Issuu on Google+

BIT NUMMER 216 2014 VERBETER DE DRAF | FABIENNE LÜTKEMEIER | BUITENRIJDEN

BUITENRIJDEN

VAN A TOT Z

VERVEELT JOUW PAARD ZICH TE PLETTER?

de draf

VERBETER

NUMMER 216 | PRIJS € 6,95

BP

01_Cover.indd 1

TOP MANEGEPAARD | MEELOPEN AAN DE HAND | SPORTEN DOOR DE OGEN VAN HET PAARD | PAARDENOPPAS | INTERVIEW FABIENNE LÜTKEMEIER STARTEN OP EEN SLECHTE BODEM? | WARHORSE | DUN PAARD

25-04-14 10:28


inhoud NUMMER 216

30

48

Interview 12 Fabienne Lütkemeier

Ze won vorig jaar nog goud op het EK, maar de Duitse dressuuramazone blijft echt een pennymeisje.

30 Gerard Korbeld

Zijn toppaarden worden gereden door anderen, maar zelf geniet er evenveel van.

20

38

38 Antoinette de Jong

Olympisch langebaanschaatsster Antoinette de Jong (19) heeft twee passies: schaatsen en haar pony Heino.

En verder…

12

1 Coverfoto door Arnd Bronkhorst 5 Editorial 8 In Beeld 10 Verse Brokken 18 Paard & Haard: Joyce Heuitink en Michael Kennedy 20 Starten op een slechte bodem? 25 Dagboek van een dierenarts 26 Buitenrijden van A tot Z 33 Verbeter de draf 36 Meelopen aan de hand 43 Column Eric Laarakker 44 Sporten door de ogen van het paard 48 Het beste paard van de manege 50 Ontsteking door losgelaten hechtingen 53 Paarden Oppas Service 56 War Horse 58 Verveelt jouw paard zich? 62 Mens & Paard: Sarah Maes en Quicky 65 Oude meesters 68 Hoe laat ik mijn magere paard veilig aankomen? 75 Wat doen paarden ’s nachts? 78 Manegetest: Western Manege White Socks Stables in Zeist 82 Volgend nummer

BIT 216 | 2014

07_inhoud.indd 7

7

28-04-14 11:39


Je kunt ons bereiken via: bitmagazine.nl instagram.com/bitpaarden

facebook.com/bitpaarden pinterest.com/bitmagazine

twitter.com/bitpaarden bit@eisma.nl

VERSE BROKKEN STRUCTUREN

Wauw, wat een bijzondere structuren. Wist je dat je zit te kijken naar een stuk hoef? Op de eerste foto zie je de hoefzool, zoals je het bijvoorbeeld tijdens het hoevenkrabben kunt zien, maar dan vele malen groter. Je kijkt naar de uiteinden van de individuele zoolhoornpijpjes in verschillende lagen. Op de tweede foto zie je de dwarsdoorsnede van de hoefwand. Te zien zijn de individuele hoefwandhoornpijpes (witachtige pijpjes) met ertussen tussenwandhoorn (zwart materiaal). Op de derde foto is goed zichtbaar dat de strepen in de hoefwand (hoefwandhoornpijpjes) allemaal in dezelfde richting groeien. De rand van de hoefwand zie je op de laatste foto. Deze is niet zo glad als je eigenlijk zou willen zien. Bij dit paard is de hoefwand afgebrokkeld. FOTO: LENNART DENKHAUS/LD HOEFVERZORGING

INTERACTIVE PRINT 1

3

Wist je dat de Bit-redactie regelmatig evenementen bezoekt?

2

4

Stap 1: Download de gratis Layar-app voor Android of iPhone, of update naar de laatste versie als je Layar al hebt.

Stap 2: Vind pagina's met het Layar logo. Stap 3: Open Layar, houd de telefoon boven de pagina en druk op 'Scan' om de actie te starten.

Zo waren we onlangs op Equiday en deden er online verslag van. Je leest dit terug op www.bitmagazine.nl/equiday.

Stap 4: Houd de telefoon boven de pagina, 'luister' 'bekijk' en 'zie' meer!

10

10-11_versebrokken.indd 10

BIT 216 | 2014

29-04-14 08:56


Interview

TEKST: Marije Stomps FOTOGRAFIE: www.arnd.nl/Jacques Toffi

Fabienne Lütkemeier

Werken en spelen met paarden Ze behoort tot de nieuwe lichting Duitse dressuurtalenten en maakte vorig jaar deel uit van het gouden EK-team. Hoe kan het ook anders, zou je zeggen. Tenslotte komt Fabienne Lütkemeier (24) uit een beroemde en succesvolle paardrijfamilie. De amazone droomt van rijden op de Olympische Spelen, maar blijft een Pennymeisje en leert haar paarden thuis steigeren op commando en de Spaanse pas.

