurend geroepen dat men afstevende op een misoogst door extreme droogte. 'Net op tijd' kwam er toch nog voldoende regen. Frankrijk In het belangrijkste tarweland van Europa, Frankrijk, is de oogst grotendeels voorbij. Marktorganisatie Onic meldt in een perscommuniqué van 10 augustus daarover: „Blé tendre: un excellent rendement, une qualité globalement bonne”. Vrij vertaald: een uitstekende oogst met in het algemeen goede kwaliteit. Men meldt eiwitgehaltes tussen 10,5 en 12 procent met gemiddeld soortelijk gewicht

Duur voer Het kon natuurlijk niet uitblijven. De sterk gedaalde graanprijzen trekken de aandacht van de afnemers van mengvoer. De Nederlandse Vakbond Varkenshouders maakt in haar bericht over de verwachte varkensprijs voor week 34 een opmerking over blijvend hoge voerprijzen. „Prijzen van het graan liggen rond de 10 euro per 100 kg. Als we dit goed analyseren, kunnen we niet anders concluderen dan dat de voerindustrie met flinke marges aan het werken is. De komende weken zullen de voerprijzen fors moeten zakken”, aldus de belangenbehartiger van varkenshouders.

van 80 kg/hl. Ook voor harde tarwe worden goede tot zeer goede rendementen gemeld met goede kwaliteit. Dergelijke berichten zorgen voor forse druk op de prijzen in Europa en wereldwijd is de situatie niet veel anders. „Ik kan eigenlijke geen redelijke argumenten bedenken waardoor granen fundamenteel zouden stijgen”, zo schets een handelsman. In Europa, Oekraïne en Rusland is de oogst goed en verwachtingen in Australië zorgen voor meer druk op de wereldmarkt. Wo e s t e w a t e re n Een ander verhaal zien we bij de soja. „We zitten in een zeer volatiele markt”, meldt een marktanalist van een groot handelshuis. „De effecten op het prijsverloop zijn echter moeilijk in te schatten, omdat we te maken hebben met een combinatie van factoren. De weersomstandigheden zorgen voor gunstige oogstvooruitzichten en druk op de prijzen. Daar tegenover staan berichten over aantrekkende economie en stijgende olieprijzen. En niet te vergeten de invloed van de grote beleggingsfondsen, hoewel dat momenteel iets minder lijkt te zijn dan één tot twee jaar geleden”, aldus de marktanalist. De discussie over de ggo-soja en de nultolerantie speelt momenteel wat op de achtergrond in afwachting tot de Europese Landbouwraad op 7 september. Er is in de markt geen 100 procent eensluidend geluid welk effect nu precies is ingecalculeerd. De één vermoedt dat een prijsopdrijvend effect nog komt als de EU star blijft vasthouden aan het huidige beleid en de invoer wordt beperkt. Andere deskundigen vermoeden echter dat er sinds een maand of twee al een 'toeslag' is ingecalculeerd van 30-40 euro/ton. Dat betekent dat de prijs stevig naar beneden kan als de EU-ministers de nultolerantie aanpassen en er meer ruimte komt voor import van Amerikaanse sojabonen waar sporen van ggo-mais in kunnen voorkomen. Enige rol van betekenis wordt ook toegeschreven aan China. Bij voldoende prijsverschil kunnen zij hun ingekochte Braziliaanse (ggo-vrije) soja doorsluizen naar Europa en zelf de goedkopere variant uit de VS overnemen. Al met al een kwestie om terdege rekening mee te houden voor de aankoop in de nabije toekomst. P a l m d u u rd e r De huidige markt wordt ook in onze regio als tamelijk onoverzichtelijk betiteld. Maar geen nood, want zoals een handelaar het mooi typeerde, 'in troebel water is het goed vissen'. De dichtbije sojamarkt is krap en dat betekent dat de prijs makkelijk fluctueert bij geringe omzetten. Relatief gezien is soja aan de prijzige kant en het advies is dan ook nog steeds om eens naar de alternatieven raap en palm te kijken. Opmerkelijk is tegelijkertijd dat de termijnmarkt voor soja volgend jaar zomer 75 euro lager staat dan nu, maar dat er nauwelijks kopers zijn. Blijkbaar speculeert men op verdere daling. Dat kan riskant zijn. Er zijn weliswaar voldoende voorraden, maar bepaald niet extreem hoog. In Azië trekt de vraag naar palmolie aan, terwijl Indonesië de laatste maanden minder opbrengst krijgt uit haar plantages. Verder zijn er signalen voor een naderende El Niño in de Pacific. Dit klimatologische fenomeen kan onder andere leiden tot daling van de palmolieproductie in Indonesië en Maleisië en zo de huidige tendens van oplopende prijzen van palmproducten versterken.

