Page 1

omslag 1:omslag 1

17-07-2008

09:22

Pagina 1

111 de jaargang, 18 juli 2008 www.demolenaar.nl nummer

14/15

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Molenaar 110 jaar


omslag 2:omslag 2

14-07-2008

08:16

Pagina oms 2


03•Inhoud:03

15-07-2008

15:12

Pagina 3

De Molenaar

18 juli 2008

In dit nummer Algemeen 12 24 42 50 53 54 65 74 76 83 87 94 102

6

Nieuwe impuls gentechnologiedebat Braks: ‘Carrière met een diploma handmelken’ Stijgende melkproductie vraagt om verandering Lezers Flor Joossen en Rik Vandeputte over De Molenaar Paul Jansen van Vion over de diervoederindustrie Boerenbond-voozitter Piet Vanthemsche over de diervoedersector Fefana houdt hoogmis met David Byrne Gil Houins over de diervoedersector Lezer Ludo Segers over De Molenaar Europese landbouwsector competief houden Lezer Bertus Waaijenberg over De Molenaar Chemische contaminanten in ons voedsel Chris Moris van Fevia over de diervoedersector

Diervoeding 18 32 37 46 62 69 80 90

Mogelijkheden

Uitdaging

22

Herovering

38

Hoogproductief melkvee: een hele uitdaging Kwaliteit betaalt zich terug Lezer Hein van der Ploeg over De Molenaar Gist voor éénmagigen Lezer Thomas van der Poel over De Molenaar Voederwaarde van vetten Verbeteren van pensfermentatie Lezers Dominiek Dumoulin, Eddy Piron, Luc Levrouw en José De Muynck over De Molenaar

Reportage 6 38

Volop mogelijkheden voor Dinnissen Sloveens coccidiostaticum herovert Europa

Techniek 44

Lezer Alexander Feil over De Molenaar

Wereldwijd 27

Vietnam: op één na grootste rijstexporteur van de wereld

Heden en verleden 58 98

De Molenaar 110 jaar Drijvende graanelevator is geschiedenis

Vaste rubrieken 4, 5 17 88 96 106 112 114

Actueel De voerschep Zaken en mensen Uit het bedrijfsleven In kort bestek Markt en trends Agenda

Coverafbeelding

Jubileum


04-05•Actueel:04-05

15-07-2008

13:43

Pagina 4

Actueel

Bemefa juicht verlenging sojamoratorium toe De Belgische mengvoedersector juicht de verlenging van het Amazone-morato-

Actu

rium toe. Het moratorium zou deze maand aflopen, maar is verlengd tot zomer volgend jaar.

voor het toekennen van milieuvergunningen. Verder is het minstens van even groot belang dat de afnemers van die soja(producten), in casu de Belgische mengvoederindustrie, duidelijk onderlijnen dat de verlenging van het moratorium past in de strategie die Bemefa, samen met andere partners uit de diervoederkolom, aan het uitwerken is. Bemefa heeft een platform opgericht met andere partners uit de keten met het oog op de promotie van maatschappelijk verantwoorde diervoederstromen. Om actief aan die doelstelling te werken, participeert Bemefa, in naam van de Europese mengvoederindustrie, aan de Round Table on Responsible Soy (RTRS). Deze internationale werkgroep komt eind 2008 met een standaard voor verantwoorde soja. Respect voor de afspraken binnen het moratorium zou een belangrijk onderdeel van de standaard moeten vormen.

Het Amazone-moratorium is een afspraak van de Braziliaanse sojaverwerkers en handelaren (Abiove) om gedurende twee jaar geen soja meer te verwerken en te verhandelen afkomstig uit recent ontboste gebieden in het Amazone-gebied. Dit moratorium zou aflopen in juli 2008, maar is nu verlengd tot 23 juli 2009. Uit een onderzoek begin dit jaar bleek dat er in geen enke-

le van de recent ontboste gebieden in het Amazone-gebied groter dan 100 hectare, soja is geplant. Dit kan worden gezien als een succes van het moratorium. Naast de sojaverwerkers en de handelaars ondersteunen een aantal NGO’s (zoals Greenpeace) dit nieuwe initiatief. Ook de Braziliaanse overheid heeft haar steun toegezegd. Deze steun is onontbeerlijk voor een goede zonering en

Afzet vochtrijke voedermiddelen gedaald

In totaal zijn vorig jaar in Nederland ruim 4,825 miljoen ton vochtrijke diervoeders op het boerenerf geleverd. De afzet is in 2007 met 325.000 ton afgenomen ten opzichte van het voorgaande jaar. De afname werd veroorzaakt door een lager aanbod van producten. Dit effect werd versterkt doordat vanwege de gunstige marktsituatie meer producten werden gedroogd. De totale hoeveelheid vochtrijke voedermiddelen komt overeen met 1 miljoen ton mengvoeders met 88 procent droge stof. De hoeveelheid vochtrijke voedermiddelen in het dagelijkse rantsoen van Nederlandse varkens daalde in 2007 tot 3,08 miljoen ton, mede doordat tarwezetmeelfabriek Latensteijn buiten gebruik is gesteld en tarwezetmeelproducten steeds geconcentreerder worden afgeleverd. In de rundveehouderij werd een 1,74 miljoen ton vochtrijke diervoeders afgezet. Dit is daling van ongeveer 160.000 ton ten opzichte van vorig jaar. De afzet van perspulp en aardappelvezels nam respectievelijk met 65.000 en 80.000 ton af, doordat er aanzienlijk meer pulp werd gedroogd en de aardappeloogst matig was.

KORT

Organisatie structuur VWA ‘halfslachtig’

De commissie onder leiding van Piet Vanthemsche deed de afgelopen maanden onderzoek naar misstanden in de vleesindustrie. Hieruit kwam naar voren dat de organisatiestructuur van de VWA erg ondoorzichtig en complex is. Ook is er een gebrek aan personeel. Vanthemsche noemt de organisatiestructuur van het controleorgaan ‘halfslachtig en mislukt’.

Vo o r h e t l a a t s t e n i e u w s , z i e : w w w. d e m o l e n a a r. n l

Europarlementariër Jan Mulder heeft er bij de Europese Commissie op aangedrongen het kooiverbod per 1 januari 2012 strikt te handhaven. Van het Europese pluimvee wordt 70 procent nog in kooien gehouden en veel Europese pluimveehouders hebben nog geen investeringsplannen om tegemoet te komen aan het verbod. De Productschappen Vee, Vlees, Pluimvee en Eieren, Zuivel, Akkerbouw, Diervoeder, Wijn, Hoofdproductschap Akkerbouw en Tuinbouw gaan de komende jaren samenwerken op het gebied van ondersteunende en administratieve activiteiten. De schappen blijven zelfstandig opereren. Vanaf 2015 dreigt 8 procent van de in Nederland geproduceerde mest niet plaatsbaar te zijn. Het gaat dan om 13 miljoen kilo fosfaat per jaar. Het mestoverschot loopt volgens een rapport van LEI-WUR na 2009 verder op omdat de regelgeving wordt aangescherpt. In het kader van het ‘Plan van aanpak oriëntatie reductie koper- en zinkbelasting via diervoeder’ controleert het PDV de Nederlandse producenten van mengvoeders en mineralenmengsels. Het PDV wil zo in beeld brengen hoe koper- en zinkgehalten zich hebben ontwikkeld en wat de actuele gehalten zijn.

Uit het onderzoek kwam niet naar voren dat VWA-controleurs een oogje dichtknepen. Dierenartsen hebben niet genoeg middelen om overtredingen aan te pakken, aldus de commissie-Vanthemsche. Dit is vooral bij middelgrote en kleine slachterijen het geval. Minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kondigde na publicatie van de studie scherpere keuringen aan bij slachterijen. Zo moeten slachterijen hun werktijden aanpassen aan de beschikbaarheid van dierenartsen. Verburg trekt meer geld uit om dierenartsen te scholen en voor extra werving.


04-05•Actueel:04-05

15-07-2008

13:43

Pagina 5

De Heus sluit productielocatie Den Bosch De Heus Voeders zal uiterlijk 31 december 2012 de productieactiviteiten in haar fabriek in Den Bosch beëindigen. De gemeente Den Bosch koopt de locatie van De Heus. De productielocatie in Den Bosch is één van de grootste productielocaties van De Heus in Nederland. De fabriek produceert op dit moment ruim 300.000 ton diervoeders per jaar, het merendeel daarvan (75 procent) betreft vleeskuikenvoer. Daarnaast worden in Den Bosch concentraten geproduceerd. De Heus onderzoekt de mogelijkheden voor vervangende productiecapaciteit. Hierbij worden verschillende alternatieven onderzocht. Uitbreiding van bestaande locaties, nieuwbouw of aanvullende acquisitie in Nederland of België behoren tot die mogelijkheden. De Heus zal waarschijnlijk de productie van vleeskuikenvoer en concentraten naar aparte locaties gaan verplaatsen.

ueel EU-graanoogst 2008 stijgt Volgens Coceral, de Europese organisatie van graanhandelaren, oogst Europa in 2008 288,8 miljoen ton graan, 13,6 procent meer dan vorig jaar. Met deze schatting blijft Coceral onder de schatting van de Europese Commissie die eind mei uitging van een oogst van 293,2 miljoen ton. Ook de Europese landbouwor-

ganisatie Copa-Cogeca verwacht een veel grotere oogst aan graan, mais en koolzaad dan vorig jaar. De tarweoogst zou volgens haar 17 procent hoger uitvallen, de maisproductie stijgt met 25 procent en de productie van koolzaad groeit met 7 procent.

Herziene hygiënecode molenaars goedgekeurd De herziene hygiënecode voor molenaars is door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport goedgekeurd. Vanaf 1 januari 2009 kunnen molenaars met deze hygiënecode aan de slag. Met de hygiënecode kunnen molenaars invulling geven aan de eisen uit de Europese hygiëneverordening (Nr. 852/2004). De hygiënecode is in overleg met het Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde en het Gilde Van Vrijwillige Molenaars opgesteld door het Productschap Akkerbouw. De hygiënecode is bedoeld voor alle windmolens, watermolens en ambachtelijke maalderijen waar voor humane consumptie tarwe en tarwemeel wordt verwerkt, behandeld en/of verhandeld. De hygiënecode voor molenaars kan vanaf oktober 2008 worden opgevraagd bij het Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde.

Landbouw weegt niet meer het zwaarst op EU-budget Al decennia wordt door critici herhaald dat het landbouwbeleid de grootste slokop is van het EU-budget met meer dan 50 procent. Daarbij wordt vaak vergeten dat het landbouwbeleid in feite het enige geïntegreerde beleid is. Nu de voedselproductie weer in de belangstelling staat, heeft de Europese Unie in 2007 voor het eerst meer geld uitgegeven aan het stimuleren van de economie

dan aan marktinterventies en rechtstreekse inkomenssteun voor de landbouw. Van de 114 miljard euro die de Europese Unie vorig jaar uitgaf, ging 44 miljard euro (38,4 procent) naar groei en tewerkstelling. Voor het landbouwbeleid werd 43 miljard euro (37,4 procent) uitgegeven. Daarnaast ging er 12 miljard euro naar plattelandsontwikkeling, visserij en milieu.

4

5

Jarig De Molenaar is jarig. Een heel jaar lang trakteren we u op bedrijfsreportages. Zo visualiseren we de ontwikkelingen in de verschillende sectoren in de branche. Daaruit wordt duidelijk dat er in de 110 jaar van het bestaan van dit vakblad veel is veranderd, maar vooral dat de branche toekomstgericht is. Inspelen op de ontwikkelingen en veranderingen blijkt de grote kracht van de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Daardoor is de branche in staat gebleven zijn bestaansrecht te behouden in een krimpende thuismarkt. De uitgave die nu voor u ligt, is ons jubileumnummer, waarin we extra aandacht besteden aan onze verjaardag. De Molenaar werd in 1898 opgericht. Dat het vakblad voorzag in een behoefte blijkt wel uit de reacties van de lezers, die met regelmaat lieten weten wat ze van het geschrevene vonden of hun mening gaven over de ontwikkelingen in de branche. Die interactie met het vakblad is de laatste jaren aanzienlijk minder geworden. Reden om een aantal lezers op de man af te vragen, wat ze tegenwoordig met het vakblad hebben (of niet hebben). Het antwoord vindt u in deze uitgave. Daarnaast hebben we branches in de dierlijke productieketen gevraagd wat ze van de diervoedersector vinden. Nog niet zo lang geleden werd de diervoederindustrie vaak verantwoordelijk gehouden voor voedselcrises. Het ontbrak de branche in die tijd aan een weerwoord, maar dat is er in de vorm van kwaliteitsschema’s en productaansprakelijkheidsverzekeringen gekomen. De voortvarendheid waarmee dat is opgepakt, oogst respect bij ketenpartijen. Kwaliteit moet echter voortdurend worden bewaakt; het is een dynamisch proces. Dat geldt voor de branche en dus ook voor het vakblad. Uit de reacties van de lezers blijkt dat het vakblad 110 jaar na de oprichting duidelijk in een behoefte voorziet. Voor uw bijdrage aan het behalen van deze mijlpaal zeggen we u hartelijk dank. Of we het volgende millennium zullen halen, daarover verschillen de meningen. Maar met behulp van uw inbreng in welke vorm dan ook, zullen we ons best doen de basis daarvoor te behouden en over de kwaliteit ervan te blijven waken. Jacqueline Wijbenga

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


06-07-08•Dinnissen:6-7-8

14-07-2008

14:00

Pagina 6

‘Volop mogelijkheden Reportage

[Frank Braad]

De Molenaar 110 jaar

Zestig jaar geleden werd machinefabrikant Dinnissen opgericht. De diervoedersector is altijd een belangrijke afzetmarkt geweest voor het bedrijf. ,,In die markt zien we diversificatie. Mengen is één van de belangrijkste stappen in het

Ter gelegenheid van het 110-jarige bestaan van De Molenaar blikken we deze jaargang een aantal keer terug op de ontwikkelingen in de molenaarswereld. Per decennium wordt een bedrijf uit de sector belicht. Dit keer Dinnissen, opgericht in 1948.

productieproces geworden”, zegt Henri Michiels. Een dag na het behalen van zijn HTSdiploma werd Henri Michiels opgebeld door Lambert Dinnissen. Een leraar had Michiels’ naam doorgegeven en aan het eind van het telefoongesprek kwam de vraag: ,,Wanneer kun je beginnen?” Enigszins overdonderd door zoveel voortvarendheid antwoordde hij: ,,Morgen.” En zo kwam het dat Michiels twee dagen na het einde van zijn studie

De productiehal voor de mengers.

in 1984 bij Dinnissen aan de slag ging. Begonnen als technisch tekenaar, constructeur, groeide hij door naar een commerciële functie als hoofd verkoop. Op 1 januari 2002 trok Mathieu Maes, schoonzoon van oprichter Dolf Dinnissen, zich terug en namen Henri Michiels en collega Henk Kuijpers, die afkomstig is uit de accountancy, het bedrijf over via een management buy out.

Familiebedrijf ,,Dinnissen is altijd een familiebedrijf geweest en ook nu in het jaar van ons zestigjarig jubileumjaar voelen we dat nog steeds zo”, aldus Michiels. Het bedrijf heeft in de afgelopen zestig jaar enorme ontwikkelingen doorgemaakt. Toen Dolf Dinnissen in 1948 met vijf medewerkers zijn werkplaats startte, waren molenaars die hun bedrijf wilden


06-07-08•Dinnissen:6-7-8

14-07-2008

14:00

Pagina 7

voor ons bedrijf ’ Dinnissen viert zestigjarig bestaan mechaniseren zijn eerste klanten in de regio. ,,Nu leveren we niet alleen wereldwijd, maar ook aan vele andere industrieën. De mulder van toen heeft plaatsgemaakt voor internationaal georiënteerde bedrijven in de levensmiddelensector, chemie, farmacie, met wereldwijd bekende namen als Nutreco, Nestlé, Royal Canin. Maar we blijven natuurlijk nog steeds actief in de diervoederindustrie, die we als onze basis blijven zien.” Meest gevraagd Eén van de machines waarmee de zestigjarige machinefabriek Dinnissen wereldwijde bekendheid heeft verworven, is de Pegasus-menger. De machine, nu al 25 jaar in productie, is nog steeds één van de meest gevraagde machines uit het programma. Vorig jaar werd het vijfhonderdste exemplaar geleverd. ,,Voortdurend ontdekken we nieuwe mogelijkheden en nieuwe toepassingen voor de menger. Met aanpassingen en in speciale uitvoeringen, maar het principe van onze sneldraaiende dubbelassige menger met de fluïdiseringszone is nog altijd actueel.” Onlangs is een speciale uitvoering afgeleverd in een productielijn voor kindervoeding, een voorbeeld van het brede gebied waarin deze machine kan worden ingezet. De grote snelreinigingsluiken en de loskleppen die de volledige lengte van de menger vrijgeven, maken duidelijk dat ook deze machine voortdurend verder wordt ontwikkeld, een proces waaraan nog geen einde lijkt te zijn gekomen. Va c u ü m c o a t e r In de uitvoering als vacuümcoater is de Pegasus al jaren het paradepaardje van Dinnissen. In de fabriekshal staan er nogal wat in verschillende fase van voltooiing. Isolatiemantels met afvoerleidingen voor mogelijke condens, verwarmingselementen, veel roestvaststaal, ook als ommanteling, hygiënische uitvoeringen, er blijken veel variaties mogelijk te zijn bij deze menger, die Michiels karakteriseert als snel, efficiënt en energiezuinig.

Henri Michels

Speerpunt ,,Innovatie is ons speerpunt”, vervolgt Michiels. ,,Hiervoor hebben wij in ons ‘D-innocenter’ volop de mogelijkheid om aan productontwikkeling te doen, niet alleen op het gebied van machinebouw, maar hier investeren we ook in de vergroting van onze kennis van de processen bij onze afnemers. Specialisatie per bedrijfstak, ja zelfs per bedrijf.” Hij wijst op de onderscheidingen op Victam 2007 voor hun Magi-Con systeem, waarin de menger het hart van de installatie is. ,,Het uitgangspunt is het vrij combineren van alle processtappen in een perslijn: expanderen, conditioneren, koelen en vacuümcoating. Op die manier kunnen we de kwaliteit en de eigenschappen van het eindproduct gunstig beïnvloeden. De pelletkwaliteit verbetert, de vitaminetoevoeging vindt plaats zonder schadelijke hitte-invloeden en in de vacuümcoater dringen de werkzame stoffen dieper door in de pellets.” Bij Saweco in Oirlo (tegenwoordig onderdeel van Vitelia) waar de eerste Magi-Con lijn in bedrijf ging, is onlangs een tweede geplaatst. Op dit moment is men bij Dinnissen bezig om bij de pelletcoating verschillende toevoegingen in afzonderlijke lagen in de pellet te laten

6

7

doordringen en de pellet bovendien te verzegelen met een extra laag als bescherming.

(links) en Henk Kuijpers bij de door het personeel aangeboden

To e p a s b a a r De productieprocessen in de mengvoederindustrie zijn zo efficiënt dat zij in andere industrieën, in aangepaste vorm, geïmplementeerd worden. ,,Het verwerken van een groot aantal componenten via een nauwkeurige dosering en een snelle en hoogwaardige menging staat in de diervoederproductie op een vrijwel niet geëvenaard peil en dat bovendien met een minimale personeelsbezetting. Veel van onze kennis uit deze tak hebben wij, in combinatie met vernieuwingen, kunnen toepassen in de levensmiddelen- en in de chemische industrie.” Een voorbeeld van de toepassing van specifieke kennis in andere industrieën is het Pandora-mengsysteem dat samen met het Zwitserse K-Tron werd ontwikkeld. Maximaal tien componenten worden in een continu-systeem gedoseerd op de menger. Voor microcomponenten claimt Dinnissen grootten van 0,001 procent tot 2 procent, voor grote componenten tot boven de 30 procent van de productstroom. De precieze en uiterst snel reagerende doseerwegers van K-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

sculptuur.


06-07-08•Dinnissen:6-7-8

14-07-2008

14:00

Pagina 8

>> ‘Volop mogelijkheden voor ons bedrijf ’

Een Pegasus menger in de uitvoering voor vacuümcoaten.

Tron staan borg voor deze hoge nauwkeurigheid. Voor de snelle en homogene menging is ook hier de Pegasus-menger verantwoordelijk, met mengtijden vanaf 6 tot 8 seconden (groenten), 10 tot 15 seconden voor koffie, cacao, pellets en 30 tot 40 seconden voor poeders, van droog tot klevend. Het systeem wordt geleverd in ‘stand-alone’-uitvoeringen van 50 kg/u tot 100 t/u. Door de toepassing aan het eind van de productielijn is het volgens Michiels geschikt om belangrijke componenten toe te voegen zonder gevaar voor contaminatie, ontmenging of beschadiging. Ook

Oudheid Voor de naamgeving van zijn moderne producten grijpt Dinnissen terug naar de oudheid. Pegasus en Pandora zijn figuren uit de Griekse mythologie. Het vliegende paard Pegasus was het gevolg van de verhouding van Poseidon met Medusa. Op weg naar de toppen van de Olympus steigerde het, verloor zijn meester en kwam alleen aan op de Olympus. Daar werd Pegasus de drager van de bliksem van Zeus. Om de diefstal van het vuur van Zeus te bestraffen, werd Pandora naar de aarde gestuurd. Om haar missie te laten slagen, gaven de godinnen Athena en Aphrodite talloze goede eigenschappen zoals talent, intelligentie, charme en goddelijke schoonheid. Eigenschappen die men bij Dinnissen graag met het nieuwe systeem associeert.

voor het opsproeien van vloeistoffen is het Pandora-systeem zeer geschikt. Personeel Een andere en minstens zo belangrijke pijler van de bedrijfsfilosofie vindt Michels de wil om te blijven investeren in personeel. Dit gebeurt op alle niveaus wat een zeer intensieve scholing en begeleiding voor jonge medewerkers inhoudt, waarin alle specifieke vaardigheden en kennis wordt aangeleerd. Na deze opleiding volgt een gedegen praktijkbegeleiding met als uiteindelijk resultaat vakkundige medewerkers die geheel zelfstandig in het bedrijf of in de buitendienst kunnen functioneren. ,,Het opleidingsniveau van de medewerkers stijgt over de gehele breedte. Recent hebben ook universitair opgeleiden hun intrede in het bedrijf gedaan”, merkt Michels op. Modernisering De grote verscheidenheid in afzetmarkten heeft ervoor gezorgd dat een mindere periode in één branche vrijwel altijd kon worden opgevangen door een grotere vraag in een andere tak of uit een ander deel van de wereld. Na een periode van een gematigde investeringsbereidheid op de Nederlandse en Belgische markt ziet Michiels nu een groeiende behoefte tot

8

9

modernisering van de mengvoederinstallaties die zo’n 25 jaar geleden werden gebouwd. Vervanging van machines op economische gronden, maar vooral de behoefte aan nieuwe technologieën is hierbij de drijvende kracht. Dat bij zulke ombouwprojecten hoge eisen aan planning, organisatie en monteurs worden gesteld, illustreert hij met het recente voorbeeld van de vervanging van een volledige maal- en menglijn in een bestaande fabriek. Tussen het stilzetten van de oude installatie en het in vol bedrijf draaien met de volledig nieuwe lijn lagen niet meer dan negen dagen. ,,Ondanks alle verscheidenheid in afzetmarkten blijft de diervoederindustrie voor ons een bepalende en belangrijke factor. Maar ook in die markt zien we diversificatie. Mengen is één van de belangrijkste stappen in het productieproces geworden. Een moderne petfoodlijn heeft al vier mengers: de hoofdmenger, dan voor de extruder de drogestof menger en de conditioner en vervolgens komt de vacuümcoater. Als er bovendien vlokken, granen en extrudaten worden gemengd, volgt dan nog een vijfde menger. Voeders worden steeds specifieker, de bewerkingen steeds intensiever, de eisen steeds hoger. Er zijn nog volop mogelijkheden voor ons bedrijf”, besluit Michiels.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


09•adv:09

14-07-2008

10:02

Pagina 9

Exclusief distributeur van de volgende speciale producten: Ingredients BV Speerstra Feed Molenaar De feliciteert . jarig jubileum met haar 110

• AP 820, plasma-eiwit, volwaardig alternatief voor AMGB’s • AP 301, hoogwaardig hemoglobinepoeder

• • • • •

Reashure, pensbestendig choline chloride Niashure, gecoat niacine Nitroshure, slow release ureum Keyshure, organisch gebonden sporenelementen Vitashure, gecoate Vit C.

• Bergafat gefractioneerd vetpoeder al of niet gecombineerd met lecithine. • Bergafit en bergapur lecithine poeders. • Bergazym enzymen.

• Diamond V gistcultuur, volledig gefermenteerde gist Al meer dan 60 jaar marktleider

• Digestarom, volwaardige kruidenmengsels • Revestarom, diverse soorten aroma’s • Neosweet, zoetstof zeer scherp geprijsd

Voederzuren: mengsels op maat - Double butterfly fumaarzuur - Handelsproducten zoals. Aardappeleiwit biergist - Melassegist en citroenzuur. Prebiotica: - Fibrofos en prebiofeed, producten op basis van inuline - Cichoreipulp, hoogwaardige drager - Glycopulp, droge MPG of glycerol

Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Tel.: 0514 569001, Fax: 0514 569002 mail@speerstra.com, www.speerstra.com


10•adv:10

14-07-2008

10:01

Pagina 10

BENT U KLAAR VOOR DE TOEKOMST? MAGI-N.EXT® Extrudeerlijn voor de petfood/feed industrie •

• • • •

Binnen één productielijn produceren van zowel economic, premium als superpremium voeders voor (huis)dieren Snelle en efficiënte omschakeling naar nieuwe producten en recepten Maximale flexibiliteit voor complete extrudeer proces: combineren, variëren en switchen Kostenefficiënt door minimaal verlies van productietijd en energieverbruik Maximale mogelijkheden om exact en uiterst homogeen te werken door de Pegasus® vacuum core coater met vloeistofinjectie Constante kwaliteit, voedselveiligheid en hygiëne

MAGI-CON® Pelleteer proceslijn voor toevoeging microingrediënten in diervoeding • •

• •

Voerconcept voor het samenstellen en uitleveren van multi-flexibel veevoer Multi-functioneel productieproces voor een breed assortiment veevoer in kleine en grote hoeveelheden, naar wens van de individuele klant Slijtvaste en hoge kwaliteit pellets met vacuüm kern coaten; structuuropbouw in meer lagen, daardoor beter verteerbaar Hoge korrel kwaliteit door toevoegen van microingrediënten zoals enzymen, vitaminen, olie, vet of zuren na de koeler (0,01% tot 16 %), dus geen warmte-invloed en overdosering Ook geschikt voor omega 3 houdende olie en proen prebiotica Nauwkeurig eindresultaat

60 YEARS

MAGI-MILL

®

Flexibele maalconcept om veevoedercomponenten te malen en te mengen • • • • • •

Snel en efficiënt switchen, combineren en variëren met innovatieve maaltechnieken Optimale verteerbaarheid door de juiste maalstructuur Energiebesparing en voorkoming van voerverspilling Variabele deeltjesgrootte (fijn – middel – grof ) Snel en uiterst homogeen mengen met de Pegasus® snelmenger Een totaalconcept om flexibel diervoer van de hoogste kwaliteit te produceren

PEGASUS® PADDLE MIXER Energy control program • • •

Tot 60% minder energieverbruik voor mengproces Tot 20 % hogere lijncapaciteit 3-15 vloeistofinjectie aansluitingen (0,01 - 12%)

60 YEARS P R O C E S S

MALEN MENGEN EXPANDEREN PERSEN EXTRUDEREN COATEN

TECHNOLOGY Wij feli citeren De Mo len met he aar t1 jarig be 10 staan

WWW.DINNISSEN.NL


11•adv:11

14-07-2008

10:03

Pagina 11

Kwalipak in Stroe is een zelfstandige onderneming, die zich heeft gespecialiseerd in het Produceren en Verpakken voor Derden van Poeder en Granulaatachtige producten zoals: o.a. Voormengsels Aanvullende Diervoeders Vitamine preparaten Diergeneesmiddelen Verpakken in o.a. For Sale For Sale For Sale For Sale Doosje Potten Emmer Sachets

• Volledig geautomatiseerde sacheteerlijn • Ook voor kleine charges Voor meer info bezoek onze website www.kwalipak.nl Kwalipak BV-Houtbeekweg 2- 3776 LZ-Stroe Tel .0342-443372 Fax.0342-442402 info@kwalipak.nl

Voor het ontwerpen, produceren en leveren van: - alle soorten proces- en industrieventilatoren - van klein tot ongeveer 750kW, - standaard of naar maat gemaakt, - CE- en ATEX gecertificeerd, - o.a. voor silobeluchting en -afzuiging, koelers, drogers, branders, rookgassen, explosieve luchtmengsels etc.

Your key to a world of ingredients

CALSPORIN

®

...the global probiotic

EU-registratie voor vleeskuikens U-«œœÀۜÀ“i˜`iÊL>VÌiÀˆl˜Ê (Bacillus Subtilis C-3102) Uœ}iÊVœ˜Vi˜ÌÀ>̈iÊ (1,0 x 1010 CFU/g) U­ˆÌÌi®ÃÌ>LˆiÊÊ U"«Ìˆ“>iÊL>>˜ÃʓˆVroflora -ˆ}˜ˆwV>˜ÌÊÛiÀLiÌir`iÊ}roei i˜Êۜi`irVœ˜ÛiÀÈi

Nederland Vierlinghstraaat 51, 4251 LC Werkendam Ì\ʳΣʭ䮣nÎÊ{{ÊÇÇÊÈÈÊUÊv\ʳΣʭ䮣nÎÊ{{Ê£ÓÊ£ä i\ʈ˜vœJœÀvv>°Vœ“

Industrie ventilatoren Industrial blowers Rosindu B.V. P.O. Box 214 NL 8160 AE Epe

Tel.: +31 578 613240 Fax: +31 578 613241 E-mail: rosindu@hetnet.nl Website: www.rosindu.nl

België WiÛiÀÃÌÀ>>ÌÊÎn]Ê£n{äÊœ˜`iÀâii Ì\ʳÎÓÊ­ä®xÓÊΣʙxÊ£™]Êv\ʳÎÓÊ­ä®xÓÊÎäÊ{ÓÊÇx i\ʈ˜vœJœÀvv>°Vœ“ www.orffa.com


12-13-14•debatgentechnologie:12-13-14

Algemeen

14-07-2008

14:09

Pagina 12

[Marc van der Sterren]

Nieuwe impuls gen t Huib de Vriend en Piet Schenkelaars willen de discussie over gentechnologie opnieuw aanzwengelen. Bijna twintig jaar geleden publiceerden zij hun boek ‘Oogst uit het lab’. De discussie kwam op gang, maar ligt weer helemaal op z’n gat. De auteurs brengen daarom een geheel herziene druk uit. Uiteraard ging hun boekpresentatie gepaard met een discussie. Verslag van een debat dat vooral draaide om het debat. Monsanto heeft veel profijt gehad van de protesten van Greenpeace tegen gentechnologie. De invloed van de milieuactivisten op het beleid bleek enorm. De toelatingskosten rezen de pan uit en de procedures werden extreem aangescherpt, waardoor het voor de kleinere verdelingsbedrijven ondoenlijk werd. Voor Monsanto werd het hierdoor gemakkelijker te concurreren, wat de

machtsconcentratie in de hand werkte. En die concentratie is nog wel één van de voornaamste maatschappelijke kritiekpunten. Met deze paradox wilde Piet Schenkelaars maar aangeven hoezeer het debat rond gentechnologie is ontaard. Natuurlijk: er is discussie alom. Wereldwijd zijn er protesten. Maar de verschillende maatschappelijke organisa-

ties houden elkaar in een wurggreep en komen maar niet tot een standpunt. De politiek neemt beslissingen, maar de besluitvorming is niet altijd helder. Terwijl toepassingen uit de gentechnologie steeds vaker zijn terug te vinden in ons dagelijks leven, neemt de discussie juist af. Voor Huib de Vriend en Piet Schenkelaars was dit reden voor een herdruk van hun boek ‘Oogst uit het lab’. Wa a n v a n d e d a g De eerste uitgave verscheen twintig jaar geleden. Aan belangstelling in media en politiek kwam de gentechnologie destijds niet tekort. Na 2000 liep die aandacht echter sterk terug. ,,Nu is het

Auteur Huib de Vriend: ,,Met ons boek stellen we opnieuw de vraag: hebben we die technologie

Bert Visser, hoofd van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland,

echt wel nodig?”

prijst de omslag van het boek ‘Oogst uit het lab’. ,,Deze wortels zijn allemaal natuurlijke variëteiten. Dat roept de vraag op: kies je voor de natuurlijke of voor de genetisch gewijzigde variant?”


12-13-14•debatgentechnologie:12-13-14

14-07-2008

14:09

Pagina 13

n technologiedebat ‘Oogst uit het lab’ na 20 jaar opnieuw gedrukt

maar al te vaak de waan van de dag die partijen aanzet iets van het onderwerp te vinden”, zo haalt Schenkelaars een van de analyses uit het boek aan. Tijdens de boekpresentatie op Wageningen Universiteit zag hij zijn verklaring bevestigd. Oxfam Novib was uitgenodigd aan het debat deel te nemen. Maar de organisatie moest op het laatste moment verstek laten gaan omdat ze het te druk had met de huidige voedselcrisis en de FAO-top in Rome. ,,Zo komt het dat in de media een stemming wordt gecreëerd”, haakt coauteur Huib de Vriend daarop in. ,,Plots wordt er geroepen: ‘We kunnen niet zonder gentechnologie!’ Met ons boek

stellen we opnieuw de vraag: hebben we die technologie echt wel nodig?” Bert Visser, hoofd van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland, vond in dat kader de foto op de omslag goed gekozen: Een verzameling peen in de meest uiteenlopende kleuren en modellen. ,,Deze wortels zijn allemaal natuurlijke variëteiten. Met natuurlijke selectie is ontzettend veel mogelijk. Dat roept meteen de vraag op: waar kies je voor? Voor de natuurlijke of voor de genetisch gewijzigde variant?” Acceptatie Voor de acceptatie van het grote publiek begeeft de noodzaak tot gene-

tisch modificeren zich hier op een hellend vlak. Vooral omdat de huidige generatie niet zozeer op het product gericht is, maar op de productie, zo hield Visser de zaal voor. ,,In de productie mag het dan voordelen hebben wanneer het gewas resistent is tegen insecten of juist tegen herbiciden, het voordeel voor de consument is ver weg.” Bovendien zijn er nog weinig echte succesverhalen te vertellen en de duurzaamheid op de lange termijn is nog onzeker. Logisch dus dat de acceptatie niet echt voet aan de grond krijgt. Bij de consument niet, maar ook bij de producent ligt het gevoelig. Volgens Antoon

LTO-standpunt Anton Vermeer is verheugd met de timing van het boek. ,,Het voedselvraagstuk staat nu vanuit verschillende invalshoeken op de agenda. Misschien slagen we er in een stukje rationaliteit op de agenda krijgen. Dit boek kan daaraan bijdragen. Biotechnologie heeft alleen maar voordelen, mits het onder voorwaarden wordt toegepast. De mogelijkheden dwingen ons opnieuw te kijken naar de fundamenten van de land- en tuinbouw. Het uitgangspunt moet blijven: de waarde van het dier, van de plant en van de bodem. Van daaruit moeten we zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Als we voedsel kunnen produceren dat met minder water of minder gewasbeschermingsmiddelen toekan, dan zetten we stappen voorwaarts. Het is echter wel van belang dat dit van geval tot geval wordt bekeken. Gentechnologie is een zoekproces. Maar het is ook: als Nederland voorop blijven lopen op het gebied van kennisontwikkeling. In het buitenland is onze positie bekend, maar als we binnen Nederland de zaak niet op orde houden, raken we die positie kwijt. Op dit moment is die positie in de sector onvoldoende. We zullen een actievere rol moeten spelen.” Binnen ZLTO en LTO wordt de discussie gevoerd. ,,We maken een duidelijk onderscheid tussen het gebruik van

12

gentechnologie voor diervoeder of voor menselijke consumptie. Als het gaat om diervoeder moet die stap naar ons oordeel gezet kunnen worden. Maar niet zonder slag of stoot. De wereldhandel heeft een grote invloed op de toelating. Andere delen van de wereld waar onze grondstoffen vandaan komen, moeten we goed in de gaten houden. Registratie is daar vaak niet zoals hier. Vrije handel regel je niet zomaar.” Voor volksgezondheid geldt een andere benadering. Genetische modificatie staat nog niet op de agenda voor menselijke consumptie. Hier past het woord ‘vooralsnog’. Want de techniek wordt wel doorontwikkeld. ,,Er liggen zeker kansen op het gebied van inhoudsstoffen van planten en de gezondheidsaspecten voor onze voeding. Vooral voor humane consumptie geldt: als we stappen nemen, moeten ze veilig zijn. Veiligheid is hier belangrijker dan snelheid.” Het patentrecht moet volgens Vermeer kritisch worden gevolgd. De ZLTO is van mening dat patenten niet mogen rusten op producten, maar op de techniek. ,,Anders loop je inderdaad het gevaar dat alleen multinationals hiervan profiteren. Nu al zien we dat slechts een klein aantal bedrijven de voedselvoorziening bepaalt. Hiervoor moeten de juiste reglementen op tafel komen”, aldus ZLTO-directeur

13

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


12-13-14•debatgentechnologie:12-13-14

14-07-2008

14:09

Pagina 14

>> Nieuwe impuls gentechnologiedebat

Auteur Piet Schenkelaars: ,,Het is maar al te vaak de waan van de dag die partijen

,,NGO’s en het bedrijfsleven moeten zich beseffen dat ze niet zomaar een debat moe-

aanzet iets van gentechnologie te vinden.”

ten winnen, ze moeten een oorlog winnen”, stelt Frans Brom.

Vermeer, voorzitter van de ZLTO is de tegenstand zo groot dat het zelfs het onderzoek naar de eventuele voor- en nadelen van gentechnologie frustreert. Tegenstand die volgens hem gebaseerd is op emotie. ,,De emotie op het dossier maakt het ons moeilijk dit te kunnen beoordelen. Emotie leidt ertoe dat we al moeite hebben een proefveld te vinden. Of ondernemers in de omgeving die op één lijn zitten.” Volgens de ZLTO heeft gentechnologie uitsluitend voordelen, mits het onder voorwaarden wordt toegepast (zie kader). Vermeers grootste bezwaar heeft geen betrekking op de techniek, maar op de concentratie aan macht. Voor Vermeer is het patentrecht dan ook de belangrijkste drempel die genomen moet worden als het gaat om toelating van transgene gewassen. ,,Want nu is het slechts een handjevol bedrijven dat voor iedereen de toekomst bepaalt.” Politieke sturing Visser wijst erop dat de concentratie een gevolg is van de dure technologie die in handen is van een klein aantal experts. ,,Binnen de veredelingsindustrie wordt de keus gemaakt tussen al dan niet gentechnologische variant. De vraag is: kan dit overgelaten worden aan veredelaars of moet er een brede maatschappelijke

discussie komen met politieke sturing?” Op deze kwestie stapelde Visser nog een lading retorische vragen: ,,Is gentechnologie alleen interessant voor de handel, of moet de consument ook profiteren? Is het alleen bestemd voor het Westen of moet de techniek ook beschikbaar worden gemaakt voor landen die economisch niet interessant zijn?” R e l i g i e u z e o o r s p ro n g De kwesties die worden aangehaald binnen het debat zijn legio. Zo werd vanuit de zaal ook het bezwaar tegen het overschrijden van soortgrenzen aangehaald. Deze bedenking heeft vaak een religieuze oorsprong. Toch is het niet helemaal terecht om het uitsluitend als emotioneel en zonder ratio af te doen. De natuur heeft zelf barrières opgeworpen om excessen uit te sluiten en de biodiversiteit in stand te houden. ,,En daar komt nog bij dat natuurlijkheid een belangrijke indicator is voor iets dat we gebruikelijk vinden”, zo verklaarde Frans Brom, bijzonder hoogleraar Ethiek van de Levenswetenschappen aan Wageningen UR. ,,Iets dat tegen de natuur in gaat, is zo ongebruikelijk dat het logisch is dat het gaat tegenstaan. We zien het als interventie. Het verandert de manier waarop we naar het leven kijken.”

