Page 1

01_Cover:01 07-06-10 13:54 Pagina 1

AANDRIJFTECHNIEK

6 2010

AANDRIJVEN - BESTUREN - TOEPASSEN

BESTURINGEN Draadloze instrumentatie is een van de snelst geïntegreerde technologieën. E.D.&A. geeft aan dat draadloos een groeiend potentieel heeft in de machinebouw.

HYDRAULISCH De hydraulische accumulator vindt zijn weg in zeer uiteenlopende toepassingen, van mobiele technieken tot in de ruimtevaart, en steeds vaker in energieopwekkingssystemen.

PNEUMATISCH Een nieuw pand en nieuwe directeur bij Pneu/Tec zorgen ervoor dat het bedrijf klaar is voor de toekomst, om de markt nog beter en sneller te bedienen.

juni 2010

www.AT-aandrijftechniek.nl


03_Inhoud:03 07-06-10 15:30 Pagina 3

AANDRIJFTECHNIEK

12 BESTURINGEN

20 HYDRAULISCH

32 PNEUMATISCH

Modulaire machines maken dat draadloze communicatie steeds belangrijker wordt. Het is dan ook een snelgroeiende markt, al is er nog wel koudwatervrees voor het gebruik van wireless toepassingen.

De hydraulische accumulator is het manusje van alles voor hydraulische systemen. Het zorgt niet alleen voor de mogelijkheid van energieopslag maar ook voor verbeteringen van functies en de veiligheid.

Een nieuwe clean room levert Pneu/Tec een betere routing binnen het gebouw op. Ook was er behoefte aan een grotere en schonere ruimte voor klanten in bijvoorbeeld de halfgeleiderindustrie.

4 NIEUWS Column Ad Spijkers Fairtec en Easyfairs bundelen krachten Bescheiden verlies Hansen Biodiesel niet ongevaarlijk Windenergie inpassen

31 BEURS OTC (Offshore Technology Conference) 2010 liet zien dat de toekomst van offshore zonnig is. Nederland was sterk vertegenwoordigd op de beurs, met 69 standhouders en een Hollandpaviljoen.

34 MECHANISCH 8 BESTURINGEN Een veehouder in de stal van toekomst laat robots voor zich werken. Hijzelf neemt plaats in het controlecentrum. De Triomatic robot zorgt ervoor dat koeien exact de juiste ingrediënten krijgen voor een optimale melkproductie. Zo kan de veehouder zelfs een paar dagen van huis weg.

AANDRIJVEN - BESTUREN - TOEPASSEN juni 2010 nummer 6

14 BESTURINGEN Euro-Diesel (dynamische UPS-systemen) werkt nauw samen met Saia-Burgess. Alle No-Break systemen die de productielocatie verlaten hebben een PCD3 die zorgt voor de besturing, HMI en communicatie.

16 BESTURINGEN Een slimme eierbreekmachine van Coenraadts breekt bijna 39 eieren per seconde en wordt aangedreven door servotechniek, gecombineerd met een krachtige, degelijke besturing. Vooral de mechanische techniek om het ei op te pakken zonder het te breken bleek een uitdaging.

Aseptische aandrijvingen spelen nog niet echt bij machinebouwers voor de voedingsmiddelenindustrie. Maar het kan verkeren. Eerder was hygiënisch ontwerpen bij aandrijvingen nog nauwelijks aan de orde, maar dat is nu al anders.

