Page 1

omslag 1:omslag 1

20-05-2008

08:27

Pagina oms 1

111 de jaargang, 23 mei 2008 www.demolenaar.nl nummer

11

De Molenaar vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie

Thema: Diergezondheid Midland Voeders Vijf jaar Dufagro


omslag 2:omslag 2

19-05-2008

09:48

ZIN1142 Availa Sow Ad - Dutch.indd 1

Pagina oms 2

19/5/08 10:39:32 AM


01•In dit nummer:01

20-05-2008

09:48

Pagina 1

De Molenaar

23 mei 2008

In dit nummer Gesprekspartner

34

Algemeen 34

Dufagro erkend als gesprekspartner

Diervoeding 10 14 18 22 30

Diversiteit

6

Efficiënt produceren een uitdaging ‘Hoge fosfaatprijs maakt gebruik fytase aantrekkelijk’ Voerkosten drukken met calciumbutryaat Immuunsysteem: een harmonieus concert Kreupelheid bij zeugen zwaar onderschat

Reportage 6

Midland Voeders: zelfstandig ondernemers met scala aan diensten Sleutel

Vaste rubrieken 2, 3 4 9 28 38 40

Actueel In kort bestek Zaken en mensen Uit het bedrijfsleven Markt en trends Agenda

Coverafbeelding

Diergezondheid

10 e.v.

18


02-03•Actueel:02-03

20-05-2008

12:15

Pagina 2

Actueel

Nauwelijks vermenging gangbaar en ggo-mais

Actu

Genetisch gemodificeerd en gangbare mais vermengen nauwelijks als de afgesproken isolatieafstanden in acht worden genomen. De vermenging blijft in dat geval onder de Europese norm. Er vindt nauwelijks vermenging plaats tussen genetisch gemodificeerd mais en gangbare mais als de afgesproken isolatieafstanden tussen de percelen in acht worden genomen. Dat blijkt uit een tweejarige praktijktoets die Plant Research International van Wageningen UR in opdracht van het ministerie van LNV heeft uitgevoerd. De resultaten tonen aan dat de afgesproken isoleerafstanden zorgen dat vermenging door

kruising via waaiend stuifmeel ruim onder de binnen de Europese Unie afgesproken 0,9 procent grens blijft. Boven deze grens moet een product worden geëtiketteerd. De isoleerafstanden voor mais zijn 25 meter tussen genetisch gemodificeerde mais en mais in gangbare teelt en 250 meter tussen ggo-mais en mais die wordt geteeld voor de biologische markt. In het onderzoek is slechts in

Discussie over chloorkippen

De Europese Commissie legt eind deze maand een voorstel op tafel om chloorkippen uit de Verenigde Staten toe te laten. Dat blijkt na handelsoverleg tussen het dagelijkse bestuur van de Unie en vertegenwoordigers van de Amerikaanse regering. De Commissie zal een wijziging van de regelgeving voorstellen waardoor import van ontsmet vlees mogelijk wordt. Ook Europees pluimveevlees zou dan van ontsmettingsmethoden gebruik mogen maken. De exacte inhoud van het voorstel is nog onduidelijk. ,,Er is meer tijd nodig. Wel is duidelijk dat ontsmet vlees alleen onder zeer strikte voorwaarden zal worden toegestaan”, aldus een woordvoedster van de Commissie. Eén van deze eisen is waarschijnlijk dat een behandeling met een chlooroplossing duidelijk op het etiket van het product moet worden vermeld. Ook staat vast dat in eerste instantie een proefperiode van twee jaar wordt ingelast.

KORT

Vo o r h e t l a a t s t e n i e u w s , z i e : w w w. d e m o l e n a a r. n l

De Europese subsidie van 45 euro per ha voor energiegewassen wordt afgeschaft. De subsidie was in het leven geroepen om productie van energiegewassen te stimuleren. Met de huidige grondstofprijzen in zo’n prikkel niet meer nodig. Minister Gerda Verburg van LNV heeft de vrijwillige vaccinatiecampagne tegen blauwtong geopend. Het ministerie wil dat 80 procent van de blauwtonggevoelige dieren is beschermd tegen de ziekte. Nutreco's dochteronderneming Skretting is een tweejarig zalmvoercontract overeengekomen met Marine Harvest, producent van gekweekte zalm. Deze nieuwe overeenkomst heeft betrekking op circa 70 procent van de totale behoefte van Marine Harvest in de komende twee jaar. De ministerraad heeft op voorstel van minister Gerda Verburg van LNV besloten het knippen van hoektanden van varkens te verbieden. Het verbod gaat in op 1 januari 2009. Vijlen van hoektanden is nog wel toegestaan. Zuivelcoöperatie Friesland Foods past de aandelenstructuur aan. Het uit te keren dividend zal in de toekomst in zijn geheel naar aandelen A gaan en dus aan alle leden worden uitgekeerd over de waarde van de geleverde melk.

één geval een onverwacht hoge concentratie ggo aangetroffen in een nonggo-gewas. De onderzoekers schrijven dit toe aan onbedoelde verontreiniging via de zaaimachine, ondanks de genomen voorzorgsmaatregelen en protocollen van reiniging. Op basis van dit voorval vindt LNVminister Gerda Verburg het noodzakelijk om voor de dagelijkse commerciële teeltpraktijk een extra maatregel in te voeren. Zij denkt bijvoorbeeld aan een verplichte cursus voor degenen die werken met ggo-uitgangsmateriaal. Daarnaast roept minister Verburg de zaadproducerende bedrijven op om óók verantwoordelijkheid te nemen door de herkenbaarheid van genetisch gemodificeerd zaad te vergroten door middel van bijvoorbeeld een kleurcoating of door het gebruik van afwijkend verpakkingsmateriaal.

Hoge omzet Provimi door grondstofprijzen Provimi heeft in het eerste kwartaal van 2008 voor 532,5 miljoen euro omgezet. Dat is 19,8 procent meer dan in dezelfde periode van 2007. De omzetgroei komt met name door gestegen prijzen voor grondstoffen zoals soja en mais. Ook fosfaten en mineralen werden duurder. De gestegen kosten zijn doorgerekend in de prijzen van voeders. Hoewel de start van het jaar voor Provimi goed was, blijven de verwachtingen voor de rest van het jaar onzeker. De prijzen op de grondstoffenmarkt schommelen sterk en een aantal veehouderijsectoren, die een belangrijke afzet voor de voeders vormen, hebben het moeilijk.


02-03•Actueel:02-03

20-05-2008

12:15

Pagina 3

Allergie door eikenprocessierups De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) attendeert veehouders en foeragehandelaren op mogelijk allergische reacties na contact met veevoer waar grote hoeveelheden brandharen van eikenprocessierupsen inzitten. Reacties erop kunnen zowel bij mens als dier optreden. Het risico is beperkt. De kans dat brandharen van de rupsen in hooi of kuilgras zitten, is niet groot en alleen aanwezig in delen van Nederland waar de eikenprocessierups veel voorkomt, zoals in Zuid-Nederland, Utrecht, Gelderland en Overijssel. Om problemen te voorkomen, adviseert de VWA veehouders te vragen naar de herkomst van hooi of kuilgras.

ueel Voedsel wordt goedkoper Voor het eerst sinds 2000 dalen wereldwijd de voedselprijzen, aldus FAO, de voedselorganisatie van de Verenigde Naties. In maart waren de prijzen al min of meer stabiel en in april zette een lichte daling in. Zuivel zorgt voor de dalende voedselprijzen. Granen zijn sinds de eeuwwisseling het meest gestegen en blijven dit voorlo-

pig doen. De vleesprijzen gingen maar heel beperkt omhoog. Voor dit jaar verwacht de FAO een recordoogst aan rijst. Toch zal de prijs ervan volgens verwachting met 2,3 procent stijgen ten opzichte van vorig jaar, mede doordat landen hun grenzen sloten voor export. De voedselorganisatie verwacht ook een grotere tarweoogst in vergelijking met 2007.

Salmonella in kalkoen

Een derde van alle kalkoentomen geschikt voor consumptie bevat salmonella, zo blijkt uit onderzoek van de Europese voedselautoriteit EFSA. De EFSA onderzocht tussen 2006 en 2007 Europese kalkoenboerderijen. Ongeveer 30 procent van de onderzochte boerderijen die vlees verkopen voor menselijke consumptie, heeft een infectierisico. Het EFSA-onderzoek kan toekomstig EU-beleid beïnvloeden om het aantal salmonellabesmettingen te voorkomen. Salmonella is de op één na grootste oorzaak van voedselgerelateerde ziektes in Europa. Ongeveer 160.000 Europeanen hadden in 2006 last van salmonella-infecties.

Vaststellen ontwerpverordeningen HPA Bedrijven in de akkerbouwsector kunnen invloed uitoefenen op de totstandkoming van verordeningen die door het Productschap Akkerbouw worden vastgesteld tijdens de komende bestuursvergadering in juni. Voor goede informatie vooraf staan nu alle ontwerpverordeningen op de website van het Productschap Akkerbouw. Daarnaast worden de ontwerpverordenin-

gen ook formeel gepubliceerd in het Mededelingenblad Bedrijfsorganisatie van de SER. Het gaat om fonds-, heffings- en financieringsverordeningen van het voormalige productschap Granen, Zaden en Peulvruchten en het Hoofdproductschap Akkerbouw die worden omgezet naar verordeningen van het Productschap Akkerbouw.

Publieksprijs De Molenaar Award Tijdens de relatiedag van De Molenaar op 12 juni wordt De Molenaar Award uitgereikt. Genomineerd daarvoor zijn Piet van der Aar, Machiel Blok en Pierre Nijsen. Dit keer is niet alleen de jury bevoorrecht een winnaar te kiezen. Ook het publiek mag een stem uitbrengen op zijn favoriet. Dit is mogelijk op de website van De Molenaar, www.demolenaar.nl. Dit kan tot en met 9 juni. Degene met de meeste stemmen krijgt de publieksprijs toebedeeld.

Zorg Gezondheid is een groot goed. Voor wie nooit in de lappenmand zit, is het bijna een holle kreet, maar wie wel (regelmatig) te maken heeft met de verschillende aspecten van de gezondheidszorg, weet dat de uitdrukking op waarheid berust. In de politiek is er de laatste tijd veel aandacht voor dierwelzijn. Dierwelzijn begint met goede behuizing, klimaat, voeding enzovoort, maar diergezondheid is er onlosmakelijk mee verbonden. Het waken over diergezondheid is een taak van de veehouder, die daarbij een beroep kan doen op deskundigen op het gebied van voeding en gezondheid. Gezamenlijk dragen zij zorg voor een zo gezond mogelijke veestapel in Nederland en België, die aan het eind van hun houderijperiode richting slachtlijn gaan. Immers gezonde dieren, zijn de basis voor een goed gevulde portemonnee voor iedere schakel in de keten. Voorwaarde is echter wel dat de marktomstandigheden meewerken en juist daarop hebben die verschillende schakels, zeker in de basis, weinig invloed. Overschotten en tekorten, valutaschommelingen, economische ontwikkelingen, aardbevingen en overstromingen drukken een veel grotere stempel op de prijs, dan een gezond, goed verzorgd dier. Dat neemt niet weg dat die goede (gezondheids)zorg hoog in het vaandel staat bij veehouders, klein, groot of mega. En als kan worden gehandeld binnen een eerlijke en open markt, zal de prijs voor die zorg zonder te morren worden betaald. Feit is echter dat er verschillende marktverstorende elementen zijn. Zo mogen binnenkort waarschijnlijk chloorkippen uit de Verenigde Staten in Europa worden verkocht en is vlees van dieren die gevoerd zijn met ggo-voeders gewoon in de Europese supermarkt verkrijgbaar. Ondanks alle inspanningen van belangenbehartigers lijkt het zogenoemde ‘level playing field’ steeds verder van Europa verwijderd. Als dan ook nog eens door maatschappelijke groeperingen, politieke partijen en consumentenprogramma begrippen als dierwelzijn, -gezondheid en voedselveiligheid door elkaar worden gebruikt, lijkt alle hoop te vervliegen. Wat rest is het gezonde boerenverstand, maar daarvan is steeds minder beschikbaar. En dat is toch echt een punt van zorg. Jacqueline Wijbenga

2

3

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


04•IKB:04

19-05-2008

15:00

Pagina 4

In kort bestek Varkenshouders met rug tegen de muur Unilever wil duurzame palmolie Unilever wil vanaf 2015 alleen nog maar duurzame palmolie. Vanaf midden 2008 gaat het concern gecertificeerde palmolie gebruiken. In 2004 was Unilever betrokken bij de oprichting van de Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie (RSPO). De RSPO zorgde voor consensus binnen de industrie over criteria voor de duurzame palmteelt. De volgende stap is volgens Unilever dat leveranciers aan de duurzaamheidscriteria gaan voldoen. Het concern zal al zijn gewicht in de schaal leggen om vaart te zetten achter de certificering voor palmolie. Unilever is al ruim tien jaar bezig met duurzaamheid. Zo was de multinational medeoprichter van de Marine Stewardship Council om duurzame visvangst te bevorderen. Eerder dit jaar introduceerde het bedrijf duurzame thee.

Door een stijging van de voederprijzen met zowat 80 procent en het machtsmisbruik van de grote Europese slachterijen, staan de varkensboeren in Noordwest-Europa met de rug tegen de muur. De Belgische (Veva), Nederlandse (NVV), Duitse (ISN) en Deense (DSP) organisaties van varkenshouders hebben samen de situatie bekeken. Deze beroepsverenigingen rekenen op middellange termijn niet op een significante daling van het varkensaanbod, al was het maar omdat jaarlijks steeds meer biggen per zeug worden geboren. Ondanks de steeds sterkere euro rekent de varkenssector vooral op de export om de malaise te temperen.

Uitstoot broeikasgassen teruggedrongen Opmars resistente bacteriën De toegenomen resistentie van bacteriën tegen antimicrobiële stoffen baart de European Food Safety Authority (EFSA) zorgen. Resistente micro-organismen als Salmonella en Campylobacter komen vooral via voedsel bij mensen terecht. Een gespecialiseerd EFSA-panel roept in een publieke consultatie belanghebbenden op te komen met aanvullende wetenschappelijke informatie in hoeverre resistente bacteriën in de voedselketen kunnen komen. De consultatie sluit op 27 mei. Zowel plantaardig als dierlijk voedsel kan resistente, schadelijke bacteriën overbrengen naar mensen. Contaminatie tijdens de bereiding van vers voedsel tijdens het productieproces is volgens een opinie van de Europese voedselautoriteit reden tot zorg. Volgens de EFSA kunnen resistente bacteriën in voeding komen via vee dat immune bacteriën draagt, via besmet water gebruikt voor irrigatie, waardoor bacteriën in verse producten komen, en door dierlijke en niet-dierlijke verwerkte voeding die besmet is geraakt tijdens het productieproces. Ook ‘goede’ bacteriën die zijn gebruikt voor fermentatieprocessen en productie, zoals fermentatiecultures en probiotica, zijn een mogelijke route voor het overbrengen van resistente bacteriën via voeding.

Boxmethoden voor ammoniakemissiemetingen De statische en dynamische boxmethoden blijken geschikt te zijn voor ammoniakemissiemetingen uit uitlopen. Dit blijkt uit onderzoek van de Animal Sciences Group van Wageningen UR dat werd gefinancierd door het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselveiligheid. Het bepalen van de ammoniakemissie uit stallen met uitloop is meettechnisch nogal complex. Dit komt door de nabijheid van de stal als bron, het onregelmatig bemesten van het veld en de obstakelstroming rond de stal. Op basis van een literatuurstudie zijn drie meetmethoden (tracergas ratiomethode, statische boxmethode en dynamische boxmethode) geselecteerd en onder praktijkomstandigheden met elkaar vergeleken. ,,Uit dit onderzoek kan worden geconcludeerd dat de tracergas ratiomethode in principe kan worden toegepast voor afgedekte uitlopen. Echter, deze methode is niet geschikt voor open uitlopen. Statische en dynamische boxmethoden kunnen zowel voor afgedekte als voor open uitlopen worden toegepast om de emissies te meten”, aldus onderzoeker Julio Mosquera. In de uitgevoerde proeven gaven beide boxmethoden vergelijkbare ammoniakemissies voor zowel afgedekte als open uitlopen. Voor beide methoden geldt echter dat er een optimalisatie van de methode moet plaatsvinden om betrouwbare metingen uit te kunnen voeren.

4

5

De uitstoot van broeikasgassen is in België sinds 1990 met 6 procent teruggedrongen. Met deze daling komt België in de buurt van de daling van 7,5 procent die het tegen 2012 moet realiseren. De zachte winter van 2006 heeft een invloed gehad op de daling van het verbruik van fossiele brandstoffen en de uitstoot van CO2. Het is volgens de federale overheidsdienst Leefmilieu moeilijk te voorspellen of die tendens zich zal voortzetten. Het Waalse Gewest realiseert met 12,5 procent de grootste daling. Daarna volgen Brussel met 4 procent en Vlaanderen met 2,25 procent. De totale uitstoot aan broeikasgassen door de Vlaamse land- en tuinbouwsector daalde in de periode 1990-2006 maar liefst met 14,5 procent. De CO2-uitstoot in de landbouw daalde met 11 procent, vooral dankzij de omschakeling van de glastuinbouw op aardgas. De methaanemissie nam af met 15 procent als gevolg van de krimpende veestapel en de N2O-uitstoot daalde met 19 procent, voornamelijk door een oordeelkundige bemesting in combinatie met de kleinere veestapel.