14

15

Debat Dat is waarmee rekening moet worden gehouden in het debat. En om helderheid te scheppen over de definitie van het woord debat hield hij een verhandeling over het verschil tussen debat en deliberatie. ,,Bij deliberatie zijn de verschillende partijen op zoek naar de waarheid. Bij een debat gaat het om winnen.” De waarheid spreekt niet voor zichzelf, de waarheid heeft argumenten nodig. ,,Extreme posities zijn niet erg. Het gaat pas mis wanneer de ene partij de waarheid zoekt en de ander wil winnen. Dan communiceer je langs elkaar heen. NGO’s en het bedrijfsleven moeten beseffen dat ze niet zomaar een debat moeten winnen, ze moeten een oorlog winnen”, stelt Brom. ,,Je moet dus een langetermijnstrategie uitzetten. Met duurzame argumenten die lang standhouden. Voor het grote publiek kwam de techniek twintig jaar geleden op het verkeerde moment. ,,De techniek kwam met de belofte van productieverhoging in een tijd van boterbergen en melkplassen.De nieuwe druk van ‘Oogst uit het Lab’ kan de discussie wellicht weer op het goede spoor brengen”, hoopt Brom.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


15•adv:15

14-07-2008

09:12

Pagina 15

Pelleting Technology Nederland

UW SPECIALIST VOOR COMPLETE PERSINSTALLATIES - BOA COMPACTORS - PROGRESS PERSEN - TEGENSTROOMKOELERS - KRUIMELAARS - ZEVEN Pelleting Technology Nederland Duinweg 18, 5482 VR Schijndel NL Postbus 132, 5480 AC Schijndel NL Tel: + 31 (0)73 549 84 72, Fax: + 31 (0)73 547 85 95 Internet: www.ptn.nl, E-mail: info@ptn.nl

Kantoor Wierden Tel: + 31 (0)546 57 99 39 Fax: + 31 (0)546 57 99 40

Zet uw kuikens flink op voorsprong met After Egg Food Met After Egg Food maken uw kuikens op de broederij een geweldige start en hebben ze direct bij aankomst op de boerderij een grote voorsprong. After Egg Food is een kant-en-klaar supplement dat direct na het uitkomen van eendagskuikens verstrekt dient te worden. After Egg Food bevat naast alle noodzakelijke nutritionele componenten ruim 30% vocht. Hierdoor is After Egg Food, in het kader van de regelgeving omtrent de transportduur van eendagskuikens, dĂŠ ideale oplossing! Neem voor meer informatie contact op met Twilmij B.V., info@twilmij.nl of kijk op www.twilmij.nl

Twilmij B.V. is producent van hoogwaardige premixen, melkvervangers en specialiteiten voor de diervoederindustrie. Sinds 1963 is Twilmij innovatief actief met de ontwikkeling en fabricage van deze producten t.b.v. de nationale zowel als de internationale diervoederindustrie. Producten waarmee de diervoederindustrie zich kan onderscheiden en succes kan oogsten.

Twilmij B.V.

De kern voor succes!


16•adv:16

14-07-2008

09:19

Pagina 16


17•Voerschep:17

15-07-2008

08:18

Pagina 17

De voerschep

‘Treed naar buiten’ ‘Hoe tillen we het imago van de agrarische sector omhoog?’ Algemeen

[Marc van der Sterren]

,,Hoe tillen we het imago van de gehele agrarische sector omhoog?” De vraag komt van Pierre Nijsen, voormalig directeur van NijsenGranico. Als winnaar van De Molenaar Award 2008 geeft hij de aftrap voor de nieuwe rubriek ‘De Voerschep’.

,,Het produceren van een voedselveilig en gezond product is geen kunst. Maar dat beeld beklijft nauwelijks bij de consument. Een goed imago dient niet alleen de verkoop, maar ook de invulling van het personeelsbestand. Het vinden van goed personeel wordt steeds moeilijker’’, motiveert Pierre Nijssen van Nijsen-Granico zijn vraag. Sven Devolder, accountmanager bij het Belgische marketing- en communicatiebureau Pirana Concepts, geeft antwoord. Tre e d n a a r b u i t e n ,,De agrarische sector is erg op zichzelf gericht. Naar binnen gekeerd zelfs. De sector treedt niet naar buiten, dat zit ingebakken in de sector. Ons bedrijf doet veel aan communicatie naar de consument, maar ook business to business. De agrarische sector maakt hiervan een klein onderdeel uit. Ik merk dat bedrijven binnen de sector wel naar buiten treden, maar daarbij blijven ze echter altijd binnen de branche. Ze richten zich niet op de maatschappij. De sector zou dus naar buiten moeten treden met een sterk imago. Nu hebben ze dat niet. Er is geen enkele identiteit. Campina wel bijvoorbeeld. Die identiteit is heel sterk. Zie je een voerfirma staan en een fabriek van Campina en vraag je een willekeurige passant waar hij het liefst wil werken, dan wijst hij richting Campina. Dat komt puur door het imago. Natuurlijk is Campina sterk op de consu-

ment gericht vanwege het eindproduct. Het zijn ‘consumer goods’. Eigenlijk valt dit ook buiten de agrarische sector. Maar we hebben hier een bedrijf dat matrasstoffen produceert. Puur business to business. Wij mochten daar een opvallend imago voor ontwikkelen en een sterke identiteit en nu staat het als een huis.” Ve r a f ,,De agrarische sector staat ver af van de consument. Met wat creativiteit is dat best te overbruggen. Voerfabrikant Dumoulin geeft via de voersamenstelling omega-3 mee aan tal van eindproducten. Zeven bedrijven uit de diervoeder- en voedingsindustrie treden nu gezamenlijk naar buiten onder de naam Menu Equilibrum. Zo ver hoeft het echter niet eens te gaan. De sector van zichzelf hoeft zich ook niet flitsender voor te doen dan hij is. Maar kom naar buiten. Een sterk imago haal je niet met een mooi logo en een leuke website. Het is een sterk concept, met logo, website, slogan, folder, beurspresentatie, aankleding van het bedrijfspand, briefpapier, verpakkingen… Het totaalplaatje. Daar draait het om. Eén bedrijf moet daar mee beginnen. Of beter, enkele bedrijven. Dan heeft het vervolgens zijn weerslag op de hele sector. Binnen een productschap of branchevereniging kunnen ze daarover nut-

16

17

tige gesprekken voeren, maar een verzameling van twintig bedrijven is al snel een log apparaat waar weinig consensus te vinden is. Een koploper moet die taak op zich nemen en knopen doorhakken. Zo’n bedrijf kan een vliegwieleffect in gang zetten. De rest van de sector zal dan volgen.”

-

De vraag Sven Devolder van Pirana Concepts vraagt zich af welk belang prevaleert bij het voeren van dieren. Ligt de productie van het dier voorop of het belang van de consument, de smaak en de gezondheid van het eindproduct dus. Kan er met beide belangen rekening worden gehouden, of zijn ze tegenstrijdig? Voor het antwoord legt Devolder de voerschep neer bij Jan Jonkers, hoofd nutritie bij Coppens Diervoeding in Helmond.

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


18-19-22-23•Hoogproductief melkvee:18-19-22-23

14-07-2008

14:21

Pagina 18

Hoogproductieve melkkoeien zijn echte topsporters. De prestaties die zij leveren vereisen optimale voeding, vooral rond afkalven bij de lactatiestart. Het Productschap Diervoeder heeft veel onderzoek naar optimale voeding van hoogproductief melkvee medegefinancierd. De uitkomsten daarvan werden gepresenteerd tijdens een themadag.

Diervoeding

[Carolien Makkink]

Themamiddag Productschap Diervoeders

Hoogproductief melkvee: ,,De pens is in staat om zich snel aan te passen aan een veranderende rantsoensamenstelling na afkalven”, concludeert André Bannink.

Het Productschap Diervoeder (PDV) subsidieert onderzoeken om innovatieve kennis te genereren. Tijdens de themadag ‘Voeding van hoogproductief melkvee, een uitdaging voor nutritionisten’ werden uitkomsten gepresenteerd van afgesloten onderzoeksprojecten op het gebied van optimale voeding voor melkvee. Sprekers van verschillende organisaties gaven nutritionisten en andere toehoorders handvatten mee om daarmee aan de slag te gaan.

Afbraak van koolhydraten Het percentage bestendig zetmeel bepaalt mede de hoeveelheid fermenteerbare organische stof in de pens. Bestendig zetmeel is ook een belangrijke parameter bij het schatten van het aanbod aan glucogene en aminogene nutriënten. Het percentage bestendig zetmeel in diervoedergrondstoffen wordt geschat met behulp van de nylon zakjes techniek. Het is echter de vraag of deze methode wel juist is voor zetmeel. Zetmeelgranula zijn immers kleiner dan de poriediameter van het nylon zakje en worden daarom grotendeels uitgewassen. Daarmee komen ze terecht in de W-fractie, die geacht wordt snel afbreekbaar te zijn in de pens. In het DVE/OEB-systeem van 1991 werd aangenomen dat het uitgewassen zetmeel voor 10 procent pensbestendig is. Onderzoek van John Cone van ASG in Wageningen toont aan dat deze aanname niet voor alle zetmeelbronnen juist is. F e r m e n t a t i e p a t ro o n Cone onderzocht de W-fractie van verschillende zetmeelbronnen en constateerde dat alle zetmeel in W onoplosbaar is. Het fermentatiepatroon van de W-fractie van zetmeel komt goed overeen met de D-fractie, maar de gemeten zetmeelafbraak is verschillend. Daarom

is in het nieuwe DVE/OEB-systeem (2007) aangenomen dat de fractionele afbraaksnelheid van de W-fractie van zetmeel (KdW) gelijk is aan twee keer de fractionele afbraaksnelheid van de D-fractie van zetmeel (KdD) + 0,375. Nader onderzoek naar de fermentatiekarakteristieken van zetmeel en celwanden in mais toonde aan dat vroeg oogsten een lagere opbrengst en een lager zetmeelgehalte geeft, maar een snellere fermentatie. Later oogsten geeft een hoger percentage bestendig zetmeel en een tragere zetmeelfermentatie. Maistype, haksellengte en inkuilduur hadden geen duidelijke effecten op de fermentatiekenmerken. Passage koolhydraten Naast de fractionele afbraaksnelheid is ook de fractionele passagesnelheid van voerbestanddelen uit de pens van belang in de voederwaardering. De passage wordt gemeten met behulp van externe markeerstoffen (meestal CoEDTA voor de vloeistoffase en Cr-NDF voor de deeltjesfase). Deze markeerstoffen gedragen zich (per definitie) niet hetzelfde als de voerbestanddelen. Daarom onderzocht Wilbert Pellikaan van de leerstoelgroep Diervoeding van Wageningen Universiteit de passage met behulp van stabiele isotopen. Daartoe verrijkte hij gras met 13C. Dit

e


18-19-22-23•Hoogproductief melkvee:18-19-22-23

14-07-2008

14:21

Pagina 19

een hele uitdaging Cowside-testen Jan Veling van de Gezondheidsdienst voor Dieren inventariseerde de mogelijkheden voor nutritionele diagnostiek bij melkvee. Voor het tijdig opsporen van voedingsknelpunten (in dit project is gekeken naar melkziekte, subklinische pensverzuring, slepende melkziekte/leververvetting en eiwitdeficiëntie) zijn eenvoudig toepasbare, valide en betaalbare diagnostische methoden gewenst. ,,Voor de diagnose van melkziekte is het calciumgehalte in bloed de belangrijkste parameter. Het magnesiumgehalte in de urine en de pH van de urine geven inzicht in risicofactoren met betrekking tot melkziekte”, legt Veling uit. Cowsidetesten voor deze parameters zullen waarschijnlijk binnenkort beschikbaar zijn (voor urine-pH bestaat al een testkit). Subklinische pensverzuring is eigenlijk alleen goed vast te stellen door het bepalen van de pH van de pensvloeistof. Dit moet door een dierenarts worden gedaan. Verder geven het vetgehalte en het gehalte aan C18:1 transvetzuren in de melk aanwijzingen voor pensverzuring.

verrijkte gras werd vervolgens aan melkvee verstrekt. Uit het onderzoek blijkt dat interne markeerstoffen andere resultaten opleveren dan de traditionele externe markeerstoffen. De passagesnelheden van droge stof, de celwandfractie en de niet-celwandfractie van ruwvoer bepaald met stabiele isotopen waren lager dan de met Cr-NDF bepaalde passagesnelheden. Pellikaan concludeert dat de vaste waarden voor passage (4,5 procent per uur voor ruwvoeders en 6,0 procent per uur

Melkproductiekenmerken (liters en gehalten) en ketonlichamen in bloed, urine en melk zijn van belang voor het vaststellen van slepende melkziekte. Voor het diagnosticeren van leververvetting noemt Veling het NEFA-gehalte in het bloed. Het ureumgehalte in de melk en het albuminegehalte in het bloed worden gebruikt voor het vaststellen van een eiwittekort. Veling concludeert dat er voor slepende melkziekte al cowside-testen beschikbaar zijn. Voor de andere voedingsknelpunten bestaan dergelijke snelle testen nog niet of nauwelijks. De onderzoeker beveelt aan het vóórkomen van voedingsknelpunten bij hoogproductief melkvee nader te inventariseren en in de tijd te vervolgen. Dergelijk onderzoek kan het ontwikkelen van cowside-testen bevorderen en tevens meer onderbouwing geven aan bestaande referentiewaarden en normaalwaarden voor diverse parameters (in bloed, melk en urine). Ook past onderzoek in deze richting in de groeiende aandacht voor gezondheid en welzijn van hoogproductief melkvee en duurzaamheid van de melkveehouderij.

voor krachtvoeders) geen goed beeld geven van de in vivo situatie. Hierdoor wordt het aandeel bestendig voereiwit vaak overschat. De hoeveelheid fermenteerbare organische stof wordt onderschat. Bij de vaste fractionele passagesnelheden zal de hoeveelheid DVE dan ook in meer of mindere mate (afhankelijk van voerniveau, voerkwaliteit en type organische stof) worden overschat. Dit jaar start een nieuw passageproject waarin grassilage en maissilage nader onder de loep worden genomen.

18

19

E ff i c i ë n t e m e l k e i w i t p ro d u c t i e ,,Hoe meer melkeiwit per dag wordt geproduceerd, hoe minder efficiënt dit verloopt”, legt Ad van Vuuren van ASG Lelystad uit. Als mogelijke oorzaken noemt Van Vuuren een lagere DVEabsorptie uit de dunne darm dan voorspeld en een lagere DVE-benutting bij hoge melkeiwitproductie. Onderzoek naar stikstofverdeling in verschillende fracties (U, D, W, W-S, S, werkelijk eiwit en NPN (niet-eiwit stikstof)) en de afbraak- en passagekinetiek van

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

Hoogproductieve melkkoeien zijn topsporters. Dat vereist optimale voeding.


18-19-22-23•Hoogproductief melkvee:18-19-22-23

14-07-2008

14:21

Pagina 22

>> Hoogproductief melkvee: een hele uitdaging

deze fracties maakt duidelijk dat het darmverteerbaar bestendig eiwit (DVBE) niet wordt overschat in het DVE/OEB-systeem. Wel is het mogelijk dat het darmverteerbaar microbieel eiwit (DVME) wordt overschat, doordat er relatief minder energie beschikbaar is voor de pensmicroben, omdat hoogproductieve koeien een rantsoen met een hogere eiwit:energieverhouding krijgen. Het is niet helemaal duidelijk of dit gecompenseerd kan worden door een toename van de efficiëntie van microbiële eiwitproductie. De benutting van beschikbaar DVE voor melkeiwitproductie kan zijn verlaagd door een hogere onderhoudsbehoefte van organen (maagdarmkanaal, lever, uier) bij de hoogproductieve koe. ,,Hierbij moet worden gekeken naar de individuele aminozuren. De netto aminozurenabsorptie uit de dunne darm varieert van 50 tot 70 procent, afhankelijk van het aminozuur”, legt Van Vuuren uit. Daarnaast gebruikt het maagdarmkanaal ook aminozuren die vanuit het bloed worden aangevoerd. De behoefte aan aminozuren van het

maagdarmkanaal zal vooral in het begin van de lactatie hoog zijn, waardoor minder aminozuren beschikbaar zijn voor melkeiwitproductie. In de lever verdwijnt gemiddeld 50 procent van de vrije aminozuren die via de poortader in de lever terechtkomen. Ook hierbij zijn grote verschillen tussen individuele aminozuren gevonden. De efficiëntie waarmee de uier aminozuren vanuit het bloed inbouwt in melkeiwit verschilt per aminozuur. Over het algemeen daalt de efficiëntie als het aanbod toeneemt. ,,Bij een hoger DVE-aanbod vindt meer aminozurenoxidatie plaats in de lever en minder aminozuren door de uier worden benut voor melkeiwitsynthese”, concludeert Van Vuuren. In het nieuwe EU/project ‘Innovative and practical management approaches to reduce nitrogen excretion by ruminants’ (REDNEX) wordt nader onderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden om het eiwitgebruik door organen te sturen en naar de invloed van energieaanbod en -samenstelling op de opname van aminozuren uit het bloed en de synthese van melkeiwit door de uier.

Lactatiestart Het promotieonderzoek van Ariëtte van Knegsel (WUR) was gericht op de invloed van het type VEM (glucogeen of lipogeen) op de negatieve energiebalans in het begin van de lactatie. Uit haar onderzoek bleek dat een glucogeen rantsoen bij meerderekalfs koeien de mobilisatie van lichaamsvet en de ernst van de negatieve energiebalans vermindert. Hierdoor lijkt ook de kans op slepende melkziekte en leververvetting af te nemen. Verder zijn er aanwijzingen dat koeien op een glucogeen na afkalven sneller ovuleren. Ook de vet:eiwitverhouding in melk verbetert. Al met al positieve resultaten. Het lagere vetpercentage in melk leidt, bij gelijkblijvende melkproductie, echter wel tot minder melkopbrengst. ,,Dit hoeft geen negatieve gevolgen te hebben voor het bedrijfsresultaat. Omdat het melkeiwitgehalte niet wordt beïnvloed door het type VEM, is het mogelijk binnen het vetquotum meer melkeiwit te produceren door de koeien een glucogeen rantsoen te verstrekken”, legt Van Knegsel uit. Omdat een glucogeen rantsoen de diergezondheid lijkt te verbeteren, kan ook op dit vlak winst worden behaald (minder dierenartskosten, vereenvoudiging management).

Beweidingstrategieën ,,Grasopname door melkvee kan worden verhoogd door frequenter in te scharen, mits het grasaanbod voldoende hoog is.” Dit concludeert Sander Abrahamse uit zijn onderzoek naar voeropname en opnamepatronen bij verschillende beweidingstrategieën. ,,Suiker wordt geproduceerd in het blad en opgeslagen in de stengel en schijnstengel. Het suikergehalte in het gras kan in de loop van de dag sterk toenemen.” Vergelijking tussen dagelijks en één keer in de vier dagen omweiden liet geen verschil zien in grassamenstelling of in graasgedrag. Wel veranderde het graasgedrag van dag 1 tot dag 4 bij eens in de vier dagen omweiden. Het steeds korter wordende gras leidt ertoe dat de koeien in de loop van de vier dagen meer tijd gaan besteden aan grazen en minder aan herkauwen. Bij dagelijks omweiden werd meer melk met minder vet en eiwit geproduceerd dan bij eens in de vier dagen omweiden. Ook leidde dagelijks omweiden tot een lagere pH, een lager NH3-gehalte en minder azijnzuur en propionzuur in de pensvloeistof. Tweemaal daags in plaats


18-19-22-23•Hoogproductief melkvee:18-19-22-23

14-07-2008

14:21

Pagina 23

van eenmaal daags inscharen, leidde wel tot een hogere drogestofopname, maar niet tot meer melkproductie. Abrahamse onderzocht ook of er verschillen zijn tussen ’s avonds en ’s ochtends omweiden. ,,Als de koeien ’s avonds werden ingeschaard op een nieuw perceel nam de NDF-opname toe, en daardoor tevens het melkvetpercentage.” Ook de FPCM-productie was hoger bij ’s avonds inscharen. ,,Omdat gras ’s avonds meer suikers bevat, kan de eiwit/energiebalans bij ’s avonds inscharen beter zijn, waardoor deze strategie meer melk oplevert”, concludeert Abrahamse. Krachtvoergift André Bannink van ASG onderzocht morfologie en functie van de pens rond afkalven. De pens speelt een cruciale rol bij de energievoorziening en dus bij de melkproductie. Rond afkalven zijn er veel aanpassingen nodig om de snel toenemende melkproductie mogelijk te maken. De voeding van de melkkoe verandert sterk rond afkalven (meer krachtvoer) en de pens moet zich aan-

passen aan deze verandering in nutriëntenaanbod. Bannink onderzocht de veranderingen in de pens rond afkalven bij snel (in tien dagen) of langzaam (in twintig dagen) opvoeren van de krachtvoergift tot een maximale gift van 12,5 kg drogestof per dag. De dikte van de penswand nam gedurende de eerste drie weken na afkalven af als de krachtvoergift snel werd opgevoerd, terwijl de penswand dikker werd bij de trage krachtvoeropbouw. Ook de papillen op de penswand (die verantwoordelijk zijn voor het absorberend vermogen) werden sneller groter als de krachtvoergift in hoog tempo werd opgevoerd. Tussen beide strategieën werden weinig verschillen gevonden in fermentatieomstandigheden (vluchtige vetzuren profielen en concentraties, melkzuurconcentratie, pH) in de pens. Ook de technische resultaten waren niet slechter als de krachtvoergift in hoog tempo werd verhoogd. ,,De pens is in staat om zich snel aan te passen aan een veranderende rantsoensamenstelling na afkalven”,

Later oogsten van mais geeft een hoger percentage bestendig zetmeel en een tragere zet-

concludeert Bannink. In dit onderzoek werden de grenzen van het aanpassingsvermogen van de pens blijkbaar niet bereikt.

22

23

omweiden werd meer melk met minder vet en eiwit geprodu-

Vo e d i n g s k n e l p u n t e n Fysieke inspanningen leiden tot het vrijkomen van grote hoeveelheden radicalen. Hierdoor kan oxidatieve schade optreden aan weefsels en organen. Roselinde Goselink van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht onderzocht of dit probleem optreedt bij melkkoeien rond afkalven die immers ook, ongetraind, een grote fysieke inspanning leveren. Goselink bestudeerde metabole parameters, antioxidantenconcentraties en de mate van oxidatieve schade bij melkvee rond afkalven. De concentratie aan antioxidanten in het bloed veranderde rond afkalven, het vitamine E-gehalte daalde. De oxidatieve schade lijkt na afkalven toe te nemen (hogere concentraties aan malondialdehyde en reactieve zuurstofmetabolieten in het bloed). Een directe relatie met metabole parameters (NEFA’s, glucose, beta-hydroxy-boterzuur, insuline) of melkproductie werd niet gevonden. Het verstrekken van extra vitamine E kan oxidatieve problemen rond afkalven wellicht voorkomen. Nader onderzoek naar het effect van extra vitamine E op diergezondheidsparameters loopt.

-

meelfermentatie.

Bij dagelijks

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

ceerd dan bij eens in de vier dagen omweiden.


20•adv:20

14-07-2008

09:45

Pagina 20

Bulk Handling in Beweging Jansen & Heuning voor standaardoplossingen en maatwerken Bulktransporteurs, beladingsbalgen, silo’s, bigbag handling Meer dan 100 jaar engineering, productie en montage.

w w w. j h . n l Duinkerkenstraat 11 - 9723 BN Groningen telefoon 050-3126448 - telefax 050-3138018 - e-mail info@jh.nl


21•adv:21

14-07-2008

09:20

Pagina 21


24•Braks:24

14-07-2008

14:27

Pagina 24

‘Carrière met een diploma handmelken’ Hans Siemens schrijft een boek over Gerrit Braks

Algemeen

[Jacques van Outryve]

Over de bewogen carrière van Gerrit Braks, onder andere

Het boek ‘Braks, carrière met een diploma handmelken’, van de hand van Hans Siemes’, is uitgegeven bij Waanders Uitgeverij te Zwolle. ISBN 978 90 400 8493 5. Prijs: € 17,95.

oud-minister van Landbouw, is een boek geschreven. De pen daarvoor is toevertrouwd aan auteur Hans Siemes. Gerrit Braks (75) is een Brabander van formaat. Hij is opgeroeid op een boerderij in de Peel, waar hij ook een tijdje boer was. Vervolgens is Braks gaan studeren. Hij bracht het tot topambtenaar in Brussel, minister van Landbouw, voorzitter van de Eerste Kamer en op latere leeftijd tot burgemeester van Eindhoven mét kampioenstitel voor PSV. Hij bracht het net niet tot Europees commissaris of directeur-generaal bij de FAO. Auteur Hans Siemens bracht deze carrière in beeld in het boek ‘Braks, carrière met een diploma handmelken’. Roman ,,Over Gerrit Braks is een mooie roman te schrijven,” zegt Siemes. ,,Van Braks zijn prachtige beelden op te roepen. Hij wist boze boeren steeds voor zich te winnen en verliet in triomf de zaal.” Siemes tekende het boek over Braks op uit de mond van meerdere vooraanstaande getuigen. Het zijn dus geen geautoriseerde memoires geworden. Braks zelf noemt het een boek van anderen over hem. ,,Ik heb de tekst gelezen, niet geautoriseerd noch gesanctioneerd, maar getolereerd,” grapte hij tijdens de voorstelling die plaatsvond in het kasteel van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid waar hij zich destijds met zijn ambtenaren verschanste voor boze akkerbouwers. Het is geen boek geworden met vele standpunten en stellingen in verband met landbouw en landbouwpolitiek, wel over de weg die Braks heeft afgelegd met de grote en

kleine kanten van de politiek. Er komt woede en vreugde in voor, net geen tranen, ook niet wanneer men hem het Europees commissariaat of de topfunctie in de FAO niet gunde. Ruim aandacht wordt besteed aan het onverwachte ontslag van Braks uit de regering Lubbers naar aanleiding van vermeende fraude met de visquota. Nu nog staat in de visrestaurants op Urk ‘Ode aan Braks’ op de menukaart. Interimwet Enkele passages uit het boek werpen volgens Siemes nieuw licht op een aantal gebeurtenissen, bijvoorbeeld de invoering van de Interimwet op vrijdag 2 november 1984. Was er al dan niet voorkennis van de maatregelen in bepaalde Brabantse gemeentehuizen? Braks zelf sprak dat in zijn toespraak tegen. Volgens hem stak een andere fenomeen de kop op. Eindelijk had het platteland de gelegenheid gezien om met varkens geld te verdienen. De prijs lag boven de vier gulden. Er kwam welvaart onder invloed van beperkingen. Er werd een nieuw evenwicht gevonden. Braks werd altijd gegrepen door innovatie en technologie die zo vaak de oplossing zijn geweest voor problemen in de landbouw. Echter niet alleen technologie, ook samenhorigheid of solidariteit speelden een rol. Dat is het Nederlandse landbouwmodel waarmee Braks in de wereld te koop heeft mogen lopen. Volgens Braks heeft dat model ervoor gezorgd dat de Nederlandse landbouw zich sterk heeft kunnen aanpassen. Zelfs

24

25

de intensieve veehouderij en de glastuinbouw hebben zich hierdoor in een dichtbevolkt gebied kunnen handhaven. Samenhorigheid Vandaag dreigen opnieuw problemen met betrekking tot voedselzekerheid en moeten diezelfde instrumenten zowel hier als elders in de wereld worden gebruikt. Er moet worden geïnvesteerd in kennis en technologie, maar ook in een wereldwijde solidariteit. Braks sprak zijn droefenis erover uit dat de Europese dimensie in het denken van de Nederlander op een laag pitje staat. ,,Ik heb de oorlog meegemaakt. Ik weet wat honger betekent. Het staat in het boek beschreven. Ik weet wat het betekent wanneer volkeren menen hun belangen te moeten behartigen met wapens om een gemeenschap te vormen waarin je een zodanige lotverbondenheid creëert dat het in je eigen belang is dat er geen conflicten meer zijn.” Volgens Braks, meteen voortbouwend op de inhoud van zijn boek, kan de wereld ook nu voldoende voedsel produceren wanneer kennis, technologie én Europese en wereldwijde solidariteit samen gaan.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


25•adv:25

14-07-2008

09:22

Pagina 25

Jogro BV

JOGRO B.V. P.O. Box 249 3990 GA Houten The Netherlands

en

Riho BV

Phone: +31.(0)30-6382492 Fax: +31.(0)30-6382493 Mobile: +31.(0)6-22472412 E-mail: info@jogro.nl www.jogro.nl

EEN IDEALE COMBINATIE VOOR HANDEL. LOGISTIEK EN OP- EN OVERSLAG.

Riho BV Voorenswei 5 6669 MX Dodewaard Tel.: 0488 412666 Fax: 0488 412111

Riho Nijmegen Nijverheidsweg 53 6541 CL Nijmegen


26•adv:26

14-07-2008

09:25

Pagina 26

Notice the

Difference! As a nutritionist, you know that selenium is recognised as essential for improved fertility, productivity and immunity. But do you know the Sel-PlexÂŽ difference? Sel-Plex from Alltech is the first organic selenium to receive EU approval for use in all animal diets. The approval is strain specific: Alltech has identified the most appropriate strain of Saccharomyces cerevisiae* for providing selenium to animals in the natural form present in plants. This form is more digestible and better retained. It is this specific strain* that gives you the Sel-Plex difference. To receive EU approval Alltech submitted 27 trials that were accepted and viewed as valid. The Sel-Plex difference is proven consistency, safety, and stability in millions of tonnes of feed. That is why, all over Europe, nutritionists, producers and animals are now noticing the difference ...naturally.

Go to www.sel-plex.com/difference for more information or contact your local Alltech representative. Belgium: 09 - 380 36 40 Netherlands: 0180 - 411 033 *CNCM I-3060


27-28-29•Fietsen in Vietnam (5):27-28-29

15-07-2008

09:45

Pagina 27

Vietnam: op één na grootste rijstexporteur van de wereld. Wereldwijd

Fietsen door de Mekong Delta (5)

[Ben Kloosterman]

De rijstverbouw is voor Vietnam van grote economische betekenis. Het land kent twee grote ‘rijstschuren’: de Mekong Delta in het zuiden en de Red River Delta in het noorden. Zij behoren tot de grootste rijstplantagegebieden van de wereld. Vooral na 1986 nam de verbouw enorm toe en werd Vietnam dankzij de ‘doi moi’ een belangrijke exporteur van rijst. Alle etappes in de ‘tour de Mekong’ leiden langs rijstvelden, rijstvelden en nog eens rijstvelden. Groene rijstplantages met een ingenieus irrigatiesysteem van kanalen, kanaaltjes, sloten, dijken, dammen, smalle paadjes en richeltjes, totaal meer dan 4500 kilometer lang. Het zijn de velden waarin we de waterbuffels de zaaibedden zien beploegen, eggen en egaliseren. De vrouwen, met de traditionele rijsthoeden op, zetten de tere plantjes en bemesten het land. In de sloten en kanaaltjes tussen en in de rijstvelden wordt in toenemende mate vis gekweekt. Op andere akkers wordt geoogst en gedorst en het zijn dan opnieuw de buffels die de met rijst gevulde zakken op een soort arrenslee vanuit

de natte velden naar de weg slepen. Daar worden de zakken opgestapeld en vervolgens met vrachtauto’s afgevoerd naar de fabrieken om de rijst te drogen, te pellen en te reinigen. Veel rijstpellerijen en reiniging- en sorteermachines zijn sterk verouderd. Eén zo’n fabriek ligt aan een kanaal waarover de rijst per boot wordt aangevoerd. Het gebouw is uit golfplaten opgetrokken en er staan bewerkingsmachines uit het jaar nul, die met talloze riemen worden aangedreven. Er zijn ook modernere bedrijven, veelal kleinschalig maar uitstekend ingericht. Er is in Vietnam, net zoals bij de voederfabricage, duidelijk sprake van een inhaalslag die zich voorlopig in versterkte mate zal voortzetten, want de rijstver-

Op reis in Vietnam Oud-hoofdredacteur van De Molenaar, Ben Kloosterman, maakte met zijn vrouw Annie een fietstocht door Vietnam. Op 19 november 2007 stapten ze met hun Koga Myata’s op het vliegtuig naar Saigon. Ruim zeven weken trokken ze door de Mekong Delta en legden daarbij in totaal zo’n 1500 km af. In een serie artikelen geeft Kloosterman een beeld van het land en de (snelle) ontwikkeling van de veehouderij en visserij, met in het verlengde daarvan de diervoeder- en visvoederindustrie.

26

27

bouw groeit nog steeds. De bevolkingsaanwas is enorm en daarnaast probeert de regering zo veel mogelijk rijst te exporteren. Vorig jaar zo’n vijf miljoen ton, waarmee Vietnam de op één na grootste exporteur van rijst in de wereld is.

Uitgestrekte rijstplantages met een ingenieus irrigatiesysteem van dijken, dammen, paden, kanalen en slo-

‘Doi moi’ Er zijn jaren geweest dat er rijst geïmporteerd moest worden. Die situatie deed zich voor nadat Noord- en ZuidVietnam in 1975, na het vertrek van de Amerikanen, waren herenigd tot één (communistische) staat. De regering introduceerde in Zuid-Vietnam het collectivisme, dat wil zeggen dat alle productiemiddelen, boerderijen en rijstplantages staatseigendom werden. In Zuid-Vietnam, dat tot dan toe ruim voldoende rijst voor eigen bevolking verbouwde en zelfs exporteerde, liep de rijstproductie dramatisch terug. Vooral in de stad Saigon ontstonden grote voedseltekorten. Velen trokken naar het platteland om op de zwarte markt rijst te kopen. Tot 10 kg werd oogluikend toegestaan, maar bij controles werd ook veel rijst in beslag genomen.

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

ten waarin ook gevist wordt.


27-28-29•Fietsen in Vietnam (5):27-28-29

15-07-2008

09:45

Pagina 28

>> Vietnam: op één na grootste rijstexporteur van de wereld.

Een ouderwetse verrijdbare rijstpel-, reinigingsen sorteermachine voor de bewerking van rijst voor eigen consumptie.

In 1986 kwam daarin verandering. De regering in Hanoi zag in dat het systeem van collectivisme niet werkte. Er werden economische hervormingen doorgevoerd, bekend als ‘doi moi’, vernieuwing. De economie werd geliberaliseerd en particulier bezit werd weer toegestaan, zowel in de landbouw als ook in de veehouderij en de visserij. Binnen drie jaar was Vietnam van importeur weer exporteur van rijst en rijstproducten. Vo o r l i c h t i n g De rijstverbouw is nog erg arbeidsintensief, maar er worden ook al nieuwe plant- en oogstmethoden toegepast,

zoals combines, waarmee wordt gemaaid en gedorst. Er is ook veel voorlichting. Vrijwel iedere avond is er op de tv een voorlichtingsprogramma over de landbouw, de veehouderij, de aquacultuur en vooral ook over de rijstverbouw. Nieuwe rassen worden besproken, nieuwe plantmethoden, bemesting, oogstmachines en ook hoe er in de rijstvelden vis kan worden gekweekt. Met betrekking tot plantmethoden werd onder meer een rol met kleine stekjes getoond, zoals we die kennen voor de aanleg van gazons en grasvelden. Ook vanuit de luidsprekers die overal

‘Miljonair’ Gedurende de weken dat we in Vietnam verblijven, voelen we ons ‘miljonair’. Je hebt namelijk aldoor miljoenen op zak. Helaas geen euro’s, maar dongs. En dat is wel een heel groot verschil, want de Vietnamese munt is ten opzichte van de euro niet veel waard en vermindert bijna dagelijks in waarde. Bij aankomst in november 2007 lag de koers op rond 22.500 dong per euro en inmiddels is een euro al bijna 26.000 dong waard. In pinautomaten, die je in de meeste plaatsen wel aantreft, kun je maximaal per keer voor 100 euro pinnen, dus voor circa 2,5 miljoen dong. Er wordt overwegend met biljetten betaald waarvan er maar liefst 13 zijn. Het kleinste biljet is 200 dong, dat wil zeggen nog niet één eurocent! Er was tot voor kort zelfs een biljet van 100 dong. Verder zijn er biljetten van 500, 1000, 2000, 5000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 200.000, 500.000, 1.000.000 en van 2.000.000 dong. Munten zijn er van 200, 500, 1000 en 5000 dong. De kleinste biljetten, vooral die van 1000 en 2000 dong, zijn het meest gangbaar. Die gaan vooral op de markt van hand tot hand, onder andere bij aankoop van vis en zijn daardoor verschrikkelijk vies. Je moet op de markt dan ook niet aankomen met briefjes hoger dan 10.000 dong, want dan is er een probleem: of ze hebben er niet van terug, of je ontvangt een hoop ‘kleine’ briefjes.

langs de straten en wegen zijn aangebracht om de communistische verworvenheden te verkondigen, wordt landbouwvoorlichting gegeven. Via dezelfde luidsprekers wordt in de vroege ochtenduren (half vijf) ook muziek ten gehore gebracht en wordt opgeroepen om op muziek sportoefeningen te doen. Dat doen de Vietnamezen massaal, individueel en in groepsverband. P e l - e n re i n i g i n g s m a c h i n e Veel rijst wordt nog kleinschalig verbouwd, dat wil zeggen op een akkertje bij huis. Het wordt nog met een sikkel gemaaid en handmatig gedorst. Hoe die rijst gepeld en gereinigd wordt, ontdekken we op zekere dag min of meer bij toeval. We hebben ons al enkele keren afgevraagd, waarom er steeds hoopjes rijst langs de weg liggen. Om te drogen, of voor de verkoop? En dan is daar plotseling het antwoord op onze vraag. Langs de weg staat een oude verrijdbare pel-, reinigings- en sorteermachine, aangedreven door de motor van het voertuig. De man die de machine bedient, gaat van huis tot huis en overal waar één of meerdere zakken rijst aan de weg staan, stopt hij, pelt en schoont de rijst en gaat vervolgens naar de volgende klant. Op de grote rijstvelden worden steeds meer combines ingezet, maar er wordt,


27-28-29•Fietsen in Vietnam (5):27-28-29

15-07-2008

09:45

Pagina 29

vaak door een heel legioen arbeiders, nog heel veel handmatig gemaaid, tot garven gebonden en afgevoerd naar een dorsmachine. Waterbuffels trekken vervolgens de met zakken rijst geladen sleeën naar de weg voor verder transport naar de fabrieken om daar gedroogd, gepeld, gereinigd en gesorteerd te worden en om een eventuele verdere bewerking te ondergaan, bijvoorbeeld tot uiteenlopende rijstproducten en niet te vergeten tot rijstwijn. Het rijststro vindt ook zijn weg naar de veehouderij, vooral de vleesveehouderij omdat rijststro de vleeskwaliteit ten goede komt. P ro d u c t i e s t i j g i n g n o o d z a k e l i j k Een verdere stijging van de rijstproductie zal in de komende jaren onverminderd voortgaan. Het wordt door de overheid gestimuleerd om de export nog verder te kunnen opvoeren, maar het zal vooral ook noodzakelijk zijn om in de toekomst de Vietnamese monden te kunnen blijven voeden. De bevolking kent een jaarlijkse aanwas van meer dan één miljoen. Die productieverhoging moet bereikt worden door uitbreiding van het areaal en opvoering van de opbrengst door gebruik te maken van verbeterde rassen. Daarnaast zal geïnvesteerd moeten worden in modernere productie-, oogst- en bewerkingsmethoden en machines, zoals

Inzameling van honderden zakken rijst van een grote rijstplantage. Vrachtauto’s voeren het af naar de drogerijen en de pellerijen.

drogerijen, pellerijen, reinigings- en bewerkingsmachines. De werklust en de man-/vrouwkracht om dat doel te bereiken, is in Vietnam

ruimschoots aanwezig. Er ligt hier, net zoals we dat zagen in de diervoeder- en de aquafeedsector, een grote markt, ook voor buitenlandse bedrijven.

