Issuu on Google+

omslag 1:omslag 1 21-02-11 09:40 Pagina oms 1

112 de jaargang, 20 maart 2009 www.demolenaar.nl nummer

4

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Melkgift verbeteren Communicatie in tijden van crisis Mycotoxinen bron van problemen


omslag 2:omslag 2 21-02-11 10:12 Pagina oms 2


03_Inhoud:03 21-02-11 09:45 Pagina 3

De Molenaar

20 maart 2009

In dit nummer Ruggengraat

10

Beleving

25

Wereldmarkt

20

Algemeen 8 24 27 37 44 46 48

Thenergo heeft WKK als ruggengraat Communicatie in tijden van crisis Nationaal plan diervoeders 2009 Leren leven met sterke prijsschommelingen Additief is geen grondstof Jan Mulder: ‘Herintroduceer diermeel’ De algen komen

Diervoeding 16 34 40

Alltech focust op mycotoxinen en genen Mycotoxinen bron van gezondheidsproblemen Melkgift verbeteren via voeding

Reportage 13 20

Rundveerelatiedagen Gorinchem Biologische sector is wereldmarkt

Techniek 30

Voorbeschouwing vakbeurs EasyFairs Solids Antwerpen

Vaste rubrieken 4,5 6 14 28 42 50 56 58

Actueel In kort bestek Zaken en mensen USA-report Uit het bedrijfsleven Heden en verleden Markt en trends Agenda

Coverafbeelding

Melkgift verbeteren

40


04-05_Actueel:04-05 21-02-11 09:46 Pagina 4

Actueel

Belgische distributiesector ontevreden over mengvoedersector

Actu

Fedis, de federatie van distributie, reageert verontwaardigd op de beslissing van Bemefa om zich niet langer te houden aan de zogenaamd ‘gmo-vrije’ norm voor diervoeders. Ze onderzoekt alle mogelijke middelen om een einde te maken aan deze situatie. De reactie is rijkelijk laat; Bemefa maakte het besluit enkele weken geleden al bekend. In 2001 stelde Bemefa een lastenboek op dat criteria vastlegde voor de productie en levering van gmo-gecontroleerde mengvoeders. Eind 2007 werd dat lastenboek opgeschort door de mengvoedersector, omdat één op drie monsters een overschrijding opleverde van de wettelijke norm. Op die manier werd het voor de mengvoedersector onmogelijk om dat lastenboek op een geloofwaardige manier te handhaven. Begin 2008 begonnen Bemefa en Fedis te onderhandelen om een alternatief lastenboek uit te werken. Die alternatieven zijn gebaseerd op maatschappelijk

verantwoorde diervoederstromen, waarbij criteria zoals ontbossing en arbeidsvoorwaarden worden meegewogen zonder dwingende eisen te stellen op het vlak van gmo’s. Begin dit jaar werd deze aanpak formeel voorgelegd aan de distributiesector. Volgens Fedis is het niet aan de mengvoederfabrikanten om keuzes te maken over de plaats die genetisch gemodificeerd voedsel in het dagelijkse leven zal krijgen, maar aan de consument. Volgens Bemefa behoudt de consument zijn keuzevrijheid. Gmo-gecontroleerde mengvoeders worden uitsluitend gepro-

duceerd in speciaal daarvoor uitgeruste productie-eenheden die uitsluitend dergelijke grondstoffen gebruiken. Die volledig gescheiden productie heeft volgens Bemefa een forse meerprijs. Bemefa wijst er ten slotte op dat een deskundige van Fedis vorig jaar onderschreef dat de productie van gmogecontroleerde mengvoeders een volledig gescheiden productie vereist. Wat de maatschappelijk verantwoorde dierstromen betreft, hoopt Bemefa dit jaar 100.000 ton gecertificeerde soja te kunnen invoeren.

Europese diervoederproductie daalt De Europese veevoerproductie in 2008 lag een procent onder die in 2007, zo meldt het Duitse statistische bureau ZMP.

KORT

쑺쑺

De mengvoerproductie in de EU van 27 lidstaten kwam in 2007 uit op het relatief hoge niveau van 151 miljoen ton. Daar ging in 2008 ongeveer 1,5 miljoen

Vo o r h e t l a a t s t e n i e u w s , z i e : w w w. d e m o l e n a a r. n l

Op de website van het Productschap Diervoeder zijn alle geaccepteerde certificatie-instellingen, conform het reglement A1; GMP+-certificatieschema diervoedersector 2006, geregistreerd in de database. Het Europees Parlement heeft voorstellen aangenomen, waarin staat dat landbouwproducten die voldoen aan de EU-vereisten, moeten worden voorzien van een EU kwaliteitslabel. Diverse GMP-standaarden worden aangepast aan de HACCP-handleiding die in september 2008 is gepubliceerd. De conceptteksten voor aanpassing van de GMP B1 staan op de website van het Productschap Diervoeders. Wijzigingen kunnen tot 1 mei worden doorgegeven. Het Europees Parlement heeft ingestemd met het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe verordening voor het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders. De nieuwe verordening zal van toepassing zijn een jaar na publicatie.

ton vanaf. Die daling deed zich volgens de cijfers niet voor bij de rundveevoeders, want daarvan werden vorig jaar 1,5 procent meer gemaakt dan in 2007. De productie van varkensvoer daalde met 2,1 procent, die van pluimveevoer steeg met 0,7 procent. De grootste mengvoerproducent in de EU is Frankrijk. Daar wordt 15 procent van al het mengvoer in de EU geproduceerd. Duitsland volgt met een aandeel van 14 procent, Groot-Brittannië is goed voor 9 procent. Dit land kon de productie vorig jaar stabiel houden, net als Nederland en Italië. Ondanks de hoge graanprijzen bestond ook vorig jaar meer dan 50 procent van het mengvoer uit granen. Dit is goed voor een hoeveelheid van 80 miljoen ton.


04-05_Actueel:04-05 21-02-11 09:46 Pagina 5

Provimi-topman Wim Troost overleden Wim Troost, voormalig CEO en voorzitter Raad van Bestuur van Provimi, is op 25 februari tijdens een vakantie in Frankrijk overleden. Troost begon in 1958 als jongste bediende bij Provimi. Net als Provimi’s grondlegger Harry Bonda had Troost oog voor de mogelijkheden die de wereldmarkt bood. Onder zijn leiding groeide Provimi uit tot een toonaangevende multinational in diervoeding. „Zijn dynamische persoonlijkheid, zakelijk inzicht en warme belangstelling zullen wij node missen”, aldus directie en werknemers van Provimi.

ueel Gedoogsituatie wei beëindigd Het Centraal College van Deskundigen Diervoedersector heeft besloten de gedoogsituatie rond het afnemen van wei, afkomstig van ambachtelijke boerenkaasbereiders, per 1 juli 2009 te beëindigen. Vanaf die datum mag uitsluitend kaaswei van boerenkaasbereiders worden afgenomen die in het bezit zijn van een GMP+-certificaat. In het GMP+-schema worden al sinds jaren enkele certificaten geaccepteerd die gekoppeld zijn aan Nederlandse hygiënecodes in de levensmiddelensec-

tor, te weten: de NAO-code voor aardappelverpakkers en de Hygiënecode voor de Ambachtelijke Bakkerijen. Dit houdt in dat deze certificaathouders hun restproducten aan GMP+-gecertificeerde bedrijven kunnen verkopen zonder dat zij zelf (als producent/leverancier) GMP+gecertificeerd zijn. Hun certificaat biedt voldoende waarborgen voor een GMP+waardig restproduct. Een dergelijke voorziening zou ook voor de ambachtelijke kaasbereiders uitkomst kunnen bieden.

Op weg naar duurzame veehouderij Ook in de melkveehouderij kunnen dierenwelzijn, diergezondheid, milieu en economie goed met elkaar samengaan. Dat blijkt uit een onderzoek van de Animal Science Group. Vorige week werden de resultaten van het project ‘Kracht van Koeien’ overhandigd aan landbouwminsiter Gerda Verburg. Het project Kracht van Koeien presenteert vier stalsysteem-ontwerpen voor een duurzame melkveehouderij die laten zien dat in de melkveehouderij dierenwelzijn, diergezondheid, milieu en economie met elkaar te verenigen zijn. De ontwerpen tonen hoe dit gerealiseerd zou kunnen worden; ze dienen als wegwijzer op weg naar een duurzame veehouderij. Het uitgangspunt is dat er een omslag in denken en doen in de hele sector nodig is: een systeeminnovatie.

Biggenpas informeert over gezondheid Het Productschap Vee en Vlees heeft in overleg met de LTO, NVV en de NBHV-exporteurs een 'Biggenpas' opgesteld. Met behulp van deze biggenpas krijgt de afnemer inzicht in de gezondheidsstatus van het toeleverende bedrijf en de behandelingen die het betreffende koppel heeft ondergaan evenals de gegevens die voor de afnemer van belang kunnen zijn, zoals staltemperatuur en voedermethode. De biggenpas wordt door de vermeerderaar ingevuld en ondertekend en bij aflevering aan de vleesvarkenshouder overhandigd. De biggenpas wordt in de Duitse taal aangeboden.

4

5

MVO De Belgische diervoederfederatie, Bemefa, concludeerde vorig jaar dat het gmo-lastenboek een wassen neus was. Immers, één op de drie analyses resulteerde in een overschrijding van de wettelijke norm. Bemefa besloot het bestaande lastenboek op te schorten en te werken aan een nieuw realistischer versie, waarbij verantwoorde diervoederstromen leidend zijn. Dwingende gmo-eisen zijn van ondergeschikte betekenis in deze discussie, meent de brancheorganisatie. Deze week startte in Nederland een nieuwe campagne van Milieudefensie: fout veevoer. Bezoekers van de grootste kruidenier van Nederland worden opgeroepen te protesteren tegen dit foute veevoer. In deze campagne wordt nu eens niet de nadruk gelegd op genetische modificatie, maar juist op ontbossing van het Amazonegebied en de sojateelt daar. Brazilië stelt weliswaar voorwaarden aan ontbossing, maar die regels worden met voeten getreden. Zo mag een landeigenaar officieel slechts 20 procent van zijn areaal ontbossen. Corruptie en de enorme vraag naar hout op de wereldmarkt werken overtreding van de regels in de hand. Bovendien blijken de eigendomsrechten van de grond lang niet altijd goed te zijn vastgelegd, waardoor grootgrondbezitters, al dan niet met behulp van (omgekochte) overheden, kleine boeren van hun grond kunnen verwijderen. De discussie rondom soja uit Brazilië, al dan niet gmo, kan worden vermeden door soja uit China te importeren, zo bleek tijdens de Biofach in Neurenberg. Chinese bedrijven, waarvan enkele ook al in het bezit zijn van een GMP-certificaat, leveren gegarandeerd gmo-vrij, stellen de daar aanwezige vertegenwoordigers. “Wij hebben geen gmo-zaad en hebben dat ook niet nodig”, aldus een van hen. Hoe het onkruid dan wordt bestreden? Met de hand of mechanisch, afhankelijk van de schaalgrootte. Zolang de arbeid goedkoop is en de teeltproblemen overzichtelijk, biedt dit mogelijkheden om in het gat van gmovrije soja te springen. Maar ook in China staan de ontwikkelingen niet stil. De handelsdelegatie die in mei een bezoek brengt aan China, zal zijn ogen en oren goed de kost moeten geven om zich ervan te vergewissen dat ook daar garanties voor maatschappelijk verantwoord ondernemen kunnen worden waargemaakt. Jacqueline Wijbenga

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


06_IKB:06 21-02-11 09:47 Pagina 6

In kort bestek Overeenkomst QS met Ovocom verlegd De Belgische diervoedersector, vertegenwoordigd door Ovocom, en het Duitse QS hebben de uitwisselbaarheid van hun kwaliteitsstandaarden voor één jaar bestendigd en verder versterkt. Voortaan wordt ook de certificering van activiteiten zoals het transport en de op- en overslag van diervoeders wederzijds geaccepteerd. Ook transporteurs en opslagbedrijven uit België en Luxemburg hebben nu de mogelijkheid om binnen het QS-systeem te leveren. Voorwaarde is wel dat ze over een geldig GMP-certificaat beschikken. In totaal volgen meer dan 2000 ondernemingen uit binnen- én buitenland de GMP-standaard. Belgische transporteurs, handelaars en mengvoeder- en voormengselfabrikanten kunnen aan QS-bedrijven leveren zonder bijkomende audit. De uitwisselbaarheid werd uitgebreid van mengvoeders naar alle types van diervoeder. Daarnaast werd ook overeengekomen nog meer informatie uit te wisselen en nauw samen te werken in geval van crisis.

Ggo-areaal 9 procent groter Volgens de ISAAA (International Service for the Acquisition of Agro-biotech Applications) hebben vorig jaar 13,3 miljoen landbouwers in 25 landen op een areaal van in totaal 125 miljoen ha genetisch gemodificeerde gewassen (ggo) geteeld. Dat is een toename met 10,7 miljoen ha in vergelijking met een jaar eerder. In Bolivia, Egypte en Burkina Faso werden voor het eerst ggo-gewassen geteeld. In Bolivia betrof dat 600.000 ha transgene soja. Burkina Faso telde 8500 ha Bt-katoen en in Egypte werd 700 ha transgene mais geplant. Transgene gewassen kunnen volgens de ISAAA op twee manier een bijdrage leveren tot een verhoogde voedselzekerheid: door hogere opbrengsten per hectare en door een verlaging van productiekosten. De ISAAA is positief over het feit dat droogtetolerante gewassen niet langer science fiction zijn. Verwacht wordt dat zaden van dergelijke teelten in 2012 commercieel beschikbaar zijn in de Verenigde Staten en vijf jaar later in Afrika. Droogte is wereldwijd de belangrijkste belemmering voor een verhoging van de landbouwproductie. Volgens de milieuorganisatie ‘Friends of the Earth’ gaat het nog altijd om een klein areaal en zijn transgene gewassen vooral in opmars in regio's die exporteren naar de markten van rijke landen.

Nieuw douanesysteem gedeeltelijk uitgesteld De Europese Commissie heeft het bedrijfsleven uitstel gegeven voor de invoering van de twee grote douane automatiseringssystemen Export Control System (ECS) en het Import Control System gedeeltelijk (ICS). Oorspronkelijk zou het Europese bedrijfsleven per 1 juli van dit jaar verplicht zijn elektronisch gegevens aan te leveren voorafgaand aan im- of export van goederenzendingen (pre-arrival en pre-departure informatie). Omdat veel Europese lidstaten hun automatiseringssystemen nog niet op orde hebben voor het ICS, is de meldingsplicht voor dit systeem uitgesteld tot 1 januari 2011. De verladingsorganisatie EVO vindt het uitstel niet ver genoeg gaan. EVO zou graag zien dat het uitstel ook geldt voor goederen die de EU verlaten. Door het onderscheid wordt het exporterend bedrijfsleven met hogere administratieve lasten geconfronteerd dan het importerend bedrijfsleven. ,,Dit zet de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven verder onder druk’’, meent EVO. Wel vindt EVO het positief dat het Nederlandse bedrijfsleven mag gebruikmaken van uitzonderingsmogelijkheden in de Europese wetgeving. Hierdoor kunnen 500 grote Nederlandse bedrijven nog tot 1 januari 2011 hun gegevens maandelijks (achteraf) aanleveren op basis van hun eigen voorraadadministratie.

Foodvalley streeft naar toppositie in voeding De Gelderse Vallei moet versneld doorgroeien tot de Europese topregio voor innovaties op het gebied van gezonde en duurzame voeding. Daar is de komende 10 jaar een bedrag van € 4 miljard voor nodig, aldus de Ambitieschets FoodValley 2020. De toekomstvisie werd begin deze maand gepresenteerd door Theo Meijer, voorzitter van de Initiatiefgroep FoodValley ambitie 2020. De visie voor de regio FoodValley (Gelderse Vallei) sluit naadloos aan bij de ambitie van de overheid dat Oost-Nederland op het gebied van gezonde en duurzame voeding tot de wereldtop moet gaan behoren. ,,Ondanks de huidige crisis is de voedingssector relatief succesvol. Dat moet zo blijven. Er is al een sterk fundament waarop we kunnen voortbouwen. De kern van onze ambitie is dat de FoodValley versneld groeit. Nu investeren om dit mogelijk te maken, levert een substantiële bijdrage aan de Nederlandse economie en de voedingssector in het bijzonder”, stelt Meijer. Hij roept zowel de nationale als de plaatselijke en regionale overheden nu op om de handen ineen te slaan en de benodigde investeringen te versnellen.

6

7

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


07_adv:07 21-02-11 10:14 Pagina 7

WEEGBRUGGEN B.V. Onderhoud, reparatie en nieuwbouw Mechanische en elektronische weegbruggen en plateau’s L.R. Beijnenlaan 8, 6971 LE Brummen Tel: (0575) 561208 Fax: (0575) 561250 E-mail: info@weegbruggen.nl Website: www.weegbruggen.nl

Met trots presenteren wij onze nieuwe speerpunten: Aminoshure L

de eerste pensbestendige Lysine

Nitroshure langzaam beschikbaar ureum, vervanger van soya schroot digestarom 1324 phytogeen product, combinatie van aroma en verteringsverbeteraar voor varkens, aantoonbare resultaten op het gebied van darmverteerbaarheid (vraag het rapport aan!!)

Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Tel.: 0514 569001, Fax: 0514 569002 Voor nadere productinformatie: www.speerstra.com, E-mail: mail@speerstra.com,


08-09-10_Thenergo:8-9-10 21-02-11 09:47 Pagina 8

WKK als r Algemeen

[Jef Verhaeren]

Thenergo, specialist in duurzame energieprojecten, speelt al jaren in op de toenemende bezorgdheid over de opwarming van de aarde. „Uiteindelijk willen wij op duurzame wijze groene stroom produceren, niet met windenergie, zonne-energie of witte energie, maar op basis van biomassa, biobrandstoffen en aardgas”, aldus Gunter de Pooter. Het Antwerpse bedrijf Thenergo, gespecialiseerd in duurzame energieprojecten, ontstond in 2002 als spin-off van het Franse windenergiebedrijf Theolia, dat onlangs zijn participatie in Thenergo verkocht. Intussen is ook het Agri Investment Fund (AIF), de investeringsmaatschappij van MRBB, de financiële holding van de Boerenbond, met een participatie van 5 procent een belangrijke aandeelhouder geworden van Thenergo. Op 27 locaties in België, Nederland en Duitsland produceert Thenergo vandaag groene stroom uit biomassa, biobrandstoffen (biogas, bioolie en hout) en aardgas, met warmtekrachtkoppeling (WKK) als ruggengraat. G ro e n e s t ro o m Na de spin-off was het de bedoeling projecten te ontwikkelen om groene stroom te produceren uit biomassa, bio-

brandstoffen (biofuel en biogas) en aardgas en via WKK de restwarmte te benutten ondermeer in tuinbouwserres. Het bedrijf kende een snelle groei, maar ook groeipijnen. In 2005 werd een omzet van 1,3 miljoen euro gerealiseerd, in 2007 was dat al bijna 21 miljoen euro. In 2006 noteerde Thenergo op de beurs Alternext in Parijs en haalde ruim 70 miljoen euro op. Daarmee werden een reeks overnames gerealiseerd, zoals Polargen, de Tunhoutse Leysen Group en het Duitse Enro. Het elektrisch opgesteld vermogen groeide tot 72 MWatt elektriciteit. Om nieuwe projecten te financieren, wilde Thenergo ter gelegenheid van zijn overstap naar de beurs Euronext te Brussel in 2008 bij het publiek een kapitaalsverhoging van 81 miljoen realiseren. De conjunctuur zat echter niet meer mee en de beursoperatie werd afgeblazen. Vandaag zijn het

Britse Hestiun Limited, de familie Leysen, het Amsterdams Effectenkantoor en AIF de belangrijkste aandeelhouders. Er worden 160 mensen tewerkgesteld en 75 MWatt groene stroom geproduceerd, wat overeenkomt met het verbruik van 100.000 gezinnen. Thenergo blijft groeien, maar iets voorzichtiger. Duurzaam alternatief Thenergo speelt in op de toegenomen bezorgdheid voor het milieu, vooral over broeikasgassen en de opwarming van de aarde. Dit heeft immers de vraag doen toenemen naar alternatieven voor fossiele brandstoffen, zoals biomassa, die de uitstoot van broeikasgassen verlagen en dus minder invloed hebben op het milieu. Op hernieuwbare energiebronnen wordt ook geconcentreerd, omdat ze kostenefficiënt en onuitputtelijk zijn.


08-09-10_Thenergo:8-9-10 21-02-11 09:47 Pagina 9

s ruggengraat Thenergo produceert groene energie

Het Valmass-project in Westvleteren is een groene energie-installatie op de terreinen van Barts potatoes company.

ten van A tot Z te realiseren. Het gaat om duurzame, maar ook rendabele totaaloplossingen.