38 KLASSIEK In de rubriek over klassieke aandrijftechnieken is er dit keer aandacht voor de pneumatiek.

41 TOYS FOR BOYS Milieuvriendelijk vliegen met een ‘dubble bubble’ of een deltawing.

42 PRODUCTNIEUWS De redactie selecteerde belangrijke noviteiten van deze maand.

46 SERVICE Servicepagina met agenda, colofon en informatie over nieuwsbrief en website.

18 HYDRAULISCH OP DE VOORPAGINA De afgelopen Hannover Messe, die van 19 tot en met 23 april plaatsvond, stond vooral in het teken van een nieuwe bloeiende industrie in Duitsland, de e-mobiliteit. Veel bedrijven toonden concepten én kant-en-klare producten voor toepassingen in elektrisch aangedreven auto’s, scooters, fietsen, motoren, bussen, vrachtwagens, boten en zelfs vliegtuigen. Een uitgebreid verslag op pagina 24. (foto: Paul Quaedvlieg)

www.AT-aandrijftechniek.nl

Bij Het Hydrauliek-symposium op 23 september wordt ingegaan op het thema hydrauliek en energiebesparing. Daarbij komt zowel de hardware- als de softwarematige kant aan bod. Het belooft een gevarieerd programma te worden.

AANDRIJFTECHNIEK

JUNI 2010

3


04-05-06-07_Actueel:04-05-06-07 07-06-10 09:52 Pagina 4

Go with the flow Mijn vader zaliger zei altijd: “Moderne kunst maken, daar is geen kunst aan. De kunst is om er een naam aan te geven en het te verkopen.” Nu haalde ik op de middelbare school altijd met moeite een zes voor tekenen, dus het tekenbord op de HTS vond ik een hele verbetering. Daar kon je namelijk een aanzienlijk strakkere lijn mee zetten! De kunst van deze column vergt ook twee vaardigheden: er eentje ver-

Fairtec en easyFairs bundelen krachten in najaar 2011 In het kader van nieuwe ontwikkelingen binnen het vakbeurzenlandschap voor automatiseringstechniek hebben de beursorganisaties Fairtec en easyFairs besloten om hun vakbeurzen M+R Brussel en Mocon-Hydromech in oktober 2011 gelijktijdig te organiseren in Brussels Expo. De twee beurzen blijven wel als aparte entiteiten bestaan en zullen ook zo worden gepromoot. De organisatoren kiezen naar eigen zeggen bewust voor Brussel als locatie omdat de driehoek Antwerpen-Brussel-Gent voor industriële vakbeurzen nog steeds het hart van de bezoekersmarkt uitmaakt. Koen Damman van Fairtec mikt op tweehonderd exposanten en 3.500 bezoekers. Beide beurzen vinden plaats op woensdag 26 en donderdag 27 oktober 2011 in Brussels Expo.

zinnen en er een kop boven krijgen. Dat laatste lukte me toen ik tijdens het eten televisie zat te kijken (als vrijgezel mag je dat) en ik op de zoveelste herhaling van The Nanny zapte. “Go with the flow, honey”, riep ma Fine na het zoveelste liefdesperikel. Dat vatte precies samen wat ik voor deze column (het eerste punt dus) in gedachten had. Of je wilt of niet, je kunt dat platte scherm niet aanzetten of de een of andere politicus zorgt ervoor dat je acuut naar de allesreiniger grijpt om je toestel weer schoon te maken. Of ze nu lijsttrekker of partijdeskundoloog zijn, nuttige praat komt er meestal niet uit. Ik houd me niet zo bezig met politiek, ik vind het een beetje gepriegel in de marge. Of je nu links of rechts bent, een paar serieuze problemen zul je nu eenmaal moeten aanpakken. De clou van het hele verhaal is, dat geen enkele partij ook maar enige invloed heeft op een paar van de

Reactie Beide beursorganisaties reageren hiermee op een nieuw initiatief van de Belgische technologiefederatie Agoria. Deze lanceerde enkele maanden geleden samen met de leveranciersverenigingen FIMOP en Belgitrans een eigen vakbeursplatform. Indumation.be (18-20 mei 2011 in Kortrijk) moet vanaf 2011 een tweejaarlijks event worden over proces-, fabrieks- en infrastructurele automatisering. M+R (de vakbeurs over instrumentatie van Fairtec) en Mocon-Hydromech (de vakbeurs over motion control en aandrijftechniek van easyFairs) bestrijken voor een groot deel hetzelfde terrein, reden voor beide beursorganisatoren om ook hún handen ineen te slaan. EasyFairs keert daarmee terug naar het op productieautomatisering gerichte Mocon-Hydromech. Deze beurs was dit jaar opgevolgd door de nieuwe vakbeurs Factory & Process Automation op 20 en 21 oktober 2010 in Brussel. Die gaat overigens gewoon door. Inl.: Fairtec NV, B-Wommelgem, tel.: (+32) 3 354 08 80, www.fairtec.com EasyFairs NV, B-Berchem, tel.: (+32`) 3 280 53 00, www.easyfairs.com.

