Page 1

BIT NUMMER 214 2014 Jeroen Dubbeldam | Leren naar leeftijd | Anky over het skala

Jeroen Dubbeldam:

‘Ik zoek spanning op’

’Mijn paard is familie’ Hoe ver ga jij voor je paard?

ANKY:

‘Stop met het skala’

Nummer 214 | Prijs € 6,95

BP

Tristan Tucker over touwhalsters | Angst overwinnen Hoe leren paarden? | Column Wim Ernes | Ruggebruik | Wilde mustangs Gert-Jan & Anne van Olst I Rijtechnische tips I Vechter Nynke Sminia


editorial

r

Achter de schermen Wist

je dat redacteur Tessa ook jureert? Je kunt haar herkennen aan dit T-shirt!

Afke en Lonneke zijn de endurancepaarden van de redactie en renden de Acht van Apeldoorn. Fotografiestudent Fleur Louwe komt ons de komende maanden versterken op de redactie.

De Bit-redactie maakte filmpjes op Jumping Amsterdam. Interviewer Afke en cameravrouw Claudia in actie.

Eindredacteur Linde is blij dat haar Fay onder het zadel een stuk braver is!

Ook

op de salesafdeling wordt paardgereden. Cindy leert Loek, het zoontje van Lotte, de fijne kneepjes.

‘Tussen de oortjes’, dat is thema van de nieuwste fotowedstrijd. Check snel www.bitmagazine.nl voor meer informatie.

Tessa is blij met haar nieuwste aankoop op Jumping Amsterdam.

Nynke & Moos “Wat ben je stil”, zegt mijn collega Lonneke. Ik ontwijk haar blik en hoop dat ze de tranen in mijn ogen niet ziet. ‘Zweetoogjes’, noemt mijn vader ze. Hij weet er alles van, net als de rest van de familie… Altijd fijn, zo’n genetische trekje. Redacteur Bram Hulzebos weet met de juiste woorden de gevoelige snaar bij mij te raken. Voor deze editie van Bit zocht hij eventingamazone Nynke Sminia op. Hij liep haar afgelopen jaar op Military Boekelo tegen het lijf, raakte geïnspireerd door haar verhaal en tipte de redactie. Met haar toppaard Moosroodnoot startte Nynke al twee keer in Boekelo. Door een ongelukkige val van een paard, waarbij ze haar onderbeen brak, was ze drie jaar volledig uit de running. Staan en lopen was lange tijd ontzettend pijnlijk. Gek genoeg was het zitten op de rug van Moos het enige wat verlichting gaf. Maar wie had ooit kunnen denken dat ze na haar revalidatie überhaupt weer zou rijden? Laat staan dat ze ooit weer in Boekelo zou starten! Nynke gaf niet op en vocht zich terug. Moos werd twee jaar lang iedere dag gelongeerd om in conditie te blijven. Afgelopen najaar was de grote comeback in Boekelo. Moos was met zijn negentien lentes al lang niet meer de jongste maar bleek – net als zijn amazone – de vechtlust nog lang niet verloren. Als echte eventingliefhebber was ik er dat weekend bij. Ik zag Moos op grandioze wijze door de waterbak vliegen. Mijn vader en ik slikten een brok weg. Dit zijn de verhalen waar ik van geniet, die ervoor zorgen dat ik mijn werk met een lach en soms met een traan kan doen.

Linde Oortveld

Eindredacteur & bladcoördinator Bit PS: De nieuwste voorjaars- en zomercollectie en extra leesvoer vind je in Bit Mode.

Website: www.bitmagazine.nl Social media: www.facebook.com/bitpaarden | www.twitter.com/bitpaarden Redactie: bit@eisma.nl | (088) 294 49 71 Abonneren: abonneren@eisma.nl | (088) 226 66 47

BIT 214 | 2014

05_editorial.indd 5

5

24-02-14 14:37


inhoud NUMMER 214

38 24

60

Interview 12 Jeroen Dubbeldam

Hij is de koelste springruiter van Nederland. Hoe komt hij mentaal zo sterk?

24 Hoe ver ga jij?

Twee Bit-lezers bekennen dat ze soms misschien iets tĂŠ ver gaan voor hun paarden.

48

38 Nynke Sminia

Een beenbreuk hield de eventingamazone enkele jaren aan de kant, maar ze kwam ijzersterk weer terug.