44

45

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 1 a u g u s t u s 2 0 0 9


45_adv:45 15-02-11 13:56 Pagina 45

AANGEBODEN:

Komplete sluitlijnen voor jute, papieren en plastic zakken & sealmachines

1. Kipperaanhangers voor langzaam- en snelverkeer 2. Kippertrailers

Div. draagbare zakkennaaimachines

3. Aluminium container bakken

ZAKKENNAAIMACHINES INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Transbok Roden BV 0653757468

Werkplaats en Showroom: Elgarhof 21, 3055 CB Rotterdam Tel.: 010 - 461 08 08 Fax: 010 - 461 18 86 info@ganapac.nl www.ganapac.nl

YO U R U R GE N T A N A LYTI C A L Q U E ST IO N D E S E R VE S A P R O MP T S O LU TI O N Bankwerkerstraat 16 3077 MB Rotterdam P.O. Box 91244

S wi f t se r v i ce w i t h a t t r a c t ive r a t es M yc o t o xi n s Pes t i c i d e s Hea v y M e t a l s

3007 ME Rotterdam The Netherlands

phone +31 (0)10 282 32 92 fax

+31 (0)10 282 32 73

GM O

e-mail info@tlr.nl

M ic ro Bi o l o g y

www.tlr.nl

No w a l s o a v a i l a b l e : B i o f u e l s a n d B i o m a s s More information about these and/or other analyses? Please contact us by phone, fax, e-mail or go to www.tlr.nl

Advertenties worden gelezen.

Ziet u wel?


46_Agenda:46 15-02-11 12:27 Pagina 46

Agenda

Colofon

1 september Watt, Webinar 'Functional Fatty Acids: Benefits and Science Behind Omega-3s'

2 oktober Stichting PAVO en VMT, 'De productielijn op hoog niveau', Maarssen

3 september-19 november SFR-cursus Opstartcursus Varkensvoeding, Lelystad

5 oktober Symposium 'Gezonde voeding, gezonde dranken', Meeting Plaza, Maarssen

9 september Fefac 50 jarig bestaan, Brussel (B)

6 oktober Health Claims 'Nutrition Health Claims Europe', Brussel (B)

10 september FHI, Labautomation, Rotterdam 12 september Werkgroep Friese Molendagen, Friese Molendag 15 september PDV, Themamiddag nieuwe Europese verordering Etikettering Diervoeders, Wageningen 17, 18 september Smart Shorst Courses, 'Novel Technologies in Oilseed Processing, Edible Oil Refining, Oil Processing, and Biodiesel', München (D) 18 september VDL Industrial Products, VIP Experience, Eindhoven

24 september FHI, Design Automation & Embedded Systems, Eindhoven

30 sept. , 1 okt. WBS-Seminar, 'Vruchtbaarheid en voortplanting van het varken', Wageningen

Uitgave: Eisma Businessmedia bv Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden (Nederland) Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden D i re c t i e : Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur Uitgever: Minne Hovenga

6 oktober SFR-cursus Monstername van diervoeders, Lelystad

Marketing- en salesmanager: Seb van der Kaaden

7-16 oktober SFR-cursus Opstartcursus Rundveevoeding, Lelystad

Tel. 0031-(0)58-2954862 Fax 0031-(0)58-2954878 E-mail: redactiemolenaar@eisma.nl

8 oktober Food Valley, Food Valley Conference, Ede

B e l g i s c h e re d a c t i e : Micas nv & Editions, Jef Verhaeren e.a. Tel. + 32 (0)15-315808 E-mail: jef.verhaeren@miceditions.be

8 oktober FHI, Labanalyse, EXPO Houten

Redactiemedewerkers: Ir. Hein van der Ploeg, Henk van Laarhoven, Henri de Haan, Frank Braad, Lourens Gengler, ir. Wim Thielen, Marc van der Sterren en anderen.

13-16 oktober Biomin, World Nutrition Forum, Salzburg (A) 13 oktober SFR-cursus 'Wet- en regelgeving rondom diervoederadditieven'

Agenda 21-25 september Industrial Technical Supplies, demonstratietour van Vortex Valves door Benelux

De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. Elevator), is sinds 1898 het vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Het blad verschijnt elke drie weken in Nederland en België.