-

Met waterbuffels wordt de rijst na het dorsen in zakken van de natte velden afgevoerd naar de openbare weg.

28

29

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


30•adv:30

14-07-2008

11:28

Pagina 30

Looking for a vegetarian DHA – Omega 3 source that delivers more ?

DHA Gold is a high quality vegetarian source of Omega-3 with consistent levels of DHA XLEXSJJIVWQER]EHZERXEKIWSZIV¾E\WIIHERH½WLF]TVSHYGXW ] Safe and effective approach to nutritionally enrich DHA - Omega 3 content of eggs, meat and milk. ] 4VSZIRFIRI½XWMRW[MRIVITVSHYGXMSRTMKPIXZMEFMPMX]ERHMRGVIEWIHTMKPIX[IMKLX

Distributed globally and exclusively by: Novus Europe sa/nv, 200 Ave. Marcel Thiry, B-1200 Brussels Tel.: +32 2 778 14 11 – Fax: +32 2 771 82 87 – www.novusint.com – email: info.europe@novusint.com

® NOVUS is a trademark of Novus International, Inc. and is registered in the United States and other countries. ® DHA Gold is a registered trademark of Martek Biosciences Corporation. © Copyright Novus International, Inc. July 08.


31•adv:31

14-07-2008

09:26

Pagina 31

Andritz A ndritz Sprout Sprout niet niet alleen alleen uw u w adres adres voor voor Matrijzen Matrijzen en e Rolvelgen maarr ook voor: sĂŚ sĂŚ ssĂŚ sĂŚ ssĂŚĂŚ ĂŚ

2EVISIEĂŚ-ATRIJZEN 2EVISIEĂŚ-ATRIJZEN 2OLREPARATIES 2OLREPARATIES /NDERDELEN /NDERDELEN (AMERS 4ECHNISCHEĂŚ/NDERSTEUNINGĂŚ 4ECHNISCHEĂŚ/NDERSTEUNINGĂŚ ENĂŚ3ERVICE ENĂŚ3ERVICE

Andritz Sprout bv, 3PAARPOTĂŚĂŚqĂŚĂŚ+:ĂŚ'%,$2/0ĂŚ ĂŚ ĂŚĂŚ ĂŚ ĂŚ ĂŚ 4ELĂŚ ĂŚ ANDRITZSPROUTNL ANDRITZCOM P

www.andritzsprout.com www .andritzs t sprout.com

GLOBAL PRESENCE Denmark Netherlands Ger many Germany France UK USA V enezuela Venezuela B razil Brazil Chile Mexico A ustralia Australia R.P P. China R.P.


32-33-34•DSM:32-33-34

15-07-2008

08:15

Pagina 32

Kwaliteit betaalt z Diervoeding

[F.Lidian]

Goedkoper geconcentreerd voer levert alleen op de korte termijn voordeel op. Een aanpassing van de nutriëntensamenstelling is uiteindelijk economisch voordeliger. Met de stijgende kosten en dalende opbrengsten is dat voor de intensieve veehouderij de moeite waard om in overweging te nemen, zo bleek op de DSM studiedag. De stijgende voederkosten in de dierlijke productie zijn sinds 2006 met gemiddeld 60 procent toegenomen. Veel veehouders en sommige diervoederfabrikanten menen dat door een aanpassing van de voedernormering en –samenstelling de rendabiliteit kan worden verbeterd. Tijdens de jaarlijkse studiedag van DSM, waar dit onderwerp ter sprake kwam, bleek echter dat de nutritionele kwaliteit van het diervoeder de beste garantie geeft voor een rendabele veehouderij. Een aanpassing van de nutriënteneisen of een minder geconcentreerd voeder leidt weliswaar in eerste instantie tot een goedkoper krachtvoeder, maar resulteert uiteindelijk in een minder goed economisch saldo. Beperkt Volgens de uiteenzetting van Xavier Vanden Avenne – gedelegeerd bestuur-

,,De varkensprijzen klimmen intussen langzaam uit een dal. De verwachtingen voor de tweede helft van 2008 zijn vrij positief”, aldus François Huyghe.

der van Vanden Avenne Izegem NV bleek dat de grondstoffenmarkt de laatste tijd inderdaad erg onderhevig is aan grote schommelingen. In vergelijking met 2006 zijn de meeste voedermiddelen sterk in prijs toegenomen, maar indien men deze prijzen over een langere termijn bekijkt, blijkt dat de prijzen eigenlijk niet zoveel zijn toegenomen. Integendeel, de reële prijsstijgingen zijn – op lange termijn bekeken - zelfs vrij beperkt tot onbestaand. Het probleem is dat de prijzen van de eindproducten niet zijn meegestegen met de index. Daarnaast kampt de diervoederindustrie momenteel ook met een algemeen tekort aan grondstoffen. Volgens Vanden Avenne heeft dit vooral te maken met de gestegen vraag door de toename van de wereldbevolking en de toename van de welvaart in bepaalde landen. Maar ook speculatie heeft momenteel een belangrijke impact op de graanmarkt. Prijsvorming De globale voorraden van granen bedragen op dit ogenblik amper 13 procent, waar eigenlijk 20 procent als een veilige norm wordt gehanteerd. Deze geringe voorraad maken de graanmarkt niet alleen volatiel, maar ook bijzonder aantrekkelijk voor speculatie. Nieuw daarbij zijn de (index)fondsen die zeer actief zijn geworden. Deze (beleggings)fondsen kopen massaal voedingsmiddelen aan, maar brengen deze op

korte termijn niet meer terug op de markt. Op deze wijze nemen ze een groot deel van de liquiditeiten uit de markt. Deze fondsen hebben momenteel al ongeveer 40 procent van de oogst in handen en bepalen dus voor een groot deel de uiteindelijke prijsvorming. Sommige bronnen suggereren dat ook de bio-ethanolproductie oorzaak is van de dure graanprijzen, maar volgens de Vanden Avenne wordt momenteel amper 1,6 procent van de totale grondstofproducten gebruikt voor de productie van biobrandstoffen. Dit is verwaarloosbaar om een grote impact te hebben op de prijsvorming. Bovendien is niet al het graan dat hiervoor bestemd is echt verloren, want een belangrijk deel (ongeveer 30 procent) ervan komt onder vorm van schroten en draf (DDGS) opnieuw beschikbaar voor de mengvoederindustrie. Stijgende vraag Na heel wat tegenvallende oogsten van de laatste jaren, blijken de vooruitzichten voor de komende oogst intussen eerder mee te vallen. Op ethisch gebied werd opgemerkt dat er op korte termijn zeker problemen zijn in de ontwikkelingslanden, maar op lange termijn zullen de hoge voedselprijzen wellicht een stimulerende rol spelen bij de ontwikkeling van een eigen voedselvoorziening in de ontwikkelingslanden. ,,Arme mensen consumeren zetmeelproducten, daarna oliehoudende gewassen. Naarmate het inkomen stijgt, schakelt men over op vlees. Eerst komen kippen aan de beurt, daarna varkensvlees en pas als de welvaart een redelijk peil aangenomen heeft, wordt er rundvlees geconsumeerd. Stijgt het inkomen nog verder, dan wordt men vegetariër”, zo vatte François Huyghe, markteconomist bij Boerenbond zijn presentatie samen. Huyghe verwacht dat de tarweconsumptie de volgende jaren met ongeveer 3


32-33-34•DSM:32-33-34

15-07-2008

08:16

Pagina 33

t zich terug DSM studiemiddag

procent zal stijgen. Mais zal waarschijnlijk duur blijven omwille van de verwachte lagere productie (late uitzaai dit jaar) en het aanhoudend stijgend gebruik in de Verenigde Staten (bioethanol). Noodzakelijk De stijgende grondstofprijzen hebben op het rendement van de Vlaamse landbouw een ronduit negatieve impact. Omwille van de geringe bijdrage van de akkerbouw in de totale productiewaarde van de Vlaamse landbouw heeft de toename van de diervoederprijzen een sterk negatieve invloed op de totale Vlaamse landbouw. In 2007 is het landbouwinkomen in Vlaanderen daardoor gedaald met ongeveer 4 procent ondanks de hoge prijzen van de granen. Er worden immers elf keer meer diervoeders aangekocht in vergelijking met de waarde van de graanproductie in Vlaanderen. Op middellange en lange termijn is een prijsstijging van de eindproducten noodzakelijk. ,,De varkensprijzen klimmen intussen langzaam uit een dal. De verwachtingen voor de tweede helft van 2008 zijn vrij positief”, aldus Huyghe. De landbouweconoom verwacht dat het aantal slachtingen in Europa gaat dalen met 2,5 tot 4 procent in de tweede helft van 2008, waardoor de varkensprijzen zouden stijgen tot 1,55 - 1,63 euro per kg geslacht gewicht.

De prognose voor 2008 is een negatief arbeidsinkomen van 44 euro per 100 kg vleesproductie. Dankzij het gemengd karakter van de meeste bedrijven worden deze negatieve cijfers enigszins afgezwakt door de andere activiteiten op het bedrijf. Voor de pluimveehouderij blijken de braadkippen, na een vrij gunstige periode, op een breakeven te draaien, terwijl de leghennenhouderij verlieslatend is.

Melkvee Ook in de melkveehouderij zijn de voederkosten enorm toegenomen. De prijs van melk is aanvankelijk redelijk gevolgd, maar sinds december dalen de melkprijzen waardoor de rendabiliteit sterk afneemt. Voor vleesvee is de situatie ronduit dramatisch en riskeert de crisis voor een aantal vleesveehouders rampzalig te zijn. De toename van de kosten (voeder en stro) resulteert sinds 2007 in een negatief arbeidsinkomen.

Nutriëntensamenstelling Ondanks de goede vooruitzichten in de varkenshouderij, wordt steeds vaker de vraag gesteld of er niet bijkomend kan worden bespaard op de voederkostprijs door de nutriëntensamenstelling of de concentratie van het voeder aan te passen. De nutriënten die het meest bepalend zijn voor de kostprijs van een rantsoen zijn enerzijds het energiegehalte en anderzijds het profiel aan darmverteerbare essentiële aminozuren. Ook

Het inzetten

32

33

het gebruik van zoötechnische diervoederadditieven - die een positief effect hebben op de technische resultaten worden bij hoge grondstoffenprijzen wel eens in vraag gesteld. Luc Levrouw van DSM Nutritional Products ging dieper in op deze mogelijkheden om de voederkostprijs te reduceren.

van een zoötechnisch additief leidt gemiddeld tot een significante verbetering van de technische resul-

Additief Uit de vele proeven met vleesvarkens die door DSM werden uitgevoerd in België bleek dat het toepassen van een drie-fasen-programma eerder weinig technische voordelen oplevert in vergelijking met het klassiek twee-fasen-systeem. Het inzetten van een zoötechnisch additief leidt gemiddeld wél tot een significante verbetering van de technische resultaten (zowel dagelijkse groei als voederconversie). In dit onderzoek werd als voorbeeld van een zoötechnisch onderzoek het effect van VevoVitall (benzoëzuur van DSM) bestu-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

taten van varkens.


32-33-34•DSM:32-33-34

15-07-2008

08:16

Pagina 34

>> Kwaliteit betaalt zich terug

deerd. De gevonden effecten zijn goed vergelijkbaar met die van de intussen niet meer toegelaten antimicrobiële voederbespaarders. Omgekeerd heeft het verlagen van de nutriëntenconcentratie een duidelijk nadelig effect op de zoötechnische resultaten, vooral op de voederconversie en in mindere mate ook op de dagelijkse groei. Het substantieel verhogen van de nutriëntenconcentratie in het rantsoen heeft dan weer een duidelijk en positief effect op de voederconversie. Dit is gebleken uit verschillende proeven die in het verleden zijn uitgevoerd met geconcentreerde vleesvarkenvoeders. Doorgaans is ook een beperkte verhoging van de dagelijkse gewichtstoename van de dieren vastgesteld. Vo e d e r s a l d o Uit de rendabiliteitssimulaties op basis van deze proeven en met de voederprijzen van maart 2008 blijkt dat het gebruik van een drie-fasen-systeem (Clas.3F) in vergelijking met het klassiek twee-fasen-systeem (Clas.2F) een beperkt economisch voordeel oplevert van ongeveer 1 euro per vleesvarkensplaats en per jaar (figuur1). Opmerkelijk is dat het verlagen van de nutriëntenconcentratie (Eco2F) zich niet vertaalt in een verbeterd economisch rendement. Integendeel, als gevolg van de minder

goede zoötechnische resultaten daalt het bruto voersaldo met ongeveer 1,30 euro per varkensplaats en per jaar. Omgekeerd levert het concentreren (Conc.2F en Conc.3F) van de rantsoenen een duidelijke verbetering op van het economisch resultaat. De hogere kostprijs van het voeder wordt daarbij meer dan gecompenseerd door de verbeterde voederomzet. Het bruto voedersaldo neemt in de berekeningen toe met ongeveer 3,00 euro per varkensplaats per jaar. Bij de uitgeteste voedersamenstellingen is de kans op vervetting van het karkas minimaal, wat trouwens bleek uit de zoötechnische proeven.

Luc Levrouw van DSM Nutritional Products ging dieper in op de mogelijkheden om de voederkostprijs te reduceren.

E c o n o m i s c h re s u l t a a t Het inzetten van een zoötechnisch additief (ZA.3F) levert eveneens een belangrijke bijdrage aan het economisch resultaat van de vleesvarkenshouder, zelfs bij lage varkensprijzen en hoge grondstofprijzen. Het bruto voedersaldo neemt daarbij toe met ongeveer 4,00 euro per dierplaats en per jaar. Uit de simulaties van DSM blijkt duidelijk dat het verlagen van de voederkostprijs middels het aanpassen van de gangbare voedersamenstelling geen geschikt middel is om het economisch resultaat in de vleesvarkenshouderij te verbeteren. Integendeel: het verminderen van de nutriëntenconcentratie en/of

het schrappen van de additieven gaat gepaard met een minder goed economisch saldo variërend van -1,50 tot -6,00 euro per varkensplaats en per jaar. Varkenshouders die overwegen een dergelijk ‘goedkoper’ voeder aan te kopen, moeten beseffen dat de lagere kostprijs van het voeder tot een minder goed economisch resultaat leidt. Zelfs in tijden met een lagere of zelfs slechte rendabiliteit blijkt een hoog kwalitatief voeder nog steeds de beste garantie voor economisch resultaat. Kwaliteit laat zich betalen, maar betaalt zich zonder twijfel ook terug.

-

Figuur 1: Bruto saldo (€) per vleesvarkensplaats en per jaar

54,00 53,00 52,00 51,00 50,00 49,00 48,00 47,00 46,00 45,00 44,00 mrt. 08

Clas . 2F 48,64

Clas . 3F 49,60

ZA . 3F 53,41

Eco . 2F 47,37

34

35

Conc . 2F 51,57

Conc . 3F 52,71

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


35•adv:35

14-07-2008

09:30

Pagina 35

KmfWhjd[h_d]he[_ Dkjh_j_ed[b[efbeii_d][dfheZkYj[d

JhW_d_d]J[Y^d_iY^[edZ[hij[kd_d]

EdZ[hpe[a?ddelWj_[

FhWaj_iY^AbWdj][h_Y^j

Uw partner in groei! J[b$!)'&'&*()/+&& <Wn!)'&'&*.*+,(*

;#cW_b0 _d\e6fhel_c_$db ?dj[hd[j0mmm$fhel_c_$db


36â&#x20AC;˘adv:36

14-07-2008

09:46

Pagina 36

9'#&&8#.7'61;174(''& 9'#&&8 8#.7'61;174(''&

$'.(''& $' '.(''&

-QPVCMVGGTQPUXQQTOGGTKPHQ -QPVCMVGGT QPU XQQT OGGT KPHQ YY YYCITKOGZDG YYYCITKOGZDG

''00+'79'-+,-12 ''00 0+'79'-+,-12 (14/7.#6+''0)410&561(('09##4&'4+0) (14/7.#6+''0 )410&561(('09##4&'4+0)

,CTGPNCPIQ QPFGT\QGMJGGHVQPUVQGIGNCVGP ,CTGPNCPIQPFGT\QGMJGGHVQPUVQGIGNCVGP DKLJGVIGD TWKMXCP$GNHGGFFGKPFKXKFWGNG DKLJGVIGDTWKMXCP$GNHGGFFGKPFKXKFWGNG ITQPF FUVQHHGPVGJGTYCCTFGTGP ITQPFUVQHHGPVGJGTYCCTFGTGP &KVNCC CVGGPOGGTPCWYMGWTKIG &KVNCCVGGPOGGTPCWYMGWTKIG XQGFGTHQTOWN GTKPIVQGGPIGGHVGNMGITQPFUVQ QH XQGFGTHQTOWNGTKPIVQGGPIGGHVGNMGITQPFUVQH GGPGPGT TIKGYCCTFG FKG JGV XGTFKGPV GGPGPGTIKGYCCTFGFKGJGVXGTFKGPV

#%*6'456'0*1

Beki jk o nze oplo tij Indu dens de ssing s triĂŤl Stan e we d i.c.m A054 & ek A . Cle ver 071 CPL

LMĂ&#x201E;JPwU[WHSSL[PZLYLU& - gespecialiseerd in stapelen van zakgoed - overlappend stapelen - modulaire opbouw van machines

 

     ! ! "

- capaciteit tot 2000 eenheden per uur - minimale omsteltijden - lage onderhoudskosten



- 24 uurs servicedienst

# "$ %$ % &' ! ()**   +$    

met uitzondering van zondag



                

SYMACH Palletizers B.V. 

www.datell.nl 

     0522 - 238 438 | info@datell.nl

Deltahoek 4 4511 PA Breskens www.symach.nl

T +31(0)117 383265 F +31(0)117 382234 E info@symach.nl


37•Lezer Hein:37

14-07-2008

15:02

Pagina 37

Lezer over zijn vakblad

Lezer en redacteur Hein van der Ploeg schrijft

Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

al meer dan twintig jaar voor De Molenaar. Ook daarvoor las hij het vakblad al.

Diervoeding

[Carolien Makkink]

Lezer Hein van der Ploeg over De Molenaar

Lezenswaardig ,,Om de vraag hoelang ik al lezer ben van De Molenaar te beantwoorden, moet ik diep zoeken in het verleden. Ik denk wel ruim zestig jaar, namelijk sinds ik ben begonnen in mijn eerste baan bij Calvé-Delft in mei 1957, als aankomend nutritionist en wetenschappelijk onderzoeker op het proefbedrijf Delfland van deze firma. Uit die eerste jaren herinner ik mij speciaal de artikelen van Siem de Jong. De fusie van Calvé-Delft met UT te Maarssen in 1963 bracht UTD voort. In

,,De Molenaar betekent voor mij heel veel en ik hoop dat de lezers nog jaren getuige mogen zijn van het regelmatig verschijnen van dit vakblad”, aldus Hein van der Ploeg.

1986 leidde een grote reorganisatie bij de UTD tot mijn vertrek. Ik kwam toen, op 55-jarige leeftijd, als WAO-er op straat te staan.” Gelukkige tijd ,,Mede door de adviezen van anderen heb ik toen contact opgenomen met Ben Kloosterman uit Dalfsen en zodoende ben ik vanaf 1986 voor De Molenaar gaan schrijven, vooral over nutritionele en veevoederkundige onderwerpen. Later heb ik ook bedrijfsreportages gemaakt en allerlei symposia en bijeenkomsten bezocht. Ik kan wel zeggen dat ik die tijd, van ruim twintig jaar, als een aangename en gelukkige tijd kan beschouwen. De laatste jaren bezocht ik niet zoveel symposia meer, maar richtte ik me op het samenvatten van literatuur over voeding van rundvee, varkens en pluimvee. Daartoe ging ik naar de bibliotheek van de Diergeneeskundige Faculteit van de RU in Utrecht, dichtbij mijn thuisadres.” Nederlandse taal ,,Gedurende die twintig jaren dat ik voor de Molenaar heb gewerkt, bewaarde ik de jaargangen, maar ze zijn er nu niet meer. Ik lees nog wel De Molenaar. Uiteraard de artikelen op nutritioneel terrein, maar

36

37

ook de algemene stukken. De Molenaar in zijn geheel is lezenswaardig ook op machinetechnisch terrein. Hoewel het mengvoervak op allerlei gebieden in het buitenland ook verder is ontwikkeld, vertrouw ik dat De Molenaar nog tal van jaren in de Nederlandse taal kan verschijnen. In ons land is toch de bakermat van de mengvoederbereiding gevormd, ook ver voor de Tweede Oorlog, zelfs al 110 jaar geleden.” Betekenis ,,De Molenaar betekent voor mij heel veel en ik hoop dat de lezers nog jaren getuige mogen zijn van het regelmatig verschijnen van dit vakblad. Zorg voor kwaliteit van inhoud van het geschreven woord alsook van de vormgeving van het blad zijn en blijven de kern. Zolang als bedrijven blijven bestaan in de mengvoeder- en maalderijwereld zal dit blad nog zijn nut hebben. Ik hecht veel aan een eigen vakblad in mijn eigen taal, met artikelen over innovatieve onderwerpen die de nieuwsgierigheid van de lezer prikkelen. Mensen, bedrijven en De Molenaar moeten de uitdagingen van de huidige tijd aangaan. Voor mij is het een hele mooie tijd geweest.”

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


38-39-40•KRKA:38-39-40

15-07-2008

10:24

Pagina 38

Kokcisan wordt geproduceerd via conventionele fermentatie waarbij een speciaal geselecteerde stam van Streptomyces albus wordt gebruikt.

Sloveens coccidiostat icum h Het juridisch en politiek getouwtrek duurde vier, bijna vijf lange jaren. Maar sinds februari 2008 zijn de coccidiostatica van het Sloveense bedrijf Krka officieel toegestaan als pluimveevoederadditief in Europese Unie. De eerste vracht kwam in maart via importeur Lansdowne Chemicals naar Nederland.

Reportage

[Jacqueline Wijbenga]

Met gepaste trots kijkt Danny Schravemade, directeur van Lansdowne Chemicals, naar de met Nederlandse tekst bedrukte oranje zakken. In het Sloveense Novo Mesto wordt door producent Krka hard gewerkt aan het verzend klaarmaken van de eerste lading Kokcisan voor Nederland. ,,Eindelijk’’, verzucht Schravemade. In het verleden was het coccidiostaticum Kokcisan voor hem een interessante aanvulling op het productenpakket. ,,Het was een heel gewild product in de diervoederindustrie. Goede kwaliteit en een effectief product tegen een redelijke prijs.’’

Hoofd communicatie Elvira Medved (links voor), importeur Danny Schrave made, directeur diergezondheid ^

Joze Primc (links boven) en Miha Grilj.

P ro c e d u re Europese regelgeving maakte het echter sinds 2004 onmogelijk om het product in de EU te gebruiken als een coccidiostatium. Producent Krka diende direct na het bekend worden van de vernieuwde regelgeving een aanvraag in voor een soortspecifieke erkenning volgens EU-richtlijn 87/153/EEC. Vanwege

hun professionaliteit en betrokkenheid koos Krka het Directoraat Veterinaire Diergeneeskunde van Groot-Brittannië als rapporteur gedurende deze procedure. Jaren van onderzoek volgden, omdat erkenning alleen wordt verleend aan producten die voldoen aan alle standaarden voor kwaliteit, veiligheid en effectiviteit. ,,Voor het aantonen van Koksican’s kwalificaties op deze gebieden hebben we veel tijd, arbeid en geld geïnvesteerd in aanvullende onderzoeken. Deze vonden plaats bij erkende Europese onderzoeksinstellingen’’, ver^ telt Krka-directeur diergezondheid Joze Primc. Het product is in 15 EU-landen getest. In het voorjaar van 2007 werd het dossier afgerond en voorgelegd aan de autoriteiten van de Europese Unie. Erkenning In februari 2008 werd de officiële erkenning uiteindelijk gepubliceerd. ,,Daar zijn we heel blij mee. Eindelijk kunnen we het product opnieuw onder de aan-


38-39-40•KRKA:38-39-40

15-07-2008

10:24

Pagina 39

Gezondheid centraal bij Krka

Het bedrijf Krka is genoemd naar de gelijknamige groene rivier.

m herovert Europa Lansdowne Chemicals importeert weer Kokcisan

dacht brengen van onze afnemers in de Europese lidstaten’’, aldus Primc. Ook Schravemade kan niet wachten tot hij de eerste zakken kan afleveren bij zijn klanten. ,,Veel van mijn klanten hadden in het verleden goede ervaringen met dit product en vonden het jammer dat we het in afwachting van de officiële toelating niet konden leveren. Gelukkig hebben velen van hen aangegeven, dat ik weer bij ze kon aankloppen als het product weer beschikbaar was in de EU.’’ Dat moment heeft langer op zich laten wachten dan Schravemade had gedacht. ,,Vorig jaar na de zomer dacht ik, nu zal het toch wel voor elkaar zijn, maar weer werd de officiële publicatie uitgesteld.’’ Toch waren producent Krka en hij ervan overtuigd dat ze op de goede weg waren. ,,De uiteindelijke bevestiging met de publicatie in februari heeft ook wel iets moois. Nu is een Sloveens product in de Europese Unie erkend op het moment dat Slovenië voorzitter is van de unie.’’

Helemaal tevreden is het veterinaire team nog niet. ,,We hebben veel tijd en energie gestoken in het opbouwen van dit dossier voor de soortspecifieke erkenning. Het eindresultaat is de erkenning, maar wel met een wachttijd van drie dagen, terwijl voor concurrerende producten slechts één dag wordt gehanteerd.’’ Desalniettemin zal Krka ervoor zorgen dat die tijd in acht wordt genomen. ,,Kokcisan is al sinds 1984 in gebruik en nog nooit hebben zich problemen voorgedaan. Maar omdat het product wordt gemaakt door een bedrijf dat zich met name richt op de consument, kunnen we het ons niet permitteren dat er iets mis gaat. We willen voorkomen dat onze goede naam wordt geschaad. Kwaliteit is niet goedkoop, maar veiligheid gaat boven alles’’, aldus Primc. P ro d u c t i e Het coccidiostatium Kokcisan wordt geproduceerd via conventionele fermentatie waarbij een speciaal geselec-

38

39

Het Sloveense bedrijf Krka –genoemd naar de groene rivier die langs de productiefaciliteiten stroomt- bestaat al meer dan 50 jaar. Oorspronkelijk was het een klein farmaceutisch laboratorium in Novo Mesto. Van daaruit heeft het zich ontwikkeld tot een grote internationale onderneming met als belangrijkste aandachtsgebied gezondheid. Daarbij richt Krka zich hoofdzakelijk op mensen, maar een klein deel van de omzet (3 procent) is gericht op diergezondheid. Het farmaceutische laboratorium groeide uit tot een productielocatie en onderzoekslaboratorium. De eerste patenten kwamen al vroeg op naam en export werd een feit. Naast farmaceutische producten produceert Krka medicijnen op recept (82 procent), zelfmedicatie (11 procent) en cosmetica (1 procent). De veterinaire producten vertegenwoordigen 3 procent van de omzet. Daarnaast beschikt Krka, middels dochterbedrijf Terme Krka, over drie gezondheidscentra, die gezamenlijk goed zijn voor 4 procent van de omzet. Het bedrijf is voor een kwart eigendom van de staat, daarnaast is 43 procent in handen van een Sloveense investeerder en 8 procent in handen van een buitenlandse investeerders. ,,In totaal hebben we 71.206 eigenaren. Het aandeel Krka is het meest verhandelde aandeel op de Sloveense aandelenbeurs’’, aldus Elvira Medved, hoofd communicatie bij Krka. Over de afgelopen drie jaar is er jaarlijks een stijging van 16 procent op het uitgekeerde dividend. Krka’s belangrijkste producten zijn zogenoemde generieke medicijnen op recept (81 procent) gericht op de meest voorkomende ziekten. Voor de ontwikkeling van nieuwe producten richt het bedrijf onder ander op hart- en vaatzieken, maagdarmklachten, infecties, verstoringen van het metabolisme en onregelmatigheden van het centraal zenuwstelsel.

teerde stam van Streptomyces albus wordt gebruikt. De kwaliteit van het uitgangsmateriaal wordt voordurend bewaakt in het eigen laboratorium. Het inoculum wordt ingebracht in een fermentor, te beginnen in een kleine eenheid, die steeds verder wordt opgeschaald. Het medium waarin het microorganisme zich reproduceert bevat plantaardige olie, sojaboonmeel, maiszetmeel, calcium carbonaat en verschillende mineralen. Aan het eind van het fermentatieproces wordt het product behandeld met natriumhydroxide, zodat salinomycine een stabiel natriumzout wordt. Ook wordt het product op drager gezet, bijvoorbeeld calciumcarbonaat. Het vervolgens gesproeidroogde mengsel is de basis voor het eindproduct Kokcisan 120G, een granulaat. Er is een speciale productielijn beschikbaar, waarbij sucrose als binder wordt

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


38-39-40•KRKA:38-39-40

15-07-2008

10:24

Pagina 40

>> Sloveense coccidiostaticum herovert Europa

State of the art Belangrijke markten voor Krka zijn West-, Centraal-, Oost- en ZuidoostEuropa. ,,Het belang van WestEuropa neemt echter steeds meer toe’’, aldus Elvira Medved. Krka produceert tegenwoordig niet meer uitsluitend in Slovenië. ,,Inmiddels hebben we ook productie-eenheden in Polen, Rusland, Kroatië en Duitsland.’’ In Novo Mesto heeft het bedrijf onlangs geïnvesteerd in een volledig geautomatiseerde productiefaciliteit waar de actieve farmaceutische ingrediënten worden geproduceerd. Krka verwacht met deze moderne faciliteiten te kunnen voorzien in de verwachte stijging van de verkoop de komende vijf of tien jaar. In 2007 bedroeg de omzet 780 miljoen euro, een stijging van 17 procent ten opzichte van een jaar eerder. De winst in 2007 bedroeg 130 miljoen euro. Het grootste deel van de omzet, 87 procent, wordt gerealiseerd buiten Slovenië.

Onlangs investeerde Krka in een volledig geautomatiseerde productiefaciliteit waar de actieve farmaceutische ingrediënten

gebruik. Het productieproces is volledig geautomatiseerd en gecertificeerd volgens kwaliteitsrichtlijnen en –eisen zoals GMP, ISO 9001 en 14001 en HACCP.

worden geproduceerd.

To e w i j d i n g ,,De manier waarop wij een product als Kokcisan maken, verschilt niet wezenlijk van de zorgvuldigheid, toewijding en expertise die wij inzetten in de productie van onze kernactiviteit, de productie van medicijnen voor mensen’’, aldus Krka hoofd communicatie Elvira Medved. Slechts drie procent van de totale productie van het Sloveense bedrijf betreft veterinaire producten. ,,Maar dat bete-

kent absoluut niet dat we er geen of weinig aandacht aan besteden. Voor ons bedrijf zijn ze van grote betekenis.’’ Mogelijkheden Primc en zijn team doen voortdurend onderzoek naar nieuwe mogelijkheden voor de bestaande veterinaire producten en naar de potentie van nieuwe producten. ,,Alle onderzoeksafdelingen die beschikbaar zijn voor de humane producten, staan ook tot onze beschikking’’, benadrukt Primc. Ongeveer een tiende van de winst uit verkoop wordt besteed aan onderzoek en ontwikkeling. ,,Onze belangrijkste producten zijn

farmaceutische producten die de strijd aanbinden met infectieziekten en parasieten. Daarnaast hebben we voederadditieven en biociden in het assortiment’’, licht Primc toe. De producten zijn vooral bedoeld voor gebruik in de intensieve veehouderij. ,,De varkens- en pluimveehouderij zijn de belangrijkste afzetmarkten. Daarnaast richten we ons sinds kort ook op huisdieren, wat een dynamische en uitdagende markt is. Dat verandert echter snel en de marges in dat segment zijn aantrekkelijk.’’ De producten van Krka worden wereldwijd afgezet, waarbij het bedrijf het langst vertegenwoordigd is in Centraalen Oost-Europese landen en Rusland. ,,De afgelopen twee decennia hebben we ons actief gericht op de WestEuropese markt. Die markt vertegenwoordigd nu ongeveer de helft van onze omzet in de diergezondheidsproducten. Met de herintroductie van Koksican hopen we op een hernieuwde kennismaking met onze pluimveeproducten bij West-Europese bedrijven en boeren. Voordeel van ons bedrijf is dat we groot genoeg zijn om een interessante marktpartner te zijn, maar klein genoeg om nog flexibel in te spelen op vragen van marktpartijen. Qua kwaliteit behoren onze producten in het topsegment’’, besluit Primc stellig.

-

Afzakken van gereed product.

40

41

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


41•adv:41

14-07-2008

13:17

Pagina 41

www.cpmeurope.nl

Veevoeder pelleteren

Since 1883

125 years

HET CPM VOORDEEL

Since 1883

CPM combineert de laatste technologie en produktie technieken voor het produceren van de hoogste kwaliteit veevoeder pellets, en heeft hiermee de standaard gezet in de industrie wereldwijd. CPM heeft de volgende innovaties geïntroduceerd: • Dubbel pelleteren • Lineator • Hygeniser • Walsenstoel • Hotstart mixer

I H IGH PERFORM ANCES

I LOW COST M AI NTENANCE

I M AXIMUM SAFETY

ADIFO: uw specialist in i software voor voo or dierproductie feed en dierpr roductie BESTMIX® Feed F ‡‡ Optimali Optimalisering sering voor mengvoer-, mengvoe er-, premixix- en petfoodbedrijven p petfoo tfoodbedrijven ‡‡ V Verkoopondersteunende erkoop e ondersteunende softw software ware voor buitend buitendienst: buitendien nst: rantsoenen pluimvee rantsoen nen voor varkens, plu uimvee en rundvee ndv e MILAS® ‡ Standaar Standaard aarrd ERP-software ‡ &50NOD &50NODQWHQHQOHYHUDQFLHUVRSYROJLQJ NOD DQWHQHQOHYHUDQFLHUVRS SYROJLQJ ‡ ,QWHUQHWP WP PRGXOH ,QWHUQHWPRGXOH ‡ 0DQDJHP PHQWLQIRUPDWLH %XVLQ QHVV,QWHOOLJHQFH 0DQDJHPHQWLQIRUPDWLH %XVLQHVV,QWHOOLJHQFH

A Adifo feliciteert De Molen Molenaar aar hartelijk met het jubile jubileum eum

Belgium and international Belgium international TThe he Nether Netherlands lands G ermany Germany

www.adifo.com w ww.adiffo.com m

ADIFO N.V. N.V. OFIDA OFIDA B.V. B.V. ADIFO GmbH

TTel: e el: +3 +32 2 (0)50 303 211 TTel: e el: +3 +31 1 (0)26 3653506 TTel: e el: +4 49 (0)3943 935670 +49

FFax: ax: +32 (0)50 (0))50 711193 FFax: ax: +31 (0)26 (0))26 3653507 FFax: ax: +49 (0)3943 (0))3943 935666

Email: adif fo@adifo.be adifo@adifo.be


42-43•EDF:42-43

14-07-2008

14:57

Pagina 42

Stijgende melkproductie v Algemeen

[Lourens Gengler]

De Nederlandse melkveehouderij is net als de wereldzuivelmarkt onderhevig aan veranderingen. De melkproductie per bedrijf ligt gemiddeld rond de vijf ton, 15 keer zoveel dan vijftig jaar geleden. Naarmate de Europese zuivelquotering afloopt, zal deze situatie worden versterkt, zo werd gezegd tijdens de bijeenkomst van de European Dairy Farmers in Groningen.

In Groningen kwamen uit 19

De organisatie van de European Dairy Farmers (EDF) had erop gerekend dat minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) de officiële opening van de driedaagse bijeenkomst in Groningen zou verrichten. Maar vanwege verplichtingen in de Tweede Kamer kon ze niet naar Groningen afreizen. Haar boodschap werd daarom overgebracht door de directeur generaal van LNV, Anita Wouters. In een korte historische terugblik vergeleek zij de structuur van de huidige Nederlandse melkveehouderij met die van vijftig jaar geleden. De melkproductie per bedrijf is, met 490.000 kilo, nu ongeveer 15 keer groter dan in 1957 en per bedrijf zijn er nu acht keer zoveel koeien.

verschillende landen 300 melkveehouders bijeen.

Quotum Al snel ging het LNV-verhaal over het afschaffen van de quotering. Volgens

Wouters is minister Verburg er in ieder geval van overtuigd dat het EU-quotumsysteem op de geplande datum in 2015 zal eindigen. Om ervoor te zorgen dat rond dat moment het totale systeem knarsend tot stilstand komt, wil de Nederlandse minister van Landbouw dat nu al wordt begonnen met een jaarlijkse uitbreiding van de melkproductie met 2 procent. De Europese Commissie wil echter beslist niet meer dan 1 procent per jaar, zo bevestigde later op de middag een EU-ambtenaar nog maar weer eens. Maar in de overtuiging van Verburg stevenen we daarmee af op een groot ongeluk (crash landing). ,,Het is teleurstellend hoe de Commissie hiermee omgaat en het mist een realistische ambitie”, zei Wouters namens Verburg. Dit jaar heeft ze succesvol gepleit voor een tijdelijke verhoging van 2,5 procent en het komende jaar zou wellicht 3 procent mogelijk zijn. Tot 2014 ziet de minister van Landbouw ruimte voor minstens 15 procent quotumuitbreiding. ,,De marktsituatie is nu totaal anders dan bij de instelling van de quotering in 1984. Toen waren er overschotten, nu dreigen tekorten. Interventievoorraden van boter en magere melkpoeder zijn opgedroogd. De vraag naar zuivel is toegenomen en zal jaarlijks doorstijgen met 3 procent. Ondertussen groeit de productie in de Verenigde Staten, terwijl de Europese Unie stilstaat en marktaandeel verliest”, meent Verburg.

Voorzitter van de Nederlandse afdeling van de EDF, Harm Holman.