En verder‌

12

1 Cover door Paula da Silva 5 Editorial 8 In beeld 10 Verse Brokken 18 Paard & Haard: Gert-Jan en Anne van Olst 20 Anky van Grunsven over het skala 29 Column: Wim Ernes 30 Topruiters geven rijtechnische tips 32 Kwakzalvers in de medische wereld 37 Dagboek van een dierenarts 42 Tristan Tuckers over touwhalsters 46 Mens & Paard: Hermien Overmars en Carlos 48 Angst overwinnen 52 Veterinair: merrie herstelt van gapend gat 54 Wilde mustangs trainen 57 Oude meesters: Federigo Grisone 60 Leren naar leeftijd 66 Gebruikt jouw paard zijn rug goed? 70 Manegetest: Manege Thielen in Tilburg 74 Volgend nummer & colofon

BIT 214 | 2014

07_inhoud.indd 7

7

25-02-14 09:11


Interview

Springruiter Jeroen Dubbeldam ‘Ik kan ook goed verliezen’ Met talent en een geweldig paard haal je de top niet. Springsport op wereldniveau lijkt eerder een mentaal spelletje. Jeroen Dubbeldam haalt zijn schouders op: “Je moet jezelf kennen en weten wat je nodig hebt, maar je kunt er op veel manieren komen.” Dubbeldams manier is de koele manier.

‘E

r is een probleem met springen”, zegt topruiter Jeroen Dubbeldam. “Je traint de hele week op de kleinste details en in het weekend moet het dan in zestig seconden gebeuren. Je mag geen fouten maken, want die kun je niet meer goedmaken. Dat is best spannend.” Die spanning moeten ruiters dus onder controle zien te houden en zelfs de besten hebben daar problemen mee. Neem bijvoorbeeld Rodrigo Pessoa. Hij was de favoriet voor de Olympische Spelen van 2000 in Sydney, maar werd na

daar gehuldigd worden. En ik zou goud winnen.” En dat deed Jeroen ook.

Motivatie Op sommige concoursen is hij juist te nonchalant en niet genoeg gefocust. Dat geeft hij meteen toe. “Dat zijn meestal, en dat zeg ik met alle respect, de minder belangrijke concoursen. Daar doe ik aan mee om iets te leren als combinatie. Tijdens een wereldbekerwedstrijd ben ik het paard niets aan het leren, dan rijd ik op resultaat, dan is het spannend en dan weet ik dat ik op mijn best ben. Op die andere

teren. Zo begon ik met springen, met een paard dat het spelletje nog niet kende en daar wilde ik zover mogelijk mee zien te komen. Ik stelde me er toen al op in dat ik op weg naar de top vaker zou verliezen dan winnen. Ik kan ook goed verliezen. Als ik op een piekmoment twee fouten maak, ben ik daar wel even ziek van, maar als ik kom om te leren, kan ik prima leven met twee balken.” Zijn voormalig toppaard De Sjiem (v. Aram) maakte op de eerste dag van belangrijke concoursen soms ook fouten. Anderen maakten zich dan zorgen, Dubbeldam niet. “Ik wist

‘Ik vind het een kick om met een paard te groeien’ drie weigeringen naar huis gestuurd. De spanning werd hem te veel. Dubbeldam zoekt dat gevoel juist op. Om het beste uit zichzelf te halen heeft hij spanning nodig. Hij moet het gevoel hebben dat alles van deze wedstrijd afhangt en dit het allerbelangrijkste moment is. In Sydney riep hij daarom elke dag tegen teamlid Albert Voorn dat zij zouden gaan winnen. “We zagen die huldigingen in het Holland Heineken House en ik zei tegen Albert dat dit gewoon moest gaan gebeuren. Wij zouden

concoursen probeer ik ook foutloos te rijden, maar ik kom niet voor de prijzen.” Volgens hem is dat geen gebrek aan motivatie. De motivatie is gewoon anders. Sommige ruiters vinden het een kick om in elke rubriek bovenaan te eindigen en Dubbeldam vindt het knap dat zij zich daarvoor kunnen motiveren. “Ik vind het een kick om met een paard te groeien. Het is mooi om proeven te winnen, maar het mooiste is om onderaan te beginnen en dan echt het uiterste uit het paard te halen om op hoogste niveau te pres-

dan wat ik de volgende dag moest doen om die fouten te voorkomen.”

Zelfverzekerd Zelfverzekerdheid is een kwestie van trainen, vindt Dubbeldam. Ruiters moeten weten dat ze het paard en het rijden honderd procent voor elkaar hebben. Alles wat gevraagd wordt in een parcours moeten ze onder controle hebben. “Je moet je niet afvragen of je wel vijf galopsprongen kunt rijden. Je moet niet met je paard, maar met het parcours bezig zijn.