Z

eggen dat de liefde voor paarden er bij Fabienne Lütkemeier met de paplepel is ingegoten, is bepaald niet overdreven. Want wie kan zeggen dat ze nog voor haar geboorte al meereed in de Grand Prix van het prestigieuze concours in Aken? Precies, Fabienne. Haar moeder was destijds zo’n vijf maanden zwanger, maar dat weerhield haar er niet van om te blijven rijden. Sterker nog, ze zat een dag voor Fabiennes geboorte nog in het dressuurzadel. Het is een uitzonderlijk verhaal, maar Fabienne komt dan ook uit een uitzonderlijke familie. Haar moeder is namelijk Grand Prix-amazone Gina Capellmann. “Ik had aan de dokter gevraagd of ik mocht blijven rijden”, vertelt Gina. “Hij zei: ‘Zwangerschap is geen ziekte, hoor’. Zolang ik het kon volhouden, bleef ik dus rijden. Al kon ik op het laatst alleen nog galopperen en passageren. Draven ging niet meer zo goed”, lacht ze. Na een succesvolle carrière

12

in de internationale dressuur, met podiumplaatsen op Europese en wereldkampioenschappen, traint Gina Capellmann nu paarden en ruiters, onder wie haar dochter, thuis in het Duitse Paderborn. Ook bij de naam van Fabiennes tante, Gina’s zus, moet toch wel een belletje gaan rinkelen. Nadine Capellmann won twee keer goud met het Duitse team op de Olympische Spelen van 2000 in Sydney en Hong Kong, 2008. Ook werden er diverse gouden teammedailles behaald op EK’s en WK’s en werd ze in 2002 individueel wereldkampioen in Jerez. Nog steeds is Nadine actief in de wedstrijdring, nu met supertalent Girasol (v. Gribaldi). Sterker nog, Fabienne moet regelmatig rijden tegen haar tante. Al die dressuurgenen komen niet bepaald uit de lucht vallen. De vader van Gina en Nadine, Kurt Capellmann, was ‘begeistert’ van de paardensport. Ook hij reed Grand Prix en was daarnaast jarenlang president

van de Aachen-Laurensberger Rennvereins, die CHIO Aken organiseert. Een beroemde opa, moeder en tante dus. En dan is er natuurlijk ook nog Fabiennes vader, Friedrich Willhelm Lütkemeier. Hij acteerde ook op het hoogste niveau, maar dan in de springring. Tegenwoordig runt hij een fok-, trainings- en handelsstal met springpaarden in Paderborn.

Hechte band Is het niet lastig voor Fabienne, zoveel bekende en succesvolle paardensporters in de familie? Ze schudt stellig haar hoofd. “Er wordt vaak aan me gevraagd of dat niet veel druk oplegt, maar dat is helemaal niet zo. Mijn ouders hebben me nooit gepusht om te gaan paardrijden. Elke keer vroeg mijn moeder: ‘Wil je wel rijden?’ Want het kost veel tijd en inzet. Je moet het wel echt willen en ervan houden. Het is een manier van leven. Je kunt niet zeggen: ‘Vandaag heb ik geen zin’. Je moet elke dag naar die stallen

»

BIT 216 | 2014

12-13-14-15-16_fabiennelutkemeier.indd 12

28-04-14 11:40


y ed n en K el a h ic M en k in it Joyce Heu

JOYCE

MICHAEL

Krant: “Ik lees de krant digitaal. Meestal het Algemeen Dagblad, soms de Telegraaf.” Boek: “Ik kan enorm wegdromen bij reisgidsen. Die koop ik ook vaak. Alleen blijkt op vakantie dikwijls dat ik ze thuis heb laten liggen.” Site: Facebook, Twitter, maar dat gebruik ik alleen zakelijk, en Horses.nl. Sport: Paardensport! Ik volg andere disciplines ook met bovengemiddelde belangstelling. Ik kan ook uren kijken naar zwemmen of voetbal. Maar ik let dan vooral op wat coaches doen om de prestaties van de sporters te verbeteren.” Onhebbelijkheid: “Ik heb altijd haast, het moet altijd sneller en beter. Voor mezelf leg ik de lat altijd hoog. Ik leef zeg maar 180 kilometer per uur.” (Sport)prestatie: “Ik was in 2002 in Aken de beste Nederlander. Het was volle bak tijdens de ereronde. Ik was net twintig, ik zag mezelf op dat grote scherm, dat heeft wel indruk gemaakt.”

Krant: “Ik lees de krant ook alleen maar digitaal. Ik heb een voorkeur voor De Telegraaf en voor regionale sites.” Boek: “Ik ben totaal geen lezer. In de afgelopen acht jaar heb ik alleen ‘De ontvoering van Heineken’ gelezen. Dat was wel indrukwekkend.” Site: “Nu.nl en Horses.nl.” Sport: “Ik zou paardensport moeten zeggen, maar ik ga toch voor voetbal.” Onhebbelijkheid: “Waar Joyce te perfectionistisch is, ben ik wat gemakkelijker. Als we op vakantie gaan, heeft zij haar koffer al drie weken ingepakt en moet ik dat ’s morgens nog doen. Joyce heeft ook de neiging om dingen vier keer te controleren terwijl ik denk: als het de eerste keer goed is, blijft het goed.” (Sport)prestatie: “Ik tennis. Geef me een bal en ik kom er een eind mee, het maakt niet uit welke sport. Maar ik ken mijn beperkingen, ik kan alles voor een zeven. Ik ben in geen enkele sport echt goed genoeg voor de top.”

BIT 216 | 2014

18-19_paardenhaard.indd 19

19

28-04-14 11:41


Praktisch

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: Fleur Louwe

Starten op een slechte bodem? Een knollenveld vol hobbels, een terrein vol plassen of een kurkdroge, harde bodem. Niet iedere wedstrijdbodem is ideaal. Wat doe jij in zo’n geval? Starten of huiswaarts keren?