14, 15 oktober WBS-Seminar, Cursus opgeruimd denken en schrijven, Wageningen 14-16 oktober Landbouwvakbeurs, 's Hertogenbosch 19-21 oktober VIV China, Beijing 20, 21 oktober WBS-Semnar, Feed, Food, Fuel, Fibre, Wageningen

Redactie: Jacqueline Wijbenga, hoofdredacteur Albert Bouwman, redacteur

Dr.Ir. Carolien Makkink, redacteur diervoeding Hans van Vliet, redacteur techniek

R e d a c t i e - a d re s : Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden Advertentieverkoop: Communicatiebureau Tailmill bv, tel. 06-53262047 Traffic: Natasja Philipse Tel. 0031-(0)58-2954870 / Fax 0031-(0)58-2954871 E-mail: verkoop@eisma.nl Marketing Ria Hoekstra tel. 058-2954873 E-mail: r.hoekstra@eisma.nl Abonnementen: Abonneeservice Eisma Businessmedia Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven Tel.: 088-2266648 abonnement@eisma.nl De abonnementsprijs voor Nederland bedraagt voor een jaargang in 2009 €198,50 exclusief 6% BTW (bij automatische incasso bespaart u € 3,00 administratiekosten) en is bij vooruitbetaling verschuldigd. Voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opzegging dient schriftelijk en minimaal een maand voor het einde van de abonnementsperiode te geschieden; u ontvangt een schriftelijke bevestiging van uw opzegging. B a n k re l a t i e : - voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 - voor België: Postcheque Brussel 000-0007463-91 P re P re s s : ZeeDesign, Witmarsum

www.demolenaar.nl In de rubriek Agenda staan evenementen en activiteiten vermeld voor de komende weken. Het betreft hier een selectie van alle activiteiten die zijn doorgegeven aan de redactie van De Molenaar. Op onze internetpagina www.demolenaar.nl vindt u de volledige lijst met activiteiten die bij de redactie bekend zijn. Ook meer uitgebreide informatie voor zover beschikbaar of een informatienummer kunt u vinden via de site. Activiteiten voor deze rubriek kunt u aanmelden bij de redactie: redactiemolenaar@eisma.nl.

46

Druk: Scholma druk bv, Bedum © Copyright 2009 Eisma Businessmedia bv, Leeuwarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.


omslag 3:omslag 3 15-02-11 13:24 Pagina oms 3

Nieuwe mengvoederfabriek in Oman, 20 ton/uur

Complete mengvoederfabrieken, installaties en machines

Vlakmatrijs – pers

Expander

Continu menger

Extruder OEE

Breekwalsenstoel

Rotospray® Reaktor

Amandus Kahl Benelux B.V. Ampèrestraat 7 4004 KB Tiel

www.akahl.nl

Tel. +31 (0)344 630550 Fax +31 (0)344 630395 E-mail info@amanduskahl.nl


omslag 4:omslag 4 15-02-11 13:25 Pagina oms 4

Uw sterkste schakel! AGENTSCHAPPEN: ADISSEO | ADM SPECIALTY INGREDIENTS | AVEVE | BALCHEM | BMI | JADIS ADDITIVA | LACTALIS INDUSTRIE | POLYNT | RHODIA | SUOMEN REHU |

Denkavit Ingredients biedt u een breed scala aan diervoederingrediënten van gerenommeerde producenten. Met onze kennis en ervaring zijn wij als geen ander in staat u daarbij te voorzien van deskundig advies en uitstekende service. Zo is Denkavit Ingredients dé betrouwbare schakel tussen u en de industrie. Producten: Aminozuren, Middellangketenige vetten, Gistproducten, Pigmenten, Mycotoxinebinders, Vitaminen, Plantenextracten, Plantaardige eiwitbronnen, Organische zuren, Dextrose, Pensbuffer, Enzymen, Seleen, Silicaten, Glycerol, Zuivelproducten.

G R O E I E N

D O E

J E

S A M E N

Denkavit Ingredients B.V., T +31 (0)342 47 24 14, E ingredients@denkavit.nl, www.denkavit.nl/ingredients

131 01 046 d i

di

t i dd 1

02 04 2009 16 53 09

demolenaar-2009-11  

Schimmelbestrijder versterkt Voederstrategiën Schimmelbestrijder versterkt Voederstrategiën 11 vakblad voor de graanverwerkende en diervoede...