BIT 214 | 2014

12-13-14-16-17_jeroendubbeldam.indd 13

»

13

21-02-14 10:34


Gert-Jan en Anne Van Olst

GERT-JAN

ANNE

Krant: “De Telegraaf en BN DeStem.” Boek: “Ik lees graag detectives zoals die van John Grisham, iets juridisch.” Site: “De vaste sites zijn Horses, De Hoefslag, KWPN en RTL. Die houd ik elke dag in de gaten.” Land of plaats: “Ierland en Schotland. Ik houd van de natuur daar.” Sport: “Voetbal, Feyenoord natuurlijk. En ik kijk graag naar schaatsen. Dat heb ik vroeger ook best fanatiek gedaan, geen wedstrijden of zo, maar ik schaatste wel veel.” Onhebbelijkheid: “Heb ik niet”, lacht hij. Waarop Anne zegt: “Misschien ben je een beetje eigenwijs en een beetje koppig. En zwart-wit, maar in de positieve zin. Zolang het ‘wit’ is, is hij heel duidelijk.” (Sport)prestatie: “Ik ben trots op Negro, zijn zoon Valegro won dubbel olympisch goud, werd Europees kampioen en heeft drie wereldrecords. Met Negro zijn we groot geworden. Hij is heel belangrijk voor ons bedrijf.”

Krant: “De Telegraaf.” Boek: “Ik ben niet zo’n lezer, maar ben nu bezig in het boek van de Deense schrijfster Katherina Pitzner. Ik ken haar van vroeger en vind het leuk om te zien hoeveel succes ze nu heeft.” Site: “Horses, De Hoefslag, een Deense paardensite Ridehesten.com en Horse2ride.eu” Land of plaats: “Om lekker te ontspannen? Thailand, dat is mijn favoriete vakantiebestemming. Engeland vind ik ook mooi.” Sport: “Ik vind tennis leuk om naar te kijken, maar meestal staat hier voetbal op.” Onhebbelijkheid: “Ik zeg soms net te veel wat ik denk, omdat ik het belangrijk vind om eerlijk te zijn.” Gert-Jan vult aan: “Zij is recht voor zijn raap, ik probeer het politiek correct op te lossen.” Anne: “In Denemarken wordt het op prijs gesteld als je zegt wat je denkt. In Nederland kom je hierdoor vaak een beetje in de problemen.” (Sport)prestatie: “Ik ben trots op mijn paarden en ik ben trots op ons bedrijf.”

BIT 214 | 2014

18-19_paardhaard.indd 19

19

21-02-14 10:35


E TI

E TI

STRUC IN

TOPTIPS

STRUC IN

Soms zijn het simpele dingen. Terloopse opmerkingen, die blijven hangen. Het kunnen echter ontzettend belangrijke tips zijn voor je ontwikkeling als ruiter. We vroegen drie toppers wat voor hen echt enorm veel verschil heeft gemaakt. Dat leverde verrassende antwoorden op.

kort losrijden

nooit standaard

“Ik reed met Jazz altijd wel een uur los”, bekent dressuuramazone Kirsten Beckers van Stal Broere. “Ik wilde het hele Grand Prix-programma doornemen en sommige oefeningen reed ik wel drie of vier keer. Maar daarna ging het mis in de ring, dan was Jazz ‘leeg’ en had hij er geen zin meer in.” Bert Rutten, al vele jaren de vaste trainer van de amazone, zei op zijn bekende kordate wijze dat ze moest ophouden met dat lange losrijden. “Dat doe je voor jezelf, omdat je het gevoel hebt dat je het niet kan. Het paard heeft dat niet nodig. Een half uur is genoeg.” Beckers luisterde naar hem. “Ik kon niet anders dan hem gelijk geven. Ik had nog weinig ervaring, vandaar de twijfel. Nu rijd ik met geen enkel paard langer dan een half uur los. Tien minuten stap, even losdraven en galopperen, beetje piaffe en passage, één keer een wissel om de twee passen, een paar eners en hup, de ring in. Het moet in de ring gebeuren, niet daarvoor.”

“De ene week zei hij tegen me dat het paard een beetje ronder en meer over de rug moest. Dus ging ik daarmee aan de slag. Zegt hij de week erna dat het hoofd juist hoger moet…” De Belgische Grand Prixamazone Claudia Fassaert vroeg haar toenmalige trainer Bert Rutten wat hij nou wilde. “Ik zal nooit vergeten wat hij zei. ‘De ene keer een beetje meer, de andere keer juist minder, maar het is nooit standaard.’ Ik dacht daar over na en het was zo’n wijze les, want we gaan snel op de automatische piloot. Maar je moet altijd blijven openstaan voor wat je voelt en wat er op dat moment gebeurt. Daar pas je je rijden op aan. Je rijdt geen paard altijd hetzelfde.”

30

30-31_tips.indd 30

positieF houden Dressuurruiter Patrick van der Meer reed met zijn eerste internationale Grand Prix-paard Ogami in Frankrijk. “Ik was een beetje ge-

frustreerd bezig op het voorterrein, want de piaffe lukte niet. Diederik Wigmans kwam naar me toe en vroeg of het goed was dat hij wat tegen me zei. Hij raadde me aan meer te focussen op de dingen die het paard wel goed kon. Als je alleen maar bezig bent met wat niet lukt, gaat de lol er af bij het dier.” De opmerking zette Patrick aan het denken. Hij zegt dat hij zijn paarden sindsdien meer in hun waarde laat. “Natuurlijk wil je verbeteren, maar dat lukt beter als je een positieve instelling bij je paarden weet te houden. Hamer je voortdurend op wat niet lukt, dan worden ze daar niet vrolijker van.”