J

e hebt je verheugd op de wedstrijd, goed geoefend, je paard gewassen en ingevlochten en een eind gereisd om er te komen. Dan zie je de baan. Een knollenveld, waar je over de hobbels struikelt. Of een spekglad weiland met te lang gras, of een terrein vol plassen en modderpoelen waar je tot over de enkels wegzakt. Maar je hebt al die moeite gedaan en kosten gemaakt. Je concurrenten staan zuchtend hun paard op te zadelen. Wat is voor jou de limiet, wanneer besluit je huiswaarts te keren? Springamazone Bianca Schoenmakers en eventingamazone Lielle van Laren zijn niet van die pieperds. “Paarden kunnen best tegen een beetje ongelijk terrein of modder. Mits je ze thuis niet alleen op een perfect geprepareerde bodem laat lopen, want dan kweek je kasplantjes die nergens tegen kunnen. Mijn paarden komen ook in de wei en ik rijd ermee buiten. Ze zijn gewend aan verschillende soorten ondergrond”, zegt Bianca. Ook Lielle start overal. “Maar op gras wel altijd met kalkoenen, anders is het te gevaarlijk.

20

20-21-23_bodems.indd 20

BIT 216 | 2014

28-04-14 11:41


RECREATIE

TEKST: Renée Müller FOTOGRAFIE: www.arnd.nl

Buitenrijden van A tot Z Een heerlijke rit door het bos is de perfecte ontspanning voor iedere ruiter. Mits alles goed gaat. Een vervelend paard of kapot harnachement kan je ritje goed verpesten. Enduranceamazone Suzanne Pen, mede-voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Vrijetijdsruiters Ton Heinst en TREC-amazone Karin van Burk geven je handige tips voor onderweg.

A B C

AFSTAND Als je net begint met buitenrijden is het niet verstandig om meteen ellenlange stukken te gaan rijden. Train met een jong paard rustig op korte afstanden. Rijd je hem al vijf keer per week dressuurmatig, dan kan hij met gemak een rit van tien kilometer aan. Als je verder gaat met opbouwen is het belangrijk dat je de afstand en snelheid niet tegelijk verhoogt. Zo voorkom je moeheid, waardoor je paard coördinatie verliest en kans krijgt op blessures.

BLOKKADE Zijn ze er bij jou in het bos ook? Van die lage balken die motoren moeten blokkeren en het ruiterpad afsluiten? Gemeentes staan er vaak niet bij stil dat niet iedere ruiter op een (lage) hindernis staat te wachten. Kom je een ruiterpad tegen dat is afgesloten met een lage boom, ga dan in gesprek met de gemeente. Vaak willen gemeentes wel investeren en meewerken, maar ontbreekt simpelweg de kennis.

CAP

Niemand kan je verplichten een cap te dragen tijdens een buitenrit, maar het is wel verstandig. En niet alleen voor het geval dat je valt, een cap beschermt je namelijk ook tegen laaghangende takken of vervelende beestjes, zoals teken. Koop een veiligheidscap met een CE-markering en zorg voor een goede pasvorm. Tussen de rand van je cap en je ogen mag niet meer dan drie centimeter zitten, anders ben je niet optimaal beschermd.

26

D E F G

DAZEN Voor dazen bestaan sprays en vliegendekens, maar die beschermen niet volledig. Sla een daas dood als je hem ziet. Zorg dat je paard daar aan gewend is, zodat hij niet schrikt als hij ineens een klap krijgt. Om dazen echt te ontwijken, kun je het beste vroeg op de dag of laat in de avond vertrekken. Of rijd in een gebied waar de steekvliegen minder voorkomen.

EHBO Ga je een lange trektocht maken, dan is het verstandig om een EHBO-tasje mee te nemen met gaas, pleisters, rekverband, pincet en tekentang.

FIT TO CONTINUE Het is belangrijk dat je de gezondheid van je paard goed in de gaten houdt. Hiervoor kun je een hartslagmeter gebruiken. Het is belangrijk dat je leert voelen hoe jouw paard zich voelt. Zo herken je ander gedrag en kun je snel ingrijpen. Gedraagt hij zich bijvoorbeeld ineens chagrijnig naar andere paarden, dan is er misschien iets aan de hand. Zorg er dus voor dat je je paard goed kent.

GPS

Bijna de helft van de Nederlanders heeft tegenwoordig een smartphone, uitgerust met GPS. Er bestaat een flink aantal sportapps die bijhouden waar je bent geweest, hoe snel je ging en hoe ver je hebt gereden. GPS wordt door ruiters ook gebruikt om van knooppunt naar knooppunt te rijden, een handig hulpmiddel dus.

BIT 216 | 2014

26-27-29_abcbuitenrijden.indd 26

28-04-14 11:44


Bit

E TI

E TI

teKst: Tessa van Daalen FotogRaFie: www.arnd.nl

STRUC IN

STRUC IN

VERBETER DE DRAF De Zweedse topamazone Tinne Vilhelmson-Silfven wil zo graag uitleggen wat zij doet om de draf te verbeteren, dat ze af en toe struikelt over haar woorden. De enthousiaste amazone, die met haar Don Auriello uitblinkt in deze gang, heeft één stokpaardje: elasticiteit. Als je daaraan werkt, wordt de draf vanzelf beter.