belangrijkste items, zoals de stabiliteit van de euro, de vergrijzing van de bevolking en de ontwikkeling van de wereldeconomie. Wat wij in Nederland verzinnen, heeft op wereldschaal niet veel invloed. We worden gewoon meegenomen door de stroom van gebeurtenissen en dan kun je beter met de stroom mee zwemmen dan er tegenin gaan. Op het moment dat ik dit schrijf, is er nog een week te gaan tot de verkiezingen. Ik weet nog niet op wie ik ga stemmen - maar uiteindelijk maakt het geen bal uit of je door de hond of de kat wordt gebeten. Pijn in de portemonnee doet het toch.

Ad Spijkers redactie.aandrijftechniek@eisma.nl

4

JUNI 2010 AT AANDRIJFTECHNIEK

Mocon wordt afwisselend gehouden in België en Nederland. Hier een beeld van de editie die begin 2009 in ’s-Hertogenbosch werd gehouden (foto: Paul Quaedvlieg)

www.AT-aandrijftechniek.nl


04-05-06-07_Actueel:04-05-06-07 07-06-10 09:52 Pagina 6

Vision & Robotics slankt af De negende editie van Vision&Robotics werd dit jaar gehouden in het congrescentrum NH Koningshof in Veldhoven. Het aantal exposanten was minder (nu 35, vorig jaar 50), waarbij het grote aantal universiteiten en hogescholen opvallend was; het bedrijfsleven bleef duidelijk achter. Het bezoekersaantal bleef nagenoeg gelijk met vorig jaar. Volgens het organiserende Mikrocentrum waren er zo’n 800 aanmeldingen binnengekomen, iets minder dan in 2009. Deze bezoekers kwamen vooral voor het lezingenprogramma, dat redelijk gevarieerd was: van sportinnovatieprojecten tot agrorobotica en van robotveiligheid tot domotica-toepassingen. Uit de lezingen en een aantal opgebouwde demo’s bleek wel dat Nederland sterk is in de automatisering en robotisering binnen de land- en tuinbouw. Daar valt door middel van industriële automatisering met behulp van vision en sterke computers nog steeds veel winst te halen. Sorteren, kwaliteit bepalen, coördinatie groeiprocessen en inpakken; er zijn steeds minder mensenhanden bij nodig. Inl.: Mikrocentrum, NL-Eindhoven, tel.: (040) 2969911, www.mikrocentrum.nl.

PLCopen breidt basisspecificatie Motion Control uit PLCopen heeft de basisspecificatie voor Motion Control uitgebreid met nieuwe functionaliteiten. Hiermee kan het Motion Control profiel van PLCopen worden gebruikt in aanvullende toepassingsgebieden, waar het geboden gebruiksgemak tot nu toe onbekend was. De eerste release van PLCopen Motion Control vond plaats in november 2001 met Part 1. Terugkoppeling van aanbieders en gebruikers resulteerde in 2005 in een update, Versie 1.1, van Part 1. In hetzelfde jaar werd ook de eerste release van Part 2 – Extensions gepubliceerd. Nieuwe ideeën, nieuwe functionaliteiten en nieuwe terugkoppeling resulteerde in 2008 in de beslissing om beide delen samen te brengen in een nieuwe specificatie, die zou worden uitgebracht als Version 2.0. Inl.: PLCopen, NL-Gorinchem, tel.: (0183) 66 02 61, www.plcopen.org.