Beter aFwerken Maar met alleen blij houden kom je er ook niet. Dat ontdekte Patrick met de talentvolle Uzzo, die eigenlijk geen zwakheden heeft. “Het zag er allemaal mooi uit, dus ik was snel tevreden.” Tot Patrick bij Hans Peter

BIT 214 | 2014

21-02-14 10:39


DAGBOEK VAN EEN DIERENARTS Dierenarts Annemarie Kroekenstoel (32) werkt bij Diergeneeskundig Centrum Bekenland in Gelselaar. Binnen de paardendiergeneeskunde heeft ze speciale interesse in gynaecologie, veulenziektes en tandheelkunde. Ze geeft je een kijkje in het leven van een paardendierenarts.

VERSTOPPINGEN De telefoon gaat woensdagavond om acht uur. Ik heb spoeddienst en er belt een klant die ongerust is over zijn paard. Het is een tweejarige die hij net uit de wei heeft gehaald. Daar leek alles in orde, maar eenmaal op stal is het paard onrustig en oogt benauwd. Bovendien komt er groene snot uit zijn neus. “Kan het droes zijn of longontsteking?”, vraagt de ongeruste eigenaar. Tja, alles is mogelijk, maar een diagnose stellen per telefoon valt niet mee. Dus ik stel voor om langs te komen. Eenmaal aangekomen op de locatie onderzoek ik het dier. Alles wat de eigenaar mij per telefoon vertelde, kan ik bevestigen. Behalve dat het groene spul uit zijn neus geen snot is, maar speeksel met gras. Dit paard heeft een slokdarmverstopping. Ik dien hem een pijnstiller toe en medicatie die de slokdarm ontspant. Vaak lukt het om een slokdarmverstopping met medicatie op te lossen. Ik spreek af met de eigenaar dat we later op de avond contact hebben met elkaar. Ik stap in de auto en opnieuw gaat de telefoon: een pony met koliek. Op naar het volgende adres. Bij het onderzoek hoor ik duidelijk minder darmgeluiden aan de linkerzijde. Ik besluit om de pony rectaal op te voelen en voel een flinke verstopping in de dikke darm. Erg vervelend, maar gelukkig is deze vorm van koliek meestal goed te behandelen. Ik breng een neussonde in en geef de pony paraffine. De paraffine moet ervoor zorgen dat de verstopping verweekt. Meestal lukt dat niet in één keer, dus we spreken af dat ik de pony de volgende dag controleer. Het dier krijgt pijnstilling voor de nacht en de eigenaresse belooft de pony goed in de gaten te houden. Onderweg naar huis bel ik nog even met de eigenaar van de tweejarige. Het lijkt goed te gaan met het dier. Het paard heeft een droge neus en staat er rustig bij. Ik spreek af het paard te laten vasten tot morgenvroeg. Verder verloopt de nacht rustig. De volgende ochtend lijkt het met de pony goed te gaan, maar de tweejarige staat weer te ‘speekselen’. Nu besluit ik met de neussonde te controleren of de verstopping er nog in zit. Ik loop direct

vast in de slokdarm. Ik probeer de verstopping te verweken en uit te spoelen. Wat ik ook probeer, niks lukt en inmiddels zijn we al ruim twee uur bezig. Ik word een beetje moedeloos en de eigenaar ook. We bespreken de verschillende opties die er nog zijn. Doorsturen naar een specialistische kliniek is geen optie vanwege de kosten. De eigenaar ziet het zelf erg somber in en wil het paard liever in laten slapen om eindeloos lijden te voorkomen. Dat zie ik nu nog niet zitten, ik geloof dat het paard nog een goede kans heeft. Uiteindelijk vinden we een goed compromis. We zetten het paard in een kale box op de kliniek en besluiten hem 24 uur de kans te geven. Ondertussen houd ik het dier goed onder controle en dien het opnieuw ondersteunende medicatie toe. ’s Avonds is de box kleddernat van het speeksel en begin ik het ook somber in te zien. Als ik de volgende ochtend op de kliniek kom, hoor ik het paard zachtjes hinniken. Opgelucht kijk ik in de box en zie ik dat alles droog is. Ik bel de eigenaar op met dit goede bericht. De slokdarm is ondertussen flink geïrriteerd. We laten het paard nog 24 uur vasten en voeren de eerste paar dagen alleen slobber. Dit lijkt goed te gaan en voorzichtig beginnen we met wat gras. Ook dit gaat goed. Wanneer het paard een week later weer op zijn normale rantsoen zit, mag hij naar huis. De eigenaar is blij en opgelucht dat hij zich toch heeft over laten halen. Het ging dit keer niet vanzelf, maar uiteindelijk heb ik beide patiënten uit mijn dienst beter kunnen maken. Dit zijn toch de momenten waarvoor je het doet als dierenarts.