De goedkeuring van de Kyoto-akkoorden door de Europese Unie en de Europese richtlijn voor de promotie van hernieuwbare energie, die daaruit voortkwam, vormt de basis voor de missie van Thenergo. Volgens richtlijn van 23 januari 2008 moeten de lidstaten tegen 2020 ondermeer met hernieuwbare energie een stijging van het energierendement met 20 procent realiseren en een 20 procent lagere uitstoot van broeikasgassen. Het aandeel van hernieuwbare energie moet 20 procent van het globale energieverbruik van de EU bedragen en de biobrandstoffencomponent in voertuigen 10 procent. Thenergo wil daaraan meewerken door samen met partners, ondermeer uit de landbouwsector, en de inzet van haar ervaring in ontwerpen, engineering, bouw, integratie, exploitatie en financiering, volledig geïntegreerde projec-

Doel „Uiteindelijk willen wij op duurzame wijze groene stroom produceren, niet met windenergie, zonne-energie of witte energie, maar op basis van brandstof, meer bepaald biomassa, biobrandstoffen en aardgas”, zegt Gunter De Pooter, een van de vennoten van Thenergo. Hij benadrukt dat de bijproducten van de groene stroomproductie bepalend zijn voor de duurzaamheid. Via WKK worden, naast elektriciteit ook warmte en CO2 geproduceerd, die niet verloren gaan, maar worden benut ondermeer in tuinbouwkassen, maar ook in de industrie. „WKK is de sleutel tot duurzaamheid ook voor de aanwending van fossiel aardgas”, verduidelijkt De Pooter. „Daardoor krijgen we aardgas, waarvan het normaal rendement voor elektriciteitsopwekking slechts 50 tot 55 procent is, in de duurzame hoek.” Het is Thenergo vooral om de restwarmte te doen. De groene stroom wordt verkocht aan de elektriciteitsnetten. „We worden beloond met warmtecertificaten. Daardoor en door het benutten van de restwarmte zijn we minder gevoelig voor prijsfluctuaties”, zegt De Pooter. „Wij werken met partners voor wie die restwarmte interessant is, maar wij willen natuurlijk tegelijk een economisch voordeel realiseren. Een langdurige samenwerking in een economische omgeving is noodzakelijk. Wij zijn eigenaar van de productiemiddelen in part-

8

9

nerschap met de afnemer van de bijproducten (warmte en CO2), dit in het kader van een aparte vennootschap. Wij beheren ook de installaties en regelen de in- en verkoop van de energie.” To e p a s s i n g e n Thenergo ontwikkelt geen nieuwe technologieën. „Wij gebruiken bestaande technologie en installaties en kunnen daarvoor rekenen op trouwe partners en leveranciers”, zegt De Pooter. Hij bevestigt dat Thenergo wil blijven groeien, zij het wat minder snel dan dat aanvankelijk het geval was. In totaal produceert Thenergo vandaag 72 MW, waarvan 14 MWe uit hout (in Duitsland), 4 MWe uit biogas en 54 MWe uit aardgas. Zoals gezegd is Thenergo actief in België, Nederland en Duitsland. In België is het bedrijf actief op 22 locaties, in Nederland op 3 en in Duitsland eveneens op 3. In Duitsland is de grondstof hoofdzakelijk hout en wordt naast groene stroom restwarmte geleverd voor stadsverwarming en verwarming van bedrijven. In Oudegem levert een installatie de nodige warmte aan de VPKpapierfabriek. Mestvergisting „Met wat nu in de pijplijn zit, zullen we onze productie verhogen tot 100 MWatt”, aldus De Pooter. In acht nieuwe projecten zal 22 MWe energie worden geproduceerd, waarvan 9 MWe op basis van bio-olie, 3 MWe op basis van biogas en 10 MWe op basis van aardgas. Het aandeel aardgas is hier dus omgekeerd evenredig met de bestaande installaties. >>

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


08-09-10_Thenergo:8-9-10 21-02-11 09:48 Pagina 10

>> WKK als ruggengraat

Op basis van de warmte- en CO 2 behoeften van warme teelten in de glastuinbouw doet Thenergo aan energieproductie door middel van warmte-

Een belangrijk project is Binergy in Ieper. Daar zal organisch vergistbare biomassa, zoals mest, worden omgezet in energie en warmte. In een tussenstadium wordt de mest gescheiden zodat 80 procent water overblijft en 20 procent pellets. Bij het project Fertikal in Kallo (op de linker Schelde-oever) is de Boerenbond betrokken. Daar worden bestaande installaties voor mestverwerking, het vroegere Flanamat, omgebouwd voor de productie van groene stroom, warmte en CO2 uit biomassa (hoofdzakelijk mest). In het project Greenpower in Merksplas wordt groene stroom en warmte geproduceerd uit plantaardige olie. WKK vormt in al deze installaties de ruggengraat. Eveneens in de pijplijn zit een apart Jatropha-project. De tropische Jatrophanoot bevat olie die niet geschikt is voor menselijke consumptie. „In samenwerking met een coöperatie van kleine boeren, realiseren we aanplantingen in

Thailand, waardoor meteen braakland wordt benut. De noten kunnen ter plaatse worden geperst, wat op zijn beurt werkgelegenheid schept. De olie kunnen wij benutten voor de productie van groene stroom en warmte. Het Jatropha-potentieel is groot. Onze portefeuille wordt daardoor weer breder, wat het risico beperkt”, aldus De Pooter. B u n d e l i n g v a n p ro j e c t e n „Ons projectenpark groeit de komende twee jaar wellicht met 30 procent”, vertelt De Pooter nog. „Maar ons groeiverhaal komt uit onszelf en dat neemt tijd. De bedrijven binnen Thenergo moeten mettertijd onze beleidsvisie ondersteunen. Dergelijke bedrijven zijn zeldzaam in West-Europa. Elders is men nogal individueel bezig. Er is weinig bundeling. En dat hebben wij wel. Met die brede portefeuille in handen kunnen wij voordeliger aan- en verkopen. Ook de partners worden daar beter van. Onze

krachtkoppeling.

10

11

Gunter De Pooter: „WKK is onze sleutel tot duurzaamheid.”

activiteiten zijn kapitaalsintensief, maar de banken geloven in Thenergo en zijn ook nu bereid tot financiering. Met de duurzame keuze die de EU heeft gemaakt, blijven we bovendien evolueren in een voor ons gunstig bedrijfsklimaat”, besluit De Pooter.

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


Resultaat door kwaliteit

Voor fysisch/chemische analyses van alle diervoedergrondstoffen bent u bij LabCo aan het juiste adres. Maar zeker ook voor microbiologisch-, lucht- en hygiĂŤneonderzoek. Overtuig uzelf en neem de proef op de som. Vraag vandaag nog gedetailleerde informatie aan.

ANALYSE WIJST UIT, LABCO !

11_adv:11 21-02-11 10:17 Pagina 11

ERKENDE KWALITEITSBORGING VOOR VELE ANALYSES...

ELBEWEG 141 3198 LC EUROPOORT RT TELEFOON 0181 - 262355 FAX 0181 - 263424 E-MAIL: INFO@LABCO.NL INTERNET: WWW.LABCO.NL

Orffa solutions ...voor pluimvee your key to a world of ingredients

CALSPORIN t 4QPSFWPSNFOEQSPCJPUJDVN (Bacillus subtilis)WPPS WMFFTLVJLFOT t 0QUJNBMFCBMBOTNJDSPýPSB JOEBSN t 4JHOJüDBOUWFSCFUFSEFHSPFJ FOWPFEFSDPOWFSTJF

AmmoMIN t $MJOPQUJMPMJFUoLMFJNJOFSBBM t "NNPOJVNCJOEJOHPQ EBSNOJWFBV t 7FSCFUFSJOH strooiselkwaliteit

Uw producten zijn bij ons in vertrouwde handen!

BETA-KEY t #FUBJOF)$M t .FUIZMEPOPSFO PTNPSFHVMBUPS t 1FSGFDUFMPPQFJHFOTDIBQQFO

Wij kunnen u met ons bedrijf ondersteunen bij: - Op- en overslag - Versnijden - Verkleinen (fijnmalingen) - Verpakken - Verladen van feedproducten. Onze core business is het malen, samenstellen, verpakken en de opslag van feedproducten, zoals droge halffabrikaten voor de zuivel- en veevoederindustrie. Ook voor het overpakken van producten en het malen van compleet hard geworden partijen poeders zijn wij uw ideale partner. Tevens zijn wij gespecialiseerd in de inkoop, verwerking en verkoop van reststromen en andere grondstoffen. Van Zutven Verwerkingsbedrijf BV Pater van den Elsenlaan n 15, 5462 GG Veghel Tel.: 0413-310419 E-mail: info@vanzutven .info info@vanzutven.info Website: www.vanzutve en.info www.vanzutven.info

in

ar sterk Al 25 ja ingswerk! erwerk het ve

7JFSMJOHITUSBBUt-$8FSLFOEBNt/FEFSMBOE U   tG    8FWFSTTUSBBUt-POEFS[FFMt#FMHJĂ‘ U   tG    JOGP!PSGGBDPNtXXXPSGGBDPN


12_adv:12 21-02-11 10:19 Pagina 12

Pre-Mervo

Kwaliteitsdienst

SCHOT - RUURLO BV

“UW PARTNER IN SILOZORG”

Chemische analyses

Al 25 jaar specialist in: Microbiologisch onderzoek Calibraties voor NIRS Rapportage in maatwerk Procesbegeleiding

✷ Losboren van vastzittende produkten (Boorinstallatie uniek; OCTROOI nr. 194395) ✷ Complete reiniging van SILO’S ✷ Reinigen van fabriekscomplexen (binnen en buiten) voor verkrijgen en behouden van G.M.P. certificaat ✷ Gespecialiseerd in het leeghalen van silo’s bij broei en brand i.s.m. brandweer en verzekeringsmaatschappij ✷ Voor al uw straal- en coatingswerk b.v.: – Betonnen en ijzeren silo’s – Sprinkler tanks – Melasse/ Vinasse tanks – Weegbunkers – Persmeelbunkers ✷ Afsluiten van onderhoudscontracten op jaarbasis Bel voor geheel vrijblijvende informatie:

SCHOT-RUURLO BV Werkplaats: Houtwal 2 Kantoor: www.premervo.nl Postbus 40248 / 3504 AA Utrecht / Tel. 030-2482075 Fax 030-2482082 / E-mail kwaliteitsdienst@premervo.nl

Houtwal 2 – 7261 SR Ruurlo Tel.: 0573-451695 Fax: 0573-451095 E-mail: info@schot-ruurlo.nl

GZYYZaVVihiZW^\

464b pmk_adv_molenaar2.indd 1

14-07-2008 14:37:38

=ZiGZhXjZKdZgXdcXZeiWZhiVVi j^iYZkda\ZcYZegdYjXiZc/ GZhXjZB^a`/ ZZcheZX^VaZ`jchibZa`kddgGZhXjZ9ZX`W^\\Zc

EgdbdiZ/ ZZchbV`Za^_`ZZc   ZcZg\^Zg^_`ZegZhiVgiZg

EdgX^eVgi/ ]ZZ[iZZcjc^Z`Zb^Xgjb" higjXijjgZchaj^ieZg[ZXi VVcdeGZhXjZB^a` ZcEgdbdiZ

=ZiGZhXjZKdZgXdcXZei^h^ciZgZhhVcikddgideWZYg^_kZc EGDK>B>7#K#™IZa/%&%)'(.*%%™^c[d 5 egdk^b^#ca™lll#egdk^b^#ca


13_Gorinchem:13 21-02-11 09:49 Pagina 13

Ruwvoeropname beïnvloeden met vochtrijke diervoeders Reportage

Vakbeurs LIV Gorinchem

[Albert Bouwman]

In een tijd van recessie wordt scherper gekeken naar rendement. Zo ook bij veel diervoederbedrijven. Een aantal daarvan presenteerde tijdens de Landbouw Intensieve Veehouderij-dagen in Gorinchem vochtrijke diervoeders die krachtvoerkosten terugbrengen en ruwvoeropname optimaliseren. De evenementenhal in Gorinchem was eerder deze maand de ontmoetingsplek voor bedrijven en bezoekers in de intensieve veehouderij. Qua standhouders was het relatief rustig. De hal was niet volledig bezet. Veel grote diervoederbedrijven ontbraken op de beursvloer. Vo c h t r i j k e d i e r v o e rd e r s Ondanks het feit dat de beurs was gericht op de intensieve veehouderij, maakten veel bedrijven van de gelegenheid gebruik om hun vochtrijke diervoeders die ook erg geschikt zijn voor rundvee te introduceren. Beuker zette Protiwanze nadrukkelijk in de schijnwerpers. „Een tarwegistconcentraat met een bijzonder hoog eiwitgehalte en een stabiel hoge drogestof”, aldus de standhouder. „Het hoge eiwitgehalte maakt dit een goed product voor melkvee. Door de hoge energetische waarde is het echter ook geschikt voor varkens.” Biowanze, een bioethanolfabriek in België en leverancier van Protiwanze, levert dit voerproduct halverwege dit jaar. Tijdens het transformatieproces blijft er na de distillatiestap een rest over die niet in alcohol kan worden omgezet. Deze rest wordt gebruikt als nieuwe grondstof, tarwegistconcentraat, en verkocht onder de naam ProtiWanze. Dit vloeibare product bestaat voor 30 tot 35 procent uit droge stof. Ook Agrifirm stond met de aankondiging van dit product op de vakbeurs. „We verwachten hier veel van, zeker in de rund-

veehouderij”, aldus Wouter Borgstein. Duynie pakte de gelegenheid om een andere vochtrijke diervoeder onder de aandacht te brengen. Bezoekers konden hun nieuwe product voelen, zien en ruiken. Duynie V-Pro, een mengsel van pulpgruis en tarwegistconcentraat, wordt als kuil voor melkkoeien geleverd. Een zurige lucht verraadt de gistconcentraten in het product. „Toch is het mogelijk dit bijproduct zes maanden in goede conditie te bewaren”, aldus een medewerker. Stalinrichting Veel bedrijven probeerden de bezoekers te imponeren met de ontwikkeling in stalinrichting. De wet legt op dat pluimveehouders in 2012 overschakelen van legbatterij naar volière- of scharrelsysteem. Farmer Automatic introduceerde daarom het nieuwe trapvolièresysteem. Het systeem bestaat uit verschillende niveaus. „Een geschikte inrichting voor stallen met smalle gangpaden waar kippen gemakkelijk omhoog en omlaag kunnen”, aldus de standhouder. Niet alleen zijn de stalinrichters gebaat bij de wetswijziging in de pluimveehouderij, ook spinnen ze garen bij de emissiearme stallen die in 2013 zijn verplicht voor intensieve veehouders. „Wij lopen voorop als het gaat om het installeren van luchtwassers”, vertelt Marc Kipperman van Inno Plus. „Wij leveren niet alleen chemische luchtwassers, maar ook biologische en combinatieluchtwassers.”

12

13

Ondanks de wat tegenvallende bezetting van standhouders, waren ze over het algemeen positief gestemd. „Al doe je het alleen maar om bekenden en klanten een hand te schudden, dan is dat langetermijnwinst”, zo vindt een standhouder.

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


14_Z&M + kr.persen:14 21-02-11 09:50 Pagina 14

Zaken en mensen

KrakendePersen

Management buy-out bij INVE

Revival van realisme

De Belgische INVE-Groep, die al enige tijd in moeilijkheden verkeerde, is opgesplitst. Deze operatie is ingegeven door de strategische beslissing van de INVE-Groep om voortaan te concentreren op voederadditieven en aquacultuurproducten. De voorbije jaren ging INVE door een diep dal. De schuldenlast dreigde het bedrijf te wurgen en er werden gesprekken gevoerd met overnamekandidaten. Een tijdlang werd ook de verkoop onderzocht van Nutri-Ad, de belangrijkste divisie van INVE. Vorige zomer werd een akkoord bereikt met ABN Amro en Rabobank om de bankschulden om te zetten in eigen vermogen. Daardoor verwierven de twee banken de controle over INVE. Bij die operatie werd ook het management vervangen. Welk bedrag is gemoeid met de management buy-out van INVE België en Premix INVE Export en welke partijen bij de afsplitsing zijn betrokken, is niet bekendgemaakt.

De veehouderij en diervoedersector hebben een beetje ‘n saai imago. Mensen van de koude grond, een beetje conservatief, realisten bij uitstek. Een ander nationaal voorbeeld is de Rabobank. Een coöperatie, niet beursgenoteerd, realistisch en weinig sexy. Dit in tegenstelling tot de andere twee grote Nederlandse banken. Beiden beursgenoteerd en opportunistisch van inslag met een grote aantrekkingskracht op schoolverlaters en pas afgestudeerde academici. Om succesvol en zelfstandig te blijven werd een opportunistisch pad uitgestippeld, waarbij het succes werd afgemeten aan stijgende beurskoersen. Achteraf was dit succes gekocht met te risicovolle beleggingen. Rabobank besloot van haar saaie imago een deugd te maken. In een tv-reclame waren ze trots op hun coöperatieve achtergrond als boerenleenbank. In de reclame werd deze boodschap met hoongelach begroet. Toen duidelijk werd dat Rabobank, door dit realisme, als enige Nederlandse bank de triple A-status wist te bereiken, verstomde het gelach. Het maakte plaats voor bewondering. Was dit een vooruitziend blik? In de loop van 2008 werd het probleem van de Amerikaanse hypotheekbanken zichtbaar. Het geslonken vertrouwen in de banksector was de aanleiding tot de versnelde invoering van de Basel-II akkoorden. Hiermee werden risicovolle beleggingen zichtbaar. ABN-Amro en ING Bank konden alleen door ingrijpen van de Nederlandse overheid op de been worden gehouden. Dit in contrast tot de Rabobank Groep die in de eerste week van maart haar jaarcijfers van 2008 presenteerde met een nettowinst van 2,8 miljard euro. Dat was een verbetering van 2 procent ten opzichte van 2007. Ook Rabobank werd getroffen door de kredietcrisis, maar wist de schade te beperken tot een 1,2 miljard in 2009. De voedingsmiddelensector, waarvan de veehouderij en diervoedersector onderdeel zijn, worden ook geraakt door de kredietcrisis. Gelukkig minder ernstig dan de industriële sectoren. Laat dit bericht een opsteker zijn voor onze sectoren. Een kans om als sector in een positief daglicht te staan en jonge mensen te motiveren voor onze sector te kiezen.

Novus benoemt directeur duurzaamheid Novus International heeft dr. Joyce Cacho benoemd als Chief Sustainability Officer. Ze wordt verantwoordelijk voor beleid, planning en invoering van bedrijfsprogramma gericht op maatschappelijk verantwoord ondernemen. ,,Cacho zal nauw samenwerken met de andere leden van het managementteam om de bedrijfsfilosofie op het gebied van duurzaamheid in alle bedrijfseenheden door te voeren’’, stelt directeur Thad Simons. Joyce Cacho.

Handelsmissie diervoeder China Het ministerie van Landbouw heeft onder andere de diervoedersector tot een speerpunt gekozen in de bilaterale samenwerking met China. Om dit te onderstrepen organiseert het ministerie in samenwerking met het Productschap Diervoeder een handelsmissie. Deze wordt gehouden van 15 tot en met 22 mei. De handelsmissie is gericht op de bedrijven in de gehele diervoederketen. Het programma bestaat uit matchmaking activiteiten, een Holland Seminar, beursbezoek en bedrijfsbezoeken. Tevens wordt de mogelijkheid geboden om een stand te nemen in het Holland-paviljoen op de China Animal Husbandry and Feed Exhibition en deel te nemen aan het Global Pig Forum. Beide evenementen vinden plaats in Chengdu, provincie Sichuan. Productschapvoorzitter Theo Meijer zal de delegatie leiden.

Kleinmeulman verlaat VWA Inspecteur-generaal André Kleinmeulman van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) vertrekt naar het ministerie van VWS om daar in dienst te treden als plaatsvervangend secretaris-generaal. De huidige plaatsvervangend secretaris-generaal Paul Huijts verruilt zijn functie voor die van directeur-generaal Volksgezondheid. Kleinmeulman werkte eerder voor het ministerie van LNV en is sinds 2005 hoogste baas bij de VWA. Hij begint op 1 april met zijn nieuwe baan.

Orffa breidt petfoodactiviteiten uit Pauline Paap is als petfood manager in dienst getreden bij Orffa. Paap studeerde aan Wageningen Universiteit. Zij deed tijdens haar studie in opdracht van Orffa onderzoek naar de petfoodmarkt. Paap zal samen met Marc Rovers het petfoodteam van Orffa vormen. Zij bieden technische en marktondersteuning aan de Orffa productmanagers in Europa. Ook zullen zij gericht advies geven aan klanten uit de petfoodbranche.