D

raf is de gang die je het meest kunt veranderen, vindt dressuuramazone Tinne Vilhelmson-Silfven. “Natuurlijk verbetert de galop en zelfs de stap ook wel, als je met een paard op de juiste manier aan het werk gaat. Maar dat blijft toch altijd dichter bij wat hij van nature heeft meegekregen. Van de draf kun je, met goede training, echt iets heel anders maken.” Voordat de Zweedse amazone ingaat op het werk dat zij met haar paarden doet, benadrukt ze dat verbeteren pas kan als een paard ontspannen op eigen benen loopt in de juiste houding. “Je moet in staat zijn om een basisritme aan te houden. Een draf waarin je paard zich op zijn gemak voelt en waarin jij netjes in balans kan blijven zit-

ten. Hoe hard of hoe zacht dat is, is per paard verschillend. Hij moet in dat basistempo blijven, zonder dat je steeds van alles hoeft te corrigeren. Het paard mag niet zelf steeds harder of zachter gaan. In dit basistempo hoort hij je hand op te zoeken en na te geven, zonder dat hij op je handen leunt. Zolang dat niet het geval is, hoef je nog niet te denken aan verbeteren of veranderen van de draf. Dan heb je iets anders te doen, namelijk eerst het goed bevestigen van deze basisvoorwaarde.” Tinne merkt op dat deze fase veel met evenwicht te maken heeft. Een paard dat te veel op de voorhand loopt, zal steun zoeken op de handen van de ruiter. “Als je geeft met je handen en je paard gaat harder, dan is de balans nog niet goed. Dan draagt hij zich nog niet genoeg met zijn achterbenen. Terugnemen dus en het

BIT 216 | 2014

33-34-35_drafverbeteren.indd 33

»

33

28-04-14 11:45


Gedrag

TEKST: RenĂŠe MĂźller FOTOGRAFIE: Fleur Louwe

Meelopen aan de hand:

waar gaat het mis?

Een paard leiden aan de hand lijkt op het eerste gezicht geen hogere wiskunde. Het gaat echter niet iedereen gemakkelijk af. Paarden die trekken, niet meelopen of met je aan de haal gaan vormen regelmatig een probleem. Freestyle-instructeur Emiel Voest vertelt waar dat vandaan komt en hoe je het oplost.

36

BIT 216 | 2014

36-37_meelopenaandehand.indd 36

28-04-14 11:49


Interview

­­­

Schaatsster spaart voor goed springpaard Vol emotie stond langebaanschaatsster Antoinette de Jong (19) na haar drie kilometer de pers te woord tijdens de Olympische Spelen in Sotsji. Met zo mogelijk nog meer passie vertelt ze over haar pony Heino, die thuis staat. Ze heeft een keuze gemaakt, maar de paardensport laat haar niet los.

A

ntoinette komt aangescheurd, ze is even met haar schaatsen naar een deskundige in Almere geweest. Ze moet zo weer door naar een persconferentie. Het is tekenend voor het leven van een topschaatsster en het geeft ook precies aan waarom ze de keuze heeft moeten maken tussen het schaatsen en de paardensport. Er is gewoon geen tijd voor beide. Paardrijden kan altijd nog, als ze uitgeschaatst is, relativeert ze voor zichzelf. Dat dit niet zo simpel is als ze zegt, wordt tijdens het gesprek duidelijk. Iedere keer als het over haar pony Heino gaat, krijgt ze verdacht vochtige ogen. “Zodra ze de mogelijkheid heeft, zit ze op hem”, vertelt haar vader, als de regerend wereldkampioene junioren met de fotograaf naar buiten is gelopen. Ze leerde schaatsen achter het huis in Rottum, vlakbij Heerenveen. Met paardrijden ging het net zo. “Ik geloof dat ik slechts drie maanden oud was, toen mijn moeder me al voorop in het zadel nam.” Moeder Liesbeth was enthousiast amazone, vooral actief in de springsport. De paarden staan aan huis. In de paddock dommelt een prachtige Friese hengst in het zonnetje. Antoinettes pake

(Fries voor opa) en haar moeder fokken Friezen.

Honderd procent Op haar derde ging Antoinette lessen op een manege in de buurt. Een jaar later kreeg ze de B-pony Donja voor haar verjaardag. “Een schimmeltje”, mijmert ze. Ze werd met deze pony Fries kampioen L1 dressuur en reservekampioen L springen. Een paar jaar later kwam de grotere pony Heino, nog helemaal groen. Antoinette beleerde hem zelf. De laatste jaren reed ze het springpaard Hector van haar moeder. Datzelfde paard waar ze als baby al op zat. Springen vond ze het leukst. Iets meer sensatie, dat ligt haar wel. “Ik durf best veel, ik ben niet bang om te vallen. Een onbeleerd paard? Kom maar op.” Maar ja, schaatsen was ook leuk. En ze was er goed in. “Ik ben fanatiek en ik kan niet goed tegen mijn verlies”, bekent Antoinette. Met alles wat ze doet, wil ze graag winnen. Lang probeerde ze het te combineren. ’s Ochtends selectiewedstrijden met de paarden, haastig terug en de schaatsen aan. En oh ja, ook nog naar school tussendoor. Het ging allemaal net. Of eigenlijk net niet. “Ik