BIT 214 | 2014

37_dagboekvaneendierenarts.indd 37

37

21-02-14 10:42


Praktisch

TEKST: Marije Stomps FOTOGRAFIE: Ingrid Zieverink

Knopenkunst met Tristan Tucker

Tristan Tucker zweert bij zijn zelfgeknoopte touwhalsters. Als er toch een verdwaald nylonhalster in zijn stal opduikt, wordt deze zelfs ritueel verbrand. Maar wat maakt een touwhalster nu zo anders dan een gewoon exemplaar?

A

ls je meer wilt weten over touwhalsters, dan ben je bij de stal van dressuurruiter en trainer Tristan Tucker aan het goede adres. Dat blijkt wel uit de drie paarden die op de poetsplaatsen staan. Allemaal hebben ze een touwhalster om. In de binnenmanege wordt volop getraind door verschil-

42

42-43-45_touwhalster.indd 42

lende ruiters. Eén paard is opgetuigd met, jawel, een soort touwhalster zonder neusriem maar met een bit. “Een touwhoofdstel”, legt Tristan Tucker later uit. De Australische paardenman is vooral bekend omdat hij schrikkerige dressuurpaarden kan trainen om stoïcijns allerlei ‘enge’ dingen te ondergaan. Zo liet hij al eens een

paard piafferen onder een werkende hijskraan. Tucker, laid-back zoals een echte Australiër betaamd, wil er best eens even goed voor gaan zitten om al zijn kennis over touwhalsters uit de doeken te doen. Want ja, hij gebruikt niet anders in zijn stal en nee, de normale halsters komen er niet in. “We houden zelfs een jaarlijkse rituele verbranding

BIT 214 | 2014

21-02-14 10:45


Veterinair

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: Dierenkliniek Emmeloord

Merrie herstelt van gapend gat Paardenarts Ellen Compagnie had eerlijk gezegd een hard hoofd in een goede afloop. De vijftienjarige fokmerrie die bij Dierenkliniek Emmeloord binnenkwam, was op een hardhouten paal gesprongen en had een enorm gat in haar borst. En de merrie was nog drachtig ook…

‘D

e merrie was in de wei door het dolle heen geraakt toen haar kameraadje werd weggehaald. Ondanks de extra hoge hekken probeerde ze toch te springen. Een gapend gat net achter het rechtervoorbeen was het gevolg van de onbezonnen actie van het paard. De merrie had zelf kans gezien om weer van de paal af te komen. De eigen dierenarts was gebeld om eerste hulp te verlenen. Na toediening van pijnstillers en antibiotica werd de Galoubet A-merrie naar Emmeloord vervoerd. Dierenarts Ellen Compagnie geeft toe dat ze schrok. “Het was echt een grote, ronde wond. De merrie had een hoge hartslag en ze ademde snel, maar dat is wel te verwachten in zo’n situatie. Dat komt van de pijn. Daardoor liep ze ook helemaal wijdbeens.” Wat opviel was dat het paard niet echt benauwd was. “Vaak hebben paarden bij zulke diepe verwondingen tot in de borstholte een klaplong. Maar daarvan was hier geen sprake.”

besloten de merrie onder narcose te brengen om te bekijken wat er nog te redden viel. Ze was namelijk drachtig van Casall en de eigenaar wilde merrie en veulen behouden.

Stoïcijns Het paard werd onder narcose gebracht en in zijligging geplaatst. Eenmaal op de operatietafel bleek dat door het ongeluk één van de ribben op twee plaatsen was gebroken. Compagnie besloot het

Borstvliesontsteking De hardhouten paal was door de huid gedrongen en had een tunnel door de spieren gemaakt. Omdat het gat enigszins naar achteren was gericht, drukte de huid- en spierlagen de opening dicht, waardoor de long nog redelijk normaal kon werken. Compagnie begon met het schoonmaken van de wond. “Het viel mee, ik zag geen houtsplinters. Maar er was wel een stuk long zichtbaar. De prognose bij dit soort grote verwondingen is meestal niet zo goed. Vaak ontstaat door het vuil op de paal een ernstige borstvliesontsteking, waar het paard dan aan bezwijkt.” In overleg met de eigenaar werd

52

52-53_casepaalwond.indd 52

Een hardhouten paal was door de huid gedrongen en had een tunnel door de spieren gemaakt.