Wim Thielen In de rubriek ‘Krakende Persen’ worden periodiek, door verschillende redacteuren van De Molenaar, onderwerpen aangesneden die in het nieuws zijn en enige relatie hebben met de graanverwerkende- en/of diervoederindustrie.

Pauline Paap.

14

15

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


15_adv:15 21-02-11 10:20 Pagina 15

Betere vertering Goed werkende pens

ADVIES:

Speciaal ontwikkelde gistcultuur voor verbetering pensfermentatie

Kijk op: www.speerstra.com of bel: 0514 569001

Nauwk Nauwkeuriger keuriger kan nie niet... et... Garandeer een e nauwkeurig resulresultaat voor eiw eiwit it en ander anderee paramete parameters ers om zo een corr ccorrecte ecte prijs voor uw u graan vast tee kunnen stellen. De Infratec™ ™ 1241 is temperatu temperatuurp urrstabiel en ver verzekert rzekert u een betr betrouwouwbaar rresultaat esultaaat gedur gedurende ende het he hele ele jaar jaar.. informatie Meer inform matie vindt u online op www.foss.dk/infratec www .foss.dk/infratec

Dedicated D edicated Analytical Analytical Solutions Solutions www.foss.dk w w w.foss.dk

ffossben@foss.nl ossben @ foss.nl

Paneelbouw PLC- en Scada besturingen Batch proces automatisering Inname Doseren / Malen / Mengen Pelleteren / Extruderen Bulkbelading Contaminatiebeheer Tracking en Tracing Diverse softwarekoppelingen Weverij 2 7122 MS Aalten The Netherlands

E info@inteqnion.com W www.inteqnion.com T +31(0)543 49 44 66 F +31(0)543 49 44 60

De partner in industriële indu ustriële automatisering


16-17-18_Alltech:16-17-18 21-02-11 09:51 Pagina 16

Meer dan 25 procent van de mondiale graanproductie is aangetast door mycotoxinen. Dit maakt mycotoxinen in de veevoerproductie tot een reëel aandachtspunt. Oplossingen daarvoor kwamen aan bod tijdens de European Lecture Tour van Alltech.

Diervoeding

[F. Liandi]

Alltech focust op myc Mycotoxinebesmetting in graan is een wereldwijd probleem. Uit onderzoek van Pittet bleek dat meer dan 25 procent van de mondiale graanproductie is aangetast door mycotoxinen. Omdat wellicht een groter deel van het besmette graan in de diervoeding terechtkomt, zijn mycotoxinen in de veevoerproductie een reëel aandachtspunt. De belangrijkste mycotoxinen hierbij zijn Aflatoxine, Ergot, Vomitoxine (DON), T2 toxine en Zearalenone (ZEA). Uit een Nederlandse studie bleek dat in zeugenvoeders regelmatig hogere ZEAgehaltes worden waargenomen dan de huidige veilige gehalten. In WestEuropese granen die worden gebruikt bij de formulering van rantsoenen voor

varkens, kunnen hoge gehalten aan trichothecenen (DON, T2) voorkomen. Deze mycotoxinen hebben een negatieve invloed op de immuniteit van dieren en de voederopname. De mogelijke interacties tussen mycotoxinen en infectieziekten is daarom van groot economisch belang. Gevaar beperken Jouany et al., 2007 stelde een driestappenplan voor om het mycotoxinegevaar in te perken. De eerste stap is van belang voordat een schimmelinfectie optreedt. Met andere woorden, de schimmelvorming op planten of tijdens de bewaring van vruchten en zaden moet worden voorkomen.

Alltech België snelste groeier in Europa Ter gelegenheid van de Belgische stop van de European Lecture Tour werd Alltech België gehuldigd als het snelst groeiende kantoor van Alltech in Europa. Lode Nollet (Sales manager) en Ilse Uyttendaele (Office manager) werden door dr. Pearce Lyons, directeur van Alltech, gehuldigd voor hun inzet waardoor Alltech een gezicht kreeg in België. „Hierdoor werd de diervoedersector in België zich bewust van de kennis en ervaring van Alltech, alsook van de kwaliteit van onze producten”, aldus Lyons.

Landbouwpraktijken die hieraan een bijdrage leveren, zijn teeltrotatie, ploegen, het gebruik van bodemverbeteraars, zaai- of planttijdstip, gebruik van fungiciden of aromatische essentiële plantenextracten, bestrijding van insecten en ander ongedierte en onkruidbestrijding. Eventueel beperkt rassenkeuze ook het gevaar voor mycotoxine-aanwezigheid. De tweede belangrijke stap is aandacht besteden aan het oogsten van de zaden en vruchten. Het oogsttijdstip en de fysiologische leeftijd van de plant bij het oogsten spelen een belangrijke rol. Het zuiveren van de zaden, het voorkomen van bevuiling met aarde, het vochtgehalte voor en tijdens het bewaren en de bewaartemperatuur zijn enkele factoren die een bijdrage leveren om schimmelinfectie te voorkomen. Uiteindelijk is de behandeling van het eventueel geïnfecteerd materiaal een laatste stap. Omdat de besmetting dikwijls op het zaad aanwezig is, kunnen fysische methoden, zoals het wassen van graan met water of natriumcarbonaat, het mycotoxinegehalte reduceren. Sommige mycotoxinen kunnen ook worden afgebroken door chemische middelen, zoals zuren, bases (ammoniak), chlorides en oxidanten (zuurstofwater, ozon). Ook biologische behandelingen zijn mogelijk. Hierbij breken bepaalde micro-organismen mycotoxinen af. Deze processen zijn echter traag en niet efficiënt. Bovendien moet het behandelde materiaal meestal opnieuw worden gedroogd, waardoor de kostprijs van de behandeling toeneemt en het economisch niet rendabel is.


16-17-18_Alltech:16-17-18 21-02-11 09:51 Pagina 17

Alltech European Lecture Tour

ycotoxinen en genen Eenduidig Jules Taylor-Pickard stelt dat de verschillende methoden ter bepaling van mycotoxinen niet altijd tot een eenduidig resultaat leiden. Zo leveren de klassieke Elisa-testen tot 70 procent meer onjuist positieve resultaten op dan een HPLCanalyse. Naast de problemen van de analysemethodiek, is er ook sprake van ‘verborgen’ mycotoxinen die niet worden vastgesteld door de klassieke analysemethode. DON kan bijvoorbeeld zijn gebonden aan glucose of andere componenten op het gewas en is hierdoor niet langer detecteerbaar met de klassieke analysemethode. Het DON-gehalte dat in deze vorm voorkomt, kan tot 30 procent van het totale gehalte bedragen. Uit een recent rapport van Zhou bleek dat in Amerikaanse gerst het DONgehalte met 88 procent toenam wanneer vooraf hydrolyse werd uitgevoerd om het gebonden mycotoxine vrij te maken voordat DON werd bepaald. Verder zijn de negatieve gevolgen van mycotoxinebesmetting niet alleen afhankelijk van het mycotoxineniveau, maar is er ook een additief effect van verschillende mycotoxinen. Dit effect treedt vaak op in natuurlijk gecontamineerd graan. Tevens bepaald ook de ziektedruk de gevoeligheid voor mycotoxinen; een dier onder stress is veel gevoeliger. Het is daarom niet eenvoudig algemeen ‘veilige’ gehaltes mycotoxinen als leidraad te gebruiken. Binden Ondanks het respecteren van de drie basisstappen, is een mycotoxinebesmet-

Dr. Pearse Lyons, stichter van

ting niet volledig uit te sluiten. In dat geval kunnen mycotoxinebinders uitkomst bieden. De bekende mycotoxinebinders kunnen worden onderverdeeld in twee soorten: organische en anorganische binders. Onder anorganische binders vallen onder andere zeolieten en actieve kool. Deze producten zijn vrij effectief ten opzichte van aflatoxine, maar minder tegen de trichothecene mycotoxines als DON, T2 en ZEA. De anorganische binders hebben ook een grote affiniteit ten opzichte van mineralen en vitaminen. Bovendien kunnen ze zware metalen aanbrengen en eventueel dioxines. Organische binders, zoals gistcelwanden, binden een bredere range van toxi-

16

17

nes in het spijsverteringskanaal zonder dat ze enige interactie aangaan met nutriënten. De gisten die worden gebruikt om deze binders te maken, zijn zorgvuldig geselecteerd op hun bindingskenmerken. Het grote voordeel van deze geoptimaliseerde gistcelwandstructuren is dat een groot aantal mycotoxinen kan worden gebonden. Nutrigenomics Nutrigenomic is de wetenschap waarbij de invloed wordt nagegaan van nutriënten of voedingsfactoren op de expressie van genen. Wanneer de expressie van bepaalde genen worden verbonden aan een dierlijk respons (bijvoorbeeld betere voerconversie of vruchtbaarheid), zijn

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9

Alltech.

>>


16-17-18_Alltech:16-17-18 21-02-11 09:51 Pagina 18

>> Alltech focust op mycotoxinen en genen

Prof. Peter Surai, prof. Marcel Vanbelle en prof. Marc Larousse, vice-president van Alltech.

effecten van bepaalde voedingsaanpassingen of strategieën beter te verklaren en op basis van de genreactie te voorspellen. Nutregenomics is de reactie van genen geïnduceerd door één andere nutriënt. Nutriënten in voeding dienen in de eerste plaats behoeften te dekken en te worden omgezet in dierlijke producten. Wellicht kan een overmaat of een tekort aan een bepaalde nutriënt ook een impact hebben op de expressie van bepaalde genen, zodat de reactie van de cellen op een bepaalde (positieve of negatieve) wijze wordt beïnvloed. De leer van nutrigenomics geeft een verdieping in de wijze waarop bepaalde genen tot expressie worden gebracht door externe factoren, zoals ondermeer ziektedruk, klimaat, aanwezigheid van toxinen en uiteraard ook de voeding. Eén daarvan is de invloed op de transcriptie van het RNA naar het zogenoemde messenger of boodschapper RNA, het m-RNA. Om deze laatste in beeld te

brengen, zijn er micro-arrays ontwikkeld die aantonen welke genen in expressie worden gebracht en welke niet. Via een computerprogramma kan deze array worden afgelezen en is de relatie te leggen tussen nutriënt, technisch effect op het dier en de reactie op genniveau. Resultaten Nutrigenomics helpt bovendien proefresultaten te verklaren en zal wellicht in de toekomst het aantal dierproeven reduceren. Tevens is hierdoor een efficiëntieslag te maken bij dierproeven. Recent heeft Alltech de relatie gelegd tussen het seleniumonderzoek bij vleeskuikenmoederdieren en de celrespons van de dieren. Hiervoor is zowel het weefsel van de darmwand als de wand van het oviduct onderzocht. Uit de praktijkproeven bleek dat extra selenium bij vleeskuikenmoederdieren ervoor zorgde dat meer kuikens uitkipten per 100 gelegde eieren. Het effect was groter wanneer het selenium in

Tabel 1.Effect van selenium supplementatie en selenium bron op de eiproductie bij vleeskuikenmoederdieren (Renma, 200)

Legpercentatie

Controle NaSEL SEL-Plex

60.2 60.1 67.7

Totale eiproductie (aantal)

174.5 172.7 177.7

Bruikbare broedeieren (aantal)

168.5 168.6 174.6

Onbruikbare (% van totaal)

3.49 2.37 1.90

Kuikenproductie

organische vorm (SEL-Plex) werd verstrekt in plaats van als seleniet (zie tabel). Via de nutrigenomics is ontdekt dat er niet minder dan 1304 gentranscripties werden beïnvloed in het darmepitheelweefsel en meer dan 5100 gentranscripties in het oviductweefsel. Op moleculair niveau resulteerde SEL-Plex supplementatie in een verbeterde oxidatieve status van het dier, een gereduceerde cellulaire stress en een verhoogde celfunctionaliteit. De nieuwe en snel ontwikkelende wetenschap van nutrigenomics levert vooral resultaten in termen van versnelde productontwikkeling. Als voorbeeld haalde dr. Peter Surai het product ‘EconomasE’ aan, een mengsel van voederingrediënten dat de antioxiderende status van het dier maximaliseert en bijgevolg de eis ten aanzien van vitamine E supplementatie vermindert. Genexpressiemodellen toonden aan dat EconomasE grote ondersteuning geeft aan het vitamine E-metabolisme in het dier. Bij pluimvee en biggen hebben proeven aangetoond dat EconomasE (200g/ton) de vitamine E en seleniumsupplementatie grotendeels kan vervangen.

-

131.3 139.1 145.8

18

19

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


19_adv:19 21-02-11 10:22 Pagina 19

Salinomycine is een antibioticum en coccidiostatica van de ionophoren familie welke niet in medicijnen voor menselijk gebruik en in de diergeneeskunde wordt toegepast. De chemische formule ervan heeft geen overeenkomsten met enig ander antibioticum molecuul dat momenteel in gebruik is.

KOKCISAN is een breed toepasbaar coccidiostatica voor pluimvee dat volledig voldoet aan de eisen die aan een vooruitstrevend voedingssupplement van hoge kwaliteit gesteld mag worden. wordt geproduceerd overeenkomstig met GMP, GCPV, HACCP en ISO 9000 en ISO 14000 normen. is stabiel in premixen en de uiteindelijke voeding. is uw beste partner in anticoccidiale programma’s voor de intensieve vleeskip productie en verzekert de effectieve bescherming tegen coccidiosis. Het versnelt de gewichtstoename en verbetert de voedselvertering. heeft geen invloed op veergroei, huidpigmentatie of de vleeskwaliteit ná de slacht.

12 % granulaat

40

Salinomycine Sodium

Uw weg naar succes

30

20

10

Meer informatie beschikbaar Lansdowne Chemicals Europe BV, 2909 LL Capelle aan den IJssel, Tel; (31) 010-2351040, Fax; (31) 010-2887151 Krka, d. d., Novo mesto, Šmarješka cesta 6, 8501 Novo mesto, www.krka.si


20-21-22_Biofac:20-21-22 21-02-11 09:53 Pagina 20

Biologische sector is w

China was goed vertegenwoordigd met verschillende standhouders die grondstoffen voor biologische producten leverden.

Reportage

[Jacqueline Wijbenga]

De biologische vakbeurs Biofach werd dit jaar voor de twintigste keer gehouden. In die twee decennia is de biologische sector van een nichemarkt uitgegroeid tot volwaardig, internationaal marktsegment. Dat bleek ook op de beursvloer, waar alle werelddelen volop waren vertegenwoordigd.

,,De wereld kan veel leren van de biologische landbouw, juist nu. De biologische landbouw gaat bewust en spaarzaam om met grondstoffen en bouwstoffen. Deze sector gaat niet voor het snelle gewin en die werkwijze biedt de beste kans op herstel van de economie’’,

aldus Ulrich Mali, burgemeester van Neurenberg, tijdens de opening van de twintigste editie van Biofach. Volgens Eurocommissaris Mariann Fischer Boel staat de agrarische sector als geheel voor grote uitdagingen. ,,De omstandigheden zijn moeilijk voor alle boeren.

Vandaar dat we kiezen voor stabiliteit in beleid. Het is nu niet het juiste moment voor een nieuw actieplan, we moeten eerst kijken hoe het huidige plan uitwerkt.’’ Fischer Boel vindt wel dat er een promotieplan voor de biologische landbouw moet worden opgezet, met een bijpassend Europees logo voor biologische producten. ,,Het moet een logo zijn dat ‘de mogelijkheden grijpt’.’’ De commissaris hoopt dat het logo begin 2010 kan worden ingevoerd. Binnen de EU is Duitsland het land dat het voortouw heeft genomen in de ontwikkeling van de biologische landbouw. Per hoofd van de bevolking consumeren Deense burgers de grootste hoeveelheid


20-21-22_Biofac:20-21-22 21-02-11 09:53 Pagina 21

s wereldmarkt China profileert zich als leverancier biologische grondstoffen Teff en spelt

Eurocommissaris Mariann Fischer Boel vindt wel dat er een promotieplan voor de biologische

De oergranen spelt en teff nemen in de hedendaagse voedselproductie geen belangrijke plaats (meer) in. Beide producten genieten, met name in de biologische landbouw, toenemende belangstelling, onder andere vanwege de specifieke voedingswaarde. Spelt wordt algemeen erkend als eiwitrijker dan andere hedendaagse broodgranen. Daarnaast bevat spelt ruime hoeveelheden mineralen, zoals ijzer, magnesium, fosfor, essentiële aminozuren en vetzuren. Het Belgische bedrijf Spelt Bakkerijproducten in Maasmechelen is gespecialiseerd in speltproducten. Op de Biofach deelde de Belgische molenaar een stand met een Nederlandse: Mefita, onderdeel van Koopmans Meelfabrieken. Deze richtte zich met name op de mogelijkheden die teff biedt. ,,Teff is vele malen kleiner dan een tarwekorrel en wordt daarom niet gepeld maar altijd als volkoren verwerkt’’, vertelt Frank Manders. Teff is rijk aan koolhydraten, vezels en mineralen. Een van de belangrijkste eigenschappen waardoor de belangstelling voor teff toeneemt, is dat dit graan glutenvrij is. ,,Coeliakie-patiënten kunnen zonder zorgen teffproducten eten.’’

landbouw moet worden opgezet.

biologische producten. Een groot deel daarvan is afkomstig uit Duitsland, maar ook in Denemarken groeit de belangstelling voor biologische landbouw nog steeds, constateert Eva Kjer Hans, de Deense minister van Landbouw. ,,Groei en ontwikkeling van biologische landbouw is goed mogelijk. In een open markt beslist de consument waarom en wat hij koopt. De trend is een verschuiving van ‘veel eten’ naar ‘bewust eten’ en daarin passen biologische producten.’’

Het feit dat China geen gmo-soja kent, is volgens hem een groot voordeel. ,,Daardoor is er geen discussie over gescheiden productstromen’’, aldus Zhu. Ook het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is nauwelijks een onderwerp van discussie in China, stellen de standhouders. ,,Veel van de sojateelt is kleinschalig. Boeren halen het onkruid handmatig weg. Op de grotere percelen

wordt gebruikgemaakt van mechanische onkruidbestrijding.’’ Naast soja is tegenwoordig ook biologisch sojameel verkrijgbaar uit China. Een van de leveranciers, daarvan is Changling Jian Vegetable Oil. Dit bedrijf levert uitsluitend biologische producten, zoals soja en zonnebloempitten, maar ook sojameel en zonnebloemschroot. ,,We beschikken over twee productielijnen, >>

Chinese soja Dat biologisch al lang niet meer een regionaal georiënteerde markt is die zich concentreert op de Westerse leefstijl, bleek duidelijk op Biofach. Standhouders uit alle werelddelen waren er vertegenwoordigd. Van de ruim 2700 standhouders kwam eenderde uit Duitsland en tweederde uit andere landen. China was goed vertegenwoordigd met verschillende standhouders die grondstoffen voor biologische producten leverden. ,,Wij exporteren biologische soja, onder andere naar Europa’’, aldus Harry Zhu van Dalian Golden Valley Co.

,,Hennepolie is ook in diervoeding een waardevol ingrediënt’’, aldus Anndrea Hermann.

20

21

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


20-21-22_Biofac:20-21-22 21-02-11 09:53 Pagina 22

>> Biologische sector is wereldmarkt

een voor soja en een voor zonnebloempitten. Jaarlijks produceren we 20.000 ton exportwaardig, biologisch sojameel’’, vertelt verkoopmanager Sun Wei. De producten voldoen aan de internationale standaarden HACCP, GMP en EcoCert. Naast Europa is ook de Verenigde Staten een belangrijke exportmarkt voor Changling Jian. C o n c u r re n t De Chinese sojaleveranciers zijn een belangrijke concurrent voor de Amerikaanse en Canadese producenten van biologisch zaad, olie en meel, zoals Jirah gevestigd in het Canadese Ormstown. Oprichter Andrew Eastwood was zelf akkerbouwer en begon jaren geleden met de verkoop van soja. Het akkerbouwbedrijf heeft hij inmiddels niet meer; de handel in biologische grondstoffen liep zo goed dat hij zich volledig daarop richt. ,,Inmiddels heb ik 18 mensen in dienst.’’ Eastwood zou met zijn producten ook graag de Europese markt bedienen, maar daarvoor zijn de graanprijzen momenteel te laag, constateert hij. ,,In 2007 hebben we wel wat handel gedaan, omdat het toen met de hoge graanprijzen uit kon.’’ Niet alleen de Europese graanprijzen beïnvloeden de mogelijkheden, ook de concurrentie uit

Raffinage plantaardige oliën SRC was een van de bedrijven op het Nederlands paviljoen. SRC (Special Refining Company) is gespecialiseerd in loonraffinage van een breed scala oliën en vetten naar klantspecificatie. Het geraffineerde product kan in Zaandam naar wens worden verpakt en voor verpakking worden gemengd. Het bedrijf is zowel voor conventionele als voor biologische productstromen gecertificeerd.