Opsporing verboden kleurstoffen in kruiden en specerijen De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) heeft een nieuwe analysemethode toegepast die verboden kleurstoffen beter kan traceren en analyseren in kruiden en specerijen. Van de 486 onderzochte monsters bleek 4,7 procent verboden kleurstoffen te bevatten. Sudan-1 en Sudan-4 werd het meest aangetroffen. Chilipoeder en gemengde kruiden blijken vooral vervuild met verboden kleurstoffen. Al een aantal jaar wordt door Nederland en ander Europese landen intensief gehandhaafd op illegale kleurstoffen in producten. Van steeds meer illegale kleurstoffen is vastgesteld dat zij schadelijk zijn voor de gezondheid omdat zij mogelijk kankerverwekkende eigenschappen hebben. De European Food Safety Authority (EFSA) heeft daarom een lijst gepubliceerd met verdachte kleurstoffen. In de afgelopen jaren is het aantal monsters dat is verontreinigd met illegale kleurstoffen sterk afgenomen. Dit komt door de intensieve handhavingsactiviteiten in Nederland en andere Europese landen. Levensmiddelen met verboden kleurstoffen worden uit de handel genomen.

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


05•adv:05

19-05-2008

09:42

Pagina 5

PALLETISEERLIJNEN DE leverancier voor na de afzakmachine.

Warm weer en een hoge luchtvochtigheid zijn slecht voor melkproduktie en vruchtbaarheid. Maar er is goed nieuws: Uit universiteitonderzoek uitgevoerd in Arizona (USA) bleek dat koeien die bestendig niacine gevoerd kregen de hittestress goed doorstonden. Waarom? De wetenschap erkent niacine als een hittestress bestrijder omdat het invloed heeft op

Door het uitgekiende

• zweetratio • interne lichaamstemperatuur

Neem voor meer informatie contact op met:

Palletiseermachines, palletmagazijnen, palletrollenbanen en transportbanden.

• melkproduktie

ontwerp van onze machines bieden wij vele mogelijkheden en oplossingen voor het stapelen van uw product.

Helaas wordt ruwe niacine voor 95 % afgebroken in de pens. Met Niashure (pensbestendig niacine) voorkomt u dit probleem.

Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Tel.: 0514 569001, Fax: 0514 569002, mail@speerstra.com, www.speerstra.com

Postbus 39 2750 AA Moerkapelle Tel. (079) 593 28 84 Fax (079) 593 34 15 e-mail: herdi@herdi.nl www.herdi.nl

The global leader in

Egdk^b^ÉhC>GcZilZg`/ <gddibVV`i`gVX]i^\  Egdk^b^]ZZ[iZZccZilZg`kVc &)%C>GidZhiZaaZcdkZgYZ]ZaZlZgZaY# &%<ZXZgi^ÒXZZgYZEgdk^b^aVWdgVidg^V kdZYZcYZdcil^``Za^c\kVc^_`a^_cZc# =^ZgYddgo^_cZg*%^_`a^_cZckddg\gdcYhid[[Zc! &&kddgXdbeaZZikdZgZc'kddggjlkdZgWZhX]^`WVVg

D?Hpeh]jleeh0 ™ZZcÓ^c`Z`dhiZcWZheVg^c\deVcVanhZh# ™ZZcWZiZgZ`lVa^iZ^ihXdcigdaZ# ™ZZchcZaaZgZWZhX]^`WVVg]Z^YdkZgYZgZhjaiViZc#

C>GbVV`ikdZg[dgbjaZg^c\cVjl`Zjg^\Zg  

Fhel_c_D?H0 X[j[h[le[Z[hi leeh[[dbW][h[fh_`i

 Leehc[[h_d\ehcWj_[akdjkYedjWYjefd[c[d  c[jedp[if[Y_Wb_ij[dlWd^[jFhel_c_BWXehWjeh_kc0

 J[b0&'&#*()/+*&  ;#cW_b0 bWXehWjeh_kc6db$fhel_c_$Yec

<Wn0&'&#*()/+/' ?dj[hd[j0 mmm$fhel_c_$db


06-07•Midland voeders:06-07

19-05-2008

14:58

Pagina 6

Diversiteit van d

Midland Voed

Biologisch Een ontwikkeling die Van Dijk en Schermers van Midland Voeders als specifiek voor het midden van Nederland omschrijven, is de opkomst van de biologische pluimveehouderij. Voornamelijk omdat de locatie zich goed voor deze sector leent. Vanuit Nutreco is Midland Voeders ook dealer van Reudink Biologische Voeders, zodat ze ook in die tak hun producten af kunnen zetten.

Jan van Dijk (links) en Peter Schermers voor hun kantoor in Barneveld.

Midland Voeders is een maatschap van Jan van Dijk en Peter Schermers. De plek waar beide heren kantoor houden is Barneveld. Hun core business bestaat uit het leveren van mengvoer aan melkvee- en geitenbedrijven, varkens- en pluimveehouderijen.

Reportage

[Anneke van der Schaaf]

Sinds de fusie tussen Hendrix en UTD in 1998 is er veel veranderd in de werksituatie van Peter Schermers en Jan van Dijk. Na de fusie werd het dealerschap een feit. ,,Dealer zijn, is uniek in de branche. We zijn meer dan een fouragebedrijf”, aldus Peter Schermers. Iets waar beide heren heel duidelijk onder-

scheid in willen maken. ,,Alle mengvoederbedrijven hebben vertegenwoordigers op de weg. Hendrix UTD is de enige die gebruik maakt van zelfstandig ondernemers als dealers. Dit levert veel voordelen op. We hebben kennis van zaken als het om bedrijfsvoering van een onderneming gaat,” aldus

Schermers. Beide heren kenden elkaar al geruime tijd. Door de fusie van Hendrix en UTD en de vorming van Midland Voeders v.o.f. konden zij zich specialiseren in hun sector. ,,We zijn in staat onze klanten uitgebreide service te bieden. Dat begint bij het leveren van het juiste voer, maar omdat wij net als onze klanten zelfstandig ondernemers zijn, is er meer herkenning.” Door deze kennis heeft Midland Voeders door de jaren heen steeds meer diensten aan het takenpakket toegevoegd. ,,Mensen vragen om meer dan alleen een goed voer. Ze willen graag horen hoe jij als ‘semibuitenstaander’ tegen de complete bedrijfsvoering aankijkt.” Dienstenpakket De voornaamste bron van inkomsten is het leveren van mengvoeders aan melkveehouders, varkenshouderijen, pluimveehouders, geitenhouderijen en vleesveebedrijven. De omzet bestaat voor 80 procent uit voer. ,,We hoeven ons geen zorgen te maken om de kwaliteit van het voer. Ook de prijs is altijd redelijk. Dit komt omdat we een internationaal bedrijf achter ons hebben, die een naam hoog te houden heeft. We zijn een kleine molenaar, die het maken van voer heeft uitbesteed”, aldus


06-07•Midland voeders:06-07

19-05-2008

14:58

Pagina 7

n dealerschap and Voeders: zelfstandig ondernemers met scala aan diensten

Schermers. Volgens de heren biedt dit ruimte om bijvoorbeeld knelpunten bij hun klanten op het bedrijf te analyseren. ,,We hebben in de loop der jaren een netwerk opgebouwd in ons werkgebied. Dat bestrijkt sinds jaar en dag de Gelderse Vallei en Midden- en Noordoost-Utrecht. ,,We kennen zo’n beetje elk bedrijf en bijvoorbeeld ook de veeartsen. Als een klant quotum wil verkopen, zijn wij één van de eersten die het weten. Vaak wordt ons gevraagd of wij toevallig nog iemand kennen die belang heeft bij quotum. Hetzelfde geldt ook voor vragen betreffende vastgoed. Daarbij kun je denken aan een uitbreiding of een aanvraag van vergunningen”, volgens Van Dijk. Deze vragen hebben er in geresulteerd dat Midland Voeders een pakket aan agrarische diensten heeft opgesteld. Deze diensten bestaan uit: productierechtenbemiddeling (koop- en leasemelk, varkens- en pluimvee-eenheden), bouw- en milieuvergunningen, mineralenmanagement, melkmaatschappen, bedrijfsstrategische adviezen, bemiddeling onroerend goed en juridisch advies. ,,In 2004 hebben we een zaden- en kunstmesthandel overgenomen. Hierdoor hebben we door cross-selling klanten bij gekregen.” Parate kennis Als er nieuwe ontwikkelingen in de markt zijn, worden de dealers van Hendrix UTD hiervan op de hoogte gesteld. Maandelijks zijn er bijeenkomsten waarbij alle dealers vanuit het hele land aanwezig zijn. Als het gaat om vragen over bijvoorbeeld aanschaf van een melkrobot is er vanuit Hendrix UTD een adviseur beschikbaar. Deze neemt met de veehouder door, wat de beste keus is voor het bedrijf. ,,Voor internet kunnen we aanbevelingen doen voor NRS-mineraal. We heb-

ben toegang tot een breed scala aan diensten, omdat de bedrijven waar we zaken mee doen deels hangen onder de paraplu van Nutreco. We hebben samenwerkingsverbanden met adviesbureau’s die kennis bieden in hun eigen vakgebied. We organiseren workshops voor onze klanten. Voor de bedrijfsstrategische adviezen werken we samen met Besta Consultancy. Wij kunnen onze klanten dus in de breedte advies geven en bijstaan”, zegt Van Dijk. Ontwikkeling ,,Ook zien we steeds vaker schaalvergroting optreden. Het aantal bedrijven neemt af. Ondernemers maken, gezien de huidige marktomstandigheden, de keus tussen stoppen of groeien. Neem bijvoorbeeld de pluimveesector: de opbrengst van één ei is ongeveer hetzelfde als vijftig jaar geleden. De energiekosten, om maar een dwarsstraat te noemen, zijn niet te vergelijken met toen. Dit betekent dat er meer omzet gemaakt moet worden, willen pluimveehouderijen winstgevend blijven. Hetzelfde geldt voor de varkenshouderijen. Het afgelopen halfjaar heeft bijna driekwart van de varkenshouders een herfinanciering aangevraagd bij de bank. We analyseren de knelpunten, maar hebben ook korte lijntjes met financiële instanties”, vertelt Van Dijk. Dat het goed komt met de markten, daar twijfelen beide heren niet aan. ,,De wereldbevolking groeit, dus er zal steeds meer vraag naar voedsel vanuit de consumentenmarkt komen”, is de stellige overtuiging van Van Dijk. Als het even niet goed gaat, heb je er baat bij om je handen uit de mouwen te steken voor je relatie. Als je een technisch goed draaiend bedrijf hulp biedt in mindere tijden, kun je er vanuit gaan dat zo’n bedrijf als eerste weer goed draait. Dit houdt in dat we soms ook de rol van sociaal werker op ons nemen.”

Gangbare en biologische pluimveehouderijen behoren tot de klantenkring van Midland Voeders.

Dealerschap Midland Voeders is een Vennootschap onder firma en is gevestigd in Barneveld. Midland Voeders heeft meer dan 500 klanten en biedt ruimte aan een team van acht fulltime medewerkers. Het depot van de firma staat in Hoogland. Met veertig collegadealers maken zij deel uit van een landelijk netwerk zelfstandig ondernemers van mengvoederleveranciers exclusief voor Hendrix UTD.

-

6

7

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


08•adv:08

19-05-2008

10:08

Pagina 8

Deze zomer viert De Molenaar haar 110-jarig jubileum

Pre-Mervo

KWALITEITSDIENST Procesbegeleiding Chemische analyses

De molen, die aan de basis staat van de huidige graanverwerkende en

Microbiologisch onderzoek

diervoederindustrie, heeft een nog langere historie. Deze komt in het boekje

Calibraties voor NIRS Rapportage in

‘Molenaarsverleden’ uitgebreid in woord en

maatwerk

beeld aan bod.

Bent u abonnee op De Molenaar? Bestel dan dit verzamelwerk met bijna 25% korting! Voor slechts € 10,50 (excl. porto) heeft u al een exemplaar van ‘Molenaarsverleden’ in huis. Bel naar +31 (0)58-2954872 voor informatie.

www.premervo.nl Postbus 40248 / 3504 AA Utrecht / Tel. 030-2482075 Fax 030-2482082 / E-mail kwaliteitsdienst@premervo.nl

Specialist in feed additives

www.greenvalleyinternational.nl Greenvalley International B.V. Tel.: +31 317 479 732 Agro Business Park 32 Fax: +31 317 479 733 6708 PW Wageningen E-mail: info@greenvalleyinternational.nl


09•Z&M:09

19-05-2008

15:06

Pagina 9

Zaken en mensen

KrakendePersen

Bertus Waaijenberg verlaat Schouten Groep Na een arbeidsrelatie van bijna 35 jaar met de Schouten Groep nam Bertus Waaijenberg vorige week afscheid. Waaijenberg kwam in 1974 in dienst bij N.G.J. Schouten als veevoedkundig adviseur. Het concern onderging diverse veranderingen. Inmiddels is Schouten Ceralco ontstaan dat sinds kort een nieuw kantoor heeft betrokken aan de Waalhaven in Rotterdam. Waaijenberg maakt nu de overstap naar Schouten Advies in Giessen, waar hij de functie van senior advisor zal vervullen. Bertus Waaijenberg memoreerde tijdens zijn afscheid de mooie jaren die hij heeft gehad binnen de Schouten Groep.

Beekman divisiedirecteur Agrifirm Drees Beekman is door de raad van commissarissen van Agrifirm per 1 november benoemd als opvolger van Wim Luijkx in de functie van directeur divisie Akker- en Tuinbouw. Wim Luijkx gaat per die datum met pensioen. Beekman heeft bedrijfskunde gestudeerd aan Rijksuniversiteit Groningen. Daarna heeft hij diverse functies bekleed binnen AkzoNobel Animal Health en op dit moment is hij general manager Midden-Amerika. Beekman heeft ervaring in marketing, verkoop en productie. Hij is tevens actief geweest in verschillende leidinggevende functies.

Van Lieshout begint adviesbureau Voormalig directeur van O. Bouwman, Willy van Lieshout, is een eigen adviesbureau begonnen: Van Lieshout Management. Na de overname van O. Bouwman door De Heus Voeders kwam Van Lieshout in dienst bij De Heus Voeders. Vanaf 1 mei is hij daar uit dienst getreden. Wel blijft hij een aantal projecten voor De Heus begeleiden. Met zijn adviesbureau houdt hij zich ook voor andere opdrachtgevers bezig met projecten, adviezen en interim-management. Van Lieshout Management is gevestigd in Kerkdriel.

Themadag ‘Voeding van hoogproductief vee, een uitdaging’

Artikel 69 Het Europese vakjargon is met de ‘health check’ het begrip ‘artikel 69’ rijker geworden. ‘69’ is al langer een begrip. Bryan Adams zong destijds over de ‘Summer of 69’. Hij en met hem de hele wereld hadden iets anders voor ogen dan het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het gaat nu om ‘artikel 69’ van de hervorming van het gemeenschappelijk beleid uit 2003 (MTR). Weinig lidstaten hadden er toen oog voor. Slechts enkele pasten het toe. Het artikel voorzag dat lidstaten, voorgaande aan de invoering van MTR, tot 10 procent van de premies konden afromen voor herverdeling voor specifieke doeleinden binnen de sector. Inmiddels maakt MTR geen onderscheid meer tussen sectoren. In principe zijn alle premies nu op een hoopje gegooid in de ontkoppelde inkomenstoeslag. Uitbreiding van dit artikel is nu het wit konijn in de ‘health check’, het gezondheidsonderzoek van het hervormd landbouwbeleid, om uit de impasse te geraken. Lidstaten mogen andermaal 10 procent van de premies herverdelen, ditmaal over de sectoren heen, want van onderscheid tussen sectoren is geen sprake meer. De middelen mogen worden gebruikt ten voordele van specifieke doelgroepen, kwaliteit, commercialisering van producten, specifieke regio’s, herstructureringsprogramma’s, verzekering tegen ziekten en plagen of weersomstandigheden. Meteen is het licht op groen gezet voor het landbouwbeleid na 2015. In tegenstelling tot de ‘modulatie’, blijft boerengeld in boerenhanden, weliswaar wel andere. Meteen kan ook de intensieve veehouderij een graantje meepikken van de toeslagrechten, want ook zij moeten aan maatschappelijke normen voldoen en kan het wegvallen van melkquota in bepaalde gebieden worden gecompenseerd. Voor elk wat wils! Dat zal leiden tot spreidstand van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Veel gemeenschappelijk is er niet meer aan. Zo had Bryan Adams het in zijn song zeker niet bedoeld.