BIT 214 | 2014

21-02-14 10:46


Oude meesters

TEKST: Dirk Willem Rosie Illustratie: Ekaterina Grishina

Van Federigo Grisone tot Johann Hinnemann Volgens een romantische opvatting zou Federigo Grisone, de eerste grote rijmeester van de Italiaanse renaissance, de geschriften van Xenophon hebben bestudeerd en zodoende de ‘klassieke’ rijkunst hebben herontdekt. Maar er is geen enkele aanwijzing dat Grisone de oude Griekse boekjes las en vervolgens op de klassieke manier ging paardrijden. Sterker nog: Grisone had totaal andere – en heel wat minder edelmoedige! – opvattingen over paarden dan Xenophon. Het eerste rijkunstige geschrift na de klassieke oudheid komt overigens uit Portugal. Koning Dom Duarte I schreef een aantal beschouwingen over de manier waarop ridders moeten paardrijden en vechten, op het slagveld en in toernooien. Dom Duarte schreef het voor zijn vrouw, die het boek meenam naar Napels na Duarte’s dood in 1438. Een eeuw later geeft Federigo Grisone les in datzelfde Napels, aan de academie die hij zelf in 1532 had gesticht. Italië is dan voor heel Europa ‘the place to be’. Rijke ouders sturen er hun zonen naartoe voor een culturele opvoeding. Daar hoorden destijds ook praktische vaardigheden als schermen en paardrijden bij. Onze hedendaagse ogen kunnen de teksten van Grisone nauwelijks verdragen. Ze gaan over de superieure mens die het minderwaardige paard onderwerpt en traint tot een verbeterd, meer verfijnd product van de natuur. Enig verzet van het paard moet grof worden gebroken en Grisone beschrijft uitge-

breid welke scherpe bitten de ruiter hierbij ten dienste staan. Afgezien van zijn paardonvriendelijke standpunten, was Grisone wel degelijk een serieus te nemen africhter. Hij beschrijft de draf als de beste gang om het paard recht te richten en licht te maken in de hand, met een zachte mond en een goede teugelvoering. Bij het rechtmaken van het paard, schrijft Grisone, moet de hals recht voor de schouders blijven, zodat er geen valse knik ontstaat voor de schoft waardoor het paard zich aan de aanspanning zou kunnen onttrekken. In 1556 schrijft een tijdgenoot van Grisone, Cesare Fiaschi, in een boek over het ‘Beteugelen, trainen en beslaan’ van paarden dat het heel belangrijk is om het paard in een constant tempo en ritme te rijden. Fiaschi beschrijft als eerste de noodzaak om het paard in evenwicht te laten lopen. Fiaschi onderscheidt zich nadrukkelijk van Grisone als hij stelt: ‘Bij alles wat de ruiter met het paard doet, moet hij redelijk en met een goed humeur te werk gaan’.

De moderne ruiter

‘Reitmeister’ Johann Hinnemann: “Draf is inderdaad een basisgang waarin we de paarden goed kunnen gymnastiseren. Maar voor het rechtrichten gebruik ik graag de galop. Strikt genomen is een paard recht als de achterbenen de voorbenen precies volgen. Maar ik spreek liever over een rechtgericht paard als zijn lengteas steeds in overeenstemming is met zijn hoefslag. Het maakt immers nogal uit of een paard op een volte van twintig meter of van acht meter doorsnee loopt. In alle gevallen moet de lijn door de wervelkolom parallel zijn aan de lijn door zijn hoefafdrukken. Zeker omdat het doorzitten in draf de zaak er niet gemakkelijker op maakt, gebruik ik de galop om te werken aan het rechtgericht zijn. Ik laat het paard op beide handen schoudervóór galopperen, zodanig dat het binnenachterbeen steeds tussen het spoor van de beide voorbenen treedt. Volgens het skala komt het rechtrichten als één na laatste onderdeel aan bod, maar ik laat mijn leerlingen ook met hele jonge paarden al werken aan het rechtgericht zijn. Tempo en ritme hebben niets met evenwicht te maken. Een paard kan met een gecontroleerd tempo en regelmaat nog steeds op de voorhand lopen. Evenwicht ontstaat als het paard na de rechtrichtende buigoefeningen zijn gewicht goed over vier benen verdeelt. Belangrijk bij evenwicht is dat de achterbenen in beweging gesloten zijn. Ik denk dat Grisone en zijn tijdgenoten best vaak met paarden hebben moeten werken die minder coöperatief waren dan wij tegenwoordig gewend zijn. Ik ben ervan overtuigd dat er in 6000 jaar domesticatie sterk geselecteerd is op een bruikbaar karakter. Daar plukken wij nu méér vruchten van dan de Italianen in de zestiende eeuw.”