6

JUNI 2010 AT AANDRIJFTECHNIEK

Met de uitbreiding van de hoofdvestiging in Bielefeld heeft Boge Kompressoren een belangrijke stap gezet in de verwezenlijking van zijn ambities voor de toekomst. Het bedrijf heeft zo’n tien miljoen Euro geïnvesteerd in de uitbreiding. Verder heeft het bedrijf de totale productie opnieuw opgezet, zodat het efficiënt kan produceren. Inl.: Boge Kompressoren BV, NL-Amersfoort, tel.: (033) 456 15 86, www.boge.com.

Onderzoekers aan de RuhrUniversität Bochum hebben de eerste stap gezet op de lange weg naar bio-aangedreven miniatuurmachines, die in het menselijk lichaam hun werkzaamheden kunnen verrichten. Het Zentrum für Elektrochemie doet onderzoek naar de miniaturisering van brandstofcellen, die volledig worden aangedreven met in het bloed aanwezige substanties. Het beoogde vermogen van de brandstofcel is 1 mW/cm2.

Vijftig jaar geleden, op 1 april 1960, startte de jonge ingenieur Fritz Kübler in zijn woonhuis in Schwenningen de onderneming ‘Fritz Kübler Feingerätebau’. De kernactiviteit van de huidige Küblergroep is de ontwikkeling, productie en verkoop van positie- en bewegingssensoren, aanwijzers, tellers en dataoverdrachttechniek. In Nederland wordt het merk op de markt gebracht door Duranmatic.

Biodiesel: minder roet maar niet ongevaarlijk Biobrandstof moet bijdragen aan de vermindering van CO2uitstoot. Uit chemisch oogpunt is echter nog maar weinig onderzoek gedaan naar de verbranding en uitstoot. Chemisch gezien is de verbranding een buitengewoon complex proces. Onderzoekers van de Universität Bielefeld concluderen dat biobrandstoffen duidelijke nadelen hebben. Bij de verbranding van biodiesel gaat het om circa 35 000 (!!!) verschillende chemische reacties. Veel tussenproducten van deze reacties werden door de onderzoekers direct in de vlam bekeken. Ze doen, in een internationaal team met meerdere wetenschappelijke instituten in de Verenigde Staten en China, onderzoek naar deze processen. De wetenschappers in Bielefeld gebruiken daarbij een gecombineerde methode met een hooggevoelige laserspectroscoop en een massaspectroscopisch proces, terwijl ook twee deeltjesversnellers (in Berkeley, USA en Hefei, China) worden ingezet. Bedenkelijk Deze analyses zijn onder andere de basis voor nauwkeurige uitspraken over milieuvriendelijke biobrandstoffen. Het team houdt zich bezig met de vraag, hoe de structurele opbouw van de betrokken brandstofmoleculen de schadelijke uitstoot beïnvloedt. De resultaten van de onderzoeken tonen in het algemeen aan, dat biobrandstoffen minder roetvorming opleveren in vergelijking tot fossiele brandstoffen. Maar er ontstaan bedenkelijk meer carbonylverbindingen, zoals formaldehyde en acetaldehyde. Wetenschappelijke instituten schatten in, dat de verbranding van fossiele en alternatieve brandstoffen in de komende tien tot twintig jaar nog een belangrijke rol zal spelen. De nu behaalde resultaten dienen als basis voor de ontwikkeling van reactiemechanismen, die in computersimulaties kunnen worden ingebracht ter beoordeling van de verwachte uitstoot. Onderzoek naar het verbrandingsproces is een belangrijk element om tot reductie van schadelijke emissies te komen. Inl.: Universität Bielefeld, Fakultät für Chemie, D-Bielefeld, tel.: (+49) 521 106 20 52, http://pc1.uni-bielefeld.de.