Productschap Diervoeder (PDV) organiseert op 26 juni in Wageningen de themadag ‘Voeding van hoogproductief melkvee, een uitdaging voor nutritionisten’. Hoogproductieve melkkoeien zijn topsporters. Dat vereist een optimale voeding en is daarmee een uitdaging voor nutritonisten. Het PDV subsidieert onderzoek om innovatieve kennis te genereren, waardoor nutritionisten handvatten krijgen om deze uitdaging aan te kunnen. Tijdens de themadag wil het PDV de resultaten van (recent) afgesloten onderzoeksprojecten overdragen naar de diervoedersector. De themadag is bedoeld voor nutritionisten en voorlichters uit de diervoedersector, maar ook voor deskundigen en geïnteresseerden van bedrijven die additieven en voedermiddelen produceren, consultants, dierenartsen, docenten agrarisch onderwijs en onderzoekers. Tijdens de themadag worden onder andere presentaties gegeven over fermentatie van zetmeel en celwanden in de pens, penspassage van koolhydraatfracties, schatting van bestendig ruw eiwit en de efficiëntie van, variatie in nutriëntenaanbod bij melkvee in relatie tot voeropname en opnamepatronen van winter- en zomerrantsoenen, pensfunctie tijdens lactatiestart: invloed van (kracht)voerstrategie, invloed Jacques Frederik van type VEM (glucogeen versus ketogeen) op de negatieve energiebalans, NEB, oxidatieve stress bij melkvee rond afkalven en nutritionele In de rubriek ‘Krakende Persen’ worden periodiek, door verschildiagnostiek van de hoogproductieve melkkoe. lende redacteuren van De Molenaar, onderwerpen aangesneden Meer informatie: www.pdv.nl. die in het nieuws zijn en enige relatie hebben met de graanverwerkende- en/of diervoederindustrie.

8

9

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


10-11-12•Offra symposium:10-11-12

19-05-2008

16:36

Pagina 10

Efficiënt produceren b Diervoeding

[Pascal Philipsen]

Orffa wil een belangrijke bijdrage leveren aan de continuïteit en kwaliteit van de veehouderijbranche. Innovatieve ingrediënten samen met vernieuwde inzichten die efficiënte en rendabele productie ondersteunen, werden gepresenteerd tijdens het jaarlijkse Orffa-symposium.

De huidige kosten voor mestafzet, stijgende mondiale vleesconsumptie, hogere milieukosten en de graanstrijd met de biobrandstofindustrie zijn nog maar een greep uit een (bijna) ‘worst-casescenario’. Het Europese totaalverbod op de antimicrobiële groeibevorderaars (amgb’s) is nog maar net voorbij of het volgende dient zich weer aan. Een aantal zaken zijn na het amgb-verbod in

stroomversnelling geraakt die kunnen helpen bij het verwerken van zware tijden. Innovatieve ingrediënten, schaalvergroting en het streven naar een hoge gezondheid zijn onderwerpen die weer hoog op de agenda staan in de gehele keten en bij alle diergroepen. Volgens Hans van Tricht, financieel directeur bij Orffa, is samenwerking met partners hierbij cruciaal. ,,Wij maken deel uit van

een breed internationaal kennisplatform en zijn hierbij ‘de spin in het web’. Op die manier zijn wij in staat om meer te leveren dan alleen een goede prijs.” Orffa levert innovatieve ingrediënten aan de premix –en mengvoerindustrie. Daarnaast zijn ze leverancier voor diverse pharma-grondstoffen. Het team bestaat uit zestig mensen, waarvan 35 met technische bagage. ,,We zijn goed vertegenwoordigd in Europa en hebben ons als doel gesteld verder te internationaliseren. Daarbij is het belangrijk lokaal te acteren en internationaal te ondersteunen”, aldus Van Tricht. Aan alle kwaliteitslabels wordt voldaan. ,,We willen blijven voldoen aan de hoogste eisen, omdat we te maken hebben met een stuk ketenverantwoordelijkheid”, benadrukt Van Tricht. E s s e n t i ë l e a m i n o z u re n

Het weglaten van amgb’s in het voer doet de behoefte aan threonine stijgen. ,,Dit geldt voor vleeskuikens, biggen en vleesvarkens’’, aldus Yvan Primot.

Het woord ‘essentieel’ dekt de lading niet meer van sommige aminozuren. Dr. Francisco Perez, wetenschappelijk onderzoeker aan de Universiteit in Barcelona (UAB) en Yvan Primot, productmanager van Ajinomoto Eurolysine in Frankrijk, tonen aan dat synthetische aminozuren als tryptofaan en threonine belangrijke functionele eigenschappen bezitten. In de basis zijn aminozuren de bouwstenen voor eiwit. Er kleven echter restricties aan het gebruik van ruw eiwit in grondstoffen voor diervoeders. Door ruw eiwitgehaltes te verlagen, kunnen verhoudingen tussen aminozuren in een zodanige positie komen dat dierprestaties eronder lijden, hierdoor is toevoe-


10-11-12•Offra symposium:10-11-12

19-05-2008

16:37

Pagina 11

n blijft uitdaging Innovatieve ingrediënten en vernieuwende inzichten tijdens Orffa-symposium

ging van industriële aminozuren noodzakelijk. Tevens bevatten veel plantaardige eiwitbronnen, als soja, zogenaamde antinutritionele factoren die kunnen leiden tot afname van productie en gezondheid. Onverteerd eiwit in de darm werkt eveneens problemen in de hand bij zowel varkens als pluimvee. Een andere belangrijke overweging om over te gaan tot toevoegen van industriële aminozuren is het milieu. Het surplus aan eiwit verdwijnt via een achterdeurroute in de vorm van ammoniak dat schade berokkent aan het milieu en aan het dier. Een studie toont tevens aan dat bij hoog aandeel ruw eiwit in voer meer drinkwater is vereist om overmatig stikstof te verwijderen. Dit leidt vervolgens tot een toename in mestvolume. Het essentiële aminozuur tryptofaan is naast de vorming van eiwit verantwoordelijk voor de aanmaak van bioactieve moleculen die bepaalde lichaamsprocessen reguleren. Er zijn richtlijnen vanuit NRC en BSAS die de aminozuurbehoeften voor varkens vastgesteld hebben. ,,Dit zijn basiswaarden”, volgens Perez. De behoefte aan tryptofaan is veel groter bij momenten van stress en bij infecties. Studies laten zien dat tryptofaan de voeropname bevordert en de agressiviteit verlaagt. ,,Gedurende het speenmoment is de behoefte aan tryptofaan boven de 18,7 procent van de lysinebehoefte wat resulteert in verhoogde voeropname direct na het spenen en aanzienlijk verminderde stress. Onder lage hygiëneomstandigheden dient het niveau van tryptofaan zelf te liggen op 22 procent van de lysinebehoefte. Op dat moment zal dit aminozuur een belangrijke bijdrage leveren aan het verhogen van het afweersysteem. En een optimale voeropname direct na spenen voorkomt dat de darm-

vlokken afsterven”, verklaart Perez. Yvan Primot zet het geheel kracht bij door de positieve functionele eigenschappen van threonine te bespreken. Dit aminozuur is gevonden in relatief hoge concentraties in verteringssappen. Hieruit blijkt dat threonine niet alleen een bouwsteen is voor lichaamseiwit, maar ook een essentieel nutriënt bij vertering in de darm. Het is betrokken bij de aanmaak van de slijmlaag van het darmoppervlak. ,,Het weglaten van de amgb’s in voer doet de behoefte aan threonine stijgen. De threonine behoefte in ratio is 65 procent met 100 procent lysine bij biggen en zelfs meer dan 65 procent bij vleesvarkens. Deze waarde geldt ook voor vleeskuikens”, besluit Primot. Simulatiemodel Dr. Ludovic Brossard, researcher aan de INRA in Frankrijk, onderstreept het

belang van INRAporc, een simulatiemodel dat voer en varken virtueel bijeenbrengt. Voorspelbaarheid op basis van een databank aan onderzoeksgegevens moet leiden tot antwoord op de vraag: Hoeveel is de groei als ik x gram lysine inbreng? Door de potentie, het dierprofiel, de stalomstandigheden en de voersamenstelling (voerplan) in te geven, rolt er een consequentie uit. INRAporc kent een vleesvarken– en zeugenmodule. Daarbij is het mogelijk om gegevens te richten op het individuele varken of de populatie. Het zijn vooral onderzoekers en mengvoerbedrijven die gebruik maken van een dergelijk simulatiemodel. Volgens Dr. Brossard is het overduidelijk dat de behoefte aan lysine van een populatie 10 tot 15 procent hoger ligt dan van het individuele varken. ,,Uiteindelijk draait het om een optimale groei met het meeste rendement.”

Het essentiële aminozuur tryptofaan bevordert voeropname en verlaagt agressiviteit.

10

11

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


10-11-12•Offra symposium:10-11-12

19-05-2008

16:37

Pagina 12

>> Efficiënt produceren blijft uitdaging

Beta-glucanen moduleren het immuunsysteem en onderukken ontstekingsreacties.

Chelaat Arno van der Aa, technical manager bij Orffa Additives, ging in op de kwaliteit van chelaten. De toepassing van organisch gebonden spoorelementen, chelaten, heeft de laatste jaren een vlucht genomen. Het gebruik van chelaten in diervoeding past perfect in een milieuvriendelijk- en maatschappelijk verantwoorde productie, omdat de opname ofwel zogenaamde biobeschikbaarheid veel hoger ligt als van de anorganische tegenhangers. Kanttekening is volgens

Van der Aa dat niet iedere producent van chelaten het even nauw neemt met de Europese normen. Orffa garandeert met OTMax een hoogkwalitatieve range aan chelaten die wel voldoen aan strikte eisen. Volgens EU-normering mag een spoorelement chelaat bestaan uit maximaal drie aminozuren en deze dienen afkomstig te zijn van gehydrolyseerd sojaeiwit. Daarbij is de randvoorwaarde dat het totaalgewicht van een chelaat niet boven de 1500 Dalton mag uitkomen.

Beta-1,3/1,6-glucanen Dr. Rolf Nordmo van de firma Immunocorp in Noorwegen gaf uitleg over de werking van beta-glucanen. Dit zijn suikerstructuren die worden gewonnen uit de gistcelwand. Het product Macrogard wordt door Orffa in de markt gezet. Dit zijn pure 1,3 en 1,6-betaglucanen. Het exacte werkingsmechanisme is complex. ,,Beta-glucanen alarmeren het immuunsysteem door de macrofagen in het bloed te activeren om diverse (bio)chemische stoffen te produceren die in staat zijn indringers als virussen en bacteriën aan te grijpen. Het afweersysteem wordt op die manier in een hoge staat van paraatheid gebracht zonder negatieve bijwerken”, licht Nordmo toe.Normaliter wanneer een dier besmet raakt met een ongewenste bacterie ontstaan er ontstekingsreacties en is tevens de eetlust aangetast. De gevolgen zijn een verzwakt dier met een geactiveerd immuunsysteem. Op zo’n moment kost het energie en tijd om er weer bovenop te komen en mee te doen in de productiecyclus. Betaglucanen moduleren het immuunsysteem en onderdrukken de ontstekingsreacties. Nordmo benadrukt de verschillen tussen mos (Mannan Oligo-sacchariden) en beta-glucanen: ,,Alléén betaglucanen moduleren immuniteit. Mos binden met sommige ziekteverwekkende bacteriën zodat deze niet meer kunnen aanhechten aan de darmwand.” Nordmo beëindigde zijn betoog door te wijzen op de eventuele mogelijkheden die er nog liggen voor beta-glucanen. Van grondstoffen als soja of raapzaad met anti-nutritionele componenten (lichaamsvreemde stoffen met een negatieve bijwerking) kan meer worden gebruikt in een voerrantsoen voor kippen en varkens mét toevoeging van beta-glucanen. ,,Interessant om te proberen en zo de kostprijs van voer te verlagen”, aldus Nordmo.

12

13

Van der Aa wijst op wezenlijke verschillen in eiwitgehaltes en hydrolisatiegraad tussen de producten die in de markt worden gezet. Door massaspectrometrie en ultrafiltratie zijn er meer dan 75 monsters van dertien verschillende producenten actief op de EU-markt geëvalueerd. ,,Verontrustend is dat slechts drie van de dertien producenten het benodigd gehydrolyseerd eiwit benaderen om een chelaat te vormen dat voldoet aan de criteria die in de EU-wetgeving zijn vastgelegd”, besluit Van der Aa. Gisten Levende gisten hebben hun waarde voor melk- en vleesvee inmiddels bewezen. Een type van Saccharomyces cerevisiae vangt de zuurstof weg en draagt zo bij aan het zuurstofloze milieu in de pens. Dit resulteert in een efficiënte activiteit en toename van gewenste anaërobe bacteriën die vezelstructuren afbreken. Deze gisten waarborgen een optimale penswerking. Dr. Detlef Kampf, productmanager Orffa Duitsland, presenteerde de resultaten van in vivo experimenten bij melk– en vleesvee waarbij het product Biosprint is getest. ,,Door de goede penswerking kan er meer voer worden opgenomen. Dat leidt uiteindelijk tot meer melkproductie en zelfs een hoger melkeiwitgehalte. Verder zijn er duidelijk positieve effecten op het voorkomen van negatieve energie balans, uiergezondheid en vruchtbaarheid”, aldus Kampf.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


13•adv:13

19-05-2008

10:10

Pagina 13

N Paneelbouw N PLC- en Scada besturingen N Batch proces automatisering • Inname • Doseren / Malen / Mengen • Pelleteren / Extruderen • Bulkbelading • Contaminatiebeheer • Tracking en Tracing • Diverse softwarekoppelingen

www.inteqnion.com info@inteqnion.com

De partner in industriële automatisering Inteqnion B.V. Industriestraat 11 7122 AP Aalten Tel. +31 (0)543 - 49 44 66 Fax +31 (0)543 - 49 44 60


14-15-16•Denemarken:14-15-16

19-05-2008

16:38

Pagina 14

‘Hoge fosfaatprijs maakt g Diervoeding

[Carolien Makkink]

De enzymen Phyzyme en Porzyme van Danisco stonden centraal tijdens een studiereis naar Denemarken. Nutritionisten en productmanagers van mengvoerbedrijven uit Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk namen deel aan de reis. Deze werd voor Nederland georganiseerd door Trouw Nutrition in samenwerking met Danisco.

Søren Dalsgaard benadrukt de invloed van endogeen fytase uit grondstoffen.

Senior wetenschapper bij Dansico Søren Dalsgaard en Mai Faurschou-Isaksen van Danisco belichtten verschillende aspecten van fytase-analyses. Faurschou-Isaksen legt uit dat Phyzyme de fosfaatgroep op de 6-positie van fytinezuur afsplitst. Fytaat is in de praktijk negatief geladen en daardoor ‘plakkerig’: het bindt eiwit en zetmeel. Hierdoor worden deze nutriënten minder goed verteerd. Toepassing van fytase in diervoeders verbetert daardoor niet alleen de P-benutting, maar ook de vertering van andere nutriënten. Dalsgaard ging in op de invloed van endogene enzymactiviteit in grondstoffen. Tarwezemelen bevatten meer dan 1500 U fytase per kg en 200 U xylanase per kg. In mais-ddgs zit gemiddeld 600 U fytase per kg en in tarwe 500 U/kg. De endogene fytase in tarwe heeft over het algemeen een vrij lage activiteit in het dier. Dalsgaard legt uit dat het pHprofiel van fytases uit verschillende bronnen varieert. Fytase uit micro-organismen (Escherichia coli, Aspergillus niger) is relatief actief bij lage pH (3,5 4,5), terwijl fytase uit tarwezemelen pas bij een pH vanaf 4,5 een substantiële activiteit laat zien. Endogeen fytase gaat bovendien verloren bij hoge temperaturen. Bij een pelleteertemperatuur van 85 oC verliest endogeen fytase uit

tarwe de helft van zijn activiteit. Bij 95 oC blijft slechts 20 procent van de activiteit in stand. Dalsgaard adviseert dan ook om niet te vertrouwen op de endogene fytase-activiteit uit grondstoffen. Bij niet gepelleteerde (niet verhitte) voeders moet wel rekening worden gehouden met de endogene fytaseactiviteit. Gecoat microbieel fytase (Phyzyme XPTPT) is thermostabiel tot 95 oC en dus bestand tegen pelleteren. ,,De fytaserecovery kan worden onderschat als de uiteindelijke activiteit in het gepelleteerde voer wordt vergeleken met de activiteit vóór pelleteren. Tijdens het proces gaat de endogene fytase verloren, terwijl de microbiële fytase actief blijft,” legt Dalsgaard uit. Enzymanalyse Eén fytase-unit is gedefinieerd als de hoeveelheid enzym die nodig is om 1 µmol anorganisch ortho-fosfaat vrij te maken in één minuut, bij een pH van 5,5 en een temperatuur van 37 oC. De analyse wordt uitgevoerd in een 0,25 M acetaatbuffer, met een substraat uit rijstezemelen (IP-6). Een kleurreagens wordt gebruikt voor de analyse van het vrijgekomen fosfaat. Het analyseren van enzymactiviteit wijkt fundamenteel af van de analyse van bij-