Schommeling ,,Veehouders hoeven beslist niet te rekenen op verlenging van de melkquotering. Ook verdere voortijdse verruiming is niet aan de orde. Wij denken dat vijf keer 1 procent verhoging voldoende zal zijn. Dat is een goed compromis tussen voor- en tegenstanders”, aldus Martin van Driel die de standpunten van de Europese Commissie toelichtte. Naast de huidige verruiming van de EU-quotering, speelt ook nog de toenemende marktwerking door de WTO en het afbouwen van de automatische prijsinterventie in de EU. Aan de leden van de EDF werd de boodschap overgedragen dat zij rekening moeten houden met veel sterkere marktwerking, grotere prijsvariaties en dus inkomensschommelingen. Veehouders moeten zich daarom op drie ontwikkelingen richten. In de eerste plaats wil de minister dat veehouders duurzaam werken en onze planeet beschermen. Daarnaast moeten zij werken aan een lage kostprijs, en verder wil de overheid kijken naar de mogelijkheid voor financiële ondersteuning voor melkveehouders in kwetsbare gebieden. Maar de boodschap is toch wel dat de melkveehouderij afstevent op radicale veranderingen. Dat zal leiden tot verde-


42-43•EDF:42-43

14-07-2008

14:58

Pagina 43

e vraagt om verandering European Dairy Farmers bijeenkomst in Groningen

Volgens minister Gerda Verburg stevent de Nederlandse melkveehouderij af op radicale veranderingen.

re schaalvergroting en verminderen van het aantal bedrijven, zo voorziet Verburg. Frankrijk Terwijl in Nederland de overheid zich duidelijk richt op vergroten van productie per bedrijf en dus automatisch verminderen van het aantal bedrijven, is dat in Frankrijk heel anders. Voorzitter van EDF is de Fransman JeanFrançois Verdinal. EDF kent een zeer grote variëteit aan leden. Daardoor is het volgens Verdinal onmogelijk een eensluidend (politiek) standpunt in te nemen, bijvoorbeeld over (afschaffen van) quotering. ,,Ik kan slechts vertellen hoe ik er persoonlijk tegenaan kijk en hoe de Franse opinie is. Wij zijn een club die is opgericht om informatie uit te wisselen, bijvoorbeeld over kostprijs en bedrijfsomstandigheden in verschillende landen. We zijn beslist geen pressiegroep. Dat kan ook niet, want de bedrijfsomvang van de leden varieert tussen veertig en meer dan duizend koeien”, aldus Verdinal. Marktsituatie Volgens Verdinal is het beleid in zijn land erop gericht om zoveel mogelijk boerenbedrijven te behouden. ,,Dat zit bij ons in de cultuur. Ook de stedelingen in Frankrijk vinden dat belangrijk, want iedereen heeft wel familie op het platteland.” Wat betreft afschaffen van de quotering meent Verdinal persoonlijk dat het kan verdwijnen. ,,In Frankrijk maakt het niet zo heel veel uit gezien de huidige stand van zaken op de zuivelmarkt. Het moet wel erg geleidelijk gebeuren om de markt niet te overvoeren. In eerste instantie waren we bang dat de prijs sterk zou zakken bij afschaffing. Maar inmiddels is er een heel andere marktsituatie ontstaan die

niemand heeft kunnen voorzien. Er kwamen een aantal omstandigheden bij elkaar. Heel belangrijk was de droogte in Australië in 2006 en 2007, waardoor een belangrijke speler wegviel. Ook Nieuw-Zeeland produceerde minder. We zullen in de toekomst meer van dit soort sterke schommelingen ondervinden. In Frankrijk merken we daar minder van, want de Franse zuivelsector houdt de prijs zoveel mogelijk op hetzelfde niveau. Wij hebben uitbetalingen over een langere termijn uitgesmeerd. De melkprijs volgt de markt, maar trager'', legt Verdinal uit. Hij heeft zelf een bedrijf in Noordoost-Frankrijk, in de buurt van Metz. ,,We hebben 180 hectare land en melken ongeveer zeventig Holsteins, met een quotum van 520.000 kilo. Een recente afrekening gaf 37 cent per kilo melk bij 3,40 procent eiwit en 4,40 procent vet.” Forumdiscussie Professor Folkhard Isermeyer stond aan de basis van de oprichting van de EDF in 1990. Hij is de drijvende kracht achter het onderzoek naar kostprijs en marktontwikkelingen in de Europese melkveehouderij. Via een enquête verzameld hij gegevens van de EDF-leden over technische en financiële resultaten. Isermeyer schetste een beeld van de ontwikkelingen op de wereldzuivelmarkt. Hoewel de prijs het afgelopen half jaar stevig is gezakt, ligt het niveau volgens Isermeyer nog steeds 50 procent hoger dan drie jaar geleden. ,,We kunnen rekenen op verdere stijging, want er zijn nu drie trekkende factoren: achterblijvende productie, groeiende bevolking en vraag naar biobrandstof. Dat laatste kan lokaal tot concurrentienadeel leiden als er onevenredig subsidie wordt gegeven op bijvoorbeeld biogas zodat mais duurder wordt.”

-

42

43

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


44•Feil:44

15-07-2008

15:16

Pagina 44

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

Toegankelijk Techniek

Lezer Alexander Feil over De Molenaar

[Hans van Vliet]

De Molenaar wordt niet alleen gelezen in België en Nederland, ook in Duitsland. Onder andere door Alexander Feil van de Internationale Forschungsgemeinschaft Futtermitteltechnik. Vooral de vele illustraties maken De Molenaar toegankelijk voor de Duitstalige lezer. IFF, de Internationale Forschungsgemeinschaft Futtermitteltechnik, uit Braunschweig in Duitsland, is in onze contreien vooral bekend als organisator van symposia en cursussen op het gebied van diervoederproductie. Daarnaast zijn ze bekend van de vele publicaties, artikelen en onderzoeken en als spreekbuis voor en onvermoeibaar verdediger van de branche. Een sterk punt van de IFF-bijeenkomsten is de gelegenheid om met vakgenoten uit andere landen in een ongedwongen sfeer en passende omgeving ervaringen uit te wisselen. Regelmatig bericht De Molenaar over de activiteiten van IFF. Doch daar we veel langer bestaan, was het na 110 jaar onze beurt eens te vragen hoe dit instituut denkt over De Molenaar.

Alexander Feil wil onder andere meer lezen over politieke ontwikkelingen in Europa.

B a r r i è re Ofschoon Nederlands een barrière is, heeft de jarige Molenaar bij IFF een goede reputatie als een serieus vaktijdschrift dat door diverse medewerkers wordt gelezen, vertelde directeur Alexander Feil. Hij is verantwoordelijk voor de technische en educatieve activiteiten. ,,Vooral de huidige opzet met redelijk veel illustraties maakt het voor de Duitstaligen toegankelijker.”

44

45

Alle exemplaren die het IFF bereiken, worden gecatalogiseerd en gearchiveerd, wat het belang aan De Molenaar voor het instituut onderstreept. Vooral belangrijk zijn de artikelen met nieuwe ontwikkelingen in de Benelux, zowel over de ondernemingen als productieen voedingstechnische zaken. Politieke ontwikkelingen De vraag of we voor nog eens 110 jaar kunnen bijtekenen, beantwoordde Feil glimlachend met een ja, maar stelde hierbij zelf de vraag: ,,Gaat u nog meemaken dat er geen gedrukt vakblad meer op de mat valt? Het internet is interessant als bron van snelle informatie, maar voor gecompliceerde artikelen en beschouwingen, die vooral gericht zijn op de vakkundige en beroepsmatig geïnteresseerde lezers, ongeschikt. De Molenaar digitaal betekent contacten, het blad diept uit.” Feil verzoekt de makers van De Molenaar meer aandacht te schenken aan de Europese, lees vooral politieke, ontwikkelingen. Hij gaf als voorbeelden de biogenetica, stamcelonderzoek, wetgeving op gebied van veiligheid, milieu, subsidies en nog altijd bestaande nontarifiaire barrières. ,,Meer mening en dus ook meer discussie”, besluit Feil.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


45â&#x20AC;˘adv:45

14-07-2008

11:50

Pagina 45

Oog voor detail Een pauwenveer is perfect in ieder detail. Perfectie is de drijfveer voor Trouw Nutrition Nederland. En deze gaat verder dan premixen. Feed ingrediĂŤnts worden geselecteerd om bij te dragen aan uw winstgevendheid. Voedingssupplementen zijn ontwikkeld om alledaagse problemen op de boer voor u op te lossen. Ook voor speciale grondstoffen bent u bij ons aan het juiste adres. En dat alles perfect, als een pauwenveer, binnen een kader van uiterste zorg voor voedselveiligheid. Iedere dag, elke levering.

Voor meer informatie, neem contact op met Trouw Nutrition Nederland BV T: +31 (0)341 371 611 E: trouw.nl@nutreco.com Of bezoek onze website www.trouwnutrition.nl

a nutreco company


46-47•Speerstra:46-47

14-07-2008

15:01

Pagina 46

Gist voor éénmagigen Diamond V boekt goede resultaten bij varkens en pluimvee Diervoeding

[Pascal Philipsen]

Van oudsher vinden gisten hun bestemming in voer voor rundvee, met name voor melkkoeien. Dat dit voeradditief ook gunstige effecten heeft op pluimvee en varkens wordt tijdens de Diamond V studiebijeenkomst in Diamond V kan een alternatief zijn voor antimicrobiële groeibevorderaars in voeders voor gespeende

Den Bosch duidelijk. Sinds 1998 is Speerstra Feed Ingrediënts, geleid door Jan Speerstra, exclusief distributeur voor de Amerikaanse fabrikant van Diamond V in de Benelux. Deze speciale vorm van Saccharomyces cerevisiae is inmiddels ook op de Nederlandse kaart gezet. Het zeskoppige bedrijf uit Lemmer levert naast deze gistcultuur ook chelaten, enzymen, pro- en prebiotica en andere gezondheidsbevorderende toevoegingen. Diamond V is vooral bekend van toepassing in voeders voor herkauwers. Speerstra Feed Ingrediënts leverde de bewijslast voor de activiteit van hun gistcultuur op éénmagigen. Fermentatie Diamond V is een droog gefermenteerde en inactieve gistcultuur. De twee-

,,In de nieuwe onderzoekstechnieken wordt het immuunsys-

biggen.

traps aerobe fermentatie maakt het product onderscheidend van andere gistproducten. Gedurende het tweede fermentatieproces dat in grote bioreactors plaatsvindt, worden naast vloeibare substraten, granen als voedingsbodem gebruikt. Er worden hierdoor vele metabolieten, zoals esters, organische zuren, aminozuren en oligosacchariden gevormd. De gisten die zelf uit componenten bestaat als nucleotiden, vitamines en mineralen komen daar bij. ,,Onze grootste concurrent is levende gist met een geheel andere werking in het dier. Als je de verliezen van levende gisten tijdens opslag bekijkt, is het de vraag of er voldoende activiteit het dier binnenkomt. Ondanks het feit dat onze gist ook inactief is, blijven wel de gunstige stoffen uit de fermentatie in onze producten aanwezig. Tijdens het productieproces worden de gisten niet alleen vermeerderd, maar ook aan het werk gezet”, aldus Speerstra. Na de laatste fermentatiestap wordt het product gedroogd en verpakt. Hoge kwaliteitseisen zorgen voor een constant en hoogwaardig product.

teem nog meer onder de loep genomen”, meldt dr. Ylkyu Yoon.

We r k i n g s m e c h a n i s m e Volgens dr. Ilkyu Yoon, senior research manager bij Diamond V Mills USA, is met Diamond V een hoger aandeel

vezelrijke producten, als DDGS, in voer mogelijk. Pensbacteriën worden gemoduleerd om meer vezels aan te grijpen. In éénmagige dieren leidt Diamond V in het voer tot een verbeterde dikke darmfermentatie. Naast een verhoogde vezelfermentatie verbetert Diamond V het evenwicht tussen goede en slechte darmflora in de dunne darm en ook in de blindedarm bij pluimvee. Yoon toont studies bij zeugen, biggen, vleesvarkens, vleeskuikens en leghennen. Het meest opvallend bij varkens is het grote verschil in speengewichten bij gelijk aantal dieren per koppel en de hogere melkgift bij zeugen. Bij legkippen is met name de verlaagde uitval opzienbarend. ,,Om meer inzicht te krijgen in het werkingsmechanisme van ons product blijven we investeren in dierstudies. Hierbij zal ook meer duidelijkheid moeten komen wat de effecten zijn van doseringen onder verschillende omstandigheden. De dosering is immers afhankelijk van de infectiedruk op een dier. In de nieuwe onderzoekstechnieken wordt het immuunsysteem nog meer onder de loep genomen. Nu al zien we verhoogde titers, tegen bijvoorbeeld het Newcastle virus bij pluimvee”, meldt Yoon.


46-47•Speerstra:46-47

14-07-2008

15:01

We e r s t a n d Dat het immuunsysteem in de hoogste staat van paraatheid wordt gebracht zonder dat dit ten koste gaat van energie, wordt onderstreept door dr. Lorena Castillejos. Zij is verantwoordelijk voor de technische ondersteuning naar Europese klanten toe. ,,Onze gistcultuur is een compleet en tegelijkertijd complex product dat darmflora en darmmorfologie optimaliseert en tevens het immuniteit verhoogd”, verklaart Castillejos. Zo waren er significante verschillen in lymfocyte CD markers bij een proef met speenbiggen. En verhoogde IgM en sigA antibodies in vleeskuikens. Ondertussen is Diamond V Mills ook begonnen met een humane gistvariant geheten EpiCor, bedoeld om immuunrespons bij mensen te optimaliseren.

Pagina 47

Het productieproces van Diamond V.

E ff e c t n a s p e n e n Dr. Carola van der Peet-Schwering, van Animal Science Group in Wageningen geeft uitleg over het effect van de gistcultuur op technische resultaten, darmgezondheid en bloedcelsamenstelling bij gespeende biggen. Volgens haar zijn er duidelijke interacties tussen enzymatische– en fermentatieve vertering en microflora en immuunsysteem. Het stresseffect van spenen heeft een enorme impact op dit samenspel waardoor een big meer vatbaar is voor omgevingsinvloeden. Van der Peet heeft de opdracht gekregen om de werking van Diamond V te vergelijken met Avilamycine gedurende het postspeenmoment. Er waren geen significante verschillen in voeropname, darmvlokhoogte/cryptediepte en lymfocyten, maar wel effecten op groei en voederconversie. Eén van de conclusies van het onderzoek is dat Diamond V een alternatief kan zijn voor antimicrobiële groeibevorderaars in voeders voor gespeende biggen. Er dient daarbij wel meer inzicht te komen in het werkingsmechanisme van de gistcultuur, aldus van der Peet.

Coccidiose proef ‘Interactie tussen voeding en darmgezondheid in leghennen’ is de titel van de lezing van ir. Masja Lensing, onderzoeker pluimveevoeding aan Schothorst Feed Research. Voordat ze uitleg geeft over de coccidioseproef met Diamond V stelt ze de vraag aan de bezoekers van de studiebijeenkomst of er een toename van darmproblemen is sinds het verbod op de ambg’s. Duidelijk is dat voerproducenten in de zaal in de meerderheid zijn, als het overgrote deel van de antwoorden op die vraag ‘nee’ is. De aanwezige pluimveehouders zijn een andere mening toegedaan. In hun beleving zijn de darmproblemen juist toegenomen sinds het verbod. Dat de pluimveehouders gelijk hebben, wordt zichtbaar gemaakt door informatie te tonen van Elanco: In 2003 waren er 600 behandelingen per 1000 dieren nodig tegen darmontstekingen en in 2006 is dit aantal toegenomen tot 960 behandelingen. De nettokosten van darmproblemen per vleeskuiken bedraagt 6 tot 8 eurocent. Lensing betoogt dat darminfecties de weerstand aanspreken en dit kost energie. Daarbij vertoont een ziek dier een lagere voeropname. ,,Als wij grieperig zijn en koorts hebben, hebben we ook niet de behoefte om naar de koelkast te gaan en iets te snaaien”, aldus Lensing. Dit betekent dus dat energie uit spierweefsel wordt gehaald. Groeiafname is dus het gevolg van een lagere voeropname en spierafbraak ten behoeve van de immuunresponse. Voor de coccidioseproef zijn gesporuleerde oocysten van Eimeria maxima gebruikt. Op week 23 van de legperiode zijn 216 Brown Nick legkippen geinoculeerd. Zowel de ongeïnfecteerde als de geïnfecteerde groep bestonden uit twee groepen: met en zonder Diamond V. Opvallend was dat de gistcultuur niet het aantal darmbeschadigingen verlaagt, maar wel de ernst van de beschadiging. De voeropname was hoger bij de geïnfecteerde groep met Diamond V wat weer een gunstig effect heeft op legpercentage en eigewicht.

-

46

47

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


48â&#x20AC;˘adv:48

14-07-2008

10:23

Pagina 48

E.F.S.-HOLLAND B.V., Textielweg 14, 4104 AM Culemborg tel: +31 345 535498; fax: +31 345 516380 Nederland e-mail: info@efs-holland.nl; website: www.efs-holland.nl

Oplossingen voor tal van zware industrieĂŤn en toepassingen     

grote voorraden enorme know-how prima service 24 uurs service snelle levertijden



  

Zoals bijvoorbeeld: chemie, scheepvaart, grondstofverwerking, cement & betonindustrie, kunststof & rubberindustrie, papier & kartonfabrieken, machinefabrieken, pompen & ventilatorenproducenten, tuinbouw, waterbeheersingssystemen, voedsel & diervoeder industrie en meer. Speciale motoren, onderwatermotoren, bijzonder nabouw motoren Losse componenten tot turn key projecten 24/7 Service, maar ook trainingen en opleidingen

Aalbosweg 24, Postbus 195, NL - 8170 AD Vaassen, Tel. 0578 578 578, Fax 0578 578 585, E-mail: info@helmke.nl

www.helmke.nl


49â&#x20AC;˘adv:49

14-07-2008

11:23

Pagina 49

doseer- en weegtechnologie

Member of KSE Holding


50•Belgische Lezer:50

14-07-2008

17:21

Pagina 50

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

‘Stem van de sector’ Lezers Flor Joossen en Rik Vandeputte over De Molenaar Algemeen

[Jef Verhaeren]

Flor Joossen Het diervoederbedrijf Joosen-Luyckx uit Turnhout is een familiebedrijf dat wil groeien door diversificatie en productie voor nichemarkten. Gedelegeerd bestuurder Flor Joosen is al de vierde generatie in het bedrijf. Hij gelooft in de toekomst van competente familiale mengvoederbedrijven. Bekendste voorbeeld van zijn bedrijfsfilosofie is de specialisatie in visvoeder. Joosen is ondervoorzitter van Bemefa en in het Belgische politiek-maatschappelijke debat vooral invloedrijk als voorzitter van de beroepsorganisatie Unizo van de zelfstandigen en KMO’s. ,,Vanaf 1972 zit ik in de diervoedersector. Voor die tijd las ik de Belgische Molenaar. Enkele jaren geleden is deze opgegaan in de Nederlandse Molenaar. Bij deze onderhandelingen en fusie was ik nauw

betrokken”, merkt Joosen op. ,,Vaste rubrieken lees ik niet, maar een stuk ervaringsuitwisseling, gekoppeld aan wetenschappelijk nieuws dat is wat ik vooral lees. Ons wetenschappelijk team leest ook de andere rubrieken. Misschien mogen er meer oplossingen voor knelpunten in ons beroep aan bod komen, zoals vandaag de energievoorziening en de milieuaspecten.” In het verleden werd De Molenaar bij JoosenLuyckx jaren bewaard, nu twee tot drie jaar. Joosen hecht een groot belang aan een eigen vakblad voor de sector. ,,Wij hebben als mengvoederfabrikant toch een specifiek beroep. Het is belangrijk om over je eigen beroep te kunnen lezen”, zegt hij. ,,Voor mij mag dit tijdschrift nog 110 jaar meegaan. Ik zou het zonde vinden als de gedrukte versie verdwijnt, want De Molenaar is voor mij weekendliteratuur. Lezen doe ik liever niet op een computerscherm. Ik hou De Molenaar het liefst fysiek in mijn handen”, aldus Joosen.

gere bedrijfsleiders in de sector leest hij al 16 jaar De Molenaar. ,,Wat ik nooit oversla, zijn de reportages”, zegt hij. ,,Ik hecht veel belang aan een eigen vakblad voor de sector, vooral als geschreven wordt door mensen die de sector kennen.” Volgens Vandeputte moet er niets van de huidige samenstelling verdwijnen, alleen een beetje meer over techniek is welkom. Hoewel hij tot de jonge generatie behoort, pleit hij toch voor het behoud van een gedrukte versie van het blad omdat dat gemakkelijker leest. Een pdfversie zou ook kunnen, gezien men die zelf kan afdrukken. De nummers van De Molenaar worden bij Leievoeders niet lang bijgehouden, maar Vandeputte is ervan overtuigd dat De Molenaar het zeker nog eens 110 jaar uithoudt.

-

Rik vandeputte Rik Vandeputte van Leievoeders in Waregem volgde als gedelegeerd bestuurder onlangs zijn vader Robert op die de stichter was van het familiebedrijf en tevens de voormalige voorzitter van Bemefa. Als één van de jon-

50

51

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


51•adv:51

14-07-2008

13:19

Pagina 51

Pelleting Technology Nederland

UW SPECIALIST VOOR COMPLETE PERSINSTALLATIES - BOA COMPACTORS - PROGRESS PERSEN - TEGENSTROOMKOELERS - KRUIMELAARS - ZEVEN Pelleting Technology Nederland Duinweg 18, 5482 VR Schijndel NL Postbus 132, 5480 AC Schijndel NL Tel: + 31 (0)73 549 84 72, Fax: + 31 (0)73 547 85 95 Internet: www.ptn.nl, E-mail: info@ptn.nl

Lb[[iak_a[diakdd[dc[[h X[h[_a[dZWdkZ[daj

™:Zcjc^Z`ZhncZg\Zi^hX]ZXdbW^cVi^ZkVc  dg\Vc^hX]ZojgZcZcZi]Zg^hX]Zda^…c ™7ZlZoZclZg`oVVb]Z^YYddgj^i\ZWgZ^Y  lZgZaYl^_YdcYZgodZ` ™<ZZcg^h^XdkVcgZh^YjZcZc\ZZclVX]ii^_Y

^c[d5egdk^b^#ca™iZa/ %&%")'(#.*#%%

Kantoor Wierden Tel: + 31 (0)546 57 99 39 Fax: + 31 (0)546 57 99 40


14-07-2008

13:36

Pagina 52

TOTAL N U T RI T I O N PROCES-AUTOMATISERING

feeding animals for health and growth

Nutrikem®

www.ith.nl

52•adv:52

PRODUCTIEMANAGEMENT DATA - INFORMATIE - PRESENTATIE TRACKING & TRACING TURNKEY PROJECTEN ENGINEERING MES / SCADA / PLC TOTAL COST OF OWNERSHIP

R(el)ationeel gezien de juiste keus Technisch Installatiebureau Hevel B.V. Hoofdweg 113, 6744 WJ Ederveen Telefoon (0318) 571264 Internet: www.ith.nl E-mail: info@ith.nl

Quadrion™

Myco CURB®

Sal CURB®

Acid LAC®

DE OPTIMALISATIE VAN VOEDERS VOOR GEZONDE DIEREN

www.kemin.com

BENT U ZEKER

VAN UW SYSTEEM? SGS IS THE WORLD`S LEADING INSPECTION, VERIFICATION, TESTING AND CERTIFICATION COMPANY SGS is recognized as the global benchmark for quality and integrity. With more than 50’000 employees, SGS operates a network of over 1’000 offices and laboratories around the world. AgroControl is, als onderdeel van de SGS Nederland Groep, actief in de meest uiteenlopende gebieden voor wat betreft certificatie en auditing. AgroControl is o.a. geaccrediteerd om u te certificeren tegen systemen als GMP, HACCP en ISO welke u helpen bij het waarborgen van de kwaliteit. SGS NEDERLAND B.V. AgroControl t 0181 – 69 32 97 e nl.gmpanimalfeed@sgs.com

WWW.SGS.COM


53•Vion:53

14-07-2008

15:04

Pagina 53

‘Diervoederindustrie moet debat naar zich toetrekken’ Algemeen

[Lourens Gengler]

Paul Jansen van Vion over de diervoederindustrie

,,De laatste jaren is er veel verbeterd als het gaat om het kwaliteitsdenken in de diervoederindustrie, vindt Paul Jansen van Vion. De sector moet wat hem betreft nu meer initiatief nemen als het gaat om maatschappelijk gevoelige thema’s als soja. ,,De sector moet uit de defensieve houding komen.”

In eerste instantie is Paul Jansen, directeur Public Affairs Agri van Vion Food Group, zeer positief over de diervoedersector. Hij spreekt uit ervaring, want hij was zeven jaar directeur bij Cehave Landbouwbelang. ,,Je merkt dat de beleving van kwaliteitsdenken binnen de mengvoerbedrijven veel breder aanwezig is. Het is een onderdeel van de totale bedrijfsvoering en wordt niet gezien als een soort 'hobby' van de kwaliteitsmanager. Voor zover wij het nu kunnen overzien, zijn er ook voldoende waarborgen gekomen voor veiligheid en kwaliteit en die processen zijn nu veel dynamischer. Er wordt sneller ingespeeld op veranderingen”, zegt Jansen. Overleg Ook het overleg tussen de verwerkende industrieën, zoals Vion, Campina en

Friesland Foods, enerzijds en de mengvoersector anderzijds, werpt volgens Jansen zijn vruchten af. ,,Binnen die overlegstructuur hebben wij aangegeven dat uitsluitend GMP niet voldoende is. Dan zou er namelijk slechts op de procedures worden vertrouwd. Inmiddels is er een goed systeem van ‘tracking en tracing’ tot stand gekomen en controleren bedrijven zelf wie hun leveranciers zijn. Wij hebben die eis ook op tafel gelegd en daarop heeft de mengvoersector goed gereageerd. In eerste aanleg door Trusq en later ook met Safe Feed. Tussen die twee zit qua organisatie wel verschil, maar de doelstelling en invulling is hetzelfde”, constateert Jansen. Hierbij bedoelt hij met name de aanpak van crisismanagement, de aansprakelijkheidsverzekering en het dubbele stoplicht (controle van product en controle van de leverancier). Wat Jansen betreft is de mengvoersector inzake kwaliteitsgaranties duidelijk op de goede weg, al vindt hij dat er bij de GMP op onderdelen nog wel wat kan gebeuren, vooral in het kader van aansluiting bij andere (wereldwijde) standaarden, zoals Global GAP.

,,De mengvoersector is inzake kwaliteitsgaranties duidelijk op de goede weg, al kan er bij de GMP op onderdelen nog wel wat gebeuren”, vindt Paul Jansen van Vion.

Duurzaamheiddebat Van heel ander orde is de discussie rond zogenaamde duurzaamheidcriteria, zoals die nu wordt gevoerd over soja. ,,De sector moet hier veel meer uit de defensieve houding komen en de dialoog met de maatschappij aangaan. De maatschappelijke organisaties kiezen voor een manier van actievoeren die voor hen het meest effectief is, ofwel de meeste publiciteit

52

53

oplevert. Daardoor staan ze voor de poort van zuivelorganisaties of vleesbedrijven. Ik vind dat de diervoedersector hier niet aan de kant moet blijven staan, maar de discussie naar zich toe moet trekken. Dat kan in overleg met hun toeleveranciers, onder andere de crushers en telers van soja. En dan kun je op het juiste niveau praten over duurzaamheidcriteria. Een voorbeeld is de ggo-teelt waartegen sommige maatschappelijke organisaties wel bezwaar hebben, maar andere juist niet. Tegelijkertijd moet het kostenaspect in de gaten worden gehouden, want we hebben niets aan een nichemarkt die is ontstaan door gebruik van specifieke grondstoffen. Als die duurzaamheiddiscussie niet goed wordt gevoerd en de retail met kostbare eisen komt, dan verliezen we de concurrentieslag uiteindelijk op kostprijs. We zullen ons moeten richten op de ‘mainstream', de gangbare productie”, aldus Jansen. Opnieuw Overigens verwacht Jansen dat na het oplossen van de sojadiscussie, er wel weer een nieuw item aan de orde zal komen. ,,Er moeten steeds meer monden worden gevoed in de wereld en dat brengt voortdurend controverses met zich mee. De NGO's brengen die onder de aandacht en daarop zullen bedrijven moeten reageren. Ieder bedrijf worstelt met dergelijke discussies, maar men kan ze niet meer ontlopen. Bij de soja moet dat actief worden opgepakt door de mengvoersector, overigens samen met eerdere schakels”, besluit Jansen.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


54-55•Van Themsche:54-55

14-07-2008

17:25

Pagina 54

‘Grondstoffen zijn a Algemeen

Boerenbond[Jef Verhaeren]

,,De diervoedersector, in het bijzonder

minister van Landbouw tijdens de dioxinecrisis, als adviseur van de voedingssector en als gedelegeerd bestuurder die het voedselagentschap (FAVV) uitbouwde tot wat het nu is, was Vanthemsche actief in alle belangrijke schakels van de voedselketen. Als ondervoorzitter en voorzitter van de Boerenbond sinds 2007 wordt hij wellicht wel het meest geconfronteerd met de landbouw, die het als bron van voedselvoorziening allemaal moet waarmaken. Intussen deed ook de Nederlandse Voedsel- en Waren Authoriteit (VWA) een beroep op zijn expertise. Voldoende reden om Vanthemsche te vragen naar zijn beeld van de diervoedersector heden ten dage.

Bemefa, is een voortrekker in voedselveiligheid en open communicatie’’, aldus Piet Vanthemsche.

Piet Vanthemsche is tegenwoordig voorzitter van de Belgische Boerenbond. De afgelopen decennia was hij nauw betrokken bij het reguleren van diverse voedselcrises en stond hij aan de basis van het Belgische Voedselagentschap. ,,Grondstoffen zijn de achillespees van de voedselveiligheid in de dierlijke productieketen.’’ Tegenwoordig is hij de belangrijkste Belgische boerenleider als voorzitter van de Boerenbond. Dit zegt op zichzelf al veel over wat er de laatste twintig jaar is gebeurd, want Piet Vanthemsche ver-

diende zijn sporen vooral rond het thema voedselveiligheid. Dit bezorgde hem zelfs een internationale faam. Als ambtenaar van het ministerie van Landbouw, als kabinetschef van de

Vo e d s e l c r i s i s s e n De loopbaan van Vanthemsche liep parallel met een reeks van voedselcrisissen en was daarmee intens verbonden. Als praktijkveearts deed hij van 1980 tot 1986 ervaring op te velde. Van 1986 tot 1999 was hij ambtenaar van het ministerie van Landbouw. Hij verwierf bekendheid als één van de belangrijkste initiatiefnemers van het Sanitel-systeem als registratie-instrument voor dierziektenbestrijding. Op het secretariaat-generaal van het ministerie van Landbouw werd hij verantwoordelijk voor de kwaliteit van de dierlijke productie. Toen in 1999 de dioxinecrisis uitbrak, was hij kabinetschef van de minister van Landbouw. Uit onvrede over de behandeling van zijn collega-ambtenaren stapte hij op uit overheidsdienst en ging werken als zelfstandig adviseur. In die functie werkte hij voedselveiligheidsstrategieën uit onder meer voor de voedingsnijverheid. Van 2002 tot 2006 was hij gedelegeerd bestuurder van het voedselagentschap FAVV, dat hij uitbouwde tot een geloof-

vo


54-55•Van Themsche:54-55

14-07-2008

17:25

Pagina 55

n achillespees’

d-

voorzitter Piet Vanthemsche over de diervoedersector

waardige hoofdrolspeler. Via het Geneesmiddelenagentschap, waarvan hij tijdelijk de leiding op zich nam, werd Piet Vanthemsche in juni 2007 ondervoorzitter en in maart 2008 voorzitter van de Boerenbond. Scherp in beeld ,,In feite ben ik al vanaf 1994 bezig met voedselkwaliteit en traceerbaarheid op het secretariaat-generaal van het ministerie van Landbouw”, zegt Vanthemsche. ,,Met de BSE-crisis kwam de diervoedersector scherp in beeld. Toen al drong keten denken zich op. In 1997 kregen we te maken met een dioxinecrisis door gecontamineerd sojaschroot uit Brazilië. Toen begon secretaris-genraal Yvan Dejaegher van Bemefa al te zoeken naar een verzekeringssysteem.” In 1999 brak dan de dioxinecrisis uit, die nogmaals aantoonde hoe kwetsbaar de diervoedersector is als schakel in de voedselketen. ,,Achillespees vormen de grondstoffen, die komen van de meest uiteenlopende bronnen in binnen- en buitenland. Al deze stromen kunnen voor contaminaties zorgen. Tevens werd vastgesteld dat een contaminatie van bij de grondstoffen tot bij de consument kan leiden.” Vo o r u i t g a n g Maar elke crisis heeft volgens Vanthemsche geleid tot vooruitgang. ,,Zo hebben we met de BSE-crisis het probleem van de versleping beter onder ogen genomen. GMP vindt hier zijn oorsprong”, aldus Vanthemsche. ,,De dioxinecrisis heeft het belang van veilige grondstoffen aangetoond. De overheid heeft hierop goed gereageerd. De oprichting van het FAVV is terzake een succes gebleken.” De Boerenbond-voorzitter verwijst in dat verband ook naar het inbouwen van het

concept autocontrole als belangrijke peiler. ,,Het besef van de verantwoordelijkheid van de sector was vrij nieuw. De EUverordening terzake of de ‘general food law’ maakt een duidelijk onderscheid tussen de verantwoordelijkheid van de overheid en die van de sector.” Dit besef heeft volgens hem de relatie tussen overheid en sector positief beïnvloed. ,,We zijn tot een zakelijke relatie gekomen op basis van de vraag: wie is verantwoordelijk voor wat? Daardoor worden onder meer grijze zones weggewerkt.” Ook Vanthemsche wijst erop dat de dioxinecrisis rond Tessenderlo Chemie bewijst dat het systeem van traceerbaarheid werkt. B o e re n b o n d Vanthemsche is het ermee eens dat de diervoedersector model heeft gestaan voor een nieuwe benadering, van defensief naar proactief. Bemefa is een voortrekker geworden in de voedselveiligheid en de open communicatie daaromtrend. ,,Aanvankelijk was het zo dat, zelfs al hadden we argumenten inzake voedselveiligheid, men ons niet geloofde”, merkt Vanthemsche op. ,,Met het FAVV is dat veranderd. Via transparantie en open communicatie op basis van kennis is de geloofwaardigheid uitgebreid.” Voor de Boerenbond als belangenvertegenwoordiger van de veehouders is de mengvoedersector een bevoorrechte partner, meent Vanthemsche. ,,De intensieve veehouderij is in België immers zeer belangrijk. Op het vlak van de voedselveiligheid zijn de zaken vrij goed onder controle, maar we mogen de economische kant van de zaak niet uit het oog verliezen”, onderstreept Vanthemsche. Hij verwijst hierbij naar het Europees verbod op ggo’s. ,,Diervoeding is inzake de voor Vlaanderen zo belangrijke intensieve

54

55

veehouderij een zeer belangrijke kostenpost, die nog altijd stijgt. Nu we in een vraagmarkt zitten is dat een ernstig probleem.’’ Samenwerking Maar er zijn ook positieve signalen, zoals de hoogtechnologische mestverwerking, zelfs met - hernieuwbare – energie als bijproduct. Op dat vlak spreekt de mengvoedersector trouwens een aardig woordje mee. De mestverwerking wordt efficiënter en betaalbaar. Met het oog op een economische en ecologische dierlijke sector werken Boerenbond en Bemefa vandaag zeer goed samen. De belangen zijn voor een groot deel ook gemeenschappelijk. Het klimaatbeleid wordt een nieuwe uitdaging. Ook daar gaat de Boerenbond-voorzitter niet aan voorbij, evenmin als aan de uitdaging van de hernieuwbare energie. ,,Biobrandstoffen zijn zowel een opportuniteit als een bedreiging. Maar dat geldt ook voor de problematiek van de voedselkilometers als de waterproblematiek”, besluit Vanthemsche.

-

Piet Vanthemsche adviseert Nederlandse VWA De Nederlandse Voedsel en Waren Authoriteit (VWA) deed onlangs een beroep op Piet Vanthemsche om als internationaal expert een audit te leiden over de werking van de VWA. Als nieuwe voorzitter van een landbouworganisatie, in casu de Boerenbond, lag het niet voor de hand dat Vanthemsche deze opdracht zou uitvoeren. Toch werd met vier experts een audit uitgevoerd en een rapport opgesteld. Dit is neergelegd bij de Nederlandse opdrachtgevers, onder meer het ministerie van Landbouw.

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


56•adv:56

14-07-2008

12:16

Pagina 56

Nieuwe mengvoederfabriek in Oman, 20 ton/uur

Complete mengvoederfabrieken, installaties en machines

Vlakmatrijs – pers

Expander

Continu menger

Extruder OEE

Breekwalsenstoel

Rotospray® Reaktor

Amandus Kahl Benelux B.V. Ampèrestraat 7 4004 KB Tiel

www.akahl.nl

Tel. +31 (0)344 630550 Fax +31 (0)344 630395 E-mail info@amanduskahl.nl


57•adv:57

14-07-2008

13:41

Pagina 57

Proven experience, inventive ideas.

Op zoek naar speciale ingrediënten?

SQM® - mineralen Deze organische mineralen hebben als positief effect op uw melkvee: • Verbeterde weerstand • Lager celgetal in de melk • Verbeterde vruchtbaarheid

Van Aarsen is dé specialist op het gebied van

• Sterkere klauwen

procestechniek in de veevoeder-industrie.

• Betere prestaties

60 jaar ervaring in de West-Europese agrarische industrie wordt door Van Aarsen wereldwijd toegepast. Door onze innovatieve techniek en

Informeer naar de mogelijkheden voor specifieke mengsels.

klantgerichte oplossingen zijn wij toonaangevend in de markt. www.aarsen.com

Manids Feed Ing BV Postbus 304, NL-5460 AH Veghel tel: 0413-310960, fax: 0413-310955 E-mail: jorna@manids.nl website: www.manids.nl

TE KOOP: VOLVO FM 9.380, Globetrotter december 2003, met RTI compressor

Cosmo Trucks Lochem bv Kwinkweerd 15 7241 CW Lochem Tel/Fax 0573-252441 0573-255651 Mob. 06-53498147


58-59•100 jaar molenaar:58-59

15-07-2008

13:28

Pagina 58

De Molenaar 110 jaar Historisch overzicht van De Molenaar Heden en verleden

[Anneke van der Schaaf]

De Molenaar begon in 1898 als weekblad voor een brede doelgroep. In de 110 jaar dat het vakblad bestaat, is het ontwikkeld tot het tijdschrift voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. De ‘oude’ molen neemt geen centrale positie meer in, maar is nog altijd onlosmakelijk verbonden met de sector en zijn vakblad.

Alle jubileum covers op een rij.

Uitgevers In de oorlog bleef De Molenaar verschijnen. De enige periode dat De Molenaar ‘even’ uit beeld verdween, was rondom de bevrijding. Woensdag 14 maart 1945 verscheen De Molenaar voor de laatste keer onder de bezetter. Daarna zag het vakblad op 12 september 1945 onder redactie van J.H. Rijnenberg opnieuw het levenslicht. Met het vertrek van de toenmalige redacteur Ben Kloosterman, besloot Uitgever Eshuis te Dalfsen de activiteiten van De Molenaar over te dragen. Het blad werd in 1993, 95 jaar na het verschijnen van het eerste exemplaar, overgenomen door Uitgeverij Eisma BV in Leeuwarden.

,,De Molenaar wil den lezer wekelijks een overzicht te geven van wat er in zijn vak omgaat. Moge De Molenaar zijn het orgaan voor de molenaars in Nederland, de band, die hen nauwer zal verbinden”, schreef Gos Eshuis, oprichter van het blad De Molenaar, in een toelichting op het verschijnen van dit tijdschrift in 1898. Op 5 januari 1898 verscheen het eerste nummer van De Molenaar, het weekblad voor koren- en pelmolenaars, olieslagerijen, handelaren in lijn- en raapkoeken, graanhandelaren enz. Een jaarabonnement werd gesteld op f 1,50 franco per post, een los nummer was te koop voor slecht 5 cent. ‘Advertentiën’ kostten f 0,60 voor één tot vijf regels met bewijsnummers. Elke extra regel kost 10 cent extra.