Het lijkt zo mooi, biobrandstof. Maar behalve minder roetvorming levert de verbranding van biobrandstof ook bedenkelijke chemische verbindingen op (foto: Universität Bielefeld)

www.AT-aandrijftechniek.nl


08-09-11_Sigmacontrol:08-09-11 07-06-10 10:00 Pagina 8

Verregaande automatisering in landbouw te verwachten

Moderne veehouder krijgt meer vrije tijd De stal van de toekomst ziet er heel anders uit dan de meeste hedendaagse conventionele stallen. De veehouder bekijkt vanuit een controlecentrum over de stal uit en laat allerlei robots het werk doen. Toekomstmuziek? Nee hoor, de redactie van Aandrijftechniek toog op uitnodiging van Sigmacontrol naar Ommen en kon een kijkje nemen bij een moderne veehouderij. Dankzij automatisering kan de moderne veehouder besparen op personeel en kan hij zelfs een paar dagen van huis weg. tekst en foto’s Paul Quaedvlieg

Trioliet uit Oldenzaal is binnen de landbouwmechanisatie vooral bekend als fabrikant van voermengwagens. Maar sinds enkele jaren levert het bedrijf ook andere voermengsystemen zoals de TrioTrac, een zelfrijdende voermengwagen en de Triomatic, een automatisch onbemand voersysteem. Deze laatste twee zijn ontwikkeld in samenwerking met

8

JUNI 2010

AANDRIJFTECHNIEK

Riwo Engineering, eveneens gevestigd in Oldenzaal. “Trioliet vroeg ons in 2006 om mee te denken bij de ontwikkeling van de Triomatic”, legt Wim Spit, directeur van Riwo Engineering uit. “Met name bij het besturingsgedeelte. Je moet je daarbij inleven in hoe de klant - de veehouder met het systeem om wil en kan gaan. Daarbij komen vragen naar boven,

De Triomatic robot in actie bij Hemstede Agro in Ommen. De koeien krijgen exact de juiste ingrediënten voor een optimale melkproductie

zoals de standtijd van de messen, de verschillende groepen koeien die allemaal weer een andere mix aan voer krijgen, de communicatiemogelijkheden in de stal en hoe open de besturing moet worden. Allemaal vragen die in het ontwikkelproces opgelost moeten worden en waarbij keuzes gemaakt worden. Bij dit project was de voorbereiding goed en hebben we ge-

www.AT-aandrijftechniek.nl


08-09-11_Sigmacontrol:08-09-11 07-06-10 10:00 Pagina 9

TECHNIEK Besturingen

bruikgemaakt van onze kennis en ervaring met veeteelt- en tuinbouwprojecten.” Open besturing | Riwo Engineering is een onafhankelijk engineersbureau dat voor dit project de keuze maakte voor een besturing van Sigmatek. “De belangrijkste reden hiervoor was de openheid van het systeem,” legt Spit uit. “Elke Triomatic is modulair van opbouw, te voorzien van diverse extra opties, en elke veehouder wil weer andere parameters kunnen aanpassen. Bovendien is de Lasal interface krachtig, hetgeen voor deze toepassing noodzakelijk was. Alle kenmerken van een moderne besturing zitten in deze toepassing: een management overzichtsysteem, rapportage, geïntegreerde visualisatie aan de machine, remote diagnose en bediening, Ethernet en draadloze communicatie. De objectgeoriënteerde interface, de integratie binnen één omgeving (LASAL) en de uitgebreide hardware-standaard zijn de peilers van dit modulaire besturingsconcept. “De besturing van de Triomatic bestaat uit een Sigmatek C-IPC industriële PC, gekoppeld aan verschillende C-Dias I/O modules en een 15″ TFT TAE 151 touchscreen. De hoofdbesturing is gemonteerd in een centrale schakelkast in de voerkeuken. Via een 5 Ghz WiFi verbinding wordt een tweede CPU aangestuurd die zich op de voerrobot bevindt. Deze CPU is gekoppeld aan een compact CET281 bedieningspaneel en zorgt voor de besturing van de voerrobot. Voerkeuken | De Triomatic bestaat uit twee gedeeltes: de voerkeuken en de voerrobot. De veehouder vult zelf de aanvoerbodems van de voerkeuken. Deze aanvoerbodems (standaard vier stuks, eventueel uit te breiden naar meerdere aanvoerbodems) hebben een breedte van 2.05 m en zijn in verschillende lengtes leverbaar, afhankelijk van hoeveel voer de veehouder op voorraad wil leggen. De vloer van een bunker bestaat uit een beweegbare aanvoerbodem, die het voer richting het snijmes transporteert. Het roterende snijmes, elektrisch aangedreven, snijdt per aanvoerbodem een hoeveelheid voer af. De diepte hiervan is instelbaar