14-15-16•Denemarken:14-15-16

19-05-2008

16:39

Pagina 15

Danisco enzymen voor varkens

t gebruik fytase aantrekkelijk’ ,,Phyzyme splitst de fosfaatgroep op de

voorbeeld een mineraal of aminozuur. In enzymanalyses wordt niet de hoeveelheid enzym gemeten, maar de activiteit onder standaard omstandigheden (pH, temperatuur, substraattype, buffer). Dalsgaard vergeleek de analyseuitslagen van fytasebepalingen onder verschillende omstandigheden (drie buffers: 0,25 M acetaatbuffer, 0,20 M citraatbuffer en 0,10 M citraatbuffer en twee kleurreagentia). Het bleek dat het type en de concentratie van de bufferoplossing de uitslag beïnvloedden. Toepassing van een 0,20 M citraatbuffer leidde tot een halvering van de gemeten fytase-activiteit vergeleken met de 0,25 M acetaatbuffer. Ook het gebruikte kleurreagens beïnvloedde de analyseuitslag. Ve r s c h i l l e n Isaksen ging dieper in op de verschillen tussen verschillende fytase-analysemethoden. De meest opvallende verschillen tussen de methodes zijn het gehalte aan CaCl2, de extractiemethode (tijd) en de gebruikte verdunning. Vooral het gehalte aan CaCl2 blijkt invloed te hebben op de gemeten fytase-activiteit. Bij een toenemend CaCl2-gehalte daalt de activiteit van fytase uit E. coli (Phyzyme van Danisco), terwijl de activiteit van fytase uit Aspergillus niger niet wordt beïnvloed. Het Ca-gehalte in het voer heeft overigens geen effect op de fytase-activiteit in vivo, omdat het Ca-gehalte in diervoeders lager is dan 5 g/l. Isaksen wil hiermee aangeven, dat de activiteit van Phyzyme wordt onderschat wanneer de analyse wordt uitgevoerd bij een hoog CaCl2-gehalte. Ook de extractietijd beïnvloedt het analyseresultaat. Bij een langdurige extractie (zestig minuten) vertoont elk fytase zijn maximale activiteit, bij een kortere

6-positie van fytinezuur af”, legt Mai FaurschouIsaksen uit.

extractietijd worden verschillen gevonden. Phyzyme laat dan al een hoge activiteit zien, terwijl andere fytases slechts de helft van hun volledige activiteit vertonen. Om een goede vergelijking mogelijk te maken, moeten voermonsters vóór analyse worden fijngemalen, zodat alle aanwezige enzym is vrijgemaakt en actief is. Een extractietijd van

14

15

10 minuten is dan voldoende. De mate van verdunning in de analyse heeft geen effect op de gemeten fytase-activiteit. Bij een analyse zonder Ca wordt een hogere fytase-activiteit gevonden als de verdunning toeneemt. Bij 10 g Ca per liter is geen effect van verdunningsgraad gemeten. Uit de presentaties van Dalsgaard en

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


14-15-16•Denemarken:14-15-16

19-05-2008

16:39

Pagina 16

>> ‘Hoge fosfaatprijs maakt gebruik fytase aantrekkelijk’

Anne-Marie Debicki-Garnier verklaart de gunstige effecten van Phyzyme en Porzyme in varkensvoeders.

Isaksen wordt duidelijk dat kennis over de gebruikte assay noodzakelijk is om enzymanalyse-uitslagen goed te interpreteren. Daarnaast benadrukken de sprekers dat dierexperimenteel onderzoek altijd nodig is om de werkzaamheid van enzympreparaten in vivo vast te stellen. De omstandigheden in het maagdarmkanaal wijken tenslotte altijd af van de analyseomstandigheden in het lab. Danisco wil de Fefana-analysemethode erkend krijgen als officiële fytase-analysemethode. Doel is om in elke regio in de wereld een onafhankelijk laboratorium te hebben dat in staat is Daniscofytases te analyseren. In Europa kan LUFA Oldenburg onafhankelijke fytaseanalyses voor XP uitvoeren. Danisco heeft binnenkort twee laboratoria voor het uitvoeren van enzymanalyses in voermonsters van klanten. Eén in

Brabrand (Denemarken) en één in Wuxi (China). In de toekomst is het dan niet meer nodig om voermonsters uit bijvoorbeeld China op te sturen naar Denemarken voor fytase-analyse. Daarnaast opende Danisco in april het China Research Center in Shanghai. Danisco heeft wereldwijd negen productielocaties voor enzymen. Phyzyme ,,De momenteel hoge fosfaatprijzen maken het gebruik van fytase in diervoeders extra aantrekkelijk”, aldus Anne-Marie Debicki-Garnier. Danisco produceert Phyzyme met behulp van gist, waarin het fytase-productie-gen van E.coli is ingebouwd. E.coli-fytase is relatief ongevoelig voor pepsine, trypsine en chymotrypsine en is, vergeleken met andere fytases, actiever bij lagere pH. Bij een lage pH (<4,5) is fytaat negatief geladen. De oplosbaarheid van eiwit is lager en de secretie van pepsinogeen en maagzuur wordt gestimuleerd. Daardoor neemt ook de bicarbonaat- en galsecretie in het duodenum toe. Dit betekent extra endogene verliezen in het maagdarmkanaal. Voor een goede effectiviteit is het volgens Debicki-Garnier essentieel dat fytase al actief is bij een lage pH. ,,Een snelle afbraak van fytaat is nodig om de vertering en absorptie van overige nutriënten te bevorderen.” Voor het bepalen van de optimale fytasedosering is het fytaatgehalte van grondstoffen van belang. Tapioca, dierlijke eiwitbronnen en bijproducten (wei en vloeibaar zetmeel) bevatten weinig fytaat, dus bij een hoog gehalte aan deze grondstoffen is het niet zinvol veel fytase op te nemen in het voer. Het fytaatgehalte is hoog in raapzaadschroot, zonnebloemzaadschroot en tarwezemelen. Bij toepassing van dergelijke grondstoffen loont het gebruik van hoge doseringen fytase wel. Danisco heeft een computerprogramma ontwikkeld (Phycheck) waarmee afhankelijk van de voersamenstelling (fytaatgehalte in grondstoffen) en de prijzen van mono- en dicalciumfosfaat, de optimale Phyzyme-dosering kan worden vastgesteld. Debicki-Garnier geeft een

16

17

overzicht van de bijdrage van Phyzyme XP aan de nutriënten in varkensvoer. Het inzetten van Phyzyme in varkensvoeders maakt (bij een Phyzyme-dosering van 1000 FTU per kg voer) een reductie tot 10 kg dicalciumfosfaat of 7 kg monocalciumfosfaat per ton voer mogelijk. Bij hoge monocalciumfosfaatprijzen (€1200 per ton) kan toepassing van Phyzyme XP een besparing opleveren tot €10,- per ton voer. Porzyme Porzyme is een NSP-splitsend enzympreparaat, ontwikkeld voor toepassingen in tarwerantsoenen bij varkens. Vezels hebben in de darm negatieve effecten: De viscositeit en de waterbindende capaciteit nemen toe, de voerpassagesnelheid daalt, endogene secreties nemen toe en vezels maken de overige nutriënten moeilijker toegankelijk voor verteringsenzymen. Doordat Porzyme helpt bij de afbraak van vezels in het rantsoen, wordt ook de vertering van de overige nutriënten gestimuleerd. Het effect van Porzyme hangt af van de gebruikte tarwekwaliteit. De laatste jaren worden, vanwege de gestegen tarweprijzen, meer soorten granen gebruikt in diervoeders. Omdat alle granen (tarwe, rogge, triticale, gerst en haver) en hun bijproducten onoplosbare arabinoxylanen bevatten, kan Porzyme ook bij andere granen dan tarwe goed worden ingezet. Voor het bepalen van de optimale Porzyme-dosis kan gebruik worden gemaakt van Porcheck, een computerprogramma van Danisco. Uit onderzoek blijkt dat Phyzyme en Porzyme in het voer kunnen samenwerken om de benutting van nutriënten te verbeteren. Fytaat is namelijk gebonden aan vezels in de aleuronlaag. Afbraak van fytaat met behulp van fytase zorgt voor een betere oplosbaarheid van de vezels. Hierdoor worden de vezels beter toegankelijk voor xylanase.

-

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


17â&#x20AC;˘adv:17

19-05-2008

11:45

Pagina 17

ADV MOLENAAR X OKPDF

  



Bulk Handling in Beweging Jansen & Heuning voor standaardoplossingen en maatwerken Bulktransporteurs, beladingsbalgen, siloâ&#x20AC;&#x2122;s, bigbag handling

Komplete sluitlijnen voor jute, papieren en plastic zakken & sealmachines

Div. draagbare zakkennaaimachines

Meer dan 100 jaar engineering, productie en montage.

w w w. j h . n l Duinkerkenstraat 11 - 9723 BN Groningen telefoon 050-3126448 - telefax 050-3138018 - e-mail info@jh.nl

JOGRO B.V. P.O. Box 249 3990 GA Houten The Netherlands

ÂŽ

ZAKKENNAAIMACHINES INKOOP - VERKOOP - REPARATIE - NAAIGARENS

Phone: Fax: Mobile: E-mail:

Werkplaats en Showroom: Elgarhof 21, 3055 CB Rotterdam Tel.: 010 - 461 08 08 Fax: 010 - 461 18 86 info@ganapac.nl www.ganapac.nl

+31.(0)30-6382492 +31.(0)30-6382493 +31.(0)6-22472412 info@jogro.nl

..

UW PARTNER IN â&#x20AC;˘ PLANTAARDIGE OLIĂ&#x2039;N, ZOALS RUWE PALMOLIE, SOJAOLIE, E.D. â&#x20AC;˘ DIERVOEDERVETTEN Uw partner als het gaat om: â&#x20AC;˘ het borgen van de kwaliteit â&#x20AC;˘ de helderheid in de keten â&#x20AC;˘ en betrouwbare logistiek Voor meer informatie bezoek onze website: w w w . j o g r o . n l VOOR GEGARANDEERDE KWALITEIT


18-19-20•Voerkosten:18-19-20

19-05-2008

15:17

Pagina 18

Voerkosten drukken m Diervoeding

[Jef Verhaeren]

Calciumbutyraat kan een belangrijke bijdrage leveren aan de darmgezondheid en -functionaliteit. Verschillende deskundigen gingen tijdens de studiedag van Sanluc International in op ervaringen met dit product. ,,Butyraat is een mogelijke sleutel in de beheersing van darmpathogenen’’, aldus professor Richard Ducatelle.

Sanluc International is in 1998 opgericht door additievenexpert Luc Goethals. SAN staat voor Services Animal Nutrition, daaraan is de voornaam Luc gekoppeld om onderscheid te maken met een naamgenoot. Goethals heeft zijn sporen verdiend in de additievensector. Hij begon zijn carrière bij het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek (CLO), nu het ILVO, te Gent. Deskundig advies en service zijn voor hem minstens zo belangrijk als de producten zelf. Om daaraan invulling te geven, startte hij tien jaar geleden zijn eigen bedrijf Sanluc International.

Later richtte Goethals met een aantal partners het internationale platform Global Nutrition International op. Via dit platform is Sanluc actief in 42 landen. Het tienjarige bestaan van Sanluc International werd onlangs gevierd in het Kasteel van Zwijnaarde bij Gent met een studiedag over de bijzondere werking en effecten van butyraat. Calciumbutyraat is voor Sanluc International een belangrijk product. Niet verwonderlijk dus dat dit product centraal stond tijdens de studiemiddag, bedoeld voor de diervoederindustrie in België en Nederland.

Verlaging van Salmonella-uitscheiding bij varkens Dr. Filip Boyen van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent lichtte de eerste resultaten van een IWT-project betreffende Salmonella bij varkens toe. De onderzoeksgroep Veterinaire Volksgezondheid en Zoönoses van de faculteit testte het effect van gecoat calciumbutyraat op Salmonella-infecties. Hieruit bleek een significant effect op Salmonella typhymurium-infecties bij varkens. De testen werden uitgevoerd met lage concentraties zodat calciumbutyraat geen rechtstreeks antibacterieel effect had. Hieruit bleek dat butyraat de aanhechting aan de darmwandcellen en de invasie in de darmcellen afremt. In vivo proeven bevestigden de in vitro resultaten met een (significant) verlaagde kolonisatie van de darm en lagere Salmonella-uitscheiding in de mest.

Darmgezondheid Prof. dr. Richard Ducatelle van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent beet de spits af met een uiteenzetting over ‘de sleutelfunctie van butyraat voor een verbeterde darmgezondheid’. Op de dienst Pathologie, Bacteriologie en Pluimveeziekten van de Faculteit Diergeneeskunde werd baanbrekend onderzoek verricht naar mogelijke verklaringen van het werkingsmechanisme van ingrediënten en nutritionele additieven op de darmpathogenen en de interactie met de darmmucosa. Ducatelle onderstreepte dat butyraat een sturende invloed heeft op de genexpressie (SPI-1 = specifiek pathogeniciteitseiland 1) van Salmonella en de invasie door het darmepitheel reduceerde. In vivo resulteerde dit in een significante verlaging van de Salmonellapopulatie in het cecum (3,5 log reductie). Ook de invasiviteit en groei van Campylobacter wordt door butyraat geremd. In een eigen ontwikkeld in vivo model op dysbacteriose en Clostridium, gaf het gecoate butyraat een reductie van de laesies van 33,4 procent. ,,Butyraat of


18-19-20•Voerkosten:18-19-20

19-05-2008

15:18

Pagina 19

n met calciumbutyraat Sanluc-studiedag darmfunctionaliteit en -gezondheid

nutritionele ingrepen die boterzuurvorming stimuleren, zoals pre- of probiotica, zijn een mogelijke sleutel in de beheersing van darmpathogenen’’, aldus de hoogleraar. Morfologie Het effect van vetgecoat calciumbutyraat op de morfologie van het darmslijmvlies en de functie van de dunne darm bij het varken werden onder de loep genomen door Miriam Goerke van het Institut für Tierhaltung und Tierzuchtung van de Unversiteit Hohenheim in Stuttgart. Zij lichtte een onderzoek toe naar de invloed van fermentatieproducten op de ontwikkeling (mitose en apoptose) van de dunne darm. ,,Ingekapseld calciumbutyraat stimuleert de mitose ter hoogte van de crypten en remt de apoptose van de darmvilli in de dunne darm. Dit in tegenstelling tot resistent zetmeel, dat enkel de apoptose blijkt te remmen in het colon.’’ Daarnaast werd de enzymsynthese ter hoogte van de mucuslaag gestimuleerd. Innovatief is het zeer specifiek effect van gecoat calciumbutyraat in de verschillende delen van de dunne darm (duodenum, jejunum en ileum) en het colon. ,,Het globale resultaat is een verhoogde verterings- en absorptiecapaciteit van het darmepitheel, wellicht de basis van een betere voeder- en nutriëntenbenutting’’, stelt Goerke.

gecoat calciumbyturaat, meer bepaald de producten Greencab 70 Coated en Ovocrack, zorgt voor een significant verbeterde voederbenutting en schaalkwaliteit bij leghennen. Ovocrack (evenals Greencab 70 Coated) is een nutritioneel supplement op basis van ingekapseld calciumbutyraat. Uit experimenten door beide onderzoekers en hun teams kwamen de volgende effecten naar voor: - verhoogd legpercentage en verlaagde voederconversie over de gehele lijn, significant in het tweede deel van de legperiode; - verlaagde breuk en verhoogde breuksterkte (breuk, windeieren); - meer eerste klas eieren (minder bevuilde, haarscheurtjes, misvormde); - nutritionele compensatie van minimum 1,5% ME en 1,0% aminozuren;

- een extra financieel rendement van 0,3-0,4 euro per leghen. Hoewel het pure gecoate butyraat (Greencab 70 Ctd) ook positief werkte, waren de effecten met Ovocrack meestal groter en statistisch sterker verschillend, aldus de onderzoeksters. Vleeskuikens Ir. Luc Maertens van de Eenheid Dier van het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) te Gent, gaf een overzicht van meerdere experimenten met enerzijds Ovocrack bij vleeskuikens die werden uitgevoerd op het Onderzoeksinstituut te Melle in de periode 2003 tot 2007. ,,Onder vrij gunstige en hygiënische proefomstandigheden gaf Ovocrack een gemiddelde verbetering van 4,0 procent

Leghennen Dr. Sabien Vermaut, onderzoeker en nutritioniste bij het Belgisch Aveve Veevoeding, en ir. Ria Wiltenburg, onderzoeker van Cehave Landbouwbelang, toonden aan dat

18

19

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8

Luc Goethals in gesprek met Sophie Van Troys, verantwoordelijk voor de internationale activiteiten van Sanluc.