wil altijd alles voor honderd procent doen. Het moet niet gewoon goed zijn, het moet perfect. Dat lukte steeds minder.” Rationeel nadenkend kwam ze tot de meest logische conclusie. Waar kon ze op dit moment het verst mee komen? “Schaatsen moet ik nú doen. Later kan ik altijd nog een paard kopen en weer beginnen.” Ze zucht diep en kijkt weg. Het was een moeilijke keuze. “Ik reed bij de ponyclub en het was gewoon zo leuk. Maar dat was op dinsdag en de Friese selectie schaatste ook op dat tijdstip. Ik probeerde het om en om te doen, maar dan kwamen er belangrijke schaatswedstrijden aan en moest ik daarvoor wel trainen. Ik moest het paardrijden wel opgeven. Ik weet ook waarvoor ik het heb gedaan, kijk maar waar ik nu sta met schaatsen.”

Egoïstisch Bij de rijvereniging reden de beste ruiters op dinsdag, dus wilde Antoinette ook in die groep. “Zij sprongen al best wel hoog. Ik wist dat ik kon verbeteren door met hen mee te doen. Als ik drie weken niet was geweest door het schaatsen, merkte ik dat de stap om weer op dat niveau mee te doen groot was.” Van de lessen leerde ze dat

BIT 216 | 2014

38-39-40-41_antoinettedejong.indd 39

»

39

28-04-14 12:10


Veterinair

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: Dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal

Ontsteking door losgelaten hechtingen Een anderhalfjarige merrie heeft zich in het weiland verwond aan een omgevallen golfplaat. Een diepe snede aan de buitenzijde van een achtervoet is het gevolg. Het lijkt met een sisser af te lopen, maar na acht dagen zitten de hechtingen los en is de plek lelijk ontstoken. Een operatie brengt uitkomst.

D

e plaatselijke dierenarts die de merrie als eerste onder ogen kreeg, nadat de wond pas was ontdekt, wilde haar aanvankelijk meteen doorsturen naar een kliniek. Maar de eigenaar hoopte dat het probleem was op te lossen met een paar hechtingen. Dus werd de wond zo goed mogelijk schoongemaakt en werd de snede van zes centimeter gehecht. Een verband moest voorkomen dat er vuil bijkwam en er werd antibiotica gegeven tegen infectie. Het paard bleef op stal, het leek allemaal goed te gaan. De dierenarts kwam de dag erna terug voor controle en alles zag er keurig uit. Maar na een week was de situatie minder rooskleurig. Het verband ging eraf en daaronder bleken de hechtingen losgelaten te hebben, omdat de wond flink was ontstoken. Er zat niets anders op, het paard moest alsnog naar de kliniek.

len met steriel water. Daarna werd de voet in speciaal verband met zilver gepakt. “Dat heeft als werking dat het de bacteriegroei tegengaat. Er ontstaat nieuw, schoon weefsel en de dode resten verdwijnen”, vertelt Iris van Gulik.

Borduurklus Er werd besloten om het paard te opereren, omdat het paard regelmatige wisselingen van het verband niet goed toeliet en de wond op een lastige plek zat. Na een paar dagen zag de plek er rustig uit en werd het paard onder algehele narcose gebracht. Daarbij werd het

Hoefmechanisme “Het is niet vreemd dat de wond is gaan infecteren”, legt paardenarts Iris van Gulik van Dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal uit. “Het zat aan de buitenzijde van de voet, in de richting van de hoefbal. Dat is een plek met veel beweging door het hoefmechanisme. Iedere keer als het paard zijn hoef neerzet, wordt de wond een beetje opgerekt. En het was een lelijke, diepe wond. Ik kon er mijn hele vinger in steken.” Hoewel de merrie niet kreupel liep, was het toch wel zaak om iets aan de wond te doen. “Anders blijft het een lelijk gezicht, zeker voor een aankomend sportpaard.” Voordat er geopereerd kon worden, was het belangrijk dat de ontsteking eerst tot rust werd gebracht. Hoewel de merrie het niet gemakkelijk toeliet, zagen de artsen van de kliniek toch kans om het dode weefsel van de wond te verwijderen en deze goed uit te spoe-

50

De oude wond bij binnenkomst op de kliniek.

BIT 216 | 2014

50-51_wondreconstructie.indd 50

28-04-14 12:13


Oude meesters

TEKST: Dirk Willem Rosie Illustratie: Ekaterina Grishina

Van De Guérinière tot Johan Hamminga De meesten zullen het niet weten, maar huidige rijmeesters hebben ongelooflijk veel te danken aan de ‘uitvinder’ François Robichon de Guérinière (1688-1751). Hij ontwikkelde het standaardwerk ‘Ecole de Cavalerie’; een systematische en progressieve opbouw in de africhting van paarden. François Robichon de Guérinière was van 1730 tot zijn dood directeur van de Manège des Tuileries en opperstalmeester van koning Louis XIV. De Guérinière vond een aantal oefeningen uit die nu tot de vaste stof van de dressuur behoren, zoals de contragalop en de galopwissel. Hij legde ook uit welke rol deze oefeningen vervullen bij het bereiken van de algemene rijkunstige doelstelling: een licht, gehoorzaam, kalm paard. Zijn stelling daarbij: ‘De lichtheid van de mond gaat aan de lichtheid van het gehele paard vooraf’. Ook schouderbinnenwaarts op de rechte lijn is door De Guérinière ontwikkeld. “Het is de alfa en de omega, hoogst nuttig voor het soepel maken”, zo beschrijft De Guérinière zelf het schouderbinnenwaarts. Hij bracht zijn paarden deze oefening eerst in stap en draf bij. Later tijdens de opleiding volgde schouderbinnenwaarts in galop. De Guérinière beschrijft dat het binnenachterbeen dan dichter bij het buitenachterbeen wordt gebracht, waardoor de achterhand zich meer onder de massa plooit en het paard soepeler wordt. Eenmaal weer recht galopperend is het paard dan in staat om met zijn achterbe-

