Issuu on Google+

BIT NUMMER 211 2013 SPIEREN VAN JE PAARD | CLAUDIA FASSAERT | HALSSTREKKEN

!

BELONEN HELPT OOK BIJ MENSEN

CREATIEF VOOR KERST

MET IJZERS & LINTEN

CLAUDIA FASSAERT: ANKY VAN BELGIË NUMMER 211 | PRIJS € 6,95

BP

01_Cover.indd 1

MICHAEL JUNG | SPIEREN VAN JE PAARD | KISSING SPINES EEN 10 VOOR VERZORGING | HALSSTREKKEN MET STÉPHANIE PETERS BELGISCHE BUITENRIT | AGRESSIE TUSSEN PAARDEN | BIT-LEZING

11-11-13 13:14


R

EDITORIAL

Achter de schermen

Net een paard

Arnd gaat op zijn knieën voor de beste Belgische amazone.

En ook redacteur Bram was bij onze zuiderburen.

Salesmedewerker Cindy heeft de smaak van het crossen weer helemaal te pakken.

De livegang van bitmagazine.nl was een groot feest.

‘Behandel jezelf eens wat vaker als een paard.’ Daar komt het advies van mijn collega Tessa op neer. Het is een variant op de meer bekende ‘wees je eigen beste vriendin’- les. Het advies kwam na het fiasco dat de Nijmeegse Vierdaagse heet. Vorig heb ik het uitgelopen, dit jaar ben ik na een dag afgehaakt. De motivatie ontbrak en ondanks de voorbereidingen waren mijn voeten halverwege die eerste dag al behoorlijk kapot. Ik stopte, maar schaamde me diep, want ik weet dat heel veel vierdaagse lopers gewoon doorgaan met blaren. Tessa troostte me: “Voortstrompelen met kapotte voeten is waanzin. Dat zou je een paard toch ook niet aandoen?” En ze had gelijk. Ik zou het een paard niet aandoen, maar, heel gek misschien, ik had mezelf nog nooit als paard bekeken. (Als beste vriendin trouwens ook niet. Daar werk ik nog aan.) Als ik Tessa ook even als paard mag zien, heeft ze zeker een klopje en een klontje verdiend, want ik smul van dit soort lessen. Ze zijn wijs, grappig, blijven hangen en zijn dus lang leerzaam. En ik ben niet de enige die graag levenslessen leert door naar paarden of de paardensport te kijken. Andere Bit-teamleden hebben vergelijkbare verhalen. Je vindt ze verderop in dit nummer. Andersom werkt het overigens net zo. Soms inspireert mensengedrag tot een verhaal over paarden. Zo heeft mijn moeder het bijvoorbeeld graag over ‘intenties’. “Mijn intenties zijn goed”, zegt ze na elke lompe opmerking. Ik was benieuwd wat onze intenties voor paarden betekenen en vroeg het gastcolumniste Nanda van Gestel. Wat blijkt? Volgens haar hebben de meeste ruiters goede intenties, maar ‘het komt er soms wat ongelukkig uit’. Ik ben benieuwd of je je hierin kan vinden. Veel lessen dus, in deze nieuwe uitgave van Bit, en reacties hierop zijn uiteraard welkom. Wortels en klontjes ook.

Afke Teunen Eindredacteur Linde geniet van een heerlijke herfstrit.

Redacteur Bit

P.S: Abonnees ontvangen als extraatje een pakketje wenskaarten van de Poolse fotograaf Katarzyna Okrzesik van www.photo-equine.com. Veel plezier ermee!

Redacteur Tessa heeft haar huis (p)aardig versierd.

Ah… lief! Tessa knuffelt een van de paarden van Claudia Fassaert. Website: www.bitmagazine.nl Social media: www.facebook.com/bitpaarden | ww.twitter.com/bitpaarden Redactie: bit@eisma.nl | (088) 294 49 71

Het coverveulentje van Bit 179 is uitgegroeid tot de nieuwe topper van fotograaf Lonneke.

05_Editorial.indd 5

Abonneren: abonneren@eisma.nl | (088) 226 66 47

BIT 211 | 2013

5

08-11-13 11:37


inhoud NUMMER 211

24

Interview 12 Claudia Fassaert

Maak kennis met de beste Belgische amazone met Zeeuwse roots.