Dat het verschijnen van dit vakblad voorzag in een behoefte blijkt wel uit het feit dat al in de tweede uitgave stemmen opgingen voor het oprichten van een Molenaarsvereniging. Dit initiatief leidde enkele maanden later tot de oprichting van de Algemene Nederlandse Molenaarsbond. G ro n d l e g g e r Vlak voor de Nederlandse bevrijding, in april 1945, overleed initiatiefnemer Eshuis. Zijn opvolger J. H. Rijnenberg weidde bij het 50-jarig bestaan van het tijdschrift enkele woorden aan de grondlegger, die met de opzet van De Molenaar een substantiële bijdrage leverde aan de graanverwerkende - en diervoederindustrie. ‘Wat hadden we het hem graag gegund, deze dag te


58-59•100 jaar molenaar:58-59

15-07-2008

13:29

Pagina 59

Full colour

De Belgische Molenaar is sinds 2001 geintegreerd in De Molenaar.

al vijftien jaar niet meer aan het blad verbonden, is hij nu nog steeds betrokken bij het wel en wee van ‘zijn Molenaar’ en levert op gezette tijden een redactionele bijdrage.

beleven’, stelt Rijnenburg in een terugblik op 50 jaar De Molenaar. Zelf was hem eenzelfde lot beschoren. Rijnenburg, alias Dirksen, overleed aan de vooravond van het 75-jarig bestaan van De Molenaar aan de gevolgen van een verkeersongeval. Hij was sinds 1927 betrokken bij De Molenaar, eerst als redacteur, later als hoofdredacteur. Sindsdien heeft het blad verschillende hoofdredacteuren gekend, met ieder een eigen inbreng. Sommigen bleven kort, anderen bijna hun gehele arbeidzame leven aan het blad verbonden, zoals Ben

Samenwerking Eind jaren negentig, begin 21ste eeuw zocht de toenmalige hoofdredactie samenwerking met de Belgische tegenhanger van De Molenaar, de Elevator. Onder leiding van hoofdredacteur Els Dekinderen had dit blad zijn positie verworven op de Belgische markt, maar met het krimpen van de graanverwerkende- en diervoederindustrie lag nauwe samenwerking voor de hand. Dit leidde in 2001 tot samenvoeging van de beide bladen. De toelichting in het colofon luidt sindsdien ‘De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. De Elevator)…’. De Molenaar die verscheen op 30 maart 2001 bevatte een speciaal katern, uitgevoerd volgens de standaard van Elevator. Daarmee kwam een einde aan de verschijning van het zelfstandige

Van een wekelijkse periodiek is het blad een tweewekelijks verschijnend full colour magazine geworden. Wat betreft de opmaak is er in de elf decennia van het bestaan veel veranderd. In 1898 werd De Molenaar opgemaakt in krantvorm op tabloid formaat. In 1911 verschijnt het blad op A4-formaat. Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van De Molenaar werd het eerste kleurgebruik geïntroduceerd. Op de voorpagina verscheen een rood kader. In 1957 verschijnen de eerste advertenties in twee kleuren. Eind jaren ’70 worden de eerste full colour advertenties gedrukt. Lange tijd verscheen slechts een beperkt deel van het blad in kleur. Sinds enkele jaren is De Molenaar volledig in kleur. Ook in het digitale tijdperk blijft De Molenaar up to date. Binnen afzienbare tijd wordt de nieuwe website van De Molenaar gelanceerd en is De Molenaar, naast de vertrouwde gedrukte vorm, ook digitaal beschikbaar.

Vakblad voor de bloem-, graan en mengvoederindustrie in België en werden de Belgische bijdragen opgemaakt volgens de voor Nederlandse lezers vertrouwde vormgeving. Gezamenlijk met de vele redacteuren waarop zij een beroep deden en doen, maakten de diverse hoofdredacteuren die de afgelopen 110 jaar aan het roer stonden, De Molenaar tot wat het nu is: hét onafhankelijke vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie in Nederland en België.

-

Met de introductie van full colour in het

Kloosterman. Hoewel

gehele blad is De Molenaar een ‘eye-catcher’ geworden.

58

59

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


60•adv:60

14-07-2008

10:24

Pagina 60

Warm weer en een hoge luchtvochtigheid zijn slecht voor melkproduktie en vruchtbaarheid. Maar er is goed nieuws: Uit universiteitonderzoek uitgevoerd in Arizona (USA) bleek dat koeien die bestendig niacine gevoerd kregen de hittestress goed doorstonden.

GOLDFLEX GETOASTE SOJABONEN

Waarom? De wetenschap erkent niacine als een hittestress bestrijder omdat het invloed heeft op

ENERGYFLEX DEHULLED GETOASTE SOJABONEN

• zweetratio

VEEVOEDERGRONDSTOFFEN

• interne lichaamstemperatuur

Neem voor meer informatie contact op met:

• melkproduktie Helaas wordt ruwe niacine voor 95 % afgebroken in de pens. Met Niashure (pensbestendig niacine) voorkomt u dit probleem.

MINERALEN

Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Tel.: 0514 569001, Fax: 0514 569002, mail@speerstra.com, www.speerstra.com

DE BRON BV HARDERWIJK Ir. Lelykade 7a 3846 AE HARDERWIJK TEL: 0341-462111 FAX: 0341-462110

The global leader in

Denk groot. Denk Poeth B E T R O U W B A R E PA R T N E R S I N B U L K H A N D L I N G

Tel: 077 - 3731941 Fax: 077 - 3737137 poeth@poeth.nl www.poeth.nl


61•adv:61

14-07-2008

10:29

Pagina 61

JOGRO B.V. P.O. Box 249 3990 GA Houten The Netherlands

Phone: Fax: Mobile: E-mail:

+31.(0)30-6382492 +31.(0)30-6382493 +31.(0)6-22472412 info@jogro.nl

..

UW PARTNER IN • PLANTAARDIGE OLIËN, ZOALS RUWE PALMOLIE, SOJAOLIE, E.D. • DIERVOEDERVETTEN Uw partner als het gaat om: • het borgen van de kwaliteit • de helderheid in de keten • en betrouwbare logistiek Voor meer informatie bezoek onze website: w w w . j o g r o . n l VOOR GEGARANDEERDE KWALITEIT

De Molenbouw

Specialist - Ontwerp en advies - Nieuwbouw - Montage - Service

van Mourik Ede bv Tel: 0318 - 641144 Fax: 0318 - 641041 24 uurs service: 0318 - 437437 Nevenvestigingen in Meppel en Zevenbergen

Bezoek onze website www.vanmourikede.nl


62•Lezer Thomas:62

14-07-2008

15:10

Pagina 62

Thomas van der Poel, universitair hoofddocent aan Wageningen Universiteit, Leerstoelgroep Diervoeding, gaat voor zijn eerste herinneringen aan De Molenaar terug naar zijn studententijd in de jaren ’70.

Diervoeding

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

[Carolien Makkink]

Lezer Thomas van der Poel over De Molenaar

‘Kennis is mensen’ ,,Ik heb ooit de Landbouwhogeschool gevolgd. Een deel van de opvoeding als student van die toenmalige Hogeschool bestond uit de vele bezoeken aan de bibliotheek. Veevoeding: Haagsteeg 4 te Wageningen. Wat een gebouw en wat een bieb. Wat moesten wij als wetenschappers ‘in de dop’ immers zonder het geschreven woord? Niks Google in die tijd, ook geen computer, wij zijn nog van de typemachinegeneratie. Het vakblad De Molenaar gaf in die tijd, begin jaren zeventiger en verder, al erg

Thomas van der Poel heeft zijn eerste werkervaring opgedaan als verslaggever van De Molenaar.

veel technische informatie via artikelen en ook rubrieken. Voor mij persoonlijk was dat de mooie meer vaktechnische tegenhanger van bijvoorbeeld een tijdschrift als Bedrijfsontwikkeling, waarin ook goed geschreven overzichtsartikelen met onderwerpen van meer algemene aard werden gepubliceerd. Voor wat betreft De Molenaar, daar kon ik, eenmaal als afgestudeerde en even werkloos in 1979, wel een steentje aan bijdragen. Ik had iets geleerd over ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’. Met de stoute schoenen nog aan en het haar wat langer, dat dan weer wel, vond ik destijds in Ben Kloosterman iemand met een oor, een passie en een advies zodat ik even later als medewerker van De Molenaar aan de slag kon in mijn eerste baan. Als je de kans krijgt om in De Molenaar te publiceren, zeg je dan nee?” Het vak ,,Het molenaarsvak is eigenlijk door de verplichte stages, als onderdeel van de universitaire studie, onder andere door een zeer gewaardeerde stagebegeleiding van wijlen de heer Vogels (Landbouwbelang, Wanssum) nooit meer uit mijn leven verdwenen. Het vak is, zo mag ik het wel zeggen, ook weer een beetje terug van weggeweest bij de huidige generatie studenten. Stages, bedrijfsexcursies, practica, ze zijn en

62

63

ze blijven o zo belangrijk in de opleiding van studenten. Daarom blijven de contacten met het bedrijfsleven cruciaal. Er is voor studenten niets belangrijker dan kennis opdoen en verwerven bij de universiteit en hogeschool, ervaringen opdoen via stages in de sector en bij onderzoeksinstituten, leren van voordrachten en leren door zelf praktijkervaring op te doen, bij bijvoorbeeld PTC+ Barneveld”. A rc h i e f ,,Stapels Molenaars, de laatste vijf jaargangen toch zeker, sieren nog mijn kast-, tafel- en vloerruimte en elk jaar zo rond de vakantietijd komt uit ruimteoverweging de keuze voor scheuren of weggooien. Mijn archief puilt uit, de kasten staan bol, je zou zeggen, dat moet toch anders kunnen? Bijvoorbeeld alle informatie slechts digitaal via een beeldscherm beschikbaar en opzoeken als we de kennis nodig hebben? Ik geloof er niet in, want kennis is mensen, zei ooit iemand. Met zijn allen, met name ook de kennisinstellingen, moeten we bijdragen aan kennisontwikkeling en aan -overdracht, mondeling, schriftelijk, via De Molenaar of anderszins of digitaal. Daar sta ook ik voor. Met zeer veel plezier nog steeds, want kennis dat is mensen. Nietwaar Pierre?”

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


14-07-2008

10:29

Pagina 63

VDL INDUSTRIAL PRODUCTS PROCESS

SAFETY

&

BULKHANDLING

Pre-Mervo

KWALITEITSDIENST Procesbegeleiding Chemische analyses Microbiologisch onderzoek Calibraties voor NIRS Rapportage in maatwerk

www.vdl-ip.com

63â&#x20AC;˘adv:63

www.premervo.nl Q Q Q Q

Ontkoppeling Onderdrukking Drukontlasting Preventieve beveiliging

Postbus 40248 / 3504 AA Utrecht / Tel. 030-2482075 Fax 030-2482082 / E-mail kwaliteitsdienst@premervo.nl

34//-6,/%)34/&$/3%2).'%. 4(%2-)3#(%!+/%34)3#(%)3/,!4)%

Q

Explosie- en brandbeveiliging

Q

Uw beveiliging naar de laatste stand der techniek en regelgeving

Q

Directe fabrieksservice-dienst

Q

Onderhoudsvriendelijk

Q

Partner ATEX Explosionsschutz

Q

Lid van European Safety Management Group.

COMPLETE DOSEERINSTALLATIES

MICRO DOSERINGEN

STOOMDOSERINGEN

$% -/2'%.34/.$ $% -/2' % .34/. $   s s   (% (% % $).4(%2 $).4 (% 2 (/,,!.$ (/,,!. $ P.O. Box 8822, 5605 LV Eindhoven, The Netherlands T: + 31 (0)40 29 25 580, www.vdl-ip.com, info@vdl-ip.com

4 % ,               s s &! &! 8              777)63).34!,,!4)%3., 777 )63).34 4! !,,! !4 4)%3., , s).&/ s ).&/ )63).34 )63).34!,,!4)%3., 4!,,! ! !4 4)%3.,


64â&#x20AC;˘adv:64

14-07-2008

16:46

Pagina 64

ADV MOLENAAR X OKPDF

  



PRES International

Hoge maasdijk 4b 5256 TE Hedikhuizen Tel 0416 â&#x20AC;&#x201C; 661375 Fax 0416 â&#x20AC;&#x201C; 664065 E-mail: info@presinternational.com Website: www.presinternational.com

VE

R

C KO

R

C KO

VE

HT VE HT VE

VE

VE

R

GEBRUIKTE MACHINES

C KO

R

C KO

RK

HT

H OC

VE

R

C KO

R

C KO

R

C KO

HT

T VE

HT

VOOR MEER INFORMATIE BEL 0416 - 661375

VE

R

C KO

HT

HT

HT

OF MAIL INFO@PRESINTERNATIONAL.NL

Het volgende nummer van verschijnt op vrijdag 22 augustus 2008. Wilt u informatie over adverteren in De Molenaar? Neem dan contact op via telefoonnummer (+31) 058-2954870 of per e-mail via verkoop@eisma.nl De sluitdatum voor het aanleveren van uw advertentie is donderdag 14 augustus. De sluitdatum voor reserveren van advertentieruimte is maandag 11 augustus.


65-66•Fefana:65-66

15-07-2008

08:20

Pagina 65

Fefana houdt hoogmis met David Byrne Terugblik op nieuwe registratierichtlijnen voor diervoedertoevoegingen

Algemeen

[Jef Verhaeren]

Net voor de zomer hield Fefana, de Europese federatie van producenten van veevoederadditieven, in Brussel haar algemene jaarvergadering. In december 2007 werd de nieuwe EU-reglementering voor de registratie van diervoedertoevoegingen goedgekeurd waar Fefana sinds 2002 aan had gewerkt. Secretaris-generaal Didier Jans van Fefana bracht verslag uit over het belangrijke jaar 2007. Hij wees erop dat Fefana de laatste jaren erg is geëngageerd in de implementatie van de nieuwe Europese richtlijnen waar de federatie actief aan meewerkte en van FamiQS. Maar ook andere aspecten als invoer van additieven en grondstoffen, arbeidsveiligheid, transport en gevaarlijke substanties hielden de federatie bezig. De nieuwe regulering 1831 voor diervoedertoevoegingen en het nieuwe erkenningproces waren daarbij belangrijke opdrachten. Te r u g b l i k ,,In feite werkte Fefana al naar vernieuwde richtlijnen toe sinds 2002, nog voor de EU-regulering 1931/2003 was

Secretaris-generaal Didier Jans en voorzitter Hadden Graham van Fefana.

gepubliceerd”, zei Didier Jans. Sinds 2003 werkt Fefana actief samen met de Europese Commissie, het Europees voedselagentschap European Food Safety Authority (EFSA) en de lidstaten om de principes van de Food Law te implementeren in de richtlijn voor diervoedertoevoegingen. Tegen november 2004 moesten de toegelaten veevoederadditieven die op de markt waren bij de EU genotificeerd en gevalideerd worden door de EFSA. In november 2005 publiceerde de Europese Commissie de lijst van toegelaten diervoederadditieven. Die lijst werd regelmatig geactualiseerd. Enkel diervoederadditieven die aan voorgaande voorwaarden voldoen, komen in aanmerking voor registratie voor 10 jaar mits tegen november 2010 een registratiedossier is ingediend. Zonder die regis-

64

65

tratie moeten ze van de markt verdwijnen. Handboek Terwijl bedrijven met merkspecifieke producten de registratiedossiers wellicht zelfstandig kunnen samenstellen, is het moeilijker voor producenten van generieke producten. Gezien de registratie in feite een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid is en veel elementen (van het registratiedossier) voor meerdere diervoederadditieven gelijk zijn, achtte Fefana samenwerking onontbeerlijk. Fefana heeft een compleet handboek uitgewerkt voor elke categorie. Dit kreeg vorm in de oprichting binnen Fefana van aanvankelijk drie, later uitgebreid tot zeven consortia (European Economic Interest Groupings of EEIG’s)

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


65-66•Fefana:65-66

15-07-2008

08:20

Pagina 66

>> Fefana houdt hoogmis met David Byrne

Gewezen EU-Commissaris voor Volks gezondheid was, David Byrne was de gastspreker.

Voorzitter Johan Geryl van Frana in gesprek met voorzitter Henk Aalten van Nefato.

of groepen van ondernemingen, elk met een eigen rechtspersoonlijkheid, naast de Fefana-structuur. De EEIG’s kunnen zelf dossiers indienen. Bovendien staan ze ook open voor nietleden van Fefana. Bedoeling is de industrie te ondersteunen bij de aanvraag voor EU-registratie verplicht tegen november 2010. Secretaris-generaal Didier Jans benadrukte dat gans deze operatie in de grootste transparantie en in samenwerking met het EFSA geschiedt. De samenwerking van bedrijven binnen deze consortia is volgens Jans overigens erg verrijkend. De Secretarisgeneraal wees er ook op dat naast harmonisatie van de analyses ook heel wat werk is geleverd op het vlak van validatie en verificatie, van codes voor labeling van diervoederadditieven en premixen, functionele claims en definities. Tevens werd gewerkt aan een voorstel van wettelijk kader voor de verhandeling van diervoeders, de hygiëneregelgeving voor diervoeders en de controle evenals het leefmilieu en de duurzaamheid. Innovatiestimulans Voorzitter Hadden Graham van Fefana belichtte de strategie van Fefana voor de periode 2008 tot 2010. De nadruk ligt op lobbying en netwerken. Hij wees erop dat Fefana na haar herstructurering beter gewapend is op het Europese niveau terwijl de nationale platforms efficiënt kunnen netwerken op het locale niveau. Hij ging prat op de goede informatiestroom van de federatie naar

de leden toe en omgekeerd. Hij onderstreepte dat Fefana de komende jaren meer gaat focussen op de uitdagingen die gesteld worden door de uitbreiding van de EU. Graham wees er ook op dat het wetenschappelijk ondersteunde profiel van diervoederadditieven en hun geloofwaardigheid versterkt moet worden en pleitte voor gezamenlijke projecten op het vlak van onderzoek en ontwikkeling, zeker in gebieden waar er gemeenschappelijke belangen zijn. ,,Ik ben ervan overtuigd dat de nieuwe Europese regelgeving, onder meer door de duidelijkheid die ze biedt, een stimulans zal zijn voor innovaties in de sector van de diervoedertoevoegingen”, zei Graham. Voedselveiligheid en globalisering De Ier David Byrne was van 1999 tot 2004 EU-Commissaris voor Volksgezondheid en Consumentenbescherming (SANCO) en gastspreker op de Algemene Vergadering van Fefana. Hij ging in op de uitdaging die de globalisering stelt voor het behoud van het hoge voedselveiligheidsniveau in de EU. Byrne legde uit hoe het ‘Witboek voor Voedselveiligheid’ het masterplan was dat aan de basis lag van de opbouw van het Europese voedselveiligheidssysteem van boerderij tot bord (Farm to fork). Specifiek voor dit Europese voedselveiligheidssysteem is de naspeurbaarheid over heel de keten, de hygiënevoorschriften, de risicobeoordeling en –beheersing en de communicatie hierover, om incidenten

66

67

op het vlak van de voedselketen, dus ook in de diervoederketen, die tot sociale en economische instabiliteit kunnen leiden, te voorkomen. David Byrne zei ervan overtuigd te zijn dat een bedrijf met hoge kwaliteitsstandaards, een sterke reputatie en vertrouwen in zijn producten kan opbouwen en zich van een ruimere markttoegang kan verzekeren. In het kader van de globalisering ziet hij kwaliteitsstandaards, al dan niet door de overheid opgelegd, als een sterk marketinginstrument in de toekomst en niet als een lastige hinderpaal. Hij wees FAMI-QS, dat op initiatief van Fefana tot stand kwam, als voorbeeld aan. Dit kwaliteitsborgingssysteem voor diervoedertoevoegingen en voormengsels is volgens Byrne niet alleen een betrouwbaar voedselveiligheidssysteem voor de EU, maar is ook uitgegroeid tot een stevig marketinginstrument. D ro e v i g Ondervraagd naar zijn mening over het Europees beleid inzake ggo’s noemde David Byrne dit een ‘droevige geschiedenis’. ,,De kosten van voedsel zijn een belangrijke factor in het lenigen van de honger”, zei hij. Tevens stelde hij dat inzake de veiligheid van ggo’s er blijkbaar minder weerstand is als het om geneesmiddelen, onder meer voor diabetici, gaat. Hij gaat ervan uit dat ggovoedsel even veilig is als conventioneel voedsel. Iemand die sterft van de honger, heeft volgens Byrne trouwens geen boodschap aan deze discussie.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


67â&#x20AC;˘adv:67

14-07-2008

10:33

Pagina 67

PALLETISEERLIJNEN DE leverancier voor na de afzakmachine.

feliciteert â&#x20AC;&#x153;de Molenaarâ&#x20AC;? met het 110-jarig jubileum

Door het uitgekiende

Palletiseermachines, palletmagazijnen, palletrollenbanen en transportbanden.

ontwerp van onze machines bieden wij vele mogelijkheden en oplossingen voor het stapelen van uw product.

So natural

Postbus 39 2750 AA Moerkapelle Tel. (079) 593 28 84 Fax (079) 593 34 15 e-mail: herdi@herdi.nl www.herdi.nl

Of we het nu hebben over onze eiwitten, vetten en mineralen van dierlijke oorsprong, of over onze opvattingen over R&D, kwaliteit, veiligheid en traceerbaarheid, wij kenmerken ons door onze zorg en aandacht voor uw grondstoffen en ingrediĂŤnten. Dat is waarom we wereldwijd opererende producenten van

Ruim 130 jaar ervaring in: - Stof-enSRHGHUĂ&#x20AC;OWUDWLH - Vloeistof- en OXFKWĂ&#x20AC;OWUDWLH -=HHĂ&#x20AC;QVWDOODWLHVHQ]HYHQ )OH[LEHOHYHUELQGLQJHQ

voer voor huisdieren, visvoer en mengvoer tot onze klanten mogen rekenen.

www.sonac.biz

van harte gefeliciteerd De Molenaar met jullie 110 jaar bestaan!

ZZZODPSHQO LQIR#ODPSHQO

WRWDDOOHYHUDQFLHULQĂ&#x20AC;OWUDWLHHQVHSDUDWLH VWRISRHGHUĂ&#x20AC;OWUDWLHOXFKWĂ&#x20AC;OWUDWLH YHUGHOLQJ YORHLVWRIĂ&#x20AC;OWUDWLHĂ H[LEHOVEDOJHQ]HYHQ


68•adv:68

14-07-2008

11:47

Pagina 68

RIJK AAN SMAAK

RIJK AAN ENERGIE

RIJK AAN KRACHT

R I J K A A N K WA L I T E I T

Honderd procent natuurlijk en gezond met een uitstekende verteerbaarheid. Dat is de kracht van BrandPLUS® producten. Door een verfijnde techniek van microniseren en extruderen wordt het zetmeel in de grondstoffen ontsloten en blijft de smaak bewaard. De aanwezige nutritionele kennis wil Brandenburch met u delen. Graag zelfs. Want samen met u producten ontwikkelen en markten uitbreiden, is de basis voor een succesvolle samenwerking. P.O box 106, 5710 AC Someren • Kanaalweg 6, 5721 MZ Asten • P (+31) 493 69 37 84 • F (+31) 493 69 56 95 • I www.brandenburch.com • E sales@brandenburch.com


69-70-71•Palmolie:69-70-71

14-07-2008

15:21

Pagina 69

Voederwaarde van vetten Diervoeding

Prijsverschil groot en variabel

[Henri de Haan]

Gepubliceerd onderzoek naar de voederwaarde van oliën bij verschillende diersoorten is beperkt. De voederwaarde van vetten opnieuw onderzoeken, biedt, gezien de grillige prijsontwikkeling van plantaardige oliën, mogelijkheden de gebruikte vetten te optimaliseren. De meest gebruikte oliën en vetten in diervoeders zijn ruwe palmolie, ruwe sojaolie en respectievelijk de destillaten en de vetzuren van deze oliën. Palm- en sojaolie maken met een jaarlijkse productie van respectievelijk 41 miljoen ton en 38 miljoen ton het leeuwendeel uit van de totale productie van 128 miljoen ton plantaardige oliën en vetten (grafiek 1). Als gevolg van de sterk stijgende prijzen is de productie de afgelopen vier jaar met een kwart toegenomen. Dit is echter onvoldoende gebleken om de snel groeiende vraag uit met name de opkomende economieën in Azië en de biodieselindustrie te overtreffen. De voorraden van plantaardige oliën staan wereldwijd op een relatief laag niveau. Niet alleen hogere, maar ook sterk fluctuerende prijzen zijn het gevolg. Hoewel de verschillende soorten plantaardige olie wereldwijd worden verhandeld en in veel verschillende markten als grondstof worden gebruikt, zien we ook binnen plantaardige oliën grote prijsverschillen optreden. Uit grafiek 2 blijkt dat het prijsverschil tussen soja- en palmolie de afgelopen twee jaar varieerde van 0 tot 200 USD per ton. Het prijsverschil tussen palmolie en palmolievetzuren (of palm fatty acid distillate, pfad) varieerde van 80 tot meer dan USD 600 per ton. Hoewel het prijsverschil groot en variabel is, is het verschil in voederwaarde tussen deze producten niet bekend. Energie Ruwe plantaardige olie bestaat voornamelijk (94 tot 98 procent) uit triglyceriden, kleine hoeveelheden diglyceriden, monoglyceriden, vrije vetzuren en andere (onverzeepbare) stoffen, zoals fosfolipiden, sterolen en vitaminen. Triglyceriden zijn opgebouwd uit drie vetzuren die zijn gebonden (veresterd)

aan een glycerinemolecuul. Het glycerinedeel maakt zo’n 7 procent uit van het molecuul, de vetzuren vormen met zo’n 93 procent het leeuwendeel van het triglyceride. Veel voorkomende vetzuren zijn palmitinezuur (C16:0), stearinezuur (C18:0), oliezuur (C18:1), linolzuur (C18:2) en linoleenzuur (C18:3, een omega-3-vetzuur). Het is voornamelijk het aandeel van de verschillende vetzuren dat de eigenschappen van een olie of een vet, zoals het smeltpunt, bepaalt. Vetten worden aan het voer toegevoegd vanwege hun hoge energiewaarde van gemiddeld meer dan 36 MJ/kg, ruim twee keer zoveel als bijna elke andere beschikbare grondstof. Naast een bron van energie zijn sommige vetzuren essentieel, zoals linol- en linoleenzuur. Voor zowel de beschikbaarheid van de essentiële vetzuren als voor de energiewaarde van het vet, maakt het

Smeltpunt oC Corrosief Vrije vetzurengehalte % Monomere vetzuren-gehalte (in %) Onverzeepbare bestanddelen (in %) Pesticiden PCB's

niet uit of de vetzuren aan het glycerinemolecuul gebonden zijn of niet. Om de energiewaarde van vetzuren goed te begrijpen, moet bekend zijn wat de precieze verschillen zijn in samenstelling tussen vetzuren en de ruwe olie waaruit ze afkomstig zijn. Chemie Raffinaderijen nemen ruwe olie in en scheiden de vetzuren van de glycerine. Daarnaast worden de fosfolipiden, kleur, geur- en smaakstoffen verwijderd. Sojaolie en soms ook raapolie worden chemisch geraffineerd: de vrije vetzuren worden door toevoeging van een base, zoals natronloog, verzeept en gescheiden. Aan het ontstane soapstock wordt een zuur toegevoegd, wat resulteert in water en vrije vetzuren. De vrije vetzuren die op deze manier zijn geproduceerd, bevatten ongeveer 60 procent vrije vetzuren, 35 procent triglyceriden

sen de belangrijkste oliën voor diervoeders.

palmolie (cpo) 37 niet 4–6

sojaolie (csbo) 0–5 niet 1-2

sojaolie vetzuren 0 - 10 soms 60

94

94

94

86

1,5 – 2 <1 <1 4-6 laag risico laag risico matig risico laag risico Risico gedurende transport als gevolg van voorgaande ladingen matig risico

Minerale olie / diesel C16:0 palmitinezuur (%) C18:0 stearinezuur (%) C18:1 oliezuur (%)

Risico gedurende transport als gevolg van voorgaande 45 42 8 - 11 3–4 3–4 2-3 35 38 25

C18:2 linolzuur (%) Overig vetzuren (%)

8 9

69

Verschillen tus-

palmolie vetzuren(pfad) 45 weinig 85

Dioxine

68

Tabel 1.

laag risico

8 9

laag risico

54 9

laag risico ladingen 8 - 11 2-3 27 - 30 48 - 50 9

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


69-70-71•Palmolie:69-70-71

14-07-2008

15:21

Pagina 70

>> Voederwaarde van vetten en 5 procent overige stoffen, zoals fosfolipiden, sterolen en andere onverzeepbare bestanddelen. Andere oliën, zoals palmolie, zijn beter geschikt voor fysische raffinage, waarbij de vrije vetzuren onder vacuüm, hoge temperatuur en stoom worden gescheiden van de triglyceriden. Zo ontstaat destillaat. Dit bestaat uit ongeveer 85 procent vrije vetzuren en 13 procent glyceriden (vooral monoglyceriden) en ongeveer 2 procent overige bestanddelen. Zowel vetzuren als destillaten worden als zodanig verkocht, onder andere als grondstof voor diervoeders. Kwaliteit Het vetzurenaandeel in olie is verantwoordelijk voor meer dan 97 procent van de energie. Met gaschromatografie is het eenvoudig direct het percentage vrije vetzuren te meten en te berekenen in olie. Dit wordt gemeten als het aandeel monomere vetzuren of als elueerbaarheid en vertegenwoordigt het aandeel vrije vetzuren dat beschikbaar is en kan worden door het dier. De enige andere component met een energiewaarde van betekenis is het glycerinedeel, wat beperkt is tot een bijdrage van maximaal 2 tot 3 procent. De energiewaarde van de overige (onverzeepbare) componenten, zoals polymere vetzuren (een gevolg van oververhitting) in plantaardige olie, is nihil. Hierdoor is het gehalte aan monomere vetzuren een uitstekende indicatie voor de energiewaarde van een olie of vet. Ruwe soja- en palmolie en palmolievetzuren bestaan doorgaans voor 94 procent uit monomere vetzuren, sojaolie-vetzuren uit 86 procent. R i s i c o ’s Ruwe oliën en destillaten zijn niet corrosief, hoewel destillaten, zoals palmoliedestillaat, aangetaste plekken in tanks wel verder kunnen verzwakken. Vetzuren, met name sojavetzuren, kunnen kleine hoeveelheden (zwavel)zuur bevatten, die naar de bodem van de tank zinken. Daarom verdient gebruik van roestvrijstaal of gecoate materialen de voorkeur bij de opslag. Maar ook ongeverfde tanks worden gebruikt en gaan in de praktijk jarenlang mee als opslagruimte voor vetzuren. Risicofactoren voor gebruik van oliën en vetzuren hebben met name betrekking

Bij opslag van met name sojavetzuren heeft gebruik van roestvrijstaal of gecoate materialen de voorkeur.

op de voedselveiligheid. De bekende verdachten zijn pesticiden, PCB’s, dioxinen en minerale olieproducten zoals diesel. Dankzij gaschromatografie kan routinematig iedere partij olie en vetzuren worden gecontroleerd op dergelijke contaminanten. Onderzoek Een zoektocht naar recent gepubliceerde dierproeven waarin de voederwaarde van vetzuren en oliën werd vergeleken, levert weinig op, behalve bij melkvee. Echter

alle proeven vergelijken hierbij de verschillende soorten by-pass palmolievetzuren, zoals gehydrogeneerd pfad of calciumzouten van pfad, waarbij de vetzuren de pensfermentatie zo min mogelijk verstoren en pas na de pens als energiebron worden gebruikt. Geen van de proeven vergelijkt de voederwaarde van ruwe palmolie en palmolievetzuren (pfad), die vooral in België en Nederland worden gebruikt. In Spanje worden met name Cazouten van pfad gebruikt. In Denemarken wordt gehydrogeneerd pfad


69-70-71•Palmolie:69-70-71

14-07-2008

15:21

Pagina 71

Palmpit, 4.81

Kokos, 3.31

Olijf, 3.02

Katoen, 4.87 Grondnoten, 5.03

Palm, 40.80

Zonnebloem, 10.08 Raap, 17.95

Soja, 38.37 Grafiek 1. Wereldwijde productie van plantaardige oliën in miljoen ton, 2007-2008.

1800 1600 1400 1200 CPO

1000

PFAD

800

CSBO

600 400 200 0 Grafiek 2. Prijzen ruwe sojaolie (csbo), ruwe palmolie (cpo) en palmvetzuren (pfad) in USD/MT FOB

gebruikt. Vanuit gepubliceerd onderzoek kan echter geen logische verklaring worden gegeven voor de verschillende soorten plantaardige oliën die in de praktijk worden gebruikt in rundveevoeders. Bij vleeskuikens vinden we een proef waarbij ruwe palmolie werd vergeleken met palmolievetzuren (pfad). Na zes weken hadden alle groepen een gemiddeld gewicht van ruim 1600 gram bereikt en een voederconversie van 1,90 tot 2,00. Er werden geen verschillen gemeten. Voor varkensvoeders zijn beschikbare

onderzoeksresultaten zo mogelijk nog beperkter. Hier is echter wel een interessant onderzoek te melden, waarbij zeugen gedurende de eerste helft van de dracht palm-, vis-, zonnebloem- of olijfolie ontvingen. Palmolie resulteerde in zwaardere biggen en de onderzoekers concluderen dat het soort vet dat gedurende de eerste helft van de dracht wordt gevoerd, effect heeft op de groei en de ontwikkeling van de biggen. Vissen Voedervetten staan volop in de belangstelling bij visvoerproducenten. De vraag naar visvoer groeit gestaag en de productie van vismeel en -olie neemt gestaag af. Vissen halen hun energiebehoefte niet uit koolhydraten, maar zijn daarvoor op olie aangewezen. Veel onderzoek is gericht op het zoeken naar alternatieve energiebronnen voor viso-

70

71

lie. Hierover is in de literatuur het nodige terug te vinden. Onder andere NgWingKeong concludeert dat visolie volledig kan worden vervangen door palmolievetzuren (pfad). De groei van de vissen bleef gelijk, het gehalte aan tocoferol in de vis (een voorloper van vitamine E) was hoger wanneer pfad werd gebruikt, wat de houdbaarheid van de vis verlengt. Beschikbare proefresultaten wijzen op een duidelijke onderwaardering van vetzuren, zoals palmoliedestillaat (pfad, met 85 procent vrije vetzuren) ten opzichte van ruwe (palm)olie (ongeveer 5 procent vrije vetzuren). Het aandeel monomere vetzuren is met deze kennis de beste parameter die als voederwaarde-indicator kan worden gebruikt.

-

* De literatuur waarvan gebruik is gemaakt voor het schrijven van dit artikel is op te vragen bij de redactie:

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


72â&#x20AC;˘adv:72

14-07-2008

15:55

Pagina 72

PRESENTEERT

SCHIJF VAN 5 Vijf unieke producten uit de natuur die leiden tot een gezondere en meer rendabele veehouderij.

Schie 38 3111 PN Schiedam Tel.: +31 (0)23 - 53 13 898 Fax: +31 (0)23 - 55 18 294 info@jadis-additiva.com www.jadis-additiva.com


73â&#x20AC;˘adv:73

14-07-2008

16:10

Pagina 73

34//-6,/%)34/&$/3%2).'%. 4(%2-)3#(%!+/%34)3#(%)3/,!4)%

COMPLETE DOSEERINSTALLATIES

MICRO DOSERINGEN

N Paneelbouw N PLC- en Scada besturingen N Batch proces automatisering â&#x20AC;˘ Inname â&#x20AC;˘ Doseren / Malen / Mengen â&#x20AC;˘ Pelleteren / Extruderen â&#x20AC;˘ Bulkbelading â&#x20AC;˘ Contaminatiebeheer â&#x20AC;˘ Tracking en Tracing â&#x20AC;˘ Diverse softwarekoppelingen

STOOMDOSERINGEN

$% -/2'%.34/.$ $% -/2' % .34/. $   s s   (% (% % $).4(%2 $).4 (% 2 (/,,!.$ (/,,!. $ 4 % ,               s s &! &! 8              777)63).34!,,!4)%3., 777 )63).34 4! !,,! !4 4)%3., , s).&/ s ).&/ )63).34 )63).34!,,!4)%3., 4!,,! ! !4 4)%3.,

www.inteqnion.com info@inteqnion.com

De partner in industriĂŤle automatisering Inteqnion B.V. Industriestraat 11 7122 AP Aalten Tel. +31 (0)543 - 49 44 66 Fax +31 (0)543 - 49 44 60

IEDERE ZAK VERDIENT EEN ARODO MACHINE Arodo ontwerpt, volledig in eigen beheer, vullijnen, palletiseermachines en rekhoesinstallaties. Arodo levert vulmachines tot een maximale capaciteit van 1.400 zakken per uur. Arodo produceert vulmachines voor vele producten, van cement tot diepvriesgroenten en van magere melkpoeder tot kunstmest. Arodo produceert eigen palletiseermachines voor het geheel automatisch stapelen.

ARODO BVBA, Hoge Mauw 740,

Arodo levert rekhoesinstallaties voor een waterdichte palletverpakking. Arodo levert een totale verpakkingslijn, waarbij de machines volledig op elkaar zijn afgestemd.

2370 Arendonk BelgiĂŤ Tel. +32 14672332, fax.: +32 14671760 www.arodo.com


74-75•Houins:74-75

14-07-2008

15:09

Pagina 74

‘Mengvoedersector was voor Algemeen

[Jef Verhaeren]

Gil Houins, topman van het Belgische FAVV, heeft zijn sporen verdiend in de bewaking van de voedselveiligheid. Volgens hem heeft ook de mengvoedersector een grote rol gespeeld in het ontstaan hiervan, met name in tijden van crisis.