nen precies de lijn van de schouders te volgen. Ook de halve ophouding komt van De Guérinière. Hij zag het als een middel om de daarop volgende oefening mogelijk te maken: de zogenaamde ‘descente de main’. “Eén van de subtielste en nuttigste hulpen van de rijkunst”, aldus De Guérinière. De halve ophouding heeft een verzamelend effect op de achterhand. Vervolgens beschrijft De Guérinière hoe de ruiter de teugels uit de hand kan laten glijden bij een verzameld paard dat totaal vrij is en licht aan de voorkant. Aan de ‘descente de main’ is in de Franse rijkunst de ‘descente de jambe’ toegevoegd. Hiermee controleert de ruiter of zijn paard, na het ontvangen van de beenhulp, de gewenste impuls zelf aanbiedt. De ‘descente’ dient dan als beloning als het paard zelf voorwaarts blijft. De Guérinière had nog een andere belangrijke primeur. Volgens hem zijn niet alle paarden geschikt voor hetzelfde gebruik. Daarnaast moet de ruiter zijn paard vooral niet blootstellen aan oefeningen die hij niet kan. Het is het eerste teken van wat wij nu ‘specialisatie’ noemen.

De moderne ruiter

“Dit is weinig nieuws onder de zon”, zegt dressuurtrainer Johan Hamminga. “Dat is ook logisch, want de paarden zijn anatomisch gezien nauwelijks veranderd. Ik denk dat ze nu alleen wat groter zijn, meer souplesse hebben en over wat meer galoppeervermogen beschikken. Dat is ook de reden dat we steeds hogere scores zien in de dressuur. Rijkunst is een kwestie van werken naar evenwicht toe en vervolgens doorwerken vanuit dat evenwicht. De ondersteuning vanuit het achterbeen moet zich zodanig ontwikkelen dat het paard aan de voorkant licht wordt en smakelijk in de aanleuning. Daar moeten juryleden ook op blijven letten. Doet een paard ‘kunstjes’ vanuit een spanningsveld en landt hij eerst op het voorbeen, of ontstaat er ontspanning vanuit een dragend achterbeen dat als eerste de grond raakt? Nog beter zie je het verschil aan de halslengte en de hoofd-halspositie. Een korte hals is een teken van spanning, terwijl er veel minder druk op een paard staat als de hals op lengte is. Schouderbinnenwaarts is voor mij nu nog steeds één van de belangrijkste oefeningen. Al zal ik dit niet vaak in galop doen, maar dat komt doordat wij veel met jonge paarden werken. Bij een jong paard is het heel belangrijk om ‘m eerst in een zuivere drietakt te laten galopperen. Dat komt in gevaar als je gelijk al oefeningen gaat rijden in galop. Als je een jong paard zuiver én recht kunt laten galopperen, ben je al een kei. Natuurlijk onderschrijf ik wat De Guérinière zegt over de geschiktheid van het paard. Ik heb weleens een draver in de les gehad die piaffe en passage moest leren. Ik zei: ‘Doe ‘m dat niet aan.’ Hij is voor iets totaal anders gefokt.”

BIT 216 | 2014

65_oudemeesters.indd 65

65

28-04-14 12:19


Haal de dressuurtop bij jou thuis!

4x

per jaar

Dressuur met Marlies van Baalen, Imke Schellekens, Rien van der Schaft en de familie Rothenberger

Introductieprijs 1 jaar

4x Dressuur

€19 België €22,-

INHOUD Leer van toptrainers tijdens de masterclass of bekijk samen met de jury een proef. In Dressuur lees je over sport, fokkerij, trends en droom weg bij de mooiste dressuurpaarden.

Doe mee

& WIN Maak iedere editie kans op een dressuurtraining!

Abonneer je via www.dressuurmagazine.nl Volg ons ook op facebook.com/dressuurmagazine


Gedrag

TEKST: Marleen Teuling FOTOGRAFIE: Dr. Tanja Romanazzi, www.arnd.nl/Paula da Silva

­­­

Wat gebeurt er op stal als jij slaapt?

Het nachtleven van paarden Wat spookt jouw paard ’s nachts uit? Enig idee? De Duitse paardenhoudster Dr. Tanja Romanazzi legde het nachtelijke gedrag van haar paarden op camera vast. En wat blijkt? Paarden houden er ’s nachts interessante gewoontes op na.