www.AT-aandrijftechniek.nl

Draadloze communicatie in stal prima toepasbaar

TRIOLIET Trioliet in Oldenzaal is gespecialiseerd in het ontwikkelen en bouwen van veevoedersystemen. Het meest bekend zijn de voermengwagens die het bedrijf levert met een inhoud van 5 m3 tot 46 m3. Daarnaast worden ook nog kuilvoersystemen, uitkuil-/doseersystemen, zelfrijdende voermengwagens, ‘truck mount’ voermengsystemen en de automatische voersystemen waartoe ook de Triomatic behoort. Alle mechanische onderdelen, staalconstructies en aandrijvingen worden bij Trioliet ontwikkeld. Het bedrijf ontwerpt alle componenten meteen in het 3D CAD systeem One Space Designer. In totaal zijn er bij de engineering afdeling van Trioliet 14 CAD tekenaars in dienst en 8 medewerkers voor service en testen. In de nabije toekomst moet deze afdeling groeien van 22 man naar 24 man. De diverse staalconstructies en de bouw van de voermengbakken gebeurt in het buitenland. De assemblage vindt grotendeels plaats in Oldenzaal (www.trioliet.nl)

tussen de 0 en 25 cm. Het voer belandt daarna op een lopende band die voorzien is van een elektronisch weegsysteem. “Dankzij dit weegsysteem kan de besturing heel nauwkeurig het voer doseren”, legt Jeroen Meijerink, manager P.R. bij Trioliet, uit. “Dat is belangrijk, omdat bij de meeste veehouders de koeien in groepen zijn opgedeeld.

Dankzij het weegsysteem onder de lopende band kan de besturing heel nauwkeurig het voer doseren

TRIOMATIC IN ACTIE Op onze website www.AT-aandrijftechniek.nl is een filmpje te vinden van de Triomatic in actie bij Hemstede Agro in Ommen. Eerst wordt het voer vanuit de bunkers gedoseerd afgesneden en naar de voerrobot getransporteerd. Daarna is te zien hoe de voerrobot bij de koeien langsgaat en het voer verdeelt.

Elke groep krijgt het voer in een andere samenstelling en hoeveelheid. Jongvee krijgt bijvoorbeeld veel minder eten dan de meest productieve melkkoeien. De veehouder kan dit zelf aanpassen via het touchscreen van de besturing.” Daarnaast kunnen er nog extra mineralen en krachtvoer gedoseerd aan toegevoegd worden via aparte silo’s of roestvast stalen doseerbakken. Dit gebeurt dan apart van de lopende band en men doseert direct via een slurf of buis in de voerrobot. Ook dit kan de boer zelf in de besturing aanpassen. Voerrobot | Tijdens het beladen van alle ingrediënten in de keuken, mengen de twee verticale mengvijzels in de voerrobot alle voedingsstoffen door elkaar. Is alle voer voor een bepaalde groep koeien goed gemengd, dan beweegt de voerrobot zich via een hangbaansysteem naar de betreffende groep koeien en werpt het voer er via een dwarsband - gedoseerd – uit, tijdens het passeren van die geprogrammeerde groep. Bij veehouder Jan Hemstede uit 쑺

AANDRIJFTECHNIEK

JUNI 2010

9

Aandrijftechniek 6  

Aandrijftechniek is zakelijk en informatief. Aandrijftechniek brengt onafhankelijke informatie over ontwerp, constructie, onderhoud en toepa...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you