Hij heeft een bewogen carrière achter de rug, Gil Houins. De man die in 2006 Piet Vanthemsche opvolgde als gedelegeerd bestuurder van het Belgische Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Houins studeerde in 1972 af als landbouwingenieur aan de landbouwfaculteit van Gembloux. Daarnaast haalde hij het diploma fyto-farmaceutica en werd wetenschappelijk assistent bij de universiteit van Namen, aan de faculteit geneeskunde. Van 1974 tot 1983 was hij inspecteur bij de Inspectie Grondstoffen (diervoeders, zaaizaad en meststoffen) van het ministerie van Landbouw en in 1983 werd hij verantwoordelijk voor de erkenning van fytoproducten. Houins werd in 1989 directeur van de Inspectie Grondstoffen en voorzitter van de erkenningscommissie fytoproducten. In 1995 werd Houins inspecteur-generaal van de dienst grondstoffen en verwerkte producten. In die functie kreeg hij te maken met de opkomst van de ggo’s en heeft hij met zijn collega’s van het Wetenschappelijk

Instituut voor Volksgezondheid de bioveiligheidsraad opgezet. Ve rd a c h t Na het uitbreken van de dioxinecrisis in 1999 werd het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) in het leven geroepen. Houins was kandidaat voor de functie van directeur-generaal en werd eerst gerangschikt zowel voor DG-Controle als DG-Controlebeleid. Er brak een nieuw schandaal uit. Houins werd verdacht van het knoeien met de informatica. Hij belandde zelfs in de cel, maar niettemin werd hij op 16 juni 2002 directeur-generaal controlebeleid bij het FAVV, twee weken voor Vanthemsche Luc Beernaert opvolgde als gedelegeerd bestuurder van het FAVV. Nadien moest ook het parket erkennen dat de beschuldigingen elke grond misten. ,,Het businessplan van Luc Beernaert is intussen wel gerealiseerd”, merkt Houins op. Onder zijn leiding werd door DGControlebeleid de wetenschappelijke

‘Dioxinecrisis heeft nieuwe mogelijkheden geschapen’

basis gelegd voor monstername en tests en werd een gecoördineerd controleprogramma uitgewerkt over heel de keten. Na het vertrek van Vanthemsche werd Houins in 2006 gedelegeerd bestuurder van het FAVV. Vo o r l o p e r Hoewel er nog geen gerechtelijke uitspraak is, laat Houins er geen twijfel over bestaan. ,,In tegenstelling tot wat velen denken, was de mengvoedersector, op één bedrijf na, niet de oorzaak maar het slachtoffer van de dioxinecrisis. Die crisis heeft nieuwe mogelijkheden geschapen, onder meer de oprichting van het FAVV”, zegt Houins. ,,Dat was een Europese primeur. De mengvoedersector trok de kar van de voedselveiligheid en de ketenbewaking. De sector bracht een streng toegepast GMPsysteem tot stand voor de diervoeders, van grondstoffen tot in de veehouderij. Zowel de traceerbaarheid als HACCP zijn hierin gewaarborgd. Samen met de zuivelsector was de mengvoedersector de eerste om een sectorgids autocontrole goedgekeurd te krijgen. Daarin moesten ook zeer ingewikkelde reglementeringen toepasbaar worden gemaakt.” De FAVV-topman wijst erop dat tijdens de dioxinecrisis met Tessenderlo Chemie

t


r

74-75•Houins:74-75

14-07-2008

15:09

Pagina 75

trekker voedselveiligheid’ FAVV-topman Gil Houins over de diervoedersector

,,In tegenstelling tot wat velen denken, was de mengvoedersector, op één bedrijf na, niet de oorzaak maar het slachtoffer van de dioxinecrisis”, zegt Gil Houins.

in 2006 de bron van de contaminatie binnen de week was gevonden dankzij het traceringsysteem. Onmiddellijk kon de scope van de contaminatie worden beperkt. ,,Intussen proberen we ook het probleem van de breivoeders onder controle te krijgen. De grondstoffen daarvoor komen vaak van de levensmiddelen- of geneesmiddelenindustrie.” Prijs Houins wijst erop dat transparantie in de voedselketen en volksgezondheid een prijs heeft. ,,Het gaat steeds om het afwegen van belangen, onder meer tussen economische schade en volksgezondheid. Uiteraard primeert de volks-

gezondheid, welke minister ook voor het FAVV verantwoordelijk is”, benadrukt Houins. Hij verwijst daarmee naar het feit dat sinds de recente regeringswissel het FAVV weer onder de bevoegdheid valt van de federale minister van Landbouw, waar het agentschap voorheen onder de bevoegdheid viel van de minister van Volksgezondheid. Toch heeft federaal landbouwminister Sabine Laruelle de tussenkomst van de overheid op 60,8 procent gebracht. Tot voor kort was dat slechts 43 procent, terwijl dat in de meeste EU-lidstaten 80 procent bedraagt. Laruelle wil verder in die richting gaan. Daarnaast werd het toepassen van de EU-reglementering

74

75

inzake voedselveiligheid als prioriteit gesteld. Na de dioxinecrisis ging de Belgische overheid vaak een stuk verder. G e l o o f w a a rd i g h e i d Gedelegeerd bestuurder Houins wijst er ook op hoe belangrijk het FAVV en haar geloofwaardigheid is voor de export. ,,Geregeld komen buitenlandse delegaties op bezoek om na te gaan hoe wij de voedselveiligheid garanderen. Wij kunnen daar rekenen op een grote geloofwaardigheid.” Houins werkt intussen aan een nieuw businessplan. Deze moet vanaf de zomer het FAVV een tweede adem geven.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


76•Belgische Lezer:76

15-07-2008

15:19

Pagina 76

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

Voorbereiden op het digitale tijdperk Algemeen

Lezer Ludo Segers over De Molenaar [Jef Verhaeren]

Ludo Segers is het Belgische gezicht van Orffa. Hij leest al 25 jaar De Molenaar en daarvoor de Belgische tegenhanger. Segers zijn voorkeur gaat uit naar de papieren versie, maar hij vindt de elektronische versie een logische ontwikkeling. Als business developmentmanager is Ludo Segers van Orffa verantwoordelijk voor registratie van producten. ,,Orffa is een distributiebedrijf voor diervoederadditieven met een zwaartepunt op aminozuren, vitamines en innoverende specialiteiten. In onze internationale groep ligt mijn verantwoordelijkheid sterk in wat men met een groot woord ‘New Businessdevelopment’ noemt, innovatie dus. Dat is belangrijk, vooral als we morgen ook nog bij de lezers van De Molenaar willen horen.” Ook Orffa viert een lustrum, want het bedrijf bestaat veertig jaar.

S p re e k b u i s ,,Ik lees De Molenaar al 25 jaar met veel aandacht en tot voor enkele jaren lazen we ook de Belgische tegenhanger, de Belgische Molenaar. Dit laatste was misschien eerder een echt molenaarsblad naar de juiste betekenis van het woord, maar bevatte toch ook veel interessante informatie over de Belgische markt”, zegt Segers. ,,Er is in feite geen rubriek die ik oversla, alhoewel mijn aandacht toch vooral uitgaat naar de eerste pagina's met de korte nieuwsfeitjes. Als je me vraagt wat eruit mag: de pure reclame die geen informatieve waarde heeft

Een eigen vakblad is volgens Ludo Segers erg belangrijk als spreekbuis van de sector naar de sector, een ideaal medium om bij te zijn en

en zuiver op herkenning is gebaseerd. Maar ik besef dat zolang er reclame is, het blad goedkoper bij de lezer komt.” Een eigen vakblad is volgens Segers erg belangrijk als spreekbuis van de sector naar de sector, een ideaal medium om bij te zijn en te blijven. Of De Molenaar nog eens 110 jaar meegaat? ,,Als we binnen die tijd nog echt vlees eten, hebben we de boer nodig. Welke type voeder die in de toekomst nodig heeft, is moeilijk te voorspellen. Maar dat vak zal niet zo snel verdwijnen, dus ook niet de nood aan een vakblad”, aldus Segers. Digitaal ,,We zitten in een wegwerpmaatschappij, of we het willen of niet. Dit betekent dat De Molenaar vroeg of laat bij het oud papier terechtkomt. Toch circuleert het blad nog een 14 dagen op het bureau tot iedereen het heeft doorgenomen”, zegt Segers. ,,De Molenaar digitaal betekent voor mij voorlopig nog niet zoveel, omdat de papieren versie nog bestaat en gemakkelijk in mijn tas past om 's avonds rustig door te nemen. Maar het is een logische evolutie dat we de papieren versies van bladen zullen zien verdwijnen. De dagbladen zullen nog een langer tijdje stand houden, maar vakbladen zie ik al vrij snel plaats maken voor elektronische versies. Dat is wel goed voor de bomen, het milieu en vooral een stuk goedkoper. Ik denk dat het sneller zal gaan dan we zelf denken. Mijn tip voor de makers van het vakblad is dat ze zich goed voorbereiden op het digitale tijdperk, want wat reclame betreft, is er toch een mentale klik nodig op alle vlakken.”

-

te blijven.

76

77

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


77â&#x20AC;˘adv:77

14-07-2008

11:42

Pagina 77

Denkavit Toen

Groeien doe je samen... 110 jaar De Molenaar, dat is een felicitatie waard! Denkavit Nu

Honderdtien jaar is een respectabele leeftijd. Zelfs in de agrarische wereld, waar we op het gebied van oude tradities best wat gewend zijn. Dus als hĂŠt vakblad voor de sector die mijlpaal bereikt, vinden we dat bij Denkavit wel een felicitatie waard. De Molenaar heeft het blijvende succes voor een belangrijk deel aan zichzelf te danken. In al die jaren heeft het blad zijn waarde als bindend element in de branche ruimschoots bewezen. Maar zelfs een uitgave als De Molenaar bestaat bij de gratie van de lezers. Die bleven het blad trouw, honderdtien jaar lang, en hielpen het zo groot te worden als het nu is. En zo hoort het ook. Want groeien doe je samen.

Denkavit Nederland B.V. / Denkavit Ingredients B.V., tel.: (+31) 0342 - 47 92 00, www.denkavit.nl

131 00 464 M l

110 JR i dd 1

30 06 2008 15 13 38


78â&#x20AC;˘adv:78

14-07-2008

11:27

Pagina 78

304271_BASF_NUT_Natuphos_191x265_hoch.indd 1

05.06.2008 10:33:41 Uhr


79•adv:79

14-07-2008

10:35

Pagina 79

Wat is het nieuws van Diamond V Mills op de jaarlijkse animal science bijeenkomst in de USA, juli 2008. 1 Kim et al 2008, Proef met zeugen: resultaat verbetering toomgewicht en korter interval tot bronst met gebruik van Diamond V. 2 Weedman et al 2008, Proef met gespeende biggen: resultaat stabilisatie darmpopulatie en minder pathogene bacterieen na gebruik van Diamond V 3 Oswiler et al 2008, Vleeskuikens: geinfecteerd met aflatoxine, minder leverafwijkingen stabilisatie gewicht op peil, dosering: 0,125 % Diamond V XPC. 4 Lensing et al, Schothorst 2008, Leghennen: eimeria geinfecteerd, 25% minder darmlesies en een sneller herstel, dosering 0,125 % Diamond V XPC . 5 Rabiee et al 2008, Meta analyse bij melkvee meer dan 60 studies: Diamond V verhoogt de melkproductie significant met 0,93 kg per dag, drogestof opname ook hoger. 6 Moya et al 2008, Vleesveeproef: significant minder oplopers, reden versnelde pH verbetering en verminderde lactaat productie in de pens. Dosering Diamond V XPC 7 Hernot et al 2008, Honden: Diamond V heeft een positief effect op het terugdringen van clostridium bij honden. 8 Miranda en Bradford 2008, test op de CFU’s van verschillende levende gistcellen, al bij een temperatuur van 40 graden C gaat veel activiteit verloren.

Deze verslagen/abstracts zijn op verzoek beschikbaar.

Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Nederland Tel +31(0)514 569001 Fax +31 (0)514 569002 www.speerstra.com E-mail mail@speerstra.com

Wynveen: specialist in maaltechnologie Type GHM met automatische zeefwisselaar

Hamermolens Wynveen Inter International national b.v b.v. v. P.O. P .O. . Box 38 6666 ZG Heteren The Netherlands Tel T el : +31 (0)26 - 479 06 99 9 Fax : +31 (0)26 - 479 06 98 8 info@wynveen.com www.wynveen.com .wynveen.com www

In Instelbare breekplaten voor een as asymetrische maalkamer. Kwa Kwaliteit K ¥ sm smalle bandbreedte van de meelstructuur ¥ ve vermaling ermaling < 600 60 00 micron mogelijk Economisch Energieverbruik : ± 5.3kW/ton persmeel Vochtverlies Vochtverlies : 0,2-0,6% minder Maalcapaciteit : 10-30% hoger

Uitvoering/opties ¥ motorvermogen tot maximaal 350 kW ¥ standaard s twee draairichtingen ¥ twee t snelheden of frequentieregeling g ¥ automatische a zeefwisseling ¥ gedeelde g maalkamer ¥ automatische a belastingsregeling ¥ snelle s hamerwisseling

Wynveen Intenational b.v b.v.. iiss een innovatieve ondernemin onderneming ng die sinds vele decennia ma machines achines en apparatuur vervaar vervaardigt rdigt veevoeders, petfood. voor de productie van veev oeders, aqua feed en petfood d.


80-81•Altech:80-81

14-07-2008

15:11

Pagina 80

Alltech heeft in 2008 haar focus op de speerpunten pensfermentatieverbeteraars, mycotoxinen en beter beschikbare spoorelementen gelegd. Tijdens een technisch seminar over rundveevoeding, gingen productmanagers onder andere in op het nieuwe toevoegingsmiddel Optigen.

Diervoeding

[Henk Strons]

Alltech technisch seminar over herkauwers

Verbeteren van pensfer m Voor een technisch seminar over rundveevoeding had Alltech vier productmanagers uitgenodigd om actuele onderwerpen en eigen innovaties toe te lichten. Paulo Colturato, een onafhankelijk Italiaans consultant voor de diervoederindustrie in Europa, opende met een lezing over Optigen. Optigen is een nieuw toevoegingsmiddel dat ervoor zorgt dat Niet Eiwit Stikstof (NPN) regelmatiger in de pens beschikbaar komt, waardoor het ammoniakgehalte aan niet al te grote schommelingen onderhevig is. ,,De bacteriegroei in de pens wordt regelmatiger doordat zeventig procent van de pensbacteriën ammoniak nodig heeft voor groei. Deze bacteriën gebruiken allemaal NH3 als enige stikstofbron”, legt Colturato uit. Bij herkauwers is 60 tot 90 procent van de totale eiwitvoorziening van genoemde

bacteriële oorsprong. ,,Door het toevoegen van Optigen kan er worden bespaard op dure eiwitbronnen, zoals sojaschroot, en kunnen dieren meer ruwvoer opnemen. Ook nemen de dieren meer energie en ruw vezel op uit het rantsoen, waardoor de melkproductie stijgt.” In Nederland zijn proeven gedaan op vier melkveebedrijven. Hier daalde de kostprijs per liter melk met 0,5 tot 1 eurocent.

De sprekers van het Alltech symposium: v.l.n.r.

Bezoekers van het Alltech symposium kregen

Paulo Colturato, David Wilde, Declan O’Rourke

onder andere informatie over beschikbare

en Kevin Tuck.

spoorelementen voor rundvee.

Selenium David Wilde is sinds 2003 werkzaam voor Alltech UK als technisch manager Rundvee. Hij betoogde dat het onmogelijk is om in de mineralenbehoefte van rundvee te voorzien zonder organisch gebonden mineralen en spoorelementen. ,,Koper, zink, jodium en selenium spelen een grote rol in de

(uier)gezondheid en vruchtbaarheid van koeien. Als deze spoorelementen in anorganische vorm worden verstrekt, zijn er meer problemen met antagonistische werkingen. Bovendien is de biologische beschikbaarheid klein en wordt het milieu meer belast dan nodig.” Om de beschikbaarheid te verbeteren, moeten deze elementen volgens Wilde worden aangeboden in de vorm zoals ze ook in planten voorkomen. Vooral de uiergezondheid wordt sterk verbeterd door het verstrekken van Bioplex en Selplex. ,,Gezonde koeien met gezonde uiers geven meer melk en zijn economisch interessanter. Mensen, dieren en planten in West-Europa hebben heel vaak een gebrek aan selenium”, aldus Wilde. Melk Kevin Tuck, global Yea-Sacc manager van Alltech in Ierland, is vanaf 1996 betrokken bij de promotie en verbetering van Yea-Sacc, een levende gistcultuur. In een vloeiend betoog vertelt Tuck dat onze rundveestapel de laatste jaren steeds meer melk produceert. Jammer genoeg gaat dit ten koste van de vruchtbaarheid en de gezondheidstoestand. ,,Door het verstrekken van Yea-Sacc wordt de pensgezondheid beter, geven de koeien meer melk, zijn ze gezonder en stijgt de vruchtbaarheid zienderogen.” Het effect van Yea-Sacc laat zich volgens Tuck samenvatten als


80-81•Altech:80-81

14-07-2008

15:12

Pagina 81

r mentatie meer melk met dezelfde hoeveelheid voer. De lagere kostprijs per liter en de verbeterde vruchtbaarheid zijn de grootste winstpunten. Mycotoxinen Een elk jaar terugkerend probleem voor de diervoederindustrie is de aanwezigheid van mycotoxinen in het voer. Declan O’Rourke van Ortec Consultancy gaf hierover een lezing met de titel ‘Mycotoxinen een straf voor herkauwers’. Volgens O’Rourke worden onze koeien gevoeliger voor mycotoxinen als ze meer produceren. ,,Elk jaar wordt gemiddeld 25 procent van de oogst aangetast door mycotoxinen”. Belangrijke mycotoxinen voor koeien zijn aflatoxine en DON (deoxylivalenol of vomitoxine van respectievelijk Aspergillus en Fusarium). Vaak veroorzaakt een combinatie van kleine hoeveelheden mycotoxinen meer problemen dan grote hoeveelheden van een enkel mycotoxine. De kleine hoeveelheden berokkenen op zichzelf weinig schade, maar de combinatie is des te schadelijker. Stro kan een bron voor mycotoxinen zijn. Droogstaande koeien hebben vaak de neiging stro te eten omdat ze weinig (kracht)voer krijgen. ,,Pas dus op met stro”, was het devies van O’Rourke. Niet altijd wordt mycotoxinevergiftiging onderkend. Tekenen hiervan kunnen zijn een verlaagde productie en voeropname, met

tussenpozen diarree (bloederige of donkere mest), te lage nutrientopname, een dor haarkleed, verminderde vruchtbaarheid, onregelmatige cyclus en embryonale sterfte. Drachtige koeien vertonen tochtigheid en hebben verminderde bevruchtingspercentages. Binding Volgens O’Rourke zijn er verschillende mycotoxinebinders op de markt. Vaak werken deze goed tegen aflatoxine, maar tegen andere zijn ze weinig effectief. Het probleem is dat mycotixinen vaak in nesten voorkomen. Het kan dan zijn dat deze bij enkele koeien terechtkomen die dan problemen krijgen, terwijl andere ogenschijnlijk gezond zijn. Hoogproductieve koeien zijn het meest vatbaar. Mycosorb kan verschillende mycotoxinen binden. Als de kans op mycotoxinebe-

80

81

smetting aanwezig is, is het raadzaam Mycosorb te verstrekken. Als er eenmaal een besmetting is vastgesteld, is een behandeling vaak weinig effectief. Koeien zullen er nauwelijks op reageren.

Gezonde koeien met gezonde uiers geven meer melk en zijn economisch interessanter.

C o m b i n e re n In de discussie werd gevraagd of het mogelijk is Optigen en Yea-Sacc, te combineren. Het antwoord was: ja. De combinatie was volgens beide inleiders heel goed voor de stabilisatie van de pens. De grootste uitdaging voor de vier sprekers in de komende tijd is communicatie en samenwerking. Communicatie tussen belanghebbenden: onderzoekers en producenten van voedermiddelen en communicatie tussen voedermiddelenfabrikanten en afnemers. ,,De afnemers moeten vertrouwen krijgen in het onderzoek, maar ze beslissen zelf wat ze ermee doen”, luidde de conclusie.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


82•adv:82

14-07-2008

13:13

Pagina 1

TRUST IN COO COOPERATION OPERATIO ON FEE EDING EFFICIENCY IN FEEDING Noba is sinds jaar en da dag ag een begrip als lev leverancier erancier vvan an zow el plantaardige als dierlijke d oliën en vvetten etten naar de dierzowel vvoederindustrie. oederindustrie. K waliteeit en flexibiliteit zijn onze prioriteit. Kwaliteit Nobacithin is het alterna atief vvoor oor sojaolie in dierv oeder, alternatief diervoeder, nutritioneel vvergelijkbaar, ergelijkbaaar, attractief geprijsd. Onze div ersiteitt diversiteit aan producten heeft bij iedere vraag een oplossing.

Raasdorperw Raasdorperweg eg 177, Lijnden T +31 (0)23 555 1755 E info@noba.nl www.noba.nl www .noba.nl


83-84•Fefac:83-84

15-07-2008

09:57

Pagina 83

Europese landbouwsector competief houden Algemeen

Algemene jaarvergadering Fefac in Brussel

[Jef Verhaeren]

De landbouw- en voedingssector moet de competitie aangaan, zowel met de interne Europese markt als daarbuiten. Samenwerking is daarbij van belang, maar innovatie misschien nog wel meer. Hierover werd gesproken tijdens de algemene vergadering van Fefac.

Voorzitter van Coceral Jean-Michel Aspar wierp een blik op de evolutie van de internationale marktprijzen.

Op de algemene vergadering van de Europese mengvoederfederatie Fefac werd naast de statutaire algemene vergadering ook het actuele thema van de competitiviteit van de Europese veeteelten mengvoedersector met de medewerking van experts en vertegenwoordigers van aanverwante sectoren behandeld. Secretaris-generaal Pekka Pesonen van Copa-Cogeca pakte alvast de handschoen op. ,,Het is niet vanzelfsprekend de stijgende grondstoffenprijzen aan de consument door te rekenen. Europa is bovendien erg kwetsbaar met extreem lage graanvoorraden en afhankelijk van de import voor 80 procent van de plantaardige eiwitten. Een sterk Europees landbouwbeleid blijft dus noodzakelijk”, aldus de voorman van de Europese landbouwers of voedselproducenten, zoals hij ze noemde. Pesonen pleitte voor de eerste peiler van het GLB, het behoud van de marktinstrumenten, voor flexibiliteit voor de lidstaten wat de ontkoppeling betreft en behoud van de koppeling van subsidies aan productie tot 2013.

Prijs De prijs die we voor een WTO-overeenkomst moeten betalen, is volgens Pessonen veel te hoog: 18 miljard euro verlies in productiewaarde in de graan-, vlees- en zuivelsector, 30 miljard euro in totaal in de landbouw. Intussen worden in de EU producten ingevoerd die niet aan dezelfde voorwaarden moeten voldoen als die van de Europese producenten zelf. ,,We mogen de markten niet ten koste van alles openen”, aldus de secretaris-generaal. Hij pleitte ook voor de invoer van goedkopere ggo-eiwitten, maar wees erop dat we ze ook zelf moeten produceren. Hij verwacht ook meer en betere informatie van de diervoedersector naar de producenten toe. Competitiviteit Directeur-generaal Mella Frewen van de Europese confederatie van de voedingsindustrie CIAA stelde vast dat de competitiviteit van de Europese landbouw- en voedingssector een beetje in gebreke blijft. Sommige sectoren, zoals vlees en suiker, zijn problematischer dan andere en in sommige sectoren ontbreekt het aan dynamiek. De CIAA ondersteunt dan ook de werking van een high level-groep, in het leven geroepen door EU-Commissaris Verheugen, om te onderzoeken hoe de competitiviteit van de sector kan worden opgedreven en welk beleid de Europese Commissie daarvoor moet voeren. Frewen pleitte alvast voor meer R&D en renovatie, voor het verbeteren van de beschikbaarheid van kwaliteitsgrondstoffen en een verbetering van de toegang tot de

82

83

wereldmarkt. ,,De regelgeving terzake moet eenvoudig, doeltreffend en afdwingbaar zijn”, aldus Frewen. De landbouw- en voedingssector wordt geconfronteerd met uitdagingen inzake competitiviteit zowel op de interne Europese markt als daarbuiten. ,,De high levelgroep mag de kans niet laten liggen om terzake vooruitgang te boeken en een doeltreffende regelgeving te promoten. Hij moet zich richten op de sleutelvereisten en tot heldere beleidsinstrumenten leiden. Een algemene visie moet een reëel en holistisch beleid ondersteunen”, besloot de CIAA-directeur-generaal. Graanhandel Voorzitter Jean-Michel Aspar van Coceral, dat de Europese handel in granen en oliehoudende zaden groepeert, wierp een blik op de evolutie van de internationale marktprijzen en belichtte de visie van zijn confederatie op het Europees biobrandstoffenbeleid en het Europees ggo-beleid. De prijsschommelingen, vooral opwaarts, worden volgens hem veroorzaakt door verschillende elementen. Wat de graanproductie betreft, wordt het areaal onder andere beperkt door braaklegging, wettelijke beperkingen in functie van het leefmilieu en verstedelijking en er is onvoldoende R&D om de opbrengsten te verhogen. Jean-Michel Aspar zette ook een vraagteken bij de gevolgen van de opwarming van de aarde. ,,Wat de consumptie betreft, is er alvast een verhoging van de vraag naar zowel humane- als diervoeding. Bovendien is er de stijgende vraag vanuit de industrie,

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


83-84•Fefac:83-84

15-07-2008

09:57

Pagina 84

>> Europese landbouwsector competief houden

Wat de graanproductie betreft, wordt het areaal onder andere beperkt door braaklegging en wettelijke beperkingen in functie van het leefmilieu en verstedelijking.

vooral voor biobrandstoffen. Intussen wijzigt ook de voedingsconsumptie naar meer vlees en meer gemak en stijgen de productiekosten van granen.” De voorzitter pleitte voor het behoud van de regelgeving inzake het bijmengen van biobrandstoffen. Biobrandstoffen, ook van de eerste generatie, zijn volgens hem goed voor de landbouwers en de bijproducten interessant voor de veeteelt. Wel moeten de nodige maatregelen worden getroffen inzake duurzaamheid en behoud van de biodiversiteit. Tevens brak hij een lans voor het toelaten van ggo’s in de EU. De zerotolerantie brengt de Europese diervoederindustrie en de veeteelt in gevaar en Coceral doet dan ook een beroep op de Europese autoriteiten en de lidstaten om het beleid terzake om te buigen voor het te laat is. Innovatie Voorzitter Hadden Graham van Fefana had het over innovaties inzake additieven. Vooraf herinnerde hij eraan dat recent op het vlak van de erkenning van diervoedertoevoegingen in de EU duidelijkheid is geschapen via een grote hervorming. Alle additieven moesten opnieuw voor notificatie worden voorgesteld tegen november 2005. Na 2010 zullen alle additieven opnieuw worden erkend op basis van registratiedossiers. Om de producenten daarbij te helpen, heeft Fefana zeven consortia (European Economic Interest Groupings of EEIG’s) of groepen

van ondernemingen per categorie van additieven in het leven geroepen, elk met een eigen rechtspersoonlijkheid, naast de Fefana-strucVolgens Willy De Greef wordt R&D aangedreven door technologische tuur. De EEIG’s kunnen innovatie, marktwijzigingen en evolutie van de politieke omgeving. zelf dossiers indienen. structurele stijging van de vraag. ,,Het ,,Gezien de gewijzigde omstandigheden juiste antwoord op deze situatie hangt waarin de diervoedersector en de veeteelt af van het antwoord op de vraag of moeten evolueren, wil de additievensecdeze situatie tijdelijk is of niet.” De tor naar de toekomst toe sterker focussen Greef liet er geen twijfel over bestaan op productkwaliteit, voedselveiligheid, dat er in de landbouw te weinig aan dierenwelzijn en leefmilieu”, zei Graham. innovatie wordt gedaan, dat de vraag ,,De sector moet ook meer focussen op naar vlees wereldwijd meer stijgt dan het gebruik non-food-grondstoffen en ooit voorheen en dat vanuit de biomeer gebruik maken van biotechnologie. brandstoffenproductie een belangrijke Daarvoor hebben we een eerlijk wettelijk bijkomende vraag naar landbouwgeplatform nodig. Bovendien zullen wij de wassen is ontstaan. ,,Het antwoord innovatie verder opdrijven ten voordele bestaat uit verhoging van de doelvan alle actoren in de voedselketen.” treffendheid door innovatie, het zoeHiermee gaf Graham een voorzet gegeken naar vervangingsproducten en ven voor Willy De Greef van EuropaBio, nieuwe bronnen van grondstoffen”, de Europese belangenvereniging van de aldus De Greef. Hij ziet mogelijkheden biotechnologiesector. in het optimaliseren van eiwitmixen, Stijging verhoging van de efficiëntie en meer De impact van onderzoek op de dierdiversificatie van gewassen en het voedermarkten was het thema van de gebruik van bijproducten. Uiteraard toespraak van secretaris-generaal De brak ook hij een lans voor ggo’s en Greef van EuropaBio. Volgens De Greef onderstreepte het belang van het wordt R&D aangedreven door technolobeleid terzake. Hij toonde aan dat de gische innovatie, marktwijzigingen en productiviteitsverschillen per ha voor evolutie van de politieke omgeving. zichzelf spreken. ,,Innovatie en duurOok hij wees op het belang van de stijzaamheid kunnen elkaar perfect onderging van de grondstoffenprijzen en de steunen”, besloot De Greef.

-

84

85

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


14-07-2008

14:01

Pagina 85

MICRO DOSEER-INSTALLATIES

MENGERS

HAMERMOLENS

Mengvoederinstallaties Premixfabrieken Bloemfabrieken Silo's (glad- en damwand) Transportinstallaties Hamermolens (3000/1500 t/min) Doseerinstallaties Mengers Pers- en extrudeerinstallaties Vloeistofopslag/dosering

U W PA R T N E R V O O R Z O W E L C O M P L E T E FA B R I E K E N A L S V O O R H O O G W A A R D I G E M A C H I N E S

85•adv:85

Op zoek naar speciale ingrediënten?

Manids Feed Ing BV distributeur voor: • CCA Nutrition voederzuren/conserveermiddelen • QualiTech

organische sporenelementen

• Inobio

yucca-/quillaja producten

• Beghin-Meiji

fructo-oligosacchariden

Ook voor specifieke mengsels op maat, informeer naar de mogelijkheden.

Manids Feed Ing BV Postbus 304, 5460 AH Veghel tel: 0413-310960, fax: 0413-310955 E-mail: jorna@manids.nl website: www.manids.nl

Komplete sluitlijnen voor jute, papieren en plastic zakken & sealmachines

Diverse draagbare zakkennaaimachines Postbus 3 2750 AA Moerkapelle T +31 (0)79 593 22 21 F +31 (0)79 593 11 47 E mkp@ottevanger.com

Postbus 47 7120 AA Aalten T +31 (0)543 47 26 88 F +31 (0)543 47 54 75 E aalten@ottevanger.com

® INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

ZAKKENNAAIMACHINES

w w w. o t t e v a n g e r. c o m

Werkplaats en Showroom: Elgarhof 21, 3055 CB Rotterdam Tel.: 010 - 461 08 08 Fax: 010 - 461 18 86 info@ganapac.nl www.ganapac.nl


86â&#x20AC;˘adv:86

14-07-2008

14:22

Pagina 86


87•Lezer Waaijenberg:87

14-07-2008

15:15

Pagina 87

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

Bertus Waaijenberg van Safe Feed vindt een eigen blad in de sector waardevol. Volgens hem zou het vakblad een geschikt medium zijn om de sector naar buiten te laten treden richting overheid en publiek.

Naar buiten treden Lezer Bertus Waaijenberg over De Molenaar

,,Vanaf de tijd dat ik aan het arbeidsproces deelneem, nu bijna 35 jaar geleden, ben ik lezer van De Molenaar. En dat met genoegen. De Molenaar heeft me al die jaren op de hoogte gehouden van belangrijke ontwikkelingen in de diervoedersector. De vaste rubrieken met het actuele nieuws over bedrijven en mensen worden nooit overgeslagen. In het verleden werden zelfs alle nummers van De Molenaar door ons bedrijf gearchiveerd. Een groot aantal exemplaren van de jaren direct na de oorlog zijn zelfs nog in mijn bezit. Veilig gesteld toen ze met het oud papier dreigden te worden afgevoerd.” Afnemen ,,Een eigen vakblad voor de mengvoederindustrie en haar toeleveranciers is zeker waardevol. Of De Molenaar nog eens 110 jaar zal meegaan, is onwaarschijnlijk. Naar verwachting zal het aantal lezers zeker gestaag verder afnemen door het kleinere aantal personen dat nog in de diervoederindustrie werkzaam zal zijn. Bovendien is het te verwachten dat de nieuwsvoorziening via vaktijdschriften als De Molenaar langzaam maar zeker gaat verdwijnen en uiteindelijk geheel via de digitale snelweg zal plaatsvinden. Voorlopig zullen gedrukte informatiebronnen, zoals De Molenaar, echter nog wel een plaats kunnen blijven

behouden mits zij goed aansluiten bij de interesses van de lezers. Persoonlijk hoop ik dat De Molenaar voorlopig nog in gedrukte vorm zal blijven verschijnen. Het is best aangenaam na een hele dag achter het scherm te hebben gezeten, in een gemakkelijke fauteuil een tijdschrift door te bladeren en in alle rust een aantal artikelen te kunnen lezen.” Actueel ,,Voor de makers van De Molenaar betekent dit dat zij de specifieke actuele ontwikkelingen in de diervoedersector op de voet moeten blijven volgen en daarover hun lezers informeren. Zowel met korte berichten alsook met artikelen die een goede samenvatting geven van de ontwikkelingen die worden waargenomen op het terrein van de technologie en de toepassing en waardering van producten bestemd voor de diervoeding. Daarnaast is het goed aandacht te blijven schenken aan maatschappelijke ontwikkelingen die specifiek van invloed zijn op de diervoedersector. Te denken valt bijvoorbeeld aan de wijze waarop de industrie kan inspelen op de behoeften van de consument van dierlijke producten.”

zijn in De Molenaar nog wat meer aandacht te besteden aan de ontwikkelingen in andere delen van de wereld. In toenemende mate zal ook onze sector de invloed ondervinden van de globalisering en daarop moeten inspelen. Tenslotte zou het ook goed zijn als De Molenaar een voorlichtende en opiniërende rol zou kunnen spelen richting de politiek en de samenleving als geheel. Waarom zou De Molenaar niet hét medium kunnen zijn waarin de diervoedersector zich in haar geheel presenteert aan het grote publiek? Het zou fantastisch zijn als organisaties als Productschap Diervoeder, Nevedi, Hisfa, OPNV, Comité van Graanhandelaren, TrusQ, Safe Feed et cetera de mogelijkheden die De Molenaar biedt maximaal zouden benutten.”

-

Medium ,,In plaats van de soms wel erg vele advertenties, met zelfs bladzijden vol met internetsites van de bedrijven die in de branche actief zijn, zou het wellicht goed

86

87

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

Volgens Bertus Waaijenberg moet De Molenaar nog wat meer aandacht besteden aan de ontwikkelingen in andere delen van de wereld.


88•Z&M:88

14-07-2008

17:27

Pagina 88

Zaken en mensen

KrakendePersen

Nieuwe bestuursvoorzitter Avebe

Vrije markt

Aardappelzetmeelconcern Avebe benoemt per 1 september Bert Jansen tot nieuwe bestuursvoorzitter. Hij volgt daarmee waarnemend voorzitter Ed Kraaijenzank op. Jansen was tot voor kort lid van de directie van Campina. Hij is door de raad van Commissarisen van Avebe naar voren geschoven als nieuwe topman. Jansen werkte eerder bij Philips, Akzo en Douwe Egberts.

Ongeveer 100 jaar geleden waren boeren overgeleverd aan de grillen van de vrije markt. Er was geen sprake van prijsregulering en de beroemde varkenscyclus zorgde voor sterke variatie in vraag en aanbod. Het was één van de oorzaken van de blijvende armoede op het platteland. Om zich hiertegen te weren, werden aan- en verkoopcoöperaties opgericht, waarvan nog menig mengvoerbedrijf is overgebleven. Na de Tweede Wereldoorlog was voedselproductie een speerpunt van overheden, en we kennen allemaal de marktordeningen die door de EEG werden ingesteld. De zekerheid van afzet en garantieprijzen had het beoogde effect; toename van productie en uiteindelijk de beruchte landbouwoverschotten met tegelijkertijd goedkoop voedsel voor iedereen. Consumenten konden hun geld aan andere zaken besteden en de welvaart nam toe. Feitelijk bestond de Europese Unie bij de gratie van het landbouwbeleid. Logischerwijs vloeide het merendeel van de begroting daar naartoe. Maar goed, druk vanuit WTO en politieke zuinigheid leidden tot bezuiniging en herstructurering. Voor de agrarische sector betekent het dat men meer wordt overgeleverd aan de grillen van de vrije markt. De sector moet weer leren omgaan met sterkere prijsbewegingen en een akkerbouwer suggereerde om in de leer te gaan bij varkenshouders. Die sector ervaart momenteel wel heel sterk de negatieve effecten van de vrije markt. Met name voor producenten van biggen is de situatie dramatisch. Ik schrijf dit stukje vanaf de varkensbeurs van Lerida, in Noord-Spanje. Duur voer, overproductie en economische teruggang zorgt voor negatieve stemming. Spanje was een jaar of tien geleden nog fors netto-importeur van biggen en varkens. Achter de Nederlandse caravans reden vrachtwagens met levende varkens naar de Costa's. De hoge prijs stimuleerde nationale productie en inmiddels moet Spanje zelf biggen en vlees exporteren. Dat heeft effect op de prijs in Noord-West Europa. ‘De economische crisis en dure brandstof zorgt voor minder toeristen en minder consumptie’, zo klaagt een Spaanse handelaar-producent. Het zijn de grillen van de vrije markt. Even later zie ik hem nog net in een fonkelnieuwe Mercedes Coupé stappen. Marktwerking heeft blijkbaar vóór- en nadelen.

Vion tekent overeenkomst overname Grampian Vion heeft een overeenkomst getekend voor de overname van Grampian, één van de grootste voedingsmiddelenbedrijven van het Verenigd Koninkrijk. Met deze overname versterkt Vion zijn positie in het Verenigd Koninkrijk. Het bedrijf is op deze markt al actief met varkensvlees, baconen verse (ontbijt)worstjes. De overname wordt voorgelegd aan de mededingingsautoriteiten.

Jubilarissen Denkavit Denkavit heeft zeven jubilarissen gehuldigd. In totaal zes medewerkers vierden dit jaar hun veertig jarig werkverband met Denkavit: de heren Henk Morren, administratief medewerker uit Putten, Wim Trip, laborant uit Putten, Pieter Witvliet, stafmedewerker uit Garderen, Gijs Brink, meewerkend voorman mechanische monteurs uit Voorthuizen, Cees Brons, productiemedewerker uit Voorthuizen en Gerrit Ratterman, inkoper uit Barneveld. Ria Bossenbroek uit Nunspeet was 25 jaar in dienst als administratief medewerkster.

Van links naar rechts: Gerrit Ratterman, Pieter Witvliet, Ria Bossenbroek, Cees Brons, Gijs Brink, Wim Trip en Henk Morren.

Sloten plaatst extra silo’s De productielocatie van Sloten te Deventer is uitgebreid met twee nieuwe silo’s. Het bedrijf telt nu dertig silo’s. Sloten heeft deze investering gedaan om haar opslagcapaciteit van zuivelgrondstoffen te vergroten. Daarmee kan het bedrijf grondstoffen nog flexibeler toepassen in haar productieproces. Een grote hijskraan hees de 25 meter hoge silo’s naar hun plek. De nieuwe silo’s hebben een inhoud van 200 kubieke meter.

TLR verhuist

Het internationaal opererende laboratorium TLR is sinds 1 juli 2008 gevestigd aan de Bankwerkerstraat 16 te Rotterdam. Onder de rook van stadion De Kuip is een bestaand pand ingericht met veel aandacht voor duurzaamheid. Zo worden op jaarbasis tonnen aan geanalyseerde monsters uit de steenkoolindustrie afgevoerd en door een derde bedrijf weer als grondstof voor de energieopwekking gebruikt. Maar ook intern is duurzaamheid het sleutelwoord. Monsterkamers zijn voorzien van ultramoderne filterinstallaties, waardoor bijvoorbeeld het analyseren van steenkool niet meer leidt tot veel stof en zwarte wanden en het dragen Lourens Gengler van mondkapjes tot het verleden behoort. Verder is er een ingenieus systeem voor warmteafvoer geïnstalleerd waarmee weer energie voor eigen gebruik wordt opgeIn de rubriek ‘Krakende Persen’ worden periodiek, door verschilwekt. Ten opzichte van de vroegere behuizing aan de Jufferstraat in hartje lende redacteuren van De Molenaar, onderwerpen aangesneden Rotterdam is er in het nieuwe pand ook een aanmerkelijk betere logistiek. Van de die in het nieuws zijn en enige relatie hebben met de graanvermonster-registratiekamer naar de monsterkamers en de analyse ruimtes is nu een werkende- en/of diervoederindustrie. sluitend geheel.