China maakt het moeilijk. ,,Die hanteren prijzen waaraan wij nooit tegemoet kunnen komen’’, stelt verkoopmanager Peter Mattson, verantwoordelijk voor de Europese markt. Hij zet wel vraagtekens bij de prijs-kwaliteitverhouding van de Chinese producten ten opzichte van de Canadese producten. ,,Wij crushen bijvoorbeeld zelf en kunnen heel scherp sturen op gewenste karakteristieken van de olie. Hoge kwaliteit kan nu eenmaal niet voor een lage prijs.’’ Hennepolie Hennepolie wordt onder andere in Canada en Amerika al in veel verschillende voedingsmiddelen en cosmetica gebruikt. ,,Hennepolie wordt zowel in conventionele als in biologische producten verwerkt, onder andere vanwege het gunstige vetzurenpatroon en de micronutriënten’’, vertelt Anndrea Hermann. Volgens haar zou hennepolie ook in diervoeding een waardevol ingrediënt zijn. ,,In voeders voor huisdieren en paarden wordt het in Canada al wel verwerkt, maar in andere diervoeders heeft het geen toelating. Er zijn nog te weinig onderzoeksgegevens om een toelating daarvoor te krijgen.’’ Ervaringen van boeren zijn er wel. ,,Sommige boeren zien hoe goed hun paarden erop reageren en voeren het op eigen initiatief aan hun varkens of melkvee. Van hen weet ik dat de diergezondheid verbetert als er hennepolie in het voer zit, maar die praktijkervaringen moeten we nog staven met internationaal onderzoek.’’ Daarnaast is er volgens Hermann nog veel te bereiken met veredeling van hennep, zodat het nutritioneel profiel ervan beter aansluit bij de behoeften van de verschillende diergroepen. ,,Europees onderzoek met hennep concentreert zich momenteel vooral op de vezel, maar er is veel meer mogelijk met hennep. Gezamenlijk internationaal onderzoek zou de potentie van hennep enorm vergroten en de toepassing in diervoeders veel sneller mogelijk maken.’’ E u ro p a Vanwege de kosten van transport komt het merendeel van de biologische grondstoffen, zoals zonnebloem, soja en raap, uit met name Zuid-Europa. Het Italiaanse Agricola Grains produceert,

22

23

BAGeno presenteerde een nieuw product voor de biologische diervoedermarkt: Es-S.Corn.

verwerkt en levert verschillende biologische zaden en granen aan zowel de levensmiddelen- als diervoederindustrie. Belangrijke producten voor de diervoederindustrie zijn mais, sojabonen (heel en getoast), zonnebloempitten, (harde) tarwe, gerst, sorghum en van deze zaden afgeleide producten. Ook het Duitse BAGeno Raiffeisen is actief in de handel in biologische grondstoffen. Dit bedrijf beweegt zich zowel op de conventionele als de biologische markt. BAGeno is een belangrijke toeleverancier van het Duitse biologische label Demeter. Op de Biofach presenteerde BAGeno een nieuw product voor de biologische diervoedermarkt: EsS.Corn. ,,Zoals we het hier presenteren, is het een combinatie van geëxtrudeerde soja en mais, maar het kan ook worden geleverd in andere combinaties van soja met graan’’, vertelt Christophe L’Hyver. ,,Het vergroot de verteerbaarheid van voeders.’’ Het geëxtrudeerde product wordt geleverd in bigbags of in bulk en kan worden verwerkt in diervoeders. Kritisch De Deense minister van Landbouw juicht de groei van de biologische sector wereldwijd toe. Zij plaatste daarbij echter wel een kritische kanttekening. ,,Moeten en kunnen we transport en energie meewegen in de definitie van biologische producten? Dit vraagt een internationale aanpak om zo een eerlijke concurrentie zeker te stellen.’’

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


23_adv:23 21-02-11 10:52 Pagina 23

Rothkötter (DE)

Kamphuis Mengvoeders

Gebroeders Fuite

Top Silo Constructions tTotale engineering tDamwand silo’s tGladde wandsilo’s tSilodekken

tMontage tStaalconstructies tTrechters tDak- en gevelbekleding

Het antwoord voor ieder weegproces

TSC Top Silo Constructions

s BANDWEGERS s DOSEERWEGERS s BUNKERWEGERS s AFZAKWEGERS s WEEGBRUGGEN s CIVIEL WERK, SERVICE, KEURINGEN

Tweede Broekdijk 7 7122 LB Aalten Tel: +31 (0)543 47 39 79 Fax: +31 (0)543 47 44 72

www.tsc-silos.com info@tsc-silos.com

Voor unieke flexibiliteit in voerformulatie…

PRECIA-MOLEN Postbus 3246, 4800 DE Breda Franse Akker 1, 4824 AL Breda Nederland

Telefoon 076 524 25 20 Fax 076 522 80 39 E-mail sales@preciamolen.nl Website www.preciamolen.nl

...gebruik uw joker

• Effectief in alle samenstellingen • Efficiënt voor alle diersoorten • Gemakkelijk in gebruik één standaard dosering • Verkrijgbaar in poeder, vloeibaar en in gecoate vorm

Denkavit Ingredients B.V. is distributeur voor Adisseo in de Benelux.


24-25_Communicatie:24-25 21-02-11 09:54 Pagina 24

‘Breng beleving d Algemeen

Communicatie in tijden van crisis

[Jacqueline Wijbenga]

Veel bedrijven besluiten in financieel mindere tijden te bezuinigen op hun marketingbudget. Kritisch zijn op de uitgaven, is zinvol, aldus communicatiedeskundige Nico Schraag. ,,Maar niet communiceren met je markt is geen optie, ook niet in tijden van crisis. Van belang is met zo weinig mogelijk budget, zoveel mogelijk te bereiken.’’

Het is misschien nog niet zo erg als in de jaren dertig, maar veel bedrijven maken zich momenteel zorgen over hun toekomst. ,,Door deze dip in de economie zullen sommige bedrijven het inderdaad niet redden. In een terughoudende economie vindt een selectie plaats. Wat de moeite waard is, blijft’’, aldus communicatiedeskundige prof. dr. Nico Schraag. In reactie op de economisch mindere tijden besluiten veel bedrijven hun marketingbudgetten niet of slechts deels te besteden. ,,Natuurlijk is het goed om je

Ook na 29 oktober 1929, bekend als zwarte dinsdag, gingen de zaken in de graanverwerkende industrie gewoon door.

af te vragen of je marketingbudget hetzelfde moet blijven. Maar dit budget helemaal uit de bestedingen schrappen, is wel het laatste wat je moet doen. Als je niets meer van je laat horen of zien, vullen mensen zelf in dat het niet goed gaat met je bedrijf. Dat moet je niet laten gebeuren.’’ E ff e c t Volgens Schraag moet vooral goed worden nagedacht over de besteding van het budget. ,,Je moet je afvragen wat het effect is van een bepaalde campagne en de middelen die je daarbij inzet. Op basis daarvan moet je keuzes maken.’’ Schraag ziet mogelijkheden in het gebruik van nieuwe media, zeker voor bedrijven die minder bekend zijn. ,,Klassieke communicatiemiddelen, zoals advertentiecampagnes, werken in economisch mindere tijden nog steeds goed voor bedrijven die al bekend zijn. Op het moment dat grote bedrijven als Albert Heijn, Rabobank of Unilever stoppen met adverteren, gaan wij als consumenten ons zorgen maken. Dat

doen we niet als het gaat om schilderbedrijf De Vries of slagerij Jansen. Maar ook die laatste moeten zich profileren. In een terughoudende economie krijgen mensen weer oog voor het kleinschalige specialisme, gaan ze lokale en regionale bedrijven opnieuw waarderen. Voorwaarde is dan wel dat mensen weten dat die bedrijven er zijn.’’ Kiezen Belangrijk bij het opzetten van een campagne is de pijlen te richten op één ding. ,,Vraag je af waar je echt goed in bent, wat breng je het liefst aan de man? En concentreer je daarop’’, adviseert Schraag. De communicatiemiddelen die daarbij worden ingezet, moeten passen bij de afnemer, het product en het verkopende bedrijf. Internet is hoe dan ook een onmisbaar element, stelt de communicatieadviseur. ,,Hoe je dat inzet, hangt af van de markt die je bedient. De agrarische sector is terughoudend, maar zeker wanneer je producten maakt die direct aan de consument worden verkocht, moet je de mogelijkheden van internet volop benutten.’’ Schraag noemt het ‘belevingseconomie’. ,,Laat de mensen via internet zien hoe het product wordt gemaakt, biedt ze via een weblog de mogelijkheid daarover te discussiëren en maak bijvoorbeeld een internetgemeenschap op Hyves. Daar kunnen recepten, ervaringen en meningen worden gedeeld en uitgewisseld met iedereen die er belangstelling voor heeft. Die belangstelling wakker je mede aan door


24-25_Communicatie:24-25 21-02-11 09:54 Pagina 25

g dichterbij’

op slimme plaatsen, in print en digitaal, te adverteren.’’ Mengvoer Schraag is ervan overtuigd dat een dergelijke aanpak ook kan werken voor producten als mengvoer of additieven. ,,Als je maar zorgt dat jouw product kenmerken heeft die het onderscheiden van dat van je collega. Diervoeding heeft een economische waarde, maar steeds meer ook een ecologische waar-

de. Met voer kun je uitstoot van ongewenste broeikasgassen in de landbouw verminderen. Die boodschap is de moeite waard om niet alleen je boeren te laten weten, maar ook te communiceren met burgers.’’ Daarnaast pleit Schraag ervoor dat de diervoederindustrie zich meer merk- en regiogericht profileert. ,,Want dan kun je ook in dit marktsegment die belevingsketens ontwikkelen, waarbij je boeren, burgers, toeleveranciers en

24

25

afnemers betrekt. Van daaruit word je bereik en bekendheid snel groter, zeker als je daarbij de nieuwe media slim benut’’, besluit Schraag. ,,De uitdaging is aan directies, marketingorganisaties en verkopers deze nieuwe weg in te slaan.’’

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


26_adv:26 21-02-11 15:56 Pagina 26

STOOM & VLOEISTOF DOSERINGEN

GOLDFLEX GETOASTE SOJABONEN ENERGYFLEX DEHULLED GETOASTE SOJABONEN

THERMISCHE & AKOESTISCHE ISOLATIE

VEEVOEDERGRONDSTOFFEN MINERALEN DE BRON BV HARDERWIJK Ir. Lelykade 7a 3846 AE HARDERWIJK TEL: 0341-462111 FAX: 0341-462110

COMPLETE DOSEERINSTALLATIES

TOTAL N U TR I TI ON feeding animals for health and growth

MICRO DOSERINGEN Nutrikem®

Quadrion™

Myco CURB®

Sal CURB®

Acid LAC®

DE OPTIMALISATIE VAN VOEDERS VOOR GEZONDE DIEREN

www.kemin.com

STOOMDOSERINGEN


27_Controle:27 21-02-11 09:55 Pagina 27

VWA presenteert Nationaal Plan Diervoeders 2009 Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

GGO’s In het Nationaal Plan Diervoeders 2009 zijn de stoffen benoemd waarop de Voedsel en Waren Autoriteit zich concentreert in de zoektocht naar ongewenste stoffen. Nieuw dit jaar is dat ook een aantal waardebevattende bestanddelen worden bepaald.

In 2009 biedt het Nationaal Plan Diervoeders ruimte aan 300 monsters voor onderzoek naar ggo’s in diervoeders. Sinds 2007 is het onderzoek niet alleen gericht op de aanwezigheid van toegelaten ggo’s in relatie tot juiste etikettering, maar ook niet-toegelaten ggo’s zijn onderwerp van onderzoek. De aandacht gaat daarbij vooral uit naar risicoproducten en producten uit risicolanden.

De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) heeft onlangs het Nationaal Plan Diervoeders 2009 gepubliceerd. In dit plan staat naar welke ongewenste stoffen en materialen onderzoek wordt gedaan. Ook worden aard en omvang van de analyses toegelicht. Belangrijke aandachtsgebieden zijn onder andere dioxinen en dioxine-achtige PCB’s, mycotoxinen en coccidiostatica (gericht op versleping). Deze analyses zijn met name gestuurd vanwege het waarborgen van de volks- en diergezondheid. Nieuw is dat in 2009 ook onderzoek wordt gedaan naar de waardebevattende bestanddelen in voer. Binnen het beperkte budget voor de onderzoeken is ervoor gekozen dit in eerste instantie te beperken tot vitamine A, D en E, het ruwe celstof- en het zoutgehalte.

Z w a re m e t a l e n In 2009 is de aandacht van VWA vooral gericht op zware metalen in minerale mengsels en kleimineralen. Daarnaast wordt groenvoeder onderzocht op aanwezigheid van lood. Onderzoek op cadmium en kwik in groenvoeder is in het verleden weinig zinvol gebleken. De VWA kiest er daarom voor niet een volledig analysepakket te hanteren, maar in te zetten op specifieke zware metalen. Ook specifieke mineralen en spoorelementen krijgen in het onderzoeksprogramma de aandacht. Met name minerale mengsels die als aanvullende voeders in de handel zijn, worden hierop onderzocht. Speciale aandacht is er dit jaar ook voor aardappelpersvezel en aardappelschillen. De laatste jaren zijn deze producten nauwelijks onderzocht.

Antibiotica Antibiotica en coccidiostatica vragen de laatste jaren steeds meer aandacht van de VWA (zie tabel 1). Dit is het gevolg van het herhaald aantreffen van residuen van deze producten in niet-doeldieren en de toename van antibioticaresistentie. Halverwege 2009 worden naar verwachting wettelijke verslepingsnormen voor coccidiostatica van kracht. Deze normen wor-

Diermeel Het gebruik van dierlijke eiwitten in diervoeders werd in 2000 verboden. Met ingang van 2003 is vismeel weer toegestaan in voeders voor varkens en pluimvee. De VWA heeft sinds de herintroductie van vismeel weer meer afwijkingen geconstateerd in de onderzoeken naar de aanwezigheid van diermeel. In de jaren 2006 en 2007 werden bovendien ook dierlijke eiwitten aangetroffen in voer voor herkauwers. Op basis van deze bevindingen zijn maatregelen genomen in 2008. Die blijven dit jaar gehandhaafd. Het VWA concentreert het onderzoek naar diermeel op voer voor herkauwers. De focus ligt daarbij op vismeel. ,,Hoewel vismeel geen risicoverhoging voor de introductie van BSE met zich meebrengt, moet vismeel wel diermeel vrij zijn’’, aldus de VWA.

Dioxines ,,Onderzoek naar dioxines en dioxineachtige PCB’s blijft een belangrijk onderwerp’’, aldus de VWA. De analyses die

den dan onderdeel van de controle om zo toe te zien op de handhaving ervan. Daarnaast zal de VWA gericht onderzoek doen naar versleping van antibiotica die in gemedicineerde voeders worden gebruikt.

Pluimvee additief versleping Beta lactams Macroliden Sulfanamiden Tetracyclines Trimethroprim Narasin Salinomycine Nicarbazin

zijn opgenomen in het Nationaal Plan Diervoeders 2009 zijn een mix van de specfieke EU-aanbeveling, aanbevelingen uit het Rikilt-rapport ‘trendanalyses’ en overig onderzoek. In de dioxine-onderzoeken zijn vetten en oliën speerpunt, maar ook minerale mengsels en cholinechloride worden op dioxine getest.

-

Rund

Varken additief

2 9 10 8

Totaal positief Negatief

3 4 4

27

13 158

26

27

27

142

versleping 1 3 6 5 3

Totaal additief

5

9 10 8

23

27

versleping 1 3 6 7 3 3 9 4 36

327

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


28•USA Report:28 21-02-11 09:56 Pagina 28

Wereldwijd

[Mike Wilson]

Veehouders tegen verhogen ethanolsubsidies De dalende olieprijs heeft de ethanolproducenten in de Verenigde Staten in haar greep. In Washington gaan geruchten dat de overheid mogelijk zal bijspringen met nieuwe subsidies. Amerikaanse veehouders zijn hier echter fel tegen gekant. Zij willen niet dat de overheid meer steun geeft aan ethanolproductie. De veehouders vrezen dat als gevolg daarvan de graanprijzen opnieuw toenemen. De afgelopen twee jaar was mais erg duur en teerden boeren in op hun financiële reserves. De veehouders hebben belang bij een stabiel lagere graanprijs. Dat de situatie ernstig is, blijkt wel uit het feit dat de grootste Amerikaanse pluimveeproducent zich op de rand van faillissement bevindt. Ook rundvee- en varkenshouders meldden zware financiële verliezen. ,,De ethanolproductie ondersteunen en gesloten bedrijven weer in productie brengen, zal de maisprijzen weer doen stijgen. Dit leidt tot hogere voerprijzen, waardoor de financiële druk op de veehouderij verder toeneemt’’, aldus Bob Wisner van Iowa State Universiteit. ,,Op de lange termijn heeft dit een afname van de veehouderij tot gevolg, met alle gevolgen van dien voor ontwikkeling, productie, werkgelegenheid, maar ook voor de afzet van ethanol-bijproducten zoals ddgs.’’

Speculatie over duur recessie Amerikaanse economen speculeren over hoe lang de recessie nog zal aanhouden. Gebaseerd op ervaringen uit het verleden duurt een gemiddelde recessie in Amerika 11 maanden, volgens econoom Dave Kohl. Een periode van economisch betere tijden houdt gemiddeld zo’n 56 maanden stand. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn de recessies korter van duur geworden en houden betere tijden langer aan. Algemeen wordt echter aangenomen dat de huidige recessie zeker 17 maanden zal aanhouden. Tekenen van verbetering zijn volgens economen een herstel van de groei van de Chinese economie of een opleving van de Amerikaanse huizensector. Beide geven vooralsnog geen positieve signalen af. De Chinese economie groeit naar verwachting in 2009 slechts 3 tot 5 procent, tegen 7 tot 10 procent de jaren daarvoor. De Amerikaanse huizenmarkt presenteerde in januari de slechtste cijfers sinds de start van de recessie. Econoom Dave Kohl: ,,Algemeen duurt een recessie 11 maanden, deze zal minstens 17 maanden aanhouden.’’

Krimp veehouderij nodig voor winstgevendheid Handelsrelatie met Cuba heroverwegen President Barack Obama heeft van 21 agrarische organisaties het verzoek gekregen de ban op handel met Cuba op te heffen. Volgens de agrarische belangengroeperingen is handel met Cuba voor de Verenigde Staten van belang vanuit economische, diplomatieke en geopolitieke overwegingen. De organisaties dringen aan op snel herstel van normale handelsbetrekkingen en het opheffen van beperkingen voor handel en transport van mensen en goederen. ,,Onbelemmerde handel tussen Amerika en Cuba heeft direct een positief effect op de agrarische, commerciële, industriële, financiële en transportsector’’, aldus de organisaties.

De Amerikaanse vleesindustrie moet minstens 10 procent krimpen om weer winstgevend te zijn. Dat heeft econoom Mike Boehlje van Purdue Universiteit berekend. Op dit moment is er 1,6 procent minder vee dan in januari 2008. De hoeveelheid vleesvee is sterk gedaald, het aantal melkkoeien is licht gestegen. De nationale veestapel telt 31,7 miljoen dieren, het laagste aantal sinds 1963. Gezien een voortdurende daling van het aantal vaarsen is de verwachting dat de veestapel de komende jaren verder afneemt. Uiteindelijk zal dit een gunstig effect hebben op de winstgevendheid van de sector, meent Boehlje.

Vraag naar biologische producten stagneert Uit onderzoek van het bedrijf The Analytical Business Solution (TABS) blijkt dat de vraag naar biologische producten in de Verenigde Staten stagneert. Uit een enquete blijkt dat minder dan 40 procent van de volwassen het afgelopen half jaar een biologisch product had gekocht. Populairste biologische voedingsmiddelen zijn fruit en groente, gevolgd door eieren en melk. Diepvries biologische voedingsmiddelen zijn aanzienlijk minder populair dan vers. Wel signaleert TABS enige groei in omzet van biologische producten. ,,Die wordt grotendeels verklaard door een breder assortiment, dus meer nieuwe producten, niet door het feit dat consumenten de voorkeur geven aan biologische producten’’, aldus TABS-directeur Kurt Jetta.