30 Michael Jung

Hij is olympisch, Europees en wereldkampioen. Hoog tijd voor een gesprek met Michael Jung.

12

35

Veterinair 20 Overbezorgd

Hippische hypochonders zijn altijd bang dat hun paard iets ernstigs mankeert. Een gebrek aan kennis?

39 Kissing spines

Vergaat je wereld als de diagnose kissing spines wordt ­gesteld? Paardenarts Jacques Marée praat je bij.

47

70 Spieren nader bekeken

Er bestaan veel misverstanden over de spieren van een paard. Eric van Breda helpt ze de wereld uit.

En verder…

30

1 Coverfoto door Christiane Slawik 5 Editorial 8 In beeld 10 Verse brokken 18 Paard & Haard: Siggi en Irma Mar 24 Correct halsstrekken 29 Column Nanda van Gestel 35 Creatief met ijzers en rozetten 42 Aandachtstrekker op stal 47 Levenslessen uit de paardensport 51 Stress na de les 52 Sint Hubertusrit in België 56 Keertwending om de voorhand 59 10.000 uren-regel met Joep Bartels 62 Mens & Paard: Maike van der Zee en Gentle Giant 65 Bit-lezing: verbeter de basisgangen van je paard 68 Een 10 voor verzorging 75 Paard & Gedrag: Agressie tussen paarden 76 De wijze lessen van Piet Oothout 78 Manegetest: Manege Beekshof in Boekend 82 Volgend nummer & colofon

BIT 211 | 2013

07_Inhoud.indd 7

7

11-11-13 13:15


Verse brokken Must have Paardentweet van de maand Zojuist een uitgebroken paard gevangen onderweg naar mijn praktijk. Je maakt wat mee als huisarts. #cowboy Joost @stoutmoedig

Foto’s van de Braziliaanse fotograaf Raphael Macek heb je wellicht al eens online voorbij zien komen. Zijn werk is nu gebundeld in het boek Equine Beauty, a study of horses. Een prachtig boek van 208 pagina’s vol foto’s, in zowel kleur als zwart-wit. Mooie overzichtsbeelden, maar ook details van de elegantie, kracht en schoonheid van het edele dier. Bit mag drie exemplaren van het fotoboek weggeven, ga snel naar www.bitmagazine.nl/acties en kijk hoe je kans kunt maken op deze must have! FOTO’S: RAPHAEL MACEK

on tour Bit organiseert komende winter twee leuke events. Kom naar de Bit-lezing over basisgangen met Karin Retera en Dirk Willem Rosie op donderdag 12 december in Apeldoorn (zie pagina 65). Of doe mee aan de Bit Trainingsdagen in Drachten op 27 en 28 december (zie pagina 44). Kijk snel op www.bitmagazine.nl voor meer informatie.

10

10-11_versebrokken.indd 10

BIT 211 | 2013

11-11-13 13:26


Siggi en Irma Mar

SIGGI

IRMA

Krant: “Morgunblaðið en Bændablaðið. Een vriend brengt vaak IJslandse kranten voor me mee.” Boek: “De boeken van Arnaldur Indriðason vind ik spannend. Hij is een IJslandse thrillerschrijver.” Site: Isibless.de. De man die dat doet, doet alles: hij is speaker tijdens wedstrijden, schrijft, filmt, fotografeert en het staat heel snel op de site.” Land/plaats: “IJsland.” Sport: Ik sport eigenlijk niet naast de paardensport. Ja, hiking vind ik mooi. Met een rugzak op de bergen in en buiten slapen.” Onhebbelijkheid: “Onhebbelijkheid? Wat is onhebbelijkheid?” (Sport)prestatie: “Dat ik wereldkampioen werd met mijn oude paard. We hadden zo lang getraind en uiteindelijk was het gelukt. Maar dat ik daarna met een nieuw paard weer wereldkampioen werd, is misschien nog mooier.”