18-19-20•Voerkosten:18-19-20

19-05-2008

15:18

Pagina 20

>> Voerkosten drukken met calciumbutyraat

Vervanging amgb’s Sophie Van Troy gaf aan dat er momenteel in het kader van een Europees onderzoeksproject testen worden gedaan met alternatieven voor antimicrobiële voederbespaarders. Ook butyraat is onderdeel van dit onderzoek. ,,Hieruit blijkt onder andere dat in de periode 28 dagen na spenen butyraat, in een hoeveelheid van 2 kg per ton, als enig additief een significante verbetering geeft van de voederopname en de daggroei en een numerieke verbetering van de voederconversie’’, aldus Van Troy.

groei en 1,1 procent op voederconversie.’’ De effecten waren duidelijker in de jongere fasen en bij suboptimale rantsoenen (5 tot 10 procent) dan op latere leeftijd en/of rijke rantsoenen. Maertens benadrukte dat onder de vrij optimale omstandigheden op het ILVO (voer, hygiëne, infectiedruk) deze effecten ‘zeer sterk’ waren in vergelijking met vele andere geteste producten en de klassieke groeibevorderaars. Deze laatste gaven veelal weinig of geen effect onder genoemde omstandigheden. Een verteringsproef en een groeiproef met herformulering duiden op een nutritioneel effect van Ovocrack van 2,0 tot 2,5 procent ME (65 kcal) en 2,0 procent aminozuren. ,,Dit kan een wezenlijke voerkostverlaging betekenen.’’ Biggen Dierenarts Sophie Van Troys is bij Sanluc International verantwoordelijk voor de internationale activiteiten. Zij gaf een overzicht van verschillende zoötechnische proeven met Greencab 70 Ctd bij biggen op verschillende plaatsen in de wereld. ,,De zeer brede werking van het butyraat, inhibitie van pathogenen enerzijds, positieve invloed op de ontwikkeling en bescherming van de darmmucosa anderzijds, maar ook zijn selectieve immuniteitswerking, maakt het een onmisbaar ingrediënt in biggenvoeder”, concludeerde Van Troys uit de proeven. Dit zijn allemaal factoren die bijdragen tot een betere gezondheid van de biggen, maar die ook zorgen voor een betere groei. Gemiddeld over verschillende proeven gaf Greencab 70 Ctd een 3.65 procent betere voederconversie, een stijging van de dagelijkse groei met 6,18 procent en een verbeter-

de voederopname van 3,1 procent. Van Troys plaatste wel een kanttekening bij deze resultaten. ,,De soms vele additieven die al in het controlevoeder zaten, kunnen de resultaten hebben beïnvloed.’’ Sommige van de toevoegingen zijn wel en ander niet functioneel verenigbaar met gecoat calciumbutyraat. ,,Een verfijnde en intelligente inzet van deze producten kan ontegensprekelijk leiden tot lagere voederkosten”, aldus Van Troys. B e t e re g ro e i Greencab 70 Ctd is sterk wetenschappelijk onderbouwd, maar ook in de praktijk heeft het product zich bewezen, zo blijkt uit de bevindingen van het Belgische mengvoederbedrijf Danis. Ing. José De Muynck van dit bedrijf dat ook geïntegreerd is in de varkensketen lichtte de ervaringen toe die Danis opdeed met Greencab 70 Ctd. ,,We hebben op meerdere bedrijven testen uitgevoerd bij mestvarkens van 20 tot 110 kg. Globaal steeg de groei met 24 gram per varken per dag, verlaagde de voederconversie, werd er 0,8 procent minder uitval genoteerd’’, aldus De Muynck. Per afgeleverd varken werd 35

eurocent aan medicatiekosten bespaard. Ook met het gebruik van Greencab bij konijnen zijn goede ervaringen. Onderzoeken in de periode 2003 tot 2007 geven gemiddeld 11 procent groei en 2 procent betere voederbenutting, aldus Maertens. ,,Zowel de productie van boterzuur als van vluchtige vetzuren in het caecum werden ondersteund door het klassiek gecoat calciumbutyraat, terwijl een experimenteel prototype, alsook sommige andere additieven de fermentatie in het caecum significant remden.’’ Functioneel Door de diverse inleiders werd de waarde en kracht van ingekapseld calciumbutyraat als belangrijk darmfunctioneel additief benadrukt. Duidelijk kwam naar voor dat boterzuur (via ingekapseld calciumbutyraat) een sleutelrol speelt bij de goede werking en gezondheid van de dunne darm, resulterend in een betere benutting van het voeder (betere vertering en absorptie, dus lagere voederconversie) en verlaagde bedreiging door darmpathogenen, zoals E.coli, Salmonella, Clostridium en Campylobacter.

-

José De Muynck van Danis.

20

21

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


19-05-2008

14:21

Pagina 21

Expander ander en voorr e een male optimale duktie produktielijn

Hittestressgrafiek voor melkkoeien

temperatuur

21•adv:21

relatieve luchtvochtigheid

Mechanische/ thermische conditionering van an uw mengoeders voeders Postbus 160, 8530 AD Lemmer, tel.: 0514 569001 fax: 0514 569002 mail@speerstra.com, www.speerstra.com

Andritz S Sprout Spr o bv out bv,, Spaarpot 112 · 5667 6 KZ GELDROP Tel. T Te el. 040.262 040.2627777 2 27777 andritzsprout.nl@andritz.com andritzsprout.nl@ n andritz.com

Het volgende nummer van

www.andritzsprout.com www .andritzs t sprout.com

verschijnt op vrijdag 20 juni 2008.

GLOBAL PRESENCE

Wilt u informatie over

Denmark Netherlands Germany Ger many France UK USA Venezuela V enezuela Brazil B razil Chile Mexico Australia A ustralia R.P. R.P P. China

adverteren in De Molenaar? Neem dan contact op via telefoonnummer (+31) 058-2954870 of per e-mail via verkoop@eisma.nl

De sluitdatum voor het aanleveren van uw advertentie is donderdag 12 juni. De sluitdatum voor reserveren van advertentieruimte is maandag 9 juni.


22-23-25-26•Immuunsysteem:22-23-25-26

20-05-2008

09:01

Pagina 22

Immuunsysteem: e Algemeen

[Carolien Makkink]

AANGEBOREN

Het immuunsysteem is een complex

monocyten macrofagen

samenspel van organen, cellen en moleculen.

neutrofiele, eosinofiele en basofiele granulocyten

VERWORVEN

B-lymfocyten

T-lymfocyten

natural killer cells

De invloed van voeding op de immuuncytotoxische T-cel

T-helpercel

antilichamen (immuunglobulinen)

respons is veelzijdig. Enerzijds moet het immuunsysteem tolerant reageren op Th1

Th2

(lichaamsvreemde) nutriënten die het lichaam binnenkomen, anderzijds moet adequaat Aangeboren cel-gemedieerde immuniteit

Humorale immuniteit

worden opgetreden tegen ongewenste Figuur 2.

(mogelijk pathogene) indringers.

Het imuunsysteem: humorale en celgebonden immuniteit, aangeboren en verworven immuniteit

Het vierde European Equine Health & Nutrition Congress ging niet alleen over paarden. Er was ook veel aandacht voor het immuunsysteem en de relaties tussen voeding en immuniteit. Bruno

Figuur 1. Het immunologische orkest, de spelers en de muziek

Partituur

Antigeen

Dirigent

Antigeen-presenterende cellen (IDC)

앖 앖 Eerste viool

T-helper cellen 앖

Muziek Cytokinen ----------------------------------------------------------------------------앖

Macrofagen

B-cellen

Cytotoxische T-cellen

Enzymen, Zuurstofradicalen, NO

Antilichamen

Cytotoxinen, Perforinen, Granzymen

Muziek

Orkest

Goddeeris van de Universiteit van Gent en de Katholieke Universiteit van Leuven en Lori Warren van de Universiteit van Florida (VS) zetten de actuele wetenschappelijke kennis over het immuunsysteem op een rij en bespraken de invloed van voedingscomponenten. Het congres werd georganiseerd door de Equine Health and Nutrition Association, in samenwerking met Wageningen Universiteit en de Universiteit van Gent.

Afdoden

Neutraliseren, Opsoniseren, Lysis

Afdoden

A a n g e b o re n Immunoloog Bruno Goddeeris belichtte de relatie tussen voeding en het imuunsysteem. Hij vergelijkt een immuunrespons met muziek, gemaakt door een orkest (de immuuncompetente cellen), onder leiding van een dirigent (de gespecialiseerde antigeen-presenterende cellen, zoals de interdigitating dendritic cells (IDC)), die de partituur interpreteert (figuur 1). Immuunresponses kunnen worden onderscheiden in aangeboren (natuurlijke, ‘non-specifieke’, innate) en verworven (specifieke, adaptieve, acquired) immuniteit. Warren gaf het onderscheid

schematisch weer (figuur 2). Uit dit schema wordt duidelijk dat de twee systemen niet los van elkaar kunnen worden gezien. De aangeboren immuniteit is verantwoordelijk voor de eerstelijnsverdediging en de inductie van de immuunrespons. Deze immuniteit wordt gemedieerd door de zogenaamde antigeen-aspecifieke immuuncellen, zoals de IDC, de macrofagen en de neutrofielen (microfagen). Het aangeboren immuunsysteem brengt ook de alarmsignalen teweeg die cruciaal zijn voor het initiëren en het aansturen van antigeen-aspecifieke en specifieke verdedigingsreacties. Het aangeboren immuunsysteem is dus niet volledig a-specifiek. Met behulp van specifieke receptoren (pathogen recognition receptors, PRR) kunnen de IDC specifieke patronen (pathogen-associated molecular patterns, PAMP) herkennen. Dieren (maar ook planten) hebben vier grote genenfamilies van PRR ontwikkeld om microorganismen te detecteren: Toll-like receptors (TLR), nucleotide-binding receptors (NLR), retinoic acid-inducible gene 1-like receptors (RLR) en C-type


22-23-25-26•Immuunsysteem:22-23-25-26

20-05-2008

09:01

Pagina 23

: een harmonieus concert European Equine Congress belicht voeding en gezondheid

Tabel 1. Cytokinen en hun rol in de immuunrespons

lectin receptors (CLR). PAMP zijn karakteristiek voor lipopolysacchariden, lipoproteïnen, peptidoglycanen, glycolipiden, RNA, DNA en andere componenten van bacteriële, virale, gist- of schimmelorigine. Als de PRR een PAMP detecteren of herkennen, brengen ze de productie op gang van immuun-effector-moleculen, zoals interferon en pro-inflammatoire cytokinen die op hun beurt de immuunrespons moduleren. Ve r w o r v e n De verworven immuniteit is verantwoordelijk voor het antigeen-specifieke geheugen. De antigeen-specifieke cellen hierin hebben een immunologisch geheugen en scheiden immuun-actieve moleculen uit. De antigeen-specificiteit van de B-cellen en T-cellen ligt respectievelijk in hun B-cel-receptoren (BCR) en T-cel-receptoren (TCR) op hun celmembraan. B-cellen kunnen een specifieke epitoop van een antigeen direct (zonder verwerking of afbraak) herkennen. Tcellen herkennen alleen verwerkte antigenen die worden aangeboden door een antigeen-presenterende cel (APC)

Cytokine

Voornamelijk proof anti-inflammatoir

Werking

TNF움

pro

sterk inflammatoir; activeert adhesie van moleculen en pro-coagulantia; induceert acute fase eiwitten; activeert de meeste leukocyten en het vasculair endotheel

TNF움-sr

anti

inactiveert TNF움

IL-1웁

pro

co-stimulator van T-helper-2-cellen; sleutelrol in koorts en eetlustcontrole; effect op de meeste leukocyten, endotheelcellen en hepatocyten

IL-1ra

anti

antagonist voor IL-1-receptor; blokkeert de activiteit van IL-1

IL-2

pro

stimuleert de proliferatie van antigeenspecifieke T-cellen

IL-4

beide

stimuleert de differentiatie en activiteit van T-helper-2-cellen; bevordert de productie van antigeen- specifiek IgE door B-cellen

IL-5

pro

bevordert de activering van eosinofielen

IL-6

beide

stimuleert de acute fase respons; stimuleert de B-cel differentiatie en maturatie tot plasmacellen; co-stimulator van Th2-cel activiteit

IL-6sr

anti

inactiveert IL-6

IL-10

anti

werkt op Th1-cellen, B-cellen,natural killer cells en macrofagen;remt synthese van Th1-cytokinen (IL-2,IFN웂, TNF움); onderdrukt secretie van IL-1, IL-6 en TNF움 door macrofagen

INF웂

pro

stimuleert differentiatie en activiteit van Th1-cellen ; activeert cellen die betrokken zijn bij de verwijdering van bacteriën, virussen,schimmels en tumorcellen (monocyten, macrofagen, cytotoxische T-cellen, natural killer cells)

22

23

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


24•adv:24

19-05-2008

14:32

Pagina 24

TOTAL N U T RI T I O N feeding animals for health and growth

Uw producten zijn bij ons in vertrouwde handen!

Nutrikem®

Myco CURB®

Wij kunnen u met ons bedrijf ondersteunen bij: - Op- en overslag - Versnijden - Verkleinen (fijnmalingen) - Verpakken - Verladen van feedproducten. Onze core business is het malen, samenstellen, verpakken en de opslag van feedproducten, zoals droge halffabrikaten voor de zuivel- en veevoederindustrie. Ook voor het overpakken van producten en het malen van compleet hard geworden partijen poeders zijn wij uw ideale partner. Tevens zijn wij gespecialiseerd in de inkoop, verwerking en verkoop van reststromen en andere grondstoffen. Van Zutven Verwerkingsbedrijf BV Pater van den Elsenlaan n 15, 5462 GG Veghel Tel.: 0413-310419 E-mail: info@vanzutven .info info@vanzutven.info Website: www.vanzutve en.info www.vanzutven.info

Quadrion™

Sal CURB®

Acid LAC®

DE OPTIMALISATIE VAN VOEDERS VOOR GEZONDE DIEREN

www.kemin.com ar sterk Al 25 ja ingswerk! rwerk e ve t e in h

BENT U ZEKER

VAN UW SYSTEEM? SGS IS THE WORLD`S LEADING INSPECTION, VERIFICATION, TESTING AND CERTIFICATION COMPANY SGS is recognized as the global benchmark for quality and integrity. With more than 50’000 employees, SGS operates a network of over 1’000 offices and laboratories around the world. AgroControl is, als onderdeel van de SGS Nederland Groep, actief in de meest uiteenlopende gebieden voor wat betreft certificatie en auditing. AgroControl is o.a. geaccrediteerd om u te certificeren tegen systemen als GMP, HACCP en ISO welke u helpen bij het waarborgen van de kwaliteit. SGS NEDERLAND B.V. AgroControl t 0181 – 69 32 97 e nl.gmpanimalfeed@sgs.com

WWW.SGS.COM


22-23-25-26•Immuunsysteem:22-23-25-26

20-05-2008

09:01

Pagina 25

>> European Equine Congress belicht voeding en gezondheid

waaronder onze dirigent de IDC de beste presentator blijkt te zijn. De APC verwerkt het antigeen intracellulair tot korte peptiden (lineaire epitopen van 8 tot 20 aminozuren) die associëren met moleculen van het major histocompatibiliteitscomplex (MHC). Deze MHC-cellen presenteren vervolgens de peptiden van het antigeen aan het oppervlak van de APC, zodat ze kunnen worden herkend door de T-cellen. De T-cel-populatie wordt onderverdeeld in CD4+ T-cellen en CD8+ T-cellen. CD4+ T-cellen herkennen hun epitoop in associatie met MHC klasse II moleculen, terwijl CD8+ T-cellen hun epitoop herkennen in associatie met MHC klasse I moleculen. Afhankelijk van het humeur (interpretatie van de partituur) van onze antigeen-presenterende dirigent, de IDC, kunnen er voornamelijk twee soorten CD4+ T-cellen worden geïnduceerd. De Thelper-1-cel (inflammatoir) scheidt interleukine-2 (IL-2), interferon-웂 (IFN-웂) en IL12 uit, terwijl de T-helper-2-cel (antilichaamstimulerend) gekarakteriseerd wordt door IL-4, IL-5, IL-10 en IL-13. Het humeur van onze dirigent hangt af van signalen die hijzelf van zijn PRRs op zijn celmembraan krijgt, dus van de PAMPs die zich in zijn omgeving tijdens de ontstekingsreactie bevinden (zie hierboven). Dit bepaalt de uiteindelijke respons: inflammatoir of minder inflammatoir (antilichamen). Tabel 1 geeft een overzicht van enige cytokinen en hun effecten. B-cellen en macrofagen presenteren

antigenen aan T-cellen in hun eigen belang. Ze hebben cytokinen en andere stimulerende moleculen van de T-cel nodig om zelf respectievelijk antilichamen en enzymen te kunnen produceren. De ratio’s tussen de verschillende typen cytokinen bepalen uiteindelijk welk type antilichaam (IgG, IgA of IgF) en welk type immuunrespons (meer of minder inflammatoir) uit dit samenspel voortkomt. Reactie Weefsels reageren op irritatie, verwonding en infectie met een ontsteking. De ontstekingsreactie is een complex proces van de aangeboren immuniteit waar PAMPs een modulerende rol vervullen. De acute fase respons zorgt ervoor dat meer fagocyten worden gestuurd naar de verwondingsplaats. Stollingsfactoren en pro-inflammatoire cytokinen gaan aan het werk om de schade te beperken. Tegelijkertijd wordt een specifieke immuunrespons tegen de indringer in gang gezet. De acute fase respons staat schematisch weergegeven in figuur 3, waar opnieuw onze dirigent, de IDC, alsook de macrofagen en lokale weefselcellen een belangrijke rol in spelen. Het vetzuur arachidonzuur (C20:4n6) wordt door fosfolipase A2 afgesplitst van membraangebonden fosfolipiden. Het vrijgemaakte arachidonzuur wordt vervolgens omgezet in verschillende eicosanoïden (prostaglandinen, prostacycline, thromboxanen, leukotriënen,

Figuur 3. De acute fase respons. IDC = interdigitating dendritic cell, CRP = C-reactive protein, SAA = serum amyloid A, MBL = mannan-binding lectin, ACTH = adrenocorticotroop hormoon, IL = interleukine, TNF = tumor necrose factor.