BIT 214 | 2014

57_oudemeesters.indd 57

57

25-02-14 09:50


Gedrag

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: Lisa Dijk, Paula da Silva, Katya Druz, Frank Sorge, Stacey Wigmore, www.arnd.nl

Leren naar leeftijd Een paard leert zijn hele leven. Maar zijn er specifieke dingen die je op een bepaalde leeftijd makkelijker of juist helemaal niet meer aan zijn verstand kunt brengen? Een andere belangrijke vraag is of het lichaam aankan wat wij van het paard verlangen. Wanneer doe je wat?

Geboorte tot twee weken Er zijn perioden in het leven van een paard waarin het brein extra ontvankelijk is voor bepaalde informatie. Meteen na de geboorte is zo’n moment. “Dit wordt de inprentingsfase genoemd. Hierin leert een veulen fysieke dingen als opstaan, z’n evenwicht bepalen, zogen, maar vooral wie zijn moeder is”, legt klinisch etholoog Machteld van Dierendonck uit. “Het is niet te beïnvloeden door beloning of straf en het is onuitwisbaar. Dieren die na hun geboorte nog enige tijd hulpeloos zijn, zoals honden en katten, hebben dit op een

60

later moment. Vandaar dat je bij zulke dieren er in het beginstadium ook makkelijk bijvoorbeeld een konijn tussen kan leggen, zonder dat ze die meteen opvreten. Veulens moeten kort na de geboorte meerennen. Dan is het noodzakelijk dat ze weten wie hun moeder en wat hun kudde is, zodat ze niet vrolijk op de wolven af huppelen…” Je kunt als mens gebruikmaken van deze inprentingsfase, maar daarbij is wel enige voorzichtigheid geboden, waarschuwt Van Dierendonck. “Je moet niet te veel tussen ma en kind komen. Laat de merrie het veulen eerst

drooglikken en wacht tot het gedronken heeft. En wat ze verkeerd aanleren in deze fase, daar zit je aan vast. Je mag een veulen best leren dat mensen tot zijn sociale omgeving behoren, maar je moet goed weten wat je doet. Als je hem ‘over je heen laat lopen’ of hij kan zich losrukken door te worstelen, dan leert hij dat dus ook.”

Twee weken tot een halfjaar In de eerste twee weken van hun leven leren veulens hun lichaam en hun zintuigen te gebruiken. Contact met andere veulens, maar

BIT 214 | 2014

60-61-62-63_lerennaarleeftijd.indd 60

25-02-14 11:13


We geven geweldige prijzen weg! Kijk op de website van uw kabelmaatschappij voor de voorwaarden.

HORSE & COUNTRY TV IS ZENDER VAN DE MAAND!

Wereldbeker Gothenburg

Passe Partout: KWPN Hengstenkeuring

De Penny TV Show

Aan de Bak met Annemarie

In maart is Horse & Country TV Zender van de Maand bij Ziggo, Kabelnoord en Delta. Bekijk de hoogtepunten van de wereldbeker dressuur en springen in Gothenburg, ga mee achter de schermen in “Passe Partout: KWPN Hengstenkeuring” en beleef de première van “De Penny TV Show”. Ga naar horseandcountrytv.nl voor het volledige programma-overzicht en om te zien of Horse & Country TV ook Zender van de Maand is bij jou thuis.

HORSEANDCOUNTRYTV.NL FACEBOOK.NL/HORSEANDCOUNTRYNL

ZIGGO 13

KABELNOORD 13

DELTA 62


STRUC IN

Bit

E TI

E TI

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: www.arnd.nl

STRUC IN

Een paard is eigenlijk niet gemaakt om op gebruikt kan dat, zonder risico voor zijn gezondheid hogere punten. En het zit makkelijker. Hoe weet je

GEBRUIKT JOUW PAARD Ga niet zelf prutsen, maar zoek deskundige hulp om het ruggebruik van je paard te verbeteren.

Het paard is zwaar in de hand en lastig te wenden.

De hals is recht of gebogen zonder dat de rug meedoet.

Doorzitten is lastig, je stuitert op de rug. De achterhand zakt niet. De rug is weggedrukt en voelt stug.

Het paard wil niet aan de teugel, de neus is ver voor de loodlijn. Door verkeerd gebruik van hulpteugels kan het hoofd naar de loodlijn worden geforceerd, waarbij de rug nog meer wordt weggedrukt, wat schadelijk is voor de gezondheid.

De benen worden aangeknepen om de balans te houden. De achterbenen treden niet onder, de hakken worden naar achteren opgetrokken.

Het paard stampt hoorbaar. 66

66-67_ruggebruik.indd 66

BIT 214 | 2014

21-02-14 10:48


RIJTECHNISCH

te zitten. Alleen als hij zijn rug op de juiste manier Een soepele rug betekent fraaiere gangen dus of jouw paard zijn rug goed gebruikt?