Krant: “Hangt van mijn stemming af. Ik koop de krant altijd los. Soms de Volkskrant, soms NRC, maar soms ook de Telegraaf.” Boek: “Pffff, vroeger las ik heel veel, maar ik kan er zo geen een verzinnen.” Site: “Isibless.de. Een Duitse site over de IJslandersport. In Duitsland is de sport heel groot.” Land/plaats: IJsland, maar toch ook wel Camperduin. Ik vind de plek waar we zitten prachtig.” Sport: “Paarden. En skiën. Dat heb ik jaren gedaan. Voordat ik Siggi leerde kennen, deed ik dat meer dan paardrijden.” Onhebbelijkheid: “Ongeduld. Alles moet snel, snel, snel. Siggi is het tegenovergestelde.” (Sport)prestatie: “Het EK op ijs in Haarlem. Dat was zo’n groot feest. Het publiek leefde enorm mee. Ik had het ook niet verwacht dat ik kampioen werd.”

BIT 211 | 2013

18-19_paardenhaard.indd 19

19

08-11-13 11:39


Rijtechnisch

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: www.idphotos.nl

Correct

halsstrekken Halsstrekken is een belangrijk onderdeel in de L-proeven. Op hoger niveau wordt het in de wedstrijden niet meer gevraagd, maar in de training wel veel gedaan. Grand Prix-amazone Stéphanie Peters legt uit hoe je deze oefening correct uitvoert.

G

oed halsstrekken is niet alleen een houding waarin je paard met zijn neus naar beneden loopt. Er komt veel meer bij kijken dan vaak op het eerste gezicht wordt gedacht, beaamt dressuuramazone Stéphanie Peters. “Er zijn een paar belangrijke punten. Het paard hoort zich te ontspannen in zijn bovenlijn. De rug en de hals moeten naar boven toe opbollen. Het paard volgt jouw hand naar beneden. Hierbij blijft er voortdurend een zachte, elastische verbinding met de paardenmond.” Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk gaat het vaak anders. “Omdat het alleen goed lukt als een paard op eigen benen loopt en de aanleuning correct is. Is dat niet het geval, dan volgt het paard je hand niet of raakt hij uit balans als je de teugels langer maakt”, zegt Stéphanie.

24

24-25-27_halsstrekken.indd 24

Halsstrekken kan in alle drie de gangen. In de proef wordt het tegenwoordig alleen in draf gevraagd, waarbij je mag lichtrijden. “Na de training laat ik het paard in draf zijn hals strekken, maar ik oefen het tussendoor ook veel in stap. Het is een rustmoment, waarin een paard even op adem kan komen. Het is tevens een vorm van beloning na inspanning, waarbij hij even zijn hals- en rugspieren op lengte kan brengen en ontspannen. Vaak gaat het na zo’n moment van rust juist weer beter.”

Evenwicht houden Om op de juiste manier te kunnen halsstrekken is een goede aanleuning nodig. Dat is de verbinding tussen de ruiterhand en de paardenmond, die tot stand komt doordat impuls wordt opgewekt. De energie die dat oplevert moet van achteren naar voren via de bovenlijn lopen, waardoor het paard zelf de hand

van de ruiter opzoekt. “Het gaat inderdaad om impuls, maar ook om evenwicht. Het paard moet actief zijn achterbenen naar voren plaatsen. Het is echter niet goed als je daarvoor voortdurend beenhulpen moet geven. Dan is het paard niet genoeg aan je been. Geef één hulp en zorg dat je daar reactie op krijgt. Stopt hij met lopen, geef dan weer slechts één hulp. Hij moet uit zichzelf actief blijven. Met je houding en door licht contact te houden, probeer je het evenwicht meer naar achteren te verplaatsen, zodat je paard niet steeds op de voorhand hangt. Pas als dat lukt en je een gelijk contact op twee teugels hebt, kun je beginnen met halsstrekken. Geef iets meer teugellengte, maar behoud het contact. Zorg dat het evenwicht over vier benen verdeeld blijft en niet naar voren verplaatst.” Ze raadt aan om in stap te beginnen. “Dat is makkelijker te controleren

BIT 211 | 2013

08-11-13 11:41


Gedrag

TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: www.arnd.nl

AandachtstrekkeR op stal Beng, beng, beng… Zodra het licht wordt is de hele buurt wakker, omdat een paard tegen de deur van zijn stal trapt. De eigenaar is ten einde raad. Om ruzie te voorkomen geeft hij het dier snel een plak hooi. Ook overdag beukt het paard er regelmatig op los. Dan wordt er naar hem geschreeuwd en blijft het heel even stil. Een hopeloze zaak?