‘E

en wetenschappelijke studie was het niet hoor”, benadrukt Tanja Romanazzi wanneer ze vertelt over haar onderzoek naar het slaapgedrag bij haar paarden op haar stal Gut Heinrichshof. Tanja wilde bewijzen dat paarden ’s nachts hartstikke actief zijn en gebruikte daarvoor haar kennis van multimediatechniek. Een batterij camerasystemen werd in-

gezet. Wetenschappelijk of niet, interessant zijn de uitkomsten wel. Verrassend ook, want wist jij dat paarden ’s nachts een ‘paardentoilet’ gebruiken? “Ik was op zoek naar antwoorden op vragen als: zijn de ligplaatsen in de stallen groot genoeg en gebruiken de paarden de rubbermatten wel? Die vragen beantwoordden we met ons eerste onderzoek”, vertelt Tanja.

“Een halfjaar later voerden we een tweede onderzoek uit. Dit keer wilden we weten wat de paarden in de nachtelijke uurtjes zoal deden buiten de ligplaatsen.” Hiervoor observeerde Romanazzi telkens gedurende twee nachten een paard in de boxen met uitloop, twee paarden in een kleine box en twee groepen, van negen en twaalf paarden, die in een groepsstal en een paddocktrail werden

BIT 216 | 2014

75-76-77_nachtdieren.indd 75

»

75

28-04-14 12:21


bit MANEGETEST Western Manege White socks stables te VerDienen

score

kantine/VoorZieningen

Opzadelen met respect door kundige persoon

1

1

Iemand aanwezig

1

1

Aandacht bij de les

1

1

Warme/koude dranken, etenswaar

1

1

Vriendelijk verstaanbaar

1

1

Schoon sanitair

1

1

Minimaal 5 individuele rijtechnische aanwijzingen

1

1

Info over prijzen, regels, EHBO ed

1

4

Het testteam is verdwaald. Dat komt omdat de straat waar White Socks zich aan bevindt onlangs is omgedoopt. Na telefonisch contact over de route gaat de instructrice alvast zadelen. De instructrice geeft zeer veel aanwijzingen. Tijdens de privéles is ze goed te verstaan. harnacheMent

1 4

De Saloon is doordeweeks open van 18 tot 22 uur. In het weekend gaat de kantine open om 8 uur en is sluitingstijd 18 uur. Tosti’s en broodjes zijn altijd verkrijgbaar; tijdens wedstrijden worden en ook frites en snacks gebakken. Er is ook drank verkrijgbaar. De plaats van de EHBO-koffer staat aangegeven op de ontruimingsplattegronden. Die hangen in de kantine, in de binnenbak en bij de receptie.

Heel en onderhouden

1

1

Schoon

1

1

WelZiJn PaarDen

Passend harnachement/drukplekken

1

1

Gewichtslimiet

1

0,5

Opgeruimde zadelkamer

1

1

Overzicht inzet paarden

1

1

4

Warming up en cooling down

1

1

Minstens 3 keer ruwvoer of weidegang

1

De zadels en hoofdstellen zijn goed verzorgd. Ook de zadelkamer is ordelijk en opgeruimd. oMgeVing Aangename buitenrit mogelijk

1

1

Kwaliteit binnen- of buitenbak

1

1

Erf opgeruimd en veilig

1

1

Veilig bereikbaar met fiets/bus/paard

1

0 3

Vanaf deze plek zijn buitenritten mogelijk in het bos van Austerlitz en de Utrechtse Heuvelrug. De binnenbak is ruim en heeft een goede reiningbodem waar ruiters goed sliding stops kunnen maken als de paarden over de juiste ijzers beschikken. De buitenmanege is op het moment van het bezoek van het testteam erg nat, maar dat is begrijpelijk gezien de enorme regenval. Naar de manege toe fietsen is ’s avonds niet aan te raden vanwege de donkere paden. Een bus komt hier niet in de buurt. stallen ManegePaarDen Boxen voldoende ruim

1

1

Schoon bed

1

1

Licht en frisse lucht

1

0

Onbeperkt toegang tot water

1

1

1 3,5

White Socks hanteert geen harde gewichtslimiet, maar de grens ligt ongeveer bij 95 kilo. Van elke manegepaard wordt dagelijks bijgehouden of ze in de paddock zijn geweest, in de les hebben gelopen, mee zijn geweest met een buitenrit, zijn gelongeerd en/of aan een wedstrijd/clinic hebben meegedaan. Min- oF PlusPunten (van –1,5 tot 1,5) Weidegang

-1,5

Veiligheid mens en paard

1,5

Geen kreupel paard

1,5

Paardvriendelijke stalling

0,5

Klantvriendelijkheid

0,5

Paardvriendelijkheid

1

Leerzaamheid les

1

Algemene indruk

1 5,5

De paarden komen dagelijks in paddocks, zomer en winter. Een cap is ook hier verplicht. We worden vriendelijk ontvangen. De les biedt de testruiter voldoende leerpunten.

totaal

31

3

In de stallen ligt een dikke laag vlas. Dat is vermengd met enkele paardenkeutels, maar ziet er netjes uit. Wij vinden de stal, met aan een kant hoge ramen, vrij donker. Er is ook weinig frisse lucht. Tonen gezond

1

1

Tonen tevreden

1

1

Verzorging hoeven/gebit/rug

1

1

Goed getraind

1

1 4

Eens per jaar komt een paardentandarts. In principe bezoekt een chiropractor ook eens per jaar de westernmanege. De paarden lopen ook regelmatig aan de longeerlijn.