28

29

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


29_adv:29 21-02-11 10:55 Pagina 29

Met trots presenteren wij

Reashure pensbestendig: Choline Chloride

De enige echte!!! Tegen leververvetting Minimalisering ketose Verbetering vruchtbaarheid

Tel 0514 569001 fax 569002 www.speerstra.com

Wynveen: specialist in maaltechnologie Type GHM met automatische zeefwisselaar

Hamermolens Wynveen International International b.v. b.v v. P.O. P ..O. Box 38 6666 ZG Heteren The Netherlands Tel T el : +31 (0)26 - 479 06 99 9 Fax : +31 (0)26 - 479 06 98 8 info@wynveen.com www.wynveen.com .wynveen.com www

Instelbare breekplaten voor een In asymetrische as maalkamer. Kwa Kwaliteit K ¥ smalle sm bandbreedte van de meelstructuur ¥ vermaling ve ermaling < 600 60 00 micron mogelijk Economisch Energieverbruik : ± 5.3kW/ton persmeel Vochtverlies Vochtverlies : 0,2-0,6% minder Maalcapaciteit : 10-30% hoger

Uitvoering/opties ¥ motorvermogen tot maximaal 350 kW ¥ standaard s twee draairichtingen ¥ twee t snelheden of frequentieregeling g ¥ automatische a zeefwisseling ¥ gedeelde g maalkamer ¥ automatische a belastingsregeling ¥ snelle s hamerwisseling

Wynveen Intenational b.v b.v.. iiss een innovatieve ondernemin onderneming ng die sinds vele decennia ma machines achines en apparatuur vervaar vervaardigt rdigt veevoeders, petfood. voor de productie van veev oeders, aqua feed en petfood d.


30-31_Solids:30-31 21-02-11 09:58 Pagina 30

Meer aandacht voor poeder-, p Techniek

[Albert Bouwman]

Meer aandacht voor poeder-, partikel- en nanotechnologie naast de gebruikelijke focus op verwerking, behandeling, transport en opslag van bulkgoederen. Dat is de insteek van vakbeurs easyFairs Solids op 24 en 25 maart in Antwerpen.

Gegevens EasyFairs Solids wordt gehouden in de Antwerp Expo, Jan van Rijswijcklaan 191, 2020 Antwerpen. De vakbeurs is geopend op 24 en 25 maart van 10 tot 18 uur. De toegang is gratis bij voorinschrijving en bedoeld voor professionele bezoekers.

De nieuwste ontwikkelingen op het gebied van stortgoedtechnologie worden gepresenteerd op 24 en 25 maart op easyFairs Solids in Antwerpen. De vakbeurs vindt voor de zesde keer plaats en zal zich concentreren op poeder-, partikel- en nanotechnologie. De voorgaande jaren ging de aandacht vooral uit naar verwerking, behandeling, transport en opslag van bulkgoederen. Ook dit jaar is daar opnieuw ruimte voor gecreëerd. P ro g r a m m a Bezoekers kunnen zich laten informeren over de verwerking van poeders en granulaten. Verschillende standhouders schenken aandacht aan mengers, maalmolens, doseerapparaten en scheidingssystemen, zoals zeven, filters en cyclonen. Ook wat betreft het wegen van bulkgoederen worden verschillende systemen onder de aandacht gebracht. De vakbeurs wordt gecombineerd met easyFairs Maintenance. Op deze beurs kunnen managers, beslissingnemers, academici en specialisten op het gebied van industrieel onderhoud, asset management & production reliability hun kennis en ervaring uitwisselen. De combinatie tussen de twee beurzen biedt een breed podium voor kennisuitwisseling.

De beurs is in vergelijking tot voorgaande jaren een dag korter. Het voordeel hiervan is dat de kosten voor standhouders afnemen, waardoor ook relatief kleine spelers eerder zijn geneigd een stand te bezetten. Het grotere aanbod zorgt op zijn beurt voor meer bezoekers. De organisatie verwacht ongeveer 2000 bezoekers en heeft 130 aanmeldingen binnen gekregen van bedrijven die exposeren. De standhoudersoppervlakte is beperkt, waardoor de toegankelijkheid voor bezoekers wordt bevorderd. Het laat de bezoeker toe om in een kortere tijdspanne een goed overzicht te krijgen van het aanbod. learnShops Tijdens de vakbeurs vinden learnShops plaats. Dit zijn seminars waarin exposanten en onderzoekers de nieuwste ontwikkelingen in hun vakgebied schetsen. Thema’s die aan bod komen, zijn: Explosieveiligheid… Hoe staat het met Atex in uw bedrijf?; Nieuwe trends en toppers in Powder Processing; Hygiënisch ontwerpen van drogestofinstallaties; Bemonsteringsystemen en monstervoorbereiding; Oplossen van vaste stoffen in vloeistof –


30-31_Solids:30-31 21-02-11 09:58 Pagina 31

Exposanten Onder de standhouders van easyFairs Solids bevinden zich onder andere: Arodo, specialist in verpakking- en palletiseermachines Ausloos, specialist in verpakkingstechniek, -machines BTH, specialist in verpakkingstechniek, -machines Dinnissen, specialist in bulk- en processtechnologie Lampe, leverancier van filtratie- en separatieprocessen MIP, totaaloplossingen voor opslagnoden van vaste stoffen Muller Beltex, partner voor componenten in de bulkhandling en procesindustrie Schrauwen, vloeistofsystemen voor de diervoederindustrie Van de Voort, lucht- en milieusystemen voor industriële ontstoffing VAV, leverancier van slijtdelen voor de stortgoedindustrie VDL, leverancier van componenten voor transport- en afzuiginstallaties en de verwerking van bulkgoederen

-, partikel- en nanotechnologie Vakbeurs easyFairs Solids in Antwerpen principes en aandachtspunten; Trends in partikeltechnologie – van bulk tot nanopartikels; Hoe vervuiling rond de transportbanden aanpakken? en Websites voor vakkennis. Explosieveiligheid In de learnShop over explosieveiligheid worden de belangrijkste (stof) explosiekarakteristieken besproken en antwoord gegeven op vragen als ‘Hoe worden explosiekarakteristieken bepaald?’ ‘Wat is het nut van deze karakteristieken?’ ‘Hoe kan het explosierisico van een reële installatie worden bepaald aan de hand van deze karakteristieken?’ en ‘Hoe passen de karakteristieken in het Atex-verhaal en wat is de link met explosiebeveiliging?’. N e w t re n d s e n t o p p e r s De problemen bij het werken met deeltjes van kleine deeltjesgrootte en/of lage densiteit zijn voor velen bekend. De lezing over Powder Processing zal de hoofdkarakteristieken van cohesieve poeders binnen het ruime poedergamma aflijnen en enkele meetmethoden illustreren die dit cohesieve gedrag kwantificeren. Voor het behandelen en verwerken van dergelijke poeders, moe-

ten ‘hulpmiddelen’ worden ingezet. Ook deze mogelijke ingrepen worden besproken in de learnShop over nieuwe trends en toppers in Powder Processing. Partikeltechnologie Korrelige materialen zijn de meest gangbare vorm waarin materialen binnenkomen in de verwerkende industrie. Poeders en korrels worden veelvuldig verwerkt en geprocessed in sectoren als de farmaceutische, chemische en voedingsindustrie. Ondanks hun veelvuldig voorkomen, gedragen ze zich vaak erg onvoorspelbaar en zijn ze moeilijk te controleren. Vloeistoffen daarentegen zijn veel gemakkelijker te beheersen, voornamelijk omdat de vloeistofdynamica een goede theoretische beschrijving biedt die in CFD-toepassingen kan worden gebruikt om processen te ontwerpen. Een vergelijkbare techniek is nu ook beschikbaar voor korrelvormige materialen en wordt uiteen gezet in de learnShop over partikeltechnologie.

ontwerp van diverse apparatuur. Tijdens de learnShop over hygiënisch ontwerpen van drogestof-installaties zullen diverse oorzaken en voorbeelden worden besproken die hieraan ten grondslag kunnen liggen. Een degelijk HACCPstudie blijkt cruciaal. Tevens worden een aantal kenmerkende voorbeelden van hygienische ontwerp gepresenteerd. Deze zijn ook gepubliceerd via de EHEDG (European Hygienic Engineering Design Group).

-

Hygiëne Hygiënisch ontwerpen is belangrijk. Toch is er nog steeds sprake van contaminatie in de voedingsmiddelingenindustrie. Consumenten kunnen ziek worden door fouten in de procesvoering en

30

31

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


32_adv:32 21-02-11 10:56 Pagina 32

voor: walsenstoelen kruimelaars enz. ook: nieuwe walsen

bvba Ateliers BONTE Diestsevest 57-59 B. 3000 LEUVEN Tlf.: +32 16 225129 - Fax +32 16 221032 E-mail: info@bonteateliers.be Website: www.bonteateliers.be

Denk groot. Denk Poeth B E T R O U W B A R E PA R T N E R S I N B U L K H A N D L I N G

Tel: 077 - 3731941 Fax: 077 - 3737137 poeth@poeth.nl www.poeth.nl


33_adv:33 21-02-11 15:57 Pagina 33

LUISTER EENS: HET GAAT OM DE KERN Twilmij B.V. is producent van hoogwaardige premixen, melkvervangers en specialiteiten voor de diervoederindustrie. Sinds 1963 is Twilmij innovatief actief met de ontwikkeling en fabricage van deze producten t.b.v. de nationale zowel als de internationale markt. Producten waarmee de diervoederindustrie zich kan onderscheiden en succes kan oogsten.

Twilmij B.V.

De kern voor succes!

w w w.t wilmij.nl

PROCES-AUTOMATISERING

www.ith.nl

Kwalipak in Stroe is een zelfstandige onderneming, die zich heeft gespecialiseerd in het Produceren en Verpakken voor Derden van Poeder en Granulaatachtige producten zoals: o.a.

PRODUCTIEMANAGEMENT DATA - INFORMATIE - PRESENTATIE TRACKING & TRACING TURNKEY PROJECTEN ENGINEERING MES / SCADA / PLC TOTAL COST OF OWNERSHIP

R(el)ationeel gezien de juiste keus Technisch Installatiebureau Hevel B.V. Ribesstraat 9, 6744 XA Ederveen Telefoon (0318) 571264 Internet: www.ith.nl E-mail: info@ith.nl

Voormengsels Aanvullende Diervoeders Vitamine preparaten Diergeneesmiddelen Verpakken in o.a. Doosje Potten Emmer Sachets • Volledig geautomatiseerde sacheteerlijn • Ook voor kleine charges Voor meer info bezoek onze website www.kwalipak.nl Kwalipak BV-Houtbeekweg 2- 3776 LZ-Stroe Tel .0342-443372 Fax.0342-442402 info@kwalipak.nl


34-35_Mycotoxinen:34-35 21-02-11 09:59 Pagina 34

Mycotoxinen: bron van g Diervoeding

[Rian Weemen]

Mycotoxinen in diervoeders en grondstoffen komen veel vaker voor dan men denkt. Hoge gehaltes van deze gifstoffen in het voer zorgen voor uiteenlopende

gekoekte voerresten in bijvoorbeeld silo’s, voederbakken en -lijnen werkt mycotoxineproductie in de hand.

acute gezondheidsproblemen bij dieren. Maar lage gehaltes die gedurende langere periode worden verstrekt, zorgen voor de grootste economische verliezen.

Benoît Thijs: „Vooral subletale dosissen mycotoxine kunnen tot grote economische verliezen leiden.”

Benoît Thijs van het Belgische Agrimex zette tijdens het symposium ‘Hogere varkensgezondheid’ van Coppens Diervoeding en PIC uiteen hoe mycotoxinen worden gevormd, welke effecten deze hebben op de gezondheid van varkens en hoe deze hardnekkige gifstoffen kunnen worden aangepakt. „Mycotoxinen in diervoeders vormen een complex probleem doordat er meer dan driehonderd soorten bestaan. Deze zijn veelal resistent tegen ondermeer hittebehandelingen, overleven het verwerkingsproces in de mengvoerfabrieken en zorgen voor chronische of acute gezondheidsproblemen bij varkens, met alle economische gevolgen van dien”, aldus Thijs.

Vo r m i n g m y c o t o x i n e n Mycotoxinen, toxische secundaire metabolieten, worden door diverse schimmels geproduceerd in ondermeer granen, mais en CCM. In West-Europa gaat de aandacht vooral uit naar mycotoxinen die worden geproduceerd door de Fusariumschimmel: Zearelenon (ZEA) en Deoxynivalenol (DON). Schimmels produceren mycotoxinen als een beschermingsmechanisme in stressvolle omstandigheden. De belangrijkste risicofactor voor de vorming van schimmels en mycotoxinen is het weer. „Veel neerslag tijdens de bloeiperiode van het gewas houdt rechtstreeks verband met een hogere concentratie mycotoxinen in het gewas”, licht Thijs toe. Daarnaast heeft ondermeer de mate van bemesting, bodembewerking en bestrijding invloed op de vorming van mycotoxinen. „Bestrijding is een hekel punt. Fusarium is behoorlijk resistent, bovendien is bestrijding een belangrijke stressfactor. Dat is voor de schimmel juist aanleiding meer mycotoxinen te gaan vormen, waardoor een ogenschijnlijk gezonde tarwe juist een hoge concentratie gifstof kan bevatten.” Bij de opslag van de grondstoffen en diervoeders stimuleren zaken als een hoge relatieve luchtvochtigheid (hoger dan 70 procent), vochtgehalte van het product (hoger dan 14 procent), opslagtemperatuur (hoger dan 11 graden Celsius) en zuurstofpercentage (hoger dan 0,5 procent) de vorming van mycotoxinen. Ook de aanwezigheid van aan-

G e z o n d h e i d s p ro b l e m e n Mycotoxinen in diervoeders kunnen, afhankelijk van de dosis, acute en chronische gezondheidsproblemen bij varkens veroorzaken. Zo kan ZEA leiden tot ondermeer vruchtbaarheidsproblemen, een verhoogd percentage terugkomers, schijndracht, een hogere embryonale sterfte, verzakking van de baarmoeder en vulva, meer doodgeboren biggen en een verhoogd aantal biggen met spreidzit. DON veroorzaakt een verminderde voeropname met een verminderde groei en weerstand tot gevolg. Bij hoge concentraties DON is sprake van voedselweigering en zelfs acuut braken. Naast deze twee veel voorkomende mycotoxinen brengt Thijs ook Ochratoxine A (OTA) aan de orde. Deze mycotoxine, in de opslag geproduceerd door Aspergillus, komt in Nederland in mindere mate voor, maar veroorzaakt grote gezondheidsproblemen zoals nieraandoeningen en een verminderde weerstand. A c t i e g re n s Per diergroep zijn actiegrenzen vastgesteld (zie tabel). Boven deze grenzen kan de varkenshouder klinische effecten en acute problemen verwachten. Hieruit blijkt dat de gemiddelde waarden aan mycotoxinen onder de actiegrens blijven, met uitzondering van de gemiddeld aanwezige concentratie ZEA in het voer voor drachtige zeugen. Deze ligt met een gemiddelde hoeveelheid van 208 µg per kg voeder net boven de actiegrens van 200. Thijs: „Merkwaardig is dat er zeer grote schommelingen bestaan in de aanwezigheid van mycotoxinen. De maximale waarden liggen ver boven het gemiddelde en ook zorg-


34-35_Mycotoxinen:34-35 21-02-11 09:59 Pagina 35

n gezondheidsproblemen Mycotoxinen leiden tot grote economische verliezen

wekkend ver boven de actiegrens.” Bij DON is aangetoond dat boven de actiegrens een lineair verband bestaat tussen de aanwezigheid van deze mycotoxine en voeropname. „Per duizend ppb aanwezige DON vermindert de voeropname met vier procent”, aldus Thijs.

Tabel. Berekende mycotoxineconcentratie (µg/kg voeder) in varkensvoeder (Veldman, 2003).

DON Gem. Varken

335

Max.

ZEA Gem.

5793

84

800* Biggen

65

Decontaminatie Het preventief beschermen van varkens tegen mycotoxinen is wat Thijs betreft het belangrijkste bestrijdingsmiddel. Zijn

Zeug (dracht)

917

182

11

3390

285

1150

3,4

181

208

5834

28,4 40

1346

84

91,4

1,4 2,9

200

800

Max.

40

80

800 Zeug (lactatie)

OTA Gem.

200

800 Subletale dosissen De productmanager van Agrimex hamert vooral op de subletale dosissen. „Ook al zit de hoeveelheid aanwezige mycotoxine in het diervoeder ruim onder de actiegrens, dan nog kan dit tot gezondheidsproblemen leiden doordat de concentratie gifstof weken of zelfs maanden in kleine dosissen aan de dieren wordt verstrekt.” De economische verliezen zijn in dat geval veel groter. „Dieren krijgen chronische problemen die heel geleidelijk ontstaan. Hierdoor zijn de symptomen moeilijk te constateren en wordt vaak geen gerichte behandeling ingezet”, aldus Thijs. De kosten voor de varkenshouder lopen op door ondermeer verhoogde veterinaire kosten, meer uitval van biggen en hogere inseminatiekosten door herinseminaties. Ook de zogenaamde gemaskeerde mycotoxinen maken het stellen van de diagnose en een gericht behandelplan lastig. Thijs: „Deze mycotoxinen binden zich aan glucose waardoor ze moeilijk zijn te signaleren.” Tot slot zorgt de synergie tussen mycotoxinen voor extra problemen. „Als er een mycotoxine in het gewas of veevoeder wordt vastgesteld, dan zijn er vaak meerdere mycotoxinen aanwezig die het effect van de individuele gifstoffen nog verder versterkt.”

Max.

65,6 40

1160

4,6

200

113,9 40

* Dikgedrukte cijfers geven actiegrens per mycotoxine / per diergroep weer.

voorkeur gaat daarbij uit naar biologische decontaminatie, boven fysische of chemische varianten. Onder fysische decontaminatie valt onder andere hittebehandeling en bestrijding middels UVstraling. „Maar de meeste mycotoxinen zijn vrij resistent tegen hitte en bij gebruikmaking van UV-straling kunnen weer andere toxische stoffen worden gevormd.” Chemische decontaminatie is volgens Thijs in feite een goede methode, maar dan moet er wel een volledige reactie optreden. Bovendien kan deze vorm van decontaminatie een negatief effect hebben op de voeropname. Bij biologische decontaminatie wordt gebruikgemaakt van enzymen of mycotoxinebinders. “Het werken met enzymen is effectief, maar doordat deze substraatspecifiek zijn, heb je voor iedere mycotoxine een ander enzym nodig. Dat maakt bestrijding toch weer lastig.” Flexibele multi-componentbinder Mycotoxinebinders binden aan het begin van de maag-darmkanaal de mycotoxinen. De gifstoffen worden het hele traject vastgehouden zodat ze niet worden geabsorbeerd door het dier. De mycotoxinen verlaten het varken weer

34

35

via de urine of mest. Binders zijn geschikt als ze een grote affiniteit hebben met de mycotoxinen en geen antinutritionele eigenschappen hebben. „Ze mogen geen vitamines of mineralen gaan binden”, vertelt Thijs. Daarnaast moet een lage dosering van de binder volstaan om verdunning van het voer te voorkomen. Actieve kool is een krachtige anorganische binder voor meerdere soorten mycotoxinen, maar is minder geschikt door de hoge dosering die nodig is en doordat het essentiële nutriënten, zoals mineralen en vitaminen, bindt. Kleimineralen zijn bekende mycotoxinebinders, maar afhankelijk van het soort silicaat, minder effectief voor ZEA, DON en OTA. Organische binders, zoals gistcelwanden, zijn wél effectief voor deze drie mycotoxinen, maar werken, afhankelijk van de oorsprong van de gistcelwand, niet altijd even efficiënt. Thijs is ervan overtuigd dat de toekomst van de mycotoxinebinders moet worden gezocht in de flexibele multi-componentbinders. „Deze kunnen meerdere toxinen tegelijk binden en zijn aanpasbaar aan het soort contaminatie van de mycotoxinen.”

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


36_adv:36 21-02-11 16:10 Pagina 36

LMÄJPwU[WHSSL[PZLYLU& Op weg naar een gezonde en duurzame veehouderij!

- gespecialiseerd in stapelen van zakgoed

Manids Feed Ing BV

- overlappend stapelen - modulaire opbouw van machines

distributeur voor: •

- capaciteit tot 2000 eenheden per uur

CCA Nutrition/Vitalac voederzuren/conserveermiddelen

- minimale omsteltijden

QualiTech SQM-organische sporenelementen

- lage onderhoudskosten

Actifeed

- 24 uurs servicedienst met uitzondering van zondag

yucca-/quillaja producten Wij helpen u graag op deze weg!

Manids Feed Ing BV Postbus 304, 5460 AH Veghel tel: 0413-310960, fax: 0413-310955 E-mail: jorna@manids.nl website: www.manids.nl

Over ons

SYMACH Palletizers B.V. Deltahoek 4 4511 PA Breskens www.symach.nl

Abonneren

Adverteren

Nieuwsbrief

Contact

T +31(0)117 383265 F +31(0)117 382234 E info@symach.nl

FAQ

De Molenaar Vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

brengt u het nieuws in hapklare brokken… …dé informatiebron voor de

graanverwerkende en diervoederindustrie:

www.demolenaar.nl Neem voor alle advertentiemogelijkheden contact op met Communicatie adviesbureau Tailmill B.V. via 06 - 53 26 20 47 of via verkoop@eisma.nl.