V

olgens gedragsdeskundige Machteld van Dierendonck zijn er maar twee redenen waarom een paard herhaal­ delijk tegen de box slaat. “In vrijwel alle ge­ vallen gaat het om aandacht trekken. Of voer willen krijgen, maar dat ligt een beetje

42

in elkaars verlengde. Een kwestie van aange­ leerd gedrag, want lawaai maken levert iets op. Heel soms heeft het te maken met pijn. Maar dat is echt een uitzondering, en dan stopt het zodra de pijn weg is.” Van Dierendonck legt uit dat heel veel paar­ den een chronisch gebrek aan aandacht

hebben. “In de natuur leeft een paard in een kudde en is dus voortdurend omringd door soortgenoten. Paarden hebben veel ­behoefte aan sociaal contact. Bij gebrek aan andere paarden, zoeken ze het contact met mensen. Zelfs in stallen waarvan de boven­ kant open is of alleen is voorzien van tralies,

BIT 211 | 2013

42-43_herrieschoppersindestal.indd 42

08-11-13 11:46


BIT TRAININGSDAGEN Ben jij het talent dat wij zoeken? Bit, Adelinde Cornelissen en het eco-team gaan op vrijdag 27 en zaterdag 28 december op zoek naar nieuw dressuurtalent. Iedereen mag zich inschrijven, het niveau van jou of je paard maakt niet uit. Adelinde kijkt naar jouw kwaliteiten als ruiter. Geef je snel op!

“De eerste indruk is belangrijk”, vertelt dressuuramazone Adelinde Cornelissen. “Als het geheel er goed verzorgd uitziet, dan zegt dat ook vaak iets over hoe iemand rijdt. Daarnaast kijk ik hoe de ruiter op het paard zit en zijn training opbouwt. Hoe gaat hij om met zijn paard en hoe reageert hij op de signalen die het paard geeft? Ook belangrijk: wat doet iemand met mijn aanwijzingen?” Tijdens de wedstrijd worden er foto’s en video-opnames gemaakt.

Fitheid

Adelinde vindt de fitheid van de ruiter erg belangrijk. Daarom word je deze dag ook getraind door het Adelinde Training Center, dat onder leiding staat van eco-coach Tjalling van den Berg. Hoe is het gesteld met jouw focus, fitheid en balans? Tjalling test jou tijdens de één uur durende training. Deze score telt mee voor de einduitslag.

BI

G DA

LENTE N TA

Voorbereiding

Einduitslag

!

T

Samen met je paard of pony verschijn je in de officiële hoofdring van ICNN Drachten dat de eerste drie weken van januari 2014 het toneel is van een grote, internationale wedstrijd. Een unieke kans om het gevoel van deelname aan een internationaal concours mee te maken. Je rijdt los in één van de pistes, waarna je vijftien minuten in de hoofdring verschijnt. Daar krijg je de kans om samen met zeven andere ruiters bij Adelinde in het oog te springen.

GEEF JE OP

BI

Deelname

?

Bit Talent

LENTE N TA

G DA

WORD JIJ HET NIEUWE

T

Adelinde beoordeelt je op verschillende onderdelen door middel van een scoreformulier. De uitslag hiervan telt twee keer. De sporttest telt één keer. Ook kunnen de mensen op Facebook en via de tribune stemmen. De stem van het publiek telt één keer.

Prijzen

Ben jij de uiteindelijke winnaar? Dan mag jij je een jaar lang Bit Talent van het Jaar noemen! Ook win je een geweldig prijzenpakket dat bestaat uit een les van Adelinde Cornelissen, training van Tjalling van den Berg en een Bit sponsorpakket bestaande uit een staatiedeken, zadeldek en een op maat gemaakte wedstrijdjas van Juuls Jackets t.w.v. €495.

Opgave

Geef je op voor dinsdag 17 december 2013. Let op, vol = vol. De voorwaarden en het aanmeldingsformulier staan op ww.bitmagazine.nl/ trainingsdagen.

En ook…

Op 27 en 28 december zijn er ook allerlei leuke clinics en workshops in Drachten. Ook kun je lessen volgen bij topruiters. Check www.bitmagazine.nl/trainingsdagen voor meer informatie.

Finale

De acht beste ruiters komen zaterdagavond 4 januari 2014 opnieuw naar Drachten. Deze dag word je gecoacht door het Adelinde Training Center en daarbij mentaal getest. Tijdens het dressuurgala rijd je zelfs in de hoofdring!