Infectie of weefselverwonding Fosfolipases Lokale weefsel macrofagen, IDC Hypothalamus koorts, ACTH

Arachidonzuur

Leukotriënen Prostaglandinen

Lever: acute fase eiwitten (CRP, SAA, MBL)

Pro-inflammatoire cytokinen: IL-1, IL-6, TNF

Glucocortocoiden

Leukocytose

Vasculair endotheel verhoogde adhesie van inflammatoire cellen

24

25

Bruno

lipoxinen) met uiteenlopende fysiologische en immunologische effecten.

Goddeeries vergelijkt een immuunrespons

Vo e rc o m p o n e n t e n De darmwand komt in contact met diverse antigenen. Nutriënten, pathogenen en darmbacteriën en hun producten (PAMPs) interacteren met de mucosacellen en beïnvloeden de gastheer. De darmwand bevat vele immuuncompetente cellen, zowel georganiseerd in Peyerse platen, als vrij in de mucosa. Daarnaast staan ook de darm-drainerende lymfeknopen in contact met het maagdarmkanaal. Het is dan ook niet verwonderlijk dat voercomponenten direct en indirect invloed hebben op het immuunsysteem. Voercomponenten met een rechtstreeks effect op pathogenen of op de darmflora zijn bijvoorbeeld middenlange keten vetzuren (met een pathogeendodende werking) en suikers of lectinen die de kolonisatie van pathogenen in de darm remmen of de samenstelling van de darmflora beïnvloeden. Daarnaast is er een groep immuun-modulerende voercomponenten die het aangeboren immuunsysteem beïnvloeden door te interacteren met receptoren van de gastheer. Voorbeelden zijn vitaminen, oligosacchariden en (de ratio tussen) omega3- en omega-6-vetzuren. De vet-oplosbare vitaminen A en D3 passeren de celmembraan en reguleren gen-expressie. Beide vitaminen sturen

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8

met muziek.

>>


22-23-25-26•Immuunsysteem:22-23-25-26

20-05-2008

09:01

Pagina 26

>> European Equine Congress belicht voeding en gezondheid

het immuunsysteem in de richting van een T-helper-2-respons en hebben daarmee een remmend effect op ontstekingsreacties (anti-inflammatoir). Vo e r Omega-6-vetzuren in het voer zijn een bron voor de vorming in de celmembraan van arachidonzuur-bevattende fosfolipiden en moduleren het immuunsysteem bij activatie in de richting van een inflam-

matoire reactie (prostaglandine-2 en leukotriëne-4 series), terwijl omega-3-vetzuren de ontstekingsreactie eerder remmen (via prostaglandine-3 en leukotriëne-5 series). Linolzuur (C18:2n6) uit het voer zorgt voor de vorming van arachidonzuurhoudende fosfolipiden. Als het voer echter relatief veel alfa-linoleenzuur (C18:3n3) bevat, stijgt de concentratie aan omega-3-vetzuren. Dit beïnvloedt de samenstelling van de fosfolipiden in cel-

Tabel 2. Immnmodulerende nutriënten.

Nutriënt

Effect op het immuunsysteem

Glutamine

Energiebron voor immuuncellen. N-donor voor purine/pyrimidine-synthese (RNA/DNA). T-cel proliferatie, B-cel differentiatie, macrofaag functioneren, cytokinenproductie. Component van glutathion (anti-oxidant).

Arginine

Nodig voor normale groei en proliferatie van lymfocyten. Verhoogt cytotoxiciteit van natural killer cells en macrofagen. Wondheling.

Cysteine/ methionine

Component van glutathion (anti-oxidant).

Zink

Sleutelrol bij communicatie, activering, gen-expressie, eiwitsynthese en apoptose van immuuncellen. Cruciaal voor normale ontwikkeling van immuuncellen. Onderhouden van de activiteit van neutrofielen, monocyten/ macrofagen, natural killer cells, B-cellen en T-cellen.

Selenium

Integriteit van immuuncellen (via glutathion peroxidase). Onderhouden van de receptor-eiwitstructuur (via thioredoxine reductase). B-cel differentiatie en antilichaamproductie. Expressie van bepaalde cytokinen.

Vitamine A

Onderhoud van mucosale oppervlakken (eerstelijnsverdediging). Opwekken van antilichaamresponses. Immuuncelproliferatie en functie (via gen-transcriptie).

Lycopeen en luteïne

Immuuncelintegriteit (via antioxidant).

Vitamine E

Immuuncelintegriteit (via antioxidant).

Vitamine C

Lymfocyten proliferatie. Neutrofielen chemotaxis en fagocytose. Immuuncelintegriteit (via antioxidant).

Meervoudig onverz. vetzuren

Immuuncel chemotaxis en proliferatie. Productie van inflammatoire cytokinen. Corticosteroïdproductie.

membranen en leidt bij ontsteking (activatie van fosfolipase A2) tot de vorming van minder inflammatoire eicosanoïden (prostaglandine-3 en leukotriëne-5). Een verlaging in de omega-6 : omega-3 ratio in het voer lijkt te leiden tot meer ‘antilichaamrespons’ en minder cel-gemedieerde ‘ontstekingsrespons’. Voerbeperking verhoogt het gehalte aan glucocorticoïden, glucagon, insuline en groeihormoon en verlaagt de schildklierhormoonspiegel. Glucocorticoïden (vet-oplosbaar zoals vitamine A en D3) reguleren een groot aantal genen, waaronder verschillende genen die betrokken zijn bij verlaging van de inflammatoire immuunrespons. L-carnitine heeft een positief effect op de antilichaamproductie en een negatief effect op de inflammatoire respons. Het precieze werkingsmechanisme is nog niet duidelijk, maar L-carnitine verlaagt in elk geval de concentratie van TNF-움, IL-1웁 en IL-6, cytokinen die ontstekingsreacties down-reguleren. Beta-glucanen richten zich vooral op monocyten/macrofagen, neutrofielen en natural killer cells. Beta-glucanen lijken vooral te beschermen tegen darminfecties, maar kunnen in grotere hoeveelheden juist leiden tot een heftige ontsteking. De herkomst van de Beta-glucanen lijkt ook een rol te spelen bij het uiteindelijke effect. Niet alle Beta-glucanen gedragen zich hetzelfde. Ook gaf Warren een overzicht van de effecten van verschillende voercomponenten op het immuunsysteem (tabel 2). Dat voeding uiteenlopende effecten heeft op het immuunsysteem komt duidelijk naar voren. F a s c i n e re n d Het immuunsysteem is een complex geheel. Voedingsfactoren kunnen het immuunsysteem op uiteenlopende manieren moduleren. Het uiteindelijke effect hangt in hoge mate af van de onderlinge verhoudingen van de gevormde cytokinen. Dit maakt het lastig om het effect van één bepaalde voedingscomponent eenduidig vast te stellen. Daarnaast spelen omgevingsfactoren en diereigen factoren (gezondheidsstatus, leeftijd, conditie, genetische achtergrond) een rol bij het immunologisch functioneren. Het immuunsysteem is fascinerend.

-

26

27

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


27•adv:27

19-05-2008

11:11

Pagina 27

Kwalipak in Stroe is een zelfstandige onderneming, die zich heeft gespecialiseerd in het Produceren en Verpakken voor Derden van Poeder en Granulaatachtige producten zoals: o.a. Voormengsels Aanvullende Diervoeders Vitamine preparaten Diergeneesmiddelen Verpakken in o.a. For Sale For Sale For Sale For Sale Doosje Potten Emmer Sachets

• Volledig geautomatiseerde sacheteerlijn • Ook voor kleine charges Münsterstraat 2

Voor meer info bezoek onze website www.kwalipak.nl

Postbus 13 7570 AA Oldenzaal NEDERLAND

Kwalipak BV-Houtbeekweg 2- 3776 LZ-Stroe Tel .0342-443372 Fax.0342-442402 info@kwalipak.nl

tel. +31 (0)541 52 04 02 fax +31 (0)541 51 46 14 e-mail: info@persmatrijs.nl www.persmatrijs.nl

LUISTER EENS: HET GAAT OM DE KERN Twilmij B.V. is producent van hoogwaardige premixen, melkvervangers en specialiteiten voor de diervoederindustrie. Sinds 1963 is Twilmij innovatief actief met de ontwikkeling en fabricage van deze producten t.b.v. de nationale zowel als de internationale markt. Producten waarmee de diervoederindustrie zich kan onderscheiden en succes kan oogsten.

Twilmij B.V.

De kern voor succes!

w w w.t wilmij.nl


28•UHB:28

19-05-2008

15:20

Pagina 28

Uit het bedrijfsleven Weegterminal Mettler-Toledo Mettler-Toledo heeft een nieuwe weegterminal ontwikkeld die voldoet aan alle internationale richtlijnen voor explosiegevaarlijke omgevingen. De ijkwaardige IND226x is speciaal ontwikkeld voor gebruik tijdens zware industriële omstandigheden (Ex-Zone 1/21), maar biedt daarnaast ook een gunstige kosten/batenverhouding. De terminal kan zowel op tafels en statieven worden geplaatst als aan de muur. De weegterminal werkt naast het lichtnet ook op een oplaadbare accu (tot 70 uur). De weegterminal kan worden aangesloten op een groot aantal analoge plateaus en wordt toegepast als standalone terminal of als volgaanduider. De oplichtende LED-display is onder alle omstandigheden makkelijk leesbaar en geeft een aantal extra functies weer, zoals x10, boven/onder controle en MinWeigh. De bediening verloopt via zes functietoetsen. De IND226x wordt geleverd met één standaard digitale input om commando’s uit te voeren zoals clear, nul, tarra of print. Meer informatie: www.mt.com

Vakbeurs Industrie & Milieu In Ahoy Rotterdam vond voor de tweede keer de vakbeurs easyFairs Industrie & Milieu plaats, het milieuplatform voor professionals uit de Nederlandse industrie. De focus lag op bodemsanering, luchtbehandeling en waterzuivering. De beurs telde zo’n 100 exposanten. Eén daarvan was Precia Molen, leverancier van industriele weegsystemen. Zij legden op de beurs contact met verwerkers van vervuilde grond of afvalstromen. Meer informatie: www.easyfairs.com

28

29

Meer inzicht worminfecties bij pluimvee De ontwikkeling van wormeieren tot infectieuze eieren wordt vooral beïnvloed door temperatuur, vochtigheid en beschikbaarheid van zuurstof. Dat blijkt uit een literatuurstudie van de Animal Sciences Group (ASG) van Wageningen UR naar worminfecties bij legpluimvee in opdracht van het Productschap Pluimvee en Eieren (PPE). In het algemeen kunnen wormeieren, onder gunstige omstandigheden en afhankelijk van de soort, maanden en soms jaren besmettelijk blijven. Preventieve maatregelen voor het beperken van een wormbesmetting zijn onder andere een wormvrije opfok, opgedroogde stal voor opzet van de kippen, hittebehandeling tijdens leegstand of behandeling van de oppervlakten met kalk. Door het regelmatig verwijderen van strooisel kan men de wormbesmetting mogelijk beheersen. Het strooisel behandelen met het middel Stalosan lijkt te leiden tot minder infectieuze eieren en een vertraagde ontwikkeling. Bloedonderzoek kan in de toekomst leiden tot vroegtijdige diagnose van een wormbesmetting. ASG heeft in dit onderzoek gekeken naar de grote en kleine spoelworm en de haar- en lintworm: ,,De pluimveesector ondervindt al langere tijd de nadelen van worminfecties. De aanwezigheid van grote aantallen wormen kan leiden tot aantasting van de gezondheid van de hennen, waardoor ook het welzijn en de productie kunnen verminderen”, aldus onderzoeker Thea Fiks. Worminfecties kunnen onder andere leiden tot gewichtsverlies, afname van de eiproductie, diarree en ontstekingen van het maagdarmstelsel. Meer informatie: www.asg.wur.nl

Inschrijven voor Sima 2009 De inschrijvingen voor de Parijse vakbeurs Sima 2009 zijn van start gegaan. De tweejaarlijkse internationale vakbeurs voor landbouw en veeteelt vindt plaats van zondag 22 februari tot en met donderdag 26 februari in Paris-Nord Villepinte. Op de beurs vinden bezoekers een internationaal aanbod aan machines, producten en diensten voor de sectoren landbouw en veeteelt verdeeld over zeven beurshallen. Op de beurs wordt speciaal aandacht geschonken aan het thema duurzame energie. Daarnaast worden er nog internationale innovatieprijzen toegekend aan exposerende fabrikanten. Bedrijven kunnen zich online inschrijven via de website. Ook kan een schriftelijk inschrijfdossier worden aangevraagd bij Exposium Nederland. Bij inschrijving vóór 30 mei maken exposanten een grotere kans op een goede standlocatie, want na deze datum start de beursorganisatie met de eerste indeling van de beursvloer. Meer informatie: www.simaonline.com

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


29â&#x20AC;¢adv:29

19-05-2008

11:17

Pagina 29

34//-6,/%)34/&$/3%2).'%. 4(%2-)3#(%!+/%34)3#(%)3/,!4)%

COMPLETE DOSEERINSTALLATIES

MICRO DOSERINGEN

STOOMDOSERINGEN

$% -/2'%.34/.$ $% -/2' % .34/. $   s s   (% (% % $).4(%2 $).4 (% 2 (/,,!.$ (/,,!. $ 4 % ,               s s &! &! 8              777)63).34!,,!4)%3., 777 )63).34 4! !,,! !4 4)%3., , s).&/ s ).&/ )63).34!,,!4)%3., )63).34 4!,,! ! !4) 4 %3.,

9'#&&8#.7'61;174(''& 9'#&&8 8#.7'61;174(''&

$'.(''& $' '.(''&

''00+'79'-+,-12 ''00 0+'79'-+,-12 (14/7.#6+''0)410&561(('09##4&'4+0) (14/7.#6+''0 )410&561(('09##4&'4+0)

,CTGPNCPIQ QPFGT\QGMJGGHVQPUVQGIGNCVGP ,CTGPNCPIQPFGT\QGMJGGHVQPUVQGIGNCVGP DKLJGVIGD TWKMXCP$GNHGGFFGKPFKXKFWGNG DKLJGVIGDTWKMXCP$GNHGGFFGKPFKXKFWGNG ITQPF FUVQHHGPVGJGTYCCTFGTGP ITQPFUVQHHGPVGJGTYCCTFGTGP &KVNCC CVGGPOGGTPCWYMGWTKIG &KVNCCVGGPOGGTPCWYMGWTKIG XQGFGTHQTOWN QH GTKPIVQGGPIGGHVGNMGITQPFUVQ XQGFGTHQTOWNGTKPIVQGGPIGGHVGNMGITQPFUVQH GGPGPGT TIKGYCCTFG FKG JGV XGTFKGPV GGPGPGTIKGYCCTFGFKGJGVXGTFKGPV

#%*6'456'0*1

-QPVCMVGGTQPUXQQTOGGTKPHQ -QPVCMVGGT QPU XQQT OGGT KPHQ YYYCITKOGZDG YY YYCITKOGZDG


30-31•Zinpro:30-31

19-05-2008

16:32

Pagina 30

‘Kreupelheid bij zeugen z Diervoeding

[Marc van der Sterren]

Een kreupele zeug kost 175 euro per jaar. Een flink zeugenbedrijf loopt daardoor al snel een jaarsalaris mis. Klauwen verdienen dus meer aandacht. Ook bij het voeren. Zinpro organiseerde een groot symposium om hun nieuwe product te promoten. Organisch gebonden sporenelementen zijn beter opneembaar, luidde de boodschap.

Sporenelementen worden terug gevonden op plekken waar de dieren het echt nodig hebben. In de hoeven van de zeug bijvoorbeeld.