37-38_Analyse graanmarkten:37-38 21-02-11 10:00 Pagina 37

Leren leven met sterke prijsschommelingen Algemeen

Trage gmo-toelating EU leidt tot debacle

[Lourens Gengler]

De grondstoffenmarkt moet leren leven met sterke prijsschommelingen. Dat stelt Klaus-Dieter Schumacher van Toepfer International. Die prijs zal in Europa ook worden beïnvloed door het gmo-vrij willen houden van grondstoffen. ,,Dat heeft zijn prijs en de discussie met de retail daarover moet nu op gang komen.’’

,,Op de markten voor granen en oliezaden hebben zich in de voorbije jaren spectaculaire ontwikkelingen voltrokken. De huidige rust is echter van korte duur. Los daarvan stevent de voedselvoorziening in de Europese Unie af op een dramatische situatie als niet snel besluiten worden genomen inzake toelating van gmo-gewassen. Naast de politiek zal ook de retail haar kop uit het zand moeten halen.’’ Deze boodschap komt van dr. Klaus-Dieter Schumacher, hoofd economische zaken van Toepfer International in Hamburg. Hij deed zijn uitspraken tijdens de jaarvergadering van de vereniging van varkenshouders in Noordwest-Duitsland, ISN.

tici beweerden’’, vindt Schumacher. ,,De belangrijkste fundamentele reden voor de enorme stijgingen zijn de gestaag teruglopende wereldvoorraden granen gedurende de afgelopen decennia’’, meent de Toepfer-topman. De grote oogst van 2004 gaf even uitstel, maar in 2007/2008 barstte de bom, constateert hij. De enorme prijsstijgingen hebben vervolgens geleid tot een immense reactie van boeren wereldwijd. Meer inzaai, meer kunstmest, meer gewasbescherming en extra zorg hebben de productie opgevoerd, zodat de wereldvoorraad granen inmiddels tot

19,1 procent van het verbruik is opgelopen. ,,Op dit moment zijn er geen signalen van tekorten, hoewel de situatie snel kan wijzigen bij langdurig nadelige weersomstandigheden’’, analyseert Schumacher. De droogte in China is zoiets, maar de marktspecialist van Toepfer tekent daarbij direct aan dat dergelijke berichten ieder jaar rond deze tijd uit China komen en eigenlijk zelden een langdurig effect hebben. ,,Vooral de zeer grote voorraden granen in de EU zullen bij ons nog maandenlang druk op de markt houden. Ik verwacht dat er de komende

Prijsstijgingen Schumacher presenteerde zijn gehoor van zo'n 300 varkenshouders een analyse over de turbulente marktsituatie van de afgelopen twee jaar. Opvallend daarbij was de genuanceerde verklaring die hij gaf voor de enorme prijsstijgingen. ..Mijn belangrijkste boodschap is dat er niet één oorzaak is geweest. Er was sprake van een echte samenloop van omstandigheden. Bio-energie is dus géén 'misdaad tegen de menselijkheid' zoals een hoge VN functionaris verkondigde. En tegelijkertijd was de stijging ook niet slechts te wijten aan speculaties door hedgefunds, zoals diverse poli-

>>

,,Zelfs met stijgende opbrengst per hectare zal er meer grond in productie moeten komen’’, aldus dr. KlausDieter Schumacher van Toepfer International.

36

37

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


37-38_Analyse graanmarkten:37-38 21-02-11 10:00 Pagina 38

>> Leren leven met sterke prijsschommelingen

weken daardoor zeer veel gerst in de interventie zal gaan’’, aldus Schumacher. In balans Wat betreft de markt voor oliezaden constateert de marktanalist dat productie en verbruik wereldwijd redelijk in balans zijn. ,,De droogte in Argentinië is een prijsopdrijvende factor, maar daar staat een lagere vraag uit Azië tegenover. Daarnaast wordt in de Verenigde Staten naar verwachting meer soja ingezaaid ten koste van het areaal mais. Overigens wordt de markt van plantaardige olie in het geheel nauwelijks beïnvloed door de huidige economische situatie in de wereld’’, zegt Schumacher. B i o b r a n d s t o ff e n De expansie van biobrandstoffen was voor de varkenshouders in NoordwestDuitsland gevoelsmatig altijd een belangrijke prijsopdrijver van diervoeder in de voorgaande jaren. Zij zagen

Maisprijs in relatie tot prijs van minerale olie.

Wereldgraanvoorraad (miljoenen ton).

immers de ene na de andere biogasinstallatie uit de grond schieten en daardoor steeg lokaal de huur van grond en de prijs van mais. Ook de hoge mengvoerprijs werd vaak geweten aan biobrandstof. Schumacher ziet dat iets anders. ,,Uiteraard is er een invloed omdat in de Verenigde Staten eenderde van alle mais wordt gebruikt voor ethanolproductie. En ook in Europa heeft het een effect op de prijszetting van grondstoffen. Maar in verhouding is dat beperkt. Bovendien is er altijd al een sterke correlatie geweest tussen de olieprijs en de prijs van agrarische grondstoffen. Wanneer de crisis voorbijgaat en de olieprijs weer aantrekt, zullen we beslist ook zien dat granen en oliezaden zullen volgen.’’ In de komende jaren zal daarom wereldwijd sterk moeten worden ingezet op extra productie om aan de groeiende vraag naar voedsel te kunnen voldoen, meent Schumacher. De fundamentele trend is stijgend door grotere wereldbevolking, trek naar de grote steden, hogere inkomens en meer vleesconsumptie. ,,Zelfs met stijgende opbrengst per hectare zal er meer grond in productie moeten komen. Bijvoorbeeld de 20 miljoen hectare braak in Rusland en graslanden in ZuidAmerika.’’ Punten van zorg We zullen echter rekening moeten houden met turbulente markten, zowel per jaar, per maand, als per dag, aldus de Toepfer-analist. ,,Zelfs wij hebben daaraan in korte tijd moeten wennen.’’ Ook de plotselinge expansie van de hedgefunds in de sector is punt van zorg voor Schumacher. ,,Zij kunnen een veelvoud aan geld inbrengen ten opzichte van de fysieke graanhandel. Onze activiteit op de beurs heeft als doel heeft risico´s af te dekken. Hedgefunds gaat het slechts om speculatieve winst. Daaraan moeten mijns inziens beperkingen worden gesteld.’’ Een geheel andere factor die straks, bij het aantrekken van de markt van invloed zal zijn, is de verminderde beschikbaarheid van vrachtschepen. Momenteel krimpt de capaciteit snel maar na de crisis zal dat er een tekort ontstaan met als gevolg hogere vrachtkosten, voorspelt Schumacher.

38

39

Gmo Van heel andere orde is de huidige gang van zaken rond de toelating van transgene grondstoffen in Europa. Volgens Schumacher balanceren we daarmee aan de rand van de afgrond. ,,Afgelopen herfst hebben we veel geluk gehad dat er geen nieuwe Monsanto gmo-soja is ontdekt bij aanvoer in een Europese haven. De risico´s op import worden echter steeds groter, want Europa kan wel een eigen koers blijven varen, de rest van de wereld trekt zich daarvan niets aan. Wereldwijd wordt al 125 miljoen hectare gmogewassen geteeld. Nu al is 95 procent van de soja uit de Verenigde Staten, Canada en Argentinië transgeen. Voor Brazilië is dat 57 tot 70 procent en de ontwikkelingen gaan door’’, constateert Schumacher. Hij geeft als voorbeeld BasF die met het Braziliaanse ministerie van Landbouw bezig is naast Monsanto. In China en India worden Monsanto en Pioneer ingehaald door lokale bedrijven. ,,Ik zou niet weten waar straks onze gmo-vrije levensmiddelen in de supermarkten vandaan moeten komen. Daarover zal echt een serieuze discussie met de retail moeten worden gevoerd. Zij leunen nu achterover en doen alsof er niets aan de hand is. Maar het kan zo niet doorgaan en zeker niet voor dezelfde prijs.’’ De Brazilianen laten zich volgens Schumacher nu al goed voor betalen voor gmo-vrije grondstoffen. ,,Ik mag het eigenlijk niet zeggen, maar wat dat betreft, hoop ik dat er sporen van een niet-toegelaten product worden gevonden. De politiek móet dan eindelijk in actie komen, omdat er in korte tijd geen levensmiddelen meer in de supermarkten beschikbaar zijn’’, verwacht Schumacher. Hij staaft zijn betoog met een grafiek waarin voor soja wordt aangegeven welke nieuwe gmo-varianten eraan komen. Soortgelijks gebeurt met koolzaad, gerst, tarwe en mais. ,,Met de huidige Europese impasse van toelating zal dat vastlopen, net zoals er nu al geen maisglutenvoermeel uit de Verenigde Staten binnenkomt. De politiek zal echt snel met gedegen oplossing moeten komen’’, zo besluit marktanalist Schumacher.

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


39_adv:39 21-02-11 10:59 Pagina 39

Met trots presenteren wij

NITROSHURE Langzaam vrijkomend Ureum VOEDERWAARDE: VEM 315 RE 2550 g/kg ds OEB 2540 g/kg ds 150 gram Nitroshure kan het volgende vervangen: 850 gram soyaschroot 1150 gram raapzaadschroot

Tel 0514 569001 fax 569002 www.speerstra.com

M端nsterstraat 2 Postbus 13 7570 AA Oldenzaal NEDERLAND tel. +31 (0)541 52 04 02 fax +31 (0)541 51 46 14 e-mail: info@persmatrijs.nl www.persmatrijs.nl


40-41•Melkgift:40-41 21-02-11 10:01 Pagina 40

Om de melkvorming bij zeugen optimaal te houden, is een goede darmperistaltiek cruciaal. Ondersteuning van de darmgezondheid via de voeding kan hieraan bijdragen.

Diervoeding

[Carolien Makkink]*)

Melkgift zeugen ver b Moderne zeugen kunnen wel 30 gespeende biggen per jaar afleveren. Om deze hoge productie te bereiken, moeten de zeugen voldoende biest en melk produceren om hun biggen een goede start te geven. De voeding van de zeug rond afbiggen en gedurende de lactatieperiode moet daarvoor optimaal zijn. De conditie van de dragende zeugen is cruciaal voor een probleemloos verloop van de geboorte en een goede voeropname tijdens de lactatie. Een te vette zeug heeft vaak problemen bij het afbiggen en heeft moeite tijdens de lactatie een goede voeropname te bereiken. Obstipatie en (sub)klinische mastitis ten gevolge van een overmatige conditie bij werpen, leiden tot verminderde biestproductie. Harde mest, obstipatie

Rond het afbiggen en tijdens de lactatie is een goede wateropname van belang voor een goede voeropname, vertering en melkproductie. Lacterende zeugen moeten tot wel 40 liter water per dag opnemen. Darmperistaltiek In het zeugenvoer moet voldoende fermenteerbaar substraat zijn opgenomen om de werking van de darmen te ondersteunen. Energierijke lactatievoeders (13,4 MJ ME per kg) bieden vaak niet de gelegenheid om voldoende vezels in het voer te verwerken. Het energiegehalte van het voer kan eventueel worden verlaagd naar 12,8 – 13,0 MJ ME per kg, zodat het ruwe celstofgehalte op ten minste 5 procent kan worden gesteld. Tarwezemelen, raapzaadschroot, zonne-

bloemzaadschroot en suikerbietenpulp zijn goede vezelbronnen voor zeugen. Ze bevorderen de darmmotiliteit en verminderen daardoor het risico op verstopping. De bacterieel fermenteerbare vezelfracties in het voer zorgen er ook voor dat meer N via de mest en minder via de urine wordt uitgescheiden. Dit vermindert de ammoniakemissie. Tabel 1 geeft suggesties voor de samenstelling aan structurele koolhydraten in zeugenvoeders. In de praktijk geeft de mestconsistentie een goede indruk van de vezelvoorziening van de zeugen (zie foto’s). Gezondheid Uitgebalanceerde vitaminemengsels (verhoogde gehalten aan vitamine E, C en B) en omega-3-vetzuren kunnen de stofwisseling en immuunrespons van zeugen ondersteunen. Speciale ‘geboortesupplementen’, met lijnzaad, tarwe, suikerbietenpulp, druivensuiker en biergist kunnen verstoppingen voorkomen. Lijnzaad bevat wateroplosbare polysacchariden die opzwellen bij contact met water. Het gevormde ‘lijnzaadslijm’ heeft een positief effect op de vertering en fermentatie. Organische zuren, prebiotica, probiotica en andere additieven kunnen behulpzaam zijn bij het onderdrukken van pathogene bacteriën in het maagdarmkanaal. Zuren zorgen ervoor dat de pH in maag en dunne darm niet te hoog wordt. Prebiotica (bijvoorbeeld fructooligosacchariden en mannaan-oligosacchariden) bevoordelen de gunstige bacteriën in de darm en stimuleren de vorming van kortketenige vetzuren. Probiotica helpen de kolonisatieresistentie en stimuleren de secretie van verte-


40-41•Melkgift:40-41 21-02-11 10:01 Pagina 41

er beteren via voeding

Normale mest

ringsenzymen. Probiotica ondersteunen ook de barrièrefunctie van de darmwand, via de mucuslaag en de immuuncompetente cellen in de darmwand. Vo e ro p n a m e Net als hoogproductieve melkkoeien hebben ook hoogproductieve zeugen een hoge nutriënten- en energiebehoefte. Na het werpen moet de voergift met 0,5 – 0,7 kg per dag worden opgevoerd totdat na 7 tot 10 dagen de maximale voeropname is bereikt. Een zeug die na drie weken zoogperiode 10 biggen met een gemiddeld gewicht van 6,5 kg speent, moet 10 liter melk per dag produceren. Voor de productie van 10 liter melk is 75 MJ energie nodig. Daarnaast heeft een zeug van 220 kg lichaamsgewicht een onderhoudsbehoefte van 21 MJ. Deze zeug moet in de zoogperiode dus ruim 95 MJ per dag opnemen. Bij

Optimaal gefermenteerde mest

een voeropname van 6 kg per dag (met 13 MJ per kg voer) neemt de zeug 78 MJ per dag op, wat een energietekort betekent van (95 – 78 =) 17 MJ per dag. Om haar melkproductie toch op peil te houden, zal deze zeug per dag 0,7 kg van haar eigen lichaamsgewicht inleveren. Bij een zoogperiode van 21 dagen is dit bijna 15 kg lichaamsgewichtafname. In de meeste gevallen zullen zeugen meer dan 10 biggen zogen en minder dan 6 kg voer per dag opnemen en zullen zeugen tijdens de zoogperiode meer dan 15 kg lichaamsgewicht inleveren ten behoeve van hun biggen. Dit kan aanleiding geven tot vruchtbaarheidsproblemen. Een goed conditieverloop tijdens de hele cyclus, een goede wateropname, voldoende fermenteerbare vezels in het voer, extra vitaminen, specifieke voeringrediënten en voersupplementen rond

40

41

afbiggen en tijdens de lactatie kunnen behulpzaam zijn bij een hoge melkgift en daardoor bij een hoog aantal gespeende biggen per zeug per jaar.

-

*)

Dit is een vertaling/bewerking van een arti-

kel van dr Heinrich Kleine Klausing, Deutsche Tierernährung Cremer GmbH & Co

Tabel 1. Aanbevolen gehalten aan structurele koolhydraten in zeugenvoeders (gram per kg voer)

Verteerbare vezels NDF ADF NDF-ADF (hemicellulose) Ruwvezel

Dracht > 150 > 200 < 80 > 120 (> 65)

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9

Lactatie > 120 > 160 < 70 > 90 (> 45)


42_UHB:42 21-02-11 10:02 Pagina 42

Uit het bedrijfsleven Diamond V verhoogt melkproductie Gemiddeld een hogere melkproductie met vrijwel gelijke gehalten aan vet en eiwit is realiseerbaar, zo blijkt uit zes recent uitgevoerde Amerikaanse praktijkproeven met Diamond V (tabel 1). Uit berekening blijkt dat koeien die Diamond V krijgen, ondanks de extra kosten van het product, 6 eurocent per dag extra melkopbrengst realiseren. Uit de proeven blijkt dat de koeien meer produceren, maar daarvoor niet meer voer opnemen, juist iets minder. Koeien gaan efficiënter met hun voer om als Diamond V aan het rantsoen is toegevoegd. Informatie: www.speerstra.com Tabel 1. Gemiddelde resultaat van zes Amerikaanse praktijkproeven.

Droge stofopname (koe / dag) Melkproductie (koe / dag) Vetgehalte Eiwitgehalte

Controle

Diamond V

Verschil

25,2 37,9 3,49 3,08

24,6 38,4 3,52 3,10

- 0,6 kg + 0,5 kg + 0,03 % + 0,02 %

kg kg % %

kg kg % %

Zakkenleger Dinnissen Process Technology ontwikkelde een nieuwe zakkenleger voor het automatisch en ultra stofvrij legen van zakken met riskante poeders, korrels of granulaten. De zakkenleger is een nieuwe versie van de klassieke Dima 200 van Dinnissen. De installatie maakt het mogelijk automatisch zakken te legen met een stofuitstoot van minder dan 0,1 mg per m3 geloste grondstof. De ultra stofvrije zakkenleger is geschikt voor zeer fijnstoffige grondstoffen (poederdeeltjes tot 10 nanometer). Met de ultra stofvrije zakkenleger kunnen (grote) zakken met zeer fijn stoffige, gevaarlijke, extreem lichte of stofexplosiegevaarlijke grondstoffen (volgens Atex richtlijnen), automatisch worden geleegd. De vernieuwde Dima 200 is voorzien van een easy-to-clean-concept waardoor de machine snel en efficiënt wordt gereinigd. Bovendien bevat de ultra stofvrije zakkenleger een volautomatisch cleaning-in-place concept op basis van lucht en vacuüm. Informatie: www.dinnissen.nl

Intelscan meet vocht online De behoefte aan het nauwkeuriger online volgen van vochtgehaltes in verschillende processen, wordt steeds groter. Dit is een gevolg van de vraag naar verhoging van de productie-efficiëntie, maar heeft ook met kwaliteitsaspecten van het eindproduct te maken. Besparing van energiekosten, optimalisatie van winstgevendheid, arbeidsbesparing, optimalisering van het droogproces en reductie van de risico’s zijn andere aspecten, die een rol kunnen spelen. Voor het meten van vocht maakt Intelscan gebruik van een gepatenteerde methode die is gebaseerd op de microgolftechnologie. In de Benelux wordt Intelscan vertegenwoordigd door Inventech Benelux. Het unieke aan de Intelscan-apparatuur is dat de transmissie tweemaal wordt gemeten door middel van de ingebouwde reflectorplaat. Bovendien wordt het signaal via de reflectorplaat gepolariseerd en gefilterd. Dit leidt tot een stabieler signaal, waardoor de metingen nauwkeurig zijn. De energieafname van de weerkaatste microgolf is een maat voor de hoeveelheid vocht in het product en het faseverschil is een maat voor de dichtheid van het product. Eventuele temperatuurveranderingen worden gecorrigeerd door middel van een infraroodsensor. De Intelscan heeft voor Ten opzichte van NIR-vochtmetingen heeft identieke producten, die de Intelscan als voordeel dat voor identieke verschillen in kleur, producten, die verschillen in kleur, grootte grootte of dichtheid, of dichtheid, meestal één kalibratie volmeestal maar één kalidoende is. bratie nodig. Informatie: www.inventech.nl

42

43

Met de ultra stofvrije zakkenleger kunnen (grote) zakken met zeer fijnstoffige grondstoffen automatisch worden geleegd.

Website bloedarmoede Informatie over bloedarmoede bij kippen is sinds kort gebundeld op de website: www.chicken-anemia.com. De site is bedoeld voor pluimveeveeartsen en andere pluimveedeskundigen. „Dit is de eerste website in de pluimveesector met informatie over dit onderwerp”, aldus Aris Malo, dierenarts bij Intervet. Het doel is om nieuws te vergaren en informatie ter beschikking stellen om de ziekte te voorkomen of tegen te gaan. „De informatie wordt op regelmatige basis bijgehouden door een specialist uit het werkveld”, aldus Malo.

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


44-45_Dufagro:44-45 21-02-11 10:04 Pagina 44

‘Additief is geen g Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

De vereniging Dutch Feed Additive Group bestaat vijf jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum organiseerde Dufagro een symposium getiteld ‘Additieven na 2010’. Nu of in de toekomst, Agrifirm-kwaliteitsmanager Ymte Yntema verwacht van additieven ,,dat ze wat doen én dat ze veilig zijn.’’