88

89

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


89•adv:89

14-07-2008

14:09

Pagina 89

Het gespecialiseerde laboratorium voor analytisch onderzoek en adviezen. MasterLab B.V. • Nijverheidsweg 2 • 3881 LA Putten • Tel.: 0341-371670 • Fax: 0341-371610 Veerstraat 38 • 5831 JN Boxmeer • E-mail: masterlab@nutreco.com • Website: www.masterlab.nl

Specialist in feed additives

www.greenvalleyinternational.nl Greenvalley International B.V. Tel.: +31 317 479 732 Agro Business Park 32 Fax: +31 317 479 733 6708 PW Wageningen E-mail: info@greenvalleyinternational.nl

SALKIL * BACT-A-CID VOORMENGSELS MET BACTERIOSTATISCHE ACTIVITEIT SALKIL en BACT-A-CID zorgen voor een gecontroleerde afgifte van zure dampen in het voer ter beheersing van Salmonella, Campylobacter, E. Coli. SALKIL voor ouder- en moederdieren, opfok-, leg- en braadkippenvoer. BACT-A-CID voor zeugen-, biggen- en vleesvarkensvoer. Voor G.M.P., plan van aanpak en I.K.B. aanbevolen. Voor alle verdere inlichtingen: Herman Cleiren - Beneluxkantoor e.mail: info@pellbelgie.be Pell België N.V. - Oudaan 22 - 2000 Antwerpen - Tel.: +03/231 17 49 Fax: +03/231 89 73 www.agil.com


90-91•Belgische Lezer:90-91

15-07-2008

09:29

Pagina 90

Lezer over zijn vakblad Dit jaar bestaat vakblad De Molenaar 110 jaar. In het kader van deze mijlpaal vroeg de redactie een aantal lezers een beeld te schetsen van wat ze hebben (of niet hebben) met De Molenaar.

Integratie Belgische M Diervoeding

Dominiek Dumoulin

[Jef Verhaeren]

Dominiek Dumoulin Dumoulin zorgde eind 2007 met de overname door Aveve voor het grote nieuws in de Belgische mengvoedersector. Voor Aveve was de overname van de Groep Dumoulin de belangrijkste ooit. Dominiek Dumoulin behoudt een substantiële minderheidsparticipatie in het bedrijf en blijft het bedrijf leiden. ,,Proficiat voor het 110-jarig bestaan van

internet had men het einde voorspeld van de dag- en weekbladen. En het omgekeerde is waar. Nog nooit werd er zoveel gedrukt als vandaag de dag. Dat zal niet vlug veranderen.” Dumoulin voelt zich niet geroepen om tips te geven aan de makers van De Molenaar. ,,Ik zou zeggen: gewoon verder gaan”, besluit hij.

De Molenaar. Dat het nog eens 110 jaar zal meegaan, staat als een paal boven water. Er zal altijd nood zijn aan en interesse voor een blad als De Molenaar”, aldus Dumoulin. ,,Persoonlijk lees ik de Molenaar sinds mijn 16e jaar, wat ondertussen 22 jaar geleden is. Als een nieuw nummer uitkomt, wil ik zo snel mogelijk alles hebben gelezen. Voor een specifieke sector als de onze is het uitermate interessant om een sectorgericht vakblad te kunnen ontvangen. Gelijkwaardige informatie kan je nergens anders vinden, althans niet in het Nederlands”, aldus Dumoulin. Hij denkt niet dat hij de tijd zal meemaken dat er geen gedrukt vakblad meer bestaat. ,,Met de komst van e-mail en

E d d y P i ro n Eddy Piron was de man die als jonge voorzitter Frana, de Belgische beroepsorganisatie van de fabrikanten en invoerders van diervoedertoevoegingen, nieuw leven inblies. Hij stond aan de leiding van verschillende bedrijven. Sinds enkele jaren is hij de topman van Huvepharma International als Global sales and marketingdirector. Hij leest De Molenaar volgens eigen zeggen sinds 1964. De rubrieken die hij nooit overslaat zijn de inhoudsopgave, actueel, In kort bestek, Markt en trends en de diervoederartikelen. Hij dicht een groot belang toe aan De Molenaar. ,,De Molenaar is het beste tijdschrift voor ons vakgebied en wedijvert moeiteloos in kwaliteit met meeste internationale tijdschriften. Doe zo voort. Ik blijf belang hechten aan de rapportering van wetenschappelijke symposia, bedrijfsreportages, actualiteit die verder gaan dan het oppervlakkige van dagbladen, e-mailberichten en dergelijke. Artikels in De Molenaar geven meestal een objectieve weergave van een ‘gestuurd event’, correct gerapporteerd. Wijk niet af van de gele cover. Blijf ook België meenemen. De uitbreiding van de focus naar de Benelux heeft

Eddy Piron

de aantrekkelijkheid erg verhoogd”, aldus Piron. De topman hecht veel belang aan het opvolgen van ontwikkelingen en trends in binnen- en buitenland inzake veehouderij en diervoeding, het in kaart brengen van de verschillen met markten in de VS, Latijns-Amerika, het Verre Oosten en grote Europese producenten, zoals Rusland, Spanje, Frankrijk en Duitsland. Ook de Europese visie op landbouw, de ontwikkeling inzake ggo’s en de bestrijding van dierziekten vindt hij belangrijke thema’s. ,,Mogelijk is het het overwegen waard om ook meer veterinaire aspecten te gaan betrekken, zonder daarom een gespecialiseerd dierenartsentijdschrift te worden”, oppert Piron. ,,Uiteraard is het belangrijk de huidige voedselcrisis grondig door te lichten vanuit een breed perspectief. Kan er ook worden gedacht aan uitwisseling van artikels met enkele gelijkaardige buitenlandse vakbladen zoals Kraftfutter, Feed International?” Het enige wat volgens Piron mag verdwijnen, is de plastic buitenomslag. ,,Die is erg milieuonvriendelijk en onpraktisch”, zegt hij. Elektronische magazines ziet hij


90-91•Belgische Lezer:90-91

15-07-2008

09:29

Pagina 91

e Molenaar goed geweest Lezers Dominiek Dumoulin, Eddy Piron, Luc Levrouw en José De Muynck over De Molenaar

nog niet direct de papieren tijdschriften verdringen. Geschreven publicaties worden volgens hem mogelijk weer belangrijker vanwege ‘convenience’. ,,Vaktijdschriften worden in de vrije tijd doorgenomen, bij voorkeur niet voor een beeldscherm”, zegt Piron. ,,Ik ben ervan overtuigd dat De Molenaar gemakkelijk het volgende millennium haalt.” L u c L e v ro u w DSM Nutritional Products NV produceert in Deinze meer dan 40.000 ton voormengsels en verkoopt daarnaast ook pigmenten, enzymen, probiotica, etherische oliën en organische zuren. Luc Levrouw is er als technical marketing manager verantwoordelijk voor de technische en nutritionele ondersteuning van de klanten-mengvoederfabrikanten. ,,Wij ontwikkelen nutritionele concepten die oplossingen bieden voor allerhande problemen en uitdagingen in de intensieve

Luc Levrouw

veehouderij”, zegt Levrouw. Zelf is hij al bijna twintig jaar lezer van De Molenaar. ,,Tegenwoordig is er nog maar één versie voor België en Nederland, maar vroeger lazen we ze allebeide. Ik bekijk vooral de redactionele artikelen die over technische onderwerpen gaan, evenals verslagen van evenementen en bedrijfsreportages.” Een eigen vakblad laat volgens Levrouw toe een vrij compleet overzicht te geven van wat er in de Belgische en Nederlandse mengvoederindustrie allemaal reilt en zeilt. Ook internationale gebeurtenissen worden goed in beeld gebracht. ,,De bundeling van de Belgische en de Nederlandse Molenaar was in die zin geen stap achteruit”, zegt Levrouw. De Molenaar wordt bij DSM standaard een drietal jaar bewaard. Echt interessante artikels worden tegenwoordig ook ingescand en bewaard in een digitaal technisch klassement. Levrouw denkt wel dat een elektronische versie veld zal winnen. ,,Al moet ik toegeven dat een ‘voelbaar’ blad nog altijd gemakkelijker leest dan scherminfo, al dan niet afgedrukt. Omdat we bij DSM zelf ook een eigen digitale nieuwsbrief uitbrengen, weet ik dat verschillende klanten er net zo over denken. Ik consulteer de website van De Molenaar enkel indien ik op zoek ben naar een bepaald artikel. Dat lukt meestal ook vrij goed.”, aldus Levrouw. ,,Blijf scherp, kritisch, maar vooral objectief. Kijk geregeld ook eens over de landsgrenzen naar internationale ontwikkelingen en mijd een overaanbod aan publiciteit in het blad”, zijn Levrouw zijn suggesties.

90 oo

00 91

José De Muynck José De Muynck is manager techniek, nutritie en R&D bij Danis in Koolskamp. Danis is niet alleen producent van ingekapselde sojabonen en mengvoeder, maar ook de grootste Belgische varkensintegrator. De Muynck is een gekend figuur in de Belgische en Europese mengvoedersector. ,,Reeds 25 jaar lees ik De Molenaar”, zegt De Muynck. ,,Wat ik nooit oversla zijn de reportages over bedrijven.” Hij noemt De Molenaar de stem van de sector en dus erg belangrijk. Over de evolutie van de mengvoedersector in Europa na 2010, komende fusies en samenwerkingsverbanden zou hij meer willen lezen. Elk nummer wordt minstens enkele jaren bewaard. ,,Of De Molenaar er nog eens 110 jaar bijdoet? Wij zullen het alleszins niet meer meemaken.” Of mettertijd alleen een elektronische versie zou overblijven, daar spreekt hij zich niet over uit, maar hij pleit er wel voor. ,,Dit kan gemakkelijk worden gestockeerd met eventueel een toegangscode. Het betekent ook minder papier.”

-

José De Muynck

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


92•adv:92

14-07-2008

10:06

Pagina 92

Your partner in quality assurance Nutrilab is meer dan laboratorium en dienstverlener. Nutrilab is uw partner op het terrein van voedselveiligheid. Moderne onderzoekstechnologie combineren wij met een persoonlijke en gerichte aanpak. Heldere communicatie met een actieve opstelling met als doel de zekerheid te bieden die u vraagt. Bezoek onze website, www.nutrilab.nl en maak kennis met onze mogelijkheden. Of bel direct voor een afspraak: tel. (0183) 44 63 05. Nutrilab bv Burgstraat 12 4283 GG Giessen

Nutrilab adv Molenaar.indd 1

BIETVINASSE > 65 % droge stof, > 19 % re

t. (0183) 44 63 05 info@nutrilab.nl www.nutrilab.nl

20-04-2007 15:41:44

Postbus 6 4600 AA Bergen op Zoom Telefoon 0164 – 213400 Fax 0164 – 213401 internet: www.nedalco.com

Verkoop Nederland: A.P.A. van der Weide GSM: 06 – 53435045 e-mail: a.vdweide@nedalco.nl


93•adv:93

14-07-2008

• • • • • •

10:07

Pagina 93

BANDWEGERS DOSEERWEGERS BUNKERWEGERS AFZAKWEGERS WEEGBRUGGEN CIVIEL WERK, SERVICE, KEURINGEN

bvba Ateliers BONTE

Het antwoord voor ieder weegproces PRECIA-MOLEN Postbus 3246, 4800 DE Breda Franse Akker 1, 4824 AL Breda Nederland

Telefoon Fax E-mail Website

voor: walsenstoelen kruimelaars enz. ook: nieuwe walsen

076 524 25 20 076 522 80 39 sales@preciamolen.nl www.preciamolen.nl

Diestsevest 57-59 B. 3000 LEUVEN Tlf.: +32 16 225129 - Fax +32 16 221032 E-mail: info@bonteateliers.be Website: www.bonteateliers.be

LUISTER EENS: HET GAAT OM DE KERN Twilmij B.V. is producent van hoogwaardige premixen, melkvervangers en specialiteiten voor de diervoederindustrie. Sinds 1963 is Twilmij innovatief actief met de ontwikkeling en fabricage van deze producten t.b.v. de nationale zowel als de internationale markt. Producten waarmee de diervoederindustrie zich kan onderscheiden en succes kan oogsten.

Twilmij B.V.

De kern voor succes!

w w w.t wilmij.nl


94-95•Contaminanten:94-95

14-07-2008

15:18

Pagina 94

Chemische contami n Algemeen

[Carolien Makkink]

Ons voedsel wordt steeds veiliger. Toch zijn er nog steeds ongewenste stoffen waarmee we rekening moeten houden. Onlangs organiseerden VMT en de Nieuwsbrief Voedselveiligheid een symposium over chemische contaminanten in ons voedsel. ,,Mycotoxinen zijn lastige contaminanten om te bestrijden’’, stelt Martien Spanjer van de VWA.

Uit onderzoek van TNO blijkt, dat ongeveer de helft van de voedselveiligheidsincidenten een chemische achtergrond heeft. Het gaat hierbij onder meer om PAK’s, dioxines en PCB’s, mycotoxinen, residuen van pesticiden en antibiotica en contaminanten uit verpakkingsmateriaal. Volgens de EU-wetgeving mogen voedingsmiddelen die contaminanten bevatten in een hoeveelheid die onacceptabel is, uit oogpunt van de volksgezondheid niet op de markt worden gebracht. Voor contaminanten die grote gezondheidsrisico’s met zich mee brenTabel 1. Contaminantengroepen in Verordening 1881/2006

Nitraat Mycotoxinen Aflatoxinen Ochratoxine A Patuline Deoxynivalenol Zearalenon Fumonisinen T-2 en HT-2 toxinen Metalen Lood Cadmium Kwik Tin (anorganisch) 3-monochloorpropaan-1,2-diol Dioxinen en PCB’s Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s)

gen (aflatoxinen, zware metalen, dioxinen en nitraten) zijn maximaal toelaatbare gehalten vastgelegd in de wet. De European Food Safety Authority (EFSA) geeft wetenschappelijk gefundeerde adviezen over de toelaatbare niveaus. Regelgeving Niels Lucas Luijckx, wetenschappelijk medewerker risicomanagement bij TNO, legt uit dat de verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid tripartiet is. ,,Producent, overheid en consument dragen bij aan de veiligheid van ons voedsel. Op nationaal niveau wordt de voedselveiligheid geregeld via de Warenwet, die als kapstok fungeert voor diverse regelingen. De General Food Law is een direct op nationaal niveau werkende EUverordening, maar strafbaarstelling geschiedt in Nederland via de Warenwet. Wereldwijd heeft de Codex Alimentarius een harmoniserende rol en invloed op de EU-regelgeving (richtinggevend). ,,De normering voor contaminanten dijt steeds meer uit’’, legt Luijckx uit. In 1997 werd de eerste Verordening (nr 194/1997) met maximum contaminantgehalten voor nitraat gepubliceerd. Daarna volgden normen voor mycotoxinen, metalen, dioxinen, PCB’s en PAK’s. In 2006 verscheen een nieuwe Verordening (nr 1881/2006) met acht pagina’s met normen voor verschillende contaminan-

ten (zie tabel 1). In de Nederlandse Warenwet (Warenwetbesluit Bereiding en Behandeling van Levensmiddelen, BBL) zijn normen opgenomen voor PCB’s, radionucliden, benz(a)pyreen in kruidenpreparaten en voedingssupplementen, nitraat in rode bieten en andijvie, nitraat in spinazie (derogatie) en nultoleranties voor toxinen en residuen van bestrijdingsmiddelen. G ro n d s t o ff e n Luijckx geeft enige aandachtspunten ten aanzien van chemische contaminanten in levensmiddelen: Bemonstering en analyse verdienen aandacht, met name in het geval van mycotoxinen, die in de vorm van puntbesmettingen in grondstoffen voor kunnen komen. Daarnaast is er nog onvoldoende uniformering op het gebied van allergenen en voor stoffen die van nature in grondstoffen voorkomen. ,,Voorbeelden daarvan zijn solanine in aardappels, waarvoor een norm is vastgelegd in het kwekersrecht en cumarine in kruiden en specerijen. Normen daarvoor zijn opgenomen in de aroma- of productwetgeving.’’ Kokos Kokosnoten worden geteeld op kleine bedrijfjes op onder meer de Filippijnen. Er worden bij de teelt geen herbiciden of pesticiden toegepast. Na de oogst worden de kokosnoten gedroogd in de


94-95•Contaminanten:94-95

14-07-2008

15:19

Pagina 95

nanten in ons voedsel ‘Industrie moet altijd alert zijn op nieuwe contaminanten’

zon (op Papoea-Nieuw-Guinea) of boven vuren. Droging in rook kan leiden tot de vorming van PAK’s in het product, maar remt de vorming van aflatoxinen. Maarten Oosthoek van Unimills BV legt uit dat droging daarom toch de voorkeur verdient. Unimills stimuleert haar leveranciers om gebruik te maken van schone brandstoffen (bijvoorbeeld de omhulsels van de kokosnoten) om contaminatie van het eindproduct te voorkomen. Bij het persen van de kokos wordt kokosschroot en -olie geproduceerd. Dit proces is meestal alleen HACCP-gecertificeerd voor kokosschroot en niet voor de olie. Raffinage van de kokosolie verwijdert het eventueel aanwezige aflatoxine. Actieve kool wordt gebruikt om zware PAK’s te elimineren. In een deodorisatiestap met hete stoom worden pesticiden en lichte PAK’s verwijderd. Dioxine Met betrekking tot dioxinen geeft Ron Hoogenboom van het Rikilt een aantal aandachtspunten aan. De EU-norm voor dioxine in vis bedraagt 12 pg TEQ per gram (2006). Dioxinen kunnen een probleem zijn in paling, vooral uit de grote rivieren. Uit een studie in 2006 blijkt dat de norm nogal eens overschreden wordt (zie tabel 2). In Nederland komt jaarlijks 200 à 300 ton wilde aal op de markt. Dit is 5 tot 10 procent van de totale afzet. De rest is kweekaal. Het dioxinegehalte in kweekaal en in paling uit het IJsselmeer blijft ver onder de norm. Rivierpaling zit ver boven de norm en consumptie hiervan moet dan ook worden afgeraden. De EU-norm voor dioxine in eieren is 6 pg TEQ per gram vet. In eieren van vrije uitloop kippen wordt soms tot 15 pg TEQ per gram vet aangetroffen. Dit dioxine is waarschijnlijk voornamelijk afkomstig van de grond in de uitloop. Een mogelijke dioxinebron zijn wormen en insecten. Bedrijfsfactoren bepalen de inname van grond door de dieren en daarmee de uiteindelijke belasting van de eieren.

Eventueel besmette grond in de uitloop zou vervangen moeten worden door schone grond. Daarnaast kan de inname van grond door de kippen worden beperkt door de dieren binnen te voeren of door de uitloop te beperken. Mycotoxinen ,,Mycotoxinen zijn lastige contaminanten om te bestrijden’’, stelt Martien Spanjer van de VWA. De groei van de schimmels die verantwoordelijk zijn voor de vorming van mycotoxinen hangt af van temperatuur en vochtigheid tijdens teelt, opslag en transport. Mycotoxinen zijn meestal heterogeen verdeeld in een partij grondstof, waardoor monstername en analyse extra aandacht vragen. Voor de methodes van monstername worden in EU-verband duidelijke procedures voorgeschreven. Ook kan één product/grondstof meerdere mycotoxinen bevatten. Daarom worden er de laatste jaren analysemethoden ontwikkeld waarmee in één keer meerdere mycotoxinen kunnen worden geanalyseerd. Uit de continue monitoring blijkt dat aflatoxine nog steeds veruit het meest aangetroffen mycotoxine is (op aflatoxine wordt ook het meest getest). Noten en notenproducten zijn de producten die het meest naar voren komen uit het Rapid Alert System for Food and Feed. Aflatoxine wordt regelmatig aangetroffen in noten, specerijen en gedroogde vruchten. Ook fumonisinen in mais is een veel voorkomend probleem. Verder noemt Spanjer ochratoxine A in specerijen (met name paprikapoeder) als aandachtspunt.

Management ,,Voor bedrijven in de levensmiddelenindustrie is risicomanagement ten aanzien van (chemische) contaminanten belangrijk”, legt Daryl Cromie van Unilever uit. Risicobeoordelingen per grondstof en per contaminant vormen hiervoor de basis. Afhankelijk van het risico bepaalt Unilever de frequentie van controles. Snelle communicatie over de bevindingen is cruciaal voor het nemen van maatregelen. Goede contractuele afspraken met leveranciers en afnemers moeten de veiligheid van de eindproducten garanderen. Cromie wijst er daarnaast op dat de industrie altijd alert moet zijn op nieuwe contaminanten en nieuwe producten/grondstoffen (emerging risks). De keuze voor het uitbesteden van kwaliteitscontroles of het in huis uitvoeren van analyses zal afhangen van de bedrijfssituatie. Gern Huijberts van Heinz hierover: ,,In sommige gevallen moeten analyse-uitslagen direct beschikbaar komen. Dan zal eigen analyse, al dan niet geautomatiseerd geïntegreerd in het productieproces, de voorkeur verdienen.’’ In veel andere gevallen is uitbesteden van analyses aan te raden. Bijvoorbeeld in geval van meer gespecialiseerde analyses. Dan is uitbesteden meestal ook efficiënter en goedkoper dan eigen analyse. ,,Analyses uitbesteden vraagt altijd om een goede communicatie tussen het interne en het externe lab’’, benadrukt Huijberts.

Het dioxinegehalte in eieren van kippen met vrije uitloop kan worden beperkt door de dieren binnen te voeren of de uitloop te beperken.

-

Tabel 2. Dioxinen in paling uit de grote rivieren (NL)

Lengte (cm)

Vetgehalte (%)

Dioxinegehalte Gem. (range)

% pos.

Dioxine + PCB Gem. (range)

% pos.

< 30 30-40 > 40

6 11 21

1,8 (0,3- 5,4) 3,2 (0,3-12,9) 5,9 (0,5-15,8)

6 14 64

17,1 (2,9-33,2) 27,0 (2,0-70,5) 48,1 (6,7-74,5)

67 68 91

94

95

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


96•UHB:96

14-07-2008

15:20

Pagina 96

Uit het bedrijfsleven

Varkens Academy VMR en PTC+ starten vanaf september 2008 met de Varkens Academy. Vorig jaar werd al de Pluimvee Academy geïntroduceerd. De training duurt tien maanden waarbij vaktechnische aspecten van de varkenshouderij worden gecombineerd met verkoop- en adviesvaardigheden. De opgedane kennis wordt toegepast in diverse leerprojecten op het eigen bedrijf. De cursus is bedoeld voor (beginnende) adviseurs en verkopers in de varkenshouderij. Meer informatie: www.vmrpartners.nl

Uitbreiding Vacom zijkanaalventilatoren Induvac heeft het programma zijkanaalventilatoren uitgebreid. Behalve de standaard blowers, enkeltraps en tweetraps modellen, zijn er drie modellen bijgekomen met een extra grote capaciteit en een relatief laag drukverschil. Deze zogenaamde parallel blowers zijn leverbaar in een capaciteit van 2400 m3/hr en drukverschillen van 100 mbar, 180 mbar en 240 mbar. Toepassingen voor dit soort blowers zijn bijvoorbeeld het beluchten van bassins, droogblazen van een product via luchtmessen of grondbeluchting. Daarnaast zijn de standaard modellen ook leverbaar met een vrij-aseinde. Deze modellen kunnen worden aangedreven door een snaaraandrijving of een flexibele koppeling. Overal waar de elektromotor niet kan worden toegepast, maar waar wel een brandstofmotor of een hydraulische aandrijving aanwezig is, kunnen deze blowers worden ingezet. Door het toerental te wijzigen kan bovendien eenvoudig de capaciteit worden gewijzigd. Alle modellen zijn ontworpen om schone lucht te verpompen, maar speciale uitvoeringen zijn op aanvraag leverbaar. Hierbij valt te denken aan speciale materialen of gasdichte uitvoeringen. Meer informatie: www.induvac.com

Overname Bloksma door Gea Group De Duitse GEA Group neemt het in Almere gevestigde bedrijf Bloksma over. Bloksma heeft zich gespecialiseerd in de productie en ontwikkeling van warmtewisselaarsystemen voor de industriële markt en is eigendom van Stibbe Management bv. De overname past in de ontwikkelingsstrategie van Bloksma, die is gericht op internationale expansie en productdifferentiatie. Bloksma zal binnen GEA relatief autonoom functioneren. De overname geeft ruimte voor nadere differentiatie en specialisatie bij de productontwikkeling van verschillende warmtewisselaarsystemen. Ook worden de gezamenlijke propositie en acquisitiekracht aanzienlijk versterkt. Meer informatie: www.bloksma.net

96

97

Coppens introduceert Inno-Feed Het productieproces van Coppens diervoeding in Helmond is vernieuwd. Het bedrijf heeft een nieuwe techniek in huis gehaald op het gebied van behandeling van grondstoffen en ontsluitingsmogelijkheden voor varkens- en vleespluimveevoeders. Het complete voerassortiment dat via deze technieken wordt gemaakt, heeft de naam ‘Inno-Feed’ gekregen. Als eerste is het Inno-Feed vleesvarkenassortiment ontwikkeld, getest en geoptimaliseerd. Inmiddels zijn deze voeders ingezet op meerdere praktijkbedrijven. Uit technische resultaten van deze bedrijven blijkt een aanzienlijke stijging van de groei. Wat tevens opvalt, zijn de levendige, glanzende varkens en mest met een goede structuur. Het Inno-Feed concept is via in vitroproeven uitvoerig onderzocht in samenwerking met ASG Wageningen en Schothorst Feed Research. Tevens zijn de voeders op een aantal praktijkbedrijven getest. Op dit moment wordt het vleesvarkensassortiment volgens de Inno-Feed principes uitgeleverd. In juli en september volgen respectievelijk het vernieuwde biggen- en zeugenassortiment. Ook het nieuwe structuurvoer voor vleespluimvee wordt naar verwachting in september geïntroduceerd. De Inno-Feed voeders voor deze diercategorieën bevinden zich momenteel in de ontwikkelingsen testfase. Meer informatie: www.coppensdiervoeding.nl

Hirschmann integreert PoE-technologie Hirschmann Automation and Control heeft de Power over Ethernet-technologie (PoE) geïntegreerd in de managed Fast-/Gigabit Ethernet-switches uit de MACH 1000-serie. Er zijn tot vier Fast Ethernet-poorten met 15,4 W uitgangsvermogen beschikbaar. Er is geen aparte externe unit voor de stroomvoorziening nodig, de stroomvoorziening voor de aangesloten remote terminals wordt intern gegenereerd. De switches voldoen aan de vereisten van IEC 61850 en hebben een temperatuurbereik van -40 tot +85 graden Celsius. Tot de andere kenmerken behoren een hoge vibratieweerstand, alsmede een grote ongevoeligheid voor elektrostatische ontladingen en magnetische velden. Daardoor kunnen ze overal worden ingezet waar remote terminals als IP-telefoons en IP-camera’s of WLAN Access Points moeten worden aangesloten op het datanetwerk en bovendien van stroom moeten worden voorzien onder extreme omgevingstemperaturen. Meer informatie: www.hirschmann.nl

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


97•adv:97

14-07-2008

10:12

Pagina 97

Kijk ook eens op

Komplete sluitlijnen voor jute, papieren en plastic zakken & sealmachines Ex

www. demolenaar. nl

Div. draagbare zakkennaaimachines

Ex

®

ZAKKENNAAIMACHINES INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Werkplaats en Showroom: Elgarhof 21, 3055 CB Rotterdam Tel.: 010 - 461 08 08 Fax: 010 - 461 18 86 info@ganapac.nl www.ganapac.nl

voor actuele informatie.

WEEGBRUGGEN B.V. Onderhoud, reparatie en nieuwbouw Mechanische en elektronische weegbruggen en plateau’s L.R. Beijnenlaan 8, 6971 LE Brummen Tel: (0575) 561208 Fax: (0575) 561250 E-mail: smitsco@planet.nl Website: www.weegbruggen.nl

YOUR U RG ENT ANALYTI C AL QU ESTION DE SE RVES A PROMPT SOLU TI ON Bankwerkerstraat 16 3077 MB Rotterdam P.O. Box 91244

S w ift se r vice w it h a ttr a c ti v e r a te s Myco t o x i n s Pest i ci des Hea v y M et al s

3007 ME Rotterdam The Netherlands

phone +31 (0)10 282 32 92 fax

+31 (0)10 282 32 73

GMO

e-mail info@tlr.nl

Mic ro B i o l o gy

www.tlr.nl

Now al s o av ai l abl e: Biofu e ls and Biomass More information about these and/or other analyses? Please contact us by phone, fax, e-mail or go to www.tlr.nl


98-99•Graanzuiger:98-99

14-07-2008

15:23

Pagina 98

Bij Stadselevator 19, die in de museumhaven ligt, zijn de recipiënt, zuigbuizen en valpijpen zichtbaar.

Heden en verleden

[Hans van Vliet]

De Molenaar ging in 1898 van start en groeide met de transformatie van de ambachtelijke molenaar naar een grote voedingsindustrie. Wat betreft het vervoer en overslag van granen werd in diezelfde periode met de drijvende graanelevator de kiem gelegd voor een revolutie in de Rotterdamse haven.

Drijvende graanelevator De drijvende graanelevator is na zeventig jaar een kenmerk van graanhandel en de haven te zijn geweest, geschiedenis. Graan was en is een belangrijk importproduct voor de havens in Europa. Rond 1870 gingen de Noord-Amerikaanse graanexporteurs over van vervoer in zakken naar los gestort graan in het ruim. Uit andere herkomstgebieden, zoals de Oekraïne en Zuid-Amerika, bleef het nog zakgoed. Het los gestorte graan moest bij aankomst worden afgezakt ten behoeve van de handel en het verder vervoer. Het graan werd hiertoe in het scheepsruim in zakken en manden geschept en met een lier opgehesen, waarna het aan dek werd gewogen en afgezakt voor aflevering, een moeizame operatie. In Antwerpen en de Engelse en Duitse havens kwam de bekerelevator in zwang, waarbij arbeiders in het ruim de bekers moesten volscheppen. De

eerste machine van dit type die in Rotterdam ingezet werd voor het lossen van de bulklading, kwam veel later. Deze vertraging was onder meer te wijten aan weerstand bij expediteurs en veel onrust bij de havenarbeiders. Ten gevolge hiervan sloegen de eerste bekerelevatoren in Nederland niet aan in tegenstelling tot de andere havens. O c e a a n re u s De situatie veranderde toen de Holland-Amerikalijn (HAL) in 1896 een oceaanreus van 8000 ton in de vaart bracht, waarvan de handmatige lossing te veel tijd zou nemen. Een ploeg havenarbeiders verwerkte maximaal 10 t/h. De HAL zette een 60 tons - bekerelevator in met instemming van de havenarbeiders, die allen hun plaats behielden en ook nog meer gingen verdienen doordat ze per ton werden betaald. Dit was de prijs die de rederij betaalde voor arbeidsrust. Ofschoon er nog gemor bleef bij de graanhandelaren, doordat de HAL de minimum af te leveren hoeveelheid als gevolg van de sterk toegenomen lossnelheid drastisch verhoogde, was de weg naar verdere mechanisering en schaalvergroting ingegaan. In 1898 kocht de HAL nog twee bekerelevatoren; overal in de haven werden deze toestellen nu geïnstalleerd. Dit was de aanloop tot de inzet van de pneumatische drijvende elevator.


98-99•Graanzuiger:98-99

14-07-2008

15:24

Pagina 99

Revolutie De techniek van pneumatisch opzuigen van graan was lang bekend. De toepassing op een drijvend ponton was een nieuw idee, dat voor het eerst in de Londense haven in 1893 succesvol werd toegepast. De Duitse molenbouwer G. Luther AG in Braunschweig verkreeg in 1896 het patent voor het vasteland en bouwde verscheidene, drijvende pneumatische elevatoren voor Bremen en Hamburg met een uurcapaciteit van minstens 150 ton. Luther vond maar weinig belangstelling in Nederland voor de nieuwe techniek. De bedrijven waren tevreden, de graanoverslag groeide sterk. Van een half miljoen ton in 1880, naar een miljoen in 1890 en naar ruim twee miljoen ton in 1900, velen zagen de noodzaak van deze nieuwe machines niet.

Recipiënt

Draaisluis Opvangbunker

Aanzuig Weegschaal

Afleveringsbunker

Zeeschip

Graanelevator

Binnenschip

De elevator zuigt middels in alle richtingen verstelbare buizen het graan uit het zeeschip in een recipiënt, een onder vacuüm staande ontvangstkaart in de top van de elevator. Via een draaisluis stroomt het graan in de Havenschilderijen uit de eerste helft van de 20e eeuw toen de havens nog midden in de stad lagen en een deel van de binnen-

opvangbunker,

stad uitmaakten.

die de weegschaal voedt. Na

is geschiedenis

weging valt het product in de afleveringsbunker, van waaruit

Historisch overzicht van 110 jaar graanoverslag Rotterdamse haven

door een valpijp naar het binnenschip stroomt.

Mechanisatie Het belang van de grotere lossnelheden, de enorme stijging van de arbeidsproductiviteit, de kostenbesparing, waardoor er meer graan in Rotterdam zou kunnen worden aangevoerd, werd door enkelen wel onderkend. Zij richtten de Maatschappij tot Exploitatie van Drijvende Elevators op in 1904, die speciaal voor Rotterdam twee extra hoge 150 tons-elevatoren bestelde bij Luther, die geschikt waren voor de hoogte van de grotere zeeschepen. Door kinderziekten, stakingen en weerstand bij diverse graanhandelaren draaiden ze pas eind 1907 op een aanvaardbaar niveau. Hierna bestelde de Maatschappij nog acht elevatoren. De aanvoer was met vier miljoen ton weer verdubbeld ten opzichte van 1900. Een nieuwe maatschappij werd opgericht, die in de plaats van de oude kwam, de GEM (Graan-Elevator-Maatschappij), waarin de handel en de scheepvaart vertegenwoordigd waren. De GEM bestelde een groot aantal elevatoren, zodat reeds in 1914 praktisch de hele overslag gemechaniseerd was.

was de opkomst van de bulkcarriers. Het lossen door overslaan op binnenschepen kostte te veel tijd. Nieuwe silo’s, die het graan zeer snel konden innemen en als buffer tussen schip en verwerker dienden, vervingen de overslag. Tegelijk brachten de bulkcarriers nieuwe, vaak slechtlopende diervoedergrondstoffen en derivaten, als tapioca, allerlei schroten, maisgluten enzovoort, die andere losmethoden met grijperkranen vereisten. Dit was na driekwart eeuw het einde van de drijvende pneumatische elevator. Er is nog één gevaarte die op dit moment in de Rotterdamse museumhaven zijn kunsten vertoond.

-

Losmethoden De vreemd gevormde elevatoren - die doen denken aan rechtopstaande grote sprinkhanen - bleven tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw een kenmerk voor de haven. In enkele jaren waren ze verdwenen, om twee redenen: de ene reden 98

99

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8

In de machinekamer bevindt zich een stoomketel voor de opwekking van energie, waarvan een groot deel naar de stoommachine van de luchtpomp gaat. Verder beschikt de elevator over stoomlieren om zich langs het schip te kunnen verplaatsen.


100•adv:100

14-07-2008

11:53

Pagina 100

EMT Machines Quality

Voor de kunstmest-, diervoeder-, recycling-, chemische en andere bulkproducten verwerkende industrie.

product

WEIGHCONT BLENDER MET BIG BAG HIGH SPEED VUL UNIT Deze installatie bevat een Weighcont blender met 3 trechters. Onder deze trechters zijn in toeren variabele doceerbanden geplaatst, waarmee het product wordt gedoseerd via de centrale transportband en mengvijzel naar de elevator. Deze elevator brengt de gemengde producten naar het Big Bag High Speed vulstation. Hier worden de Big Bags gevuld en vervolgens verplaatst door middel van een transportband. De totale mengcapaciteit is 100 Ton per uur en de Big Bag High Speed heeft een maximale capaciteit van 50 Ton per uur.

WEIGHCONT BLENDER Deze blender functioneert volgens de meest moderne technologieën. De computer beheerst en controleert het gehele continu doorlopende mengproces met behulp van de electrohydraulische regeling, die een optimale kwaliteit garandeert. Het systeem werkt als volgt: de operator vult de trechters met verschillende componenten. Roestvast stalen doseerschroeven in combinatie met digitale weegsystemen waarover elke trechter beschikt, zorgen vervolgens voor een juiste dosering. Dit systeem heeft een mengcapaciteit van 120 ton/m3 per uur. Het aantal trechters is onbeperkt. De gehele blender is uitgevoerd in roestvast staal met een trechter inhoud van 4-15 ton/m3.

BIG BAG VUL UNIT De roestvast stalen opzaklijn is een absoluut uniek EMT product. Er zijn vier uitvoeringen beschikbaar: de High Speed, de Economic, de Junior en de Basic. Alle vier kunnen zakken van 250 tot 1500 kg verwerken. Het verschil ligt in het feit dat de High Speed volledig automatisch werkt en de Basic daarentegen handmatig. De EMT High Speed Big Bag Unit heeft een maximale capaciteit van 100 zakken met een inhoud van 500 kg per uur.

SMALL BAG VUL UNIT De nieuwste uitvoering is een unit die maximaal 600-650 zakken van 25-50 kg p.st. per uur kan verwerken. Het betreft dan de dubbele uitvoering, d.w.z. dat er twee weegschalen onder de bunker geplaatst zijn. Deze weegschalen werken onafhankelijk van elkaar zodat het mogelijk is om een hoge vulcapaciteit te bereiken. Op het moment dat weegschaal één gevuld wordt, kan weegschaal twee gaan lossen. De enkelvoudige uitvoering heeft een capaciteit van 300-450 zakken per uur.

VERTICAL BLENDER

A QUALITY PRODUCT

SHAMROCK BLENDER Verschillende sectoren van de industrie hebben deze Doyle blender in gebruik. Het mengprincipe is eenvoudig: de ronddraaiende trommel brengt de schoepen aan de binnenzijde in beweging. Deze schoepen mixen het product waardoor een zeer goede menging met een goede homogeniteit en zeer weinig breuk of stofvorming ontstaat. De mengcapaciteit varieert van 2 ton met een menginhoud van 1,7 m3 tot 10 ton met een inhoud van 10 m3. De weegschaal heeft dezelfde inhoud als de mengmachine en is gemonteerd op een digitaal weegsysteem.

Producent:

E-mail: emt@e-m-t.nl Website: www.e-m-t.nl

Molenpad 10 1756 EE 't Zand N.H. Nederland Telefoon: 0224-591213 Fax: 0224-591454

Het mengprincipe van deze Doyle menger is beslist bijzonder te noemen. Een conische vijzel en de trechter die onder een hoek van 60° staat, zorgen voor een snelle menging waardoor een uitstekend mengresultaat ontstaat. Een grote schuif aan de onderzijde van het systeem zorgt ervoor dat de machine volledig leegloopt. De machine kan een capaciteit bereiken van maximaal 60 ton/m3 per uur. De machine is in zijn geheel op een digitaal weegsysteem geplaatst.