Niet feed first, maar feet first. De klauwgezondheid bij zeugen is totnogtoe zeer ondergewaardeerd. Vandaar dat Zinpro een tweedaags symposium organiseerde onder de naam Feet First. Eerst in Minneapolis, daarna in Sterksel. Met sprekers uit de hele wereld. Zoals John Deen, epedemioloog aan de universiteit van Minnesota die de aanwezige dierenartsen, nutritionisten en andere deskundigen een spiegel voorhoudt: ,,Vraag voor de verandering eens een rundveedierenarts om een zeugenbedrijf te bezoeken. Hij zal zeggen: ‘De dieren hebben dezelfde klauwproblemen als rundvee. Maar dan erger. Waarom doe je er niks aan?’” Deen wil

er maar mee aangeven hoezeer klauwproblemen in de varkenshouderij worden onderschat. Levensvatbaarheid De gevolgen van klauwproblemen kunnen enorm zijn. Kreupelheid veroorzaakt in de eerste plaats pijn. Het gaat ten koste van lopen, eten, staan en uiteindelijk van zaken als vertering en vruchtbaarheid. Zelfs het aantal doodliggers stijgt, vertelde Marrina Schuttert, dierenarts bij het Veterinair Centrum Someren. Kreupele zeugen krijgen kleinere tomen met een lagere levensvatbaarheid. Dit heeft onder meer te maken met de verminderde voeropname tijdens de lacta-

tie. De biggen groeien vervolgens 50 gram per dag minder. Zeugen worden eerder opgeruimd. ,,Kreupelheid is de voornaamste reden van ruimen”, vertelde Deen. ,,Dieren met klauwproblemen hebben vaak slechts een karkasgewicht van 120 kilo tegen 160 kilo bij een gezonde zeug. En dan vraagt een kreupele zeug nog extra tijd en aandacht.” Met sheets vol cijfers toonde hij de lagere productiviteit van kreupele zeugen aan. Zo brachten deze dieren bijvoorbeeld per jaar zes biggen minder groot. Deen bracht de kosten van kreupelheid in kaart, waaruit bleek dat elke kreupele zeug 175 euro per jaar kostte. Schuttert kwam met een getal dat dichter bij de praktijk van de zeugenhouderij komt. Een lager kengetal, maar zeker niet minder schokkend. Uit haar berekeningen kost kreupelheid op een gemiddeld bedrijf, verdeeld over de volledige zeugenstapel, bijna 30 euro per jaar. ,,Bij een groot bedrijf verlies je dan bijna een volledig jaarinkomen”, verduidelijkte ze. Bedrijfsspecifiek Schuttert ontwikkelde samen met DLVIntensief Advies een digitaal model voor de Nederlandse situatie waarmee een varkenshouder eenvoudig de kosten van kreupelheid kan berekenen voor zijn eigen bedrijf. Na het invullen van gegevens en kengetallen, zoals het aantal zeugen, vervangingspercentage, aantal biggen per zeug per jaar, of de dieren hoog- of laagproductief zijn en het percentage kreupelheid bij het vervangen


30-31•Zinpro:30-31

19-05-2008

16:33

Pagina 31

n zwaar onderschat’ Sporenelementen rechtstreeks naar de hoeven

Volgens John Deen, epedemioloog aan de universiteit van Minnesota, is kreupelheid bij zeugen een

Boudewijn Mys.

onderschat probleem.

Zinpro gaat in varkens van zeugen, rolt er een bedrijfsspecifiek cijfer uit. Met dit cijfer in de hand komt het erop aan maatregelen te nemen binnen het bedrijf. De komst van groepshuisvesting maakt het belang van goede klauwen alleen maar groter. Maar het zijn niet alleen de zeugenhouders die zelf maatregelen dienen te nemen, de hele sector kan rekening houden met kreupelheid, zo hield Christof Rapp, doctor aan de Hohenheim Universiteit, de symposiumbezoekers voor. ,,Fokkerijorganisaties kunnen meer aandacht besteden aan het beenwerk, stallenbouwers kunnen rekening houden met de vloeren. Maar ook voor voerfabrikanten is een voorname taak weggelegd.” Rapp gaf een gedetailleerde kijk in de werking van sporenelementen op de ontwikkeling van de hoef. Mangaan, zink en koper blijken een voorname rol te spelen bij de hoornvorming. Die juiste dosering levert Zinpro met het product Availa Sow. Tegelijkertijd hebben deze stoffen een gunstige invloed op de vruchtbaarheid. ,,Een juiste dosering kan de interval tussen spenen en berig-

heid met een dag verkorten”, aldus Rapp. ,,Bovendien vertonen de biggen een betere groei.” Opneembaarheid De prestaties van zeugen nemen vooral de laatste jaren enorm toe. In twintig jaar tijd is de toomgrootte met twee biggen toegenomen. Bij een toom van tien biggen heeft een zeug 6,7 kilo voer nodig, bij 12 biggen 7,7 kilo. De voerinname is dus erg belangrijk. Bovendien moet de zeug met het voer ook de juiste hoeveelheden eiwitten, vitaminen, mineralen en vooral sporenelementen als zink, calcium, koper en selenium binnenkrijgen. Met name bij sporenelementen is niet alleen de hoeveelheid in het voer van belang, maar vooral de opneembaarheid. En dat is meteen het geheim van Zinpro. Omdat de sporenelementen organisch zijn gebonden, neemt het lichaam ze beter op. Ze verdwijnen niet met de mest; uit metingen blijkt dat ze worden ze teruggevonden op plekken waar de dieren het echt nodig hebben. In de hoeven van de zeugen bijvoorbeeld.

-

3o

31

Zinkbacitracine. Het Amerikaanse bedrijf Zinpro is er groot mee geworden. Grondlegger Dean Andersen was er echter van overtuigd dat het effect van deze groeibevorderaar niet uitsluitend school in de antibiotische werking, maar ook in het sporenelement zink. Hij wist zink, maar ook mangaan, koper, ijzer en kobalt, te binden aan eiwitten en aminozuren. Op die manier worden de sporenelementen beter door het lichaam opgenomen. Zinpro is inmiddels wereldmarktleider in organische mineralen. Die positie komt voor het belangrijkste deel voor rekening van de melkveehouderij. Daar hebben de producten van Zinpro naar eigen zeggen de melkproductie doen toenemen, het celgetal doen afnemen en de vruchtbaarheid en klauwgezondheid verbeteren. Zinpro laat zich erop voorstaan dat hun chelaten zijn gebonden aan slechts één aminozuur en niet aan een volledige eiwitstructuur. Dat vergroot de opneembaarheid aanzienlijk, stelt Boudewijn Mys, area manager europe bij Zinpro. ,,Een dier neemt slechts 10 procent van de sporenelementen op. Bij ons product is dat meer dan het dubbele.” En die opneembaarheid is van groot belang, nu de maximumwaarden van sporenelementen in het voer om milieuredenen worden verlaagd. Niet alleen bij rundvee, maar zeker ook bij varkens. ,,Bij het huidige productieniveau lijden veel zeugen aan een chronisch tekort aan sporenelementen”, stelt Mys.

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


32•adv:32

19-05-2008

11:18

Pagina 32

Your partner in quality assurance Nutrilab is meer dan laboratorium en dienstverlener. Nutrilab is uw partner op het terrein van voedselveiligheid. Moderne onderzoekstechnologie combineren wij met een persoonlijke en gerichte aanpak. Heldere communicatie met een actieve opstelling met als doel de zekerheid te bieden die u vraagt. Bezoek onze website, www.nutrilab.nl en maak kennis met onze mogelijkheden. Of bel direct voor een afspraak: tel. (0183) 44 63 05. Nutrilab bv Burgstraat 12 4283 GG Giessen

Nutrilab adv Molenaar.indd 1

BIETVINASSE > 65 % droge stof, > 19 % re

t. (0183) 44 63 05 info@nutrilab.nl www.nutrilab.nl

20-04-2007 15:41:44

Postbus 6 4600 AA Bergen op Zoom Telefoon 0164 – 213400 Fax 0164 – 213401 internet: www.nedalco.com

Verkoop Nederland: A.P.A. van der Weide GSM: 06 – 53435045 e-mail: a.vdweide@nedalco.nl


33•adv:33

19-05-2008

11:42

Pagina 33

Exclusief distributeur van de volgende speciale producten:

• •

• • • •

AP 820, plasma-eiwit, volwaardig alternatief voor AMGB’s AP 301, hoogwaardig hemoglobine-poeder

Reashure, pensbestendig choline chloride Niashure, gecoat niacine Nitroshure, slow release ureum Keyshure, organisch gebonden sporenelementen

GOLDFLEX GETOASTE SOJABONEN ENERGYFLEX DEHULLED GETOASTE SOJABONEN VEEVOEDERGRONDSTOFFEN MINERALEN DE BRON BV HARDERWIJK

• • •

Bergafat gefractioneerd vetpoeder, al of niet gecombineerd met lecithine Bergafit en Bergapur lecithine poeders Bergazym enzymen

Ir. Lelykade 7a 3846 AE HARDERWIJK TEL: 0341-462111 FAX: 0341-462110

LMÄJPwU[WHSSL[PZLYLU& •

Diamond V gistcultuur, volledig gefermenteerde gist Al meer dan 60 jaar marktleider

- gespecialiseerd in stapelen van zakgoed - overlappend stapelen - modulaire opbouw van machines

• • •

Digestarom, volwaardige kruidenmengsels Revestarom, diverse soorten aroma’s Neosweet, zoetstof, zeer scherp geprijsd

- capaciteit tot 2000 eenheden per uur - minimale omsteltijden

Voederzuren: mengsels op maat - Double butterfly fumaarzuur, GMP- erkend - Handelsproducten zoals biergist, melassegist en citroenzuur

- lage onderhoudskosten - 24 uurs servicedienst met uitzondering van zondag

Prebiotica: - Fibrofos en prebiofeed, producten op basis van inuline - Cichoreipulp, hoogwaardige drager - Glycopulp, droge MPG of glycerol

SYMACH Palletizers B.V. Postbus 160, 8530 AD Lemmer, Tel.: 0514 569001, Fax: 0514 569002 mail@speerstra.com, www.speerstra.com

Deltahoek 4 4511 PA Breskens www.symach.nl

T +31(0)117 383265 F +31(0)117 382234 E info@symach.nl


34-35•Dufagro:34-35

19-05-2008

16:17

Pagina 34

Dufagro erkend als ge s Jan Speerstra nieuwe voorzitter Dufagro

Algemeen

[Jacqueline Wijbenga]

Dufagro bestaat dit jaar vijf jaar. Jaren waarin de branchevereniging onder leiding van Cees Twint het nodige heeft bereikt. Aan het eind van dit eerste lustrum is de tijd rijp voor een wisseling van de wacht. De voorzittershamer is nu in handen van Jan Speerstra. De Dutch Feed Additve Group (Dufagro) werd officieel als vereniging opgericht op 12 februari 2004. Het initiatief voor de bundeling van krachten tussen kleinere additievenleveranciers werd een jaar eerder genomen door Cees Twint van EFS-Holland. Hij kreeg daarbij steun van leden van het eerste uur, zoals Speerstra Feed Ingredients, Agriprom, Greenvalley International en Manids Feed Ingredients. Nu, bijna vijf jaar later, vindt Twint het tijd dat de voorzittershamer in andere handen komt. ,,We worden nu beschouwd als een volwaardige gesprekspartner in de branche, maar ook bij de officiële instanties. Vanuit de huidige positie kunnen we verder werken aan het behartigen van de belangen van onze leden’’, aldus Twint. Het is aan Jan Speerstra om die uitdaging invulling te geven. Hij werd tijdens de algemene vergadering van de vereniging gekozen tot nieuwe voorzitter.

Symposium Naast de beleidsmatige betekenis voor de leden, wil Dufagro ook vakinhoudelijk van betekenis zijn. Voor de leden wordt dat bereikt tijdens de vergaderingen waarvoor sprekers uit diverse gelederen worden uitgenodigd. Vanwege het vijfjarig bestaan wordt bovendien een symposium georganiseerd voor een breed publiek. Dit evenement met als titel ‘Additieven na 2010’ wordt gehouden in het voorjaar van 2009.

Uitdaging De eerste uitdaging die Dufagro ten tijde van de oprichting aanging, was het realiseren van een productaansprakelijkheidsverzekering voor de leden. Na de verschillende incidenten in de sector was het met name voor kleine bedrijven moeilijk een dergelijke verzekering af te sluiten met voldoende dekking. ,,Daarin is die eerste jaren veel tijd gaan zitten’’, vertelt Twint. Eenmaal in rustiger vaarwater is de belangenorganisatie zich gaan inzetten voor erkenning door marktpartijen en officiële instanties. Die inspanningen hebben er toe geleid dat Dufagro sinds kort in het PDV-bestuur zitting neemt, samen met ‘grote broer’ Nefato en deelneemt aan twee commissies. G ro e i De inzet van het Dufagro-bestuur is in de markt niet onopgemerkt gebleven. Begon de vereniging in 2004 met twaalf leden, inmiddels zijn dat er zeventien (zie tabel). Daarmee vertegenwoordigt Dufagro ongeveer eenderde van de additievenomzet in Nederland. Volgens Twint spreken vooral de concrete en heldere doelstellingen van de vereniging aan. ,,Al bestaat natuurlijk het gevaar dat na het realiseren van twee doelen die erg in het oog springen, de betekenis van de organisatie verloren gaat’’, vult Speerstra aan. Het is aan hem om dat te voorkomen. ,,Dufagro moet niet een vrijblijvende club worden.

We moeten inhoudelijk iets toevoegen om de betrokkenheid die we hebben bereikt, te behouden.’’ Dat kan met het huidige aantal leden zeker, verwacht Speerstra. ,,Maar ik hoop dat we de vereniging de komende jaren verder kunnen versterken en verbreden door meer bedrijven aan ons te binden.’’ De kracht van de vereniging wordt daarmee vergroot. ,,Je kunt meer een


34-35•Dufagro:34-35

19-05-2008

16:18

Pagina 35

e sprekspartner

Tabel 1. Huidige leden Dufagro

Jan Speerstra heeft de voorzittershamer overgenomen van Cees Twint.

vuist maken, je stempel ergens op drukken.’’ En dat zal zeker nodig zijn voor de taken die Dufagro de komende periode voor ogen heeft. ,,We gaan ons onder andere inzetten voor kostenreductie van bijvoorbeeld de productschapheffing en voor onderzoek. Als kleine bedrijven moeten en willen we graag onderzoeken doen met onze producten. De kosten daarvan rijzen, zeker in Noordwest-Europa, de pan uit.

Mogelijk is winst te behalen met een collectief onderzoekstarief’’, aldus Speerstra. In aanvulling op deze al geformuleerde doelstellingen, zal een enquête worden gehouden onder de leden. ,,Daaruit hopen we af te leiden wat de leden nog meer van ons verwachten en welke aandachtsgebieden moeten worden benoemd tot speerpunt voor de komende jaren’’, besluit Speerstra.

-

34

35

Agriprom Alltech Van Benthem Mineralen Carbo Holland Denkavit Ingredients EFS-Holland Euroduna Nutrition Feed Consult Greenvalley International Keij Solutions Loders Croklaan Manids Feed Ingredients Micro Nutrition Poortershaven Industrial Minerals Van Ramshorst Nutritional Products Speerstra Feed Ingredients Tesgo International

Nieuwleusen Ridderkerk Yde Wergea Voorthuizen Culemborg Doetinchem Geffen Wageningen Bunnik Wormerveer Veghel Surhuizum Rotterdam Apeldoorn Lemmer Woensdrecht

Het secretariaat van Dufagro is ondergebracht bij adviesbureau Thielen Consult in Venray.

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


19-05-2008

11:23

Pagina 36

YOUR PROCESS... ...OUR CARE

MICRO DOSEER-INSTALLATIES

U WILT HET ALLEMAAL... ...IN DE KERN VAN DE PELLET MENGERS

HAMERMOLENS

• Homogeen • Nauwkeurig • Max. en min. niveaus • Diverse lagen • Snel • Geen breuk

PEGASUS® VACUUM COATERS VRAAG DINNISSEN... ...HOE TE COATEN

WWW.DINNISSEN.NL

Mengvoederinstallaties Premixfabrieken Bloemfabrieken Silo's (glad- en damwand) Transportinstallaties Hamermolens (3000/1500 t/min) Doseerinstallaties Mengers Pers- en extrudeerinstallaties Vloeistofopslag/dosering

Postbus 3 2750 AA Moerkapelle T +31 (0)79 593 22 21 F +31 (0)79 593 11 47 E mkp@ottevanger.com

U W PA R T N E R V O O R Z O W E L C O M P L E T E FA B R I E K E N A L S V O O R H O O G W A A R D I G E M A C H I N E S

36•adv:36

Postbus 47 7120 AA Aalten T +31 (0)543 47 26 88 F +31 (0)543 47 54 75 E aalten@ottevanger.com

w w w. o t t e v a n g e r. c o m


37•adv:37

19-05-2008

11:41

Pagina 37

Kijk ook eens op

www. demolenaar. nl

Ex

voor actuele

Specialist in het extruderen van uw veevoedergrondstoffen

informatie.

Geëxtrudeerd volvet Canadees lijnzaad Geëxtrudeerd soyaschroot Geëxtrudeerde volvette soyabonen Geplet Canadees lijnzaad ! Producten met net dat beetje extra !

L. Blondeellaan 15 8380 Zeebrugge tel: 0(032)50/544.861 - fax: 0(032)50/544.942 www.borlix.be

info@borlix.be

Advertenties worden gelezen.