,,De focus van Efsa zou veel meer moeten liggen op risico-evaluatie’’, meent Willem Penning.

De regelgeving rondom additieven is voortdurend in beweging. Die regelgeving is onder andere voortgevloeid uit incidenten uit het verleden, zoals het dioxineschandaal, memoreert Willem Penning, hoofd diervoeding bij de Europese Commissie. ,,Geen enkel Europees land is gevrijwaard van verontreinigde diervoeders of levensmiddelen. Daarbij waren ook additieven betrokken’’, aldus Penning tijdens het Dufagro-symposium ‘Additieven na 2010’ ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van de vereniging. Deze volgens Penning ‘zwarte tijden’ voor de sector hebben ertoe geleid dat regelgeving is aangescherpt, zodat alleen wordt gebruikt wat ook officieel is toegelaten. Die registratie en toelating is bovendien gecentraliseerd in Europa, zodat niet alle lidstaten afzonderlijk hun regels opstellen en een eigen toetsingskader ontwikkelen. Wie een additief in Europa wil verkopen, moet het eerst voorleggen aan de Europese toelatingscommissie. Op de procedures wordt door de praktijk nog wel eens afgegeven, maar deels moeten bedrijven daarbij ook de hand in eigen boezem steken, stelt Penning. ,,We komen dossiers tegen waarbij de aanvrager niet duidelijk maakt of het gaat om een grondstof of een additief. Bij onduidelijkheid sturen we het dossier terug. Een additief is nu eenmaal geen grondstof.’’ Om dergelijke situaties te voorkomen, beveelt Penning aan om de EU-commissies voor toelating in een vroeg stadium te betrekken bij de aanvraag. Ook helpt het de nationale overheid om raad te vragen bij het stroomlijnen van de procedure. Efsa Niet alleen het dossier wordt beoordeeld, ook het product zelf wordt aan een kritische analyse onderworpen bij het Gemeenschappelijk Centrum voor

Onderzoek in het Belgische Geel. Dit onderzoek is onderdeel van de uiteindelijke rapportage over het product door de Europaen Food Safety Authority (Efsa). ,,Ik begrijp niet waarom ze die instelling ‘autoriteit’ hebben genoemd, want de werkelijke autoriteit, als het gaat om de toelating van een additief, ligt bij de lidstaten en de Europese Unie, niet bij de Efsa’’, grapt Penning. Hij toonde zich tijdens de Dufagro-bijeenkomst kritisch over het functioneren van de Efsa. ,,Navraag heeft mij geleerd dat Efsa ongeveer 70 procent van de tijd van onderzoek besteedt aan het toetsen van de effectiviteit van een product. Dat is echter niet de taak van deze instelling. Hun taak is te waken over onze voedselveiligheid. Het aantonen van de effectiviteit is de verantwoordelijkheid van de producent of importeur. De focus van Efsa zou veel meer moeten liggen op risico-evaluatie.’’ Ve r a n d e r i n g e n Penning verwacht dat er de komende periode de nodige veranderingen worden doorgevoerd in de additievenrichtlijnen. ,,Op dit moment worden producten op merknaam geregistreerd. Het ziet ernaar uit dat daarvan wordt afgestapt en dat de werkzame stof of principe leidend wordt bij toelating.’’ Daarnaast wijst Penning erop dat een negatief oordeel geen definitief einde voor het product in Europa hoeft te betekenen. ,,Verder onderzoek kan uiteindelijk alsnog leiden tot toelating.’’ Geheimzinnigheid Onderzoek naar additieven wordt er voldoende gedaan, constateert kwaliteitsmanager Ymte Yntema van Agrifirm. ,,Additieven zijn voortdurend in ontwikkeling. Bedrijven die nieuwe additieven komen toelichten, zijn in het algemeen voldoende gedocumenteerd en presenteren een breed scala aan onderzoeksdata.’’ Die informatie neemt


44-45_Dufagro:44-45 21-02-11 10:04 Pagina 45

n grondstof ’

Dufagro viert vijfjarig bestaan

aspecten samen, zijn voor Yntema reden om additievenleveranciers te vragen na te denken over andere toedieningsmogelijkheden van sommige additieven.

Prof. Bob Smalhout: ,,De additievensector draagt een enorme verantwoordelijkheid voor het maatschappelijk welzijn.’’

voor Yntema het ‘vleugje geheimzinnigheid’ rondom additieven echter niet weg. Hij blijft dan ook op zijn hoede als het gaat om additieven. ,,Natuurlijk hebben additieven een belangrijke functie in diervoeders. Ze dragen bij aan het verbeteren van de voederefficientie, vullen tekorten aan, stimuleren maag en darmflora, maskeren afwijkende smaak enzovoort. Maar additieven kennen ook beperkingen’’, aldus Yntema. Als kwaliteitsmanager kijkt hij daarbij onder andere naar verslepingsrisico’s, verlies van productietijd en naar veiligheid van het productieproces en het eindproduct. Al die

Open ,,We zijn als industrie nu bezig om gemedicineerde voeders af te bouwen. Ook met additieven zouden we kritisch moeten omgaan en waar nodig en mogelijk moeten kijken of het product ook langs andere weg bij het dier kan komen, bijvoorbeeld via het drinkwater of in een topdressing over het ruwvoer’’, aldus Yntema. Niet alle aanwezigen waren het met de kwaliteitsmanager eens. ,,Het wel of niet toevoegen van een additief in het voer moet worden bepaald door wat het beste is voor het dier, niet door het optimaliseren van het productieproces’’, reageerde een van de aanwezigen. Om die afweging goed te kunnen maken, is het voor Yntema van groot belang dat leveranciers openheid betrachten over de mogelijkheden én de beperkingen van een additief. ,,Ik hoef echt de patenten niet in te zien, maar verwacht wel dat leveranciers de

risico’s van een product kennen en beheren. Openheid opent deuren’’, besluit Ymtema. Ve r a n t w o o rd e l i j k h e i d In al onze levensmiddelen zit wel een additief. ,,Dat betekent dat u als sector een enorme verantwoordelijkheid draagt voor het maatschappelijk welzijn’’, benadrukt prof. Bob Smalhout. ,,Consumenten moeten blind op u kunnen vertrouwen, want zelf hebben ze geen weet van het bestaan van deze producten.’’ Dagvoorzitter Klaas Jansma constateert dat de maatschappij gevoeliger wordt voor additieven. ,,Het volk is hongerig naar producten die bijdragen aan hun gezondheid en welbevinden. Wie daaraan kan voldoen, heeft kansen en perspectief’’, aldus Jansma. Hij waarschuwt wel dat de gevolgen heel groot zullen zijn als er wat fout gaat met een dergelijk product. ,,Zeker als de regeling, zoals Penning heeft aangegeven, wordt veranderd en niet het merk maar de werkzame stof of productsoort aan de schandpaal wordt genageld. U moet als sector dus nog kritischer zijn op uw kwaliteit en dat van uw concurrent.’’

-

Het jubileumsymposium van Dufagro trok zo’n honderd genodigden naar De Fabrique in Maarssen.

44

45

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


46_Jan Mulder:46 21-02-11 10:05 Pagina 46

Jan Mulder pleit voor toelaten diermeel Algemeen

[Jef Verhaeren]

Europarlementariër Jan Mulder vindt dat Europa minder afhankelijk moet worden van eiwitimport. Hij is voorstander van de herintroductie van diermeel. „Mits de oorsprong van diermeel is te controleren.”

In verband met de gezondheidscontrole of ‘Health Check’ pleit Jan Mulder, plaatsvervangend lid van de Commissie Landbouw en Plattelandsontwikkelingen, ervoor dat de toeslagen aan de boeren behouden blijven tot de landing in 2013. „Door de modulatie gaat er onvoldoende geld naar de landbouw”, zegt hij. „Wat de Commissie ook moge beweren. Van het budget voor Plattelandsbeleid, dat een deel van het landbouwbudget opslokte, zou 50 procent naar de boeren moeten gaan en dat is niet zo.” Mulder pleit voor de harmonisering van het dierengezondheidsbeleid en een Europees gezondheidsfonds. „Besmettelijke dierziekten hangen als een zwaard van Damocles boven ons hoofd.” Hij vraagt zich af of zware uitbraken wel zijn te betalen. De lidstaten moeten bijspringen, maar in Nederland en België zijn die fondsen voor dierziektebestrijding gespekt met bijdragen van de boeren. In sommige andere landen, zoals Frankrijk, is dat niet het geval. Dit leidt tot concurrentievervalsing. Dat de quotaregeling wordt afgebouwd, vindt Jan Mulder een goede zaak. „Maar we moeten de markten buiten de EU niet aan anderen overlaten. Daarom moeten we bepaalde instrumenten handhaven om in te grijpen. De melkprijzen zijn dermate laag dat ingrijpen van de Europese Commissie onvermijdelijk werd. Ik ben voor een actief interventiebeleid, maar betwijfel de noodzaak van exportsubsidies.”

Diermeel Mulder is ervan overtuigd dat we onze afhankelijkheid van import van eiwitten moeten beperken. „Waar mogelijk moet de teelt van eigen eiwitbronnen worden bevorderd. Ik ben voorstander van het gebruik van diermeel in varkens- en kippenvoer, mits de oorsprong kan worden gecontroleerd om te voorkomen dat soorteigen eiwitten worden gevoerd. Gescheiden diervoederstromen zijn uiterst moeilijk te verwezenlijken, maar kunnen worden uitgeprobeerd.” Mulder verzet zich tegen een dubbelzinnig gmo-beleid. Als gmo-grondstoffen voor veevoeding niet kunnen, dan is het volgens hem onaanvaardbaar dat vlees wordt ingevoerd van met gmo-voeder geproduceerde dieren. „De Europese voedselautoriteit Efsa moet hier haar werk doen”, benadrukt hij.

gelijk oversteken”, vindt Mulder. Hij vreest echter dat de nieuwe Amerikaanse Obama-administratie zich terzake niet erg bereid zal tonen en sluit niet uit dat de VS protectionistischer wordt. De europarlementariër legt er zich ook niet bij neer dat de door de EU gestelde voorwaarden betreffende ‘non trade concerns’ (dierenwelzijn, milieu, enz.) worden opgegeven. „Ik wil aan de boeren niet gaan uitleggen dat hun collega’s buiten de EU zich niet aan dezelfde regels moeten houden”, besluit hij.

-

Jan Mulder (VVD) verzet zich tegen concurrentievervalsing.

Gelijk oversteken Europarlementslid Mulder gelooft in het recht van volkeren en naties op een eigen voedselproductie en het recht om voedselafhankelijkheid – van import – te beperken. „Wat de onderhandelingen over het vrijmaken van de wereldhandel in het kader van de Wereldhandelsorganisatie betreft, kan de Europese Unie niet worden verweten dat zij haar landbouwbeleid niet zou hebben aangepast. Daartoe is al in 2003 besloten en wij hebben tal van eenzijdige concessies gedaan. Nu mogen wij van de andere landen en groepen van landen wel wat verwachten. Uiteindelijk moeten we

46

47

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


47_adv:47 21-02-11 11:05 Pagina 47

Advertenties

VOOR ONDERNEMERS MET AMBITIE

worden gelezen.

Ziet u wel?

Voorheen De Jonge Peters Remmelink Advocaten. www.jpr.nl Ondernemingsrecht Vastgoed Verzekeringsrecht Arbeidsrecht Private Clients

9'#&&8#.7'61;174(''&

0764#%+&+06'56+/

7KVIGDTGKFGRTQFWEVKPHQ QRYYYCITKOGZDG

%#.%+7/$76;4##6'007%.'16+&'0 +0''05.194'.'#5'/#64+: 5NQYTGNGCUGCCPIGVQQPFDKLDKIIGP

8#4-'05-).'78'0

2QUKVKGHGHHGEVXCP0WVTCEKF+PVGUVKOQRFGFCTO

RTGUVCTVGTUVCTVGT

0GICVKGXGEQPVTQNG

RRO0WVTCEKF+PVG5VKO

)TQGK IFCI

&$"%&&%&"# #("&$.!

FCIVQVFCI





FCIVQVFCI





FCIVQVFCI













8QGFGTEQPXGTUKG

$ !$#"#&"%%(!(" "!&)!&$"*&!

FCIVQVFCI /GUVUEQTG FCIVQVFCI

 

    

   

     

   

         

                



    

&"!!)"$! . !$""$&  ''!%*%&

$'%"$$!+* % )"$!!(""! & ($%& !'&$.!&!)"$! ,.!&%"$$      

   

#%*6'456'0*1'-$'.+..'6'. #%*6'456'0*1 $' '    (#:    


48-49_Algen:48-49 21-02-11 10:06 Pagina 48

De algen komen

Algen ideale grondstof voor biotechnologie

Akzo Nobels proefproductielocatie voor algen in Delfzijl.

Algemeen

[Henri de Haan]

Het gonst van de activiteiten in de algenmarkt. Onderzoekers, proeffabrieken en gespecialiseerde producenten houden zich bezig met onderzoek naar verschillende soorten algen, condities en toepassingen. Ondanks de kredietcrisis overheerst het optimisme. Tijdens een tweedaags congres in Amsterdam over de toepassingen van algen konden deelnemers uit de hele wereld zich verdiepen in de actuele ontwikkeling van de algenmarkt. De vele verschillende toepassingen, gecombineerd met een snelle en milieuvriendelijke productie, lijken algen tot een ideale grondstof te maken voor biotechnologische producten. De markt zet de eerste duidelijke stappen naar commerciële productie in pilot plants. Gebruik van een deel van algen als grondstof voor diervoeders lijkt een belangrijke bijdrage te leveren in de totale waardeopbrengst van deze eencellige plantjes.

Praktijk Tegenwoordig zijn wereldwijd ongeveer zestig bedrijven actief in de algenproductie. Een van deze bedrijven is Akzo Nobel. Dit bedrijf ziet in de verschillende bestanddelen van algen een alternatieve grondstof voor een aantal chemische productieprocessen. Denk bijvoorbeeld aan essentiële aminozuren, vitaminen, kleurstoffen, mineralen en meervoudig onverzadigde vetzuren. Zo kunnen zonnebloemvetzuren worden vervangen door algenvetzuren. Ook zijn algen een alternatief voor minerale olie bij de productie van polyolen. In januari 2008 begon Akzo Nobel een samenwerking met SenterNovem.

Vorige maand opende het bedrijf zijn eerste algenproductie naast de chemische fabriek in Delfzijl. Na een succesvolle laboratoriumfase gebruikt Akzo Nobel de komende vier jaar om de optimale condities te vinden voor een economische productie. Akzo Nobel beschouwt de productie van algen niet als een toekomstige kernactiviteit. Voor AquaPhyto uit Zeewolde is dit wel het geval. Dit bedrijf heeft ruime ervaring in de productie van algen en onderscheidt vier belangrijke toepassingen: nutraceuticals, biobrandstoffen, diervoeders en waterzuivering. De portfolio van proefproductielocaties is net zo gevarieerd. Bij oesters bewees deze algenproducent een betere groei. Voor Schiphol werd met behulp van algen water gereinigd. Op weer een andere locatie wordt stikstofafvalwater omgezet in een bruikbare vorm. Voor een goede algengroei wordt fosfor toegevoegd. AquaPhyto’s grootste uitdaging is vooralsnog een succesvolle toepassing van de algenbiomassa.


48-49_Algen:48-49 21-02-11 10:06 Pagina 49

Global VC/PE transactions in clean energy Totale investeringen van private equity en ven-

Investments per segment (source: NEF)

ture capital bedrijven in nieuwe energie nam tot en met het derde kwartaal van 2008 sterk toe.

Buitenland In verre oorden wordt ook volop met algenproductie geëxperimenteerd. Op Hawaï werkt Shell met HR BioPetroleum. Sinds 2007 groeien de algen daar gecontroleerd, waarbij industriële CO2 uitstoot aan de algen wordt gevoerd. De algen dienen als grondstof voor biobrandstoffen of andere toepassingen. In West-Australië, in Hutt Lagoon, produceert Cognis te midden van een levendige aquacultuur beta-caroteen uit Dunaliella in een zoutwatermeer van 250 hectare. In Duitsland zijn een aantal algenproducenten actief. Enkelen gebruiken photobioreactors, zoals in Klötze, waar Clorella vulgaris groeit in 500 kilometer glazen buizen met een volume van 600 m3. Jaarlijks verlaat 130 ton gedroogd product deze kas van 1,2 hectare. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van bedrijven die algen produceren, commercieel of kleinschalig op een proeflocatie. Toepassingen en productieomstandigheden zijn verschillend. Net zoals de productieoptimalisatie, gaan ook de onderzoeksactiviteiten door.

• Solar the big winter in 3Q08!

Investeringen Tijdens het tweedaagse algencongres in Amsterdam werd duidelijk dat ondanks de kredietcrisis, veel geld is geïnvesteerd in algenproductie. René Savelsberg van SET Venture Partners gaf aan dat private equity investeringen in groene energie in het derde kwartaal van 2008 terugliepen, maar venture capital investeringen in die sector toenamen naar 1,2 miljard

Algen bewezen water van Schiphol te kunnen zuiveren.

• Biofuels seriously down in 3Q08!

dollar vergeleken met een jaar geleden. Hoewel op korte termijn financiering voor nieuwe projecten lastig is geworden, is Savelsberg optimistisch: ,,Voor geduldige investeerders liggen goede vooruitzichten in het verschiet in de nieuwe energiemarkt. De langetermijnvooruitzichten zijn niet veranderd.” In de algenmarkt werd in het derde kwartaal van 2008 een recordbedrag geïnvesteerd van 352 miljoen dollar, vergeleken met 147 miljoen het voorgaande kwartaal en zo’n veertig miljoen in de voorgaande vier kwartalen. Het merendeel van de investeringen vond plaats in de Verenigde Staten.

-

Toepassingen algen Algen zijn microscopisch kleine groene waterplantjes die aan de basis van de voedselketen staan. Ze bevinden zich in zout- en zoet water, maar groeien ook aan het oppervlak van vochtige muren, boomschors en op het grondoppervlak. Algen bevatten bladgroen en andere pigmenten en groeien door middel van fotosynthese. Ze gebruiken licht als energiebron om CO2 en water om te zetten in glucose. In het afgelopen decennium zijn onderzoekers algen steeds meer gaan gebruiken in allerlei nieuwe toepassingen, zoals in aquafeed, biobrandstoffen, biomassa, farmaceutische producten, coatings, cosmetica en voeding.

48

49

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


50_Heden en Verleden:50 21-02-11 10:07 Pagina 50

Witte welvaart Heden en verleden

Molenstreken: Zeeland

[Johan Bakker]

Zeeland is een molenparadijs. Nergens in Nederland zijn verhoudingsgewijs zoveel molens bewaard gebleven als in deze provincie. Op sommige eilanden lijkt de situatie zoals hij altijd is geweest met voor ieder dorp een korenmolen of soms zelfs twee. Ook hebben de meeste Zeeuwse molens een uitgesproken eigen karakter, vrij klein, van steen en wit. In 1845 telde de provincie Zeeland 145 windmolens, voor het overgrote deel korenmolens. Daarna liep het aantal nog op. In 1890 stonden er 185, waarschijnlijk het hoogtepunt. Daarna zette de onvermijdelijke daling in. In 1926 blijken er nog 129 te staan, allemaal korenmolens. Daarna daalt het aantal gestaag. Aan het begin van de oorlog staan er nog een goede honderd, vijf jaar later zijn er nog 81 over. Omstreeks 1980 wordt met 71 het dieptepunt bereikt. Restauratie van wiekenloze molens zorgt voor een opleving. Als binnenkort het herstel van De Verwachting in Tholen is voltooid, dan staat de teller op 79 korenmolens. Ongeveer de helft van de ooit bestaande korenmolens is

bewaard gebleven. Als men ZeeuwsVlaanderen buiten beschouwing laat, dan is de score hoger, want juist daar zijn veel molens verdwenen. In 1890 stonden er 77, nu nog 15. Op de Zeeuwse eilanden stonden er in 1890 zodoende 108, nu 64. Zo’n zestig procent van de windmolens van de Zeeuwse eilanden is dus bewaard gebleven. Dat is niet alleen voor Nederland uniek, maar ook daarbuiten. Ty p e Het beeld van de molens wijkt in Zeeland niet af van het algemene. Bij de steden staan de molens als regel op de wal - De Hoop in Zierikzee is een uitzondering -, terwijl in de dorpen de molens

De molen van Brasser in Biggekerke is een typisch Zeeuwse korenmolen en nog steeds in bedrijf. Hij behoort niet alleen tot een van de meest malende molens van Nederland, maar is in alle opzichten een ‘echte’ molen zonder verkeerde toeters en bellen (foto Gerard Barendse).