ZIJN RUG GOED? Het vergt vele uren oefenen om de rug van je paard goed te leren voelen. Het paard is licht in de aanleuning en makkelijk wendbaar. De hals is ook opwaarts gebogen, hoewel het bij correct ruggebruik om rondheid van de rug gaat, niet zozeer van de hals.

Het paard staat open voor je hulpen en reageert meteen als je iets vraagt. De bewegingen van het paard worden opgevangen met soepele onderrug en heupen.

Het paard is tevreden en ontspannen.

Het paard beweegt actief voorwaarts met ruime passen.

Je voelt Klemmen is hoe het niet nodig paard zijn om je even- rug tegen je dijen wicht te duwt. houden.

BIT 214 | 2014

66-67_ruggebruik.indd 67

67

21-02-14 10:48


VOLGEND NUMMER DEZE UITGAVE LIGT VANAF 11 APRIL IN DE WINKEL

‘MAG IK PAARDRIJDEN?’

IK VERTREK

Verloskundige, moeder en amazone Henriette van Delden bespreekt vijf prangende vragen van zwangere amazones.

Jakobien Huisman liet België achter zich en vertrok met familie en paard naar Spanje om daar opnieuw te beginnen.

CARLS LESSEN Oefeningen zijn geen doel op zich. Je gebruikt ze in de training om je paard te verbeteren. Carl Hester legt uit.

74

BIT 214 | 2014

74_volgendnummerencolofon.indd 74

Bit 213 (7 maart – 10 april 2014) Onafhankelijk magazine voor de paardenliefhebber - ISNN 1383-8342 Redactieadres: Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Telefoon: (088) 294 49 71, e-mail: bit@eisma.nl Internet: www.bitmagazine.nl Kernredactie: Tessa van Daalen, Linde Oortveld, Lonneke Ruesink, Afke Teunen Ontwerp en vormgeving: ZeeDesign, Witmarsum Medewerkers voor dit nummer: Ingrid Damen, Bram Hulzebos, Annemarie Kroekenstoel, Marije Stomps, Marleen Teuling, Evelien de Vries Fotografie: Amke, Kat de Baerdemaeker, Arnd Bronkhorst, Dierenkliniek Emmeloord, Ivonka Dopieralski, Lode Greven, Fleur Louwe, Lonneke Ruesink, Frank Sorge, Paula da Silva, Yvonne Termeer, Ingrid Zieverink Illustraties: Ekaterina Grishina, Pennestreek, Studio Brun Advertentieverkoop: Cindy Haentjens, tel. (088) 294 49 80, c.haentjens@ eisma.nl; Eddy Hoornstra, tel. (088) 294 48 54, e.hoornstra@eisma.nl; André Kunze, tel. (088) 294 49 82, a.kunze@eisma.nl, Lotte Wijnands, (088) 294 49 83 E-mail: verkoop.paarden@eisma.nl Verantwoordelijke uitgever Nederland/België: Eisma Horsesmedia, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Directie: Egbert van Hes (algemeen directeur), Bouke Hoving (financieel directeur), Gerbert Tiecken (uitgeefdirecteur) Uitgever: Minne Hovenga Algemeen hoofdredacteur Eisma Horsesmedia: Dirk Willem Rosie Marketing: Julien Scholte, Corine van der Bij (stagiaire) Druk: Senefelder Misset bv, Doetinchem Abonnementen: Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via www.bitmagazine.nl of via Eisma Mediagroep abonneeservice, Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven; telefoon: (088) 226 66 47; fax: (088) 226 66 75; e-mail: abonneren@eisma.nl. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij 30 dagen voor de vervaldatum bij onze abonneeservice wordt opgezegd. Ook voor informatie over uw lopende abonnement kunt u contact opnemen met onze abonneeservice. Indien u per brief of e-mail wilt opzeggen, vermeld dan duidelijk uw naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres, rekeningnummer, de juiste productnaam en de reden van. Abonnementsprijs € 83,50 per jaar. Bit verschijnt 16 keer per jaar (10 x Bit, 4x Bit Dressuur, 2 x Bit Mode). Extra verzend- kosten België en overig buitenland op aanvraag. Adreswijzigingen drie weken van tevoren schriftelijk doorgeven of maak gebruik van het Post NL Verhuisbericht. Uw gegevens kunnen worden gebruikt voor het toezenden van informatie en/of speciale aanbiedingen door Eisma Media Groep en speciaal geselecteerde bedrijven. Indien u hiertegen bezwaar heeft kunt u dit schriftelijk doorgeven aan Eisma Media Groep, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem of aan Bit@eisma.nl. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het Privacy statement op www.eismamediagroep.nl/privacy-statement.

© Copyright 2014 Eisma Media Groep bv, Doetinchem. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

24-02-14 14:36


Bit 214  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you