WIN ®

VOOR OPGAVE EN HET VOLLEDIGE EBM_2013_11_Bit_Talentendag.indd 44

11-11-13 16:23


Levenlessen TEKST: Afke Teunen Illustratie: Ekaterina Grishina

Achtergrond

uit de paardensport

Sultan was het stoere paard van de stalhouder en Bit-lezer Mirella, toen negen, mocht erop rijden. Maar ze durfde niet, sloeg het aanbod af en heeft daar, ruim dertig jaar later, nog steeds spijt van. Wanneer ze nu dus iets dreigt te laten uit angst, denk ze aan de ‘Sultan-situatie’. Ook de medewerkers van Bit leerden levenslessen van de paardensport. »

BIT 211 | 2013

47-48-49_levenslessenuitdepaardensport.indd 47

47

11-11-13 16:34


TEKST: Tessa van Daalen FOTOGRAFIE: Lonneke Ruesink

Psychologie

10.000 uren-regel

over de

Joep Bartels

Het duurt ongeveer tien jaar en 10.000 uur training om ergens echt goed in te worden. Een niet-onbetwiste theorie uit de psychologie. Hoe verhoudt zich dat tot paardensport? Volgens deze regel kun je pas na 27 jaar paardrijden, als je één uur per dag met je paard traint. Joep Bartels, bedenker van het Rabo Talentenplan, legt uit hoe het zit. »

BIT 211 | 2013

59-60-61_10000uren-regel.indd 59

59

08-11-13 11:57


10X BIT

+ 4X BIT DRESSUUR + 2X BIT MODE

VOOR

€59

FLEECEDEKEN

CADEAU

T.W.V.

€29,95

OP = OP

D N

ITSLA DU

D N

ITSLA DU

Dove ruiters voelen meer

?

Welke WiNTerDekeN

SPIEREN VAN JE PAARD | CLAUDIA FASSAERT | HALSSTREKKEN

matie over verzorging, rijtechniek en veterinaire

Meredith Michaels-BeerBauM | Appuyeren | Doof paarD

artikelen, prachtige foto’s en praktische infor-

Meredith Michaels-BeerBauM

BIT NUMMER 211 2013

BiT NuMMer 210 2013

Bit verschijnt 10x per jaar boordevol boeiende

OOK BIJ MENSEN

vraagstukken waar je echt iets aan hebt. 4x

CREATIEF VOOR KERST

MET IJZERS & LINTEN

CLAUDIA FASSAERT: ANKY VAN BELGIË

per jaar ontvang je als abonnee het nieuwe Nummer 210 | Prijs € 6,95

chique magazine Bit Dressuur. Natuurlijk ont-

!

BELONEN HELPT

BP

NUMMER 211 | PRIJS € 6,95

AchterwAArts | mAdeleiNe & Nico witte | Powerhorse het juiste scheerAPPArAAt | APPuyereN | mexicAANse mAcho’s | AtAxie moNicA theodorescu | ruiters met eetstoorNisseN | KoPschuw

BP

MICHAEL JUNG | SPIEREN VAN JE PAARD | KISSING SPINES EEN 10 VOOR VERZORGING | HALSSTREKKEN MET STÉPHANIE PETERS BELGISCHE BUITENRIT | AGRESSIE TUSSEN PAARDEN | BIT-LEZING

vang je vele extra’s en 2x per jaar de special Bit Mode waarbij je op de hoogte wordt gebracht van de laatste trends.

ABONNEER VIA WWW.BITMAGAZINE.NL

Praat met ons mee op Twitter #bitpaarden en Facebook www.facebook.nl/bitpaarden


VOLGEND NUMMER DEZE UITGAVE LIGT VANAF 27 DECEMBER IN DE WINKEL

HERSENEN VAN DE RUITER

EXTERIEUR

Waar komt dat warme gevoel vandaan dat je krijgt als je paard hinnikt? En waarom is de ene ruiter wel angstig na een val, maar een ander niet? De antwoorden zitten tussen onze oren.

Geen enkel dressuurpaard is perfect qua bouw. Bit sprak hierover met de dressuurspecialisten Jean Bemelmans, Laurens van Lieren en Imke Schellekens.