50

51

aan de rand van het dorp zijn. De stadsmolens zijn veelal vrij fors, met als grootste De Hoop in Middelburg, werkelijk een kolossale molen. De meeste standerdmolens zijn verdwenen; er zijn slechts enkele overgebleven. Die van Waarde stond oorspronkelijk zelfs in Gent. Ook achtkante molens komen voor. De grotere zijn weer ‘import’, terwijl de autochtone Zeeuwse achtkanten en zelfs een zeskant klein zijn. De meeste molens zijn niet groot, zeker niet in de dorpen. Ook de stenen molens zijn klein van stuk. Een opvallend kenmerk van de Zeeuwse stenen molen is dat ze vaak zijn wit geverfd. Dat komt niet alleen in Zeeland voor, maar nergens zo vaak als daar of het zou in Vlaanderen moeten zijn. Bovendien werden de Zeeuwse molens als regel uitstekend onderhouden. Bedrijf De Zeeuwse molens mogen dan vaak klein zijn, maar dat was geen belemmering voor uitstekende bedrijven. Dat gold niet alleen in economisch opzicht; de Zeeuwse molenaarsbedrijven golden als zeer welvarend, maar ook bedrijftechnisch. Rijnenberg, de oud-hoofredacteur van De Molenaar stelde dat de tarwemaalderij met molens nergens zo’n hoge graad van perfectie bereikte als op de eilanden. Dat was enerzijds het gevolg van de kwaliteit van de grondstof, anderzijds het resultaat van het vakmanschap van de molenaar, met name voor wat betreft het malen voor de buil. Zeeuwse bloem was en is een begrip. Niet voor niets stond op de buil in Haamstede: ‘Al is de Nederlandsche leeuw van honger bijna dood / De echte onvervalschte Zeeuw eet zuiver wittebrood’. Dit is duidelijk een herinnering aan de hongerwinter van 1944/1945. Er zijn in Zeeland molens die continu in bedrijf zijn gebleven, juist dankzij het malen voor de bakkerij. Onder molenliefhebbers zijn de namen Brasser in Biggekerke en De Visser in Wolphaartsdijke begrippen.

-

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


51-55_Internetbranche:51-55 21-02-11 16:11 Pagina 51

Internetsites van beAdifo N.V. Maldegem België www.adifo.com

Ausloos Verpakkingstechniek bvba Linden www.ausloos.be

Alltech Netherlands B.V. Ridderkerk - Nederland Deinze - België www.alltech.com

Barentz B.V. Hoofddorp www.barentz.com

Almex extrusion techniques www.extruder.nl www.expander.nl

Brandenburch B.V. Asten www.brandenburch.com

Amandus Kahl Benelux B.V. Tiel www.akahl.de

Brio International Zeegse www.briointer.nl

Andritz Sprout B.V. Geldrop www.andritzsprout.com

BTH B.V. Eersel www.bth-bv.com

APC EUROPE, S.A. Granollers (Spanje) www.functionalproteins.com

Buteressence B.V. Zaandam www.buteressence.com

Arodo bvba Arendonk www.arodo.com

CPM Europe BV Amsterdam www.cpmeurope.nl

drijven in de branche


51-55_Internetbranche:51-55 21-02-11 16:12 Pagina 52

Internetsites van be d Denkavit Voorthuizen www.denkavit.nl

Frutoria B.V. Huizen www.frutoria.nl

Dinnissen Sevenum www.dinnissen.nl

Ganapac Zakkennaaimachines 速 Rotterdam ZAKKENNAAIMACHINES www.ganapac.nl INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Dutch Milling Technology International b.v. Helvoirt www.dmt-int.com

Greenvalley International B.V. Wageningen www.greenvalleyinternational.nl

ED & F Man Liquid Products Nederland B.V. Amsterdam www.manliquidproducts.com

Imtech Food & Feed

Feed & Food Trading b.v. Zeist www.feedfood.com

Inventech Benelux BV Oosterhout www.inventech.nl

Feed Innovation Services BV Wageningen www.fisbv.nl

I.V.S. Dielissen B.V. Heeswijk-Dinther www.ivsinstallaties.nl

FOSS in de Benelux Amersfoort www.foss.dk

Jadis Additiva b.v. Schiedam www.jadis-additiva.com

www.foodandfeed.nl

Internetsites van be d


51-55_Internetbranche:51-55 21-02-11 16:12 Pagina 53

e drijven in de branche Machinefabriek Jansen & Heuning BV Groningen www.jh.nl

LabCo bv Laboratory Services Europoort - Rotterdam www.labco.nl

Jodoco NV Jodoigne, BelgiĂŤ www.jodoco.com

Lampe Technical Textiles

JPR Advocaten www.jpr.nl

Lansdowne Chemicals Europe B.V. Capelle aan den IJssel www.lansdownechemicals.com

Kemin Europe N.V. Herentals BelgiĂŤ www.kemin.com

Manids Feed Ing BV Veghel www.manids.nl

Firma Klouwers Op- en Overslag Terneuzen www.klouwers.nl

Meneba Rotterdam www.meneba.com

Koerhuis Automatisering B.V. Hollandscheveld www.koerhuis.nl

Molenbouw B.V. Haaksbergen www.molenbouw.com

De Kopermolen B.V. Zaandam www.de-kopermolen.nl

Van Mourik Ede B.V. Ede www.vanmourikede.nl

www.lampe.nl

e drijven in de branche


51-55_Internetbranche:51-55 21-02-11 16:12 Pagina 54

Internetsites van be d NEFATO www.nefato.nl

Precia Molen Industrieel Wegen Breda www.preciamolen.nl

Nemabo BV Bladel www.nemabo.nl

Provimi BV Rotterdam www.provimi.nl

OA International Bladel www.oa.com

PTN Nederland Schijndel www.ptn.nl

OA Mechatronics Bladel www.alfra.nl

PURAC Gorinchem www.purac.com

ORFFA Werkendam - Nederland Londerzeel - België

Quaron N.V. Zwijndrecht www.quaron.com

Vereniging van Nederlandse fabrikanten van voedertoevoegingen

www.orffa.com Perstorp Performance Additives Waspik www.perstorpfeed.com

Van Ramshorst Nutrition Products Apeldoorn www.van-ramshorst.com

Peters Elektromotoren bv ’s-Hertogenbosch UW PARTNER VOOR KWALITATIEVE www.peters.nl ELEKTRISCHE AANDRIJVINGEN

Rovecom bv Hoogeveen www.rovecom.nl

Internetsites van be d


51-55_Internetbranche:51-55 21-02-11 16:12 Pagina 55

e drijven in de branche Schils b.v. Sittard www.schils.com

Young Animal Nutrition

Tijdhof Persmatrijzen Oldenzaal www.persmatrijs.nl

Selko B.V. Tilburg www.selko.com

Smits & Co Weegbruggen B.V. Brummen www.weegbruggen.nl Speerstra Feed Ingredients BV Lemmer www.speerstra.com

Twilmij B.V. Stroe www.twilmij.nl

Ve.Zet. B.V. Eersel www.vezet-bv.com Machine Beveiliging, Assemblage, Service en onderhoud, In- en Verkoop machines

SYMACH Palletizers B.V. Breskens www.symach.nl

Sjoerd de Vries Holding BV Stiens www.feedlogistics.nl

Alle bovenstaande firma’s kunt u ook vinden op

www.demolenaar.nl Kijkt u eens op onze site onder het kopje ‘Branche in beeld’. Met één muisklik wordt u doorgelinkt naar de home page van het bedrijf van uw keuze. Wilt u ook een vermelding op deze pagina’s in combinatie met een hyperlink op onze site? Neem voor alle advertentiemogelijkheden contact op met Communicatie adviesburo TailMill B.V. via 06 - 53 26 20 47 of via verkoop@eisma.nl.

e drijven in de branche


56_Marktnieuws:56 21-02-11 10:07 Pagina 56

Markt en trends

Terughoudendheid bij aankoop Granen en grondstoffen

[Lourens Gengler]

Op de graanmarkt is het momenteel rustig. Kopers informeren, maar gaan niet over tot handel. Gezien de voorraden rekent niemand op prijsstijgingen. Verdere dalingen liggen voor de hand, al is dat niet terug te zien in de prijzen voor consumentenartikelen. Reden voor de Europese Commissie om een onderzoek in te stellen. 'Het zijn alleen goede tijden voor de telecombedrijven. Er wordt veel gebeld in onze sector, maar van daadwerkelijke orders komt weinig terecht', zo verwoordt een graanhandelaar de situatie op dit moment. Mengvoerbedrijven leunen achterover en kopen slechts mondjesmaat. Gezien de wereldwijde voorraden en matige afzetmarkten rekent niemand op relevante stijgingen. De bodem in de markt ligt bij de interventie. In totaal is er bij de EU bijna 930.000 ton aangeboden. Daarvan is tweederde mais en eenderde gerst. Overigens is de daadwerkelijk overname nog beperkt tot 150.000 ton. De resterende hoeveelheid kan nog worden gewijzigd door de overheid of worden teruggetrokken door de aanbieder. Vooral voor gerst wordt nog veel aanbod verwacht door de lage niveaus. Consument Wat dat betreft goede tijden voor de bierbrouwers die de afgelopen tijd steen en been klaagden en hun bierprijzen verhoogden ter compensatie van de dure inkoop. Ook bij andere consumentenartikelen gebeurde iets soortgelijks. Toch merken we momenteel nauwelijks iets van dalingen en dat stoort menig aanbieder. In een recent rapport van de EU is al gebleken dat dalingen van grondstofprijzen niet of nauwelijks zijn doorgegeven naar de consument. Ook de Europese Commissie ergert zich daar blijkbaar aan. Vandaar dat Europees Commissaris Nelie Kroes onderzoekt of er sprake is van oneerlijke prijsafspraken. Onafhankelijk daarvan blijft er druk op de grondstofprijzen vanwege de economische crisis. Voortdurend wordt beweerd dat 'we altijd blijven eten' en recessies daarom weinig invloed hebben op landbouw. Dat is slechts ten dele waar. In de auto-, cement-, olie- en papierindustrie is bijvoorbeeld veel zetmeel nodig. Allemaal zeer conjunctuur gevoelige economische bedrijvigheid, die via zetmeel dus sterke invloed heeft op prijzen van agrarische grondstoffen. Opwaartse krachten Zijn er ook signalen voor een opwaartse beweging? Natuurlijk. Volgens de International Grain Council zal de

inzaai van tarwe dit jaar 2 procent lager uitpakken. En hoewel de prognoses voor de totale opbrengst iets naar boven zijn bijgesteld, moet daarbij worden aangetekend dat de negatieve weerseffecten nog niet zijn meegenomen in de calculatie. Dan gaat het niet alleen om Argentinië en China, maar vooral om de situatie in de Verenigde Staten waar relevante gebieden last zouden hebben van droogte. Maar goed, het is nog vroeg in het seizoen en veel kan veranderen. Al met al zijn markten onrustig, is er sprake van ‘jo-jo’-effecten en kan eigenlijk niemand goed duiden waar het naar toe gaat. Soms volgen de graanprijzen de opleving op de financiële markten, maar belangrijkste factor zijn de harde voorraden in de wereld. Die staan nog steeds op een ruim niveau. Al met al zitten de 'highs en lows' dicht bij elkaar en hebben de afwachtende kopers het gelijk aan hun zijde gekregen. Inmiddels zitten de niveaus van oude en nieuwe oogst dicht bij elkaar en dit versterkt de gedachte dat er nog wel wat ruimte naar beneden kan komen. Ondanks groot aanbod en lage prijzen van tapioca zal de aanvoer daarvan hooguit in de herfst gebeuren zolang soja duur is en granen ruim voorhanden.

Weinig beweging in sojamarkt Net als bij granen, zit er ook weinig beweging in de sojamarkt. Ook hier gaat de handel van dag tot dag en op termijn is het rustig. De dollarkoers zorgt voor de meeste beweging. Interessant is dat spel tussen vraag en aanbod bij gmo versus non-gmo. De laatste is toch zo'n 35 euro per ton duurder, met eigenlijk alleen Brazilië nog als relevante leverancier. Beide stromen zijn inmiddels redelijk gestructureerd gescheiden, zo constateert een handelaar. Maar de hoge prijs brengt ook afnemers in principiële landen als Frankrijk en Engeland aan het twijfelen. De prijs voor reguliere soja staat op termijn iets onder druk. Voor de dichtbije markt is er wat krapte op de markt, vooral ingegeven door de situatie in Argentinië. De strijd tussen politiek en boeren over exportheffingen bepaalt in grote mate de uitvoer. Verder zal de droogte nog een poosje parten blijven spelen. Dat wordt veroorzaakt door een 'La niña' weersituatie. De Argentijnse meteorologische dienst verwacht aan het eind van deze maand en in de eerste helft april een klein herstel van neerslag, maar daarna weer droogte. Voor het overige blijft de markt van oliezaden onder invloed van de lage olieprijs. De afzet van palm en raap is moeizaam, en crushers moeten de lage olieprijs incalculeren. Dan zijn er twee opties: meel moet duurder, of minder zaden worden verwerkt.

56

57

D e M o l e n a a r n r. 4 2 0 m a a r t 2 0 0 9


57_adv:57 21-02-11 11:08 Pagina 57

TE KOOP: EMG Silo Groningen BV

Met grote verslagenheid hebben wij kennis genomen van het plotseling overlijden van onze zeer gewaardeerde voormalige CEO en voorzitter van onze Raad van Bestuur

te Appingedam: Kompleet silocomplex met 2 loodsen, weegbrug,kantine en terrein. Totaal 9000 ton plus inventaris.

Wim Troost * Rotterdam, 14 april 1941

â&#x20AC;  Val d'Isère, 25 februari 2009

Officier in de Orde van Oranje-Nassau

Informatie S. de Vries 06-53379225

Inventaris van EMG silo Groningen BV te Groningen: zoals schoners, electro motoren, ventilatoren, graanwerper, naaimachines, elevatoren, transportbanden, zeefmachines en scheeps-zuig-losinstallatie. Informatie van Buuren 050-3121985 of S. de Vries 06-53379225

Onder zijn bezielende leiding is Provimi uitgegroeid tot een toonaangevende multinational in diervoeding. Zijn dynamische persoonlijkheid, zakelijk inzicht en warme belangstelling zullen wij node missen. Onze gedachten en medeleven gaan uit naar zijn vrouw en kinderen en naaste familieleden. Wij wensen hen veel sterkte met dit grote verlies. Directie en werknemers van Provimi Holding BV en Provimi BV Rotterdam, 27 februari 2009

YO U R U R G ENT A NA LYTI C A L Q U ES T I ON D E S E R VES A P R OM P T S O LU TIO N Bankwerkerstraat 16 3077 MB Rotterdam P.O. Box 91244

Swi f t s er v i ce wi th at t r ac t i ve r at e s Mycotoxins Pes t i c i d e s H ea v y M e t a l s

3007 ME Rotterdam The Netherlands

phone +31 (0)10 282 32 92 fax

+31 (0)10 282 32 73

GM O

e-mail info@tlr.nl

Micro Biology

www.tlr.nl

N ow a l s o a v a i l a b l e : B i o f u e l s a n d B i o m a s s More information about these and/or other analyses? Please contact us by phone, fax, e-mail or go to www.tlr.nl


58_Agenda:58 21-02-11 10:08 Pagina 58

Agenda

Colofon

24 maart Conferentie 'Een dag lang leren van en met groen', Wageningen 24 en 25 maart Cursus Pluimveevoeding en -management, Wageningen Business School 24 en 25 maart Solids Processing, Antwerpen

8 april Klachtenmanagement. VMT, Zeist 17 april Werken met netwerken, Wageningen Business School 17 april Duurzaam voedselveilig produceren, Velp

24 en 25 maart Bio-raffiniert V, Oberhausen (D)

17 april Virussen, een gevaar voor levensmiddelen en instellingen, Maarssen

24-28 maart Ipack-Ima (Processing, Packaging and Material Handling), Milaan (I)

21, 22 april OFI Middle East 2009 Technical Programme, Cairo (Egypte)

De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. Elevator), is sinds 1898 het vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Het blad verschijnt elke drie weken in Nederland en België. Uitgave: Eisma Businessmedia bv Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden (Nederland) Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden D i re c t i e : Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, financieel directeur Uitgever: Minne Hovenga Marketing- en salesmanager: Seb van der Kaaden Redactie: Jacqueline Wijbenga, hoofdredacteur Anneke van der Schaaf, eindredacteur Albert Bouwman, redacteur Tel. 0031-(0)58-2954862 Fax 0031-(0)58-2954878 E-mail: redactiemolenaar@eisma.nl

25 maart VMT Algencongres, Barchem

21-23 april Industrial Maintenance, Ahoy Rotterdam

25 maart Open dag Miscanthusverbranding, DLV Plant, Achterberg

21 april Symposium diervoeding, Wageningen

B e l g i s c h e re d a c t i e : Micas nv & Editions, Jef Verhaeren e.a. Tel. + 32 (0)15-315808 E-mail: jef.verhaeren@miceditions.be

22 april Denkaday, Voorthuizen

Redactiemedewerkers: Ir. Hein van der Ploeg, Henk van Laarhoven, Henri de Haan, Frank Braad, Lourens Gengler, ir. Wim Thielen, Marc van der Sterren en anderen.

26 maart Automatiseren van productieprocessen, Deventer 26 en 27 maart Cursus Biomassa en energie, Wageningen

22, 23 april Cursus Opgeruimd Denken, Wageningen Business School

Agenda

12, 13 mei Dynamics in Animal Nutrition, Zeist

30 maart - 3 april Seminar Advances in feed evaluation science, Wageningen

2 april Cursus grondstoffen voor gevorderden, Barneveld 1, 2 april Wegwijs in Brussel, Wageningen 1, 2 april easyFairs Empack, Den Bosch 1-3 april Powder World 2009, Beijing (China)

13, 14 mei Kwaliteitsmanagement in de voedselketen, Wageningen 17-20 mei Animal Health and Nutrition Symposium, Alltech, Lexington, Kentucky (USA) 19-22 mei Brazilian Soya Congress, Goiania (Brazilie) 26, 27 mei Functional Beverages short course, Gent (B)

www.demolenaar.nl In de rubriek Agenda staan evenementen en activiteiten vermeld voor de komende weken. Het betreft hier een selectie van alle activiteiten die zijn doorgegeven aan de redactie van De Molenaar. Op onze internetpagina www.demolenaar.nl vindt u de volledige lijst met activiteiten die bij de redactie bekend zijn. Ook meer uitgebreide informatie voor zover beschikbaar of een informatienummer kunt u vinden via de site. Activiteiten voor deze rubriek kunt u aanmelden bij de redactie: redactiemolenaar@eisma.nl..

58

Dr.Ir. Carolien Makkink, redacteur diervoeding Hans van Vliet, redacteur techniek

R e d a c t i e - a d re s : Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden Advertentieverkoop: Communicatiebureau Tailmill bv, tel. 06-53262047 Traffic: Doeke Nicolai Tel. 0031-(0)58-2954870 / Fax 0031-(0)58-2954871 E-mail: verkoop@eisma.nl Abonnementen: Abonneeservice Eisma Businessmedia Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven Tel.: 088-2266648 abonnement@eisma.nl De abonnementsprijs voor Nederland bedraagt voor een jaargang, die van januari t/m december loopt, €198,50 exclusief 6% BTW (bij automatische incasso bespaart u € 3,00 administratiekosten) en is bij vooruitbetaling verschuldigd. Voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opzegging dient schriftelijk te geschieden een maand voor het einde van de abonnementsperiode; u ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. B a n k re l a t i e : - voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 - voor België: Postcheque Brussel 000-0007463-91 P re P re s s : ZeeDesign, Witmarsum Druk: Scholma druk bv, Bedum © Copyright 2009 Eisma Businessmedia bv, Leeuwarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.


omslag 3:omslag 3 21-02-11 10:12 Pagina oms 3


omslag 4:omslag 4 21-02-11 10:13 Pagina oms 4

â&#x20AC;&#x153;Er is niets mooiers dan gezond jongvee!â&#x20AC;?

In de veehouderij worden de beste resultaten behaald als het welzijn en de gezondheid van de dieren vanaf het prilste begin centraal staan. Denkavit, internationaal toonaangevend producent van kwaliteitsvoeders voor kalveren, biggen en andere jonge dieren, wil daar een bijdrage aan leveren. Innovatie staat daarbij in ons denken en doen bewust centraal. Aan de hand van onderzoek in onze laboratoria en op onze proefbedrijven ontwikkelen we inzichten die aansluiten op de eisen van deze tijd. En die inzichten delen we met de mengvoederindustrie, de distributeurs en de veehouders zelf. Zo maken we ons als collectief sterk voor het jonge dier. Logisch, want groeien doe je samen.

G R O E I E N

D O E

J E

S A M E N www.denkavit.nl

131 00 442 C

Ad K lf i dd 1

05 03 2008 15 24 00


demolenaar-2009-04