A QUALITY PRODUCT


101•adv:101

14-07-2008

13:46

Pagina 101

Manager Research & Development netwerk om te komen tot maximale kennisinformatie voor de ForFarmers Group. Initieert en beheert onderzoeksprojecten voor de ForFarmers Group. Bewaakt normstellingkosten voeders. Ondersteunt dochterondernemingen bij kennisvergaring en kennisuitwisseling. Bouwt aan samenwerkingsverbanden voor gezamenlijk onderzoek. Vertegenwoordigt de ForFarmers Group in externe (internationale) overlegvormen op R&D terrein.

ForFarmers Group is een moderne, ambitieuze onderneming die actief is in Nederland, het noorden van Duitsland en België. Haar hoofdvestiging is gelegen in Lochem. Ze heeft voor haar kernactiviteiten vestigingen in Nederland en Duitsland en is actief onder de namen ForFarmers, BELA en Bela-Thesing. Een belangrijke kernwaarde binnen de organisatie is kennis. De totale afzet op jaarbasis bedraagt ruim 2,3 miljoen ton mengvoeders. Bij ForFarmers Group zijn in totaal circa 600 medewerkers actief. Plaats in de organisatie | De Manager R&D rapporteert aan de Directeur Operations van de ForFarmers Group en geeft leiding aan de afdeling R&D. De afdeling bestaat uit 9 personen, werkzaam op locatie in Nederland en Duitsland, en groeit nog steeds. Functieomschrijving | Als Manager verantwoordelijk voor de taken van zijn afdeling binnen de ForFarmers Group. De afdeling R&D is verantwoordelijk voor het kennis vergaren en ontwikkelen van nieuwe voeders en voerprogramma’s. Taakomschrijving | Stimuleert zijn (internationale) medewerkers tot het volgen en implementeren van de resultaten van internationaal onderzoek in de producten en diensten van ForFarmers Group. Onderhoudt zowel intern als extern een groot (internationaal)

Interesse? Reageer via www.yer.nl of neem contact op met Consultant Wim van de Worp zwolle@yer.nl +31 (0)38 - 457 21 00

Functie-eisen | Een afgeronde academische opleiding, richting diervoeding of diergezondheid. Enkele jaren werkervaring in de feed-sector en bij voorkeur internationale en leidinggevende ervaring. In staat zijn kennis uit de internationale wetenschap en uit de markt te combineren. Goede mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheden, minimaal in Nederlands, Duits en Engels. In staat zijn medewerkers te coachen en projecten te leiden. Reizen is een belangrijk onderdeel van de baan, ongeveer 25% van tijd. Als Manager R&D ben je het gezicht naar buiten op gebied van Research & Development. Persoonskenmerken: creativiteit, flexibiliteit, initiatiefrijk, realiteitszin, teamgeest en ondernemende persoonlijkheid. Arbeidsvoorwaarden | ForFarmers heeft uitstekende primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden en goede opleidings- en ontplooiingsmogelijkheden. Werken in een dynamische organisatie die zich kenmerkt door een open bedrijfscultuur.

The Netherlands | Belgium | Germany | Spain | USA | www.yer.com


102-103•Moris:102-103

14-07-2008

15:25

Pagina 102

Ketenbewaking voor v Algemeen

[Jef Verhaeren]

De voedingsnijverheid zit dichtbij het einde van de voedingsketen. Maar omdat heel wat nevenstromen van de humane voedingsindustrie naar de diervoedersector gaan als grondstoffen, zit die evengoed aan het begin. Dit werd pas echt duidelijk na de dioxinecrisis van 1999. Sindsdien is er veel veranderd.

De mengvoedersector en de voedingsnijverheid werken sinds de dioxinecrisis samen met andere sectoren aan tracering en voedselveiligheid in de keten. Eén van die samenwerkende organisaties is de federatie van voedselnijverheid, Fevia. Algemeen directeur van Fevia, Chris Moris, is jurist en startte zijn loopbaan in 1981 als sociaal adviseur bij de Belgische suikerfederatie. Die werd steeds kleiner met uiteindelijk nog slechts drie leden en steeds minder personeel. In 1996 stapte hij over naar LVN, de federatie van de landbouw- en voedingsnijverheid, waar hij als directeur sociale zaken en adjunct algemeen directeur in een team terecht kwam. Dossiers werden samen aangepakt. Er werd een nieuwe structuur uitgewerkt en besloten om meer naar buiten te treden. Meteen kozen ze voor de nieuwe naam Fevia en in april 1999 werd Moris algemeen directeur. Een maand later brak de dioxinecrisis uit. C a t a s t ro f e ,,Wij ervoeren de dioxinecrisis aanvankelijk als een bedreiging”, zegt Moris. ,,Het was een contaminatie van buiten onze sector die ons imago zwaar beschadigde. En het ging van kwaad naar erger. Ik vergeet nooit dat het ene land na het

andere zijn grenzen sloot voor al onze voedingsproducten, of ze nu dierlijk waren of niet. Daar ons land en vooral de voedingssector leeft van de export, stevenden we af op een catastrofe. We konden weinig tot niets doen.”

die ervan uitging, toch wel heilzaam is geweest op bepaalde punten. Zij lag aan de basis van de hele ketenbewaking in functie van voedselveiligheid en de oprichting van het voedselagentschap FAVV.

PCB-analyses De algemeen directeur herinnert zich dat premier Jean-Luc Dehaene aanvankelijk wilde werken met een certificatiesysteem voor producten die zeker niet gecontamineerd waren, in de hoop die tenminste te kunnen exporteren. ,,Wij hebben ons daartegen met hand en tand verzet, omdat die garantie op haar beurt kon instorten. Achteraf is gebleken dat er nog andere contaminatiebronnen waren. Het systeem was bovendien te complex. Wij hebben ervoor gepleit producten vrij te krijgen op basis van PCB-analyses en dat bleek het meest overtuigende instrument.” Moris stelt vast dat de dioxinecrisis, al heeft ze meer schade toegebracht dan de bedreiging voor de volksgezondheid

N e v e n s t ro m e n Toen de mengvoederindustrie, in casu de federatie Bemefa, GMP in het leven riep, samen met nevensectoren Ovocom, het overlegplatform van de diervoederkolom, voelde de voedingsnijverheid zich aanvankelijk niet betrokken. Nochtans gaan er vanuit de voedingsindustrie jaarlijks zo'n 5 miljoen ton verwerkte producten, zoals melkpoeder en andere bijproducten, naar de mengvoedersector. De voedingssector ging ervan uit dat wat van de humane voedingsindustrie komt sowieso goed genoeg is voor het vee. ,,Maar de verschillende sectoren hebben crisissen gekend en gaandeweg ging men beseffen dat alle toeleveraars van grondstoffen en bijproducten voor de mengvoedersector hun huiswerk moeten doen,

,,Duurzaamheid ingewikkelder dan voedselveiligheid.”


102-103•Moris:102-103

14-07-2008

15:25

Pagina 103

r voedselveiligheid Chris Moris, algemeen directeur van Fevia, over de diervoedersector

,,Intussen staan we als voedingsindustrie, evenals de mengvoedersector en de graanverwerkende nijverheid, voor nieuwe uitdagingen”, zegt Chris Moris.

ook de voedingsnijverheid”, zegt Moris. Intussen is de voedingssector zich hiervan terdege bewust en traden de betrokken ondernemingen uit de voedingssector toe tot het GMP-systeem. Vandaag zijn er dat 275. Positie Intussen zijn de monsternames sterk opgedreven, is de ketenbewaking een keihard feit en geldt het Belgisch systeem en het voedselagentschap FAVV als een voorbeeld voor de rest van Europa. Dat wordt echter onvoldoende vertaald in vertrouwen in de Belgische voedingsproducten in onze exportlanden. ,,Maar zijn wij ook beter? Dat willen we in de eerste plaats zelf weten en daarom gaan we een project opzetten om na te

gaan waar we inzake voedselveiligheid en ketenbewaking staan, vergeleken met de andere landen. Als we inderdaad hard kunnen maken dat we terzake aan de top staan, kunnen we dat meteen gebruiken om het imago van ons land op het vlak van de voedingsnijverheid op te krikken.” Nieuwe uitdaging ,,Intussen staan we als voedingsindustrie, evenals de mengvoedersector en de graanverwerkende nijverheid, voor nieuwe uitdagingen”, benadrukt Moris. ,,Ik heb het dan over de maatschappelijke eisen inzake duurzaamheid van onze productie. Dat is nog een stuk ingewikkelder dan voedselveiligheid, dat voor ons inmiddels vanzelfsprekend is gewor-

102

103

den. Dit wordt trouwens in de verschillende landen op een verschillende manier vertaald. In het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld denkt men daarbij vooral aan voedingskilometers (of food miles) elders aan dierenwelzijn en nog elders aan de bescherming van het regenwoud. Kenmerkend voor ons land is dat hier al deze eisen tegelijk op tafel liggen.” Gelukkig wordt ook hier met heel de keten samengewerkt en de NGO’s worden erbij betrokken. ,,Dat wil niet zeggen dat we ingaan op alle eisen van alle NGO’s. Wij zullen bijvoorbeeld het vleesverbruik niet tegengaan, maar wel de milieu-impact ervan aanpakken”, besluit Moris.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


104•adv:104

14-07-2008

13:14

Pagina 104

SAMEN WERKEN AAN DE TOEKOMST

Nutritionist Biggenvoeders en Ingredients

Functie-inhoud

Denkavit staat al jaren voor topkwa-

s Nutritionele ondersteuning geven aan de product- en salesmanagers in Europa op het gebied van biggenvoeders en speciale grondstoffen s Opzetten, begeleiden en uitwerken van voederproeven op ons proefbedrijf De Grutto

liteit in voeders voor jonge dieren. Onze internationale reputatie berust voor een belangrijk deel op onder-

s Schrijven van artikelen en infobulletins s Contacten onderhouden met leveranciers, universiteiten en kenniscentra

zoek en innovatie. De eigen labora-

s Bezoeken symposia en studiedagen

toria en proefbedrijven zijn uniek in

s Rapporteren aan de Technical manager Piglet Feed and Ingredients

ons vak. Bij Denkavit werken ge-

Het profiel

dreven mensen in een informele

s Wageningen UR met specialisatie diervoeding of gelijkwaardig s Recent afgestudeerd of enkele jaren werkervaring

collegiale werksfeer. Een baan bij Denkavit betekent uitdaging en

s Affiniteit met de diervoedersector s Goede contactuele eigenschappen

mogelijkheden tot zelfontplooiing.

s Beheersing van de moderne talen s Internationaal georiënteerd

Informatie Voor meer informatie over de functie kunt u contact opnemen met Ard van Enckevort, tel. 0342-479200 (overdag) of per e-mail aan: a.v.enckevort@denkavit.nl

Solliciteren? Belangstellenden kunnen hun sollicitatie met C.V. richten aan:

VOOR MEER INFORMATIE

Denkavit Nederland B.V., t.a.v. de heer ir. A. van Enckevort,

OVER ONS BEDRIJF KIJK

Postbus 5, 3780 BA Voorthuizen.

OP WWW.DENKAVIT.NL

Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie wordt uitdrukkelijk niet op prijs gesteld.

G R O E I E N 131 00 490 PA N t iti

i t FC i dd 1

D O E

J E

S A M E N 08 07 2008 16 55 19


105•adv:105

14-07-2008

10:14

Pagina 105

IDEAS BUILD THE WORLD

Jouw wereld, jouw ideeën

Tebodin CCE zoekt verdere versterking! Door de ontwikkelingen in de markt en de verbreding van onze werkzaamheden zijn we op zoek naar verdere versterking van onze organisatie. Hiervoor zoeken we mensen die samen met ons de klant en kwaliteit voorop stellen.

Tebodin CCE is een onafhankelijk technisch adviesbureau in Deventer. Gebaseerd op jarenlange (internationale) ervaring ontwikkelen wij praktische en betrouwbare oplossingen voor de sectoren voedingsmiddelen, agroindustrie, bulkhandling en logistiek. Wij adviseren onze opdrachtgevers gedurende het gehele verloop van het project: van voorstudie via ontwerp/

™Manager afdeling Werktuigbouw Als manager van de afdeling werktuigbouw houd je je bezig met het coachen en leidinggeven van de medewerkers binnen deze afdeling. Daarnaast wordt er van je verwacht dat je de activiteiten van de afdeling verder ontwikkelt en verbreedt in de markt. Ook zul je in de rol van consultant of projectmanager zelf projecten uitvoeren en verwerven. Deze projecten zijn uitdagend en vaak integraal over de verschillende disciplines. Afdeling Werktuigbouw De afdeling bestaat uit circa 10 engineers en is vooral actief in het adviseren en uitwerken van proces installaties in de Agro- en Voedingsmiddelen sector. Tebodin CCE is gespecialiseerd in droge stof handeling en heeft veel expertise in de graanverwerkende en diervoederindustrie. De afdeling ontwikkelt veelal multidisciplinaire projecten, waarbij het proces het hart is van de installatie. Goede afstemming met Bouwkunde en Automatisering is hierbij erg belangrijk. Wie zoeken wij? Voor deze functie zijn we op zoek naar een ervaren projectleider. Eventuele ervaring als afdelingshoofd is een pré. Als persoon dien je over sterke communicatieve vaardigheden te beschikken, waarbij je leiding geeft op een coachende manier. Gezien het belang van deze functie binnen de organisatie zal je ook zitting hebben in het Management Team van Tebodin CCE en gezamenlijk de koers van de vestiging bepalen.

engineering tot en met aanbesteding/ projectsupervisie. In een informele, resultaatgerichte sfeer werken ca. 35 medewerkers in de drie vakgebieden: bouwkunde, werktuigbouw/ procestechniek en elektrotechniek/ automatisering aan onze projecten.

www.tebodin.com

™Projectmanager(s) Als projectmanager bij Tebodin CCE ben je voornamelijk actief binnen grote multidisciplinaire projecten. Je bent het voornaamste contact van de klant en vertaalt de eisen en wensen naar een passend ontwerp. Binnen de organisatie krijg je de ondersteuning van de verschillende disciplines en stel je per project je projectteam samen. Zowel in technisch als in commercieel opzicht ben je verantwoordelijk voor het projectresultaat. Wie zoeken wij? We zijn op zoek naar pro-actief ingestelde projectmanagers met ambitie om zichzelf verder te ontwikkelen. Je beschikt over goede communicatieve vaardigheden en bent in staat klantgericht te werken. Affiniteit met projectmatig werken en ervaring in de procesindustrie is bij ons noodzakelijk. Als projectmanager sta je centraal in de organisatie en ben je iemand die zichzelf, maar ook Tebodin CCE verder laat ontwikkelen. Kijk voor meer informatie over bovengenoemde functies op www.tebodin.com of bel met de heer B.J. Frowijn, 0570 63 89 00. Direct solliciteren kan ook: Tebodin CCE, t.a.v. de heer B.J. Frowijn, Keulenstraat 18, Postbus 433, 7400 AK Deventer, b.frowijn@tebodincce.nl


106•IKB:106

14-07-2008

15:26

Pagina 106

In kort bestek Thuiswerken werkt Thuiswerken schroeft de effectiviteit van veel werknemers op. Dat blijkt uit de ‘Postbank vraag van vandaag’. Van de 57.400 gepeilde bezoekers geeft 31 procent aan thuis effectiever te werken. Voor een kwart (24 procent) betekent thuiswerken dat er minder uit hun handen komt. Een groep van 14 procent zegt thuis even effectief te zijn als op het werk en voor drie op de tien is thuiswerken niet van toepassing.

Duurzaam met ggo Agrarisch ondernemers moeten volgens Hans ten Cate van Rabobank het begrip duurzaamheid tussen de oren hebben zitten. ,,Al was het alleen maar voor een gunstiger imago en een ‘licence to produce’ te verkrijgen.’’ Hij noemde, tijdens een bijeenkomst voor landbouwjournalisten, de Groene Kas, de Volwaard Kip en MPS Sierteelt als voorbeelden van duurzaam ondernemen. Maar ook genetisch gemodificeerde producten kunnen volgens Ten Cate passen in het concept van duurzaam ondernemen. ,,Wereldwijd worden op dat gebied grote stappen gemaakt. Ook Europa zal op termijn de boot niet kunnen afhouden en zal ggo-producten, onder voorwaarden, moeten toelaten.’’

De VWA heeft dringend zo’n 40 dierenartsen nodig

Minder eiwit met biologische teelt Ten opzichte van de Veevoedertabel wijken de meeste partijen biologisch geteelde krachtvoedergrondstoffen voor vleesvarkens niet duidelijk af qua chemische samenstelling. Wel hebben de meeste biologische voeders in het algemeen een lager ruweiwit- en een hoger ruwvetgehalte dan volgens de Veevoedertabel. Ook is in de meeste onderzochte biologische partijen het zetmeelgehalte hoger en was de eiwitverteerbaarheid in rogge, gerst, tarwegries en erwten duidelijk lager dan aangegeven in de Veevoedertabel. Dit blijkt uit door het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit (LNV) gefinancierd onderzoek van de Animal Sciences Group (ASG) van Wageningen UR, dat werd begeleid door de Productwerkgroep Varkensvlees van Biologica. ,,We hebben de fecale verteerbaarheid en voederwaarde van negen energierijke biologisch geteelde grondstoffen voor vleesvarkens vastgesteld. Voorheen was hier nog nauwelijks iets over bekend”, aldus projectleider Age Jongbloed. ,,Voor de praktijk betekent dit onderzoek dat met de biologisch geteelde grondstoffen in het algemeen minder eiwit wordt verstrekt, maar wel dezelfde hoeveelheid netto-energie.”

Belgen eten weinig biologisch Biologische voeding heeft nog lang geen volwaardige plaats in de Belgische huishoudens, zo blijkt uit gegevens van onderzoeksbureau Oivo. Bijna 2 procent van de consumenten eet alleen biologische producten. Een derde van de Belgen koopt soms biologische voeding en één op de tien zegt dat de helft van het menu uit deze producten bestaat. De redenen om ‘groene’ voeding te kopen, zijn eerbied voor het milieu en positieve effecten op de gezondheid. Smaak en andere culinaire kenmerken spelen een ondergeschikte rol. Ook verpakking en etikettering beïnvloeden het koopgedrag van de consumenten in positieve zin. Ze hechten minder belang aan informatie van de verkoper.

106

107

VWA start een campagne voor het werven van veertig toezichthoudend dierenartsen voor de diverse regio’s. De afgelopen jaren is de intensiteit van de bewaking van diergezondheid en het dierenwelzijn en de uitvoering van kwaliteitscontroles sterk vergroot, mede door strengere Europese wetgeving. De werving- en selectieprocedure wordt begeleid door bureau Leeuwendaal.

Kennisnetwerk helpt Vlaamse foodindustrie Adviesbureaus, onderzoeksgroepen en kennisinstelling Flanders Food bundelen de krachten. Zij richten kennisnetwerk ‘Foodgate’ op ten behoeve van de Vlaamse foodindustrie. Foodgate geeft de Vlaamse voedingsmiddelenindustrie advies en helpt bij het begeleiden van product- en procesinnovaties. Voedingsbedrijven kunnen gebruikmaken van de expertise van wetenschappers uit verschillende disciplines. Foodgate wil innovatie in de industrie ondersteunen en stimuleren. Om dit te bereiken, is er coördinatie tussen alle innovatieve spelers binnen de voedingsbranche nodig. Het bedrijf organiseert onder meer seminars en workshops, is een centraal aanspreekpunt voor bedrijven die informatie zoeken en geeft toegang tot een databank van kennisinstellingen en netwerkorganisaties. Ook voert het netwerk op aanvraag onderzoeksprojecten uit voor het bedrijfsleven.

D e M o l e n a a r n r. 1 4 / 1 5 1 8 j u l i 2 0 0 8


107-111•Internetbranche:107-111

14-07-2008

10:17

Pagina 107

Internetsites van beAdifo N.V. Maldegem België www.adifo.com

Arodo bvba Arendonk

AERAM Eersel www.aeram.eu

Ausloos Verpakkingstechniek bvba Linden

www.arodo.com

www.ausloos.be

Alltech Netherlands B.V. Ridderkerk - Nederland Deinze - België www.alltech.com

Barentz B.V. Hoofddorp www.barentz.com

Almex extrusion techniques www.extruder.nl www.expander.nl

Bates Vultechniek B.V. Maastricht www.bates-vultechniek.nl

Amandus Kahl Benelux B.V. Tiel www.akahl.de

Brandenburch B.V. Asten www.brandenburch.com

Andritz Sprout B.V. Geldrop www.andritzsprout.com

Brio International Zeegse www.briointer.nl

APC EUROPE, S.A.

BTH B.V. Eersel www.bth-bv.com

Granollers (Spanje) www.functionalproteins.com

drijven in de branche


107-111•Internetbranche:107-111

14-07-2008

10:17

Pagina 108

Internetsites van be d Buteressence B.V. Zaandam www.buteressence.com

FOSS in de Benelux Amersfoort

CPM Europe BV Amsterdam www.cpmeurope.nl

Frutoria Flavours B.V. Huizen www.frutoria.nl

Denkavit Voorthuizen www.denkavit.nl

Ganapac Zakkennaaimachines ® Rotterdam ZAKKENNAAIMACHINES www.ganapac.nl INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

G R O E I E N

G R O E I E N

www.foss.dk

D O E

J E

D O E

S A M E N

J E

S A M E N

Dedicated Analytical Solutions

Dutch Milling Technology International b.v. Helvoirt

Greenvalley International B.V. Wageningen

www.dmt-int.com

www.greenvalleyinternational.nl

E D & F Man Liquid Products Nederland B.V. Weesp www.manliquidproducts.com

Imtech Food & Feed

Feed & Food Trading b.v. Zeist www.feedfood.com

I.V.S. Dielissen B.V. Heeswijk-Dinther

Feed Innovation Services BV Wageningen www.fisbv.nl

Jadis Additiva b.v. Schiedam www.jadis-additiva.com

www.foodandfeed.nl

www.ivsinstallaties.nl

Internetsites van be d


107-111•Internetbranche:107-111

14-07-2008

10:17

Pagina 109

e drijven in de branche Machinefabriek Jansen & Heuning BV Groningen www.jh.nl

Loonverpakkingsbedrijf Kwalipak B.V. Stroe www.kwalipak.nl

Jodoco NV Jodoigne, België www.jodoco.com

LabCo bv Laboratory Services Europoort - Rotterdam www.labco.nl

JPR Advocaten

Lampe Technical Textiles

www.jpr.nl

www.lampe.nl

Kemin Europe N.V. Herentals België www.kemin.com

Lansdowne Chemicals Europe B.V.

Firma Klouwers Op- en Overslag Terneuzen www.klouwers.nl

Manids Feed Ing BV Veghel www.manids.nl

Koerhuis Automatisering B.V. Hollandscheveld www.koerhuis.nl

Meneba Rotterdam www.meneba.com

De Kopermolen B.V. Zaandam www.de-kopermolen.nl

Molenbouw B.V. Borculo www.molenbouw.com

Capelle aan den IJssel www.lansdownechemicals.com

e drijven in de branche


107-111•Internetbranche:107-111

14-07-2008

10:17

Pagina 110

Internetsites van be d Van Mourik Ede B.V. Ede www.vanmourikede.nl NEFATO Vereniging van Nederlandse fabrikanten van voedertoevoegingen

www.nefato.nl

Nemabo BV

Peters Elektromotoren bv ’s-Hertogenbosch www.peters.nl

UW PARTNER VOOR KWALITATIEVE ELEKTRISCHE AANDRIJVINGEN

Precia Molen Industrieel Wegen Breda www.preciamolen.nl

www.nemabo.nl

Provimi BV Rotterdam www.provimi.nl

OA International Bladel www.oa.com

PTN Nederland Schijndel www.ptn.nl

OA Mechatronics Bladel www.alfra.nl

Quaron N.V. Zwijndrecht www.quaron.com

ORFFA Werkendam - Nederland Londerzeel - België www.orffa.com

Van Ramshorst Nutrition Products Apeldoorn www.van-ramshorst.com

Perstorp Performance Additives Waspik

Rovecom bv Hoogeveen www.rovecom.nl

Bladel

www.perstorpfeed.com

Internetsites van be d


107-111•Internetbranche:107-111

14-07-2008

10:17

Pagina 111

e drijven in de branche Schils b.v. Sittard www.schils.com

Young Animal Nutrition

SYMACH Palletizers B.V. Breskens www.symach.nl

Selko B.V. Tilburg www.selko.com

Tijdhof Persmatrijzen Oldenzaal www.persmatrijs.nl

Smits & Co Weegbruggen B.V.

Twilmij B.V. Stroe www.twilmij.nl

Brummen

www.weegbruggen.nl Speerstra Feed Ingredients BV Lemmer www.speerstra.com

Ve.Zet. B.V. Eersel www.vezet-bv.com Machine Beveiliging, Assemblage, Service en onderhoud, In- en Verkoop machines

Spekschoor Industriële Reiniging Zutphen www.spekschoorbv.nl

Sjoerd de Vries Holding BV Stiens www.feedlogistics.nl

Wist u al dat u alle bovenstaande firma’s ook kunt vinden op

www.demolenaar.nl? Kijkt u eens op onze site onder het kopje ‘diversen’. Met één muisklik wordt u doorgelinkt naar de home page van het bedrijf van uw keuze. Wilt u ook een vermelding op deze pagina’s in combinatie met een hyperlink op onze site? Dan kan al voor slechts € 430,- voor heel 2008! Neem voor meer informatie contact op via verkoop@eisma.nl of telefoonnummer +31 (0)58-2954870.

e drijven in de branche


112•Markt:112

15-07-2008

14:19

Pagina 112

Markt en trends

Wereldwijd gunstige graanoogst Granen en grondstoffen

[Lourens Gengler]

De Europese graanoogst is in volle gang. De Europese Commissie is positief over de opbrengstverwachting. Ook wereldwijd blijven de vooruitzichten gunstig en wordt een recordoogst verwacht.

Het merendeel van de haver

De oogst is op veel plaatsen in ZuidEuropa in volle gang. En hoewel er wat nadelige effecten van droogte zijn geweest, is de Europese Commissie nog uiterst positief over de opbrengstverwachtingen. Er wordt uitgegaan van een totale graanoogst van bijna 300 miljoen ton. Dat is flink meer dan het vorige jaar, en er wordt daarom haast gemaakt met een verordening om zonodig snel een invoerheffing te kunnen instellen als de Europese graanprijs beneden 183 euro mocht dalen. De Commissie heeft ook berekend dat de kosten voor akkerbouwers om graan te produceren met 10 procent is gestegen. Als dat wordt doorberekend naar de consument zal het voedselpakket 1,5 procent duurder worden. Dat is eigenlijk weinig, maar in het licht van de almaar oplopende inflatie en de matige economische omstandigheden in diverse EU-landen, is dat toch zorgelijk.

van deze NoordSpaanse boer was begin juli al geoogst. ,,De opbrengst is matig’’, constateert hij.

Positief Wereldwijd is de oogstverwachting in grote lijn toch nog steeds positief. Uit Zuid-Amerika komen enige berichten van lagere opbrengst door minder

Begin juli waren de graangewassen in Groningen nog volledig groen.

inzaai van tarwe in Argentinië (10 tot 25 procent), vanwege uitvoerheffing. De vraag blijft natuurlijk wat de akkerbouwers dan met die vrijkomende grond doen. Al met al wordt de wereldwijde graanoogst door de International Grain Council geschat op een record van bijna 660 miljoen ton. Dat is een stijging van 50 miljoen ton ten opzichte van het vorige jaar. Opbrengst van wintertarwe in de Verenigde Staten zal het hoogst worden sinds 1998 en ook in China en India wordt een ruime oogst verwacht. De wereldvoorraad kan iets toenemen, maar blijft relatief krap. In de Verenigde Staten is de laatste tijd toch weer wat dalende notering van de maisprijs (na voorgaande forse stijging), door minder ethanolproductie, meer maisinzaai en lagere schade door de overstromingen. Graannoteringen wereldwijd dalen door nog steeds goede vooruitzichten in onder andere Oekraïne en Rusland, zowel voor tarwe als gerst. Belangrijk is ook de melding dat India dit jaar geen tarwe zal hoeven invoeren. Australie Het Australische ministerie van landbouw heeft een overzicht gepubliceerd van boereninkomens. Vanwege de droogte van de laatste twee jaar is dat in sommige regio's dramatisch laag. Vleesveehouders in New South Wales haalden slechts 11.000 dollar inkomen. Voor dit jaar wordt niet veel meer verwacht door dalende veestapel en geringe voorraden aan veevoer op de bedrijven. O o g s t i n E u ro p a Vooral in Zuid-Europa is de oogst volop aan de gang. Begin juli was ik in Spanje. Tijdens de heenreis was verschil in gewasontwikkeling heel mooi te zien. Terwijl het in Groningen nog volledig groen was, kwam in er in Duitsland, ter hoogte van Luxemburg al meer gele kleur in het gewas. Een paar dagen later fotografeerde ik een boer in Noord-Spanje. Het merendeel van zijn 20 hectare graan was er al af, zoals het havergewas op de foto. In overeenstemming met de rest in de regio meldde hij een zeer matige opbrengst. In mei was het te droog; de regen in juni kwam net te laat om effect te hebben. Overigens is er van droogte in Noord-Spanje weinig last meer. De stuwmeren zijn voldoende gevuld. Met name mais ontwikkeld zich gunstig.

112

113

D e M o l e n a a r n r. 1 2 / 1 3 2 0 j u n i 2 0 0 8


113•adv:113

14-07-2008

10:16

CPM GROUP De CPM Group is een wereldwijd concern, bestaande uit 10 zelfstandige business units met vestigingen in China, Singapore, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en op het Europese vaste land. De groep ondernemingen bedient een brede markt en is actief in het ontwikkelen en vervaardigen van zowel turnkey-projecten als afzonderlijke productie-units. Zij levert producten en diensten aan onder meer de volgende industrieën:

- Bio-fuels productie - Afval-recycling - Veevoer productie - Aqua feed productie

Pagina 113

Profiel organisatie CPM Europe BV (70 medewerkers), gevestigd in Amsterdam, is leverancier van apparatuur voor conditionering en verdichting van een grote variëteit aan producten (biomassa, veevoeder en recyclingmateriaal). CPM Europe BV is onderdeel van de CPM-group, bestaande uit 10 zelfstandige business units met vestigingen in China, Singapore, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en op het Europese vaste land. De CPM-Group heeft een omzet van ruim 400 miljoen Euro per jaar, meer dan 1000 mensen in dienst en groeit verder middels wereldwijde acquisities. CPM Europe BV is het hoofdkantoor voor de regio Europa, Midden-Oosten en Afrika. Vanuit Amsterdam vindt verkoop, service, engineering, inkoop en assemblage van de machines plaats. De machines worden modulair opgebouwd en indien nodig aangepast aan specifieke klanteisen. De totale omzet van het bedrijf bedraagt ca. 35 mln. Euro en wij leveren ruim 100 machines per jaar. De omzet is gelijkmatig verdeeld over de verkoop van machines, van reserve onderdelen en van overig materiaal. De cultuur van CPM Europe is te omschrijven als doelgericht, informeel en internationaal. Voor onze afdeling Engineering zijn we op zoek naar een enthousiaste:

DESIGN ENGINEER Profiel functie Als Design Engineer bent u verantwoordelijk voor het ontwerpen en modificeren van de CPM-machines en onderdelen. U spart met collega’s binnen de Technical Group (Engineering, Plant Design en Applications) en met de Sales-collega’s over de ontwikkelingen en mogelijkheden voor productverbetering. Daarnaast ondersteunt u Operations en After Sales bij het oplossen van complexe technische problemen, tijdens assemblage en bij machines in het veld. Profiel kandidaat U heeft een afgeronde HTS opleiding, richting werktuigbouwkunde. U heeft ruime ervaring met het ontwerpen van machineonderdelen in 2D en 3D (bv. AutoCad en Inventor), alsmede met het gebruik van product data management systemen. U bent in staat structurele machineproblemen te analyseren en oplossingen aan te dragen. U bent pro-actief, hands-on en werkt zowel zelfstandig als in teamverband. U communiceert makkelijk (in tenminste Nederlands en Engels). Geboden wordt Een brede en afwisselende technische functie, met goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden, conform de CAO Metalektro. U gaat deel uitmaken van een groep gedreven en betrokken collega’s in een succesvol bedrijf.

- Pet food productie - Plastic extrusie

Voor ons Afdeling Inkoop, zoeken wij tevens een: De CPM Group heeft een omzet van ruim 400 miljoen Euro per jaar, meer dan 1000 mensen in dienst en groeit verder middels wereldwijde acquisities.

PURCHASING MANAGER Profiel kandidaat Als ervaren manager geeft u leiding aan de medewerkers van de Inkoop Afdeling. U zorgt voor voldoende voorraad van onderdelen, grondstoffen en halffabrikaten, etc. ten behoeve van de productie en de ondersteunende diensten. De producten koopt u zowel in Nederland, Europa, maar ook in Azie. Uiteraard zijn hierbij de aandachtspunten prijs, kwaliteit en betrouwbare levering. Daarnaast selecteert u (nieuwe) leveranciers en contracteert nieuwe en bestaande leveranciers. U optimaliseert de structuur binnen de afdeling Inkoop en draagt bij tot het stroomlijnen van het inkoopproces. U treedt op als sparringspartner voor de plant manager en de engineering afdeling en weet de wensen/ eisen ten aanzien van de producten en diensten te vertalen naar (technische) specificaties. U heeft uitstekend kennis van de Nederlandse, Engelse en Duitse taal. U heeft een technische HBO-opleiding, aangevuld met Nevi 1 en 2. U bent proactief, commercieel ingesteld en staat sterk in uw schoenen. U werkt zowel zelfstandig als in teamverband. Geboden wordt Een zeer veelzijdige functie als Purchasing Manager bij een succesvolle, wereldwijd georiënteerde onderneming. U maakt deel uit van zeer gedreven en enthousiast team. De arbeidsvoorwaarden zijn uitstekend. Sollicitatie U kunt solliciteren naar deze functies door uw sollicatie met CV in het Engels of Nederlands te sturen aan:

CPM Europe BV T.a.v. mw. F. Hussainali Distelweg 89 1031 HD Amsterdam U kunt ook per e-mail reageren: e-mailadres: hussainalif@cpmeurope.nl


114•Agenda:114

15-07-2008

09:48

Pagina 114

Agenda

Colofon

10-15 augustus World Poultry Congres, Brisbane Convention and Exhibition Centre, Queensland, (AU)

30 september – 4 oktober Industriële week: Aandrijftechniek & Factory Automation 2008. Macropak en Industrial Processing, jaarbeurs Utrecht.

27 augustus Training ‘GMP voor levensmiddelenbedrijven’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad

30 september - 4 oktober World Dairy Expo, Wisconsin (VS)

11 september Traning ‘interne audit training GMP’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad 15 september Comité Beursdag, in samenwerking met Nevedi, WTC Rotterdam 16 september Cursus Graanhandel, het Comité van Graanhandelaren, Rotterdam 16 september Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht 22 september Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht 24-25 september Cursus ‘vruchtbaarheid en voorplanting van het varken’, Wageningen

2 oktober Workshop ‘nutrition & health claims Europe, one year forward’, Brussel (B) 2 oktober Workshop ‘mengvoedergrondstoffen’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad 14 oktober Training ‘inkoop in diervoederomgeving’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad 14 oktober Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht 21-23 oktober Landbouwdagen Intensieve veehouderij, Hardenberg. 28-30 oktober Rundvee Relatiedagen, Hardenberg.

Agenda 25 september Training ‘leveranciersaudits en beoordelingen’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad

30 oktober Training ‘gevarenanalyse en risicobeoordeling diervoedersector’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad

25-26 september Cursus ‘risicomanagement in grondstoffen- en energiemarkt’, Wageningen

30-31 oktober Agrarische bedrijfsadvisering in de veehouderij: de adviseur in een dynamische landbouwwereld, Wageningen Business School, Wageningen

30 september Training ‘wet- en regelgeving rondom diervoederadditieven’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad

9-12 november Internationale cursus ‘incubation bioligy and management’, Wageningen Business School, Hannover (DE)

www.demolenaar.nl In de rubriek Agenda staan evenementen en activiteiten vermeld voor de komende weken. Het betreft hier een selectie van alle activiteiten die zijn doorgegeven aan de redactie van De Molenaar. Op onze internetpagina www.demolenaar.nl vindt u de volledige lijst met activiteiten die bij de redactie bekend zijn. Ook meer uitgebreide informatie voor zover beschikbaar of een informatienummer kunt u vinden via de site. Activiteiten voor deze rubriek kunt u aanmelden bij de redactie: redactiemolenaar@eisma.nl.

114

De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. Elevator), is sinds 1898 het vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Het blad verschijnt éénmaal per 14 dagen in Nederland en België. Uitgave: Eisma Businessmedia bv Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden (Nederland) Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden D i re c t i e : Egbert van Hes, algemeen directeur Bouke Hoving, Financieel Directeur Uitgever: Minne Hovenga C o m m e rc i e e l m a n a g e r : Seb van der Kaaden Redactie: Jacqueline Wijbenga, hoofdredacteur Tineke van der Weg, redacteur Anneke van der Schaaf, eindredacteur Tel. 0031-(0)58-2954862 Fax 0031-(0)58-2954878 E-mail: redactiemolenaar@eisma.nl Dr.Ir. Carolien Makkink, redacteur diervoeding Hans van Vliet, redacteur techniek B e l g i s c h e re d a c t i e : Micas nv & Editions, Jef Verhaeren e.a. Tel. + 32 (0)15-315808 E-mail: jef.verhaeren@miceditions.be Redactiemedewerkers: Ir. Hein van der Ploeg, Henk van Laarhoven, Henri de Haan, Frank Braad, Lourens Gengler, ir. Wim Thielen en anderen. R e d a c t i e - a d re s : Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden Advertentieverkoop: Communicatiebureau Tailmill bv, tel. 06-53262047 Traffic: Doeke Nicolai Tel. 0031-(0)58-2954870 / Fax 0031-(0)58-2954871 E-mail: verkoop@eisma.nl Abonnementen: Abonneeservice Eisma Businessmedia Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven Tel.: 088-2266648 abonnement@eisma.nl De abonnementsprijs voor Nederland bedraagt voor een jaargang, die van januari t/m december loopt, €198,50 exclusief 6% BTW (bij automatische incasso bespaart u € 3,00 administratiekosten) en is bij vooruitbetaling verschuldigd. Voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opzegging dient schriftelijk te geschieden voor 1 december; u ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. B a n k re l a t i e : - voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 - voor België: Postcheque Brussel 000-0007463-91 P re P re s s : ZeeDesign, Witmarsum Druk: Scholma druk bv, Bedum

© Copyright 2008 Eisma Businessmedia bv, Leeuwarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auterurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.


omslag 3:omslag 3

14-07-2008

08:17

ZIN1142 Availa Sow Ad - Dutch.indd 1

Pagina oms 3

19/5/08 10:39:32 AM


omslag 4:omslag 4

14-07-2008

08:29

Pagina oms 4

Minerals on demand

Safe Chelated Natural

Voor meer informatie, neem contact op met Trouw Nutrition Nederland BV T: +31 (0)341 371 611 E: trouw.nl@nutreco.com

Organisch sporenelementen bij stress en hoge prestaties •• The safest gebonden trace mineral supply • Het chelaat met de sterkste organische binding • The chelate with the highest bond strength Natuurlijk milieuvriendelijk voedingsadditief •• Natural andenenvironmentally friendly feed ingredient Nu ook Optimin SEY; trace Selenium-gist afroep in a dedicated facility •• Full range of organic mineralsop produced

of bezoek onze website www.trouwnutrition.nl

a nutreco company

www.trouwnutrition.com

demolenaar-2008-14-15  

14/15 vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie 111 de jaargang, 18 juli 2008 www.demolenaar.nl nummer

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you