80

78-79-80_manegetest.indd 80

BIT-TESTMETHODE

PaarDen

Ben je benieuwd hoe jouw manege zou scoren in de manegetest? Bekijk het bedrijf dan eens met een frisse blik en ga aan de slag met de Bit-testmethode. In totaal kan een manege met de Bit-testmethode 40 punten verdienen. Deel je het aantal behaalde punten door 8, dan krijg je de score in het aantal sterren. De verklaring van het aantal Bit-sterren: 1 = geen aanrader, 2 = kan er mee door, 3 = goed, 4 = aanrader, 5 = toplocatie. De test is gebaseerd op een momentopname. De manegetester maakt zich na afloop van de les bekend. Voor de objectief te beoordelen onderdelen instructie, harnachement, omgeving, stallen, paarden, kantine/voorzieningen en welzijn kan de manege 28 punten verdienen. De overige 12 punten zijn te verdienen middels acht min- of pluspunten. Voor ieder min- of pluspunt kan een manege tussen de -1,5 en 1,5 scoren.

instructie

BIT 216 | 2014

28-04-14 12:22


VOLGEND NUMMER DEZE UITGAVE LIGT VANAF 20 JUNI IN DE WINKEL

PAARDENOREN

BITLOOS

Wat weet jij eigenlijk over de oren van je paard? Hoe hoort een paard geluiden? En hoe ziet het oor er aan de binnenkant uit? Een lesje anatomie.

Loopt mijn paard zonder bit anders? Redacteur Tessa van Daalen test het uit en volgt een lesje bitloos rijden bij Karina Schermer.

CAVALETTI Heb jij nog een stel cavaletti waar je weinig mee doet? Daar brengen wij verandering in! Pieter Kersten bedacht afwisselende oefeningen voor dagelijks gebruik.

82

BIT 216 | 2014

82_volgendnummerencolofon.indd 82

Bit 216 (9 mei – 19 juni) Onafhankelijk magazine voor de paardenliefhebber - ISNN 1383-8342 Redactieadres: Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Telefoon: (088) 294 49 71, e-mail: bit@eisma.nl Internet: www.bitmagazine.nl Kernredactie: Tessa van Daalen, Linde Oortveld, Lonneke Ruesink, Afke Teunen Ontwerp en vormgeving: ZeeDesign, Witmarsum Medewerkers voor dit nummer: Ingrid Damen, Bram Hulzebos, Annemarie Kroekenstoel, Fleur Louwe (stagiaire), Renée Müller (stagiaire), Marije Stomps, Marleen Teuling Fotografie: Amke, Arnd Bronkhorst, Brinkhoff / Mögenburg, Lennart Denkhaus, Dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal, Ivonka Dopieralski, Lode Greven, Fleur Louwe, Lonneke Ruesink, Paula da Silva, Jacques Toffi Illustraties: Ekaterina Grishina, Pennestreek, Studio Brun Advertentieverkoop: Cindy Haentjens, tel. (088) 294 49 80, c.haentjens@eisma.nl; Eddy Hoornstra, tel. (088) 294 48 54, e.hoornstra@eisma.nl; André Kunze, tel. (088) 294 49 82, a.kunze@eisma.nl, Lotte Wijnands, (088) 294 49 83, l.wijnands@eisma.nl E-mail: verkoop.paarden@eisma.nl Verantwoordelijke uitgever Nederland/België: Eisma Horsesmedia, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Directie: Egbert van Hes (algemeen directeur), Bouke Hoving (financieel directeur), Gerbert Tiecken (uitgeefdirecteur) Uitgever: Minne Hovenga Algemeen hoofdredacteur Eisma Horsesmedia: Dirk Willem Rosie Marketing: Julien Scholte, Corine van der Bij (stagiaire), Freja Piersma (stagiaire) Druk: Senefelder Misset bv, Doetinchem Abonnementen: Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via www.bitmagazine.nl of via Eisma Mediagroep abonneeservice, Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven; telefoon: (088) 226 66 47; fax: (088) 226 66 75; e-mail: abonneren@eisma.nl. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij 30 dagen voor de vervaldatum bij onze abonneeservice wordt opgezegd. Ook voor informatie over uw lopende abonnement kunt u contact opnemen met onze abonneeservice. Indien u per brief of e-mail wilt opzeggen, vermeld dan duidelijk uw naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres, rekeningnummer, de juiste productnaam en de reden van. Abonnementsprijs € 83,50 per jaar. Bit verschijnt 16 keer per jaar (10 x Bit, 4x Bit Dressuur, 2 x Bit Mode). Extra verzend- kosten België en overig buitenland op aanvraag. Adreswijzigingen drie weken van tevoren schriftelijk doorgeven of maak gebruik van het Post NL Verhuisbericht. Uw gegevens kunnen worden gebruikt voor het toezenden van informatie en/of speciale aanbiedingen door Eisma Media Groep en speciaal geselecteerde bedrijven. Indien u hiertegen bezwaar heeft kunt u dit schriftelijk doorgeven aan Eisma Media Groep, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem of aan Bit@eisma.nl. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het Privacy statement op www.eismamediagroep.nl/privacy-statement.

© Copyright 2014 Eisma Media Groep bv, Doetinchem. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

28-04-14 12:22


Bit 216