Ziet u wel?

YOUR U RGENT ANALYTI C AL QU ESTION DE SE RVES A PROMPT SOLU TI ON Bankwerkerstraat 16 3077 MB Rotterdam P.O. Box 91244

S w ift se r vice w it h a ttr a c ti v e r a te s Myco t o x i n s Pest i ci des Hea v y M et al s

3007 ME Rotterdam The Netherlands

phone +31 (0)10 282 32 92 fax

+31 (0)10 282 32 73

GMO

e-mail info@tlr.nl

Mic ro B i o l o gy

www.tlr.nl

Now al s o av ai l abl e: Biofu e ls and Biomass More information about these and/or other analyses? Please contact us by phone, fax, e-mail or go to www.tlr.nl

Ex


38•Markt en Trends:38

20-05-2008

13:53

Pagina 38

Markt en trends

Europese oogstverwachting positiever Granen en grondstoffen

[Lourens Gengler]

De oogstverwachtingen in Europa zijn weer positiever dan voorheen. Zelfs de eerdere probleemgebieden zijn gunstig gestemd. De Europese Unie zal waarschijnlijk in de komende week met een nieuwe oogstverwachting komen. Officieel zal daar een totaal van ongeveer 293 miljoen ton worden vermeld, maar er wordt al rekening gehouden met een oogst van meer dan 300 miljoen ton. Zelfs over de eerdere probleemgebieden in Zuid-Europa worden positieve berichten gemeld. Vanuit Spanje kwamen weliswaar verontrustende berichten over aanvoer van watertankers naar Barcelona, maar regionale deskundigen in de landbouw melden dat de laatste weken voldoende water is gevallen en precies op het juiste moment voor goede graanontwikkeling. Over enkele weken gaat de gerstoogst in NoordSpanje alweer van start. In Noord-Italië is men eveneens enthousiast over de gevallen neerslag en ook daar is voldoende water beschikbaar voor irrigatie van mais. Bij het beheerscomité granen van de Europese Unie heeft men historische klimatologische omstandigheden vergeleken met die van dit jaar en dat naast de graanopbrengsten gelegd. Ook daaruit

Rijstproductie China is de laatste tijd volop in het nieuws. Naast de aardbeving en de Olympische Spelen is het land een essentiële factor voor de prijsvorming van voedsel in de wereld. Een positief bericht uit China gaat over het verhogen van de rijstproductie. Wetenschappers hebben daar een gen in de rijst gevonden die in sterke mate verantwoordelijk zou zijn voor de opbrengst. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Genetics. De onderzoekers beweren eveneens dat ze het gen voor hoogte en bloeitijd hebben geïdentificeerd. Eén en ander zou van cruciale betekenis zijn voor stijgende productiviteit.

komt de conclusie dat dit jaar tot nu toe uiterst gunstig verloopt en zonder extreme tegenslag een record hoge opbrengst kan geven. Soja Stakingen en protesten van Argentijnse sojaproducenten leveren een belangrijke bijdrage aan de zeer vaste prijzen voor soja. Aan het slot van week twintig sloot de termijnbeurs in Chicago duidelijk hoger. De aangekondigde verlenging van de boerenstaking, in combinatie met nieuwe inkooporders uit China, zorgden voor een opleving van de handel. In onze regio blijft de sojamarkt voorlopig zeer vast door beperkte levering uit Argentinië, het belangrijkste aanvoerland voor sojameel. De moeilijkheden bij de uitvoer van soja uit Argentinië zorgen voor verschuivingen naar Brazilië en de Verenigde Staten. Noord-Amerika heeft al te maken met lage eindvoorraden. De weersvooruitzichten zijn gunstig voor inzaai van mais, zodat de mogelijke overstap naar meer soja beperkt zal blijven. Verder draagt de stijgende dollar bij aan de opwaartse trend in de termijnhandel. Overigens waken analisten voor al te harde voorspellingen over het niveau van soja, want als de Argentijnse export weer volop gaat lopen, zal dat zeker een dalend effect hebben op de prijsvorming wereldwijd. Granen Bij de handel van granen is het in onze regio betrekkelijk rustig. 'Mengvoerbedrijven zijn afwachtend, want ze gaan er vanuit dat de prijzen verder zullen dalen. De oogstverwachtingen zijn overal positief vanwege goede weersomstandigheden. We zien dat oude prijzen evenwichtig terugkomen. Inmiddels is hier en daar tarwe weer goedkoper dan mais', aldus een tussenpersoon in granen. Tarwe wordt nu rond 220 cif geleverd en voor de periode september tot december ligt het rond 190 euro per ton. Door de goedkopere granen is de vraag naar mais, sorghum en tapioca een stuk minder geworden. Ook de hoge sojaprijs maakt een voerrecept met soja en tapioca ongunstiger ten opzichte van tarwe. Speculaties Hoge prijzen van voedsel en grondstoffen zijn dagelijks onderwerp in media en politiek. Treurig genoeg denkt plotseling iedereen verstand te hebben van landbouw, terwijl de uitspraken vaak feitelijk onjuist zijn. Zo schreef bijvoorbeeld het Algemeen Dagblad vorige week in een bijlage over energie dat mais dient als grondstof voor biodíesel. En opnieuw werd biobrandstof in één adem genoemd met voedselschaarste in ontwikkelingslanden. Een heel andere oorzaak voor hoge prijzen werd bij CNN gegeven door (net niet presidentskandidaat) Hillary Clinton: ,,De hoge prijzen die we de laatste tijd zien, geven geen goed beeld van de markt, maar worden veroorzaakt en in stand gehouden door speculaties op de beurs.” Die mening heeft ook de Indiase overheid die daarom speculatieve handel in tarwe, rijst, kikkererwten, soja, olie, et cetera heeft verboden. In de Europese Unie wil de sociaal-democratische fractie dat beperkingen worden opgelegd aan prijsopdrijvende termijnhandel. Daar tegenover beweren beurshandelaren in het Financieel Dagblad dat er van opdrijving geen sprake is. Ook ABN Amro bestrijdt dat hun turbo's zouden kunnen leiden tot prijsopdrijving.

38

39

D e M o l e n a a r n r. 1 1 2 3 m e i 2 0 0 8


39•adv:39

19-05-2008

11:27

Pagina 39

Van ’t Kruis op- en overslag B.V.

Tanks en machines voor voedingsmiddelen en chemie Te koop o.a.: • 1 RVS tank vert. 200.000 L. met isolatie.

Uw vertrouwde GMP-gecertificeerde adres voor de opslag van uw bulkproducten in loods of silo.

• 2 RVS tanks vert. 120.000 L. met isolatie. • 6 RVS tanks vert. 100.000 L. met isolatie • 1 RVS tank vert. 100.000 L. met isolatie S.G. 1.55 • 2 RVS 316 tanks 100.000 L. isolatie en roerwerk

Wij hebben de beschikking over: •Laad- en loskade voor schepen tot max. 2.80 meter diepgang.

• 1 RVS tank vert. 100.000 L. enkelwandig S.G. 1.55 • 1 RVS tank vert. 90.000 L. met isolatie • 1 RVS tank vert. 75.000 L. enkelwandig • 2 RVS tanks vert 60.000 L. isolatie en dubbelwandig

•Gecertificeerde weegbrug.

• 2 RVS tanks vert. 50.000 L. met isolatie

•Loods en silo’s voor opslag van uw bulkgoederen.

• 3 RVS tanks horizontaal 40.000 L. (grondtanks)

•Stuffen en strippen van containers.

• 2 RVS tanks vert. 30.000 L. isolatie en roerwerk • 2 RVS 316 rechthoekige bak 20.000 L..

Ook opslag van pallets en big bags of verhuur van loodsruimte behoort tot de mogelijkheden.

Van ’t Kruis U vindt ons aan de Hoogewaard 196 - 2396 AR - Koudekerk a/d Rijn Tel: 0172 – 538438 Fax: 0172 – 539842 Email: vantkruis@xs4all.nl

Nutriquine is een Europese marktleider in de voeding van Paarden. Nutriquine is de eigenaar van enkele bekende

• 2 RVS 316 spiraal warmtewisselaars V.O. 225 m2 • 1 RVS Hosokawa menger 3000 L. • 1 RVS 316 Hosokawa menger 600 L.. • 2 x Aerzen blowers. • 1 RVS trog met vijzel • 1 RVS krattenwasmachine

Handelsbedrijf Koster BV Industrieweg 39A, Rogat Tel. 0522 – 463684 www.rvstanks.nl

Nutriquine is voor onmiddellijke indiensttreding op zoek naar een (m/v):

PRODUCT MANAGER // AANKOPER Uw functie: • Leveranciersprospectie, selectie en opvolging • Beheer van grondstoffen en producten, voorraad en bestellingen • U ontwikkeld ook registratie documenten voor Export • U bent verantwoordelijk voor de wettelijke conformiteit van de producten en de etiketten.

merken in deze sector, waaronder het merk CAVALOR. Nutriquine exporteert

Uw profiel: • U bezit een hoge school of universitair diploma en heeft ervaring/interesse in de technische kant van de voeding (formulatie, grondstoffen,…enz). • U bent vlot drietalig (Nederlands/Frans/Engels) • U combineert analytische kennis met communicatieve vaardigheden. • U heeft zin voor initiatief, bent nauwkeurig en straalt vertrouwen uit.

vanuit België naar meer dan 40 landen.

Ons Aanbod: • Een uiterst boeiende werkomgeving • Een competitief salarispakket • Een open werksfeer waar ruimte is voor visie, initiatief en persoonlijke groei. Interesse? Aarzel dan niet en stuur uw sollicitatiebrief met gedetailleerd CV naar Nutriquine N.V., Peter Bollen, Industriepark 11B, 9031 Drongen of naar Peter.Bollen@Nutriquine.com. Wij garanderen een discrete behandeling van je kandidatuur.


40•Agenda:40

19-05-2008

16:01

Pagina 40

Agenda

Colofon

27-30 mei VIV Europe 2008 Moscow Edition, Moskou (RS)

27 juni Nationale Rundvee Manifestatie, Veemarkthallen Utrecht

28-30 mei Cursus ‘maatschappelijk innoveren van transitieopgave naar resultaat’, Wageningen

18 juni Congres ‘megastallen in Nederland: kansen en ruimte voor grootschalige, intensieve veehouderij’, Arnhem

29 mei Studiemiddag Agrivaknet-Varkens ‘diagnose en aanpak van Circo’, Wijchen 29-30 mei International conference on the health impact and future potential of beneficial microbes, NH Barbizon Palace Hotel, Amsterdam 30mei Gedelocaliseerde beursdag 2008, De Beurs van Brussel, Marche-en-Famenne (BE) 30 mei VMT bijeenkomst ‘duurzaam ondernemen’ en workshop ‘duurzame ketenverantwoordelijkheid’, Ede 4 juni Zomersymposium ‘fokken op Uiergezondheid’, UGCN, Ede

8 juli Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht 10-15 augustus World Poultry Congres, Brisbane Convention and Exhibition Centre, Queensland, (AU) 27 augustus Training ‘GMP voor levensmiddelenbedrijven’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad 11 september Traning ‘interne audit training GMP’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad 16 september Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht 22 september Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht

Agenda 17 juni

Exposium Technocom ‘potentiele verbeteropties in chemische productieprocessen’, Hoeve

24-25 september Cursus ‘vruchtbaarheid en voorplanting van het varken’, Wageningen

24 juni Training ‘monstername’, Schothorst Quality Consultants, Utrecht

25 september Training ‘leveranciersaudits en beoordelingen’, Schothorst Quality Consultants, Lelystad

26 juni Themadag PDV ‘voeding van hoogproductief melkvee, een uitdaging voor nutritionisten’, Wageningen

25-26 september Cursus ‘risicomanagement in grondstoffen- en energiemarkt’, Wageningen

www.demolenaar.nl In de rubriek Agenda staan evenementen en activiteiten vermeld voor de komende weken. Het betreft hier een selectie van alle activiteiten die zijn doorgegeven aan de redactie van De Molenaar. Op onze internetpagina www.demolenaar.nl vindt u de volledige lijst met activiteiten die bij de redactie bekend zijn. Ook meer uitgebreide informatie voor zover beschikbaar of een informatienummer kunt u vinden via de site. Activiteiten voor deze rubriek kunt u aanmelden bij de redactie: redactiemolenaar@eisma.nl.

40

De Molenaar, waarin opgenomen De Belgische Molenaar (c.q. Elevator), is sinds 1898 het vakblad voor de graanverwerkende- en diervoederindustrie. Het blad verschijnt éénmaal per 14 dagen in Nederland en België. Uitgave: Eisma Businessmedia bv Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden (Nederland) Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden D i re c t i e : Egbert van Hes, algemeen directeur Pieter Tjeerd van Hes, directeur Uitgever: Minne Hovenga C o m m e rc i e e l m a n a g e r : Seb van der Kaaden Redactie: Jacqueline Wijbenga, hoofdredacteur Tineke van der Weg, redacteur Anneke van der Schaaf, eindredacteur Tel. 0031-(0)58-2954862 Fax 0031-(0)58-2954878 E-mail: redactiemolenaar@eisma.nl Dr.Ir. Carolien Makkink, redacteur diervoeding Hans van Vliet, redacteur techniek B e l g i s c h e re d a c t i e : Micas nv & Editions, Jef Verhaeren e.a. Tel. + 32 (0)15-315808 E-mail: jef.verhaeren@miceditions.be Redactiemedewerkers: Ir. Hein van der Ploeg, Henk van Laarhoven, Henri de Haan, Frank Braad, Lourens Gengler, ir. Wim Thielen en anderen. R e d a c t i e - a d re s : Postbus 340, 8901 BC Leeuwarden Bezoekadres: Archimedesweg 20, Leeuwarden Advertentieverkoop: Hoofd advertentie exploitatie: Siebolt Nieuwenhuis Traffic: Doeke Nicolai Tel. 0031-(0)58-2954870 / Fax 0031-(0)58-2954871 E-mail: verkoop@eisma.nl Abonnementen: Abonneeservice Eisma Businessmedia Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven Tel.: 088-2266648 abonnement@eisma.nl De abonnementsprijs voor Nederland bedraagt voor een jaargang, die van januari t/m december loopt, €198,50 exclusief 6% BTW (bij automatische incasso bespaart u € 3,00 administratiekosten) en is bij vooruitbetaling verschuldigd. Voor andere landen op aanvraag. Abonnementen kunnen op elk moment van het jaar ingaan en worden genoteerd tot wederopzegging. Opzegging dient schriftelijk te geschieden voor 1 december; u ontvangt van ons een schriftelijke bevestiging. B a n k re l a t i e : - voor Nederland: Friesland Bank: 29.80.05.298 - voor België: Postcheque Brussel 000-0007463-91 P re P re s s : ZeeDesign, Witmarsum Druk: Scholma druk bv, Bedum

© Copyright 2008 Eisma Businessmedia bv, Leeuwarden Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auterurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.


omslag 3:omslag 3

19-05-2008

09:33

Pagina oms 3

â&#x20AC;&#x153;Er is niets mooiers dan gezond jongvee!â&#x20AC;?

In de veehouderij worden de beste resultaten behaald als het welzijn en de gezondheid van de dieren vanaf het prilste begin centraal staan. Denkavit, internationaal toonaangevend producent van kwaliteitsvoeders voor kalveren, biggen en andere jonge dieren, wil daar een bijdrage aan leveren. Innovatie staat daarbij in ons denken en doen bewust centraal. Aan de hand van onderzoek in onze laboratoria en op onze proefbedrijven ontwikkelen we inzichten die aansluiten op de eisen van deze tijd. En die inzichten delen we met de mengvoederindustrie, de distributeurs en de veehouders zelf. Zo maken we ons als collectief sterk voor het jonge dier. Logisch, want groeien doe je samen.

G R O E I E N

D O E

J E

S A M E N www.denkavit.nl

131 00 442 C

Ad K lf i dd 1

05 03 2008 15 24 00


omslag 4:omslag 4

19-05-2008

09:34

Pagina oms 4

Oog voor detail Een pauwenveer is perfect in ieder detail. Perfectie is de drijfveer voor Trouw Nutrition Nederland. En deze gaat verder dan premixen. Feed ingrediĂŤnts worden geselecteerd om bij te dragen aan uw winstgevendheid. Voedingssupplementen zijn ontwikkeld om alledaagse problemen op de boer voor u op te lossen. Ook voor speciale grondstoffen bent u bij ons aan het juiste adres. En dat alles perfect, als een pauwenveer, binnen een kader van uiterste zorg voor voedselveiligheid. Iedere dag, elke levering.

Voor meer informatie, neem contact op met Trouw Nutrition Nederland BV T: +31 (0)341 371 611 E: trouw.nl@nutreco.com Of bezoek onze website www.trouwnutrition.nl

a nutreco company

demolenaar-2008-11  

Midland Voeders Vijf jaar Dufagro Midland Voeders Vijf jaar Dufagro 11 vakblad voor de graanverwerkende en diervoederindustrie 111 de jaarga...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you