JULIA MESTERN Heerlijk veelzijdig. Dat is deze Duitse amazone. Ze won twee keer Military Boekelo, maar doet ook aan voltige en dressuur. Hoe kom je zover? Het antwoord is eigenlijk simpel: zorg voor plezier met je paard.

82

82_volgendnummer.indd 82

BIT 211 | 2013

Bit 211 (22 november – 26 december) Onafhankelijk magazine voor de paardenliefhebber - ISNN 1383-8342 Redactieadres: Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Telefoon: (088) 294 49 71, e-mail: bit@eisma.nl Internet: www.bitmagazine.nl Kernredactie: Tessa van Daalen, Linde Oortveld, Lonneke Ruesink, Afke Teunen Ontwerp en vormgeving: ZeeDesign, Witmarsum Medewerkers voor dit nummer: Martina Berk, Ingrid Damen, Bram Hulzebos, Marc Pierard, Marije Stomps Fotografie: Amke, Arnd Bronkhorst, Gabriele Boiselle, Ivonka Dopieralski, Lode Greven, Raphael Macek, Lonneke Ruesink, Christiane Slawik, Arjan Wijnstra, Ingrid Zieverink Illustraties: Ed Boelaarts, Elise Genest, Ekaterina Grishina, Gunart, Pennestreek Advertentieverkoop: Cindy Haentjens, tel. (088) 294 49 80, c.haentjens@ eisma.nl; Eddy Hoornstra, tel. (088) 294 48 54, e.hoornstra@eisma.nl; André Kunze, tel. (088) 294 49 82, a.kunze@eisma.nl, Lotte Wijnands, (088) 294 49 83, l.wijnands@eisma.nl E-mail: verkoop.paarden@eisma.nl Verantwoordelijke uitgever Nederland/België: Eisma Horsesmedia, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem Directie: Egbert van Hes (algemeen directeur), Bouke Hoving (financieel directeur), Gerbert Tiecken (uitgeefdirecteur) Uitgever: Minne Hovenga Algemeen hoofdredacteur Eisma Horsesmedia: Dirk Willem Rosie Marketing: Julien Scholte Druk: Senefelder Misset bv, Doetinchem Abonnementen: Abonnementen kunnen op elk gewenst tijdstip ingaan. Opgave via www.bitmagazine.nl of via Eisma Mediagroep abonneeservice, Postbus 2238, 5600 CE Eindhoven; telefoon: (088) 226 66 47; fax: (088) 226 66 75; e-mail: abonneren@eisma.nl. Abonnementen lopen automatisch door, tenzij 30 dagen voor de vervaldatum bij onze abonneeservice wordt opgezegd. Ook voor informatie over uw lopende abonnement kunt u contact opnemen met onze abonneeservice. Indien u per brief of e-mail wilt opzeggen, vermeld dan duidelijk uw naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres, rekeningnummer, de juiste productnaam en de reden van. Abonnementsprijs € 76,50 per jaar. Bit verschijnt 16 keer per jaar (10 x Bit, 4x Bit Dressuur, 2 x Bit Mode). Extra verzend- kosten België en overig buitenland op aanvraag. Adreswijzigingen drie weken van tevoren schriftelijk doorgeven of maak gebruik van het Post NL Verhuisbericht. Uw gegevens kunnen worden gebruikt voor het toezenden van informatie en/of speciale aanbiedingen door Eisma Media Groep en speciaal geselecteerde bedrijven. Indien u hiertegen bezwaar heeft kunt u dit schriftelijk doorgeven aan Eisma Media Groep, Informaticaweg 3, 7007 CP, Doetinchem of aan Bit@eisma.nl. Voor meer informatie verwijzen wij u naar het Privacy statement op www.eismamediagroep.nl/privacy-statement.

© Copyright 2013 Eisma Media Groep bv, Doetinchem. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of overgenomen in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat dit blad op zorgvuldige wijze en naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen uitgever en auteurs op geen enkele wijze instaan voor de juistheid en/of volledigheid van de informatie. Uitgever en auteurs aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie. Gebruikers van dit blad wordt met nadruk aangeraden deze informatie niet geïsoleerd te gebruiken, maar af te gaan op hun professionele kennis en ervaring en de te gebruiken informatie te controleren.

11-11-13 13:19


Bit 211 2013